Quốc hội Việt Nam

Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, gọi ngắn hơn là Quốc hội Việt Nam, là cơ quan thực hiện quyền lập pháp cao nhất trong hệ thống chính trị Việt Nam, là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân Việt Nam và là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Nó có các chức năng:
Lập hiến, lập pháp;
Quyết định các vấn đề của Việt Nam;
Giám sát tối cao hoạt động của nhà nước Việt Nam;
Quyết định vấn đề chiến tranh hay hòa bình;
Quyết định trưng cầu ý dân.

Nhiệm kỳ của mỗi khóa Quốc hội kéo dài 5 năm. Mỗi năm Quốc hội họp thường kỳ 2 lần. Quốc hội tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ làm việc theo chế độ hội nghị và quyết định theo đa số. Bộ máy hoạt động của Quốc hội gồm: Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội, Tổng Thư ký Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (cơ quan thường trực), Hội đồng Dân tộc, và 7 Ủy ban khác.

Quốc hội là thành viên của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU), Hội đồng Liên Nghị viện ASEAN (AIPA), Hội đồng Nghị viện châu Á (APA), Diễn đàn các nghị sĩ về dân số và phát triển (AFPPD), Liên minh Nghị viện các nước Châu Á - Thái Bình Dương (APPU), Tổ chức nghị sĩ thầy thuốc thế giới (IMPO) là thành viên sáng lập Diễn đàn Nghị sĩ các nước châu Á - Thái Bình Dương (APPF), Liên minh Nghị viện Pháp ngữ (APF).

Tên gọi 
Theo các sắc lệnh năm 1945 của Chủ tịch Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa về cuộc tổng tuyển cử đầu tiên và các văn kiện tại 2 kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khoá I năm 1946 - tên gọi ban đầu của cơ quan lập pháp là Quốc dân Đại hội hay Quốc dân Đại biểu Đại hội (còn gọi là Toàn quốc Đại biểu Đại hội). Trong văn bản thỉnh thoảng được gọi tắt là Quốc hội.

Ngày 9 tháng 11 năm 1946, Hiến pháp năm 1946 được thông qua tại kỳ họp thứ 2 (Quốc hội khoá I) đã xác định tên chính thức của cơ quan lập pháp là Nghị viện Nhân dân. Bản Hiến pháp này không được công bố/thực thi trong hoàn cảnh chiến tranh, vì vậy tên gọi và các chức vụ cũ trong Quốc hội vẫn được giữ nguyên khi hoạt động.

Ngày 31 tháng 12 năm 1959, Hiến pháp năm 1959 được thông qua tại kỳ họp thứ 11 (Quốc hội khóa I) và được Chủ tịch nước ký lệnh công bố vào ngày 01 tháng 1 năm 1960 - hiến định tên chính thức của cơ quan lập pháp này là Quốc hội. Trải qua các bản Hiến pháp sửa đổi sau này, đây là tên gọi cố định cho "cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất" của Việt Nam.

Lịch sử
Tháng 12 năm 2021, điều 83 Hiến pháp 2013 lần đầu được kích hoạt, khi Ủy ban thường vụ Quốc hội triệu tập Kỳ họp bất thường đầu tiên trong lịch sử.

Khóa I (1946-1960)

Lúc đầu Quốc hội có 403 đại biểu, đến khóa mùa thu năm 1946 thì số đại biểu còn 291 và khi mãn khóa thì còn 242 vì hầu hết các đại biểu đối lập thuộc Việt Nam Cách mạng đồng minh hội (Việt Cách) và Việt Nam Quốc dân đảng (Việt Quốc) đã bỏ chạy sang Trung Hoa khi không còn sự hậu thuẫn về quân sự và chính trị của quân đội Trung Hoa Dân quốc sau Hiệp định Sơ bộ ngày 6 tháng 3 năm 1946.

