Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Cầu Notre-Dame

Cầu Đức Bà (tiếng Pháp: Pont Notre-Dame) là một cây cầu bắc qua sông Seine ở trung tâm thủ đô Paris của Pháp. Lấy theo tên của Nhà thờ Đức Bà Paris (Notre Dame de Paris), cây cầu này nối liền kè Gesvres trên Île de la Cité với kè Corse ở bờ phải sông Seine. Cầu Đức Bà và Petit-Pont giúp tạo một đường giao thông qua sông Seine cắt ngang Île de la Cité.

Lịch sử 
Tại vị trí cầu Đức Bà ngày nay người Paris cổ đã xây dựng cây cầu đầu tiên của thành phố, Grand-Pont (Cầu Lớn). Năm 886, trong thời gian thành phố bị bao vây, cuộc tấn công của những người Normand đã phá huỷ cây cầu, người ta phải thay nó bằng một cây cầu tạm có tên Cầu Planches de Milbray (Pont des Planches de Milbray). Cây cầu mới này đã bị sông Seine cuốn trôi trong trận lũ năm 1406.

Năm 1413, vua Charles VI quyết định xây dựng một cây cầu mới lấy tên là Cầu Đức Bà (Pont Notre-Dame) làm bằng gỗ để nối liền île de la Cité với phố Saint-Martin. Giống như nhiều cây cầu thời bấy giờ, người ta xây dựng khoảng 60 ngôi nhà ở trên cầu. Ngày 28 tháng 10 năm 1499 cầu Đức Bà gốc bị đổ sụp và được thay thế năm 1507 bằng một cây cầu đá 6 nhịp, đây là công trình của kiến trúc sư Jean Joconde. Sau khi xây dựng xong, cầu Đức Bà thứ hai trở thành trung tâm buôn bán tấp nập với mật độ dân cư lớn. Năm 1660, cầu được tu sửa và trang trí lại để chào đón chuyến thăm Paris của con gái vua Tây Ban Nha Felipe IV, Marie-Thérèse của Áo, người sau đó trở thành hoàng hậu Pháp và Navarre, vợ của vua Louis Mặt trời. Năm 1786 theo lệnh của nhà vua, toàn bộ nhà dân trên cầu bị phá huỷ vì khu vực đã trở nên độc hại cho sức khoẻ người dân thành phố.

Năm 1853 cầu được xây dựng lại trên nền cũ, lần này là một cầu gạch có 5 nhịp, các trụ cầu được trang trí bằng những hình đầu cừu đực khắc trên đá. Sau khi hoàn thành, tai nạn đường thủy thường xuyên xảy ra ở vị trí cầu Đức Bà thứ ba, ít nhất là 35 vụ trong khoảng thời gian từ 1891 đến 1910, vì vậy cầu còn có tên là Cầu Ác quỷ (Pont du Diable). Cuối cùng người ta quyết định thay thế nó bằng một cây cầu Đức Bà thứ tư chỉ có một nhịp duy nhất bằng sắt, giúp giao thông đường thủy dễ dàng hơn. Đây là công trình của kiến trúc sư nổi tiếng Jean Résal, người đã tham gia thiết kế cầu Mirabeau và cầu Alexandre-III. Cầu Đức Bà mới được tổng thống Pháp Raymond Poincaré cắt băng khánh thành năm 1919. Đây là cây cầu vẫn còn tồn tại đến ngày nay.

Cây cầu trong nghệ thuật 
 Năm 1756, họa sĩ Nicolas-Jean-Baptiste Raguenet đã vẽ bức tranh "La joute de mariniers entre le pont Notre-Dame et le Pont-au-Change" cho thấy sự tấp nập của cây cầu kinh doanh này.
 Năm 1856, họa sĩ Charles Meryon đã vẽ bức tranh "L'Arche du pont Notre-Dame" ("Vòm cầu Đức Bà").

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Bài viết trên trang của thành phố Paris 
 Hồ sơ trên Structurae

Đức Bà
Đức Bà
Đức Bà
Đức Bà
Đức Bà
Khởi đầu năm 1919 ở Pháp
Điểm tham quan ở Paris
Joseph John Thomson

Sir Joseph John "J.J." Thomson (18 tháng 12 năm 1856 - 30 tháng 8 năm 1940) là nhà vật lý người Anh, người đã có công phát hiện ra điện tử (electron) và chất đồng vị đồng thời phát minh ra phương pháp phổ khối lượng. Ông được trao giải thưởng Nobel vật lý năm 1906 cho công trình khám phá ra điện tử.

Cuộc đời 
J.J. Thomson sinh 1856 tại đồi Cheetham, Manchester, Anh trong một gia đình gốc Scotland. Năm 1870, ông học kỹ sư tại trường Đại học Manchester (được biết đến là Cao đẳng Owens thời đó), sau đó Thomson chuyển tới học ở trường Cao đẳng Trinity, Cambridge năm 1876. Năm 1880 ông giành được bằng cử nhân toán và tới năm 1883 thì giành được bằng thạc sĩ. Năm 1884, Thomson trở thành giáo sư vật lý tại đại học Cambridge. Một trong những học trò nổi tiếng của ông là Ernest Rutherford. Năm 1890, Thomson kết hôn với Rose Elisabeth Paget, con gái của Sir George Edward Paget, giáo sư vật lý của đại học Cambridge. Ông có hai người con với Paget là George Paget Thomson và Joan Paget Thomson. Một trong những thành tựu lớn nhất của Thomson cho khoa học hiện đại chính là tài năng giảng dạy thiên tài của ông, bảy người trợ lý nghiên cứu của ông cũng như con trai ông đều giành được giải Nobel vật lý. Con trai của J.J. Thomson là George Paget Thomson giành giải Nobel vật lý năm 1937 vì đã phát hiện ra tính chất của sóng điện tử.

J.J. Thomson được phong tước hiệp sĩ năm 1908 và nhận huân chương danh dự năm 1912. Năm 1914, ông có một bài thuyết trình Romanes tại Đại học Oxford về thuyết nguyên tử. Năm 1918, ông trở thành hiệu trưởng trường cao đẳng Trinity, Cambridge, ông giữ chức vụ này cho tới lúc mất. Ông cũng từng được bầu làm viện sĩ Xã hội Hoàng gia ngày 12 tháng 6 năm 1884 và trở thành chủ tịch của hội từ 1916 tới 1920. Thomson qua đời ngày 30 tháng 8 năm 1940 và được chôn tại thánh đường Westminster cạnh Sir Isaac Newton.

Tìm ra electron
Năm 1897, Thomson khi nghiên cứu hiện tượng phóng điện trong chân không đã phát hiện ra tia âm cực, mà bản chất là chùm các hạt nhỏ bé mang điện tích âm, gọi là các electron.

Thomson cho phóng điện với hiệu điện thế 15 000 vôn qua hai điện cực gắn vào đầu một ống kín đã rút gần hết không khí (áp suất chỉ còn 0,001 mmHg) thì thấy màn huỳnh quang trong ống thủy tinh phát sáng. Màn huỳnh quang phát sáng do sự xuất hiện các tia không nhìn thấy được đi từ cực âm đến cực dương. Tia này được gọi là tia âm cực, tia âm cực bị lệch về phía cực dương khi đặt ống thủy tinh trong một điện trường. Tia âm cực là chùm hạt mang điện tích âm và mỗi hạt đều có khối lượng gọi là electron, kí hiệu là e.

Tham khảo 
 

Sinh năm 1856
Mất năm 1940
Nhà vật lý Anh
Nhà toán học Anh
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Người Anh đoạt giải Nobel
Nhà vật lý thực nghiệm
Hội viên Hội Vương thất
Chôn cất tại tu viện Westminster
Albert Abraham Michelson

Albert Michelson (19 tháng 12 năm 1852 – 9 tháng 5 năm 1931) là nhà vật lý học người Mỹ gốc Phổ, được biết đến với nghiên cứu về cách đo tốc độ ánh sáng và đặc biệt là với Thí nghiệm Michelson-Morley. Năm 1907, ông giành được giải thưởng Nobel vật lý. Michelson chính là người Mỹ đầu tiên dành giải Nobel trong lĩnh vực khoa học.

