Dưa hấu

Dưa hấu (tên khoa học là Citrullus lanatus) là một loài thực vật thuộc họ Cucurbitaceae, một loài thực vật có hoa giống như cây nho có hoa nguồn gốc từ khu vực Tây Phi. Nó được trồng để lấy quả.  Dưa hấu (Citrullus lanatus) là một loài dây leo xoắn và dài trong họ thực vật có hoa Cucurbitaceae. Có bằng chứng từ hạt giống dưa hấu trong những ngôi mộ Pharaoh ở Ai Cập cổ đại. Dưa hấu được trồng ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới khu vực trên toàn thế giới để lấy quả ăn, là một loại quả đặc biệt của quả mọng với một vỏ cứng và không có sự phân chia trong quả, thực vật học gọi là pepo. Thịt ngọt, mọng nước, thường có màu đỏ đậm đến màu hồng, với nhiều hạt màu đen, mặc dù các giống dưa không hạt cũng đã được tạo ra. Trái có thể được ăn sống hoặc chế biến, vỏ có thể ăn được sau khi nấu. Nỗ lực lai trồng đã tạo ra các giống dưa hấu kháng bệnh. Nhiều giống cây dưa hấu có thể cho quả trưởng thành trong vòng 100 ngày kể từ khi gieo trồng.

Mô tả

Dưa hấu rất đa dạng về hình dạng và màu sắc, thường có màu xanh nhạt và có những đường kẻ từ trên xuống dưới.

Hình dạng được xem xét với mặt phẳng cắt ngang từ cuống trái đến đuôi trái dưa. Có các dạng chính sau: dạng thuôn dài, dạng trái oval, dạng trái tròn.

Hạt dưa cũng rất đa dạng về kích cỡ (lớn, trung bình, nhỏ). Màu hạt có màu đen hoặc màu trắng.

Nhận diện cây dưa hấu với những loại cây trồng khác bằng các đặc điểm sinh học sau:

Rễ: Phát triển mạnh, có khả năng ăn sâu từ 0,6 - 1m và lan rộng với bán kính 50 - 60cm.

Thân: Có dạng thân thảo, thân chính dài khoảng 1 – 6m, có nhiều mắt. Thân có lông tơ dài màu trắng, số lượng lông nhiều ít tùy thuộc vào từng loại giống.

Lá: Lá mầm lớn, có hình trứng. Lá thật là lá đơn, mọc xen kẽ, hình chân vịt, xẻ thùy sâu.

Hoa: Đơn tính đồng chu, kích thước từ 2,5 - 3cm, có 5 lá đài nhỏ màu xanh và 5 cánh dính màu vàng. Hoa nằm đơn độc ở nách lá, thụ phấn nhờ côn trùng.

Quả: Có dạng hình cầu, hình trứng hoặc bầu dục, tùy thuộc vào giống. Vỏ trái cứng, láng, có nhiều gân và màu sắc từ đen đến xanh.

Hạt: Có màu nâu nhạt, nâu đậm hoặc đen.

Phân loài
 Dưa hấu đen hay dưa hấu Densuke (でんすけスイカ) là giống dưa hấu xuất xứ từ Nhật Bản, chỉ được trồng trên đảo Hokkaido. Đặc điểm dưa có hình tròn, cân nặng trung bình: 5–7 kg. Màu vỏ: màu đen, không có sọc hoặc đốm; ruột đỏ đậm và có vị ngọt sắc đặc trưng khi so sánh với những loại dưa và trái cây khác. Hàng năm chỉ sản xuất được khoảng 9.000 quả nên giá trên thị trường rất đắt, giá trung bình ở Nhật Bản khoảng 20.000 yên đến 30.000 yên (từ 188 đến 283 USD). Trong cuộc bán đấu giá tại thị trấn Toma, một quả đã được bán với giá 300.000 yên (3.170 USD). Vào tháng 6 năm 2008, một trong những quả dưa đầu tiên được bán đã có giá hơn 650.000 yên (6.125 USD, ~ 3.100 bảng Anh) tại một hội chợ.

Nguồn gốc
Dưa hấu có nguồn gốc từ Châu Phi. Quá trình thuần hóa dưa hấu bắt đầu khoảng 4.000 năm trước ở vùng Đông Bắc châu Phi, trong khu vực mà ngày nay là Sudan và Ai Cập. Các bằng chứng khảo cổ học cho thấy người Ai Cập cổ đại đã bắt đầu trồng dưa hấu từ rất sớm, với những bức họa trên tường và các hạt dưa hấu được tìm thấy trong các ngôi mộ cổ.

Ban đầu, người ta chọn lựa những cây có trái lớn hơn, ít đắng hơn và chứa nhiều nước hơn để trồng và lai tạo. Qua hàng thế kỷ, quá trình chọn lọc tự nhiên và nhân tạo đã dần dần biến đổi dưa hấu từ một loại trái cây dại nhỏ và đắng thành loại quả to, ngọt và mọng nước.

Dưa hấu đã trở thành một phần quan trọng trong nền văn hóa Ai Cập cổ đại, không chỉ là thực phẩm mà còn là biểu tượng trong các nghi lễ và tôn giáo. Từ Ai Cập, dưa hấu lan rộng đến các khu vực khác của Địa Trung Hải, và sau đó đến châu Âu qua các tuyến đường thương mại. Khi người Ả Rập mở rộng đế chế của mình vào thế kỷ thứ 7 và 8, họ đã mang theo dưa hấu đến các vùng đất mà họ chinh phục, bao gồm Tây Ban Nha và Bắc Phi.

Thuốc chữa bệnh 

Hạt dưa hấu có công dụng làm mát phổi, tan đờm, nhuận tràng, và có lợi cho hệ tiêu hóa. Rễ và lá cây dưa hấu có thể sử dụng để chữa bệnh tiêu chảy và kiết lỵ. Dưa hấu cũng có nhiều công dụng với sức khỏe: hạ huyết áp, phòng ngừa ung thư và tim mạch, hen suyễn,...

Dinh dưỡng 
Xem bảng số liệu bên phải.

Làm trang trí 
Dưa hấu không thể thiếu trên bàn thờ tổ tiên ông bà trong những ngày Tết. Là vật liệu cho các tài nhân khắc hình họa lên vỏ của dưa hấu.

Kỹ thuật trồng và chăm sóc
Cây dưa hấu có đặc điểm là lá lớn, mềm mại và có góc cạnh. Những lá này rộng và dày giúp bảo vệ trái khỏi ánh nắng trực tiếp và giữ ẩm cho đất xung quanh cây. Cây dưa hấu là loại cây có thể leo, và nó cần hỗ trợ hoặc giàn để có thể phát triển và đổ quả.

Để trồng cây dưa hấu thành công, cần cung cấp đất giàu chất hữu cơ, duy trì độ ẩm tốt, và đảm bảo cây nhận đủ ánh sáng mặt trời. Ngoài ra, việc hỗ trợ cây để tránh đổ đục là quan trọng để đảm bảo sự phát triển và thu hoạch tốt. Cây dưa hấu thường có chu kỳ sinh trưởng từ 70 đến 90 ngày, tùy thuộc vào giống cây và điều kiện trồng.

Xem thêm 
 Mai An Tiêm
 Lĩnh Nam chích quái

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 
 
 
 Citrullus lanatus (Thunb.) Matsumura & Nakai (tên chấp nhận)  Catalogue of Life: 19th September 2014

L
Quả
Tết
Dưa
Quả ăn được