Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Cà phê chè

Cà phê chè là tên gọi theo tiếng Việt của loài cà phê Arabica có tên khoa học theo danh pháp hai phần là: Coffea arabica, do loài cà phê này có lá nhỏ, cây có một số đặc điểm hình thái giống như cây chè - một loài cây công nghiệp phổ biến ở Việt Nam. Cà phê chè có hai loại: cà phê moka và cà phê catimor.

Đây là loài có giá trị kinh tế nhất trong số các loài cây cà phê. Cà phê chè chiếm 61% các sản phẩm cà phê toàn thế giới. Cà phê arabica còn được gọi là Brazilian Milds nếu nó đến từ Brasil, gọi là Colombian Milds nếu đến từ Colombia, và gọi là Other Milds nếu đến từ các nước khác. Qua đó có thể thấy Brasil và Colombia là hai nước xuất khẩu chính loại cà phê này, chất lượng cà phê của họ cũng được đánh giá cao nhất. Các nước xuất khẩu khác gồm có Ethiopia, México, Guatemala, Honduras, Peru, Ấn Độ.

Cây cà phê arabica ưa sống ở vùng núi cao. Người ta thường trồng nó ở độ cao từ 1000-1500 m. Cây có tán nhỏ, màu xanh đậm, lá hình oval. Cây cà phê trưởng thành có thể cao từ 4–6 m, nếu để mọc hoang dã có thể cao đến 10 m. Quả hình bầu dục, mỗi quả chứa hai hạt cà phê.

Cà phê chè sau khi trồng khoảng 3 đến 4 năm thì có thể bắt đầu cho thu hoạch. Thường thì cà phê 25 tuổi đã được coi là già, không thu hoạch được nữa. Thực tế nó vẫn có thể tiếp tục sống thêm khoảng 70 năm. Cây cà phê arabica ưa thích nhiệt độ từ 16-25°C, lượng mưa khoảng trên 1000 mm.

Trên thị trường cà phê chè được đánh giá cao hơn cà phê vối (coffea canephora hay coffea robusta) vì có hương vị thơm ngon và chứa ít hàm lượng caffein hơn. Một bao cà phê chè (60 kg) thường có giá cao gấp 2 lần một bao cà phê vối.

Việt Nam là nước xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới nhưng chủ yếu là cà phê vối. Năm 2005 dự kiến diện tích trồng cà phê chè mới đạt khoảng 10% tổng diện tích trồng cà phê cả nước (khoảng 40.000 ha/410.000 ha). Hiện cà phê chè được trồng ở các tỉnh Lâm Đồng ở Tây Nguyên, vùng thành phố Sơn La, huyện Mai Sơn, huyện Thuận Châu (Sơn La) và Mường Ảng (Điện Biên) ở Tây Bắc.

Hình ảnh

Xem thêm 
 Cà phê
 Cây cà phê
 Hạt cà phê
 Cà phê vối
 Các nước xuất khẩu cà phê
 Cà phê Blue Mountain

Liên kết ngoài 

 Tổ chức cà phê thế giới
 Hiệp hội cà phê Việt Nam 
 Giá cà phê Arabica

Cà phê
Thực vật Ethiopia
Thực vật Yemen
Thực vật Bermuda
Thực vật Fiji
Thực vật Kenya
Thực vật México
Thực vật Myanmar
Thực vật Puerto Rico
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Caribe
Thực vật châu Phi
Thực vật Nam Mỹ
Thực vật Polynesia
Thực vật Trung Mỹ
A
Thực vật Thái Bình Dương
Thực vật được mô tả năm 1753
Nông nghiệp Trung Mỹ
Nông nghiệp México
Nông nghiệp Nam Mỹ
Nông nghiệp Caribe
Thực vật Sudan
Thực vật xâm hại ở Sri Lanka
Cà phê vối

Xem những nghĩa khác của cà phê tại trang Cà phê (định hướng)

Cà phê vối (danh pháp hai phần: Coffea canephora hoặc Coffea robusta) là cây quan trọng thứ hai trong các loài cà phê. Khoảng 39% các sản phẩm cà phê được sản xuất từ loại cà phê này. Nước xuất khẩu cà phê vối lớn nhất thế giới là Việt Nam. Các nước xuất khẩu quan trọng khác gồm Brasil, Indonesia, Ấn Độ, Malaysia, Uganda, Côte d'Ivoire. Ở Brasil cà phê vối được gọi với tên là Conilon.

Đặc điểm
Cây cà phê vối có dạng cây gỗ hoặc cây bụi, chiều cao của cây trưởng thành có thể lên tới 10 m. Quả cà phê có hình tròn, hạt nhỏ hơn hạt cà phê chè (tức cà phê arabica). Hàm lượng caffein trong hạt cà phê vối khoảng 2-4%, trong khi ở cà phê chè chỉ khoảng 1-2%. Giống như cà phê chè, cây cà phê vối 3-4 tuổi có thể bắt đầu thu hoạch. Cây cho hạt trong khoảng từ 20 đến 30 năm. Cà phê vối ưa sống ở vùng nhiệt đới, độ cao thích hợp để trồng cây là dưới 1000 m. Nhiệt độ ưa thích của cây khoảng 24-29°C, lượng mưa khoảng trên 1.000 mm. Cây cà phê vối cần nhiều ánh sáng mặt trời hơn so với cây cà phê chè.

Nguồn gốc, phân bố bản địa
Có nguồn gốc từ các khu rừng cao nguyên ở Ethiopia, C. canephora mọc hoang dã tại Tây và Trung châu Phi, từ Liberia tới Tanzania và về phía nam tới Angola. Nó không được công nhận như một loài của chi Coffea cho tới tận năm 1897, hơn 100 năm sau loài Coffea arabica. Nó cũng được tự nhiên hóa tại Borneo, Polynesia thuộc Pháp, Costa Rica, Nicaragua, Jamaica và Tiểu Antilles.

Trồng và xuất khẩu tại Việt Nam
Cà phê vối chứa hàm lượng caffein cao hơn và có hương vị không tinh khiết bằng cà phê chè, do vậy mà được đánh giá thấp hơn. Giá một bao cà phê vối thường chỉ bằng một nửa so với cà phê chè. Niên vụ 2012- 2013 Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,426 triệu tấn (~ 23,77 triệu bao, loại 60 kg/bao) cà phê loại này, chiếm gần một nửa lượng cà phê vối xuất khẩu của toàn thế giới (trên 60 triệu bao). Hiện nay gần 90% diện tích cà phê ở Việt Nam được trồng cà phê vối, 10% trồng cà phê chè, khoảng 1% còn lại được trồng cà phê mít (Coffea excelsa).

Một vài hình ảnh về cà phê vối

Xem thêm 
 Cà phê
 Cây cà phê
 Hạt cà phê
 Cà phê chè
 Cà phê mít
 Các nước xuất khẩu cà phê

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 
 
 
 Coffea canephora Pierre ex A.Froehner (tên chấp nhận)  Catalogue of Life: 29th July 2014
 International Coffee Organization - Tổ chức cà phê thế giới
 

Cà phê
Thực vật Angola
Thực vật Nigeria
C
Thực vật được mô tả năm 1897
Sarge

Sarge là tên mã của bản phân phối Debian GNU/Linux phiên bản 3.1. Nó được đặt theo tên của nhân vật Sarge trong phim hoạt hình Toy Story, và hầu hết tên mã của các phiên bản Debian GNU/Linux đều được đặt theo tên của các nhân vật trong phim hoạt hình này.

Sarge được chuyển từ chế độ thử nghiệm (testing) lên chế độ ổn định (stable) ngày 6 tháng 6 năm 2005, và sự nâng cấp này được cộng đồng sử dụng Debian rất hoan nghênh vì trước đó phiên bản Woody (3.0) giữ vị trí ổn định một thời gian rất lâu khiến nhiều hệ thống sử dụng Debian ổn định gặp nhiều khó khăn trong việc nâng cấp gói (package) mới. (Woody được đưa vào chế độ ổn định ngày 19 tháng 7 năm 2002.) Ngày phát hành của Sarge đã được dời rất nhiều lần vì lý do các gói chưa đủ ổn định về khả năng sử dụng và bảo mật (security) trong môi trường chính thức.

Sarge có thể được cài đặt bằng bộ cài đặt Debian, một kiểu cài đặt mới và dễ dàng hơn trước với khả năng tự động dò tìm các thiết bị phần cứng và tự động cấu hình X Window System. Các cấu hình sau cài đặt cũng được làm cho dễ dàng hơn nhờ vào sự tích hợp công cụ debconf trong hầu hết các gói cài đặt (package).