Tham khảo
 

Sinh năm 1852
Mất năm 1931
Nhà vật lý Mỹ
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Nhà vật lý thực nghiệm
Sĩ quan Hải quân Hoa Kỳ
Nhà vật lý Mỹ thế kỷ 20
Người Mỹ gốc Đức-Do Thái
Lịch sử Los Angeles
Cựu sinh viên Đại học Humboldt Berlin
Người nhận Huy chương vàng của Hội Thiên văn học Hoàng gia
Bánh mì Pháp

Bánh mì Pháp (, , phiên âm như "ba-ghét") là loại ổ bánh mì phân biệt được vì chiều dài hơn chiều rộng nhiều và nó có vỏ giòn. Ổ bánh mì Pháp thường rộng 5–6 cm và cao 3–4 cm, nhưng dài tới một mét. Nó thường nặng chỉ 250 gam. Những ổ bánh mì Pháp ngắn thường dùng làm bánh kẹp. Bánh mì Pháp thường được cắt đôi và quét pa tê hay phô mai. Trong bữa sáng Pháp truyền thống, những miếng bánh mì được quét mứt và ngâm vào bát cà phê hay sô-cô-la nóng.

Loại bánh mì này có liên kết mạnh với Pháp, nhất là Paris, nhưng nó được ăn ở khắp thế giới. Ở Pháp người ta gọi ngắn là "baguette" vì nó dài như một cái đũa, nhỏ hơn thì có loại flûte và mỏng hơn có tên ficelle. Luật thực phẩm Pháp định nghĩa bánh mì là sản phẩm chỉ có bốn thành phần: nước, bột mì, men, và muối thường. Nếu thêm những thành phần khác vào công thức cơ bản thì phải bán dùng tên khác cho sản phẩm.

Bánh mì Pháp dẫn xuất từ bánh mì Viên (Áo) vào giữa thế kỷ 19, khi những lò hơi mới được sử dụng, những lò này làm được vỏ giòn và mảnh vụn trắng có nhiều lỗ. Những ổ dài được nướng từ lâu, nhưng từ tháng 10 năm 1920, có luật ở Áo cấm không được làm việc trước 4 giờ sáng, nên các tiệm bánh không nướng được những ổ bánh mì tròn như trước để kịp buổi sáng của khách hàng. Ổ gầy này giải quyết vấn đề này vì có thể sửa soạn và nướng nó nhanh hơn.

Hình ảnh

Chú thích

Xem thêm 

 Bánh mì Việt Nam
 Bánh sừng bò
 Danh sách các loại bánh mì

Bánh Pháp
Bánh mì
Ẩm thực Pháp
Tiếng Môn

Tiếng Môn (  [pʰiəsa moʊn]; ; ; từng được gọi là tiếng Peguan và tiếng Talaing) là một ngôn ngữ Nam Á được nói bởi người Môn, một dân tộc sống tại Myanmar, Thái Lan và Lào. Tiếng Môn có phần giống với tiếng Khmer, tuy thuộc vùng ngôn ngữ Đông Nam Á lục địa nhưng lại không có thanh điệu. Tiếng Môn hiện được nói bởi khoảng một triệu người. Trong những năm gần đây, lượng người nói tiếng Môn suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt trong giới trẻ, đa phần chỉ biết tiếng Miến Điện. Tại Myanmar, hầu hết người nói sống tại bang Mon, tiếp đến là vùng Tanintharyi và bang Kayin.

Chữ Môn là một hệ chữ viết xuất phát từ chữ Brahmi.

Lịch sử

Tiếng Môn từng là một ngôn ngữ quan trọng trong lịch sử Miến Điện. Cho đến thế kỷ 12, tiếng Môn là lingua franca của vùng thung lũng Irrawaddy - không chỉ được nói ở các vương quốc Môn vùng hạ Irrawaddy mà còn được nói ở Vương quốc Pagan thượng của người Bamar. Tiếng Môn vẫn được coi là một ngôn ngữ uy tín sau khi vương quốc Thaton của người Môn bị Pagan diệt vào năm 1057. Vua Kyansittha của Pagan (trị. 1084–1113) là người rất chuộng văn hóa Môn, tiếng Môn vì thế mà được bảo hộ dưới triều đại của ông.

Kyansittha cho dựng rất nhiều bia khắc chữ Môn; điển hình là bia ký Myazei, chép một câu chuyện ở bốn mặt bằng bốn thứ tiếng: Pali, Pyu, Môn và Miến. Tuy nhiên, sau khi Kyansittha băng hà, người Bamar bỏ học tiếng Môn và tiếng Miến Điện bắt đầu thay thế tiếng Môn và Pyu làm lingua franca.

Chữ khắc Môn từ tàn tích của vương quốc Dvaravati cũng rải rác khắp Thái Lan. Tuy nhiên, ta không rõ cư dân nơi đây là người Môn, người Mã Lai-Môn hay là người Khmer. Các vương quốc sau này như Lavo của Môn đều bị lệ thuộc Đế chế Khmer.

Sau khi Pagan sụp đổ, tiếng Môn một lần nữa trở thành lingua franca của vương quốc Hanthawaddy (1287–1539) Hạ Miến Điện, sau này vẫn là một khu vực chủ yếu nói tiếng Môn cho đến những năm 1800.

Phương ngữ
Tiếng Môn Myanmar có ba phương ngữ chính, phân theo vùng định cư của người Môn. Đó là phương ngữ Trung (vùng quanh Mottama và Mawlamyine), phương ngữ Bago, và phương ngữ Ye. Tiếng Môn Thái có một số khác biệt biệt so với các phương ngữ tại Myanmar, nhưng vẫn thông hiểu được nhau.

Ethnologue liệt kê các phương ngữ tiếng Môn là Martaban-Moulmein (Trung Môn, Mon Te), Pegu (Mon Tang, Bắc Môn), và Ye (Mon Nya, Nam Môn).

Ngữ âm

Phụ âm 
  chỉ được tìm thấy trong các từ mượn tiếng Miến.
 Các âm hút vào không được dùng tại nhiều phương ngữ và trở thành âm bật ra.

Nguyên âm

Tham khảo

Xem thêm 
Danh sách ngôn ngữ
Danh sách các nước theo ngôn ngữ nói

Liên kết ngoài

Tiếng Môn
Nhóm ngôn ngữ Môn
Nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer
Ngôn ngữ tại Thái Lan
Ngôn ngữ tại Myanmar
Ngôn ngữ tại Đông Nam Á
Ngôn ngữ tại châu Á
Thông Chiapas

Thông Chiapas (danh pháp hai phần: Pinus chiapensis) là một loài cây thân gỗ trong họ Pinaceae. Khu vực phân bố tự nhiên là Chiapas (México) và Guatemala. Tên gọi trong tiếng Tây Ban Nha là Pino de chiapas hay Acalocote. Được tìm thấy ở độ cao khoảng 900-1.500 m. Thông Chiapas là loài bản địa của miền nam Mexico và các khu vực láng giềng của Guatemala nhưng đã được du nhập vào Colombia, Brasil, Queensland (Australia) và Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

 
 Eguiluz T.1982. Clima y Distribución del género pinus en México. Distrito Federal. Mexico.
 Rzedowski J. 1983. Vegetación de México. Distrito Federal, Mexico.
 Dvorak W. S., G. R. Hodge, E. A. Gutiérrez, L. F. Osorio, F. S. Malan và T. K. Stanger. 2000. Conservation and Testing of Tropical and Subtropical Forest Species của tổ hợp tác CAMCORE. Cao đẳng Các nguồn lực tự nhiên, NCSU. Raleigh, NC. USA.
 Cơ sở dữ liệu thực vật hạt trần: Pinus chiapensis

C
Thực vật Guatemala
Thực vật México
Thực vật được mô tả năm 1964
Cây Guatemala
Cây Bắc Mỹ
Thông lùn Siberi

Thông lùn Siberi (danh pháp hai phần: Pinus pumila) là loài thông bản địa ở đông bắc châu Á, bao gồm cả các đảo của Nhật Bản. Loài cây bụi này chỉ cao khoảng 1–3 m, đôi khi tới 5 m, nhưng có thể có các cành trải dài hơn cả chiều cao cây nằm dọc theo mặt đất. Loài này được (Pall.) Regel miêu tả khoa học đầu tiên năm 1859.

Các lá hình kim tạ thành chùm 5 lá dài 4–6 cm. Các nón dài khoảng 2,5-4,5 cm, với các hạt lớn. Hạt được phát tán nhờ chim bổ hạt đốm (Nucifraga caryocatactes).

Nó còn được gọi là thông đá Nhật Bản.

Trong khu vực miền núi ở miền bắc Nhật Bản, đôi khi nó lai ghép với loài thông trắng Nhật Bản (Pinus parviflora); loại cây lai ghép này (Pinus x hakkodensis) to lớn hơn thông lùn Siberi, có thể cao tới 8–10 m.

