Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Vũ Minh, Nam Ninh

Vũ Minh (, âm Hán-Việt: Vũ Minh khu, tiếng Tráng: Vujmingz Gih) là một quận thuộc địa cấp thị Nam Ninh, khu tự trị dân tộc Tráng Quảng Tây, Trung Quốc. Quận nằm ở tây nam của Quảng Tây, có diện tích 3.389 km², dân số năm 2020 là 683.826 người, mật độ dân số đạt 201,8 người/km². Mã số bưu chính của quận là 530199.

Lịch sử
Vũ Minh được thành lập từ thời nhà Tùy với tên ban đầu là huyện Vũ Duyên. Thời Bắc Tống thuộc Ung Châu. Năm 1912 là phủ Vũ Minh. Năm 1913 được đổi tên thành huyện Vũ Minh (). Năm 1949 thành lập chuyên khu Vũ Minh. Chuyên khu Vũ Minh có trụ sở đặt tại huyện Vũ Minh và quản lý 10 huyện, gồm Vũ Minh, Bình Trị, Quả Đức, Trấn Kết, Na Mã, Long Sơn, Đô An, Long An, Thiên Giang và Thượng Lâm. Năm 1950 triệt tiêu chuyên khu Vũ Minh và huyện thuộc về chuyên khu Nam Ninh. Năm 1958 huyện Vũ Minh sáp nhập cùng huyện Long An thành huyện Vũ Long, năm sau lại chia tách. Sau đó huyện này thuộc địa cấp thị Nam Ninh. Ngày 16 tháng 2 năm 2015, Quốc vụ viện Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa quyết định thành lập quận Vũ Minh. Ngày 27 tháng 5 năm 2016 quận Vũ Minh chính thức được thành lập.

Ngôn ngữ
Tiếng Tráng là ngôn ngữ được nói nhiều nhất tại quận này, với khoảng 600.000 người sử dụng. Phương ngữ Tráng nói tại trấn Song Kiều (双桥镇) được dùng làm cơ sở cho việc phát âm của tiếng Tráng tiêu chuẩn.

Một số phương ngữ Hán ngữ cũng được nói tại Vũ Minh, bao gồm Vũ Minh quan thoại, phổ thông thoại, phương ngữ Hoành Đường (một phương ngữ của tiếng Bình), phương ngữ Tân Dân (một phương ngữ của tiếng Khách Gia) và tiếng Quảng Đông.

Khí hậu
Vũ MInh có khí hậu cận nhiệt đới gió mùa. Nhiệt độ trung bình hàng năm là 20,8 °C, lượng mưa trung bình năm là 1.257,5 mm.

Phân chia hành chính
Quận Vũ Minh được chia thành 13 đơn vị hành chính, tất cả đều là trấn: Thành Sương, Song Kiều, Ninh Vũ, Cam Vu, Thái Bình, La Vu, Linh Mã, Tiên Hồ, Phủ Thành, Lục Quản, La Ba, Mã Đầu, Lưỡng Giang. Trụ sở cơ quan hành chính quận đặt tại trấn Thành Sương.

Ngoài ra quận còn quản lý 1 đơn vị ngang cấp hương: khu đầu tư Hoa kiều Nam Ninh.

Địa danh
Vũ Minh có một số địa danh như Linh Thủy, vườn Minh Tú, tháp Văn Giang, núi Khởi Phong, núi Đại Minh, mộ Mã Đầu Cổ.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây
Nam Ninh
Long An, Nam Ninh

Long An (tiếng Tráng: Lungznganh, chữ Hán giản thể: 隆安县, bính âm: Lóng'ān Xiàn, Hán Việt: Long An huyện) là một huyện tại địa cấp thị Nam Ninh, khu tự trị dân tộc Choang, Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2.264 km², dân số năm 2002 là 370.000 người. Huyện Long An có Khu danh thắng cảnh quan tự nhiên Long Hổ Sơn.

Phân chia hành chính 
Huyện này được chia thành các đơn vị hành chính gồm 6 trấn và 4 hương:
 Trấn: Thành Sương, Na Đồng, Kiều Kiến, Nam Vu, Nhạn Giang, Đinh Đang
 Hương: Bình Sơn, Bố Tuyền, Đô Kết, Cổ Đàm.

Khí hậu

Tham khảo

 

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây
Huyện của Quảng Tây
Nam Ninh
Thượng Lâm, Nam Ninh

Thượng Lâm (tiếng Tráng: Siengxlaem, chữ Hán giản thể: 上林县, bính âm: Shànglín Xiàn, Hán Việt: Thượng Lâm huyện) là một huyện tại thành phố Nam Ninh, khu tự trị dân tộc Choang, Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1.876 km², dân số năm 2002 là 450.000 người.

Phân cấp hành chính 
Huyện này được chia thành các đơn vị hành chính gồm 7 trấn, 3 hương và 1 hương dân tộc:
 Trấn: Đại Phong, Minh Lượng, Hạng Hiền, Bạch Vu, Tam Lý, Tây Yên, Kiều Hiền.
 Hương: Trừng Thái, Đường Hồng, Mộc Sơn
 Hương dân tộc: hương dân tộc Dao Trấn Vu.

Khí hậu

Tham khảo

Huyện của Quảng Tây
Nam Ninh
Cortisol

Cortisol là một loại hormone corticosteroid (corticosteroid là một loại hormone loại steroid – tức là loại hợp chất hữu cơ tự nhiên được tổng hợp bởi các tuyến nội tiết trong cơ thể) được sản sinh bởi bộ phận tên là Zona fasciculata trên vỏ thượng thận (thuộc tuyến thượng thận). Đây là hooc môn vô cùng quan trọng và được xem là hormon chống stress. Nó làm tăng huyết áp, tăng đường huyết, có tác động ức chế miễn dịch (chống viêm), chống dị ứng. Trong y học, cortisol tổng hợp (Hydrocortisone) được dùng như là thuốc để điều trị bệnh dị ứng (đặc biệt trong cấp cứu sốc phản vệ) và chống viêm cũng như dùng làm chất thay thế bổ sung trong các chứng thiếu hụt cortisol bẩm sinh. Khi lần đầu được giới thiệu như là thuốc điều trị bệnh thấp khớp nó được gọi là hợp chấp E. Cortisol thuộc loại Glucocorticoid. Ngoài ra, cortisol kiểm soát quá trình giáng hóa hydrat-cacbon, chất béo và trao đổi protein và là chất kháng viêm với tác dụng ngăn cản sự giải phóng phospholipid, giảm hoạt động bạch cầu ưa toan và hàng loạt các cơ chế khác. Hiện nay, thuốc được WHO liệt kê vào danh mục thuốc thiết yếu trong y tế.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hormone
Căng thẳng
Lo lắng
Nội tiết tố do căng thẳng
Ürümqi

Urumchi hay Ürümqi (tiếng Anh ; ; , tiếng Việt: U-rum-xi hoặc Urumsi, Hán-Việt: Ô Lỗ Mộc Tề), trước năm 1954 có tên là Địch Hóa  () là thủ phủ khu tự trị Tân Cương, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Urumchi có dân số 75,3% là người Hán, 12,8% là người Uyghur (Duy Ngô Nhĩ), 8,03% là người Hồi, 2,34% người Kazakh

Ürümqi là chặng dừng quan trọng trên con đường tơ lụa suốt thời Nhà Đường, vang danh là trung tâm văn hóa, thương mại suốt thời Nhà Thanh hồi thế kỷ XIX.

Với dân số ước tính 3,5 triệu năm 2015, Ürümqi là thành phố đông dân nhất Miền Tây Trung Quốc lẫn vùng Trung Á. Theo Sách Kỷ lục Guinness, Ürümqi là thành phố có vị trí xa biển nhất trên thế giới. Kể từ thập niên 1990, Ürümqi nổi lên là nơi có nền kinh tế phát triển thần tốc và hiện là nút giao thông của vùng, là trung tâm văn hóa, chính trị, thương mại.

Tháng 7 năm 2009, tại đây đã diễn ra bạo động lớn giữa những người Uyghur và người Hán. Cuộc bạo động bắt đầu vào đêm 5 tháng 7 năm 2009 với sự tham gia của 1.000 người tham gia và sau đó đã tăng lên tới khoảng 3.000 người. Ít nhất đã có 156 người chết.

Đầu năm 2014, các cuộc bạo động tiếp tục xảy ra.

Các đơn vị hành chính 

Ürümqi hiện có 8 đơn vị hành chính cấp quận huyện, trong đó có 7 quận và 1 huyện.