Các gói cài đặt chính 
Các gói cài đặt chính trong bản phân phối này gồm có:
 Nhân Linux 2.4.27 và 2.6.8
 KDE 3.3
 GNOME 2.8
 XFree86 4.3.0
 Apache 1.3.33 và 2.0.54
 Perl 5.8.4
 Python 2.3.5 và 2.4.1
 MySQL 4.0.24 and 4.1.11a
 Bộ trình dịch GNU 3.3.5
 Mozilla 1.7.8
 Mozilla Thunderbird 1.0.2
 Mozilla Firefox 1.0.4
 GIMP 2.2.6
 OpenOffice.org 1.1.3

Các triến trúc phần cứng 

Tại thời điểm phát hành, Sarge cũng giống như Woody hỗ trợ 11 kiến trúc máy tính:

 Alpha
 ARM
 HP PA-RISC
 Intel x86
 Intel IA-64
 Motorola 680x0
 MIPS
 MIPS (bởi DEC)
 PowerPC
 IBM S/390
 SPARC

Sau 3 ngày phát hành (9 tháng 6 năm 2005), phiên bản Sarge hỗ trợ kiến trúc AMD64 cũng đã được đưa vào chế độ ổn định. Đây là phiên bản Debian cho AMD64 đầu tiên mặc dù là trong đợt phát hành không chính thức.

Xem thêm 
 Woody - phiên bản ổn định 3.0
 Sid - tên mã cho các phiên bản không ổn định
 Etch - phiên bản đang thử nghiệm

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin chính thức phát hành Sarge

Debian
Lịch sử phiên bản phần mềm
Lò xo

Lò xo (từ tiếng Pháp: ressort) là các vật thể đàn hồi được sử dụng trong các hệ thống cơ học. Lò xo được phân thành hai loại:
 biến dạng theo ý muốn
 có lực đàn hồi theo ý muốn

Các lò xo thường có một vị trí cân bằng khi "nghỉ" (không có ngoại lực tác động), nhưng cũng có lò xo có nhiều vị trí nghỉ. Lò xo trên lý thuyết chuyển hóa toàn bộ công năng của ngoại lực khi tác động thành thế năng đàn hồi, và giải phóng toàn bộ thế năng này trở lại thành công cơ học khi không có ngoại lực. Thực tế, không có lò xo như vậy. Lò xo thực tế luôn tiêu hao một phần công năng ngoại lực thành nhiệt năng hay năng lượng khác không phục hồi được.

Từ "lò xo" trong tiếng Việt được phiên âm từ le ressort trong tiếng Pháp.

Lịch sử 
Lò xo đầu tiên được loài người phát minh là cung tên, một mảnh gỗ cong và đàn hồi, có tác dụng dự trữ năng lượng khi uốn cong bằng tay và giải phóng năng lượng này thành động năng của mũi tên. Các bức vẽ cổ cho biết cung tên đã được sử dụng từ cách đây 10000 năm.

Phân loại 
lò xo lá (thấy trong chuột máy tính dây rút)
 lò xo theo trục (kiểu thường ta vẫn thấy)

Ứng dụng 

Ngày nay, lò xo được ứng dụng rộng rãi. Một số ví dụ như:
 lực kế, cân trọng lượng... trong khoa đo lường
 giảm xóc xe cộ
 phát âm (chuông, loa phóng thanh...)
 lưu trữ năng lượng (dây cót đồng hồ)
 công tắc điện
 bám giữ vật (kẹp quần áo)
 bút bi
 Cân đồng hồ

Liên hệ lực đàn hồi theo biến dạng 
Đa số lò xo tuân theo liên hệ tuyến tính giữa lực đàn hồi và biến dạng (định luật Hooke). Hệ số đàn hồi, hay độ cứng, của lò xo được định nghĩa là hằng số k:
 (N/m) hay  (Nm/radian)
Với F hay T là lực (với lò xo kéo/nén) hay mômen lực (với lò xo quay); x hay  là độ co giãn hay góc quay. Nghịch đảo độ cứng, 1/k, là độ dẻo.

Lực của lò xo luôn ngược hướng với chiều biến dạng. Tức là lực lò xo luôn có xu hướng làm vật trở về trạng thái không biến dạng. Do dó, lực lò xo còn gọi là lực hồi phục, giúp vật trở lại vị trí cân bằng, luôn hướng về vị trí cân bằng. Có thể thể hiện hướng của lực lò xo: 
F = -kx
với x là độ rời khỏi vị trí cân bằng, k là hệ số đàn hồi hay độ cứng của lò xo.

Thực tế nhiều ứng dụng đòi hỏi các lò xo có liên hệ giữa lực và biến dạng không tuyến tính. Bảng dưới tóm tắt các trường hợp cơ bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

Cơ học

L

fi:Vieteri
Khảo sát xây dựng

Khảo sát xây dựng gồm có khảo sát địa hình, khảo sát địa chất công trình, khảo sát địa chất thủy văn, khảo sát hiện trạng công trình và các công việc khảo sát khác phục vụ cho hoạt động xây dựng để nâng cao chất lượng công trình.

Khảo sát địa hình là bước đầu tiên, tại đó các kỹ sư khảo sát thu thập các yếu tố về địa hình, địa vật, thể hiện lên bản vẽ theo tỉ lệ với độ chi tiết cần thiết. Sản phẩm của khảo sát địa hình là bản đồ địa hình, mô hình số (TIN) địa hình.

Phương pháp khảo sát địa hình rất đa dạng, bao gồm các phương pháp chính như: ảnh vệ tinh, ảnh hàng không, quét láser mặt đất, đo vẽ mặt đất bằng các máy đo đạc.

Ở Việt Nam, dịch vụ khảo sát địa hình khá phát triển, nhưng nhìn chung chất lượng sản phẩm và dịch vụ không đồng đều.

Những người làm khảo sát nổi tiếng 
 Benjamin Banneker
 Len Beadell
 Daniel Boone
 Admiral John Bossler
 William Austin Burt
 Captain James Cook 
 Christopher M. Cooper
 Andrew Ellicott
 John Ericsson
 Sir George Everest
 Peter Fidler
 Sir John Forrest
 Malcolm Fraser
 Captain John C. Fremont
 Carl Friedrich Gauss
 Per Ivar Gjengedal
 Edmund Gunter
 Thomas Jefferson
 Joseph Jenckes (1656 – 1740)
 Harry Johnston
 Lewis và Clark
 Abraham Lincoln
 Liu Hui
 Colonel William Light
 Sir Alexander Mackenzie
 Charles Mason và Jeremiah Dixon
 Metius
 Major Sir Thomas Mitchell
 George Washington

Xem thêm 
 Kiến trúc
 Xây dựng

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Tổ chức
 American Congress on Surveying & Mapping 
 National Geodetic Survey
 National Society of Professional Surveyors 
 National Council of Examiners for Engineering and Surveying
 UK Ordnance Survey
 www.resurvey.org
 U.S. Geological Survey
 International Federation of Surveyors
 Spatial Sciences Institute (Australia) 
 Royal Institution of Chartered Surveyors (UK & GB)
 The Survey Association (UK)
 Alberta Land Surveyors Association for a Canadian perspective
 3H  — a resource site for 3D survey in maritime archaeology
 National Cartographic Center of Iran (NCC)  Tehran, Iran
 National Geographic Organization of Iran (NGO)  Tehran, Iran
 Careers in Surveying 
 SurveyingZone 
 Bài đọc
 Old versus new — how a new surveying technology can create instant CAD models  — A web article
 Degree of Curvature 

Xây dựng
Nghề nghiệp
*
Trắc địa
Quản lý đất đai
Woody

Woody là tên mã của bản phân phối Debian GNU/Linux phiên bản 3.0. Nó được đặt theo tên của nhân vật Woody trong phim hoạt hình Toy Story, và hầu hết tên mã của các phiên bản Debian GNU/Linux đều được đặt theo tên của các nhân vật trong phim hoạt hình này.

Đây là phiên bản ổn định (stable) của Debian GNU/Linux từ ngày 19 tháng 7 năm 2002 đến ngày 6 tháng 6 năm 2005 trước khi được Sarge thay thế.

Các triến trúc phần cứng 

Tại thời điểm phát hành, Woody hỗ trợ 11 kiến trúc máy tính:

 Alpha
 ARM
 HP PA-RISC
 Intel x86
 Intel IA-64
 Motorola 680x0
 MIPS
 MIPS (bởi DEC)
 PowerPC
 IBM S/390
 SPARC

Woody là phiên bản Debian GNU/Linux đầu tiên hỗ trợ các kiến trúc máy tính HP PA-RISC, Intel IA-64, MIPS, MIPS (DEC), và IBM S/390.