Chú thích

Liên kết ngoài
 
 Hình ảnh

P
Thực vật châu Âu
Thực vật Nga
Thực vật được mô tả năm 1859
Hạt ăn được
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Đông Á
Thực vật Mông Cổ
Thực vật Siberia
Đô thị vệ tinh

Đô thị vệ tinh hay Thành phố vệ tinh là đô thị nằm trong một vùng đô thị lớn với vị trí gần với thành phố trung tâm của vùng đô thị đó. Thành phố vệ tinh là đô thị loại II. Việc mở rộng của các thành phố lớn đưa đến khái niệm đô thị vệ tinh: hình thành các cụm đô thị từ các cụm dân cư, xây dựng các khu nhà mới tiện ích mới thu hút dân cư từ thành phố ra, phát triển các dịch vụ phục vụ thành phố lớn tại các thị trấn thị xã hiện có quanh thành phố.

Hà Nội có các đô thị vệ tinh: Sơn Tây, Sóc Sơn, Phú Xuyên, Xuân Mai, Hòa Lạc.

Chú thích

Sách
 

Đô thị
Quy hoạch đô thị
Thành phố theo loại
Thuật ngữ quy hoạch đô thị
Đô thị hóa
Hoa Tâm

Hoa Tâm (1906 – 1986) là một nghệ nhân chèo Việt Nam. Được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân vào năm 1984.

Hoa Tâm tên thật là Vũ Thị Định, sinh năm 1906, quê ở xã Mai Động, huyện Kim Thi, Hưng Yên. Bà sinh ra trong một gia đình nông dân, cha mất từ sớm. Năm 15 tuổi, bà theo phường chèo của ông Trùm Châu học nghề chèo. Vai chèo đầu tiên của bà là vai Nghi Xuân trong Phạm Công Cúc Hoa. Năm 1925, phường Trùm Châu chuyển ra Hải Phòng thuê rạp hát ở dãy Tám gian. Từ đây, Đào Định (nghệ danh của Hoa Tâm lúc này) trở thành đào hát nổi tiếng, diễn chèo và cả tuồng. Khách quen gọi cô Định là Minh Tâm rồi thành Hoa Tâm. Hoa Tâm đóng cả những vai đào chín như Thị Kính, Thị Phương lẫn đào lệch như Đào Huế, Thị Màu, Xuý Vân... Ngoài ra bà còn nổi tiếng cả những vai tuồng Điêu Thuyền (trong Phụng Nghi Đình), Bàng Quý Phi (trong Tra án Bàng Quý Phi), Đào Tam Xuân (trong Trảm Trịnh Ân).

Đến thập niên 1940, do vật giá leo thang, gánh Trùm Châu làm ăn thất bát rồi tan rã. Hoa Tâm và những thành viên trong gánh cũ tách ra lập thành gánh mới mang tên "Gánh hát Đồng Tâm" do Hoa Tâm làm chủ gánh. Ngoài những người cũ, gánh còn quy tụ cả những nghệ sĩ nổi tiếng như Ba Cao, Ba Tuyên, Đức Ngà, Phụng Nhung, Dịu Hương, Năm Ngũ,... Gánh Đồng Tâm đi lưu diễn nhiều nơi, thường trụ lại ở rạp Kim Mã, Hà Nội, diễn chủ yếu chèo cổ và tuồng, song song với chèo cải lương của Lý Nghị (Nguyễn Đình Nghị) đang rất thịnh hành vào thời kỳ này. Năm 1944, gánh Đồng Tâm tan rã, Hoa Tâm gia nhập gánh Đan Thanh của Nguyễn Đình Nghị. Năm 1946, bà lập lại gánh Đồng Tâm, đi lưu diễn phục vụ các phong trào sản xuất, bình dân học vụ (như các tích Anh Đẩu tòng quân, Bà Bá đóng thuế nông nghiệp, Lấy chồng biết chữ là tiên,...). Năm 1950, bà cùng gánh trở lại Hà Nội diễn tại rạp Lạc Việt, tập hợp thêm những nghệ nhân như Trùm Thịnh, Minh Lý, Tư Liên, Hoàng Lìu, Lý Hi (cháu ông Nguyễn Đình Nghị),... diễn cả chèo cổ, chèo cải lương và tuồng.

Năm 1954, hoà bình lập lại, rạp Lạc Việt đổi thành Đoàn chèo Lạc Việt, tham dự Đại hội văn công toàn quốc. Sau đó Đoàn Lạc Việt lại đổi thành Đoàn chèo Kim Lan. Năm 1964, Đoàn chèo Kim Lan lại đổi tên thành Đoàn chèo Hà Nội rồi nhập lại với Đoàn chèo Quân đội nhân dân. Hoa Tâm là diễn viên chủ chốt đồng thời còn giúp đỡ dạy dỗ nhiều thế hệ diễn viên chèo của đoàn. Giai đoạn sau này, do tuổi tác nên chủ yếu bà đóng các vai mụ, đặc biệt thành công với vai Lý Mẫu trong Thạch Sanh (Việt Dung), Mụ Cám trong Tấm Cám (Lưu Quang Thuận), bà Cả Lợi trong Sợi tơ vàng (Việt Dung),...

Năm 1981, Hoa Tâm được nhà nước Việt Nam tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba. Năm 1984, bà được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân vào đợt đầu tiên. Bà qua đời vào năm 1986.

Tham khảo 

 Nghệ sĩ chèo Hoa Tâm - Trần Việt Ngữ - Nhà xuất bản Văn hóa 1979.

Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Nghệ sĩ chèo
Nghệ sĩ tuồng
Người Hưng Yên
Nữ diễn viên sân khấu Việt Nam
Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 20
Đào Hồng Cẩm

Đào Hồng Cẩm (tên thật là: Cao Mạnh Tủng, 4 tháng 1 năm 1924 – 16 tháng 1 năm 1990) là nhà viết kịch, nhà văn Việt Nam. Ông đã được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học –Nghệ thuật đợt 1 (1996).

Tiểu sử và sự nghiệp 
Ông sinh ngày 4 tháng 1 năm 1924 tại xã Hải Phú, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định (nay là xã Hải Hậu, tỉnh Ninh Bình). Bút danh Đào Hồng Cẩm là ghép tên ba chị em gái của ông. Năm 1947, ông nhập ngũ lúc đang làm thầy giáo ở miền núi. Đi kháng chiến, ông tích cực tham gia vào sinh hoạt sân khấu lửa trại ở đơn vị. Từ năm 1950 đến 1954, ông công tác tại bộ phận chuyên trách văn công của Sư đoàn 308. Ở đây ông bắt đầu viết kịch nhưng chủ yếu chỉ là các hoạt cảnh, kịch ngắn.

Năm 1956, ông cho ra mắt vở hài kịch Nghị Hụt, cộng tác với Sỹ Hanh. Những kịch bản sau đó của ông đã gây được tiếng vang lớn như Trước giờ chiến thắng (1960), Chị Nhàn (1961), Nổi gió (1964), Một người mẹ (1974), Bước theo Anh, Trang sổ tay chiến sĩ (1973), Tổ quốc (1976) – viết chung với Xuân Đức, Đại đội trưởng của tôi (1974), Tiếng hát... Đặc biệt Chị Nhàn và Nổi gió, khắc hoạ hình ảnh người phụ nữ cách mạng anh hùng, là những tác phẩm tiêu biểu của kịch nói Việt Nam trong những năm chiến tranh. Nổi gió còn được đạo diễn Huy Thành dựng thành bộ phim nổi tiếng cùng tên. Một trong những đề tài thường trực của ông là hình ảnh của những người chiến sĩ cộng sản, như trong các tác phẩm Tổ quốc, Đại đội trưởng của tôi...

Ngoài sự nghiệp sáng tác, Đào Hồng Cẩm còn có đóng góp lớn trong việc xây dựng Đoàn kịch nói Quân đội. Ông là Đoàn trưởng chỉ đạo nghệ thuật của đoàn từ 1958 – 1965 và 1977 – 1985. Ông về hưu với quân hàm đại tá.

Đào Hồng Cẩm được coi là một trong những nhà viết kịch tiêu biểu trong kịch nói Việt Nam hiện đại. Năm 1996, ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Ông mất vào ngày 16 tháng 1 năm 1990, thọ 66 tuổi.

