Hoàng Trinh

Hoàng Trinh (tên khai sinh là Hồ Tôn Trinh; 28 tháng 9 năm 1920 – 19 tháng 3 năm 2011) là nhà nghiên cứu văn học phương Tây, nhà lý thuyết và lịch sử văn học, nhà ký hiệu học Việt Nam. Ông được phong hàm Giáo sư năm 1982, là viện sĩ danh dự Viện Hàn lâm khoa học Hungari năm 1979.

Tiểu sử 
Hoàng Trinh, sinh ngày 28 tháng 9 năm 1920 tại Viêng Chăn, Lào, nguyên quán tại xã Đại Nài, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Ông tham gia cách mạng từ năm 1945. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, ông công tác tại Ủy ban cách mạng huyện Thạch Hà rồi chuyển sang làm Phó Ban Tuyên huấn Tỉnh ủy Hà Tĩnh, Trưởng ty Tuyên truyền văn nghệ Hà Tĩnh. Sau năm 1954, ông tham gia vào các hoạt động tuyên huấn, văn nghệ, giáo dục ở Ban Tuyên huấn Trung ương.

Từ 1959 ông về công tác tại Viện Văn học và lần lượt đảm nhiệm các chức vụ: Phó viện trưởng Viện Văn học, Phó viện trưởng Viện Khoa học Xã hội miền Nam (1968-1982); Viện trưởng Viện Văn học kiêm Tổng biên tập Tạp chí Văn học (1985-1988); Chủ tịch hội đồng khoa học Viện Văn học (1985-1988, 1996-2000).

Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam; Ủy viên thường trực Hội đồng quốc gia chỉ đạo Biên soạn Từ điển Bách khoa Việt Nam; Phó chủ tịch Uỷ ban Quốc gia UNESCO của Việt Nam.

Ông là viện sĩ danh dự Viện Hàn lâm khoa học Hungari vào năm 1979, được phong học hàm Giáo sư vào năm 1982.

Sau khi thôi làm quản lý, ông được bổ nhiệm làm chuyên gia cao cấp của Nhà nước và công tác cho đến lúc nghỉ hưu vào năm 2000, khi đã bước qua tuổi 80.

Ông mất ngày 19 tháng 3, 2011 tại Hà Nội.

Sự nghiệp 
Hoàng Trinh được xem như là một người đi tiên phong tìm tòi, nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu hiện đại của lý luận văn học thế giới như ký hiệu học, thi pháp học, văn học so sánh... vào Việt Nam.

Hoàng Trinh là người có công rất lớn trong hoạt động truyền bá trên các diễn đàn quốc tế về tinh hoa văn học nói riêng và văn hóa Việt Nam nói chung, đặc thù của tiếng Việt văn học, đặc thù của văn học, văn hóa Việt Nam.

Các công trình nghiên cứu lý luận và phê bình văn học nổi bật nhất của ông là: Phương Tây, văn học và con người (2 tập); Ký hiệu, nghĩa và phê bình văn học ; Về khoa học và nghệ thuật trong phê bình văn học ; Đối thoại văn học ; Từ ký hiệu học đến thi pháp học . Với những công trình này, ông đã được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I vào năm 1996.

Ông còn là tác giả, chủ biên và đồng tác giả của nhiều công trình khác như: Văn học ngọn nguồn và sáng tạo (1973); Tiếp cận văn học dưới góc độ thông tin (1990); Phương pháp luận về văn hóa và phát triển (1995); Văn học, cuộc sống, nhà văn (1979); Phấn đấu để có những thành tựu mới trong văn nghệ (1980); bộ Từ điển Văn học Việt Nam... cùng hàng trăm bài tiểu luận nghiên cứu đăng trên các báo, tạp chí trong và ngoài nước.

Ông đã được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng: Huân chương Độc lập hạng Nhất; Huân chương Kháng chiến hạng Ba và hạng Nhất; Huân chương Lao động hạng Nhất.

Công trình chính 

 Phương Tây văn học và con người (tập 1, 1969, tập 2, 1971) chuyên luận
 Văn học ngọn nguồn và sáng tạo (1979) nghiên cứu – phê bình
 Văn học, cuộc sống nhà văn (chủ biên, 1979)
 Ký hiệu, nghĩa và phê bình văn học (1979) tiểu luận
 Đối thoại văn học (1986) chuyên luận
 Tiếp cận văn học dưới góc độ thông tin (1990)
 Từ ký hiệu học đến thi pháp học (1992) chuyên luận
 Phương pháp luận về văn hoá và phát triển (1995)
 Trên những dặm đường khoa học (bút ký, 1995)

Một số công trình đăng trong các tạp chí khoa học quốc tế:

 Những công trình lớn như Lịch sử của Arnold Toynbee (Anh)
 Làn sóng thứ ba của Alvin Toffler (Mỹ)
 Châu Âu năm 2000 (cùng nhiều tác giả người Pháp)
 Những biến đổi xã hội và động thái văn hóa (Pháp)

Vinh danh 

 Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ năm 1996
 Giải thưởng khoa học Rokefeller, Mỹ (1989)
 Được bầu viện sĩ danh dự Viện Hàn lâm Khoa học Hungary (1979)

Khen thưởng 

 Huân chương Kháng chiến hạng Ba và hạng Nhất.
 Huân chương Lao động hạng Nhất.
 Huân chương Độc lập hạng Nhất.

Chú thích

Liên kết ngoài
Giáo sư, viện sĩ Hoàng Trinh – một gương mặt tiêu biểu trong khoa học xã hội và nhân văn

Xem thêm
 Giải thưởng Hồ Chí Minh

Người Hà Tĩnh
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Nhà văn Việt Nam
Giáo sư Việt Nam
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Viện Văn học (Việt Nam)