Panzerhaubitze 2000

"Pháo tự hành bọc thép 2000" (tiếng Đức: Panzerhaubitze 2000, viết tắt PzH 2000) là một hệ thống pháo tự hành cỡ nòng 155 mm của Đức, được phát triển bởi KNDS Deutschland (trước đây là Krauss-Maffei Wegmann) và Rheinmetall trong thập niên 1980 và 1990 cho Lục quân Đức. PzH 2000 có khả năng bắn chế độ "nhiều đạn rơi đồng thời" (MRSI) với tối đa năm viên đạn. Quá trình nạp đạn được tự động hóa: hai người vận hành có thể nạp 60 viên đạn và liều phóng trong thời gian dưới 12 phút. Hệ thống này được trang bị cho quân đội của Đức, Ý, Ukraina, Hà Lan, Hy Lạp, Litva, Hungary, Qatar và Croatia, phần lớn để thay thế các hệ thống cũ như pháo tự hành M109.

Tháng 11 năm 2019, một pháo tự hành PzH 2000 L/52 đã bắn đạt tầm gần 67 km. Từ năm 2020, Rheinmetall bắt đầu thử nghiệm một nguyên mẫu nòng pháo L52 với liều phóng mới nhằm đạt tầm bắn ít nhất 75 km. Tháng 5 năm 2024, Rheinmetall thông báo sẽ cung cấp "một số lượng ba chữ số" hệ thống nòng pháo L/52 cho PzH 2000 cho "một quốc gia khách hàng châu Âu".

Phát triển 
Năm 1986, Ý, Vương quốc Anh và Đức đã đồng ý chấm dứt chương trình phát triển PzH 155-1 (SP70), vốn gặp phải các vấn đề về độ tin cậy và có các khiếm khuyết trong thiết kế, đặc biệt là việc sử dụng khung gầm xe tăng cải tiến. Ngành công nghiệp Đức sau đó được yêu cầu đề xuất một thiết kế mới với pháo phù hợp tiêu chuẩn JBMOU. Trong số các phương án được đề xuất, thiết kế của Krauss-Maffei Wegmann đã được lựa chọn.

Thiết kế 

Rheinmetall thiết kế khẩu pháo xoắn 155 mm dài gấp 52 lần đường kính (L/52) theo tiêu chuẩn JBMOU (60 rãnh xoắn, xoắn phải), được mạ crom toàn bộ chiều dài 8 m và có lắp phanh đầu nòng. Pháo sử dụng hệ thống liều phóng mô-đun mới gồm sáu phần (trong đó năm phần giống nhau), có thể kết hợp để tạo ra tổng liều phóng tối ưu theo cự ly mục tiêu, đồng thời vẫn tương thích với hệ thống liều phóng dạng bao truyền thống. Hạt mồi được nạp riêng bằng băng chuyền, và toàn bộ quá trình nạp đạn, ngắm bắn và làm sạch đều được tự động hóa hoàn toàn.

Tầm bắn tối đa của pháo với liều phóng tiêu chuẩn DM92 là 30 km khi sử dụng đạn DM121 dạng đuôi thuyền, 40 km với đạn bù áp (base bleed), và 54 km với đạn tăng tầm phản lực M2005 V-LAP. Khi sử dụng liều phóng áp suất cao ERC (Extender Range Charge) của Rheinmetall, tầm bắn đạt 36 km với đạn DM121 BT, 47 km với đạn M0121 BB và 67 km với đạn M2005 V-LAP RAP.  Pháo cũng có thể bắn đạn pháo thông minh SMArt 155 được sử dụng bởi Đức và Hy Lạp.

Krauss-Maffei Wegmann cung cấp cả khung gầm (chia sẻ một số thành phần với xe tăng Leopard 2) và tháp pháo. Hệ thống có khả năng cơ động địa hình rất cao nhờ sử dụng xích liên tục, đồng thời có mức bảo vệ đáng kể trước hỏa lực phản pháo. Tháp pháo được trang bị radar mảng pha ở phần trước thân xe để đo vận tốc đầu nòng của từng viên đạn bắn ra. Dữ liệu phần tử bắn có thể được truyền tự động qua vô tuyến mã hóa từ trung tâm điều khiển hỏa lực của khẩu đội.