Sau khi ra đời, Woody đã được hỗ trợ rất tích cực, và đã có sáu bản nâng cấp trước Sarge được chính thức phát hành:
 Debian GNU/Linux 3.0r1  phát hành ngày 16 tháng 12 năm 2002
 Debian GNU/Linux 3.0r2  phát hành ngày 21 tháng 11 năm 2003
 Debian GNU/Linux 3.0r3  phát hành ngày 26 tháng 10 năm 2004
 Debian GNU/Linux 3.0r4  phát hành ngày 1 tháng 1 năm 2005
 Debian GNU/Linux 3.0r5  phát hành ngày 16 tháng 4 năm 2005
 Debian GNU/Linux 3.0r6  phát hành ngày 2 tháng 6 năm 2005, tức là 4 ngày trước khi phát hành Sarge.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin chính thức phát hành Woody

Debian
Siêu âm tim

Siêu âm tim là kỹ thuật dùng sóng siêu âm để chụp và nghiên cứu các cấu trúc của tim trong khi tim đang hoạt động (co bóp). Người siêu âm dùng một đầu dò có phát sóng siêu âm di chuyển trên da ngực bệnh nhân. Sóng siêu âm phát ra có thể truyền qua môi trường lỏng và chỉ bị cản lại bởi khối không khí, xương và tổ chức mô của tim. Các tín hiệu âm phản hồi sẽ được đầu dò ghi lại và tạo nên hình ảnh động của tim đang co bóp trên màn hình. Phương pháp này cho phép chụp tim với hình ảnh chính xác.

Nguyên lý kỹ thuật 
Siêu âm tim dựa trên sóng siêu âm tần số cao (thường 2–10 MHz) được phát ra từ đầu dò và truyền qua thành ngực vào tim. Khi gặp các biên giới mô có trở kháng âm khác nhau (giữa máu–tổ chức, van–buồng tim, vách liên thất…), sóng bị phản xạ hoặc tán xạ; một phần năng lượng quay trở lại đầu dò, được máy thu nhận và chuyển thành tín hiệu hình ảnh nhịp tim (2D, M‑mode).

Nguyên lý Doppler khai thác hiệu ứng Doppler: khi sóng siêu âm gặp hạt hồng cầu đang di động trong dòng máu, tần số sóng phản xạ thay đổi so với tần số sóng phát ra. Máy đo độ dịch tần số này để suy ra tốc độ và hướng dòng máu qua van tim hoặc trong lòng mạch, cho phép phân biệt dòng chảy bình thường, tăng tốc, trào ngược, hẹp hoặc hở van.

Tham khảo

Tim mạch học
Chẩn đoán hình ảnh y khoa
Siêu âm y khoa
Bệnh học tim
Khoa Chẩn đoán hình ảnh
Aegukga (Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên)

Aegukka (애국가, 愛國歌, Ái quốc ca) là quốc ca của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.

Lời bài hát 
Trước khi thành lập CHDCND Triều Tiên, miền Bắc và miền Nam đều sử dụng một bài quốc ca. Năm 1947, CHDCND Triều Tiên viết lại lời và nhạc cho bài này. Tác giả phần lời của bài hát là Pak Seyŏng (박세영; 朴世永; Phác Thế Vĩnh; 1902-1989) còn phần nhạc do Kim Wŏn'gyun (김원균; 金元均; Kim Nguyên Quân; 1917-2002) sáng tác.

Vào tháng Hai năm 2024, Kim Jong-un tuyên bố rằng việc thống nhất Triều Tiên trong hòa bình đã không còn khả thi, lời bài hát cũng được sửa đổi một phần, với câu "ba nghìn dặm" (삼천리, 三千里) đề cập đến bán đảo Triều Tiên đã được thay thế bằng câu "thế giới này" (이 세상, 이 世上).

2024-nay

1947-2024

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Tập tin MIDI 

Quốc ca
Nhạc Triều Tiên
Văn hóa Triều Tiên
Biểu tượng quốc gia Bắc Triều Tiên
Ngày Nhà giáo Việt Nam

Ngày Nhà giáo Việt Nam (hay Ngày Hiến chương Nhà giáo Việt Nam) là một ngày kỷ niệm được tổ chức hằng năm vào ngày 20 tháng 11 tại Việt Nam. Đây chính là lễ hội của ngành Giáo dục và là Ngày Nhà giáo, ngày "tôn sư trọng đạo" nhằm mục đích để tôn vinh những người dạy học và những người trong ngành giáo dục.

Lịch sử về Ngày Nhà giáo Việt Nam
Vào Tháng 7 năm 1946, một tổ chức quốc tế các nhà giáo được thành lập ở Paris đã lấy tên là Liên hiệp quốc tế các công đoàn giáo viên (tiếng Pháp: Fédération Internationale Syndicale des Enseignants - FISE).

Nǎm 1949, tại một hội nghị ở Warszawa (thủ đô của Ba Lan), Liên hiệp quốc tế các công đoàn giáo viên đã soạn ra bản "Hiến chương các nhà giáo" gồm 15 chương với nội dung chủ yếu là đấu tranh chống nền giáo dục tư sản, phong kiến, xây dựng nền giáo dục trong đó bảo vệ những quyền lợi của nghề dạy học và nhà giáo, đề cao trách nhiệm và vị trí của nghề dạy học và nhà giáo. Từ ngày 9 đến ngày 11 tháng 8 năm 1954, tại Moscow, cuộc họp thứ XIX của Ủy ban hỗn hợp Liên đoàn quốc tế các nhà giáo đã nhất trí thông qua "Hiến chương các Nhà giáo" với 15 chương.

Công đoàn giáo dục Việt Nam, là thành viên của FISE từ năm 1953 đã quyết định trong cuộc họp của FISE từ 26 đến 30 tháng 8 năm 1957 tại Warszawa (hội nghị có 57 nước tham dự), lấy ngày 20 tháng 11 năm 1958 là ngày "'Quốc tế hiến chương các nhà giáo".

Ngày này lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1958 trên toàn miền Bắc Việt Nam.

Khi Việt Nam thống nhất, ngày này đã trở thành ngày truyền thống của ngành giáo dục Việt Nam. Vào ngày 28 tháng 9 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) đã ban hành quyết định số 167-HĐBT  thiết lập ngày 20 tháng 11 hằng năm là ngày lễ mang tên "Ngày Nhà giáo Việt Nam".

Xem thêm
 Ngày Nhà giáo
 Ngày Nhà giáo thế giới

Tham khảo

Liên kết ngoài
 

Ngày lễ Việt Nam
Nhà giáo Việt Nam
Việt Nam
Tháng mười một
Khởi đầu năm 1958 ở Việt Nam
Nguyễn Văn Thuận (định hướng)

Nguyễn Văn Thuận có thể là:

Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận
Nguyễn Văn Thuận - Đại biểu Quốc hội Việt Nam (Khóa XII), đơn vị tỉnh Quảng Nam
Nguyễn Văn Thuận, từng là Giám đốc Công an tỉnh Quảng Bình (1990–1994).
Thiếu tướng Nguyễn Văn Thuận, Giám đốc Công an thành phố Cần Thơ (2018–)
Thuận Nguyễn, tên thật Nguyễn Văn Thuận, nam diễn viên và người mẫu

Tham khảo
Pháp luật Trung Quốc

Trong suốt chiều dài lịch sử của Trung Quốc, luật pháp Trung Quốc bắt nguồn từ triết lý Khổng giáo về trật tự xã hội. Những ảnh hưởng này thậm chí đến nay vẫn còn đậm nét trong hệ thống luật pháp của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và hệ thống luật pháp dựa trên cơ sở pháp luật Đức.

Thời kỳ phong kiến 
Bài chính: Luật pháp Trung Quốc truyền thống
Những giáo lý đạo Khổng có ảnh hưởng lâu dài tới đời sống người Trung Quốc và tạo lập cơ sở cho trật tự xã hội trong suốt chiều dài lịch sử của đất nước này. Những người theo đạo Khổng tin vào tính thiện của con người và ủng hộ đức trị bằng luân lý cùng với khái niệm lễ.