Khóa II (1960-1964)

Kỳ họp thứ nhất (từ 6 - 15 tháng 7 năm 1960) tại Hà Nội bầu:
 Chủ tịch nước: Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch nước: Tôn Đức Thắng
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội gồm 21 ủy viên chính thức, 5 ủy viên dự khuyết. Chủ tịch Quốc hội: Trường Chinh
 Thủ tướng Hội đồng Chính phủ: Phạm Văn Đồng
Quốc hội khóa II thông qua 6 luật, 9 pháp lệnh và phê chuẩn 4 hiệp ước - hiệp định song phương với Tiệp Khắc, Triều Tiên, Trung Hoa và Cuba.

Khóa III (1964-1971)

Kỳ họp thứ nhất (từ 25 tháng 6 - 3 tháng 7 năm 1964) bầu:
 Chủ tịch nước: Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch nước: Tôn Đức Thắng
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội gồm 23 ủy viên chính thức, 3 ủy viên dự khuyết. Chủ tịch Quốc hội: Trường Chinh
 Thủ tướng Hội đồng Chính phủ Phạm Văn Đồng
Quốc hội khóa III đã thông qua 1 luật, 5 pháp lệnh và phê chuẩn 4 hiệp định song phương.

Khóa IV (1971-1975)

Kỳ họp thứ nhất (từ 6 - 10 tháng 6 năm 1971) bầu:
 Chủ tịch nước: Tôn Đức Thắng, Phó Chủ tịch nước: Nguyễn Lương Bằng
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội gồm 24 ủy viên chính thức, 3 ủy viên dự khuyết. Chủ tịch Quốc hội: Trường Chinh
 Thủ tướng Hội đồng Chính phủ: Phạm Văn Đồng
Quốc hội khóa IV đã thông qua 1 Pháp lệnh Quy định việc bảo vệ rừng.

Khóa V (1975-1976)

Kỳ họp thứ nhất (từ 3 - 6 tháng 6 năm 1975) bầu:
 Chủ tịch nước: Tôn Đức Thắng, Phó Chủ tịch nước: Nguyễn Lương Bằng
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội gồm 19 ủy viên chính thức, 3 ủy viên dự khuyết. Chủ tịch Quốc hội: Trường Chinh
 Thủ tướng Chính phủ: Phạm Văn Đồng
Quốc hội khóa V là kỳ quốc hội ngắn nhất, vì đã rút ngắn nhiệm kỳ để tiến hành cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội chung của đất nước thống nhất.

Khóa VI (1976-1981)

Quốc hội khóa VI thông qua Hiến pháp 1980 tại kỳ họp 7 ngày 18 tháng 12 năm 1980; đồng thời Quốc hội khóa VI thông qua 1 luật, 4 pháp lệnh và phê chuẩn 12 hiệp ước - hiệp định song phương.

Khóa VII (1981-1987)

Kỳ họp thứ nhất (từ 24 tháng 6 - 4 tháng 7 năm 1981) bầu:
 Hội đồng Nhà nước gồm 12 thành viên đảm nhận chức năng của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, "là cơ quan cao nhất, hoạt động thường xuyên của Quốc hội, là chủ tịch tập thể của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam". Chủ tịch Hội đồng Nhà nước: Trường Chinh
 Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Hữu Thọ
 Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng: Phạm Văn Đồng
Quốc hội khóa VII đã thông qua 10 luật và bộ luật, 15 pháp lệnh; phê chuẩn 19 hiệp định, hiệp ước, công ước song phương và quốc tế.

Khóa VIII (1987-1992)

Quốc hội khóa VIII đã thông qua Hiến pháp 1992 tại kỳ họp 11 ngày 15 tháng 4 năm 1992; đồng thời Quốc hội khóa VIII thông qua 31 luật và bộ luật, 42 pháp lệnh và phê chuẩn 1 hiệp định quốc tế.

Khóa IX (1992-1997)

Kỳ họp thứ nhất (từ 19 tháng 9 - 8 tháng 10 năm 1992) bầu:
 Chủ tịch nước: Lê Đức Anh, Phó Chủ tịch nước: Nguyễn Thị Bình
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội gồm 13 thành viên. Chủ tịch Quốc hội: Nông Đức Mạnh
 Thủ tướng Chính phủ: Võ Văn Kiệt
 Trưởng đoàn thư ký kỳ họp Quốc hội: Vũ Mão
Quốc hội khóa IX đã thông qua 39 luật và bộ luật, 41 pháp lệnh; phê chuẩn 3 hiệp định, công ước song phương và quốc tế.