Một phiên bản nhẹ hơn để vận chuyển bằng đường không cũng được KMW phát triển với tên gọi Artillery Gun Module, sử dụng cùng khẩu pháo nhưng lắp trên một khung gầm nhẹ hơn.

Tháng 12 năm 2013, Raytheon và Quân đội Đức đã hoàn tất thử nghiệm tương thích đối với đạn pháo dẫn đường tăng tầm M982 Excalibur khi sử dụng trên PzH 2000. Mười quả đạn Excalibur đã được bắn ở các cự ly từ 9 đến 48 km; các quả đạn đạt độ chính xác trong phạm vi 3 m so với mục tiêu, với sai số trung bình khoảng 1 m ở cự ly 48 km.

Nâng cấp

PzH 2000 A1 
Các cải tiến:

 Cải tiến hệ thống ngắm – chỉnh hướng pháo nhằm tăng độ chính xác.
 Hệ thống dẫn đường có độ chính xác cao hơn.

PzH 2000 A2 
Các cải tiến:

 Bổ sung tổ máy phát điện phụ công suất 1,9 kW cho PzH 2000.
 Bổ sung cửa thông gió ở phía sau tháp pháo.
 Bổ sung hệ thống làm mát cho liều phóng.
 Thay đổi vị trí cất giữ cáp kéo.

PzH 2000 A3 
Biến thể PzH 2000 A3 tập trung vào khả năng bảo vệ chống mìn, tuy nhiên không được đưa vào trang bị, và các cải tiến này cũng không được tích hợp vào biến thể A4.

PzH 2000 A4 
Khẩu PzH 2000 đầu tiên thuộc biến thể này được xuất xưởng vào tháng 11 năm 2025. Đây là pháo sản xuất mới, nhằm thay thế các hệ thống đã được cung cấp cho Ukraina trong biên chế Quân đội Đức.

Các nâng cấp tập trung vào khía cạnh điện tử:

 Cấu trúc hệ thống vũ khí vẫn là sự kết hợp giữa hệ thống tương tự và kỹ thuật số.
 Hệ thống KNDS Deutschland Centurion: máy tính điều khiển hỏa lực mới, thay thế hệ thống MICMOS (công nghệ thập niên 1980–1990).
 Hệ thống lập trình ngòi nổ mới.
 Cải tiến kiến trúc điện tử.
 Tích hợp đạn pháo 155 mm Vulcano.

PzH 2000 A5 
Năm 2021, Đức và Hà Lan đã thống nhất cùng xác định và triển khai chương trình nâng cấp vòng đời (MLU) cho các hệ thống PzH 2000 đang phục vụ, nhằm đảm bảo tiêu chuẩn hóa và khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Biến thể MLU này mang định danh PzH 2000 A5, được thiết kế cho tất cả khách hàng, với các thành phần cốt lõi chung và các thành phần tùy chọn; dự kiến hoàn thành vào năm 2028.

Các cải tiến:

 Chuyển đổi sang kiến trúc hoàn toàn điện tử/kỹ thuật số, với kiến trúc bán mở (các giao diện điện tử được tiêu chuẩn hóa) của hệ thống vũ khí.
 Cải tiến hệ thống nạp đạn tự động.
 Cải tiến hệ thống ngắm – chỉnh hướng pháo.
 Giải pháp vòng tiếp điện kép cho tháp pháo (phục vụ hệ thống xử lý đạn).

Lịch sử tham chiến và các điều chỉnh 

Pháo tự hành PzH 2000 lần đầu tiên được sử dụng trong chiến đấu bởi Bộ Tư lệnh Hỏa lực của Lục quân Hoàng gia Hà Lan vào tháng 8 năm 2006 nhằm vào các mục tiêu Taliban tại tỉnh Kandahar, Afghanistan, để hỗ trợ Chiến dịch Medusa. Sau đó, hệ thống này được sử dụng thường xuyên để hỗ trợ lực lượng liên quân tại tỉnh Uruzgan. PzH 2000 cũng được sử dụng rộng rãi trong Trận Chora vào tháng 6 năm 2007. Nó được mệnh danh là "cánh tay dài của ISAF" và chứng tỏ độ chính xác cũng như hiệu quả cao. Tuy nhiên, phía Hà Lan tại Uruzgan đã chỉ trích hệ thống này do hệ thống phòng hộ NBC, vốn được thiết kế cho môi trường châu Âu, không thể thích nghi với mức bụi rất cao tại Afghanistan.