Khổng giáo cho rằng luật pháp được san định là không đủ để cung cấp hướng dẫn ý nghĩa cho toàn bộ các hoạt động của con người, nhưng họ không chống lại việc sử dụng luật pháp để kiểm soát các thành phần cần được giáo hóa trong xã hội. Bộ luật hình sự đầu tiên được ban hành trong khoảng năm 455 và 395 TCN. Cũng có luật pháp dân sự, chủ yếu là liên quan đến chuyển nhượng đất đai. Khổng giáo cho rằng đạo đức và kỷ luật tự giác là tốt hơn bất kỳ một bộ luật nào đã khiến cho nhiều nhà sử học, thí dụ như Max Weber, cho đến giữa thế kỷ 20 kết luận rằng luật pháp không phải là phần quan trọng trong xã hội phong kiến Trung Quốc. Tuy nhiên, cách hiểu này đã hứng chịu nhiều chỉ trích kịch liệt và hiện không còn thịnh hành trong giới Trung Quốc học, những người đã kết luận rằng Trung Quốc phong kiến có một hệ thống luật pháp hình sự và dân sự tinh vi.

Pháp gia, một trường phái tư tưởng có ảnh hưởng lớn trong thời kỳ Chiến Quốc, cho rằng con người có bản tính ác và cần phải được kiểm soát bởi luật lệ hà khắc và công chính thống nhất. Trường phái Pháp gia có ảnh hưởng lớn nhất trong thời nhà Tần.

Nhà Hán duy trì một hệ thống luật pháp được thiết lập dưới thời nhà Tần, nhưng sửa đổi một số phương diện hà khắc theo triết lý Khổng giáo về kiểm soát xã hội dựa trên luân thường đạo lý. Hầu hết thư lại không phải là luật sư mà là những người được đào tạo về triết học và văn học. Tầng lớp quý tộc Khổng giáo địa phương, được đào tạo bài bản, đóng vai trò quan trọng như những người hòa giải và giải quyết tất cả các vụ việc ngoại trừ những vụ nghiêm trọng nhất tại địa phương mình.

Xem thêm 

 Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
 Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)

Tham khảo 

Trung Quốc
Neuraminidase

Neuraminidase (sialidase) là một enzyme () bản chất glycoprotein và mang tính kháng nguyên có trên bề mặt virus cúm.

Phân nhóm
Cho đến nay có 9 phân nhóm neuraminidase đã được xác định, chủ yếu xảy ra ở vịt và gà. Các phân nhóm N1 và N2 có liên quan đến các vụ dịch ở người.

Cấu trúc
Men neuraminidase có dạng nút lồi hình nấm trên bề mặt virus cúm. Nó có một đầu gồm 4 bán đơn vị hình dạng gần hình cầu trên cùng mặt phẳng, và một vùng kị nước gắn vào bên trong màng virus.

Chức năng
Neuraminidase có vai trò hỗ trợ giải phóng virus khỏi tế bào vật chủ. Neuraminidase cắt liên kết giữa gốc sialic acid tận cùng khỏi phân tử carbonhydrate của tế bào và virus, từ đó nó ngăn cản kết tập virus và cho phép phóng thích các hạt virus khỏi tế bào bị nhiễm. Tác dụng của neuraminidase trên niêm mạc đường hô hấp cũng có thể giúp cho virus dễ xâm nhập tế bào biểu mô hơn.

Chất ức chế neuraminidase
Chất ức chế chọn lọc neuraminidase, gồm có zanamivir và oseltamivir, được dùng trong dự phòng và điều trị cúm.

Xem thêm
Hemagglutinin
Dịch chuyển kháng nguyên

Tham khảo

Enzyme virus
Cúm
Gen trên nhiễm sắc thể số 2 ở người
Chương trình nhắn tin nhanh

Dưới đây là danh sách các chương trình nhắn tin nhanh tại máy khách.

Chính thức
AOL Messenger
Google Talk
ICQ
MSN Messenger
Skype
Windows Messenger
Yahoo! Messenger

Các chương trình khác
VN Messenger

Hãng thứ 3

Nhiều giao thức
Adium
aMSN
Easy message
Gaim
Trillian
Yamigo (dùng cho điện thoại di động)

Một giao thức
Kadu  
Licq
mICQ

Tham khảo

*
Nhắn tin nhanh

en:List of instant messengers
Các ngày lễ ở Việt Nam

Các ngày lễ ở Việt Nam được tiến hành theo:

Những ngày lễ và đại lễ được nghỉ 
Các ngày lễ sau người lao động được nghỉ và hưởng nguyên lương:

Nếu có nhiều ngày nghỉ lễ trùng nhau hoặc ngày nghỉ lễ trùng với ngày nghỉ thông thường, người lao động sẽ được nghỉ bù vào các ngày đi làm liền sau đó, tương ứng với số lần nghỉ trùng nhau.

Hội Văn hoá Dân tộc 
Một số lễ hội văn hóa của người Kinh:

Những ngày lễ, đại lễ và ngày kỷ niệm khác

Theo dương lịch

Theo âm lịch 
Ngoài ra, còn có một số ngày lễ tết âm lịch khác gắn liền với văn hóa tín ngưỡng của dân tộc, có thể kể đến như: Tết ngâu (7 tháng 7 âm lịch); tết hạ nguyên (tết mừng lúa mới) của các dân tộc thiểu số phía bắc, được tổ chức vào rằm tháng 10 hàng năm; Tết thanh minh (thanh minh: trời trong sáng): đi thăm mồ mả của người thân. Tết Thanh minh – thường vào tháng Ba âm lịch – trở thành lễ tảo mộ. Đi thăm mộ, nếu thấy cỏ rậm thì phát quang, đất khuyết lở thì đắp lại cho đầy, v.v. rồi về nhà làm cỗ cúng gia tiên.

Xem thêm 
 Lễ hội Việt Nam
 Lễ hội các dân tộc Việt Nam
 Ngày lễ quốc tế

Chú thích

Văn hóa Việt Nam
Sự kiện tại Việt Nam
Rãnh Nhật Bản

là một rãnh đại dương, một phần của vành đai núi lửa Thái Bình Dương, trên phần đáy phía bắc của Thái Bình Dương ngoài bờ biển phía đông bắc Nhật Bản. Nó kéo dài từ quần đảo Kuril tới quần đảo Bonin và có độ sâu lớn nhất là 9.000 m (30.000 ft). 
Vào ngày 11 tháng 8 năm 1989 tàu ngầm Shinkai 6500 có sức chứa 3 người đã lặn tới độ sâu 6.526 m (21.414 ft) trong khi thám hiểm rãnh Nhật Bản.

Xem thêm 
Danh sách các rãnh đại dương
Vành đai núi lửa Thái Bình Dương

Tham khảo 

Rãnh Thái Bình Dương
Địa mạo Nhật Bản
Khu vực hút chìm
Rãnh Ryukyu

Rãnh Ryukyu là một rãnh đại dương dài khoảng 2250 km (1.398 dặm) chạy theo hướng bắc nam dọc theo rìa phía đông của quần đảo Ryukyu thuộc Nhật Bản thuộc biển Philipin. Nó nằm giữa Đài Loan và Nhật Bản. Rãnh đại dương này nằm dưới độ sâu 5.212 m (24.629 ft).

Rãnh này còn được gọi là rãnh Nansei-Shoto, lấy theo tên gọi khác trong tiếng Nhật của quần đảo Ryukyu.

Xem thêm 
 Danh sách các rãnh đại dương

Tham khảo

Rãnh đại dương
Lịch sử tự nhiên Đài Loan
Lịch sử tự nhiên Nhật Bản
Quần đảo Ryukyu
Địa chất Nhật Bản
Địa chất Đài Loan
Địa mạo Đài Loan
Khu vực hút chìm
Paul Martin

Paul Edgar Philippe Martin (sinh ngày 28 tháng 8 năm 1938 tại Windsor, Ontario) là Thủ tướng thứ 21 của Canada, tiếp nối Jean Chrétien vào ngày 12 tháng 12 năm 2003. Martin cũng là lãnh tụ (leader) của Đảng Tự do của Canada và dẫn đầu một chính phủ thiểu số từ ngày 28 tháng 6 năm 2004 đến ngày 6 tháng 2 năm 2006, chính phủ thiểu số đầu tiên của Canada sau 24 năm.

Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống trong chính trường Canada. Cha ông, Paul Martin, Sr. đã nhiều lần nắm chức vụ bộ trưởng trong chính phủ và có một thời gian, ông được xem là người có triển vọng để tranh chức Thủ tướng Canada.

Paul Martin tốt nghiệp khoa luật tại Đại học Toronto và nhận được giấy phép hành nghề của luật sư đoàn Ontario vào năm 1966. Trước khi tham gia chính trị, ông có một quãng thời gian hoạt động tương đối thành công trong lĩnh vực tư nhân khi ông là nhân viên cao cấp của công ty Power Corporation of Canada rồi Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của công ty Canada Steamship Lines.