Khóa X (1997-2002)

Bầu ngày 20 tháng 7 năm 1997. Bầu 450 đại biểu.

Kỳ họp thứ nhất (từ 20 - 29 tháng 9 năm 1997) bầu:
 Chủ tịch nước: Trần Đức Lương, Phó Chủ tịch nước: Nguyễn Thị Bình
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội gồm 14 thành viên. Chủ tịch Quốc hội: Nông Đức Mạnh; (Nguyễn Văn An, từ ngày 27 tháng 6 năm 2001 tại Kỳ họp thứ 9)
 Thủ tướng Chính phủ: Phan Văn Khải
 Trưởng đoàn thư ký kỳ họp Quốc hội: Vũ Mão
Quốc hội khóa X đã thông qua Nghị quyết về sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp (ban hành ngày 7 tháng 1 năm 2002); thông qua 31 luật và bộ luật, 36 pháp lệnh; phê chuẩn Hiệp ước biên giới đất liền với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Hiệp định thương mại với Hợp chúng quốc Hoa Kỳ.

Khóa XI (2002-2007)

Kỳ họp thứ 9 (từ 16 tháng 5 - 29 tháng 6 năm 2006) Quốc hội biểu quyết miễn nhiệm các chức vụ Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội tại vị và tiến hành bầu mới:
 Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Phú Trọng
 Chủ tịch nước: Nguyễn Minh Triết
 Thủ tướng Chính phủ: Nguyễn Tấn Dũng
Quốc hội khóa XI đã thông qua 84 luật và bộ luật, 34 pháp lệnh; phê chuẩn 3 hiệp ước, hiệp định song phương và quốc tế; trong đó Quốc hội đã phê chuẩn Nghị định thư gia nhập Hiệp định thành lập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại kỳ họp thứ 10 (tháng 11 năm 2006).

Khóa XII (2007-2011)

Quốc hội khóa XII rút ngắn thời gian hoạt động 1 năm để tiến hành bầu cử Quốc hội khóa XIII cho cùng thời gian với cuộc bầu cử đại biểu HĐND các cấp năm 2011.

Khóa XIII (2011-2016)

Kỳ họp thứ 6 (từ 21 tháng 10 - 31 tháng 11 năm 2013) Quốc hội thông qua Hiến pháp 2013 vào ngày 28/11/2013. Trong số 97,99% (tức 488 ĐB) có mặt tại hội trường có 97, 59% (tức 486 ĐB) tán thành; 0% ĐB không tán thành; và 0,4% (tức 2 ĐB) không biểu quyết.

Kỳ họp thứ 11 (từ 21 tháng 3 - 12 tháng 4 năm 2016), Quốc hội bỏ phiếu miễn nhiệm các chức vụ Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ tại vị và bầu mới:
 Ngày 30/03, thông qua việc miễn nhiệm Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch Hội đồng bầu cử quốc gia đối với ông Nguyễn Sinh Hùng, với 87,25% đồng ý, 8,5% không đồng ý đối với chức vụ Chủ tịch Quốc hội; và 87,04% đồng ý, 8,5% không đồng ý đối với chức vụ Chủ tịch Hội đồng bầu cử quốc gia.
 Ngày 31/03, Nguyễn Thị Kim Ngân được bầu làm Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch Hội đồng bầu cử quốc gia, với 95,5% tán thành, 1,82% không tán thành. Cụ thể, có 472/484 ĐB có mặt đồng ý và 9 ĐB không đồng ý. Ngân trở thành nữ chính khách Việt Nam đầu tiên giữ các cương vị này, đồng thời là người đầu tiên thực hiện quy định tuyên thệ khi nhậm chức.
 Chiều 31/03, thông qua việc miễn nhiệm Chủ tịch nước đối với Trương Tấn Sang với 90,49% tán thành, 5,26% không tán thành. Cụ thể, có 447/474 ĐB có mặt đồng ý, 26 ĐB không đồng ý. Trương Tấn Sang đồng thời thôi giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh.
 Sáng 02/04, Trần Đại Quang được bầu làm Chủ tịch nước và Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh với 91,5% tán thành, 5,87% không tán thành. Cụ thể, có 452/483 ĐB có mặt đồng ý và 29 ĐB không đồng ý.
 Chiều 06/04, thông qua việc miễn nhiệm Thủ tướng Chính phủ đối với Nguyễn Tấn Dũng với 84,62% tán thành, 13,77% không tán thành. Cụ thể 418/487 ĐB có mặt đồng ý, 68 ĐB không đồng ý. 
 Sáng 07/04, Nguyễn Xuân Phúc được bầu làm Thủ tướng Chính phủ với 90,28% tán thành, 8,91% không tán thành. Cụ thể, có 446/490 ĐB có mặt đồng ý và 44 ĐB không đồng ý.
Như vậy, nhân sự cấp cao của cả khóa XIII như sau:
Chủ tịch
 Nguyễn Sinh Hùng (đến 30/3/2016)
 Nguyễn Thị Kim Ngân (từ 31/3/2016)