 Quận Thiên Sơn (天山区: Tiānshān Qū)
 Quận Saybagh (沙依巴克区: Shāyībākè Qū)
 Quận Đầu Đồn Hà (头屯河区: Tóutúnhé Qū)
 Quận Thủy Ma Cấu (水磨沟区: Shuǐmógōu Qū)
 Quận Tân Thị (新市区: Xīnshì Qū)
 Quận Đông Sơn (东山区: Dōngshān Qū)
 Quận Đạt Phản Thành (达坂城区: Dábǎnchéng Qū)
 Huyện Ô Lỗ Mộc Tề (烏魯木齊县: Wūlǔmùqí Xiàn)

Tham khảo 

Khu dân cư trên Con đường tơ lụa
Tỉnh lỵ Trung Quốc
Khu dân cư ở Tân Cương
Trung Quốc năm 1762
Khởi đầu năm 1762
Thành phố Trung Á
Thiên Sơn (định hướng)

Thiên Sơn có thể là:
 Quận Thiên Sơn (天山区: Tiānshān Qū) của Ürümqi, Tân Cương, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Dãy núi Thiên Sơn, một dãy núi ở Trung Á.
 Dãy núi Thiên Sơn, một nhánh của dãy núi Trường Bạch ở biên giới Trung Quốc-Bắc Triều Tiên.
 Nhà văn Thiên Sơn, tên thật là Nguyễn Xuân Hoàng, một nhà văn Việt Nam với những sáng tác đa dạng bao gồm thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết, nổi tiếng với tiểu thuyết Dòng sông chết, Đại gia, Cát bụi đầy trời.

Trang định hướng địa danh
Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô

Khu Bảo tồn thiên nhiên Ea Sô là một khu rừng đặc dụng ở tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.

Về hành chính khu bảo tồn ở vùng đất xã Ea Sô huyện Ea Kar.

Đặc điểm địa hình, thảm thực vật
Địa hình rất phong phú và đa dạng, nổi bật là vùng núi cao hiểm trở, chia cắt phức tạp chuyển tiếp từ núi cao đến đồi gò, trảng bằng, đồng cỏ tạo nên một vùng đặc sắc với nhiều kiểu thảm thực vật và được đánh giá là môi trường sống lý tưởng nhất hiện tại ở Việt Nam của nhiều loài động vật rừng thuộc bộ thú móng guốc ăn cỏ.

Động thực vật rừng

Có một số loài thú quý hiếm nằm trong sách đỏ thế giới là: bò tót, bò rừng...
Thực vật có các loài quý như: trắc, cẩm lai ,cà te , giáng hương

Đất đai, thổ nhưỡng

Khí hậu, thủy văn
Tuy thuộc vùng Tây Nguyên miền Trung, mỗi năm cũng có 2 mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khô nhưng lại ảnh hưởng mạnh bởi khí hậu vùng Đồng bằng duyên hải miền Trung nên các mùa thường thay đổi chậm hơn các vùng khác của Đắk Lăk như Buôn Ma Thuột đến 2 tháng.

Mục tiêu, nhiệm vụ
Bảo vệ các hệ sinh thái rừng núi cao Tây Nguyên và trảng cỏ cây bụi, bảo tồn các loài động, thực vật hoang dã, đặc biệt là các loài thú lớn móng guốc.

Nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường, phát triển du lịch sinh thái...Góp phần phát triển kinh tế, xã hội địa phương.

Bảo vệ rừng đầu nguồn thủy điện sông Hinh, sông Krông Năng.

Quy mô diện tích và các phân khu chức năng
Tổng diện tích 27.800ha, trong đó:
Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: 15.959 ha.
Phân khu phục hồi sinh thái: 9.816 ha.
Phân khu dịch vụ hành chính: 2.025ha.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Khu Đề xuất BTTN Ea Sô

Rừng đặc dụng Đắk Lắk
Ea Sô
Đam San

Đam San hay Đăm Săn là một người anh hùng trong sử thi "Bài ca chàng Đăm Săn" (phiên âm tiếng Êđê: Klei Khan Y Đam San) của người Êđê ở Tây Nguyên. Là nhân vật chính trong trường ca, sử thi Bài ca về chàng Đăm Săn. Bộ sử thi dài Đăm Săn (2077 câu), thể hiện nét lịch sử văn hóa của người đồng bào Tây Nguyên.

Tác phẩm được nhiều người sưu tầm, tuy lời kể có khác nhau ít nhiều, nhưng cốt truyện tương đối giống nhau. Sử thi đã được in thành sách và tái bản nhiều lần. Hãng phim Giải phóng từng có dự định dựng phim truyện dựa theo sử thi này. Một số bài hát đã được sáng tác lấy cảm hứng từ sử thi Đăm Săn.

Tóm tắt nội dung 

Theo tục nối dây trong chế độ mẫu hệ của người Êđê, Đăm Săn phải lấy hai chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị làm vợ. Trời "đã chống gậy hèo đến thu xếp việc cưới hỏi". Đăm Săn phải khuất phục trước sức mạnh của tập tục, nhưng chàng vẫn tiếp tục chống lại cuộc hôn nhân đó.

Là một tù trưởng anh hùng, Đăm Săn đã lập nên những kì tích trong lao động như thuần phục voi dữ, làm rẫy, bắt cá,... Kỳ tích lẫy lừng hơn cả của Đăm Săn là chiến thắng Mtao Grự và Mtao Mxây (hai tù trưởng đã cướp vợ Đăm Săn). Đăm Săn chiến thắng, tôi tớ và dân làng của hai tù trưởng trên tự nguyện mang của cải đi theo. Cứ mỗi lần như vậy, Đăm Săn lại thêm giàu mạnh, uy tín càng cao trong nhân dân.

Với khát vọng trở thành tù trưởng hùng mạnh, vươn tới cuộc sống phóng khoáng, Đăm Săn đi cầu hôn Nữ thần Mặt Trời nhưng thất bại vì nữ thần đi đến đâu thì sức nóng tỏa ra từ người nàng sẽ khiến vạn vật bị thiêu. Nữ thần đã nhắc nhở Đăm Săn nếu đi lúc này thì chàng sẽ bị chìm trong vũng bùn lầy mà chết trong rừng sáp đen. Nhưng chàng không nghe vì quá tức giận khi bị từ chối. Sau khi chết, chàng biến thành con ruồi và chui vào miệng Hơ Âng. Nàng sinh ra Đăm Săn cháu, tiếp tục đi trên con đường của Đăm Săn.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Đam San sẽ lên phim nhựa Thu Hà, báo Tuổi Trẻ cập nhật 24/11/2004 07:11 (GMT + 7)
 
 Đúng, sử thi 'Đam San' là sáng tạo của người Ê đê tại VnExpress

Người Ê Đê
Huyền sử Tây Nguyên
Sử thi của người Ê Đê
Sử thi Việt Nam
Trường ca
Bài thơ Việt Nam
Người Việt Nam giả tưởng
Quận Wheeler, Oregon

Quận Wheeler là một quận nằm trong tiểu bang Oregon. Năm 2000, dân số của quận là 1.547. Quận được đặt tên của Henry H. Wheeler, một người dân định cư ban đầu có một nông trại gần Mitchell. Quận lỵ là Fossil.

Quận Wheeler được biết tiếng là có rất nhiều vật thể hóa thạch nhất tiểu bang Oregon.

Lịch sử
Quận Wheeler được thành lập ngày 17 tháng 2 năm 1899 từ những phần đất của các quận Grant, Gilliam và Crook. Từ khi thành lập đến giờ ranh giới của quận vẫn giữa nguyên trạng. Fossil được đặt là quận lỵ tạm thời của quận vào lúc quận được thành lập. Năm 1900, một cuộc bầu cử đã diễn ra để định đoạt thị trấn nào trong ba thị trấn sẽ trở thành quận lỵ vĩnh viễn. Cuối cùng thì Fossil giành được chiến thắng và trở thành quận lỵ vĩnh viễn.

Kinh tế
Kinh tế chính của quận là nông nghiệp, chăn nuôi và lâm nghiệp.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích là 1.715 dặm vuông (4.443 km²) trong đó đất chiếm 1.715 dặm vuông (4.442 km²) và nước chiếm 1 dặm vuông (1 km²) hay 0,03%.

