Địa lý Comoros

Địa lý Comoros chỉ các thông tin địa lý của quần đảo Comoros, nơi bao gồm bốn hòn đảo chính nằm dọc theo trục tây bắc - đông nam ở đầu phía bắc của eo biển Mozambique, án ngữ giữa bờ biển phía đông lục địa châu Phi (Mozambique) và đảo quốc Madagascar. Dù vẫn được cộng đồng quốc tế biết đến rộng rãi bằng các tên gọi tiếng Pháp, chính phủ Comoros đã chính thức gọi các hòn đảo này bằng tên gốc Swahili. Bốn hòn đảo này bao gồm: Grande Comore (Njazidja), Mohéli (Mwali), Anjouan (Nzwani), và Mayotte (Mahoré). Khoảng cách địa lý giữa các đảo—Grande Comore cách Mayotte khoảng 200 kilômét, cách Mohéli 40 kilômét và cách Anjouan 80 kilômét—kết hợp với sự thiếu hụt các cơ sở hạ tầng bến cảng neo đậu an toàn, khiến cho việc giao thông vận tải và thông tin liên lạc trở nên cực kỳ khó khăn. Về cơ bản, Comoros được biết đến là những hòn đảo ngập tràn ánh nắng.

Chi tiết các đảo 

Các hòn đảo có tổng diện tích đất liền khoảng 2.236 kilômét vuông (bao gồm cả đảo Mayotte) và tuyên bố chủ quyền vùng lãnh hải rộng khoảng 320 kilômét vuông. Đỉnh Núi Karthala (2.316 m) trên đảo Grande Comore là một núi lửa vẫn đang hoạt động. Từ ngày 17 đến 19 tháng 4 năm 2005, ngọn núi lửa này bắt đầu phun trào tro bụi và khí ráng, buộc tới 10.000 người dân phải sơ tán. Về mặt kiến tạo, toàn bộ quần đảo Comoros nằm trên Mảng Somali.

Grande Comore 
Grande Comore là hòn đảo lớn nhất của quần đảo, có chiều dài 67 km và chiều rộng 27 km, với tổng diện tích 1.146 kilômét vuông. Là hòn đảo hình thành gần đây nhất trong bốn đảo, nó mang cấu tạo địa chất hoàn toàn từ nguồn gốc núi lửa. Hai ngọn núi lửa tạo thành các đặc điểm địa hình nổi bật nhất của hòn đảo này: La Grille ở mạn bắc (độ cao 1.000 mét) đã ngưng hoạt động và bị bào mòn phần lớn; trong khi đó, núi Karthala ở mạn nam (vươn cao tới 2.361 mét) đã phun trào lần gần nhất vào năm 1977. Một vùng cao nguyên có độ cao trung bình từ 600 đến 700 mét đóng vai trò kết nối hai ngọn núi này. Vì Grande Comore là một hòn đảo tương đối mới về mặt địa chất, lớp đất của nó rất mỏng, nhiều đá và không có khả năng giữ nước. Hậu quả là, nước từ những trận mưa lớn trên đảo phải được lưu trữ trực tiếp trong các bể chứa sinh hoạt. Dọc theo bờ biển không hề có rạn san hô, và hòn đảo cũng vắng bóng một bến cảng tốt để tàu thuyền cập bến. Một trong những tàn tích lớn nhất của các khu rừng mưa nhiệt đới từng bao phủ rộng khắp Comoros hiện nằm nương náu trên các sườn núi của đỉnh Karthala. Thủ đô của đất nước, Moroni, đã được đặt tại hòn đảo này kể từ năm 1962.

Anjouan 

Anjouan có hình dạng tam giác, với khoảng cách 40 kilômét từ đỉnh đến đáy, bao phủ diện tích 424 kilômét vuông. Ba dải núi sừng sững—Sima, Nioumakele và Jimilime—tỏa ra từ một đỉnh trung tâm là núi Mtingui (1.575 m), mang lại cho hòn đảo này một hình dáng đặc trưng hiếm có. Do có tuổi đời địa chất cổ hơn Grande Comore, Anjouan có lớp phủ thổ nhưỡng sâu hơn, nhưng tình trạng canh tác nông nghiệp quá mức đã gây ra nạn xói mòn đất nghiêm trọng. Một dải rạn san hô phát triển sát ven bờ biển; thủ phủ của hòn đảo là Mutsamudu đồng thời cũng đóng vai trò là cảng biển chính.