Phó Chủ tịch
Tòng Thị Phóng
Nguyễn Thị Kim Ngân (đến 31/3/2016)
Uông Chu Lưu
Huỳnh Ngọc Sơn (đến 2/4/2016)
Phùng Quốc Hiển (từ 4/4/2016)
Đỗ Bá Tỵ (từ 4/4/2016)
Quốc hội khóa XIII thông qua 100 luật, bộ luật và 10 pháp lệnh.

Khóa XIV (2016-2021)

Kỳ họp thứ 6 (từ 22 tháng 10 năm 2018 - 21 tháng 11 năm 2018), Quốc hội bầu lại Chủ tịch nước thay thế cố Chủ tịch Trần Đại Quang.

 Chủ tịch nước Trần Đại Quang qua đời ngày 21/9/2018 do bệnh.
 Ngày 23/9/2018, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành thông báo Phó Chủ tịch nước đương nhiệm Đặng Thị Ngọc Thịnh tạm giữ chức Quyền Chủ tịch nước.
 Sáng ngày 23/10/2018, Nguyễn Phú Trọng - Tổng Bí thư đương nhiệm - được bầu làm Chủ tịch nước với tỷ lệ 99,79% tán thành (tương ứng 476/477 ĐB có mặt tham gia biểu quyết).

Kỳ họp thứ 11 (từ 24 tháng 3 - 8 tháng 4 năm 2021), Quốc hội kiện toàn 25 chức danh lãnh đạo không tham gia Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa 13. Trong đó, bỏ phiếu miễn nhiệm các chức vụ Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ đương nhiệm và bầu mới:
 Ngày 30/03, bỏ phiếu miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch Quốc hội đối với Nguyễn Thị Kim Ngân với 96,66% tán thành (tương ứng 464/475 ĐB có mặt biểu quyết); 1,87% không tán thành (tương ứng 9 ĐB); và miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch Hội đồng bầu cử quốc gia với 96,45% tán thành (tương ứng với 463/475 ĐB); 1,87% không tán thành (tương ứng 9 ĐB).
Ngày 31/3, Vương Đình Huệ được bầu làm tân Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch Hội đồng bầu cử quốc gia với tỷ lệ 98,54% (tương ứng 473/473 ĐB có mặt).
Sáng 2/4, bỏ phiếu miễn nhiệm Thủ tướng Chính phủ đối với Nguyễn Xuân Phúc với 92,92% tán thành (tương ứng 446/452 ĐB có mặt) và 1,25% không tán thành (tương ứng 6 ĐB).
Chiều 2/4, bỏ phiếu miễn nhiệm Chủ tịch nước đối với Nguyễn Phú Trọng với 91,25% tán thành (tương ứng 438/440 ĐB có mặt), 0,21% không tán thành (tương ứng 1 ĐB), và 0,21% không biểu quyết (tương ứng 1 ĐB). Trọng đồng thời thôi giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh.
Sáng 5/4, Nguyễn Xuân Phúc được bầu làm Chủ tịch nước và Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh với tỷ lệ 97,5% tán thành (tương ứng 468/468 ĐB có mặt).
Chiều 5/4, Phạm Minh Chính được bầu làm Thủ tướng Chính phủ với tỷ lệ 96,25% tán thành (tương ứng 462/466 ĐB có mặt); 0,83% không tán thành (tương ứng 4 ĐB).
Như vậy, nhân sự cấp cao của cả khóa Quốc hội XIV như sau:
Chủ tịch
 Nguyễn Thị Kim Ngân (từ 31/3/2016 - 30/3/2021)
 Vương Đình Huệ (từ 31/3/2021)