Xa lộ chính 
Quốc lộ Hoa Kỳ 26

Các quận giáp ranh 
Quận Gilliam, Oregon - bắc
Quận Morrow, Oregon - đông bắc
Quận Grant, Oregon - đông
Quận Crook, Oregon - nam
Quận Jefferson, Oregon - tây bắc
Quận Wasco, Oregon - tây bắc

Các cộng đồng

Các thành phố hợp nhất
Fossil
Mitchell
Spray

Các cộng đồng chưa hợp nhất và những nơi ấn định cho thống kê
Antone
Clarno
Kinzua (một phố ma)
Richmond
Service Creek
Twickenham
Wetmore
Winlock

Tham khảo

Liên kết ngoài
Wheeler County listing in the Oregon Blue Book

Quận của Oregon
Khu dân cư thành lập năm 1899
Hàm thuần nhất

Trong toán học, một hàm thuần nhất (tiếng Anh: Homgeneous function) là một hàm nhiều biến thỏa mãn tính chất: Nếu mỗi biến trong hàm được nhân với cùng một hệ số, khi đó giá trị của hàm số được nhân lên hệ số mũ nào đó, và số mũ này được gọi là độ thuần nhất, hoặc đơn giản là độ. Hay nói cách khác, nếu  là một số nguyên, hàm số  gồm  biến là thuần nhất độ  nếu

với mọi  và

Tham khảo

Đại số tuyến tính
Khái niệm toán học mang tên Euler
Núi Đá Bia

Núi Đá Bia, tên chữ là Thạch Bi Sơn, dân gian gọi là Núi Ông, là ngọn núi cao nhất trong khối núi Đại Lãnh thuộc dãy núi Đèo Cả, hiện ở xã Hòa Xuân, tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.

Núi nổi tiếng vì tảng đá bia khổng lồ cao khoảng 80 m trên đỉnh núi mà cách xa vẫn có thể nhìn thấy. Tương truyền vào năm 1471, khi thân chinh cầm quân tấn công Chămpa, Lê Thánh Tông dừng tại chân núi, cho quân lính trèo lên khắc tên, ghi rõ cương vực Đại Việt (Việt Nam ngày nay) tại nơi này. Vì thế, núi được gọi là núi Đá Bia.

Lịch sử

Sự kiện lịch sử về núi Đá Bia quanh cuộc Nam tiến của vua Lê Thánh Tông (năm 1470), rất nhiều tác phẩm ghi lại sự kiện này và cho rằng năm 1471, vị vua trẻ tài ba này đã tiến quân đến đèo Cả và sai lính khắc bia đá để đánh dấu ranh giới giữa Đại Việt và Chiêm Thành. Các tác phẩm này là:
 Đại Việt sử ký toàn thư của Ngô Sĩ Liên
 Khâm định Việt sử thông giám cương mục của Sử quán triều Nguyễn
 Đại Nam nhất thống chí của Lê Quang Định
 Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn
 Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim
 Việt sử xứ Đàng Trong của Phan Khoang.
Cũng như có nhiều tài liệu khác cũng đề cập đến vấn đề này như:
 Người chứng thứ nhất của Phạm Đình Khiêm
 Non nước Phú Yên của Nguyễn Đình Tư
 Tìm hiểu địa danh qua tục ngữ ca dao Phú Yên của Nguyễn Đình Chúc.

Quan điểm về vua Lê Thánh Tông có thật sự đến đất Phú Yên và khắc bia hay không thì có nhiều quan điểm khác nhau, nhưng có thể tóm gọn các ý kiến như sau:
 Vua Lê Thánh Tông không đến đất Phú Yên và cũng không cho khắc bia.
 Vua Lê Thánh Tông không đi đến đất Phú Yên mà chỉ sai một toán quân vào đến tận Đèo Cả và không biết có khắc bia hay không.
 Vua Lê Thánh Tông đã đến đất Phú Yên và có khắc bia trên núi.

Đặc điểm 
 
Núi Đá Bia có độ cao tuyệt đối là 706 m, trên đỉnh mây thường xuyên che lấp khối đá Bia tạo nên cảnh quan hùng vĩ, án tượng. Từ đây có thể nhìn bao quát vùng biển xung quanh, thấy Vũng Rô của Phú Yên ở ngay chân núi phía Nam hay vịnh Vân Phong của Khánh Hòa. Vào những ngày trời nắng đẹp thậm chí du khách còn có thể thấy thành phố Nha Trang. Nhìn về phía bắc, sẽ có được tầm nhìn bao quát đồng bằng Tuy Hòa, núi Chóp Chài nằm giữa thành phố Tuy Hòa và sông Ba.

Người dân địa phương coi núi Đá Bia là một trong những biểu tượng nổi tiếng của đất Phú Yên, cùng với những địa danh khac như núi Nhạn, sông Đà Rằng ở Tuy Hòa.

Ngọn núi còn được các thủy thủ người Pháp đặt tên là "Ngón tay của Chúa" vì nó giúp họ xác định được vị trí đất liền của Việt Nam.

Xếp hạng
Tháng 9/2008, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ra quyết định công nhận thắng cảnh độc nhất vô nhị này là Thắng cảnh cấp quốc gia. Đây là một trong 17 di tích văn hóa lịch sử-thiên nhiên mới nhất của tỉnh Phú Yên

Đăng sơn
Có lối mòn lên đỉnh dài khoảng 2,2 km. Đường dốc, nhiều bụi cây, nhiều bậc thang khiến cho việc leo núi mất tới hơn 2 giờ đồng hồ.

Tham khảo 

Bài về Núi Đá Bia trên website Du lịch Phú Yên

Ca dao 
“Chiều chiều mây phủ Đá Bia

Đá Bia mây phủ chị kia mất chồng

Mất chồng như nậu mất trâu

Chạy lên chạy xuống cái đầu chơm bơm.”

Núi tại Phú Yên
Điếu Ngư Thành

Thành Điếu Ngư (tiếng Trung: 钓鱼城; 釣魚城; bính âm: DiàoYúChéng) là một pháo đài nằm trên núi Điếu Ngư, thuộc Hợp Xuyên, Thành phố Trùng Khánh. Nơi này còn gọi là "Nơi bẻ roi của Thượng đế" (Thượng đế chiết tiên xứ, 上帝折鞭處), là một trong ba chiến trường lớn thời Trung đại ở Trung Quốc.

Lịch sử
Di tích nổi tiếng vì sự kháng cự kiên cường của quân và dân Trung Quốc trước cuộc tấn công của quân Mông Cổ ở nửa sau thời kỳ nhà Tống. Năm 1259, Đại hãn Mông Cổ là Mông Kha đã thân chinh đem 10 vạn quân tấn công thành này, nhưng vài nghìn quân Tống tại đây đã cố thủ thành công trong nhiều tháng. Chính Mông Kha đã chết tại đây vào năm năm 1259, và điều này đã buộc quân Mông Cổ phải rút lui ngay lập tức khỏi nhiều nơi ở châu Âu và châu Á, cũng như ngăn chặn không cho đế quốc Mông Cổ mở rộng sang châu Phi.

Người Mông Cổ đã tiến hành cuộc chiến dữ dội chống lại nhà Tống trong thế kỷ 13. Trong giai đoạn từ năm 1243 tới năm 1279, thành Điếu Ngư đã trải qua trên 200 cuộc đối đầu quân sự với kỳ công "kháng cự dai dẳng" kéo dài 36 năm, dưới sự chỉ huy của Vương Kiên (王堅), Mã Thiên (马千), Trương Giác (張玨), Vương Lập (王立).

Thành cổ Điếu Ngư có diện tích khoảng 2,5 km². Nó nằm trên ngọn núi thấp cùng tên, phía nam sông Gia Lăng (嘉陵江), được bao quanh là hồ nước ở ba phía, nó nằm cách quận Hợp Xuyên (thành phố Trùng Khánh) khoảng 5 km về phía đông, gần nơi hợp lưu của các con sông Cừ (渠江), Phù (涪江) và Gia Lăng. Địa hình vách đá với phong cảnh nên thơ. Năm 1242, chế trí sử Tứ Xuyên kiêm tri phủ Trùng Khánh là Dư Thủy/Giới (余始/玠) đã cho xây một pháo đài tại đây để chống lại người Mông Cổ trong thời kỳ Nam Tống (1127-1279).

Mặc dù có quân đội đông đảo tới 10 vạn người do đích thân đại hãn Mông Kha chỉ huy nhưng người Mông Cổ đã không thể chiếm được pháo đài nhỏ này khi đó do Vương Kiên (?-1264) chỉ huy. Vương Kiên đã thắng nhiều trận, lên tới đỉnh điểm là cái chết của đại hãn đế quốc Mông Cổ là Mông Kha và tướng tiên phong Uông Đức Thần (汪德臣). Mông Kha bị thương tại Điếu Ngư và cuối cùng chết ngày 11 tháng 8 (tức 21 tháng 7 âm lịch) năm 1259 tại chùa Ôn Tuyền. Vì lý do này, Điếu Ngư được các nhà sử học châu Âu và châu Á biết đến như là "Nơi bẻ gãy roi của Thượng đế". 

Do chứa nhiều di tích lịch sử—bao gồm cầu tàu thủy quân, các chỗ tập luyện, các tháp canh và với các khẩu pháo bên trong pháo đài—nên năm 1982 Điếu Ngư đã được Quốc vụ viện Trung Quốc xếp là "Khu phong cảnh danh thắng trọng điểm quốc gia" và năm 1996 xếp là "đơn vị bảo hộ văn vật trọng điểm toàn quốc".

