Nghi lễ trưởng thành

Nghi lễ trưởng thành (Rite of passage/Coming of age rites) là một buổi lễ hoặc nghi thức của sự chuyển tiếp xảy ra khi một cá nhân rời khỏi một nhóm để gia nhập một nhóm khác. Nghi thức này liên quan đến một sự thay đổi đáng kể về địa vị trong xã hội. Đây là một khái niệm nền tảng trong nhân học và dân tộc học, dùng để chỉ các nghi thức đánh dấu sự thay đổi địa vị xã hội hoặc sinh học của một cá nhân hay một nhóm người. Đây là nghi lễ quan trọng bậc nhất trong các xã hội cổ truyền vì nó xác nhận khả năng lao động, khả năng chiến đấu và khả năng sinh sản của một thành viên đối với cộng đồng.

Đại cương
Trong nhân học văn hóa, thuật ngữ này là sự Anh hóa của rite de passage, một thuật ngữ tiếng Pháp được sáng tạo ra do công của nhà dân tộc học Arnold van Gennep trong tác phẩm của ông Les rites de passage (Các nghi lễ chuyển tiếp). Thuật ngữ này hiện đã được chấp nhận hoàn toàn trong nhân học cũng như trong văn học và văn hóa đại chúng của nhiều ngôn ngữ hiện đại. Trong tiếng Anh, câu đầu tiên trong chương đầu tiên của Van Gennep bắt đầu rằng "Mỗi xã hội lớn hơn đều chứa đựng trong nó nhiều nhóm nhỏ tách biệt rõ rệt. ... Ngoài ra, tất cả các nhóm này lại chia nhỏ thành các xã hội nhỏ hơn nữa trong các phân nhóm". Dân số của một xã hội thuộc về nhiều nhóm, một số nhóm quan trọng đối với cá nhân hơn những nhóm khác. Van Gennep sử dụng phép ẩn dụ "như một loại ngôi nhà được chia thành các phòng và hành lang". Một sự chuyển tiếp xảy ra khi một cá nhân rời nhóm này để gia nhập nhóm khác; theo phép ẩn dụ, người đó thay đổi phòng. Sự chuyển tiếp giữa các nhóm này đòi hỏi một buổi lễ, hoặc nghi thức chuyển tiếp theo nghi lễ.

Giai đoạn
Các nghi lễ chuyển tiếp có ba giai đoạn: tách biệt, ngưỡng (liminality), và hòa nhập, như van Gennep đã mô tả. "Tôi đề xuất gọi các nghi lễ tách biệt khỏi một thế giới trước đó là nghi lễ tiền ngưỡng (preliminal rites), những nghi lễ được thực hiện trong giai đoạn chuyển tiếp là nghi lễ ngưỡng (liminal/threshold rites), và các nghi lễ hòa nhập vào thế giới mới là nghi lễ hậu ngưỡng (postliminal rites)." Trong giai đoạn đầu tiên, mọi người rút khỏi địa vị hiện tại của họ và chuẩn bị di chuyển từ nơi hoặc địa vị này sang nơi hoặc địa vị khác. "Giai đoạn đầu tiên (tách biệt) bao gồm hành vi mang tính biểu tượng biểu thị sự tách rời của cá nhân hoặc nhóm ... khỏi một điểm cố định trước đó trong cấu trúc xã hội". 

Thường có sự tách rời hoặc "cắt bỏ" khỏi bản ngã cũ trong giai đoạn này, được biểu thị bằng các hành động tượng trưng và nghi lễ. Giai đoạn chuyển tiếp (ngưỡng) là khoảng thời gian giữa các giai đoạn, trong đó một người đã rời khỏi một nơi hoặc trạng thái nhưng chưa gia nhập hoặc tham gia vào cái tiếp theo. "Các thuộc tính của tính chất ngưỡng (liminality) hoặc của các nhân vật ngưỡng ("người ở ngưỡng cửa") nhất thiết phải mơ hồ". Trong giai đoạn thứ ba (tái hợp hoặc hòa nhập), sự chuyển tiếp được hoàn tất [bởi] chủ thể nghi lễ. Sau khi hoàn thành nghi lễ và đảm nhận danh tính "mới" của họ, người đó tái gia nhập xã hội với địa vị mới của mình. Sự tái hòa nhập được đặc trưng bởi các nghi lễ và buổi lễ phức tạp, như tiệc ra mắt của các thiếu nữ và lễ tốt nghiệp đại học, và bởi các biểu tượng bên ngoài của các mối quan hệ mới: do đó "trong các nghi lễ hòa nhập, có sự sử dụng rộng rãi 'mối liên kết thiêng liêng', 'sợi dây thiêng liêng', nút thắt, và các hình thức tương tự như thắt lưng, nhẫn, vòng tay và vương miện".