Phó Chủ tịch
Tòng Thị Phóng (đến 31/3/2021)
Uông Chu Lưu (đến 31/3/2021)
Phùng Quốc Hiển (đến 31/3/2021)
Đỗ Bá Tỵ
Trần Thanh Mẫn (từ 1/4/2021)
Nguyễn Khắc Định (từ 1/4/2021)
Nguyễn Đức Hải (từ 1/4/2021)
Quốc hội khóa XIV thông qua 73 luật, bộ luật và 2 pháp lệnh.

Khóa XV (2021-2026) 

Bầu ngày 23 tháng 5 năm 2021. Bầu 499 đại biểu. Khóa XV là khóa đầu tiên Quốc hội triệu tập 1 "Kỳ họp bất thường".

Kỳ họp thứ nhất (từ 20 tháng 7 - 31 tháng 7 năm 2021) bầu:
 Chủ tịch nước: Nguyễn Xuân Phúc. Phó Chủ tịch nước: Võ Thị Ánh Xuân
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội gồm 18 thành viên. Chủ tịch Quốc hội: Vương Đình Huệ
 Thủ tướng Chính phủ: Phạm Minh Chính
 Tổng thư ký Quốc hội: Bùi Văn Cường
Đổi tên "Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng" thành "Ủy ban Văn hóa, Giáo dục"; và "Ủy ban Về các vấn đề xã hội" thành "Ủy ban Xã hội".
Kỳ họp bất thường lần thứ nhất (từ 4 tháng 1 - 11 tháng 1 năm 2022):

Đây là kỳ họp bất thường đầu tiên trong lịch sử Quốc hội. Quốc hội thông qua Nghị quyết về chính sách tài khóa, tiền tệ hỗ trợ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội, trị giá gần 350,000 tỉ đồng nhằm phục hồi nền kinh tế hậu đại dịch COVID-19.

Kỳ họp bất thường lần thứ 3 (chiều ngày 18 tháng 1 năm 2023), Quốc hội bỏ phiếu miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch nước:

 Miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch nước, Chủ tịch Hội đồng quốc phòng và an ninh và cho thôi làm nhiệm vụ đại biểu Quốc hội đối với Nguyễn Xuân Phúc, với tỷ lệ 93,75% tán thành (tức 465/482 đại biểu tham gia biểu quyết). Trước đó, Phúc đã xin thôi giữ các chức vụ trên do chịu trách nhiệm chính trị của người đứng đầu khi để 1 số cán bộ có vi phạm, khuyết điểm, gây hậu quả.
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ra thông báo về việc thực hiện Quyền Chủ tịch nước đối với Võ Thị Ánh Xuân - Phó Chủ tịch nước đương nhiệm - cho đến khi Quốc hội bầu ra Chủ tịch nước mới.

Kỳ họp bất thường lần thứ 4 (sáng ngày 2 tháng 3 năm 2023), Quốc hội bầu mới Chủ tịch nước:

Võ Văn Thưởng được Quốc hội bầu làm tân Chủ tịch nước và Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh với tỷ lệ 98,38% tán thành (tức 487/488 đại biểu có mặt biểu quyết).

