Trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học Tự nhiên (tiếng Anh: HUS High School for Gifted Students, viết tắt là HSGS), còn được biết đến với tên gọi Trường chuyên Tổng hợp, là một trường trung học phổ thông chuyên công lập trực thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. 

Trường được thành lập chính thức vào năm 2010 trên cơ sở hợp nhất các khối chuyên của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội trước đây. Tuy nhiên, lịch sử của trường bắt nguồn từ ngày 14 tháng 9 năm 1965, khi lớp chuyên Toán đặc biệt đầu tiên được thành lập, đánh dấu sự ra đời của mô hình trường chuyên đầu tiên tại Việt Nam.

Lịch sử

Khởi nguyên: Lớp chuyên Toán đặc biệt (1965) 
Lịch sử của trường bắt đầu trong bối cảnh chiến tranh khốc liệt. Ngày 14 tháng 9 năm 1965, tại khu sơ tán của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội ở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, một lớp chuyên Toán đặc biệt đầu tiên đã được thành lập theo sáng kiến của các nhà toán học hàng đầu như Giáo sư Hoàng Tụy, Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn. Lớp học chỉ vỏn vẹn 38 học sinh, được tuyển chọn kỹ lưỡng từ các tỉnh phía Bắc với mục tiêu đào tạo những tài năng trẻ về toán học. Đây chính là mô hình trường trung học phổ thông chuyên đầu tiên của cả nước, đặt nền móng cho hệ thống trường chuyên sau này.

Sự ra đời của các khối chuyên khác 
Từ thành công của lớp chuyên Toán, mô hình này nhanh chóng được nhân rộng. Các khối chuyên khác lần lượt được thành lập:
 Khối chuyên Vật lý: Được thành lập vào năm 1985, đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân tài trong lĩnh vực vật lý.
 Khối chuyên Tin học: Ban đầu là các lớp chuyên Toán - Tin, sau đó chính thức tách thành khối chuyên độc lập để đào tạo chuyên sâu về khoa học máy tính.
 Khối chuyên Hóa học và Sinh học: Là hai khối chuyên "trẻ" nhất, được thành lập vào năm 1998, hoàn thiện hệ thống đào tạo chuyên sâu về khoa học tự nhiên của trường.

Thành lập Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên (2010) 
Một dấu mốc quan trọng trong lịch sử phát triển là ngày 14 tháng 6 năm 2010, khi Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành quyết định thành lập Trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học Tự nhiên trên cơ sở sáp nhập và tổ chức lại các khối chuyên nói trên. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển mình từ một hệ thống các khối chuyên trực thuộc các khoa sang một trường trung học phổ thông độc lập, có tư cách pháp nhân và bộ máy quản lý thống nhất. Hiệu trưởng đầu tiên của trường là Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Lương.

Cơ cấu tổ chức 
Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên được tổ chức theo mô hình của một trường trung học phổ thông công lập với các bộ phận chuyên môn và hành chính. Cơ cấu chuyên môn nòng cốt của trường bao gồm năm bộ môn chính, tương ứng với năm khối chuyên đào tạo:
 Bộ môn Chuyên Toán học
 Bộ môn Chuyên Tin học
 Bộ môn Chuyên Vật lý
 Bộ môn Chuyên Hóa học
 Bộ môn Chuyên Sinh học

Mỗi bộ môn chuyên có mối liên hệ chặt chẽ với khoa tương ứng của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, tạo điều kiện cho học sinh được tiếp cận với đội ngũ giảng viên, nhà khoa học đầu ngành và cơ sở vật chất nghiên cứu hiện đại của trường đại học. Đứng đầu mỗi bộ môn là một Chủ nhiệm bộ môn, chịu trách nhiệm quản lý chuyên môn và điều hành các hoạt động giảng dạy, nghiên cứu.

Về mặt quản lý hành chính, trường được điều hành bởi Ban Giám hiệu, bao gồm Hiệu trưởng và các Phó Hiệu trưởng. Các phòng ban chức năng như Văn phòng, Phòng Đào tạo, Phòng Công tác Học sinh hỗ trợ các hoạt động giáo dục toàn diện của nhà trường.

Chương trình đào tạo và tuyển sinh

Chương trình đào tạo 
Chương trình đào tạo tại trường được xây dựng theo hướng chuyên sâu, kết hợp giữa chương trình giáo dục phổ thông quốc gia với các nội dung nâng cao, đặc thù cho từng bộ môn chuyên. Học sinh được học tập trong môi trường học thuật nghiêm túc, khuyến khích tư duy sáng tạo và nghiên cứu khoa học. Bên cạnh đó, trường còn chú trọng phát triển kỹ năng mềm, ngoại ngữ và các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ học thuật để học sinh phát triển toàn diện.

Tuyển sinh đầu vào 
Trường tuyển sinh học sinh trên phạm vi toàn quốc thông qua một kỳ thi tuyển riêng, có tính cạnh tranh rất cao. Hằng năm, kỳ thi thu hút hàng nghìn thí sinh xuất sắc từ khắp mọi miền đất nước. Năm học 2025-2026, trường tuyển 525 chỉ tiêu cho 5 khối chuyên, mỗi khối 105 chỉ tiêu.