Về tâm lý
Các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm đã chỉ ra rằng các nghi thức nhập môn nghiêm khắc tạo ra bất hòa nhận thức. Có giả thuyết cho rằng sự bất hòa như vậy làm tăng sự hấp dẫn của nhóm đối với những người mới gia nhập sau trải nghiệm này, phát sinh từ sự biện minh nội tâm cho nỗ lực đã bỏ ra. Phần thưởng trong quá trình nhập môn có những hậu quả quan trọng ở chỗ những người mới gia nhập cảm thấy được thưởng nhiều hơn sẽ thể hiện bản sắc nhóm mạnh mẽ hơn. Cùng với sự hấp dẫn của nhóm, các nghi thức nhập môn cũng có thể tạo ra sự tuân thủ giữa các thành viên mới. Các thí nghiệm tâm lý cũng chỉ ra rằng các nghi thức nhập môn làm tăng cảm giác liên kết.

Văn hóa 

Các nghi lễ nhập môn được xem là nền tảng cho sự tăng trưởng và phát triển của con người cũng như xã hội hóa trong nhiều cộng đồng châu Phi. Các nghi lễ này hoạt động bằng cách đánh dấu theo nghi thức sự chuyển tiếp của một người sang tư cách thành viên nhóm đầy đủ. Nó cũng liên kết các cá nhân với cộng đồng và cộng đồng với thế giới tâm linh rộng lớn và quyền năng hơn. Các nghi lễ nhập môn là "một phần tự nhiên và cần thiết của một cộng đồng, giống như tay và chân là phần mở rộng tự nhiên và cần thiết của cơ thể con người". Các nghi lễ này liên kết với sự phát triển của cá nhân và cộng đồng. Tiến sĩ Manu Ampim xác định năm giai đoạn; nghi lễ sinh ra, nghi lễ trưởng thành, nghi lễ kết hôn, nghi lễ trở thành trưởng lão và nghi lễ trở thành tổ tiên. Trong văn hóa Zulu, việc bước vào tuổi phụ nữ được kỷ niệm bằng lễ Umhlanga.

Các ví dụ
Trong nhiều xã hội bộ lạc và xã hội phát triển, việc gia nhập vào một cấp độ tuổi—thường được tách biệt theo giới tính—(không giống như một nhóm tuổi) được đánh dấu bằng một nghi thức nhập môn, có thể là đỉnh cao của một sự chuẩn bị lâu dài và phức tạp, đôi khi là trong sự ẩn dật.
 Được cấp giấy phép lái xe
 Nhổ răng khôn mọc lệch
 Bar và Bat Mitzvah của người Do Thái
 Lễ mặc quần (Breeching), khi một đứa trẻ sơ sinh được mặc quần áo con trai
 Lễ trưởng thành trong Đạo Unitarian Universalism
 Hoàn thành huấn luyện đi vệ sinh
 Tiệc ra mắt (Débutante ball)
 Dokimasia
 Lần đầu mặc áo ngực 
 Kinh nguyệt lần đầu, tức là hành kinh lần đầu (sơ triều)
 Cách ly các cô gái ở tuổi dậy thì
 Sevapuneru hoặc lễ Gaye holud
 Lễ tốt nghiệp
 Matrescence, quá trình chuyển đổi sang làm mẹ
 Okuyi ở một số quốc gia Tây Phi
 Tiệc ra mắt Philippines
 Poy Sang Long trong cộng đồng Phật giáo Shan
 Quinceañera
 Nghỉ hưu
 Russefeiring ở Na Uy
 Rạch da và nhiều sự chịu đựng thể xác khác
 Lễ trưởng thành thế tục dành cho những người trẻ không theo tôn giáo muốn có một nghi lễ chuyển tiếp tương đương với các nghi lễ tôn giáo như lễ thêm sức
 Shinbyu trong cộng đồng Phật giáo Miến Điện
 Sinh nhật tuổi 16 (Sweet Sixteen)
 Đám cưới
 Walkabout (nghi lễ đi bộ của thổ dân Úc)