Tác phẩm 
 Nghị Hụt (1956)
 Trước giờ chiến thắng (1960)
 Chị Nhàn (1961)
 Nổi gió (1964)
 Bước theo anh (1966)
 Một người mẹ (1974)
 Trang sổ tay chiến sĩ (1973)
 Đại đội trưởng của tôi (1974)
 Tổ quốc (1976) viết chung với Xuân Đức
 Đêm và ngày (1978)
 Tiếng hát – Huy chương vàng Hội diễn sân khấu 1985

Liên kết ngoài 

 Nhà viết kịch Đào Hồng Cẩm với hiện thực chiến tranh cách mạng 
 Đào Hồng Cẩm - Khắc tạc hình tượng anh hùng chiến trận trên sân khấu 
 "Vì Tổ Quốc", Vở kịch từ đất lửa

Nhà văn Việt Nam
Nhà viết kịch Việt Nam
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Người Ninh Bình
Yểng

Yểng hay nhồng hoặc sáo đá (danh pháp khoa học: Gracula religiosa) là một loài chim thuộc Họ Sáo (Sturnidae) sống ở các khu vực đồi núi Nam Á và Đông Nam Á.

Phân bố 
Yểng sinh sống ở vùng dưới chân núi Himalaya từ Kumaon, Ấn Độ (80° kinh đông) về phía đông tới Nepal, Sikkim, Bhutan và Arunachal Pradesh ở những nơi có độ cao lên đến 2.000 m. Yểng cũng sống tại Thái Lan, Indonesia, Việt Nam và nhiều nơi ở Đông Nam Á.

Chim yểng lớn có chiều dài 29 cm, lông màu đen xanh biếc, mỏ màu vàng đỏ, đầu có lông sọc vàng. Chúng ăn các loại côn trùng và trái cây.

Phân loài
 G. r. peninsularis Whistler & Kinnear, 1933: Đông, trung Ấn Độ.
 G. r. intermedia Hay, 1845: Từ bắc Ấn Độ tới nam Trung Quốc, Đông Dương và Thái Lan.
 G. r. andamanensis (Beavan, 1867): Quần đảo Coco, quần đảo Andaman và Nicobar.
 G. r. religiosa Linnaeus, 1758: Bán đảo Mã Lai, Sumatra, Java, Borneo và các đảo cận kề.
 G. r. batuensis Finsch, 1899: Các quần đảo Batu và Mentawai (ngoài khơi tây Sumatra).
 G. r. palawanensis (Sharpe, 1890): Palawan (tây Philippines).
 G. r. venerata Bonaparte, 1850: Từ Lombok tới Alor (Quần đảo Sunda Nhỏ).

Các quần thể có liên quan khác được phát hiện ở Tây Ghats của Ấn Độ và ở Sri Lanka từng được coi là các phân loài G. r. indica và G. r. ptilogenys, nhưng hiện nay đã được tách ra thành các loài riêng biệt là:
 Yểng phương nam (Gracula indica) sinh sống chủ yếu ở Nilgiris.
 Yểng Sri Lanka (Gracula ptilogenys) sinh sống tại Kerala và Sri Lanka.

Tham khảo

 
 

R
Động vật được mô tả năm 1758
Chim Trung Quốc
Chim Việt Nam
Chim Lào
Chim Myanmar
Chim Philippines
Chim Singapore
Chim Bhutan
Chim Sri Lanka
Chim Brunei
Chim Malaysia
Chim Thái Lan
Chim Nepal
Chim Campuchia
Chim Bangladesh
Chim Ấn Độ
Chim Indonesia
Sáo nâu

Sáo nâu (danh pháp hai phần: Acridotheres tristis), là một loài chim thuộc Họ Sáo, nguồn gốc châu Á. Là một loài ăn tạp với bản năng lãnh thổ mạnh, sáo nâu thích nghi rất tốt với môi trường đô thị.

Phạm vi phân bố của sáo nâu đang gia tăng với tốc độ nhanh khiến năm 2000 IUCN tuyên bố chúng là một trong những loài xâm lấn nhất thế giới và là một trong ba loài chim trong 100 loài gây tác động hàng đầu đến đa dạng sinh học, nông nghiệp và lợi ích của con người.

Phân bố

Đây là loài chim có nguồn gốc châu Á, với phạm vi từ Iran, Pakistan, Ấn Độ, Nepal, Bhutan, Bangladesh và Sri Lanka; cũng như Afghanistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Tajikistan, Turkmenistan, Myanmar, và Malaysia, Singapore, Thái Lan, bán đảo Đông Dương và Trung Quốc.

Sáo nâu cũng được đưa đến nhiều quốc gia khác như Canada, Australia, Israel, New Zealand, New Caledonia, Hawaii, Nam Phi, nhiều quần đảo ở Ấn Độ Dương (Seychelles, Mauritius, Maldives, Quần đảo Andaman và Nicobar và Lakshadweep) cũng như các quần đảo ở Thái Bình Dương và Đại Tây Dương.

Từ nguyên học
Từ nguyên của tên khoa họ như sau:
 Acridotheres: tiếng Hy Lạp ᾰ̓κρῐ́δος, (ăkrĭ́dos), bắt nguồn từ ᾰ̓κρῐ́ς (ăkrĭ́s), con châu chấu; θήρᾱς (thḗrās), thợ săn.
 tristis: tiếng Latin trīstis, buồn, u sầu; tiếng Latin hiện đại tristis, màu sậm.

Phân loài
 Acridotheres tristis tristis 
 Acridotheres tristis melanosternus 
 Acridotheres tristis naumanni Acridotheres tristis tristoides''

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Video, hình ảnh & tiếng kêu của sáo nâu trên the Internet Bird Collection
 (Indian Myna =) Common Myna - Species text in The Atlas of Southern African Birds.
Indian Myna Control Handbook 
 
Video sáo nâu trên Wild Sri Lanka
 ANU Indian Common Myna page  about Mynas as an invasive species in Australia and what can be done to control them

T
Động vật được mô tả năm 1766
Chim Ấn Độ
Chim Samoa thuộc Mỹ
Chim Sri Lanka
Chim Thái Lan
Chim Pakistan
Chim Bangladesh
Chim Mỹ
Chim Úc
Chim châu Phi
Động vật xâm hại
Chim Fiji
Chim Singapore
Chim Hawaii
Chim Nam Á
Chim Đông Nam Á
Chim Trung Đông
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Duyên Dáng Việt Nam

Duyên dáng Việt Nam (tên tiếng Anh: Charming Vietnam Gala) là một chương trình biểu diễn nghệ thuật do Báo Thanh Niên tổ chức để gây quỹ học bổng Nguyễn Thái Bình nhằm giúp đỡ học sinh sinh viên Việt Nam có hoàn cảnh khó khăn biết vươn lên trong cuộc sống. Nay là Tập đoàn Truyền thông Thanh Niên tổ chức.

Duyên dáng Việt Nam được tổ chức lần đầu vào năm 1994, đến nay đã có 30 chương trình được thực hiện: 18 lần ở Thành phố Hồ Chí Minh; 4 lần ở Hà Nội; ; 2 lần ở Phú Yên; ngoài ra Nha Trang, Đăk Lăk, Đà Nẵng, Úc, Singapore và Anh mỗi nơi một lần.

Chương trình 
Giám đốc sản xuất: Nguyễn Công Khế

Đạo diễn: Tất My Loan, Đoàn Khoa, Dương Thảo, Huỳnh Phúc Điền, Đoàn Quang Anh Khanh, Đinh Anh Dũng, Nguyễn Quang Dũng, Bình Hùng,...

Phát hành
Hãng phim Phương Nam phối hợp cùng Báo Thanh niên phát hành các liveshow của Duyên dáng Việt Nam từ số 2 tới 6 thông qua định dạng băng hình VHS rồi chuyển qua DVD. Những cuốn Duyên dáng Việt Nam số còn lại được phát hành bởi Trung tâm bâng nhạc Rạng Đông (số 7 và 8) hay Trung tâm Làng Văn (từ số 9 - 13). Riêng cuốn Duyên dáng Việt Nam, hãng phim Phương Nam thực hiện phần kỹ thuật VTR.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ chương trình Duyên Dáng Việt Nam (tiếng Anh)

Âm nhạc Việt Nam
Bộ Cá trích

Bộ Cá trích (danh pháp khoa học: Clupeiformes) là một bộ cá thuộc lớp Cá vây tia (Actinopterygii). Các họ trong bộ này gồm những cá xương nguyên thủy nhất. Chúng có một vây lưng, vảy tròn, không có đường bên, bong bóng có ống thông với thực quản. Môi trường sống của chúng gồm nước biển, nước ngọt. Hiện tại người ta ghi nhận khoảng 429 loài trong 85 chi thuộc 10 họ.