Kỳ họp bất thường lần thứ 6 (sáng ngày 21 tháng 3 năm 2024), Quốc hội bỏ phiếu miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch nước:

 Miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch nước, Chủ tịch Hội đồng quốc phòng và an ninh và cho thôi làm nhiệm vụ đại biểu Quốc hội đối với Võ Văn Thưởng, với tỷ lệ 87,8% tán thành (tức 432/447 đại biểu tham gia biểu quyết).
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ra thông báo về việc tiếp tục thực hiện quyền Chủ tịch nước lần thứ 2 đối với Võ Thị Ánh Xuân.
Kỳ họp bất thường lần thứ 7 (chiều ngày 2 tháng 5 năm 2024), Quốc hội bỏ phiếu miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch Quốc hội:

 Miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch Quốc hội và cho thôi làm nhiệm vụ đại biểu Quốc hội đối với Vương Đình Huệ. Trước đó, Huệ đã xin thôi giữ các chức vụ trên do các sai phạm cá nhân.
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ra thông báo về việc phân công điều hành hoạt động của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội đối với Trần Thanh Mẫn, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đương nhiệm cho đến khi Quốc hội bầu ra Chủ tịch Quốc hội mới.
Kỳ họp thứ 7 (từ 20 tháng 5 - 28 tháng 6 năm 2024), Quốc hội bầu mới Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch nước:

 Chiều 20/05, Trần Thanh Mẫn được bầu làm tân Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch Hội đồng bầu cử quốc gia với tỷ lệ 97,54% tán thành (tức 475/475 ĐB tham gia biểu quyết).
 Sáng 22/05, Đại tướng Tô Lâm được bầu làm tân Chủ tịch nước và Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh với tỷ lệ 96,92% tán thánh (tức 472/473 ĐB tham gia biểu quyết).
Kỳ họp thứ 8 (từ 21 tháng 10 - 30 tháng 11 năm 2024), Quốc hội bầu mới Chủ tịch nước:
 Chiều 21/10, Đại tướng Lương Cường được bầu làm tân Chủ tịch nước và Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh với tỷ lệ 91,67% tán thánh (tức 440/440 ĐB tham gia biểu quyết).

Nhiệm vụ và quyền hạn 
Các nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể của Quốc hội Việt Nam được quy định theo Điều 70 trong Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Tổ chức

Ủy ban 

Điều 73 Hiến pháp 2013 quy định: "Ủy ban Thường vụ Quốc hội là cơ quan thường trực của Quốc hội". Luật Tổ chức Quốc hội 2014 sửa đổi 2020 cũng quy định tại Điều 66: "Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội là các cơ quan của Quốc hội". Như vậy, bên cạnh Ủy ban Thường vụ và Hội đồng Dân tộc được quy định cứng trong Luật thì Quốc hội cũng có thể thành lập các ủy ban chuyên trách khác theo nhu cầu. Sau đợt kiện toàn bộ máy chính trị tại Kỳ họp bất thường thứ 9 của Quốc hội khóa 15, Nghị quyết số 178/2025/QH15 đã được ban hành, quy định các Ủy ban khác của Quốc hội bao gồm:

 Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.
 Ủy ban Kinh tế và Tài chính.
 Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại.
 Ủy ban Văn hóa và Xã hội.
 Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường.
 Ủy ban Công tác đại biểu.
 Ủy ban Dân nguyện và Giám sát.

Cơ quan khác 
Đây là các cơ quan được Quốc hội thành lập và hoạt động độc lập gồm:
 Kiểm toán Nhà nước: Là cơ quan thực hiện kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công của nhà nước, do Quốc hội thành lập và chịu trách nhiệm cũng như sự giám sát của Quốc hội.
 Hội đồng Bầu cử Quốc gia: Có nhiệm vụ tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội; chỉ đạo và hướng dẫn công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp (Điều 117 Hiến pháp 2013).