Xem thêm
 Mông Cổ xâm lược nhà Tống

Tham khảo

 Vị trí của Điếu Ngư trên bản đồ Google

Địa lý Trùng Khánh
Thành cổ Trung Quốc
Lịch sử Trùng Khánh
Thông trắng Đài Loan

Thông trắng Đài Loan (danh pháp hai phần: Pinus morrisonicola) là loài thông chỉ có ở Đài Loan. Loài này được Hayata miêu tả khoa học đầu tiên năm 1908.

Mô tả
Cây thân gỗ cao tới 30 m; đường kính thân cây tới 1,2 m; vỏ màu xám sẫm, có thể tróc ra; tán lá hình nón; năm đầu tiên ra các cành con màu nâu đỏ, ban đầu có lông tơ màu hơi vàng, sau không lông; các chồi mùa đông màu nâu nhạt, hình trứng và không có nhựa. Các lá kim mọc thành chùm 5 lá, tiết diện hình tam giác, dài 4–9 cm, rộng 0,6–1 mm, bó mạch 1, ống nhựa 2. Các nón hạt mọc thành cụm 3 hay 4 nón ở đáy các cành con, có cuống dài 0,5–1 cm, kích thước dài 7–11 cm, rộng 5–7 cm. Vảy kích thước dài 3-3,5 cm, rộng 1,5–2 cm. Hạt kích thước 8-10 × 5–6 mm; cánh màu nâu nhạt kích thước 1,5–2 cm × 5–8 mm.

Gỗ dùng trong xây dựng và đồ gỗ nội thất.

Khu vực sinh sống: Các sườn núi ở độ cao 300-2.300 m.

Chú thích

Tham khảo
 Conifer Specialist Group 1998. Pinus morrisonicola. 2006 Sách đỏ IUCN về các loài đang bị đe dọa Tải xuống ngày 10-7-2007.
 Quần thực vật Trung Hoa

Liên kết ngoài

M
Thực vật được mô tả năm 1908
Thực vật đặc hữu Đài Loan
Loài sắp bị đe dọa theo Sách đỏ IUCN
Cây Đài Loan
Tống Phước Phổ

Tống Phước Phổ (2 tháng 8 năm 1902 – 31 tháng 8 năm 1991) là soạn giả tuồng. Ông là một trong những tác giả lớn nhất của sân khấu tuồng với gần 100 kịch bản. Ông được nhận giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt 1 (1996).

Cuộc đời 
Tống Phước Phổ sinh ngày 2 tháng 8 năm 1902 tại An Quán, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trong một gia đình nhà nho, là cháu nhà viết tuồng trứ danh Nguyễn Hiển Dĩnh. Ông được cậu chọn làm thư ký riêng để ghi chép, chỉnh lý các vở tuồng. Năm 18 tuổi, ông sáng tác vở đầu tay Lâm Sanh - Xuân Hương dựa theo truyện Nôm.

Năm 1927, ông gia nhập Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội, viết bài cho các báo Phụ nữ tân văn, Điện tín... Năm 1930, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau khi tổ chức Đảng ở Sài Gòn bị vỡ, ông bị thực dân Pháp bắt và giam cầm 1 năm. Trong tù, ông sáng tác vở Gương liệt nữ ca ngợi cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng. Năm 1940, cùng với nghệ nhân Nguyễn Lai và Ngô Thị Liễu, ông thành lập gánh hát Tân Thành đi trình diễn nhiều nơi. Thời gian này ông sáng tác nhiều vở, chủ yếu là tuồng tâm lý xã hội và đề tài lịch sử như Guồng tình đẫm máu, Đã không duyên kiếp, Tiếng Phật gọi hồn, Nước mắt gọi hồn... và Lâm Sanh - Xuân Nương, Lục Vân Tiên, Phạm Công - Cúc Hoa, Kiều Quốc Sĩ, Gương liệt nữ, Mạnh Lệ Quân...

Sau Cách mạng tháng 8, ông cùng với Võ Bá Huân đi vận động thành lập đoàn tuồng để lấy tiền ủng hộ quỹ kháng chiến. Đấy là tiền thân của Đoàn tuồng Liên khu V, nay là Nhà hát tuồng Đào Tấn (Bình Định), nơi ông hoạt động nghệ thuật trong suốt quãng đời còn lại. Ông từng là Ủy viên Ban chấp hành Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Việt Nam, Ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam.

Tống Phước Phổ là cây viết hàng đầu của sân khấu tuồng cách mạng. Ông đã viết tổng cộng gần 100 kịch bản tuồng, trong đó có hơn 20 vở tuồng đề tài cách mạng. Những vở tiêu biểu của ông như Trưng Nữ Vương, Quán Thăng Long, Hội nghị Diên Hồng, Cờ giải phóng, Hùm Yên Thế, Bùi Thị Cúc, Bốn nghìn năm họp mặt anh hùng (chuyển thể kịch thơ của Huy Cận), Đứng lên Khuông Mánh, Tam gia Phước... Ngoài ra ông còn chỉnh lý nhiều vở tuồng cổ như Sơn Hậu, Hường môn hội ẩm, Đào Phi Phụng, Tam nữ đồ vương, Lam Sơn khởi nghĩa, An Tư công chúa, Ngọn lửa Hồng Sơn, Trưng Vương khởi nghĩa, Rừng khuôn mảng, Sao khuê trời Việt... Nhiều học trò của ông cũng là những cây viết nổi tiếng như Nguyễn Tường Nhẫn, Nguyễn Kim Hùng, Trần Hưng Quang, Võ Sĩ Thừa...

Ông mất ngày 31 tháng 8 năm 1991 tại Đà Nẵng, thọ 89 tuổi.

Năm 1996, ông được truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Tác phẩm nổi bật 
 Lâm Sanh – Xuân Hương.
 Phạm Công – Cúc Hoa.
 Lục Vân Tiên.
 Mạnh Lệ Quân.
 Gương liệt nữ.
 Trưng Nữ Vương.
 Quán Thăng Long.
 Hội nghị Diên Hồng.
 Cờ giải phóng.
 Hùm Yên Thế.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Soạn giả tuồng
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Người Quảng Nam
Nhà văn Việt Nam
Người họ Tống tại Việt Nam
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Oregon (định hướng)

"Oregon" có thể là tên của một tiểu bang của Hoa Kỳ cũng như một số nơi ít biết đến hơn tại Hoa Kỳ.

Những nơi tại Hoa Kỳ có tên là Oregon:
 Oregon, tiểu bang nằm trong vùng Tây Bắc Hoa Kỳ
 Oregon, Illinois
 Oregon, Missouri
 Oregon, Ohio
 Thị trấn Oregon và Làng Oregon ở Wisconsin
 Thành phố Oregon, California
 Thành phố Oregon, Oregon
 Quận Oregon, Missouri
 Oregon Hill, một khu dân cư tại Richmond, Virginia
 Oregon Inlet, một đảo nhỏ trong tiểu bang Bắc Carolina
 Xã Oregon, Michigan
 Xã Oregon, Pennsylvania

Sử dụng trong lịch sử gồm có:
 Xứ Oregon
 Hội truyền giáo Oregon
 Lãnh thổ Oregon
 Đường mòn Oregon

Các nghĩa khác:
 Douglas-fir, một loại cây gỗ thường được biết tên như "oregon" hay "thông oregon".
 USS Oregon, tên chung của một số chiến hạm vinh danh tiểu bang Oregon
 USS Oregon City, một chiếc tàu được đặt tên để vinh danh Thành phố Oregon
 CSS Oregon, một chiếc tàu khác được đặt tên của tiểu bang
 Oregon (âm nhạc) là một nhóm nhạc jazz của thế giới và Mỹ
 Oregon, một bản nhạc viết cho ban nhạc hòa tấu của James Swearingen
 Oregon Scientific, một hãng sản xuất đồ điện tử

Các trường đại học:
 Đại học Oregon ("Oregon" for short)
 Đại học Tiểu bang Oregon ("Oregon State" for short)

Trang định hướng địa danh
Julio César Romero

Julio César Romero "Romerito" (sinh 28 tháng 8 năm 1960 tại Luque, Paraguay) là một cựu cầu thủ bóng đá người Paraguay, chơi ở vị trí tiền vệ và được xem là một trong những cầu thủ xuất sắc nhất trong lịch sử bóng đá Paraguay. Ông là cầu thủ Paraguay duy nhất được Pelé đưa vào danh sách 125 cầu thủ còn sống xuất sắc nhất tháng 3 năm 2004.

