Tòa án Hiến pháp Liên bang Đức

Tòa án Hiến pháp Liên bang ( ; viết tắt: ) là tòa án hiến pháp của Đức. Kể từ khi được thành lập, Tòa án Hiến pháp đặt trụ sở tại Karlsruhe, cũng là nơi đặt trụ sở Tòa án Liên bang Tối cao.

Tòa án Hiến pháp thực hiện quyền giám sát hiến pháp và sở hữu những quyền hạn khác. Tòa án Hiến pháp có thẩm quyền xét xử những vấn đề hiến pháp và đảm bảo cơ quan nhà nước tuân thủ hiến pháp, bao gồm quyền xem xét tu chính án Luật cơ bản của Cộng hòa Liên bang Đức.

Tòa án Hiến pháp Liên bang không phải là một phần của hệ thống xét xử phúc thẩm (ngoại trừ đối với những vụ việc về luật hiến pháp hoặc công pháp quốc tế) và không nhận đơn kháng cáo từ tòa án cấp dưới hoặc các tòa án tối cao của Đức.

Lịch sử
Tòa án Hiến pháp Liên bang được thành lập vào ngày 23 tháng 5 năm 1949, khi Luật cơ bản của Cộng hòa Liên bang Đức có hiệu lực. Tòa án đi vào hoạt động vào ngày 7 tháng 9 năm 1951 và công bố quyết định đầu tiên vào ngày 9 tháng 9 năm 1951.

Thẩm quyền
Tòa án Hiến pháp Liên bang có thẩm quyền xét xử những vụ việc sau đây:

 Tranh chấp về nhiệm vụ và quyền hạn của một cơ quan liên bang tối cao hoặc cơ quan khác được Luật cơ bản hoặc quy định liên bang ủy quyền;
 Tranh chấp về tính hợp hiến của luật liên bang, luật của bang và tính phù hợp của luật của bang đối với luật liên bang;
 Tranh chấp về quyền làm luật của Quốc hội Liên bang theo Điều 72 Luật cơ bản;
 Tranh chấp giữa chính quyền liên bang và chính quyền bang, giữa các bang hoặc trong nội bộ một bang;
 Khiếu nại hiến pháp của công dân về vi phạm quyền công dân;
 Khiếu nại hiến pháp của chính quyền địa phương về vi phạm quyền tự trị địa phương;
 Khiếu nại hiến pháp của chính đảng về việc không được công nhận là chính đảng tham gia bầu cử Quốc hội Liên bang; và
 Những vụ việc khác do Luật cơ bản quy định.
Tòa án Hiến pháp Liên bang cũng có những quyền hạn sau đây:

 Giải tán chính đảng vi phạm hiến pháp và hạn chế tài trợ nhà nước của chính đảng có khuynh hướng "phá hoại hoặc phế bỏ trật tự tự do dân chủ cơ bản";
 Giải quyết tranh chấp bầu cử Quốc hội Liên bang;
 Quyết định bãi nhiệm, miễn nhiệm tổng thống, thẩm phán theo đề nghị của Quốc hội Liên bang, Hội đồng Liên bang và chính phủ liên bang.

Thủ tục

Quyết định của Tòa án Hiến pháp Liên bang có hiệu lực ràng buộc đối với tất cả các cơ quan hiến pháp liên bang, bang, tòa án và cơ quan công quyền.

Khiếu nại hiến pháp
Công dân bị cơ quan công quyền xâm phạm quyền cơ bản có quyền khiếu nại hiến pháp. Có thể khiếu nại hiến pháp đối với văn bản của tất cả ba nhánh lập pháp, hành pháp, tư pháp, ví dụ như bản án, quyết định của tòa án, văn bản hành chính và luật.

Hầu hết các khiếu nại hiến pháp đều do các Tòa chuyên trách giải quyết. Quyết định của Tòa chuyên trách phải nhất trí. Trong trường hợp Tòa chuyên trách không nhất trí hoặc luật của Quốc hội Liên bang trái với Hiến pháp thì toàn thể Hội đồng xét xử giải quyết khiếu nại.

Giám sát hiến pháp
Tranh chấp cơ quan là tranh chấp về pháp luật giữa những cơ quan quốc gia về quyền lợi và nghĩa vụ xuất phát từ địa vị đặc biệt trong luật lệ về hiến pháp, tức là xuất phát từ các quy định hay quy chế có trong sự tự quản lý hành chính của các cơ quan đó.

Tranh chấp liên bang – tiểu bang xảy ra khi có ý kiến khác nhau giữa liên bang và tiểu bang thí dụ như về vấn đề thẩm quyền ban hành luật lệ.

Giải tán chính đảng 
Quá nửa số nghị sĩ Quốc hội Liên bang, Hội đồng Liên bang và chính phủ liên bang có quyền đề nghị Tòa án Hiến pháp Liên bang giải tán chính đảng.

Tòa án Hiến pháp Liên bang đã cấm Đảng Đế chế Xã hội chủ nghĩa (năm 1952) và Đảng Cộng sản Đức (năm 1956). Tòa án Hiến pháp Liên bang bác kiến nghị cấm Đảng Dân chủ Quốc gia Đức vào năm 2003, nhưng quyết định hạn chế tài trợ nhà nước của đảng vào năm 2024.

Khiếu nại bầu cử 
Thành viên Quốc hội liên bang, Hội đồng liên bang, chính phủ liên bang hay ít nhất là 101 công dân có quyền bầu cử (quorum) có thể phát đơn "khiếu nại kiểm tra bầu cử". Thêm vào đó phải có lỗi lầm do cách làm việc hay không thực hiện trong lúc bầu cử có tác động đến việc chia số ghế trong Quốc hội liên bang.