Hoạt động 
Nhiệm Kỳ của mỗi khóa Quốc hội là 5 năm, kể từ ngày khai mạc Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa đó đến ngày khai mạc Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa sau. 60 ngày trước khi Quốc hội hết nhiệm Kỳ, Quốc hội khóa mới phải được bầu xong. Trong trường hợp đặc biệt, nếu được ít nhất 2 phần 3 tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành thì Quốc hội quyết định rút ngắn hoặc kéo dài nhiệm kỳ của mình theo đề nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Quốc hội Việt Nam họp thường lệ mỗi năm 2 Kỳ do Ủy ban Thường vụ Quốc hội triệu tập. Uỷ ban Thường vụ Quốc hội có thể triệu tập phiên họp bất thường theo quyết định của mình, hoặc khi Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ hoặc khi có ít nhất 1/3 tổng số Đại biểu Quốc hội yêu cầu. Các cuộc họp của Quốc hội đều công khai, 1 số được truyền hình trực tiếp, phát sóng toàn quốc và ra nước ngoài. Quốc hội Việt Nam có thể họp kín theo đề nghị của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ hoặc của ít nhất 1/3 tổng số đại biểu Quốc hội. Thành viên của Chính phủ không phải là đại biểu Quốc hội được mời tham dự các phiên họp toàn thể của Quốc hội. Đại diện cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang, cơ quan báo chí, công dân và khách quốc tế có thể được mời dự các phiên họp công khai của Quốc hội.

Kỳ họp bất thường 
Về tính pháp lý, các quy định về các "Kỳ họp bất thường" vốn đã được đề cập đến trong Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức Quốc hội 2014 như sau (Luật Tổ chức Quốc hội 2014 đã được sửa đổi 1 lần vào năm 2020 và các điều khoản về Kỳ họp bất thường đều không có sự thay đổi):

 Khoản 2, Điều 83, Chương V trong Hiến pháp 2013: "Trường hợp Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu Quốc hội yêu cầu thì Quốc hội họp bất thường".
 Khoản 1, Điều 33, Chương II trong Luật Tổ chức Quốc hội 2014: "Đại biểu Quốc hội có quyền [...] tổ chức phiên họp bất thường".
 Khoản 3, Điều 33, Chương II: "Trường hợp có từ một phần ba tổng số đại biểu Quốc hội trở lên kiến nghị Quốc hội [...] quyết định họp bất thường [...] thì Ủy ban thường vụ Quốc hội báo cáo để Quốc hội xem xét, quyết định".
 Khoản 2, Điều 90, Chương V: "Trường hợp Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu Quốc hội yêu cầu thì Quốc hội họp bất thường".
 Khoản 2, Điều 91, Chương V: "Dự kiến chương trình kỳ họp Quốc hội được thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng chậm nhất là [...] 04 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp đối với kỳ họp bất thường".
 Khoản 1, Điều 92, Chương V: "Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định triệu tập [...] kỳ họp bất thường chậm nhất là 07 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp".

Theo như phát biểu của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, các Kỳ họp bất thường "chỉ giải quyết vấn đề cấp bách, được chuẩn bị kỹ lưỡng, bảo đảm quy trình, thủ tục theo quy định của pháp luật, tạo sự đồng thuận cao. Bất thường chỉ là tiến độ chứ không coi nhẹ chất lượng".

Kỳ họp bất thường được quy định từ trong Hiến pháp 2013. Đến Quốc hội khóa XV, nó chính thức được tổ chức, do các vấn đề xã hội (như gói hỗ trợ kích thích kinh tế hậu đại dịch) gây ra bởi COVID-19 thời điểm đó. Kỳ họp bất thường lần thứ nhất Quốc hội XV (diễn ra từ 4-11 tháng 1 năm 2022) là Kỳ họp bất thường đầu tiên trong lịch sử hoạt động 78 năm của Quốc hội Việt Nam.

Kể từ Khóa XV, các Kỳ họp bất thường được tổ chức thường xuyên hơn, chủ yếu là để giải quyết vấn đề nhân sự và các dự án luật chưa được đồng ý biểu quyết thông qua tại Kỳ họp thường kỳ trước đó (như Luật Khám chữa bệnh sửa đổi tại Kỳ họp 4 tháng 10/2022, hay Luật Đất đai tại Kỳ họp thứ 6 tháng 11/2023). Tính đến năm 2024, Quốc hội khóa XV đã tổ chức 6 Kỳ họp bất thường.