Lịch sử phân loại
Cho tới năm 2022 người ta ghi nhận bộ này chứa 6-7 họ (với Sundasalangidae như một họ độc lập hoặc gộp trong Clupeidae sensu lato). Tuy nhiên, các gộp nhóm ở cấp độ họ có thể đòi hỏi một sự sửa đổi lớn. Các họ Pristigasteridae, Chirocentridae và Engraulidae được hỗ trợ trong nhiều nghiên cứu phân tử, nhưng Clupeidae sensu lato lại không được hỗ trợ; với năm nhánh được hỗ trợ tốt được Lavoué et al. (2013) nhận dạng có thể trở thành các họ mới.

Nghiên cứu năm 2022 tách họ Clupeidae sensu lato thành Clupeidae sensu stricto, Alosidae, Dorosomatidae, Ehiravidae, Spratelloididae, nâng tổng số họ trong bộ này thành 10.

Phân loại
Theo Fish Base, bộ này gồm 429 loài trong 85 chi thuộc 10 họ:

BỘ Clupeiformes
 Phân bộ Denticipitoidei 
 Denticipitidae: 1 chi, 1 loài.
 Phân bộ Clupeoidei
 Alosidae: 4 chi, 32 loài. Nguyên là phân họ Alosinae của họ Clupeidae sensu lato.
 Chirocentridae: 1 chi, 2 loài.
 Clupeidae sensu stricto: 7 chi, 15 loài.
 Dorosomatidae: 30 chi, 115 loài. Nguyên là phân họ Dorosomatinae của họ Clupeidae sensu lato, cộng gộp cả Platanichthys platana.
 Dussumieriidae: 2 chi, 14 loài.
 Ehiravidae: 11 chi, 31 loài. Nguyên là phân họ Ehiravinae của họ Clupeidae sensu lato. Chi Sundasalanx xếp trong họ này.
 Engraulidae: 18 chi, 173 loài.
 Pristigasteridae: 9 chi, 38 loài.
 Spratelloididae: 2 chi, 8 loài. Nguyên là phân họ Spratelloidinae của họ Clupeidae sensu lato.

Các họ quan trọng 
 Họ Cá trích (Clupeidae)
 Họ Cá trổng (Engraulidae)

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài vẽ theo Betancur và ctv (2013).

Phát sinh chủng loài trong phạm vi bộ Clupeiformes như dưới đây vẽ theo Lavoué et al. (2013) và Wang et al. (2022).

Hình ảnh

Ghi chú
 
 

Cá trích, bộ
Thần Khê, Hoài Hóa

Thần Khê (辰溪县), Hán Việt: Thần Khê huyện) là một huyện của địa cấp thị Hoài Hóa, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thần Khê nằm ở phía bắc của Trung Bộ Hoài Hóa, 109°54'-110°32' độ kinh đông, 27°53'-28°13' độ vĩ bắc. Huyện này có diện tích 1977 km2, dân số năm 2004 là 166.000 người, trong đó dân số phi nông nghiệp là 98.500 người. GDP năm 2004 là 1,66 tỷ nhân dân tệ.

Tham khảo

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Hoài Hóa
Trung Phương

Trung Phương (中方县) Hán Việt: Trung Phương huyện) là một huyện của địa cấp thị Hoài Hóa, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Trung Phương được thành lập ngày 29 tháng 11 năm 1997. Huyện này có diện tích 1467 km2, dân số năm 2004 là 262.447 người. GDP năm 2004 là 12.757 nhân dân tệ.

Tham khảo 

Khởi đầu năm 1997 ở Trung Quốc
Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Hoài Hóa
Đông Bắc Ấn Độ

Đông Bắc Ấn Độ là vùng viễn Đông của Ấn Độ, sát khu vực Đông Nam Á. Vùng này gồm các bang Arunachal Pradesh, Assam, Meghalaya, Manipur, Mizoram, Nagaland, Tripura, Sikkim và một phần của bang Tây Bengal. Đây là miền kém phát triển nhất ở Ấn Độ về kinh tế và xã hội. Toàn bộ miền Đông Bắc rộng 262.230 km² và có 38.857.789 dân.

Miền Đông Ấn Độ chỉ trở thành một phần của Ấn Độ từ khi người Anh chiếm các xứ ở Nam Á làm thuộc địa và gắn miền này vào xứ Ấn Độ thuộc Anh. Trong quá khứ, miền này giao lưu với Bhutan và Đông Nam Á nhiều hơn là với Ấn Độ.

Miền này có nhiều truyền thống văn hóa, võ thuật, thủ công mỹ nghệ đặc sắc và khác biệt so với các miền khác của Ấn Độ.

Tham khảo

Cửa khẩu Ấn Độ-Trung Quốc

Vùng Ấn Độ
Du lịch Đông Bắc Ân Độ
Punjab (Ấn Độ)

Punjab là một bang miền Bắc Ấn Độ, là một phần của vùng Punjab lớn hơn. Bang này tiếp giáp với Jammu và Kashmir về phía bắc, Himachal Pradesh về phía đông, Haryana về phía nam và đông nam, Rajasthan về phía tây nam, và tỉnh Punjab (Pakistan) về phía tây. Thủ phủ đặt tại Chandigarh, một lãnh thổ liên bang và là đồng thủ phủ của bang lân cận Haryana.

Sau sự chia cắt Ấn Độ năm 1947, tỉnh Punjab của Ấn Độ thuộc Anh bị phân chia giữa Ấn Độ và Pakistan. Punjab thuộc Ấn Độ được chia ra ba phần dựa trên cơ sở ngôn ngữ vào năm 1966. Vùng nói tiếng Haryana (thường được xem là một phương ngữ tiếng Hindi) được tách ra thành Haryana, vùng đồi núi và vùng nói tiếng Pahar được tách ra thành Himachal Pradesh, phần còn lại nói tiếng Punjab là bang Punjab hiện nay. Punjab là bang duy nhất mà tín đồ Sikh giáo chiếm đa số tại Ấn Độ (57,69% dân số toàn bang). Trồng trọt chăn nuôi là ngành kinh tế chính của Punjab.

Kinh tế còn dựa trên chế tạo dụng cụ khoa học, hàng hóa nông sản, sản phẩm điện tử, dịch vụ tài chính, chi tiết máy, vải, máy khâu, đồ thể thao, sản xuất phân bón, xe đạp, quần áo, chế biến dầu thông, tinh bột và đường, cũng như du lịch.

Tham khảo 

Punjab
Khởi đầu năm 1956 ở Ấn Độ
Bắc Ấn Độ
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Punjab
Đội tuyển cricket quốc gia Ấn Độ

Đội tuyển cricket quốc gia Ấn Độ là đội đại diện cho Ấn Độ trong môn thể thao cricket.

Ấn Độ bắt đầu tham gia Test cricket trong năm 1932.

Ấn Độ đoạt Giải vô địch cricket thế giới một lần, trong năm 1983 và đạt hạng nhì năm 2003.

Xem thêm
Rohit Sharma
Virat Kohli
Sachin Tendulkar

Tham khảo

Cricket tại Ấn Độ
Ấn Độ
Giải vô địch cricket thế giới

Giải vô địch cricket thế giới là một giải đấu cricket quốc tế thường được tổ chức mỗi bốn năm. Giải tổ chức theo hệ thống cricket quốc tế một ngày (One Day International).

Giải đấu đã qua 
Giải vô địch cricket thế giới 1975 tại Anh Quốc
Giải vô địch cricket thế giới 1979 tại Anh Quốc
Giải vô địch cricket thế giới 1983 tại Anh Quốc
Giải vô địch cricket thế giới 1987 tại Ấn Độ và Pakistan
Giải vô địch cricket thế giới 1992 tại Úc và New Zealand
Giải vô địch cricket thế giới 1996 tại Ấn Độ, Pakistan và Sri Lanka
Giải vô địch cricket thế giới 1999 tại Anh Quốc
Giải vô địch cricket thế giới 2003 tại Nam Phi và Zimbabwe
Giải vô địch cricket thế giới 2007 tại Tây Ấn
Giải vô địch cricket thế giới 2011 tại Ấn Độ, Bangladesh và Sri Lanka
Giải vô địch cricket thế giới 2015 tại Úc và New Zealand
Giải Vô địch Cricket Thế giới 2019 tại Anh Quốc và Wales

Tham khảo

Cricket
Sự kiện thể thao bốn năm một lần
Broadview, Nam Úc

Broadview  là tên một khu vực ngoại ô của Thành phố Port Adelaide Enfield ở miền tây bắc thành phố Adelaide, thủ đô tiểu bang Nam Úc, nước Úc. Mã bưu điện của ngoại ô là 5083. Broadview thuộc Nghị viên Nam Úc khu vực bầu cử Enfield và đơn vị Adelaide của Hạ viện Úc.