Kỳ thi diễn ra trong hai ngày với ba môn thi chung (Ngữ văn, Toán vòng 1, Tiếng Anh) và một môn chuyên tương ứng với khối đăng ký. Tỷ lệ chọi của trường luôn ở mức rất cao, đặc biệt là khối chuyên Tin học với tỷ lệ 1/8,1 vào năm 2025.

Thành tích nổi bật

Thành tích tại các kỳ thi Olympic quốc tế và khu vực 
Tính đến tháng 9 năm 2023, học sinh của trường đã giành được tổng cộng 290 huy chương tại các kỳ thi Olympic quốc tế và châu Á - Thái Bình Dương, bao gồm 73 Huy chương Vàng, 83 Huy chương Bạc và 73 Huy chương Đồng. Trong lễ kỷ niệm 60 năm vào năm 2025, con số huy chương Olympic quốc tế được công bố là 249 trên tổng số 770 huy chương của cả nước (chiếm 32%), trong đó có 79 Huy chương Vàng trên tổng số 198 Huy chương Vàng của Việt Nam (chiếm 40%).

 Olympic Toán học Quốc tế (IMO): Trường đào tạo ra 6 trong số 10 học sinh Việt Nam đạt điểm tuyệt đối 42/42 và 6 trong số 9 học sinh giành Huy chương Vàng hai năm liên tiếp. Học sinh Ngô Quý Đăng (khóa 2019-2022) là người đầu tiên và duy nhất của Việt Nam giành Huy chương Vàng IMO khi mới học lớp 10.
 Olympic Vật lý Quốc tế (IPhO): Năm 1999, đội tuyển Việt Nam dự thi IPhO có 100% thành viên là học sinh của trường.
 Olympic Tin học Quốc tế (IOI): Các năm 2003, 2015 và 2024, đội tuyển Việt Nam tham dự IOI cũng bao gồm toàn bộ là học sinh của trường.
 Olympic Sinh học Quốc tế (IBO): Năm 2024, học sinh của trường đã giành Huy chương Vàng tại kỳ thi này.

Thành tích trong nước 
Hằng năm, trường luôn dẫn đầu cả nước về số lượng giải trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia ở các môn khoa học tự nhiên. Học sinh của trường cũng thường xuyên đạt điểm trung bình thi đại học cao nhất cả nước, góp phần đưa trường vào top đầu trong các bảng xếp hạng về chất lượng đầu ra.

Danh nhân - Cựu học sinh tiêu biểu 
Trong hơn nửa thế kỷ qua, trường đã đào tạo nên nhiều thế hệ học sinh ưu tú, trở thành những nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành, doanh nhân thành đạt và lãnh đạo trong nhiều lĩnh vực của đất nước. Một số cựu học sinh tiêu biểu có thể kể đến:
 Giáo sư Ngô Bảo Châu: Nhà toán học đầu tiên của Việt Nam giành Huy chương Fields danh giá.
 Ngô Quý Đăng: Học sinh đầu tiên và duy nhất của Việt Nam giành Huy chương Vàng Olympic Toán Quốc tế (IMO) khi mới học lớp 10.
 Võ Hoàng Hải: Học sinh giành Huy chương Vàng Olympic Vật lý Quốc tế (IPhO) khi học lớp 10 và tiếp tục giành Huy chương Vàng năm lớp 11.

Tranh cãi và sự cố

Phản ánh về việc tổ chức giảng dạy và đánh giá học sinh 
Cuối năm 2023, một số phụ huynh có con đang theo học tại trường đã phản ánh đến báo chí về việc nhà trường không tổ chức giảng dạy đầy đủ các môn học cho học sinh tham gia lớp dự tuyển đội tuyển học sinh giỏi môn Sinh học như kế hoạch đã được phê duyệt. Cụ thể, theo kế hoạch giảng dạy năm học 2023-2024 được Hiệu trưởng Lê Công Lợi ký ban hành ngày 31 tháng 7, học sinh các khối phải học đầy đủ các môn như Toán, Lý, Hóa, Sinh, Anh, Ngữ văn từ ngày 1 tháng 8 đến ngày 25 tháng 8. Tuy nhiên, trên thực tế, những học sinh trong lớp dự tuyển môn Sinh học chỉ được học một môn chuyên sâu duy nhất là Sinh học, trong khi các môn còn lại trong thời khóa biểu không được giảng dạy nhưng giáo viên vẫn cho điểm bình thường.

Vụ việc đã gây ra sự bức xúc trong một bộ phận phụ huynh, những người cho rằng cách làm này khiến học sinh bị thiệt thòi và không đảm bảo chất lượng giáo dục toàn diện. Sau khi nhận được phản ánh, đại diện đơn vị chủ quản là Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đã yêu cầu Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên phải tổ chức học bù và kiểm tra để đảm bảo quyền lợi cho học sinh.

Xem thêm 
 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội
 Trường Trung học phổ thông chuyên, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
 Trường Trung học phổ thông chuyên Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang web chính thức của trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên
 Trang web chính thức của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên

Chuyên Tự nhiên
Khoa học Tự nhiên

Trường trung học tại Hà Nội