Khả Túc Hồn hoàng hậu (Mộ Dung Tuấn)

Khả Túc Hồn Thái hậu (可足渾太后, tên riêng không rõ, hoạt động vào thế kỷ IV) là hoàng hậu rồi thái hậu của nước Tiền Yên, một quốc gia do người Tiên Ti lãnh đạo trong thời kỳ Thập Lục Quốc của lịch sử Trung Quốc. Bà là hoàng hậu của Mộ Dung Tuấn (Yên Cảnh Chiêu Đế) và là mẹ của Mộ Dung Vĩ (Yên U Đế). Bà được ghi nhận là một trong những thái hậu có ảnh hưởng chính trị lớn nhất của Tiền Yên, trực tiếp can dự triều chính trong giai đoạn quốc gia suy yếu và diệt vong.

Thời kỳ Mộ Dung Tuấn trị vì 

Khả Túc Hồn thị dường như đã là chính thất của Mộ Dung Tuấn khi ông còn là thái tử dưới triều vua cha Mộ Dung Hoảng. Năm 353, sau khi Mộ Dung Tuấn xưng đế, bà được lập làm hoàng hậu.

Con trai cả của bà là Mộ Dung Diệp được lập làm thái tử cùng năm, nhưng qua đời vào năm 356. Năm 357, con trai thứ Mộ Dung Vĩ được lập làm thái tử. Trong thời gian này, Khả Túc Hồn hoàng hậu bắt đầu thể hiện ảnh hưởng chính trị trong triều đình, đặc biệt là đối với các vấn đề liên quan đến hoàng tộc.

Năm 358, khi Công chúa Đoàn, vợ của Mộ Dung Thùy, tỏ ra bất kính với bà, hoàng hậu Khả Túc Hồn bị cho là đã đứng sau việc hoạn quan Nê Hạo (涅浩) vu cáo công chúa Đoàn sử dụng tà thuật. Công chúa Đoàn bị bắt và xử tử. Sau đó, Khả Túc Hồn còn ép Mộ Dung Thùy phải phế người vợ mới và cưới em gái bà, khiến quan hệ giữa bà và Mộ Dung Thùy trở nên đặc biệt căng thẳng.

Thời kỳ Mộ Dung Vĩ trị vì 

Năm 360, Mộ Dung Tuấn qua đời, Mộ Dung Vĩ lên ngôi khi mới khoảng 10 tuổi. Khả Túc Hồn được tôn làm thái hậu và tham gia trực tiếp vào việc triều chính, dù việc nhiếp chính chính thức do Mộ Dung Khác đảm nhiệm, với sự hỗ trợ của Mộ Dung Bình và Mục Dư Căn.

Mục Dư Căn từng vu cáo Mộ Dung Khác và Mộ Dung Bình mưu phản, khiến thái hậu Khả Túc Hồn tin theo và suýt cho phép hành động trấn áp. Tuy nhiên, chính hoàng đế nhỏ tuổi Mộ Dung Vĩ đã ngăn cản. Sau đó, Mộ Dung Khác phát hiện âm mưu và xử tử Mục Dư Căn, tiếp tục trung thành phụ chính cho đến khi qua đời năm 367.

Trước khi mất, Mộ Dung Khác đề cử Mộ Dung Thùy nắm quyền quân sự, nhưng thái hậu Khả Túc Hồn phản đối do mối thù cá nhân. Kể từ đó, bà cùng Mộ Dung Bình nắm thực quyền triều đình, bổ nhiệm nhiều quan lại tham nhũng, khiến quốc lực Tiền Yên suy yếu nhanh chóng.

Năm 369, theo ý của thái hậu, Mộ Dung Vĩ cưới con gái của người anh họ bà là Khả Túc Hồn Dực (可足渾翼) làm hoàng hậu, qua đó củng cố quyền lực cho họ Khả Túc Hồn trong triều đình.

Sụp đổ của Tiền Yên 

Cũng trong năm 369, tướng Đông Tấn Hoàn Ôn tấn công Tiền Yên. Nhờ sự can thiệp của Mộ Dung Thùy và viện binh từ Tiền Tần do Phù Kiên lãnh đạo, Tiền Yên tạm thời được cứu vãn.

Tuy nhiên, thái hậu Khả Túc Hồn và Mộ Dung Bình  tiếp tục đưa ra những quyết định gây tổn hại nghiêm trọng đến quốc gia. Họ tước công lao của Mộ Dung Thùy, thậm chí còn cân nhắc việc giết ông vì vậy bỏ sang Tiền Tần. Ngoài ra, Tiền Yên còn thất hứa trong việc nhượng vùng Lạc Dương cho Tiền Tần.

Năm 370, Phù Kiên sai thừa tướng Vương Mãnh tấn công Tiền Yên. Quân Tiền Yên nhanh chóng thất bại, kinh đô Nghiệp Thành bị chiếm, Mộ Dung Vĩ bị bắt, Tiền Yên chính thức diệt vong.

Số phận cuối cùng của Khả Túc Hồn thái hậu không được ghi chép rõ ràng. Các nguồn sử liệu cho thấy bà có thể đã qua đời trước năm 386. Khi Mộ Dung Thùy lập nước Hậu Yên, ông truy phế bà xuống thứ dân và chỉ thờ Đoàn chiêu nghi trong tông miếu của Mộ Dung Tuấn.

Đánh giá 

Khả Túc Hồn thái hậu được các sử gia xem là hình mẫu của một thái hậu chuyên quyền trong thời Thập Lục Quốc. Bà có ảnh hưởng trực tiếp đến chính sự, quân sự và hôn nhân hoàng thất, và thường bị đánh giá là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự suy yếu và sụp đổ của Tiền Yên.

Tham khảo 

Hoàng hậu Tiền Yên
Thái hậu Trung Quốc
Phụ nữ Trung Quốc thế kỷ 4
Mẹ của hoàng đế Trung Quốc