Bắt đầu tham gia chính trị vào giữa thập niên 1980, ông được bầu vào Hạ nghị viện đại diện cho đơn vị cử tri LaSalle-Émard (thuộc Montréal, Québec) vào năm 1988. Năm 1990, ông thất bại trong việc ra tranh chức lãnh tụ đảng Tự do. Từ đó cho đến khi được bầu làm Thủ tướng, ông luôn giữ những vai trò nổi bật trên chính trường Canada. Là một trong những nhân tố quyết định trong thắng lợi của đảng Tự do tại cuộc bầu cử năm 1993, ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Tài chính trong chính phủ của Jean Chrétien. Có thể nói ông đã đảm nhiệm vị trí này một cách rất xuất sắc. Trong thời gian ông đứng đầu Bộ Tài chính, ngân sách Canada đã giảm được 42 tỷ đô la tiền thâm hụt, trả được 34 tỷ đô la tiền nợ và có năm kỳ liên tục có số dư. Vào năm 2002, ông lại ra ứng cử vào vị trí lãnh tụ đảng Tự do đồng nghĩa với việc sẽ là ứng cử viên của đảng vào cuộc bầu cử năm 2003, ông thắng trong cả hai cuộc bỏ phiếu trên.

Cuối tháng 11 năm 2005, sau một số vụ bê bối, chính phủ của ông bị lật đổ sau khi thua phiếu bất tín nhiệm. Trong cuộc bầu cử toàn quốc xảy ra vào ngày 23 tháng 1 năm 2006, đảng Tự do của ông bị thua đảng Bảo thủ, và ông tuyên bố từ chức thủ tướng để cho lãnh tụ của đảng Bảo thủ, Stephen Harper, thành lập chính phủ mới.

Ông kết hôn với bà Sheila Ann Cowan từ năm 1965 và họ đã có với nhau ba người con trai, Paul sinh năm 1966, Jamie kém ông anh trai của mình 3 tuổi và người trẻ nhất, David, sinh năm 1974.

Xem thêm 
 Thủ tướng Canada

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Tiểu sử từ Thư viện Nghị viện Canada 
 Prime Minister of Canada - Premier ministre du Canada 

Bộ trưởng Tài chính Canada
Martin, Paul
Luật sư Canada
Cựu sinh viên Đại học Toronto
Tổng giám đốc điều hành người Canada
Người Canada gốc Ireland
Người Canada gốc Scotland
Bán đảo Kamchatka

Bán đảo Kamchatka (phiên âm tiếng Việt: Bán đảo Cam-sát-ca; , Poluostrov Kamchatka) là một bán đảo dài khoảng 1.250 km ở miền Viễn Đông nước Nga, với diện tích khoảng 472.300 km². Nó nằm giữa Thái Bình Dương (về phía đông) và biển Okhotsk (về phía tây). Ngoài khơi bán đảo này về phía Thái Bình Dương là rãnh Kuril-Kamchatka với độ sâu lớn nhất là 10.500 m.

Bán đảo Kamchatka, quần đảo Commander, đảo Karaginsky tạo thành vùng Kamchatka của Nga. Phần lớn trong số 322.079 cư dân là người Nga, và dân tộc thiểu số lớn nhất là người Koryak sinh sống ở quận tự trị Koryakia nằm ở phía bắc bán đảo với khoảng 13.000 người (2014).

Bán đảo Kamchatka nổi tiếng với 160 núi lửa, 19 trong số đó được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Bán đảo cũng là nơi nhận lượng mưa lên tới 2.700 mm (110 in) mỗi năm.

Địa lý
Về địa lý, bán đảo là một phần của vùng Kamchatka. Điểm cực nam của bán đảo là mũi Lopatka. Trên bờ biển phía đông nam của bán đảo là vịnh Avacha và thủ phủ cũng là thành phố lớn nhất của vùng, Petropavlovsk-Kamchatsky. Về phía bắc, nhô ra Thái Bình Dương là bốn bán đảo Shipunsky Point, Kronotsky Point, Point Kamchatsky và Ozernoy Point. Phía bắc của Ozernoy là vịnh Karaginsky cùng với đảo Karaginsky nằm trong đó. Xa về phía đông bắc của vịnh Karaginsky là vịnh Korfa với thị trấn TIlyichiki. Nằm ở phía đối diện là vịnh Shelikhov, là một phần của Biển Okhotsk.

Dãy Kamchatka hay Sredinny tạo thành xương sống của bán đảo. Dọc theo bờ biển phía đông nam là dãy Vostochny. Giữa hai dãy này là thung lũng trung tâm. Sông Kamchatka ở phía tây bắc của Avachinsky chảy về phía bắc xuống thung lũng trung tâm, chuyển hướng sang phía đông gần Klyuchi, Kamchatka để đổ vào Thái Bình Dương ở phía nam Kamchatsky Point tại Ust-Kamchatsk. Trong thế kỷ XIX, một đường mòn gần Klychi, qua các ngọn núi tới sông Tegil và thị trấn đó là trung tâm thương mại chính trên bờ biển phía tây. Bắc của Tegil là Koryak Okrug. Phía nam của Tegil là sông Icha. Ngay phía nam thượng nguồn của sông Kamchatka, con đường sông Bistraya phía tây nam dẫn vào biển Okhotsk ở Bolsheretsk, đã từng phục vụ như là một con đường nối bán đảo tới biển Okhotsk. Phía nam của Bistraya là sông Golygina.

Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Liên Xô đã thử nghiệm tầm xa và độ chính xác các loại tên lửa của mình bằng cách phóng chúng từ các khu vực tiêu chuẩn và sử dụng bán đảo Kamchatka như là khu vực của các mục tiêu.

Đầu tháng 8 năm 2005, tàu ngầm cứu hộ AS-28 cấp Priz của Hải quân Nga đã bị mắc nạn gần Kamchatka và chìm xuống đáy biển, Nga đã phải yêu cầu sự hỗ trợ quốc tế để cứu thủy thủ đoàn.

Xem thêm 
 Động đất Kamchatka
 Các núi lửa của Kamchatka

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Bản đồ trên Google

Bán đảo Nga
Địa lý Đông Bắc Á
Địa mạo vùng Kamchatka
Địa mạo Viễn Đông Nga
Địa mạo biển Okhotsk
Bán đảo châu Á
Bờ biển Thái Bình Dương của Nga
Di sản thế giới tại Nga
Cung núi lửa

Cung núi lửa là một dãy các đảo núi lửa hay các núi nằm gần rìa các lục địa được tạo ra như là kết quả của sự lún xuống của các mảng kiến tạo. Sự lún xuống tạo ra các vòng cung này bằng cách tạo ra macma khi một mảng kiến tạo bị lún xuống dưới một mảng kiến tạo khác chui vào quyển mềm của lớp phủ. Các lớp macma bị đẩy lên trên bề mặt thông qua lớp vỏ Trái Đất, phun trào ra mặt đất và tạo thành các núi lửa.

Một số ý kiến khác khá phổ biến cho rằng vỏ đại dương nóng chảy có lẽ không phải là nguồn của các loại dung nham nóng chảy phun trào cùng với vòng cung núi lửa. Mảng kiến tạo bị lún xuống mang theo nó một loạt trầm tích và bazan bị biến đổi, cả hai đều có nhiều nước và các chất dễ bay hơi khác. Khi mảng kiến tạo bị lún ngày càng sâu hơn thì các chất dễ bay hơi này được giải phóng và bị đẩy lên trên. Chúng làm cho điểm nóng chảy của phần đá bên trên của lớp phủ (lớp đệm giữa hai đĩa) bị giảm xuống và macma được tạo ra. Lớp macma này có nguồn gốc từ quyển mềm và chứa nhiều chất dễ bay hơi từ mảng kiến tạo bị lún xuống (có lẽ nó cũng bị hòa lẫn với một chút các tạp chất của lớp vỏ nằm trên) và phun trào ra tạo thành cung núi lửa.

Phân loại cung núi lửa
Có hai loại cung núi lửa chính:
 Cung đảo núi lửa hay cung đảo được tạo ra khi một vỏ đại dương bị hút chìm dưới một vỏ đại dương khác. Quần đảo Mariana phía tây Thái Bình Dương và Tiểu Antilles phía tây Đại Tây Dương.
 Cung núi lửa lục địa được tạo ra khi vỏ đại dương bị hút chìm dưới vỏ lục địa. Dãy núi Cascade ở miền tây Bắc Mỹ, và Dãy núi Andes chạy dọc theo rìa phía tây của Nam Mỹ là các ví dụ về cung núi lửa lục địa.