Tham khảo

Ngoại ô Adelaide
Khu dân cư thành lập năm 1915
Devon Park, Nam Úc

Devon Park, Nam Úc là một ngoại ô của Thành phố Port Adelaide Enfield ở miền tây bắc thành phố Adelaide, thủ đô tiểu bang Nam Úc, nước Úc. Mã bưu điện của ngoại ô là 5008.

Tham khảo

Ngoại ô Adelaide
Khu dân cư thành lập năm 1920
Gepps Cross, Nam Úc

Gepps Cross, Nam Úc là một ngoại ô của Thành phố Port Adelaide Enfield ở miền tây bắc thành phố Adelaide, thủ đô tiểu bang Nam Úc, nước Úc. Mã bưu điện của ngoại ô là 5094. Gepps Cross trước đây được xem là điểm cuối của các khu nội ô và là điểm khởi đầu của các khu ngoại ô phía bắc lúc ở đây có một lò mổ lớn (hiện đã đóng cửa).

Tham khảo

Ngoại ô Adelaide
Giao thông ở Adelaide
Khởi đầu năm 1848 ở Úc
Gilles Plains, Nam Úc

Gilles Plains là tên một vùng ngoại ô của Thành phố Port Adelaide Enfield ở miền tây bắc thành phố Adelaide, thủ đô tiểu bang Nam Úc, nước Úc. Mã bưu điện của ngoại ô là 5086. Cao độ của khu vực này là 79 m, vị trí cách trung tâm thương mại của Adelaide 15 km.

Tham khảo

Ngoại ô Adelaide
Largs North, Nam Úc

Largs North là một ngoại ô của Thành phố Port Adelaide Enfield ở miền tây bắc thành phố Adelaide, thủ đô tiểu bang Nam Úc, nước Úc. Mã bưu điện của ngoại ô là 5016. Khu này cách trung tâm Adelaide 17 km, nằm trên bán đảo LeFevre. Khu vực lân cận của nó là Largs Bay và Taperoo.

Tham khảo

Ngoại ô Adelaide
Bán đảo Lefevre
Demeter

Trong thần thoại Hy Lạp, nữ thần Demeter (tiếng Hy Lạp:Δημήτηρ) là một trong mười hai vị thần trên đỉnh Olympus. Demeter là chị gái của thần tối cao Zeus và là mẹ của nữ thần Persephone.

Demeter là nữ thần của nông nghiệp, thiên nhiên, mùa màng và sự sung túc.

Truyền thuyết

Demeter là cô con gái thứ hai của hai chị em cũng như hai vợ chồng Rhea và Cronus. Khi bà ra đời thì bị cha nuốt chửng. Sau này nhờ thần Zeus giải phóng mới thoát ra.

Demeter và Poseidon

Demeter và Zeus có một cô con gái là Persephone. Ngoài với Zeus, bà có con với Poseidon. Câu chuyện như sau:

Poseidon vốn đã để ý đến bà từ lâu vì vẻ ngoài xinh đẹp của bà nhưng Demeter cứ lẩn tránh. Ông nghĩ ra một kế: Biến thành một con ngựa đến ân ái với Demeter. Kết quả là Demeter sinh một con tuấn mã. Một sự kết hợp giữa đất và nước.

Demeter và Persephone

Về chuyện Demeter có con với thần Zeus, sinh ra một cô con gái, tên là Persephone. Một hôm Hades lên gặp Zeus và xin được cưới Persephone. Zeus phân vân, nhưng Hades đã đề nghị rằng mình sẽ tự tay bắt cóc nàng để khỏi liên lụy. Zeus đồng ý, và thế là Hades liền bay xuống vùng đất mà Persephone đang dạo chơi. Thần tạo ra một bông hoa thơm ngát. Persephone thích thú chạm vào bông hoa, ngay lập tức mặt đất nứt ra và bàn tay của Hades kéo cô xuống địa ngục.

Demeter đi tìm con

Bị Hades bắt về làm vợ, Persephone đòi Hades trả về nhưng thần không nghe.

Còn Demeter, bà đi khắp nơi này đến nơi khác tìm con. Sau nhiều ngày đêm, bà tìm chúa tể của mặt trời là Helios (tất cả các sự kiện trong ngày ông đều biết). Ông kể hết cho nữ thần nghe. Demeter liền đi phiêu bạt đó đây không ai biết được tung tích. Cây cối khô cằn, nạn đói xảy ra, nhiều người chết. Zeus sai bao nhiêu vị thần giục bà quay lại nhưng bà không nghe. Zeus bèn sai Hermes xuống mời Demeter lên họp. Demeter trả lời rằng nếu không có con bà sẽ không trông nom mùa màng nữa. Zeus sai Hermes xuống mời Persephone trở về. Hades đoán ngay em mình sẽ để vợ vĩnh viễn trên mặt đất, thần đưa Persephone một quả lựu và Persephone ăn 4 (hoặc 6) trong số 12 hạt có trong quả lựu để ăn rồi về. Ác thay với người Hy Lạp lựu là biểu tượng của vợ chồng, vì thế coi như Persephone có mối quan hệ ràng buộc với Hades. Mặt khác, thần linh đã quy định người đã ăn đồ dưới âm phủ, sẽ thuộc về âm phủ. Do Persephone đã ăn lựu ở âm phủ nên nàng đã trở thành người của âm phủ.

Theo phán quyết của Zeus và bà mẹ Rhea, Persephone sống sáu tháng với chồng còn lại sống với mẹ. Thời gian Persephone ở với chồng gây ra mùa thu và mùa đông. Những tháng còn lại, khi nàng được ở với mẹ của mình, đó là mùa xuân và mùa hạ, cây cối xanh tươi.

Sự thờ cúng

Tham khảo 

Thần thoại Hy Lạp
Nữ thần Hy Lạp
Mười hai vị thần trên đỉnh Olympus
Các vị thần trong Iliad
Âm phủ Hy Lạp
Nữ thần Mẹ
Mùa

mr:डीमिटर
Cự Giải (chiêm tinh)

Cự Giải (tiếng Anh: Cancer, ký hiệu: ), hay còn gọi là Bắc Giải, là cung hoàng đạo thứ tư trong vòng tròn Hoàng Đạo, nằm giữa độ thứ 90 và 120 của kinh độ thiên thể. Biểu tượng của cung này là con cua lớn. Cự Giải thuộc nguyên tố Nước (cùng với Bọ Cạp và Song Ngư) và là một trong 4 cung Thống lĩnh (cùng với Dương Cưu, Thiên Xứng và Ngư Dương).

Chủ tinh của Cự Giải là Mặt Trăng. Đối đỉnh với Ngư Dương trong vòng tròn Hoàng Đạo. Từ khóa: Bảo vệ an toàn, tự vệ, nhạy cảm, xúc động, trầm tư, việc nhà, gia đình, người mẹ.

Vị trí 
Chòm sao Cự Giải, tên Latinh là Cancer, biểu tượng là một chòm sao nhỏ và khá đặc sắc trong số các chòm sao hoàng đạo. Nó nằm cạnh chòm sao Song Tử về phía tây, kề với chòm sao Sư Tử ở phía đông, liền với chòm Thiên Miêu phía bắc, giáp với Tiểu Khuyển và Trường Xà ở phía nam.

Truyền thuyết 
Con cua trong chòm sao Cự Giải vốn là bạn của quái vật mãng xà Hydra. Câu chuyện về chú cua này xuất hiện trong truyền thuyết về mười hai kì công của Hercules. Thời kỳ chàng phải làm nô lệ cho Eurystheus, vì phạm tội giết vợ con mình trong một cơn điên do nữ thần Hera gây nên. Lần này Hercules buộc phải xóa sổ mãng xà Hydra ở vùng Lerna. Vào lúc quái vật có nhiều đầu Hydra xông tới và quấn lấy Hercules, lần lượt từng cái đầu ghê sợ ấy bị Hercules chém cụt cho đến khi không còn cái đầu nào, đối với Hydra, tình thế thật là thê thảm. Nhìn người bạn của mình liều lĩnh mãi trong tuyệt vọng, chú cua bật khóc "Bạn Hydra của ta khổ quá!" và gan góc dùng những chiếc càng tấn công Hercules. Nhưng trước người anh hùng vĩ đại nhất của thần thoại Hy Lạp, chẳng có cơ hội nào cho chú cua cả, và chú bị tiêu diệt ngay lập tức. Nhìn thấy tình bạn này, các vị thần rất cảm động và đã đưa cả ba nhân vật này lên thành một chòm sao trên thiên đàng.