Sự nghiệp 

Romero khởi nghiệp cầu thủ tại câu lạc bộ địa phương Sportivo Luqueño năm 1977. Đến năm 1979 Romerito có một suất trong đội tuyển Paraguay tham dự Giải vô địch bóng đá trẻ thế giới và được đánh giá là một trong những cầu thủ xuất sắc nhất giải, cùng với Diego Maradona. Cùng năm đó, Romerito tham dự Copa América và có được chức vô địch cùng đội tuyển Paraguay.

In 1980 ông chuyển sang đá cho đội bóng của Mỹ (từng tuyển mộ nhiều cầu thủ nổi tiếng về thi đấu, giờ đã giải thể) New York Cosmos, chơi bên cạnh những tên tuổi lớn như Carlos Alberto và Franz Beckenbauer.

Sau đó, Romero chuyển đến Brasil đầu quân cho Fluminense. Trong thời gian này ông được bầu chọn là Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ năm 1985. Ông được các cổ động viên mến mộ khi đưa Fluminense giành chức vô địch Brasil năm 1984.

Sau một thời gian ngắn lưu lạc sang Tây Ban Nha chơi cho FC Barcelona và México chơi cho CF Puebla, Romero trở lại Nam Mỹ thi đấu cho các câu lạc bộ Olimpia, Club Cerro Corá và Sportivo Luqueño ở Paraguay và La Serena ở Chile trước khi giải nghệ.

Tổng cộng trong suốt sự nghiệp ông ghi hơn 400 bàn thắng và là cầu thủ ghi bàn nhiều thứ ba cho đội tuyển Paraguay với 13 bàn thắng.

Sau khi giải nghệ 
Romerito trở thành một chính trị gia của đảng Colorado ở thành phố quê hương Luque và làm việc trong hội đồng cố vấn thành phố.

Tháng 9 năm 2006 Romerito có màn ra mắt khán giả với tư cách một ca sĩ nhạc rock tại nhạc hội "Pilsen Rock" ở Paraguay. Ông lên sân khấu với tư cách khách mời của ban nhạc nổi tiếng ở quê hương Revolber và hát những lời ở đầu của ca khúc Siete hermanos, 1 misil trước đám đông 40 000 khán giả.

Danh hiệu

Đội bóng 
Vô địch Giải vô địch bóng đá Bắc Mỹ: 1980, 1982 (với New York Cosmos)
Vô địch bang Rio de Janeiro: 1984, 1985 (với Fluminense)
Vô địch Giải vô địch bóng đá Brasil: 1984 (với Fluminense)
Copa América: 1979 (với Paraguay)

Cá nhân 
Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ: 1985
1 trong 125 cầu thủ còn sống xuất sắc nhất

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Tiểu sử Romerito  
Video buổi trình diễn nhạc rock đầu tiên của Romerito
10 người hùng của Copa América

Cầu thủ bóng đá Paraguay
FIFA 100
Cầu thủ bóng đá Fluminense
Cầu thủ bóng đá Barcelona
Cầu thủ bóng đá Olimpia
Cầu thủ bóng đá New York Cosmos
Sinh năm 1960
Nhân vật còn sống
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Chile
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Brasil
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Mexico
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1986
Vĩnh Tế (định hướng)

Vĩnh Tế có thể là:

Việt Nam 
Nhân vật lịch sử Châu Thị Tế, chánh thất của Thoại Ngọc hầu. Tên bà được đặt cho:
 Phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang
 Kênh Vĩnh Tế con kênh đào chạy song song với biên giới Việt Nam – Campuchia qua tỉnh An Giang
 Núi Vĩnh Tế (tên gọi khác của núi Sam) tại tỉnh An Giang
 Xã Vĩnh Tế cũ (thành phố Châu Đốc cũ, tỉnh An Giang); nay là một phần của phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang.

Trung Quốc 
Thành phố Vĩnh Tế thuộc địa cấp thị Vận Thành, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc.
Sông Sê Băng Hiêng

Sông Sê Băng Hiêng (tiếng Lào: Se Banghiang, Se nghĩa là sông) là một phụ lưu cấp 1 của sông Mê Kông và là một dòng sông ở Nam Lào.

Dòng chảy 
Sê Băng Hiêng bắt nguồn từ phía Tây dãy núi Trường Sơn, ở địa phận xã Hướng Lập huyện Hướng Hóa tỉnh Quảng Trị, Việt Nam, chảy về phía tây qua biên giới Lào - Việt ở nơi đặt Đồn Biên phòng Cù Bai.

Sang địa phận tỉnh Savannakhet của Lào, lúc đầu chảy uốn lượn theo hướng Đông Bắc-Tây Nam. Tại thị trấn Sepon nó tiếp nhận hai phụ lưu là Xê Pôn chảy từ hướng đông nam đến, và Nam Kok chảy từ hướng tây bắc đến.
 
Tại muang Phine (Mường Phín) thì Se Banghiang tiếp nhận dòng Se Lanong chảy từ hướng đông đến. Se Lanong cũng bắt nguồn từ dãy Trường Sơn ở đoạn biên giới Lào - Việt, giáp với huyện A Lưới thành phố Huế, Việt Nam.

Sau đó sông chảy theo hướng tây, đến muang Songkhone thì tiếp nhận hai phụ lưu nữa là Se Champhone và Se Sang Noi.

Sông nhập vào sông Mekong ở gần thành phố Savannakhet.

Ghềnh Samateth trên Sê Bănghiêng là một điểm du lịch quan trọng ở tỉnh Savannakhet.

Một ý tưởng phân lũ 
Nguồn của con sông này gần như cùng một nơi với nguồn của Xê Pôn ở biên giới Quảng Trị - Savannakhet, là nơi dãy Trường Sơn hạ thấp xuống. Do đó, khi trăn trở tìm phương án chống lũ cho khu vực hạ lưu sông Mê Kông, tiến sĩ Phạm Văn Quang của Việt Nam đã có tưởng tượng ra rằng vào mùa mưa lũ hãy đổi hướng dòng chảy của Sê Băng Hiêng ngược lại về phía Đông, qua Quảng Trị và đổ ra Biển Đông nhờ đó sẽ giảm bớt được lượng nước đổ vào sông Mekong.

Tham khảo

Xem thêm 
Bí ẩn Sê Băng Hiêng

Liên kết ngoài

Mê Kông
Sông của Lào
Sơ khai địa lý Lào
Sông của Việt Nam
Vũ Tuấn Đức (nhạc sĩ)

Vũ Tuấn Đức (15 tháng 5 năm 1900 – 10 tháng 6 năm 1982) là một nhạc công, nhạc sư nhạc cụ dân tộc. Ông có đóng góp lớn cho sự phát triển của âm nhạc dân tộc Việt Nam.

Ông sinh ngày 15 tháng 5 năm 1900 tại làng Phi Liệu, xã Đại Thắng, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định (nay là thôn Đồng Tâm, xã Liên Minh, tỉnh Ninh Bình). Ông say mê âm nhạc từ lúc nhỏ, từng bỏ nhà theo gánh hát xẩm để học nhạc. 14 tuổi, ông làm diễn viên trong một gánh chèo, tuồng ở Nam Định, đôi lúc kiêm thêm nghề dạy đàn. Ông có thể chơi được nhiều loại nhạc cụ dân tộc như đàn nhị, nguyệt, tam, tỳ bà, tam thập lục..., thuộc nhiều làn điệu chèo, tuồng, cải lương, quan họ, ca trù, ca Huế... Ông đã tập hợp một số nghệ sĩ thành lập Ban quốc nhạc tại Hà Nội để quảng bá âm nhạc dân tộc. Sau đó ban nhạc đã phải giải tán.

Sau Cách mạng tháng 8, ông đi theo các gánh tuồng chèo biểu diễn. Năm 1950, ông cùng các ông Tam Lang, Văn Thuật và một số thương gia thành lập Hội chấn hưng chèo cổ, lập ra rạp Lạc Việt cho gánh hát của bà Hoa Tâm thuê. Sau khi hoà bình lập lại, năm 1954, ông tham gia Đoàn chèo trung ương, sau đó về công tác ở Vụ Nghệ thuật.

Năm 1956, ông là một trong những giáo viên đầu tiên của Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Nhạc viện Hà Nội), và là Chủ nhiệm Khoa Nhạc cụ dân tộc. Năm 1958, ông được Bộ Văn hóa Thông tin cử đi dự Đại hội âm nhạc Mùa xuân ở Praha (Tiệp Khắc). Ông còn được bầu là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Ban Chấp hành Hội Văn nghệ Việt Nam.