Có một số trường hợp ngoại lệ tạo thành từ cả hai loại trên khi một phần của mảng kiến tạo chìm xuống bên dưới vỏ lục địa và bên dưới của một vỏ đại dương lân cận. Ví dụ điển hình về kiểu vòng cung loại này là quần đảo Aleutia và phần kéo dài của chúng là dãy núi Aleutia trên bán đảo Alaska, gồm một dãy các đảo và núi kéo dài khoảng 2.500 km từ bán đảo Alaska tới quần đảo Near. Vòng cung này chứa khoảng 80 trung tâm núi lửa chính, gần một nửa trong số đó đã từng hoạt động trong quá khứ, và cung Kuril-Kamchatka bao gồm quần đảo Kuril và phía nam bán đảo Kamchatka.

Danh sách các cung núi lửa

Các cung núi lửa lục địa 
 Dãy núi Cascade
 Bán đảo Alaska và dãy núi Aleutia
 Dãy núi Kamchatka
 Dãy núi Andes
 Dãy núi Trung Mỹ

Các cung đảo núi lửa 
 Quần đảo Aleutia
 Quần đảo Kuril
 Nhật Bản và Quần đảo Ryukyu
 Vòng cung Izu-Bonin-Mariana:
 Quần đảo Izu
 Quần đảo Bonin
 Quần đảo Mariana
 Quần đảo Philippine
 Tonga và Quần đảo Kermadec
 Crete và Dodecanese
 Andaman và Quần đảo Nicobar
 Quần đảo Mentawai
 Cung đảo Sunda
 Quần đảo Lesser Sunda
 Tanimbar và Quần đảo Kai
 Quần đảo Solomon
 Cung núi lửa Nam Aegean
 Lesser Antilles, gồm cả Leeward Antilles
 Cung núi lửa Scotia:
 Quần đảo South Sandwich
 Quần đảo Mascarene

Các cung đảo cổ 
 Quần đảo Insular
 Quần đảo Intermontane
 Cung đảo Sakhalin

Xem thêm
 Bồn trũng sau cung đảo
 Vành đai núi lửa

Tham khảo

 Núi lửa và đới hút chìm 
 Kiến tạo và núi lửa ở Nhật Bản 
 USGS: Núi lửa ở cung đảo, đại dương và lục địa 

Kiến tạo mảng
Quần đảo
Địa mạo đại dương và duyên hải
Cà phê Blue Mountain

Cà phê Blue Mountain là một trong những loại hạt cà phê arabica có giá thành cao và được ưa chuộng nhất trên thế giới. Nó có nguồn gốc ở vùng núi Blue Mountains thuộc Jamaica. Người ta  gọi loại hạt cà phê này là Jamaican Blue Mountain để phân biệt với những loại hạt cà phê khác.

Với độ cao trên 2000 m, vùng núi Blue Mountains là một trong những vùng trồng cà phê cao nhất trên thế giới. Khí hậu ở đây dễ chịu, lượng mưa lớn, đất rất giàu dinh dưỡng và thấm nước tốt. Sự kết hợp giữa đất đai và khí hậu tạo nên điều kiện lý tưởng cho cây cà phê. Tuy nhiên loại cà phê này không thích hợp với các điều kiện khí hậu khác. Sự thay đổi khí hậu sẽ dẫn tới sự thay đổi hương vị cà phê. Chính vì thế mà hiện nay nó mới chỉ được trồng ở Jamaica và Hawaii.

Theo những người sành cà phê thì loại cà phê này đượm mùi, ít chua, có chút xíu vị ngọt, đậm đà. Giá một kg cà phê loại này hiện nay khoảng 100 USD. Nhật Bản là nước nhập khẩu cà phê Blue Mountain nhiều nhất (90% tổng sản lượng trên toàn thế giới).

Kiểm soát chất lượng cà phê Blue Mountain

Từ năm 1948, toàn bộ quá trình sản xuất cà phê Blue Mountain được giám sát chặt chẽ bởi Ủy ban Công nghiệp Cà phê Jamaica (Coffee Industry Board of Jamaica).

Chỉ những loại cà phê được Ủy ban này chứng nhận mới được phép mang danh hiệu "Blue Mountain", nhờ đó đảm bảo uy tín và chất lượng trên thị trường quốc tế.

Chính phủ Jamaica phân loại cà phê dựa trên độ cao nơi trồng, kích thước hạt và số lượng khuyết điểm. Đồng thời, họ cũng tổ chức đào tạo cho nông dân và các cơ sở chế biến, đảm bảo chất lượng xuất khẩu được kiểm định nghiêm ngặt.

Hệ thống phân loại cà phê Blue Mountain

Cà phê Blue Mountain được chia làm bốn cấp độ theo độ cao nơi trồng:

Blue Mountain Coffee: Trồng ở độ cao trên 1.100m – là cấp cao nhất.

High Mountain Coffee: Trồng ở độ cao dưới 1.100m.

Prime Washed và Prime Berry: Trồng ở độ cao thấp hơn nữa.

Blue Mountain còn được chia thành ba cấp độ nhỏ dựa trên kích thước sàng (sieve size) và tỷ lệ khuyết điểm:

Cấp độ Kích thước sàng Tỷ lệ khuyết điểm

No.1 Sàng 17–18 trở lên Dưới 3%

No.2 Sàng 16–17 Dưới 3%

No.3 Sàng 15–16 Dưới 3%

Tham khảo

Liên kết ngoài

Jamaican Coffee - the finest in the world! 

Cà phê Blue Mountain – “Vua của các loại cà phê” đến từ Jamaica ngày 22 tháng 7 năm 2025

Cà phê
Lê Văn Hoạch

Lê Văn Hoạch (1896 – 1978) là Thủ tướng Cộng hòa Tự trị Nam Kỳ từ tháng 11 năm 1946 đến tháng 9 năm 1947.

Tiểu sử

Thân thế
Lê Văn Hoạch sinh năm 1896 tại Phong Điền, Cần Thơ, Nam Kỳ, Liên bang Đông Dương.

Ông tốt nghiệp Y khoa Bác sĩ tại Pháp năm 1923. Bên cạnh đó, ông còn là một chức sắc của đạo Cao Đài và được phong phẩm vị Bảo Sanh Quân năm 1930.

Tham chính
Sau khi du học ở Pháp về Sài Gòn, Lê Văn Hoạch hoạt động tích cực trong phong trào Cao Đài. Sau đó, ông giữ chức Trưởng ty Cảnh sát Cần Thơ vào thời điểm Nhật đảo chính Pháp ngày 9 tháng 3 năm 1945, nhờ đó ông có điều kiện thuận tiện để bảo vệ người Pháp ở đó. Tháng 6 năm 1946, người Pháp ghi nhận công lao giúp đỡ của ông dành cho họ nên đã ủng hộ ông làm đại biểu tỉnh Cần Thơ vào Hội đồng Tư vấn Nam Kỳ.

Ngày 9 tháng 11 năm 1946, bác sĩ Nguyễn Văn Thinh, Thủ tướng Cộng hòa tự trị Nam Kỳ đầu tiên tự sát. Hội đồng Tư vấn Nam Kỳ nhóm họp để bầu người lên thay. Dưới sự chủ tọa của chủ tịch Béziat, hội đồng tư vấn chọn được 34 người, rồi 34 người này bầu ra tân thủ tướng. Bác sĩ Lê Văn Hoạch được các nghị viên Pháp dồn hết phiếu cho nên đắc cử Thủ tướng Cộng hòa tự trị Nam Kỳ tiếp theo.

Tuy nhiên, do chủ trương "Nam kỳ tự trị" phân li nên gặp sự phản đối quyết liệt của quần chúng nên Chính phủ Lê Văn Hoạch chỉ tồn tại đến tháng 9 năm 1947 thì sụp đổ. Tướng Nguyễn Văn Xuân đứng ra lập chính phủ mới nhưng đến tháng 5 năm 1948 thì đổi tên Cộng hòa tự trị Nam Kỳ thành Cộng hòa Nam phần Việt Nam để xác nhận Nam Kỳ là một phần của Việt Nam, chuẩn bị cho "giải pháp Bảo Đại". Bác sĩ Lê Văn Hoạch cũng tham gia phái đoàn nhân sĩ sang Hồng Kông để bái kiến Cựu hoàng Bảo Đại, chuẩn bị thành lập chính quyền Quốc gia Việt Nam. Ông nhiều lần giữ chức vụ Quốc vụ khanh trong nhiều chính phủ với tư cách là nhân sĩ Cao Đài trong cả hai thời kỳ Quốc gia Việt Nam và Việt Nam Cộng hòa.