Các khẩu pháo PzH 2000 đã được cải tiến bằng cách lắp thêm giáp trên nóc để bảo vệ trước đạn cối. Ngoài ra còn có các vấn đề khác được ghi nhận, bao gồm yêu cầu phải giữ xe trong bóng râm trừ khi đang khai hỏa, hư hại khi di chuyển trên các con đường kém chất lượng, và hiện tượng "nòng lạnh" (cold gun effect) đáng kể, buộc phải sử dụng thiết bị làm ấm trước khi bắn.

The guns have been modified with additional armor being fitted to the roof to protect against mortar rounds. There have been reports of other problems, including the need to keep it in the shade unless actually firing, the damage done when traveling on poorly built roads, and a significant 'cold gun' effect necessitating the use of 'warmers'.

Bắt đầu từ tháng 6 năm 2010, sau Trận Good Friday, lực lượng ISAF của Đức tại PRT Kunduz có trong biên chế ba khẩu PzH 2000. Chúng lần đầu được sử dụng ngày 10 tháng 7 năm 2010 để hỗ trợ thu hồi một phương tiện bị hư hại. Đây là lần đầu tiên Lục quân Đức sử dụng pháo binh hạng nặng trong chiến đấu. PzH 2000 cũng đóng vai trò quan trọng trong Chiến dịch Halmazag vào tháng 11 năm 2010, khi các làng Isa Khel và Quatliam được lính dù Đức tái chiếm từ tay Taliban.

Chiến tranh Nga - Ukraina 
Ngày 21 tháng 6 năm 2022, mười hai khẩu PzH 2000 đã được triển khai tới Ukraina; trong đó bảy khẩu do Đức chuyển giao và năm khẩu từ Hà Lan. Sau vài tuần sử dụng với cường độ cao, các khẩu pháo cần sửa chữa và xuất hiện thông báo lỗi, do chúng được thiết kế chỉ bắn tối đa khoảng 100 viên đạn pháo mỗi ngày. Đức coi mức 100 viên/ngày là "cường độ cao", nhưng Ukraina thường xuyên vượt quá mức này, gây áp lực lên cơ cấu nạp đạn tự động. Ukraina cũng đã bắn "loại đạn đặc biệt ở cự ly quá xa". Quân đội Đức đã cung cấp phụ tùng thay thế và một cơ sở sửa chữa tại Litva được lựa chọn để sửa chữa các hệ thống này. Điều này diễn ra trong bối cảnh Ukraina và Krauss-Maffei Wegmann ký thỏa thuận trị giá 1,7 tỷ euro để mua 100 khẩu PzH 2000.

Hãng thông tấn nhà nước Nga TASS đưa tin rằng một khẩu PzH 2000 đã bị lực lượng Nga phá hủy tại tỉnh Kherson vào ngày 30 tháng 10 năm 2022. Trang tình báo nguồn mở Oryx ghi nhận một khẩu bị phá hủy và một khẩu bị hư hại của Ukraina dựa trên các hình ảnh công khai.

Do cường độ pháo kích cao trên chiến trường, Litva đã đảm nhận sửa chữa mười hai khẩu pháo, trong đó hoàn thành sáu khẩu vào tháng 12 năm 2022. Đến thời điểm này, tổng số PzH 2000 được gửi tới Ukraina tăng lên hai mươi hai khẩu; mười bốn từ Đức và tám từ Hà Lan. Tính đến tháng 2 năm 2023, mười lăm khẩu đang chờ sửa chữa tại Slovakia nhưng bị задерж lại tại biên giới trong nhiều tuần do vấn đề pháp lý.