Trong suốt thời gian hoạt động tại Trường âm nhạc, ông đã có nhiều đóng góp quý báu cho sự phát triển âm nhạc cổ truyền. Ông là người biên soạn giáo trình âm nhạc ở bậc sơ học và trung học. Ông cũng là người đầu tiên thực hiện ghi nhạc dân tộc bằng năm dòng kẻ, để truyền bá các làn điệu âm nhạc dân tộc dễ dàng, bên cạnh đó còn sử dụng nhiều ký hiệu mới để ghi lại những đặc thù dân tộc. Ông đòi hỏi giữ được "hồn dân tộc", kiên quyết phản đối lối chơi nhạc cụ cổ truyền theo kiểu phương Tây. Ngoài ra, ông còn có nhiều đề xuất cải tiến nhạc cụ dân tộc và kỹ thuật chơi nhạc. Một trong những sáng tạo của ông là cây Nguyệt đại, dựa vào cây đàn nguyệt cổ truyền. Ông còn trực tiếp giảng day nhiều lớp nghệ sĩ như: Xuân Khải, Thao Giang, Vũ Thị Mai Phương, Xuân Dung, Đỗ Thị Phương Bảo, Thanh Tâm...

Ông về hưu năm 1972. Ông đã được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng nhất và danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân đợt 1 (1984). Ông mất năm 1982 tại Hà Nội, thọ 82 tuổi.

Tham khảo 

 Vũ Tuấn Đức trên trang của Bộ Văn hoá Thông tin

Sinh năm 1900
Mất năm 1982
Người Ninh Bình
Người họ Vũ tại Việt Nam
Nhạc sĩ Việt Nam
Nghệ sĩ chèo
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Nghệ sĩ đa nhạc cụ
Huân chương Lao động hạng Nhất
Nhạc sĩ Việt Nam thế kỷ 20
Lữ đoàn

Lữ đoàn (tiếng Anh: brigade) là một đơn vị biên chế của quân đội, thấp hơn cấp sư đoàn, cao hơn cấp tiểu đoàn, ngang cấp trung đoàn nhưng thường đông hơn với quân số từ 3500 đến 9000 tùy theo quân đội từng nước. Ở Hoa Kỳ, lữ đoàn đôi khi gồm hai trung đoàn. Lữ đoàn có thể nằm trong một sư đoàn – trước đây là lữ đoàn bộ binh. Lữ đoàn cũng có thể là đơn vị độc lập – khi đó thường là đơn vị của các binh chủng phối hợp như pháo binh, tăng–thiết giáp, nhảy dù, đặc công.

Tham khảo

Đơn vị quân sự theo quy mô
Bánh phu thê

Bánh phu thê (hay được gọi chệch là bánh su sê hoặc bánh xu xê) là một loại bánh ngọt cổ truyền của Việt Nam. Đình Bảng là nơi gắn bó với phát tích của triều Lý và là nơi đầu tiên làm ra loại bánh này.

Giới thiệu 
Theo truyền thuyết, tên bánh là do vua Lý Anh Tông đặt.

Nguyên liệu và quy trình thực hiện
Để làm bánh, người ta phải chọn loại gạo nếp cái hoa vàng thơm ngon. Gạo đem vo sạch, để ráo nước và dùng cối giã chứ không được xay bằng máy. Sau đó, lọc lấy tinh bột gạo. Một cân gạo nếp cái hoa vàng thường chỉ lấy được 4 lạng tinh bột. Bột lọc đó lại đem xay cho thật nhuyễn rồi phơi hoặc sấy khô để qua 15 ngày mới đem ra làm bánh, nếu làm ngay thì bánh sẽ nát.

Nhân bánh là đỗ xanh ngâm kỹ đãi sạch vỏ. Đem hấp chín, nghiền mịn, thắng với đường và trộn lẫn vài sợi dừa đã được nạo nhỏ. Khi ăn, bánh thường được cắt làm bốn nên trong nhân bánh 4 hạt sen được đặt ở 4 góc.

Khi bóc chiếc bánh ra ta sẽ thấy bánh có màu vàng ươm trong suốt nhìn rõ những sợi dừa nạo nhỏ rắc lẫn bên trong trông thật hấp dẫn. Màu vàng của vỏ bánh được tạo thành từ hoa/quả dành dành. Người làm bánh đem hoa dành dành phơi khô, khi nào làm bánh thì ngâm vào nước sôi để chiết xuất nước có màu vàng, lấy nước này trộn vào bột để tạo màu bánh.

Theo truyền thống bánh được gói bằng hai thứ lá. Bên trong là lớp lá chuối chống dính, ngoài cùng lá lớp lá dừa, tuy trên tráp ăn hỏi có thể bánh được đặt trong hộp giấy màu đỏ. Luộc bánh tốt nhất là luộc bằng bếp củi đun vừa lửa.

Sử dụng
Ở nhiều nơi tại Việt Nam bánh được sử dụng như một lễ vật đựng trong các tráp ăn hỏi. Trong đám cưới người ta cũng dùng bánh này làm món tráng miệng.

Món tương tự
Mizubotan (nihongo: 水ぼたん）là loại bánh chứa nhân mứt đậu trắng trộn màu thực phẩm đỏ cho màu hồng phớt. Lớp vỏ của nó làm từ tinh bột nếp hay bột sắn dây.

Chú thích

Phu thê
Ẩm thực thành phố Huế
Món ngọt Việt Nam
Ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực Bắc Ninh
phu thê
P
Petar Jekov

Petar Petrov Jekov (tiếng Bulgaria: Петър Петров Жеков, sinh ngày 10 tháng 10 năm 1944 – mất ngày 18 tháng 2 năm 2023) là một cựu cầu thủ bóng đá người Bulgaria, huy chương bạc tại Thế vận hội Mùa hè 1968.

Jekov sinh tại Knizhovnik, tỉnh Haskovo, và bắt đầu sự nghiệp bóng đá tại Dimitrovgrad. Sau đó ông chuyển tới Beroe Stara Zagora. Tại đây ông từng 2 lần là vua phá lưới Bulgaria. Từ 1968 đến 1975 Jekov chơi cho CSKA Sofia và ghi tổng cộng 144 bàn thắng cho câu lạc bộ, trở thành cầu thủ ghi nhiều bàn nhất trong lịch sử câu lạc bộ.  Ông cũng giành được danh hiệu Chiếc giày vàng châu Âu năm 1969 và hai lần nhận Chiếc giày đồng châu Âu.

Zhekov sau đó huấn luyện PFC Hebar Pazardzhik. Ông mất ngày 18 tháng 2 năm 2023, hưởng thọ 78 tuổi.

Tham khảo

Sinh năm 1944
Cầu thủ bóng đá nam Bulgaria
Cầu thủ bóng đá CSKA Sofia
Mất năm 2023
Huy chương bóng đá Thế vận hội
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1966
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1970
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Bulgaria
Tiền đạo bóng đá nam
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội của Bulgaria
Cầu thủ bóng đá PFC Beroe Stara Zagora
Vítor Baía

Vítor Manuel Martins Baía (sinh ngày 15 tháng 10 năm 1969 tại São Pedro da Afurada, Bồ Đào Nha), biệt danh "Vítor Baliza", là một cựu cầu thủ bóng đá người Bồ Đào Nha. Trong sự nghiệp của mình, anh chơi cho hai CLB là FC Porto và FC Barcelona.Anh từng 80 lần khoác áo đội tuyển quốc gia Bồ Đào Nha, gần đây nhất là anh cùng đội tuyển tham dự Euro 2004. Giải mà Bồ Đào Nha đã thua rất đáng tiếc trước Hy Lạp trong trận chung kết.. Năm 2004, Baía được Pelé bầu vào danh sách FIFA 100.Năm 2004 anh cũng được bầu chọn là một trong những thủ môn hay nhất ở châu Âu

Tham khảo

Liên kết ngoài

PortuGOAL 

Thông tin trên FPF 

Sinh năm 1969
Cầu thủ bóng đá Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá FC Porto
Cầu thủ bóng đá Barcelona
Nhân vật còn sống
Thủ môn bóng đá nam
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2002
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nam Bồ Đào Nha ở nước ngoài
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá FC Porto B
Cầu thủ bóng đá La Liga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá nam Bồ Đào Nha
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha
Cầu thủ vô địch UEFA Champions League
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2000
Cầu thủ vô địch UEFA Europa League
Higashiōsaka

là một thành phố thuộc tỉnh Osaka, Nhật Bản. Như tên gọi, nó nằm ngay cạnh phía đông của thành phố Osaka.

Lịch sử 
Thành phố Higashiōsaka thành lập 1 tháng 2 năm 1967 với sự sáp nhập của ba thành phố Fuse (布施, Fuse?), Kawachi (河内, Kawachi?) và Hiraoka (枚岡, Hiraoka?), ở phía đông tỉnh Osaka.