Các bài liên quan
Cung chiêm tinh
Cự Giải (chòm sao)

Tham khảo

Cung Hoàng Đạo
Sinh vật biển truyền thuyết
Chiêm tinh học
Chùa Linh Quang (Bình Thuận)

Chùa Linh Quang (Linh Quang Tự) là một ngôi chùa tại  Đặc khu  Phú Quý, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

Ngôi chùa này là một di tích lịch sử cấp quốc gia. Chùa toạ lạc trên một ngọn đồi thoải thuộc thôn Hội An, Đặc khu Phú Quý, tỉnh Lâm Đồng. Chùa được xây dựng vào năm 1748 (vào thời Cảnh Hưng thứ 8) đến nay cũng hơn 200 năm. Ở đây còn lưu giữ nhiều sắc phong và nhiều tượng Phật quý.

Tên gọi di tích 
Chùa Linh quang hay còn gọi là Linh Quang Tự có ý nghĩa là hào quang, ánh sáng của chùa linh hiển chiếu sáng

Địa điểm phân bố di tích 
Toạ lạc trên một ngọn đồi thoai thoải, khung cảnh nơi đây vừa trầm mặc, vừa thoáng đãng như tách biệt với cuộc sống trần tục đời thường

Sự kiện - nhân vật lịch sử 
Hầu hết nguồn gốc và lịch sử chùa chiền ở Bình Thuận gắn liền với sự kiện di dân từ các tỉnh cực Bắc và Trung Trung Bộ.

Nếu tính niên đại chính thức của ngôi chùa theo gia phả để lại thì chùa được kiến tạo, tu bổ lại vào năm Đinh Mão 1747 đời Vua Lê Hiển Tông - niên hiệu Cảnh Hưng thứ 8, đây là một trong những ngôi chùa có niên đại đại sớm nhất ở Bình Thuận. Với những giá trị và ý nghĩa tiêu biểu.

Thuở sơ khai nơi đây chỉ là một tiểu am tranh lá đơn sơ đứng trầm mặc trên ngọn đồi hoang vắng. Quanh chùa thuở ấy là những khu rừng, những mỏm đá nguyên sinh trầm lắng thích nghi với cảnh Phật tràng. Vị sư tổ khai sáng chùa là Nguyễn Cánh, trước khi qua đời đã lập gia phả này giao lại cho con là Nguyễn Khách thừa kế ngôi tiểu am.

Vua Gia Long khi còn là Nguyễn Ánh bị quân Tây Sơn truy đuổi đã bôn tẩu ra Phú Quý và dừng chân lưu gót tại chùa Linh Quang.

Để tưởng nhớ những ngày vua bôn ba ra hải đảo, đồng thời lưu lại kỷ niệm nhà vua đến thăm chùa, Linh Quang Tự đã tạo tác bài thơ ngay trước sân thượng của chùa như sau: "Gia Long bổn tầu thời quốc nạn

Cặp đảo mai danh đáo Linh Quang

Ngắm nhìn đoài, chấn phùng thánh địa

Đặt hướng Tây canh dựng đại môn".

Loại di tích 
Linh Quang Tự là thắng cảnh thiên nhiên và kiến trúc phối hợp. Chùa toạ lạc giữa một khung cảnh trầm lặng thích nghi với cõi Tiên Phật. Một quần thể các công trình kiến trúc dân gian đồ sộ với những hình khối vừa cổ kính vừa hiện đại lồng khớp giữa khung cảnh nên thơ có sức hấp dẫn mọi người. Nghệ thuật chạm khắc từ các pho tượng Phật đến các mảng đề tài trang trí vừa mềm mại khéo léo, vừa sống động thể hiện sự huyền ảo trong cõi bồng lai. Lối kiến trúc, chạm khắc, hội hoạ và nghệ thuật trang trí của chùa từ ngoài vào trong thể hiện rõ nét tính tôn giáo.

Linh Quang Tự được Bộ Văn hóa Thông tin (Nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) xếp hạng thắng cảnh cấp Quốc gia tại Quyết định số 51 QĐ/BT ngày 12/01/1996.

Khảo tả di tích 

Toàn bộ các công trình kiến trúc chính của chùa quay về hướng Tây và được bố trí dạng chữ đinh (丁), trình tự gồm: Toà chánh điện, cửa đại môn, nhà hội quán, nhà tăng, tháp vọng...

Tham khảo
Hồ sơ khoa học Danh lam thắng cảnh Linh Quang Tự của Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Bình Thuận (cũ)

Chùa tại Bình Thuận
Nguyễn Như Hoạt

Nguyễn Như Hoạt (sinh 2 tháng 9 năm 1950 tại thôn An Trụ, xã Trung Kênh, tỉnh Bắc Ninh) là một sĩ quan cao cấp của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ông mang hàm Trung tướng, từng giữ các chức vụ Tư lệnh Quân khu Thủ đô, giám đốc Học viện Quốc phòng. Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân ngày 25 tháng 8 năm 1970. Ông là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Thân thế và sự nghiệp 
Nguyễn Như Hoạt sinh năm 1950 tại thôn An Trụ, xã An Thịnh, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh. Ông nhập ngũ năm 1967. Tháng 5 năm 1968 ông làm chiến sĩ liên lạc, tham gia Chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh. Khi chỉ huy đơn vị hy sinh, Nguyễn Như Hoạt đã đứng lên chỉ huy đơn vị, giữ vững trận địa, hoàn thành nhiệm vụ liên lạc và tiêu diệt 37 lính Mỹ. Từ một liên lạc viên, ông được phong thẳng chức trung đội trưởng. Đại đội của ông và bản thân ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân năm 1970.

Năm 1985, Nguyễn Như Hoạt được cử đi học tại Học viện Quốc phòng. Năm 1987 ông được bổ nhiệm sư đoàn trưởng Sư đoàn 3. Sau đó, ông trở về quê làm Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Bắc trên 4 năm. Năm 1997, khi đang làm tại Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Bắc Giang, ông trúng cử đại biểu Quốc hội khóa X, thuộc đoàn đại biểu tỉnh Bắc Kạn.

Năm 1998, ông được đề bạt làm phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu 1, được thăng hàm thiếu tướng cùng năm. Năm 2002 Nguyễn Như Hoạt được bổ nhiệm làm Tư lệnh trưởng Quân khu Thủ đô và được thăng hàm trung tướng. Năm 2008, sau 6 năm làm Tư lệnh Quân khu Thủ đô, ông chuyển sang giữ chức Giám đốc Học viện Quốc phòng. Ông được phong hàm Phó giáo sư năm 2009, nghỉ hưu năm 2011.

Sau khi nghỉ hưu, Nguyễn Như Hoạt làm Trưởng ban liên lạc cựu chiến binh Quân đoàn 14 ở mặt trận Lạng Sơn.

Tác phẩm 

Năm 2019, Nguyễn Như Hoạt cho ra mắt cuốn hồi ký Trưởng thành qua trận mạc, với nội dung chính là thời gian 44 năm trong quân ngũ.

Chú thích

Người Bắc Ninh
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Giám đốc Học viện Quốc phòng Việt Nam
Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội
Tham mưu trưởng Quân khu 1, Quân đội nhân dân Việt Nam
Nghi Chương

Nghi Chương (chữ Hán giản thể: 宜章县, Hán Việt: Nghi Chương huyện) là một huyện của địa cấp thị Sâm Châu, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này nằm ở phía nam của Hồ Nam. Đây là nơi Tùy Dạng Đế nhà Tùy xây đại nghiệp 13 năm (617), nguyên gọi là Nghĩ Chương, thời Bắc Tống (niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc thứ nhất, 976) đổi tên thành Nghi Chương. Nghi Chương có tọa độ 24°53′-25°41′độ vĩ bắc，112°37′-113°20′độ kinh đông, diện tích 2142 km2, dân số năm 2002 là 552.047 người, GDP năm 2002 là 27,8936 tỷ nhân dân tệ. Đây là một huyện nông nghiệp. Công nghiệp chủ yếu là khai thác khoáng sản đồng, thiếc, antimon, wolfram.

Nghi Chương giáp Liên Châu về phía tây, giáp Dương Sơn và Nhũ Nguyên về phía nam, tây giáp Lâm Vũ, bắc giáp Tư Hưng.

