999 đóa hồng

999 đóa hồng là nhan đề tiếng Việt thường dùng (thường rút gọn từ "999 đóa hoa hồng") của ca khúc tiếng Quan thoại "999 đóa hoa hồng" (九百九十九朵玫瑰, pinyin: Jiǔ bǎi jiǔ shí jiǔ duǒ méiguī, dịch nghĩa: "999 đóa hoa hồng"). Ca khúc do Thái Chánh Tiêu sáng tác và thể hiện; phần lời tiếng Hoa do Lâm Lợi Nam viết.

Bài hát được phát hành trong album Trảo nhất cá tự đại thế ngày 1 tháng 11 năm 1993 bởi hãng đĩa Phúc Mậu. Tại thị trường Hoa ngữ, ca khúc thường được nhắc đến như một bản hit tiêu biểu gắn với biệt danh "hoàng tử hoa hồng" của Thái Chánh Tiêu, đồng thời được đề cập như một bài quen thuộc trong karaoke/KTV.

Tại Việt Nam, ca khúc được chuyển lời và lưu hành theo dòng nhạc Hoa lời Việt; các nguồn ghi nhận tồn tại nhiều bản lời Việt, trong đó có bản do Minh Tâm viết (gắn với phần trình bày của Lam Trường) và một bản khác được báo chí ghi cho Nhật Ngân.

Một số bài viết chuyên ngành và báo chí nhận định giai điệu điệp khúc của ca khúc có sử dụng mô-típ từ tác phẩm khí nhạc truyền thống Di tộc vũ khúc (彝族舞曲, pinyin: Yízú Wǔqǔ, dịch nghĩa: "Vũ khúc dân tộc Di") của Vương Huệ Nhiên (王惠然, pinyin: Wáng Huìrán).

Bối cảnh và phát hành
Apple Music liệt kê Trảo nhất cá tự đại thế phát hành ngày 1 tháng 11 năm 1993, gồm 10 ca khúc với tổng thời lượng 44 phút và bản quyền ℗ 1993 Linfair Records Limited. HiTRadio cũng ghi hãng phát hành là Phúc Mậu và thời điểm phát hành trong tháng 11 năm 1993.

Trong danh sách ca khúc trên HiTRadio, "999 đóa hoa hồng" đứng ở vị trí số 2, sau ca khúc mở đầu cùng tên với album.

Sáng tác và âm nhạc
Thông tin kèm video nhạc ghi phần nhạc do Thái Chánh Tiêu viết và phần lời do Lâm Lợi Nam viết; phần hòa âm phối khí được ghi cho Thôi Viêm Đức (pinyin: Cuī Yándé) và Lôi Hữu Diệu (pinyin: Léi Yǒuyào).

Tạp chí Mỹ dục song nguyệt san (美育雙月刊, pinyin: Měiyù Shuāngyuèkān) nêu rằng giai điệu điệp khúc của ca khúc trích dẫn mô-típ từ Di tộc vũ khúc và chú thích tác phẩm gốc là một bản nhạc cho đàn liuqin (pinyin: liǔqín). Trong khi đó, Nam Phương+ giới thiệu Di tộc vũ khúc như một bản độc tấu tỳ bà sáng tác năm 1965, dựa trên chất liệu âm nhạc dân gian của dân tộc Di ở Vân Nam.

Cả hai nguồn đều liên hệ giai điệu điệp khúc của ca khúc với Di tộc vũ khúc, nhưng mô tả tác phẩm gốc theo các nhạc cụ khác nhau (liuqin hoặc tỳ bà). Nam Phương+ nhấn mạnh rằng Di tộc vũ khúc về sau được chuyển soạn cho nhiều nhạc cụ và trở thành một tiết mục quen thuộc trong trình diễn nhạc cụ truyền thống.

Bài viết trên Mỹ dục song nguyệt san đặt ca khúc vào ngữ cảnh dạy học âm nhạc, dùng như một ví dụ về sự giao thoa giữa nhạc pop và chất liệu truyền thống.

Phiên bản và lời Việt
Ca khúc được Thái Chánh Tiêu thu âm thêm phiên bản tiếng Quảng Đông "Kỷ phiên phong vũ" (pinyin: Jǐ fān fēngyǔ, dịch nghĩa: "Bao lần gió mưa"). Ca khúc cũng được ghi nhận có các bản chuyển thể/đặt lời ở nhiều ngôn ngữ, trong đó có tiếng Việt và tiếng Thái.