Tổ chức
Tòa án Hiến pháp Liên bang gồm có 16 thẩm phán thuộc hai Hội đồng xét xử, mỗi Hội đồng xét xử có tám thẩm phán. Mỗi Hội đồng xét xử tổ chức các Tòa chuyên trách, mỗi Tòa gồm ba thẩm phán.

Bốn thẩm phán của mỗi Hội đồng xét xử do Quốc hội Liên bang bầu ra, bốn thẩm phán do Hội đồng Liên bang bầu ra. Thẩm phán phải được ít nhất hai phần ba số thành viên mỗi cơ quan biểu quyết tán thành. Ít nhất ba thẩm phán của mỗi Hội đồng xét xử được bầu trong số thẩm phán của các tòa án tối cao liên bang. Công dân Đức đủ 40 tuổi trở lên và đáp ứng các tiêu chuẩn làm thẩm phán theo Luật Tư pháp Đức có thể được bầu làm thẩm phán Tòa án Hiến pháp Liên bang. Thẩm phán không được kiêm nhiệm nghị sĩ Quốc hội Liên bang, Hội đồng Liên bang, thành viên chính phủ liên bang hoặc chính quyền bang.

Nhiệm kỳ của thẩm phán là 12 năm hoặc cho đến độ tuổi nghỉ hưu bắt buộc là 68 tuổi. Thẩm phán không thể được bầu lại nhiệm kỳ thứ hai. Thẩm phán hết nhiệm kỳ tiếp tục giữ chức vụ cho đến khi thẩm phán kế nhiệm được bầu.

Thẩm phán đương nhiệm

Chủ tịch, phó chủ tịch
Chủ tịch và phó chủ tịch Tòa án Hiến pháp Liên bang do Quốc hội Liên bang và Hội đồng Liên bang luân phiên bầu ra. Thông thường thì chủ tịch của một Hội đồng xét xử được bầu làm chủ tịch Tòa án, sau khi chủ tịch hết nhiệm kỳ thì phó chủ tịch được chỉ định là người kế nhiệm. Chủ tịch Tòa án Hiến pháp Liên bang là chủ tịch của một Hội đồng xét xử và chủ trì các phiên toàn thể của Tòa án Hiến pháp Liên bang. Phó chủ tịch là chủ tịch của Hội đồng xét xử còn lại. Chủ tịch Tòa án Hiến pháp Liên bang xếp thứ năm trong thứ tự ưu tiên của Đức.

Chỉ trích
Tòa án Hiến pháp Liên bang đã bị chỉ trích là can thiệp vào chính trị, cản trở hoạt động của nghị viện sau khi hủy bỏ những chính sách, luật như , '' (trần tiền thuê nhà) của Berlin và một phần của Ostpolitik. Nhiều quyết định của Tòa án gây biểu tình phản đối.

Trụ sở
Trụ sở Tòa án Hiến pháp Liên bang tại Karlsruhe do kiến trúc sư Paul Baumgarten thiết kế theo lối kiến trúc hiện đại, được xây dựng từ năm 1965 đến năm 1969.

Thư viện luật nội bộ của Tòa án Hiến pháp Liên bang được thành lập vào năm 1951, trọng tâm là luật công, luật hiến pháp, luật hành chính, lý thuyết về nhà nước và xã hội, chính trị và lịch sử đương đại. Thư viện là một trong những thư viện luật lớn nhất của một nước nói tiếng Đức với hơn 800.000 ấn phẩm.

Quyết định quan trọng

Tham khảo

 Thư mục 
Jutta Limbach (Hrsg.): Das Bundesverfassungsgericht. Geschichte – Aufgabe – Rechtsprechung. (Tòa án Hiến pháp Liên bang. Lịch sử - Nhiệm vụ - Phán quyết) C. F. Müller, Heidelberg 2000 (Motive, Texte, Materialien; 91), ISBN 3-8114-2143-3
Jutta Limbach: Das Bundesverfassungsgericht. 8Tòa án Hiến pháp Liên bang) Beck, München 2001 (Beck'sche Reihe, 2161: C.H.Beck Wissen), ISBN 3-406-44761-9
Horst Säcker: Das Bundesverfassungsgericht. (Tòa án Hiến pháp Liên bang) 6. Auflage. Bundeszentrale für politische Bildung, Bonn 2003 (Schriftenreihe der Bundeszentrale für Politische Bildung, 405), ISBN 3-89331-493-8
Klaus Schlaich: Das Bundesverfassungsgericht. Stellung, Verfahren, Entscheidungen; ein Studienbuch. (Tòa án Hiến pháp Liên bang. Vị trí, quy trình, các quyết định: một quyển sách nghiên cứu) 6. neubearbeitete Auflage. Beck, München 2004 (Juristische Kurz-Lehrbücher), ISBN 3-406-51387-5
Uwe Wesel: Der Gang nach Karlsruhe. Das Bundesverfassungsgericht in der Geschichte der Bundesrepublik.'' (Con đường đi đến Karlsruhe. Tòa án Hiến pháp Liên bang trong lịch sử của Cộng hòa Liên bang) 1. Auflage. Blessing, München 2004, ISBN 3-89667-223-1

Liên kết ngoài

 Trang web của Tòa án Hiến pháp Liên bang
 Luật về Tòa án Hiến pháp Liên bang (tiếng Đức, PDF)
 Nguyễn Minh Tuấn, Cơ chế bảo hiến ở Đức, Tạp chí Tia sáng, ngày đăng 9/4/2012. 

Đức
Karlsruhe
Đức
Hiến pháp
Luật hiến pháp Đức