Mối liên quan với Đảng Cộng sản Việt Nam
Theo Nguyễn Văn Phúc, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Việt Nam, trước đây, Chính phủ Việt Nam hầu như chỉ trình các báo cáo lên Bộ Chính trị trước mà không trình Quốc hội Việt Nam. Sau khi Bộ Chính trị kết luận, báo cáo được trình Quốc hội. Quyền lực của Quốc hội sau đó được cải thiện, như từ trước khóa 14, Bộ Chính trị cho phép Đảng đoàn Quốc hội hoặc Ủy ban kinh tế của Quốc hội có ý kiến trước đối với những vấn đề liên quan.

Đảng bộ Quốc hội trình Ban Bí thư kiến nghị xử lý về trách nhiệm cá nhân cán bộ thuộc diện Ban Bí thư quản lý khi có vi phạm trong hoạt động Quốc hội.

Nhận định 
Năm 1988, khi xuất bản cuốn sách "Asia-Pacific Legal Development", Giáo sư Gerry Ferguson, trưởng khoa quan hệ pháp luật vùng châu Á - Thái Bình Dương thuộc đại học Victoria, Canada từng nhận định về Quốc hội Việt Nam là: "từ năm 1945, Quốc hội Việt Nam hoạt động như là một cơ quan "gật đầu" (rubber stamp) mọi quyết định được đưa ra trước từ các ban cao nhất thuộc đảng hợp pháp độc nhất (Đảng Cộng sản Việt Nam)".

Theo nhà phân tích David Koh của Viện Nghiên cứu Đông Nam Á ở Singapore thì dù Quốc hội đã bắt đầu bỏ phiếu tín nhiệm chính phủ từ năm 2013 và vẫn không giải quyết được những mâu thuẫn trong cơ chế chính trị Việt Nam. Ví dụ như nếu Quốc hội bất tín nhiệm nhân sự trong chính phủ nhưng Đảng vẫn tín nhiệm thì sao? Cuộc bỏ phiếu vẫn không có tác động nào.

Về hoạt động làm luật, luật sư Nguyễn Minh Tuấn, giảng viên khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội nhận xét: "Quốc hội nắm quyền lập pháp, nhưng thực tế phần lớn các dự thảo luật là do Chính phủ và các Bộ ngành soạn thảo, đệ trình." Nói về vấn đề này, Tiến sĩ Nguyễn Sỹ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội lý giải câu hỏi tại sao tới 95% các văn bản pháp luật là do Chính phủ soạn thảo và trình Quốc hội thông qua là vì: "Quyền lập pháp không phải là quyền làm luật, mà là quyền cho phép ban hành pháp luật. Đó là lý do tại sao Chính phủ trình tới 95% văn bản luật, Chính phủ có nhu cầu nhiều hơn về pháp luật, muốn điều chỉnh hành vi thì phải có luật, sau đó trình sang Quốc hội. Quốc hội sẽ xem xét dựa trên lợi ích của cử tri, của người dân với luật đó, xem xét luật đó có thể tạo điều kiện cho Chính phủ, các bộ ngành nhưng có tạo điều kiện cho người dân hay không. Do vậy, quyền lập pháp ở đây được hiểu là quyền thông qua luật, chứ không phải quyền làm luật." 

Trong phiên họp quốc hội ngày 26/3/2021, nói về tính cục bộ địa phương trong Quốc hội, đại biểu Lưu Bình Nhưỡng phát biểu: "Quốc hội cần công bằng trong phân bổ nguồn lực và trao quyền lực, kiểm soát quyền lực, không được ngủ mê trên quyền lực của nhân dân, đặc biệt không được biến Quốc hội thành căn phòng kín để gom góp lợi ích nhóm, lợi ích cá nhân và chia chác quyền lực, chia chác nguồn lực của đất nước".

Chú thích

Tham khảo 
Fall, Bernard. The Viet Minh Regime. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1956.
Huy Đức. Bên thắng cuộc II: Quyền bính. Boston, MA: Osinbook, 2012.

Liên kết ngoài

Luật Tổ chức Quốc hội Việt Nam

Chính trị Việt Nam
Cơ quan lập pháp quốc gia
Khởi đầu năm 1946 ở Việt Nam
Việt Nam
Quốc hội