Trong Chính phủ Trần Văn Hữu cải tổ ngày 8 tháng 3 năm 1952, Lê Văn Hoạch làm Tổng trưởng Bộ Canh nông. Khi Chính phủ Nguyễn Văn Tâm được thành lập thay thế Chính phủ Trần Văn Hữu từ ngày 25 tháng 6 năm 1952. Bác sĩ Lê Văn Hoạch giữ chức vụ Tổng trưởng Bộ Y tế, rồi khi Chính phủ Nguyễn Văn Tâm cải tổ ngày 8 tháng 1 năm 1953, ông được cất nhắc lên Phó Thủ tướng kiêm Tổng trưởng Bộ Thông tin Tuyên truyền và Tác chiến tinh thần.

Cuối đời
Khi Viện Đại học Cao Đài thành lập ở Tây Ninh vào ngày 17 tháng 4 năm 1973, ông trở thành Viện trưởng Viện Đại học này. Ông giữ chức vụ một thời gian rồi từ chức và trở về quê nhà ở Cần Thơ an dưỡng tuổi già.
 
Ông mất năm 1978 tại tư gia, hưởng thọ 82 tuổi.

Đời tư
Ông có người em trai là Giáo sư Lê Văn Huấn từng dạy học tại Trường Petrus Ký. Lê Văn Huấn theo Việt Minh chống Pháp. Sau này ông Huấn là Phó Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam, và rồi Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Tham khảo

Người Cần Thơ
Bác sĩ Việt Nam
Tín đồ đạo Cao Đài
Thủ tướng Việt Nam
Bộ trưởng Quốc gia Việt Nam
Chính khách Quốc gia Việt Nam
Chính khách Việt Nam Cộng hòa
Quốc vụ khanh Việt Nam Cộng hòa
Thủ tướng Cộng hòa tự trị Nam Kỳ
Cầu Sông Hàn

Cầu Sông Hàn là một trong những cây cầu bắc qua sông Hàn ở Đà Nẵng, miền Trung Việt Nam. Đây là cây cầu xoay đầu tiên do kỹ sư, công nhân Việt Nam tự thiết kế và thi công và là cây cầu quay duy nhất còn có khả năng xoay được ở Việt Nam hiện nay.

Cầu là vạch nối liền hai trục đường chính của Đà Nẵng là đường Lê Duẩn ở bờ Tây và đường Phạm Văn Đồng ở bờ Đông. Cầu có chiều dài 487,7 mét, rộng 12,9 mét, gồm 11 nhịp, mỗi nhịp dài 33 mét, kết cấu bê tông cốt thép dự ứng lực và 2 nhịp dây văng có tổng chiều dài 122,7 mét, kết cấu dầm và tháp cầu chính bằng thép, bản mặt cầu bằng bê tông cốt thép.

Duy nhất ở Việt Nam 
Cầu sông Hàn là cầu xoay đầu tiên do kỹ sư, công nhân Việt Nam tự thiết kế và thi công, và là cây cầu xoay duy nhất còn có khả năng xoay được ở Việt Nam hiện nay (cây cầu xoay đầu tiên là cầu Quay ở Mỹ Tho hoàn thành vào thập niên 1890 và sau đó là cầu Đuống cùng cầu Tam Bạc ở Hải Phòng đều hoàn thành năm 1902; cả ba cây cầu đều mất khả năng xoay sau khi xây lại).

Xem thêm
Cầu Rồng
Sông Hàn
Cầu Quay ở Mỹ Tho
Cầu Đuống
Cầu Tam Bạc ở Hải Phòng

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sông Hàn
Sông Hàn
Sông Hàn
Đầu tiên ở Việt Nam
Du lịch Đà Nẵng
Cầu khánh thành năm 2000
Cầu dây văng tại Việt Nam
14 tháng 11

Ngày 14 tháng 11 là ngày thứ 318 (319 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 47 ngày trong năm.

Sự kiện

Thế kỷ 19 
 1851 – Truyện Moby Dick của Herman Melville được Harper & Brothers (New York) xuất bản ở Hoa Kỳ, sau khi được xuất bản lần đầu tiên vào ngày 18 tháng 10 năm 1851 do Richard Bentley (Luân Đôn).
 1862 – Nội chiến Hoa Kỳ: Tổng thống Abraham Lincoln tán thành đề nghị của Tướng Ambrose Burnside để lấy thủ đô của các Tiểu bang Liên minh Hoa Kỳ ở Richmond, Virginia, dẫn đến Trận Fredericksburg.
 1889 – Nữ nhà báo Nellie Bly (Elizabeth Cochrane) bắt đầu đi vòng quanh thế giới nội trong 80 ngày.

Thế kỷ 20 
 1911 – Phi công Eugene Ely bay lên từ tàu lần đầu tiên ở Hampton Roads, Virginia. Ông bay lên từ boong tạm trên tàu tuần tiễu nhỏ USS Birmingham trong máy bay cánh quạt đẩy Curtiss.
 1912 – Vua Serbia Petar I ra sắc lệnh lập nên Huân chương Dũng cảm tặng thưởng quân nhân trong Chiến tranh Balkan lần thứ nhất.
 1918 – Tiệp Khắc trở thành nước Cộng hòa.
 1921 – Thành lập Đảng Cộng sản Tây Ban Nha.
 1922 – Đài BBC bắt đầu phục vụ radio ở Vương quốc Anh.
 1940 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Thành phố Coventry (Anh) bị tàn phá do máy bay ném bom của Luftwaffe (Đức).
 1941 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Tàu sân bay HMS Ark Royal chìm sau bị tàu phóng lôi U 81 đánh vào ngày 13 tháng 11.
 1964 – Đảng Tân Đại Việt, một nhánh của Đại Việt Quốc dân Đảng bắt đầu hoạt động
 1965 – Chiến tranh Việt Nam: Binh lính Hoa Kỳ và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đánh nhau lần quan trọng đầu tiên trong Trận Ia Đrăng.
 1969 – Chương trình Apollo: NASA phóng lên tàu Apollo 12, phi thuyền có người đến mặt Mặt Trăng lần thứ hai.

Sinh 
 1889 – Jawaharlal Nehru. thủ tướng Ấn Độ
 1917 - Park Chung-hee, tổng thống Hàn Quốc (m. 1979)
 1931 – Lý Tòng Bá, tướng lĩnh Việt Nam Cộng hòa (m. 2015)
 1948 - Charles III, Quốc vương của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và 14 vương quốc khác thuộc Khối Thịnh vượng chung
 1954 – Condoleezza Rice, Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ 
 1955 – Thanh Kim Huệ, nghệ sĩ cải lương người Việt Nam (m. 2021)
 1991 - Nguyễn Minh Tú, nữ siêu mẫu người Việt Nam
 1993 – Samuel Umtiti, cầu thủ bóng đá người Pháp gốc Cameroon
 1999 - Quỳnh Anh, siêu mẫu người Việt Nam
 2000 – Xiyeon, thành viên nhóm nhạc Pristin

Mất
 1849 – Nguyễn Phúc Đài, tước phong Kiến An vương, hoàng tử con vua Gia Long (s. 1795).
 1993 – Nhà cách mạng Việt Nam Vũ Hồng Khanh (s. 1898).
 2005 – Đặng Cao Thăng, Hải quân Phó Đề Đốc, Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (s. 1929).
 2020 – Armen Borisovich Dzhigarkhanyan, diễn viên Liên Xô người Nga gốc Armenia (s. 1935).

Ngày lễ và kỷ niệm 
 
 Ngày thiếu nhi tại Ấn Độ, được tổ chức vào ngày sinh nhật của Jawaharlal Nehru (trước đó vào ngày 20 tháng 11).

Tham khảo

Tháng mười một
Ngày trong năm
1 tháng 6

Ngày 1 tháng 6 là ngày thứ 152 (153 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 213 ngày trong năm.

Sự kiện 
193 – Hoàng đế La Mã Didius Julianus bị sát hại trong cung điện.
352 – Sau khi chiến bại và bị quân Tiền Yên bắt giữ, Nhiễm Mẫn bị hành quyết, nước Ngụy diệt vong.
907 – Chu Toàn Trung lên ngôi hoàng đế Hậu Lương, mở ra thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
1802 – Nguyễn Ánh lên ngôi hoàng đế nhà Nguyễn tại Phú Xuân với niên hiệu Gia Long, đánh dấu thời kỳ Việt Nam thống nhất sau nhiều thế kỷ nội chiến.
1939 – Nguyên mẫu loại máy bay tiêm kích Focke–Wulf Fw 190 của Không quân Đức có chuyến bay đầu tiên.
1946 – Cao ủy Đông Dương d'Argenlieu ra thông cáo thành lập Cộng hòa tự trị Nam Kỳ tại Sài Gòn.
1957 – Thành lập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
1967 – Phát hành album Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band của ban nhạc Anh The Beatles.
2003 – Công trình thủy lợi đập Tam Hiệp trên Trường Giang tại Trung Quốc bắt đầu tích nước.
2009 – Chuyến bay 447 của Air France rơi xuống Đại Tây Dương ngoài khơi Brasil, toàn bộ hành khách và phi hành đoàn thiệt mạng.