Thành phố liên kết 
  Berlin-Mitte, Đức (since 1959)
  Glendale, California, Mỹ (từ 1960)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

  Official website 
  International Information Plaza 

Đô thị trung tâm vùng Nhật Bản
Thành phố của Ōsaka
Kawagoe, Saitama

Kawagoe (川越市, Xuyên Việt thị) là thành phố thuộc tỉnh Saitama, Nhật Bản nằm cách quận Shinjuku hoặc Ikebukuro ở Tokyo khoảng 30 phút đi tàu điện. Đây là một đô thị trung tâm vùng của vùng Nam Kantō và cũng đồng thời là một đô thị trung tâm văn phòng của vùng thủ đô Tōkyō. Nơi đây còn được biết đến với tên gọi "Tiểu Edo" （小江戸, Ko-Edo, Tiểu Giang Hộ) với những công trình đã có lâu đời như đền Kawagoe Hikawa (氷川神社, Băng Xuyên thần xã), đã được xây dựng từ 1500 năm trước với những chuông gió kết duyên, điện Honmaru của thành Kawagoe (川越城 本丸御殿, Xuyên Việt thành Bản Hoàn ngự điện), chùa Naritasan Kawagoe Betsuin (成田山川越別院, Thành Điền Sơn Xuyên Việt biệt điện), chùa Kita-in (喜多院, Hỷ Đa viện), đền Kawagoe Hachimangu (川越八幡宮, Xuyên Việt Bán Phiên Cung) có lịch sử hơn 1000 năm, tháp đồng hồ Toki no Kane (時の鐘, Thời chung) cùng những con phố mang kiến trúc thời Edo.

Tính đến ngày 1 tháng 1 năm 2006, thành phố có khoảng 332.846 dân (130.436 hộ) và mật độ khoảng 3.049 người/km² với tổng diện tích 109.16 km².

Gallery

Tham khảo

Thành phố tỉnh Saitama
Đô thị trung tâm vùng Nhật Bản
Kōriyama

là thành phố thuộc tỉnh Fukushima, Nhật Bản. Tính đến ngày 1 tháng 10 năm 2020, dân số ước tính thành phố là 327.692 người và mật độ dân số là 430 người/km2. Tổng diện tích thành phố là 757,2 km2.

Địa lý

Đô thị lân cận 
Fukushima
Sukagawa
Aizuwakamatsu
Nihonmatsu
Tamura
Motomiya
Otama
Ten-ei
Hirata
Miharu
Ono
Inawashiro

Khí hậu

Giao thông

Đường sắt 
JR East - Tōhoku Shinkansen

JR East -  Tōhoku-honsen
 - Kōriyama - 
JR East -  Tuyến Đông Ban'etsu
Kōriyama - 
JR East -  Tuyến Tây Ban'etsu
Kōriyama -  -  -  -  - 
JR East -  Tuyến Suigun
Kōriyama - Asaka-Nagamori -  -

Cao tốc/Xa lộ 
  - Asaka PA - Kōriyama-minami IC - Kōriyama IC - Kōriyama JCT
  - Kōriyama-higashi IC - Kōriyama JCT - Gohyakugawa PA - Bandai-Atami IC

Tham khảo 

Thành phố của Fukushima
Thành phố tỉnh Fukushima
Kurashiki

là thành phố thuộc tỉnh Okayama, Nhật Bản. Tính đến ngày 1 tháng 10 năm 2020, dân số ước tính thành phố là 474.592 người và mật độ dân số là 1.300 người/km2. Tổng diện tích thành phố là 355,6 km2.

Địa lý

Đô thị lân cận 
Okayama
Okayama
Kita
Minami
Tamano
Sōja
Asakuchi
Yakage
Hayashima

Khí hậu

Giao thông

Đường sắt 
 JR West - San'yō Shinkansen

 JR West - Tuyến San'yō chính
 -  -  - 
 JR West - Tuyến Hakubi
 
Đường sắt Mizushima Rinkai - Tuyến Mizushima chính
 -  -  -  -  -  -  -  -  - 
 Công ty Đường sắt Ibara - Tuyến Ibara
 -  -

Cao tốc/Xa lộ 
 Cao tốc San'yō
 Cao tốc Seto-Chūō

Tham khảo 

Kurashiki
Thành phố tỉnh Okayama
Đô thị trung tâm vùng Nhật Bản
Podgorica

Podgorica (chữ Kirin tiếng Montenegro: Подгорица; , nghĩa đen "[vùng] dưới đồi nhỏ") là thủ đô và là thành phố lớn nhất của Montenegro. Thành phố cũng từng được gọi là Titograd (chữ Kirin Montenegro: Титоград, ) từ 1946 đên 1992 khi Montenegro là một phần của Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư (SFRY).

Vị trí địa lý thuận lợi nằm ở nơi hợp lưu của sông Ribnica và Morača cũng nơi gặp nhau của đồng bằng phì nhiêu Zeta và thung lũng Bjelopavlići đã biến nơi đây thành một địa điểm thích hợp cho việc định cư. Thành phố này gần cả với khu trượt tuyết mùa đông ở phía bắc, và khu du lịch bờ biển Adriatic.

Dân số thành phố là 204.877 trong lần thống kê năm 2011. Khu tự quản Podgorica (mà Thành phố Podgorica là trung tâm) chiếm 10.4% diện tích đất liền và 29,9% dân số Montenegro. Ngoài việc là trung tâm hành chính quốc gia, Podgorica còn là trung tâm kinh tế, văn hóa và giáo dục của Montenegro.

Tên
Cái tên Podgorica có nghĩa là "[vùng] dưới đồi nhỏ" (gorica: "đồi nhỏ"), Gorica còn là tên của ngọn đồi phủ cây bách nằm gần trung tâm thành phố.

Cách Podgorica khoảng về () phía tây bắc là vết tích của đô thị La Mã Doclea. Những thế kỷ sau, người La Mã sửa tên thành Dioclea, vì đoán (sai) rằng chữ "i" đã bị mất đi trong lối nói bình dân.

Khi mới thành lập (trước thế kỷ 11), Podgorica được gọi là Birziminium. Thời kỳ Trung Cổ, nó được biết đến như Ribnica (). Tên Podgorica được dùng từ năm 1326. Từ 1946 tới 1992, thành phổ được đổi tên thành Titograd theo tên Josip Broz Tito, cựu Tổng thống Nam Tư.

Khí hậu

Thành phố kết nghĩa 
Podgorica kết nghĩa với:
 Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ
 Bari, Ý
 Naousa, Hy Lạp
 Skopje, Bắc Macedonia

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài 

 Trang web chính thức 
 Những ngôi nhà hiện đại ở Podgorica

Thủ đô châu Âu
Địa lý Montenegro
Obama, Fukui

Obama (tiếng Nhật: 小浜市, Obama-shi) là một thành phố của Nhật Bản, nằm trong tỉnh Fukui. Thành phố nằm bên vịnh Wakasa. Xưa, đây là thủ phủ của tỉnh Wakaba và nằm trong lãnh địa của gia tộc Sakai. Ở đây vẫn còn di tích thành Obama. Các điểm tham quan đáng chú ý khác là chùa Myotsu, Sotomo và bãi biển (bãi tắm được). Obama có nghề làm đũa sơn nổi tiếng. Đánh bắt cá là một ngành kinh tế quan trọng của thành phố.

Khi Barack Obama tranh cử tổng thống ở Hoa Kỳ, người dân thành phố Obama đã cổ vũ ông nhiệt liệt với hy vọng khi ông thắng cử và làm tổng thống, thành phố sẽ thu hút được nhiều khách du lịch và nhà đầu tư hơn.

Tham khảo

 

Obama
Thành phố ven biển ở Nhật Bản
Antonov An-10

Antonov An-10 Ukraine (tên ký hiệu của NATO: "Cat") là một máy bay vận chuyển hành khách 4 động cơ. Nó bay lần đầu vào năm 1957. Đã có hơn 500 chiếc được chế tạo với các phiên bản. Máy bay này được phát triển đồng thời với một phiên bản chở hàng là Antonov An-12 (có hơn 1.200 chiếc được chế tạo). Các đặc điểm kỹ thuật giúp máy bay có thể hoạt động trong những sân bay không được chuẩn bị tốt.

An-10 có thể chở được 84 hành khách. Nó bắt đầu hoạt động vào năm 1959, phục vụ trong lộ trình tuyến đường từ Simferopol đến Moskva và Kiev

Sau một tai nạn, những đuôi thăng bằng ở đuôi bị loại bỏ và máy bay được đổi tên thành An-10A. Nó có khả năng chuyên chở 110 hành khách, và dài hơn An-10 là 2 m. Phiên bản này bắt đầu hoạt động vào năm 1960. An-10A chủ yếu hoạt động ở vùng cực bắc của Liên Xô. Không có một chiếc nào trong phiên bản An-10/An-10A được xuất khẩu.

