Xúp tầm ma

Xúp tầm ma là món xúp được chế biến từ cây tầm ma. Xúp tầm ma chủ yếu được ăn vào mùa xuân và đầu mùa hè, khi những chồi tầm ma non được thu hoạch. Ngày nay, xúp tầm ma chủ yếu được ăn ở Scandinavia, Phần Lan, Iran, Ireland, Vương quốc Anh và Đông Âu, với sự khác biệt về công thức theo vùng; tuy nhiên, trong lịch sử, việc tiêu thụ tầm ma phổ biến hơn.

Lịch sử 
Món hầm tầm ma đã được cư dân Anh và Ireland ăn vào thời kỳ đồ đồng, cách đây 3000 năm. Việc tiêu thụ tầm ma non ở châu Âu thời trung cổ được sử dụng làm thuốc, chủ yếu như một chất lợi tiểu và để điều trị đau khớp và viêm khớp, tiểu đường, mụn trứng cá, thiếu máu, sốt cỏ khô và như một chất thanh lọc máu. Nhiều bộ lạc thổ dân châu Mỹ đã sử dụng tầm ma trong nhiều thế kỷ, bao gồm người Lakota sử dụng rễ để chữa đau dạ dày, người Ojibwa sử dụng lá hầm để chữa các vấn đề về da và dùng nó để chống lại bệnh kiết lỵ, người Potawatomi sử dụng rễ để hạ sốt và người Winnebago sử dụng tầm ma để chữa các triệu chứng dị ứng.

Cây tầm ma được biết đến là có giá trị dinh dưỡng cao, bao gồm canxi, magiê, sắt và vitamin A và B. Trong lịch sử, một trong những cách dễ dàng để tiêu thụ tầm ma là thông qua xúp hoặc trà vì nước sôi làm mất tác dụng gây ngứa của tầm ma.

Các biến thể theo vùng miền 
Có sự khác biệt về vùng miền và văn hóa trong các công thức nấu xúp tầm ma.

Các nước Bắc Âu

Phần Lan 
Một trong những món ăn truyền thống địa phương là xúp tầm ma và cá ở thị trấn thời trung cổ Porvoo của Phần Lan.

Thụy Điển 
Một công thức điển hình của Thụy Điển cho xúp tầm ma (nässelsoppa) bao gồm việc đầu tiên chần tầm ma, sau đó lọc chúng ra khỏi nước. Sau đó, nước được lọc lại một lần nữa để loại bỏ bụi bẩn (các mảnh cát hoặc sỏi). Sau đó, người ta làm một loại sốt sánh bằng bơ và bột mì, rồi đổ "nước chần tầm ma" (nước dùng để chần tầm ma) vào. Cây tầm ma được băm rất nhỏ hoặc xay nhuyễn cùng với các nguyên liệu khác, thường bao gồm hẹ (hoặc tỏi dại hoặc tỏi), và rau mùi tây hoặc thì là. Cây tầm ma băm nhỏ hoặc xay nhuyễn cùng các loại thảo mộc sau đó được cho vào nước tầm ma, đun sôi, rồi để lửa nhỏ trong vài phút. Xúp thường được dùng kèm với trứng luộc thái lát hoặc kem tươi, và đôi khi là trứng chần.

Xúp của người Mỹ bản địa 
Một công thức xúp tầm ma và bí của người Mỹ bản địa, do Trường Cao đẳng Người da đỏ Tây Bắc cung cấp, bao gồm tầm ma, bí dâu, nước dùng, tỏi, hành tây và dầu. Bí được cắt, bỏ hạt và nướng. Trong một nồi riêng, hành tây và tỏi được xào cho đến khi trong suốt, sau đó cho bí và tầm ma (có thể là tầm ma đã nấu chín hoặc tầm ma tươi) vào. Tất cả được nấu trong nồi trong 20 phút, sau đó xay nhuyễn trong máy xay sinh tố.

Iran 

Có một công thức xúp tầm ma từ tỉnh Mazandaran của Iran. Có nhiều biến thể về nguyên liệu cho công thức súp này, tuy nhiên tất cả các công thức đều bao gồm tầm ma, tỏi, hành tây, đậu gà, nghệ, gạo, đậu lăng, rau xanh, dầu và bột lựu hoặc mật lựu. Các nguyên liệu tùy chọn có thể bao gồm các loại đậu khác (đậu pinto, đậu fava), củ cải đường, bí đỏ, các loại rau xanh khác (các loại thảo mộc địa phương miền bắc Iran như zolang và anarijeh, rau bina, tỏi tây Ba Tư, rau mùi), Nước luộc tầm ma (để chuẩn bị xúp) được giữ lại và dùng làm trà uống, hoặc cho mục đích chữa bệnh.

Ireland 
Công thức xúp tầm ma của Ireland bao gồm tầm ma, khoai tây, kem, tỏi tây, hành tây, bơ và nước dùng. Thông thường, xúp tầm ma trong văn hóa truyền thống Ireland được tiêu thụ vào cuối mùa xuân (tháng 4 và tháng 5) và được cho là có tác dụng thanh lọc máu, giảm phát ban, "giúp phòng tránh bệnh thấp khớp" và bổ sung vitamin cho chế độ ăn uống.

Người Hy Lạp vùng Pontus 
Người Hy Lạp vùng Pontus, có nguồn gốc từ vùng Pontus của Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, nấu xúp tầm ma với tỏi tây, hành tây, lúa mì bulgur, tỏi và hạt tiêu đen. Trong tiếng Hy Lạp vùng Pontus, món xúp này được gọi là kinteata.

Đông Âu

Ukraina 
Các công thức nấu xúp tầm ma Ukraina (borsht xanh) bao gồm hành tây, cà rốt, khoai tây, thì là và tầm ma; bắp cải thường được thêm vào để tăng dinh dưỡng. Nó có thể là món chay hoặc được nấu với nước dùng thịt và xúp tầm ma Ukraina được dùng kèm với một quả trứng luộc thái lát và một thìa smetana (sản phẩm từ sữa). Nó thường được nấu với tầm ma tươi vào cuối mùa xuân. Xúp tầm ma Ukraina là một biến thể của xúp rau chua.

Nga 
Món Shchi truyền thống của Nga vào mùa xuân được chế biến với các loại rau xanh đầu mùa xuân, bao gồm rau chua, rau dền và tầm ma. Món Shchi như vậy được gọi là "xanh".

Himalaya 
Ở miền nam Bhutan, món Sisnu dal được tiêu thụ vào mùa xuân. Nó được làm từ tầm ma kết hợp với đậu Musuri Dal. Nó cũng có thể bao gồm tỏi, ớt, khoai tây.

Xem thêm 
 Danh sách món xúp

Tham khảo 

Xúp
Ẩm thực Thụy Điển
Ẩm thực Phần Lan
Ẩm thực Na Uy
Ẩm thực Hy Lạp
Món xúp Hy Lạp
Ẩm thực Síp
Ẩm thực Crete
Món xúp Armenia
Món xúp Thổ Nhĩ Kỳ
Ẩm thực Bulgaria
Ẩm thực Montenegro
Món xúp Iran
Ẩm thực người Mỹ bản địa
Xúp rau củ
Ẩm thực Ireland
Ẩm thực România