Sinh 
 1923 – Eugène Vaulot, quân nhân người Pháp của Đức Quốc xã (m. 1945)
1904 – Hoàng Đình Giong, nhà cách mạng và quân sự Việt Nam, Đảng viên Cộng sản
1907 – Phạm Văn Mùi, nhiếp ảnh gia (m. 1992)
 1941 – Phạm Công Thiện, nhà thơ, nhà văn, triết gia người Việt Nam (m. 2011)
 1926 
 Andy Griffith, diễn viên Mỹ (m. 2012)
 Marilyn Monroe, huyền thoại điện ảnh người Mỹ (m. 1962)
 1937 – Morgan Freeman, diễn viên Mỹ
 1940 – René Auberjonois, diễn viên Mỹ (m. 2019)
 1956 – Lisa Hartman Black, nữ ca sĩ, diễn viên Mỹ
 1968 – Jason Donovan, nữ ca sĩ, diễn viên Australia
 1971 
 Mario Cimarro, diễn viên nổi tiếng người Cuba
 Ghil'ad Zuckermann, nhà ngôn ngữ học
 1974 – Alanis Morissette, nữ ca sĩ Canada
 1982 – Justine Henin, tay vợt nữ người Bỉ
 1986 – Dayana Mendoza, hoa hậu Hoàn vũ 2008
 1988 – Javier Hernández, cầu thủ bóng đá người México
 1996 – Chim sẻ đi nắng, game thủ AOE
 1996 – Tom Holland, nam diễn viên, vũ công người Anh.
 1999 – Technoblade, YouTuber nổi tiếng người Mỹ (m. 2022)
 2006 - Phạm Thị Thu Trang , nữ sinh mầm non của THPT Tam Phú

Mất 
 1725 – Nguyễn Phúc Chu, được gọi là chúa Minh, chúa Nguyễn thứ sáu của Đàng Trong (s. 1675).
1868 – James Buchanan (s. 1791)
 1968 – Tác giả mù Helen Keller mất tại nhà riêng (s. 1880)
 1983 – Nhà tiểu thuyết Anna Seghers (s. 1900)
 1983 – Hoàng tử Charles của Bỉ (s. 1903)
 1985 – Richard Greene, diễn viên người Anh (s. 1918)

Ngày lễ và ngày kỷ niệm 
 Ngày Quốc tế Thiếu nhi

Tham khảo

*01
Ngày trong năm
Sao lạ

Sao lạ là một ngôi sao quark làm từ vật chất quark lạ. Chúng tạo thành một nhóm nhỏ dưới thể loại sao quark.

Những ngôi sao lạ có thể tồn tại mà không liên quan đến giả định Bodmer của Witten về sự ổn định ở nhiệt độ và áp suất gần như bằng không, vì vật chất quark lạ có thể hình thành và duy trì ổn định ở lõi của các sao neutron, giống như vật chất quark thông thường có thể. Những ngôi sao kỳ lạ như vậy tự nhiên sẽ có lớp vỏ vật liệu sao neutron. Độ sâu của lớp vỏ sẽ phụ thuộc vào các điều kiện và hoàn cảnh vật lý của toàn bộ ngôi sao và vào các tính chất của vật chất quark lạ nói chung. Các ngôi sao được tạo thành một phần từ vật chất quark (bao gồm cả vật chất quark lạ) cũng được gọi là sao lai tạo (hybrid star).

Lớp vỏ sao lạ trên lý thuyết này được đề xuất là một lý do có thể đằng sau các vụ nổ radio nhanh (FRBs). Đây vẫn chỉ là lý thuyết, nhưng có bằng chứng tốt  rằng sự sụp đổ của các lớp vỏ sao lạ này có thể là khởi đầu của một vụ nổ này.

Đối với lớp vỏ nói trên sụp đổ từ một ngôi sao lạ, nó phải tích tụ vật chất từ môi trường của nó dưới một hình thức nào đó. Việc phát hành một lượng nhỏ vật chất này thậm chí còn gây ra hiệu ứng xếp tầng trên lớp vỏ của ngôi sao. Điều này được cho là dẫn đến sự giải phóng lớn năng lượng từ tính cũng như các cặp electron và positron trong các giai đoạn ban đầu của giai đoạn sụp đổ. Sự giải phóng các hạt năng lượng cao và năng lượng từ tính này trong một khoảng thời gian ngắn như vậy làm cho các cặp electron / positron mới được giải phóng được hướng về các cực của ngôi sao lạ do năng lượng từ tính tăng lên do sự tiết ra ban đầu của vật chất lạ. Khi các cặp electron/positron này được hướng đến các cực của ngôi sao, chúng sẽ bị đẩy ra với vận tốc tương đối, được đề xuất là một trong những nguyên nhân gây ra FRBs.

Xem thêm 
 Sao kỳ lạ

Tham khảo 

Sao giả thuyết
Loại sao
Sao neutron
Marcha Real

(, nghĩa là "Hành khúc Hoàng gia") là quốc ca của vương quốc Tây Ban Nha, một trong một số các quốc ca không có lời. Nó cũng được gọi là Himno Nacional de España, tức là "Quốc ca Tây Ban Nha".

Lịch sử

Quốc ca Tây Ban Nha là một trong những quốc ca cổ nhất của các nước Âu Châu và có nguồn gốc không biết. Nó được nói đến lần đầu tiên trong một văn kiện đề năm 1761: cuốn Libro de Ordenanza de los toques militares de la Infantería Española ("Sách Bộ binh Tây Ban Nha về các Kèn lệnh Quân đội") bởi Manuel de Espinosa. Điệu được gọi La Marcha Granadera ("Hành khúc Lính ném lựu đạn"); tuy nhiên, ông không đề tên người soạn nhạc.

Năm 1770, Quốc vương Carlos III tuyên bố rằng Marcha Granadera là "Hành khúc nghi lễ", bằng cách ấy nó được chơi ở những tổ chức công khai và nghi thức. Bởi vì nó được chơi ở những tổ chức công khai khi hoàng gia có mặt ở đấy, dân Tây Ban Nha nhìn Marcha Granadera là quốc ca và gọi nó là Marcha Real ("Hành khúc Hoàng gia").

Dưới Cộng hòa Tây Ban Nha đệ nhị (1931–1939), El Himno de Riego thay cho La Marcha Real là quốc ca Tây Ban Nha. Tuy nhiên, khi Nội chiến kết thúc, Francisco Franco mang lại La Marcha Real là quốc ca, dưới tên cũ La Marcha Granadera.

Francisco Grau được ủy thác để viết phiên bản hiện nay sau khi hiến pháp 1978 được thông qua. Vào tháng 10 năm 1997 Quốc vương Juan Carlos I ra sắc lệnh điều chỉnh cách sử dụng Marcha Real chính thức như quốc ca Tây Ban Nha.

Lời
Tuy Marcha Real không có lời ngày nay, nó vẫn có lời ngày xưa. Một phiên bản được sử dụng dưới triều Alfonso XIII và phiên bản khác được sử dụng dưới nền chuyên chính của Tổng tư lệnh Franco; tuy nhiên, hai phiên bản đó không chính thức.

Lời tiếng Việt
Tây Ban Nha muôn năm!
Tất cả chúng ta đều cùng nhau hát vang
với một giọng hát khác
và một trái tim
Tây Ban Nha muôn năm!
Từ những thung lũng xanh 
đến những bờ biển bao la
Cùng hát vang về tình yêu Tổ Quốc
yêu Quê Hương
Chà, anh ấy biết ôm rồi
Dưới bầu trời xanh của vùng quê,
Các dân tộc trong tự do.
Vinh quang cho Ta
mà Ta cống hiến cho lịch sử
công lý và sự vĩ đại
Dân chủ và hòa bình

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tải xuống bài Marcha Real:
Website của Hải quân Hoa Kỳ  (MP3)
Himno Nacional Español  (MP3)
Tải xuống bài Marcha Real (MP3)
MIDI File  (MIDI)

Bài hát Tây Ban Nha
Quốc ca Tây Ban Nha
Biểu tượng quốc gia Tây Ban Nha
Quốc ca châu Âu
Quốc ca