Theo Armin Papperger, giám đốc điều hành của Rheinmetall, tuổi thọ dự kiến của nòng pháo PzH 2000 là khoảng 4.500 phát bắn, nhưng trên thực tế tại Ukraina đã đạt tới khoảng 20.000 phát, vượt xa kỳ vọng ban đầu của nhà sản xuất.

Tình trạng sản xuất 
Tính đến tháng 6 năm 2024, còn 41 khẩu pháo PzH 2000 chưa được chế tạo, bao gồm: 1 khẩu cho Hungary, 22 khẩu cho Đức và 18 khẩu cho Ukraina.

Các nước vận hành

Hiện đang biên chế 

  (16 khẩu)
 16 khẩu PzH 2000 được đặt mua (hàng đã qua sử dụng từ Đức); trong đó 12 khẩu được nâng cấp và đại tu, 3 khẩu dùng làm phụ tùng, 1 khẩu phục vụ huấn luyện. Tổng giá trị hợp đồng là 55 triệu euro. Khẩu đầu tiên được bàn giao ngày 29 tháng 7 năm 2015. Thỏa thuận mua sắm ký năm 2014, việc bàn giao diễn ra giai đoạn 2015–2016 và dự kiến đưa vào biên chế năm 2019.
  (134 khẩu đang hoạt động, 12 khẩu đang đặt hàng)
 Đơn hàng:
 Mua ban đầu 185 khẩu trong giai đoạn 1998–2002.
 10 khẩu đặt hàng vào tháng 3 năm 2023.
 12 khẩu đặt hàng vào tháng 5 năm 2023.
 Tùy chọn còn lại cho 6 khẩu bổ sung.
 18 khẩu đặt hàng để viện trợ cho Ukraina.
 Bán lại:
 Bán lại cho Croatia 16 khẩu pháo PzH 2000 vào năm2014
 Bán lại cho Litva 21 khẩu pháo PzH 2000 tháng 9 năm 2015 (18 khẩu trong số đó đã được hiện đại hóa)
 Viện trợ cho Ukraina:
 14 (7+3+4) khẩu đã được chuyển giao cho Ukraina tháng 10 năm 2022.
 18 khẩu được chuyển giao bổ sung cho Ukraina.
 Đặt hàng phụ tùng:
 50 hộp số Renk HSWL284C đặt tháng 10 năm 2024.
 Số lượng lên tới ba chữ số nòng pháo đặt tháng 5 năm 2024 (giao giai đoạn 2024–2029).
  (25)
 25 khẩu đặt năm 2001, bàn giao giai đoạn 2003–2004.
  (24)
 24 khẩu đặt tháng 12 năm 2018; đến năm 2024 đã bàn giao 23 khẩu.
  (64)
 70 khẩu đặt năm 2002, bàn giao giai đoạn 2004–2008; 6 khẩu được viện trợ cho Ukraina.