Kiểu máy bay này rút khỏi hoạt động vào năm 1972 sau một tai nạn khác đã bộc lộ những yếu kém về cấu trúc gốc cánh. Cùng lúc này, chị em với nó là Antonov An-12 (chia sẻ tới 90% thành phần với An-10) tỏ ra rất linh hoạt và còn tiếp tục hoạt động trong nhiều quốc gia khác. Sau khi An-10 ngừng hoạt động, nó được thay thế bởi Ilyushin Il-18 và Antonov An-24 vào lúc đầu, và sau đó là Tupolev Tu-134.

Quốc gia sử dụng 
 Aeroflot

Thông số kỹ thuật (An-10) 

Dữ liệu lấy từ Tayyareci.com

Đặc điểm riêng 
Phi đoàn: 5
Sức chứa:100-132 hành khách
Chiều dài: 37 m (121 ft)
Sải cánh: 38 m (125 ft)
Chiều cao: 9.8 m (32 ft)
Diện tích cánh: 120 m² (1.300 ft²)
Trọng lượng rỗng: 30.500 kg (67.200 lb)
Trọng lượng cất cánh: n/a
Trọng lượng cất cánh tối đa: 55.000 kg (120.000 lb)
Động cơ: 4× động cơ phản lực cánh quạt Ivchenko AI-20, 2.995 kW (4.015 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay 
Vận tốc cực đại: 725 km/h (390 knots, 450 mph)
Vận tốc hành trình: 660 km/h (360 knots, 410 mph) trên độ cao 10.000 m (32.000 ft)
Tầm bay:
Tối đa nhiên liệu: 4.000 km (2.200 nm, 2.500 mi)
Tối đa tải: 1.200 km (650 nm, 750 mi)
Trần bay: 10.000 m (32.800 ft)
Vận tốc lên cao: n/a
Lực nâng của cánh: n/a
Lực đẩy/trọng lượng: n/a

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Airdisaster.com

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển 
 Antonov An-12
 Kamov Ka-22

Trình tự thiết kế 
An-4 - 
An-6 - 
An-8 - 
An-10 - 
An-12 - 
An-13 - 
An-14

An-010
Máy bay chở khách Liên Xô 1950–1959
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1950
Máy bay chỉ huy và kiểm soát trên không Liên Xô 1950–1959
Máy bay dân sự
Máy bay vận tải quân sự Liên Xô và Nga
Máy bay chở khách
Máy bay vận tải
Máy bay chỉ huy và kiểm soát trên không
Máy bay bốn động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay phản lực
Máy bay cánh trên
Máy bay động cơ tuốc bin cánh quạt
Sầu đâu

Sầu đâu hay còn có các tên gọi khác là sầu đông, xoan sầu đâu, xoan ăn gỏi, xoan trắng, xoan chịu hạn, xoan Ấn Độ (danh pháp hai phần: Azadirachta indica) là một cây thuộc họ Meliaceae. Loài này được A.Juss. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1830. Đây là một trong hai loài thuộc chi Azadirachta, và sống ở các quốc gia như Bangladesh, Ấn Độ, Myanmar, và Pakistan, tại các khu vực nhiệt đới và bán nhiệt đới.

Tên gọi
Cây sầu đâu theo tên gọi của các ngôn ngữ khác: Neem tree (tiếng Anh), Azad Dirakht (tiếng Ba Tư), DogonYaro (tiếng Nigeria), Margosa, Neeb (tiếng Ả Rập), Nimtree, Nimba (tiếng Phạn), Vepu, Vempu, Vepa (Telugu), Bevu Kannada, Veppam (Tamil), ở Đông Phi, cây này được gọi là Mwarobaini (Kiswahili), có nghĩa là cây 40; vì người ta cho rằng cây này có thể dùng làm thuốc trị được 40 bệnh khác nhau.

Đặc điểm
Cây này lớn nhanh, có thể đạt chiều cao 15–19 m, hiếm khi cao 35–40 m. Đây là cây thường xanh nhưng gặp khi hạn hán thì cây có thể rụng hết lá. Nhánh cây tỏa rộng có tán rậm hơi tròn hoặc ô van và có thể đạt đường kính 15–20 m.

Hiện nay ở Việt Nam được trồng rất nhiều ở các nơi như là Kiên Giang, Châu Đốc và Ninh Thuận.

Lá sầu đâu
Lá sầu đâu có màu xanh, vị đắng, hậu ngọt, tính mát, hoa thì ít đắng hơn và thơm. Hàng năm, vào khoảng tháng 10 đến tháng giêng âm lịch, cây sầu đâu bắt đầu thay lá, ra hoa. Người dân thường hái lá sầu đâu để ăn và bán.

Lá sầu đâu đã được khoa học chứng minh sự hữu hiệu trong việc phòng ngừa và chữa trị bệnh. Từ xa xưa, người Ấn Độ đã dùng lá sầu đâu để làm thuốc hạ đường huyết, chống viêm, chống ung thư, kháng khuẩn, kháng nấm, chữa sốt rét. Ngoài ra nó còn có tác dụng chống oxy hóa tế bào và kháng các tác nhân gây đột biến gen hoặc ung thư và có thể trị được các bệnh như là: tiểu đường, chứng ngứa âm hộ, bệnh ghẻ...

Lá sầu đâu là nguyên liệu chính để làm món gỏi sầu đâu. Lá trụng với nước sôi (hay ngon nhất là trụng với nước cơm sôi, được nấu bằng củi) cho bớt vị đắng. Thịt ba rọi luộc, xắt mỏng. Tôm sú luộc, bỏ vỏ. Khô sặc rằn nướng xé nhỏ. Dưa leo và xoài xanh bằm sợi. Trộn đều tất cả với nước mắm ớt pha chua, ngọt cho vừa khẩu vị. Rắc thêm một ít rau thơm, ngò rí, đậu phộng giã giập, thêm vài lát ớt vào dĩa gỏi cho có màu sắc hấp dẫn.

Trong văn hóa 
Trong văn học Việt Nam, nhà văn Nhã Ca là tác giả cuốn tiểu thuyết Mưa trên cây sầu đông lấy cây sầu đâu, một đặc thụ của Huế, làm bối cảnh cho cuộc tình giữa một người lính Việt Nam Cộng hòa và một cô gái Huế trong Chiến tranh Việt Nam vào cuối thập niên 1960.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Thực vật được mô tả năm 1830
Cây thuốc
I
Từ gốc Khmer
I
Thực vật Uganda
Thực vật Ấn Độ
Thực vật xâm hại
Thực vật Assam
Thực vật Bangladesh
Thực vật Đông Dương
Nam Lào

Nam Lào hay thường gọi là Hạ Lào, là bốn tỉnh phía Nam của nước Lào gồm Attapeu, Saravane, Sekong, Champasack. Hạ Lào có dân số khoảng 1,11 triệu người vào năm 2004, chiếm khoảng 18,3% tổng dân số của Lào. So với miền Trung Lào, kinh tế ở đây kém phát triển hơn. Hiện chính phủ Lào đang có các kế hoạch phát triển kinh tế khu vực này dựa trên Hành lang kinh tế Đông - Tây nối khu vực này với Thái Lan ở phía Tây và miền nam Việt Nam ở phía Đông. Ba trong số bốn tỉnh Nam Lào là Attapeu, Saravane, Sekong tham gia Tam giác phát triển Việt Nam - Lào - Campuchia.

Hạ Lào nằm trên Cao nguyên Bolaven có thổ nhưỡng và khí hậu thích hợp với ngành trồng cà phê (cả arabica và robusta), cao su, thuốc lào. Về sông ngòi khúc trung lưu của sông Mê Kông chiếm địa vị chính. Một phụ lưu lớn là sông Sekong chảy từ rặng Trường Sơn qua Lào rồi vượt biên giới vào Campuchia.

Lịch sử
Thời đế chế Khmer đang ở giai đoạn hoàng kim, Nam Lào thuộc lãnh địa của Khmer. Sau khi nhà nước Lan Xang, nhà nước đầu tiên của dân tộc Lào được thành lập vào thế kỷ 14, người Lào dần đẩy lùi thế lực của người Khmer và chiếm lấy Nam Lào.

Trong Chiến tranh Việt Nam Hạ Lào được xem là khu vực từ đèo Mụ Già (khoảng vĩ tuyến 15 bắc) xuống phía nam giáp với Cao Miên. Hạ Lào là nơi lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam dùng làm hành lang chuyển vận chiến cụ, nhu yếu phẩm và quân binh dọc đường mòn Hồ Chí Minh để xâm nhập Việt Nam Cộng hòa cùng hỗ trợ cho phe cộng sản Pathet Lào. Trong số hàng triệu tấn bom rải trong cuộc chiến, hai phần ba được thả xuống Hạ Lào.

Xem thêm

Ghi chú

Địa lý Lào
Sơ khai địa lý Lào
Vùng của Đông Nam Á