Một số bài viết gắn "999 đóa hoa hồng" với mô-típ "tình ca con số" (pinyin: shùzì qínggē), cùng các bản hit khác của Thái Chánh Tiêu như "Thiên chỉ hạc" (pinyin: Qiān zhǐ hè, dịch nghĩa: "Một nghìn con hạc giấy") và "Nhất thiên linh nhất dạ" (pinyin: Yī qiān líng yī yè, dịch nghĩa: "Một nghìn lẻ một đêm").

Trong ngữ cảnh Việt Nam, "999 đóa hồng" thường được xếp vào dòng nhạc Hoa lời Việt, tức dùng giai điệu bài hát Hoa ngữ và đặt lại ca từ tiếng Việt để trình diễn và lưu hành trong thị trường địa phương.

Nghiên cứu của Trần Thị Thùy Linh vận dụng nguyên lý "Pentathlon" của Peter Low để thảo luận về cân bằng giữa trung thành và sáng tạo trong chuyển lời ca khúc tiếng Hán sang tiếng Việt. Bài viết xem "999 đóa hồng" là một trường hợp "dịch sao phỏng" và phân tích bản lời Việt do Minh Tâm viết; phần thảo luận gắn với các tiêu chí của "Pentathlon" (thường được diễn giải gồm: hát được, đúng nghĩa, tự nhiên, đúng nhịp và gieo vần).

Báo chí Việt Nam cũng ghi nhận ca khúc gắn với nhiều bản trình bày/bản lời khác nhau; một bài viết của Znews đưa Nhật Ngân vào danh sách tác giả lời Việt của ca khúc, và đồng thời xếp bài hát vào nhóm ca khúc nhạc Hoa lời Việt gợi nhớ ký ức người nghe.

Tiếp nhận
Tại thị trường Hoa ngữ, ca khúc thường được xem là một trong các bản hit gắn với sự nghiệp của Thái Chánh Tiêu trong thập niên 1990 và góp phần củng cố biệt danh "hoàng tử hoa hồng". Central News Agency dẫn lời Thái Chánh Tiêu cho biết trung bình mỗi năm ông hát ca khúc này khoảng 100 lần tại các buổi biểu diễn. UDN Time cũng đề cập ca khúc như một bài được hát phổ biến trong karaoke/KTV.

Tại Việt Nam, bài hát thường được nhắc đến trong các tổng thuật về làn sóng nhạc Hoa lời Việt và được xem là quen thuộc với một bộ phận người nghe trưởng thành trong thập niên 1990. Nghiên cứu và báo chí ghi nhận các bản trình bày/phiên bản lời Việt gắn với nhiều ca sĩ, gồm Lam Trường, Lý Hải, Cẩm Ly và Nhật Kim Anh.

Năm 2016, ca sĩ Lý Hải trình bày "999 đóa hồng" trong chương trình Thay lời muốn nói. Cùng năm, VnExpress từng sử dụng nhan đề "giọng ca '999 đóa hồng'" khi đưa tin về hoạt động truyền hình của Lý Hải. Năm 2022, nhạc sĩ kiêm ca sĩ Tiên Cookie trình bày ca khúc này trong chương trình Biển của Hy vọng.

Tranh cãi
Tạp chí Viễn kiến (遠見雜誌, pinyin: Yuǎnjiàn Zázhì) đưa tin Vương Huệ Nhiên từng cho rằng một phần giai điệu của ca khúc đã sử dụng trái phép tác phẩm Di tộc vũ khúc và yêu cầu phía công ty đĩa cũng như tác giả công khai xin lỗi. Các bài viết chuyên ngành và báo chí khác cũng đề cập đến Di tộc vũ khúc như một nguồn mô-típ giai điệu được chuyển dụng ở điệp khúc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 "999 đóa hoa hồng" (九百九十九朵玫瑰, MV) trên Dailymotion
 Trảo nhất cá tự đại thế (找一個字代替) trên Apple Music
 Trảo nhất cá tự đại thế (找一個字代替) trên HiTRadio

Bài hát năm 1993
Bài hát tiếng Việt
Bài hát tiếng Quan thoại