 Amrit Sanchar trong Sikh giáo
 Annaprashana
 Rửa tội (Rửa tội cho trẻ sơ sinh)
 Bar và Bat Mitzvah trong Do Thái giáo
 Bwiti
 Cắt bao quy đầu
 Zeved habat và Brit milah trong Do Thái giáo
 Khitan trong Hồi giáo
 Trong Giáo hội Chính thống giáo Coptic, Giáo hội Chính thống giáo Ethiopia và Giáo hội Chính thống giáo Eritrea
 Lễ thánh hiến trong Do Thái giáo Cải cách
 Thêm sức trong Kitô giáo phương Tây và một số dòng của Do Thái giáo
 Lặn tìm Thánh giá, trong một số giáo hội Chính thống giáo
 Rước lễ lần đầu, Bí tích Thánh Thể lần đầu và Giải tội lần đầu
 Lễ trao Siddur trong Do Thái giáo
 Lễ trao Kinh thánh trong một số nhánh của Tin Lành
 Hajj trong Hồi giáo
 Chudakarana hay lễ cắt tóc trong Ấn Độ giáo
 Rumspringa
 Sanskara, một loạt các bí tích trong Ấn Độ giáo
 Shinbyu trong Phật giáo Nam tông
 Thị kiến (Vision quest) trong một số văn hóa người Mỹ bản địa
  trong văn hóa Mandan truyền thống
 Wiccaning trong Wicca
 Lễ thiên ân (Endowment) tại Đền thờ trong truyền thống Mặc Môn giáo
 Huấn luyện tân binh (Trại khởi động) và Trường Ứng viên Sĩ quan là các nghi lễ chuyển tiếp từ đời sống dân sự sang quân sự. 
 Huy hiệu cánh bằng máu (Blood wings)
 Lễ qua đường xích đạo (Line-crossing ceremony)
 Krypteia, một nghi lễ liên quan đến những người Sparta trẻ tuổi, một phần của chế độ giáo dục agoge của người Sparta.
 Ephebeia, một thời gian huấn luyện cho thanh niên Athens
 Wetting-down. Trong Hải quân Hoa Kỳ và Hải quân Hoàng gia Anh, là một buổi lễ trong đó một sĩ quan hải quân tổ chức tiệc cho các đồng đội trên tàu khi được thăng chức.
 Ngày đầu tiên đi học, cho dù là ngày đầu tiên tổng thể hay ngày đầu tiên trong một giai đoạn cụ thể trước giáo dục sau trung học
 Lễ tốt nghiệp
 Kỳ thi tốt nghiệp trung học (Matura)
 Lễ mặc áo blouse trắng trong y khoa và dược khoa.
 Nghi lễ Nhẫn Sắt
 Đi trên nước: Sinh viên năm thứ hai phải vượt qua cuộc thi để tiếp tục học tại trường kiến trúc tại Đại học Quốc tế Florida ở Hoa Kỳ
 Một học viên phi công hoàn thành thành công [chuyến bay đơn đầu tiên theo truyền thống sẽ bị dội nước và bị cắt đuôi áo sơ mi.
 Nghi lễ Batizados trong Capoeira
 Lên Đai đen trong võ thuật
 Bôi máu (Blooding) trong trò săn cáo
 Cú đánh đầu tiên của một cầu thủ Major League Baseball (Quả bóng được thu hồi, dán nhãn và trao cho cầu thủ làm kỷ niệm.)
 Bàn thắng đầu tiên của một cầu thủ National Hockey League (Quả bóng khúc côn cầu dùng để ghi bàn thắng đó có thể được thu hồi, dán nhãn và trao cho cầu thủ làm kỷ niệm.)
 Trong Bắn đĩa bay (Trap Shooting) và Bắn đĩa (Skeet Shooting), lần đầu tiên một xạ thủ đạt 25 điểm liên tiếp (điểm tuyệt đối cho một vòng), mũ của họ được ném lên không trung và bị các xạ thủ khác có mặt bắn hạ.
 Nhổ răng (Dental evulsion), giữa các nền văn hóa khác nhau của châu Phi, châu Á và châu Đại Dương.

Xem thêm 
 Nghi lễ vòng đời
 Hành hương
 Cách ly các cô gái ở tuổi dậy thì
 Cắt bỏ bộ phận sinh dục nữ

Chú thích

Tham khảo
Aronson, E. & Mills, J. (1959) "The effect of severity of initiation on liking for a group." 'Journal of Abnormal and Social Psychology', pp. 177–181.

Hatzopoulos, Miltiades B., "Macedonian Cults" (as "Cultes et rites de passage en Macédoine"), Athens & Paris, 1994
Devine, A.M., "Review: Macedonian Cults", The Classical Review, New Series, Vol. 46, No. 2 (1996), pp. 279–281, Cambridge University Press on behalf of The Classical Association
Padilla, Mark William (editor), "Rites of Passage in Ancient Greece: Literature, Religion, Society", Bucknell University Press, 1999.

Liên kết ngoài
Rites of Passage at Dictionary.com

Nghi lễ