Tham khảo

Sâm Châu
Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Địa lý Hồ Nam
Địa lý Sâm Châu
Nhữ Thành

Nhữ Thành (chữ Hán giản thể: 汝城县, Hán Việt: Nhữ Thành huyện, pinyin: Rǔchéng Xiàn) là một huyện của địa cấp thị Sâm Châu, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Nhữ Thành có dân số năm 1999 là 362257 người, mã số bưu chính 424100

ThờiXuân Thu Chiến Quốc, Nhữ Thành thuộc nước Sở, thời Tần thuộc huyện Sâm của quận Trường Sa, Tây Hán thuộc huyện Sâm của Quế Dương, Đông Hán thuộc huyện Hán Đinh của quận Quế Dương, thời Tam Quốc thuộc huyện Dương An của quận Quế Dương, Tây Tấn thuộc huyện Phổ Ninh của quận Quế Dương.

Tham khảo 
 

Sâm Châu
Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
An Nhân

An Nhân (chữ Hán giản thể: 安仁县 Hán Việt: An Nhân huyện hay An Nhơn huyện, pinyin: Anrén Xiàn) là một huyện của địa cấp thị Sâm Châu, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này nằm ở đông bắc Sâm Châu. Huyện An Nhân có dân số năm 2004 là 400.300 người, trong đón dân thành thị là 98.193 người. Huyện này có diện tích 1461 km2, GDP năm 3004 là 2,513 tỷ nhân dân tệ. Huyện lỵ đóng ở trấn Thành Quan. Huyện này giáp Du (huyện) và Hoành Đông về phía bắc, tây giáp Hoành Nam và Lỗi Dương, nam giáp Vĩnh Hưng và Tư Hưng, đông giáp Viêm Lăng.

Tham khảo

Sâm Châu
Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Địa lý Sâm Châu
Lâm Vũ

Lâm Vũ hay Lâm Võ (chữ Hán giản thể: 临武县, Hán Việt: Lâm Vũ huyện, pinyin: Línwǔ Xiàn) là một huyện của địa cấp thị Sâm Châu, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này nằm ranh giới phía nam của Hồ Nam. Huyện Lâm Vũ có dân số năm 2004 là 313.605 người, trong đó dân thành thị là 82.800 người. Huyện này có diện tích 1375 km2.

Huyện Gia Hòa giáp các huyện: bắc giáp Gia Hòa và Quế Dương, tây giáp Lục Sơn, nam giáp Liên Châu, đông giáp Nghi Chương.

Chú thích

Sâm Châu
Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Địa lý Sâm Châu
Henry I của Anh

Henry I của Anh (1068/1069 – 1 tháng 12 năm 1135) là con thứ năm của William Kẻ Chinh phục và là vị vua đầu tiên sinh tại Anh từ sau sự xâm lược của người Normandie năm 1066. Ông nối ngôi người anh ruột William II để trở thành vua nước Anh từ năm 1100 và đánh bại người anh cả, Robert Curthose, để trở thành Công tước xứ Normandy năm 1106. Henry I còn được gọi là Beauclerc vì tính ham hiểu biết, hay Lion of Justice (Sư tử của công lý) nhờ bộ máy hành chính và pháp luật mà ông xây dựng thời đó.

Triều đại của Henry được biết đến với chủ nghĩa cơ hội chính trị. Ông chính thức kế thừa ngôi vị khi người anh Robert đang tham dự cuộc thập tự chinh thứ nhất, giai đoạn đầu của triều đại Henry I được đánh dấu bởi những cuộc chiến tranh giành quyền lực nước Anh và Normandie với Robert. Tuy vậy thì Henry cũng đã thành công trong việc thống nhất hai vương quốc từ sau sự chia rẽ khi cha ông mất năm 1087. Dưới sự trị vì của Henry, ông đã trao cho giai cấp địa chủ bản Hiến chương Tự do (Charter of Liberties), một bản hiến chương xác định rõ những quyền của đức vua, tạo tiền đề cho sự ra đời của Magna Carta, trong đó xác định luật lệ áp dụng cho cả nhà vua.

Ngoài ra, triều đại của vua Henry I còn được biết đến với những cải cách về pháp luật và tài chính, ông cho lập ra Bộ tài chính để cải cách ngân khố. Ông cũng sử dụng các quan lại đi vi hành để kiểm soát sự lạm dụng quyền lực ở cấp vùng và địa phương, điều này đã nhận được phản ứng tích cực từ người dân. Sự khác biệt về dân số Anh và Normandie cũng bắt đầu tan vỡ trong thời đại của ông và bản thân vua Henry cũng kết hôn với con gái một gia đình hoàng tộc cũ của Anh. Ông cũng thực hiện sự hòa giải với nhà thờ sau những bất đồng từ thời William II để lại. Dù vậy thì triều đại của Henry I cũng không phải là suôn sẻ từ đầu tới cuối, khi người con cả của ông William Adelin chết sau vụ đắm tàu nghiệt ngã của con tàu White Ship. Sau cái chết của người con trai, vua Henry có ý định trao ngôi cho người con gái là Hoàng hậu Matilda nhưng cuối cùng triều đại của ông lại kết thúc bởi một thời kỳ nội chiến sau đó (được biết với tên The Anarchy, tạm dịch: Thời kỳ hỗn loạn).

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài 

 Henry I tại trang web chính thức của Quân chủ Liên hiệp Anh
 Henry I tại BBC History
 

Sinh thập niên 1060
Mất năm 1135
Vua Anh
H
Vương tộc Normandy
Công tước xứ Normandy
Người Anh gốc Pháp
Tranh cãi việc bổ nhiệm giáo sĩ
Danh sách thị trưởng Paris

Từ thế kỷ 13, thành phố Paris đã có chức vụ « prévôt des marchands », chủ tịch hội đồng thành phố. Nhưng phải đến thời kỳ Cách mạng Pháp, ngày 15 tháng 7 năm 1789, nhà toán học Jean Sylvain Bailly mới trở thành thị trưởng (maire) đầu tiên. Tiếp đó, do các lý do hành chính, lịch sử, có những giai đoạn thành phố Paris không có thị trưởng. Tới năm 1977, chính phủ chấp nhận một hội đồng thị thành phố độc lập và Jacques Chirac trở thành thị trưởng đầu tiên kể từ sau năm 1871.

Danh sách

Tham khảo 

 Historique des maires de Paris  trên trang chính thức của Thành phố Paris

Xem thêm 
 Thị chính Paris

Liên kết ngoài 

 Historique des maires de Paris  trên trang chính thức của Thành phố Paris

Hành chính Paris
Tỏi

Tỏi (danh pháp hai phần: Allium sativum) là một loài thực vật thuộc họ Hành, nghĩa là có họ hàng với hành tây, hành tím, tỏi tây, v.v... và cũng được con người sử dụng làm gia vị, thuốc, rau như những loài họ hàng của nó.

Phân loại 

Tỏi gồm hai loại 

 Allium sativum var. ophioscorodon (Link) Döll, đôi khi được coi là một loài riêng với tên gọi Allium ophioscorodon G.Don.
 Allium sativum var. sativum.

Gia vị

Tỏi có thể sử dụng thành gia vị trong nước chấm pha chế gồm mắm, tỏi, ớt, tương, đường...Hoặc tỏi được trộn đều với các món rau xào (nhất là rau muống xào...) khiến món ăn dậy mùi thơm. Tỏi cũng được làm nước muối tỏi và ớt. Trong nấu ăn một số món có kèm theo tỏi phi.

Phần hay được sử dụng nhất của cả cây tỏi là củ tỏi. Củ tỏi có nhiều tép. Từng tép tỏi cũng như cả củ tỏi đều có lớp vỏ mỏng bảo vệ. Tỏi sinh trưởng tốt trong môi trường nóng và ẩm. Nếu muốn bảo quản tỏi dùng trong nấu nướng, cần cất tỏi ở chỗ khô ráo thì sẽ không mọc mầm. Khi nấu nướng cần bỏ lớp vỏ bảo vệ và vứt bỏ phần mầm tỏi thường màu xanh có thể nằm sâu trong tép tỏi. Một số dân tộc trên thế giới tin rằng tỏi giúp họ chống lại ma, quỷ, ma cà rồng.

Xem thêm 
 Hành tây
 Hành ta
 Hành tím
 Tỏi tây

Chú thích

Liên kết ngoài
 
 
 

Chi Hành
Gia vị
Thực vật Liban
Thực vật Nepal
Thực vật châu Á
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật Việt Nam
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Âm mũi môi-môi hữu thanh

Âm mũi môi-môi hữu thanh là một phụ âm được dùng trong nhiều ngôn ngữ nói. Ký hiệu trong IPA để tượng trưng cho âm này là "m", và ký hiệu tương đương của X-SAMPA là .

Đặc trưng 
Những đặc trưng của âm mũi môi - môi là:

Thường gặp

Xem thêm

Tham khảo

Âm môi-môi