World Englishes

World Englishes (tạm dịch: các biến thể tiếng Anh trên thế giới) là thuật ngữ trong ngôn ngữ học dùng để chỉ các biến thể khác nhau của tiếng Anh được sử dụng trên khắp thế giới trong những bối cảnh xã hội, văn hóa và lịch sử khác nhau. Khái niệm này nhấn mạnh rằng tiếng Anh không phải là một hệ thống duy nhất mà là một tập hợp các dạng ngôn ngữ đa dạng, được hình thành khi tiếng Anh tiếp xúc với các ngôn ngữ và văn hóa địa phương. 

Nghiên cứu về World Englishes tập trung vào việc phân tích cách tiếng Anh được sử dụng, thích nghi và biến đổi trong các cộng đồng khác nhau, cũng như vai trò của các yếu tố xã hội và lịch sử trong sự phát triển của các biến thể này.

Lịch sử hình thành 
Khái niệm World Englishes bắt đầu được phát triển mạnh từ nửa sau thế kỷ XX khi tiếng Anh lan rộng ra nhiều khu vực trên thế giới thông qua thương mại, giáo dục và lịch sử thuộc địa. Trong thời kỳ hậu thuộc địa, nhiều quốc gia đã sử dụng tiếng Anh trong các lĩnh vực như hành chính, giáo dục và truyền thông, từ đó hình thành các biến thể riêng của ngôn ngữ này. 

Nhà ngôn ngữ học Braj B. Kachru là một trong những học giả quan trọng trong lĩnh vực này. Nghiên cứu của ông về Indian English (Tiếng Anh Ấn Độ) vào năm 1965 đã chỉ ra rằng tiếng Anh tại Ấn Độ có những đặc điểm riêng về từ vựng, ngữ pháp và phong cách, phản ánh văn hóa và xã hội địa phương. Công trình này đặt nền tảng cho việc nhìn nhận tiếng Anh như một hệ thống đa dạng gồm nhiều biến thể khác nhau. 

Sau đó, khái niệm World Englishes được phát triển trong nhiều nghiên cứu ngôn ngữ học nhằm mô tả sự lan rộng và biến đổi của tiếng Anh trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Mô hình ba vòng tròn của Kachru 
Một trong những mô hình nổi tiếng nhất để giải thích sự phân bố của tiếng Anh trên thế giới là mô hình ba vòng tròn (Three-Circle Model) do Braj Kachru đề xuất. Mô hình này phân loại các cộng đồng sử dụng tiếng Anh thành ba nhóm dựa trên vai trò và lịch sử của ngôn ngữ.

Inner Circle (Vòng trong) 
Inner Circle gồm các quốc gia nơi tiếng Anh là ngôn ngữ mẹ đẻ của phần lớn dân cư và đóng vai trò trung tâm trong việc hình thành các chuẩn ngôn ngữ truyền thống như:

 Hoa Kỳ
 Vương quốc Anh
 Canada
 Úc
 New Zealand

Trong những quốc gia này, tiếng Anh thường được xem là nguồn cung cấp chuẩn ngôn ngữ cho các biến thể khác.

Outer Circle (Vòng ngoài) 
Outer Circle bao gồm các quốc gia từng chịu ảnh hưởng của thời kỳ thuộc địa Anh hoặc Hoa Kỳ, nơi tiếng Anh được sử dụng rộng rãi như ngôn ngữ thứ hai hoặc ngôn ngữ chính thức như:

 Ấn Độ
 Singapore
 Nigeria
 Pakistan
 Philippines

Ở các quốc gia này, tiếng Anh thường được sử dụng trong chính phủ, giáo dục và truyền thông, đồng thời phát triển các đặc điểm địa phương riêng.

Expanding Circle (Vòng mở rộng) 
Expanding Circle gồm các quốc gia nơi tiếng Anh không có vai trò lịch sử hoặc chính thức, nhưng được học rộng rãi như ngoại ngữ để giao tiếp quốc tế như:

 Trung Quốc
 Nhật Bản
 Hàn Quốc
 Nga
 Việt Nam

Trong những khu vực này, tiếng Anh thường được học để phục vụ thương mại, khoa học và giao tiếp quốc tế.

Đặc điểm 
Nghiên cứu về World Englishes cho thấy một số đặc điểm quan trọng của sự phát triển tiếng Anh toàn cầu:

 Tính đa dạng: tiếng Anh có nhiều biến thể khác nhau về phát âm, từ vựng và ngữ pháp.
 Ảnh hưởng văn hóa: các biến thể tiếng Anh phản ánh văn hóa và xã hội của cộng đồng sử dụng.
 Quá trình bản địa hóa (nativization): tiếng Anh được điều chỉnh để phù hợp với ngữ cảnh địa phương.
 Vai trò quốc tế: tiếng Anh thường được sử dụng như một lingua franca (ngôn ngữ chung) giữa những người không cùng ngôn ngữ mẹ đẻ.

Các mô hình nghiên cứu khác 
Ngoài mô hình ba vòng tròn của Kachru, nhiều học giả cũng đề xuất các mô hình khác để mô tả sự phát triển của tiếng Anh trên thế giới.

Bản đồ tiếng Anh của Strevens 
Peter Strevens đã đề xuất một bản đồ phân bố tiếng Anh toàn cầu, cho thấy các biến thể tiếng Anh trên thế giới có xu hướng phát triển từ hai trung tâm chính là British English (Tiếng Anh Anh) và American English (Tiếng Anh Mỹ)

Mô hình động của Schneider 
Nhà ngôn ngữ học Edgar W. Schneider đưa ra Dynamic Model of Postcolonial Englishes (tạm dịch: Mô hình động về sự phát triển của các biến thể tiếng Anh hậu thuộc địa), mô tả quá trình phát triển của các biến thể tiếng Anh trong các xã hội hậu thuộc địa thông qua nhiều giai đoạn, từ tiếp xúc ban đầu đến sự hình thành bản sắc ngôn ngữ riêng.

Tham khảo 

Nhóm ngôn ngữ Anh
Văn hóa toàn cầu
Tiếng Anh là ngôn ngữ toàn cầu