Vĩnh Bình (tỉnh)

Vĩnh Bình là một tỉnh cũ thuộc Việt Nam Cộng hòa (nay là một phần của tỉnh Vĩnh Long).

Địa lý
Tỉnh Vĩnh Bình có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Kiến Hòa
Phía tây giáp tỉnh Ba Xuyên 
Phía nam giáp Biển Đông
Phía bắc giáp tỉnh Vĩnh Long.

Hành chính
Tỉnh Vĩnh Bình có thị xã Phú Vinh và 7 quận: Càng Long, Cầu Kè, Cầu Ngang, Châu Thành, Long Toàn, Tiểu Cần, Trà Cú.

Lịch sử
Ngày 3 tháng 1 năm 1957, Việt Nam Cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 3-NV/HC/NĐ về việc đổi tên tỉnh Trà Vinh thành tỉnh Vĩnh Bình. Đổi tên xã Long Đức thành xã Phú Vinh; chọn làm lỵ sở của quận Châu Thành và của tỉnh Vĩnh Bình. Đổi tên tỉnh lỵ Trà Vinh thành thị xã Phú Vinh (do lấy theo tên xã Phú Vinh thuộc quận Châu Thành là nơi đặt tỉnh lỵ). Dời lỵ sở của quận Càng Long về Bình Phú.

Tỉnh Vĩnh Bình có thị xã Phú Vinh (tỉnh lỵ), 9 quận; 20 tổng với 75 xã.

Tháng 2 năm 1957, Liên Tỉnh ủy miền Tây ban hành Quyết định về việc:
 Điều chỉnh địa giới tỉnh Trà Vinh.
 Giải thể tỉnh Tam Cần.

Tỉnh Trà Vinh có thị xã Trà Vinh và 8 huyện (không có huyện Long Toàn).

Tháng 4 năm 1957, Tỉnh ủy Trà Vinh ban hành Quyết định về việc sáp nhập huyện Tiểu Cần vào huyện Cầu Kè.

Tháng 2 năm 1961, Tỉnh ủy Trà Vinh Quyết định về việc sáp nhập xã Long Đức thuộc huyện Châu Thành vào thị xã Trà Vinh.

Tháng 2 năm 1962, Tỉnh ủy Trà Vinh ban hành Quyết định về việc:
 Thành lập huyện Duyên Hải trên cơ sở quận Long Toàn của chế độ Sài Gòn.
 Sau đó, sáp xã Long Hữu vào huyện Cầu Ngang.

Sau năm 1965, các tổng đều bị giải thể.

Ngày 14 tháng 1 năm 1967, chính quyền Đệ Nhị Cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 06/SL/ĐUHC về việc tách hai quận Trà Ôn, Vũng Liêm ra khỏi tỉnh Vĩnh Bình nhập vào tỉnh Vĩnh Long.

Tỉnh Vĩnh Bình còn lại thị xã Phú Vinh (tỉnh lỵ) và 7 quận: Càng Long, Cầu Kè, Cầu Ngang, Châu Thành, Long Toàn, Tiểu Cần, Trà Cú; 15 tổng; 52 xã; 409 ấp.

Năm 1967, Liên Tỉnh ủy miền Tây ban hành Quyết định về việc tách 2 huyện: Trà Ôn, Vũng Liêm thuộc tỉnh Trà Vinh về tỉnh Vĩnh Long. Đồng thời, Tỉnh ủy Trà Vinh ban hành Quyết định về việc sáp nhập các xã: Hòa Thuận, Lương Hòa, Nguyệt Hóa thuộc huyện Châu Thành vào thị xã Trà Vinh.

Đầu năm 1969, Tỉnh ủy Trà Vinh ban hành Quyết định về việc tách các xã: Hòa Thuận, Lương Hòa, Nguyệt Hóa thuộc huyện Châu Thành để tái lập ranh giới thị xã Trà Vinh và huyện Châu Thành như cũ.

Tháng 4 năm 1971, Tỉnh ủy Trà Vinh ban hành Quyết định về việc tái lập 2 huyện Duyên Hải, Tiểu Cần.

Ngày 27 tháng 7 năm 1971, Tỉnh trưởng Vĩnh Bình ban hành Quyết định số 0501-HCĐP về việc phân chia địa bàn nội ô tỉnh lỵ Phú Vinh theo quy chế đô thị thành 4 ấp: I, II, III, IV thuộc xã Phú Vinh (bao gồm 19 ấp).

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc:
 Hợp nhất tỉnh Vĩnh Long, tỉnh Trà Vinh, tỉnh Cần Thơ (ngoại trừ huyện Thốt Nốt), tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
 Hợp nhất tỉnh Long An, tỉnh Bến Tre, tỉnh Mỹ Tho, tỉnh Gò Công và thành phố Mỹ Tho thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 19/NQ về việc:
 Hợp nhất tỉnh Vĩnh Long và tỉnh Trà Vinh thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
 Tỉnh Bến Tre vẫn để thành tỉnh riêng.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban hành Nghị định số 3/NQ/1976 về việc:
 Hợp nhất tỉnh Vĩnh Long và tỉnh Trà Vinh thành một tỉnh, lấy tên là tỉnh Vĩnh Trà.
 Giữ nguyên địa giới và tên cũ tỉnh Bến Tre.

Ngày 27 tháng 7 năm 1976, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc đổi tên tỉnh Vĩnh Trà thành tỉnh Cửu Long.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Cửu Long thành tỉnh Trà Vinh và tỉnh Vĩnh Long.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Bến Tre và tỉnh Trà Vinh vào tỉnh Vĩnh Long.

Sau khi sáp nhập, tỉnh Vĩnh Long có 6.296,20 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 4.257.581 người.

Chú thích

Tham khảo

Hành chính Việt Nam Cộng hòa
Tỉnh cũ Việt Nam
Hành chính Trà Vinh
Hành chính Vĩnh Long