  (21)
 21 khẩu bàn giao giai đoạn 2015–2022; trong đó 16 khẩu đang hoạt động, 3 khẩu làm phụ tùng, 2 khẩu huấn luyện.
  (49)
 57 khẩu đặt năm 2002, thay thế pháo M109. Trước chiến tranh Ukraina, có 33 khẩu niêm cất, 18 khẩu hoạt động, 6 khẩu huấn luyện. Hiện có 46 khẩu dự kiến nâng cấp đến năm 2024. Năm 2022 đã chuyển giao 5+3 khẩu cho Ukraina.
  (12)
 24 khẩu đặt năm 2013, ba khẩu đầu bàn giao năm 2015. Tháng 9 năm 2024, 12 khẩu được hoàn trả cho Đức để chuyển giao cho Ukraina theo cơ chế hoán đổi (Ringtausch) đổi lấy 12 hệ thống RCH 155.
  (38)
 28 khẩu đã được bàn giao. Trong cuộc xung đột, ngày 20 tháng 4 năm 2022, Hà Lan thông báo chuyển 5 khẩu, Đức cung cấp đạn dược và huấn luyện. Ngày 6 tháng 5, Đức thông báo cung cấp thêm 7 khẩu pháo PzH 2000 cho Ukraina từ kho dự trữ. Ngày 7/5, Thủ tướng Đức Olaf Scholz đã đồng ý cung cấp lượng đạn dược cần thiết, chuyển trực tiếp từ ngành công nghiệp tới lực lượng Ukraina, mà không cần phải thông qua quy trình phê duyệt của chính phủ Đức trong tương lai. Việc huấn luyện pháo thủ Ukraina bắt đầu ngày 11 tháng 5 năm 2022 tại trường pháo binh của Bundeswehr ở Idar-Oberstein. Ngày 21 tháng 6, khẩu pháo PzH 2000 đầu tiên đã chính thức vào biên chế của quân đội Ukraina. Tháng 7 năm 2022, tờ Der Spiegel cho biết Đức đồng ý bán thêm 100 khẩu PzH 2000 cho Ukraina. Tuy nhiên, do cường độ sử dụng cao, nhiều cơ cấu nạp đạn bị hỏng vì vượt quá thiết kế (trên 100 phát/ngày). Đức đã cung cấp phụ tùng và đàm phán lập trung tâm sửa chữa tại Ba Lan nhưng bị Ba Lan từ chối, sau đó chuyển sang Litva và cuối cùng dự kiến tại Slovakia. Cuối năm 2023 xuất hiện thông tin Ukraina chưa ký hợp đồng mua 100 khẩu pháo PzH 2000.
 Tháng 2 năm 2024, Đức công bố hỗ trợ thêm 18 khẩu PzH 2000 và 18 hệ thống RCH 155.

Các hợp đồng tiềm năng 

  (54)
 54 additional systems are in discussion as of June 2024, to be supplied to Germany and to Ukraine.

Các hợp đồng thất bại 

 
 PzH 2000 tham gia chương trình thay thế pháo binh Land 17 Phase 1C nhưng bị hủy năm 2012.
 
 Được thử nghiệm cùng ZUZANA và AS-90 "Braveheart" từ năm 1998, nhưng không được chọn; Phần Lan chọn pháo kéo 155 K 98 rẻ hơn.
  - Hải quân
 Phiên bản MONARC được đánh giá để lắp trên tàu hộ vệ, nhưng khó bảo vệ trước ăn mòn; Thụy Điển sau đó chọn hệ thống Archer.
  (54)
 PzH 2000 đã tham gia cạnh tranh với K9 Thunder và T-155 Fırtına II của Thổ Nhĩ Kỳ với số lượng 54 hệ thống; cuối cùng Romania chọn phương án Hàn Quốc (ký hợp đồng tháng 6 năm 2024).
 
 Từng cân nhắc PzH 2000 nhưng kế hoạch bị đình chỉ; sau đó ký hợp tác với Hàn Quốc để phát triển T-155 Fırtına.
 
 PzH 2000 được xem xét cho chương trình Crusader nhưng không phù hợp do yêu cầu thiết kế khác biệt.

So sánh RCH 155 và Panzerhaubitze 2000 
RCH 155 (Remote Controlled Howitzer 155 mm) là pháo tự hành bánh lốp do KNDS Deutschland phát triển. Hệ thống này sử dụng pháo 155 mm L/52 của PzH 2000 nhưng tích hợp trong mô-đun điều khiển từ xa hoàn toàn tự động. Đây là pháo đầu tiên trên thế giới có khả năng bắn khi đang di chuyển (tương tự Leopard 2), nhằm tránh hỏa lực phản pháo từ các radar phản pháo hiện đại như COBRA.

Kíp chiến đấu của RCH 155 chỉ gồm hai người (chỉ huy và lái xe), trong khi PzH 2000 cần năm người: chỉ huy, lái xe, pháo thủ và hai người nạp đạn.

Ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Armored Vehicles - PzH 2000
 Manufacturer's website (en)
 PzH 2000 Photos at Prime Portal
 Article on the Official Heer website (in German)
 Federation of American Scientists
 
 Dutch PzH 2000 Firing at Taliban Positions at Youtube
Lựu pháo tự hành Đức
Pháo 155 mm
Pháo tự hành bánh xích