Mohéli 

Mohéli dài 30 kilômét và rộng 12 kilômét, với diện tích khiêm tốn 290 kilômét vuông. Đây là hòn đảo nhỏ nhất trong bốn hòn đảo chính và sở hữu một dải núi trung tâm đạt độ cao 860 mét tại đỉnh cao nhất. Tương tự như Grande Comore, hòn đảo vẫn còn lưu giữ được những vạt rừng mưa nguyên sinh quý giá. Thủ phủ của Mohéli là thành phố Fomboni.

Mayotte 
Mayotte, hòn đảo lâu đời nhất về mặt địa chất trong số bốn hòn đảo, dài 39 kilômét và rộng 22 kilômét, với tổng diện tích 375 kilômét vuông; các đỉnh núi cao nhất của đảo nhô cao từ 500 đến 600 mét so với mực nước biển. Nhờ quá trình phong hóa đá núi lửa diễn ra lâu dài hơn, đất đai ở một số khu vực tương đối màu mỡ. Một rạn san hô phát triển mạnh bao quanh phần lớn hòn đảo, tạo thành vùng đầm phá tĩnh lặng giúp bảo vệ tàu bè an toàn và cung cấp môi trường sống lý tưởng cho các loài cá. Dzaoudzi, từng là thủ đô của Comoros cho đến năm 1962 và nay là trung tâm hành chính của Mayotte, tọa lạc trên một mỏm đá nhô ra ngoài khơi bờ biển phía đông của đảo chính. Dzaoudzi được nối với đảo Pamanzi bằng một tuyến đường đắp cao; với diện tích 10 kilômét vuông, Pamanzi là hòn đảo nhỏ (islet) lớn nhất trong số các đảo liền kề Mayotte. Các đảo đá nhỏ cũng nằm rải rác trong vùng biển ven bờ của Mayotte tương tự như cấu trúc tại Grande Comore, Anjouan và Mohéli.

Hệ động thực vật 
Vùng biển Comoros là môi trường sinh sống của loài cá vây tay (coelacanth), một loài cá quý hiếm với cấu trúc vây giống như chi và bộ xương sụn. Hóa thạch của loài cá này có niên đại lùi xa tới 400 triệu năm và từng bị giới khoa học cho là đã tuyệt chủng khoảng 70 triệu năm trước. Một cá thể sống đã bất ngờ được đánh bắt vào năm 1938 ở ngoài khơi Nam Phi; kể từ đó, nhiều cá thể cá vây tay khác đã được tìm thấy ngay trong vùng biển lân cận quần đảo Comoros.

Một số loài động vật có vú là loài đặc hữu chỉ tồn tại trên các hòn đảo này. Loài Dơi ăn quả Livingstone (Livingstone's fruit bat), mặc dù từng bay rợp trời khi được nhà thám hiểm David Livingstone phát hiện vào năm 1863, nay đã sụt giảm nghiêm trọng xuống chỉ còn một quần thể khoảng 120 cá thể, sống hoàn toàn trên đảo Anjouan. Là loài dơi lớn nhất thế giới, dơi ăn quả Livingstone có bộ lông đen tuyền và sải cánh rộng tới gần 2 mét. Một nhóm bảo tồn của Anh đã cử một đoàn thám hiểm đến Comoros vào năm 1992 nhằm mang một số cá thể dơi về Anh để thiết lập một quần thể nhân giống và bảo tồn mầm mống.

Một loài lai của vượn cáo nâu (Eulemur fulvus) có nguồn gốc từ Madagascar đã được con người du nhập vào đảo trước thời kỳ thực dân châu Âu đô hộ và hiện được tìm thấy nhan nhản trên đảo Mayotte. Loài Vượn cáo Mongoose (Eulemur mongoz), cũng được con người đưa đến từ Madagascar, có thể dễ dàng bắt gặp trên các hòn đảo Mohéli và Anjouan.

Có 22 loài chim là loài đặc hữu của quần đảo và 17 loài trong số đó chỉ giới hạn riêng trong lãnh thổ Liên bang Comoros. Chúng bao gồm Cú muỗi Karthala (Karthala scops-owl), Cú muỗi Anjouan (Anjouan scops-owl) và loài Đớp ruồi Humblot (Humblot's flycatcher).

Một phần để đáp lại các sức ép từ cộng đồng quốc tế, người dân Comoros trong những năm 1990 đã trở nên quan tâm sâu sắc hơn đến môi trường tự nhiên. Các bước đi thiết thực đang được thực hiện không chỉ nhằm bảo tồn hệ động vật quý hiếm mà còn để ngăn chặn sự suy thoái sinh thái, đặc biệt là trên hòn đảo Anjouan có mật độ dân số đông đặc. Cụ thể, để hạn chế việc đốn hạ cây cối làm củi đốt, chính phủ đã tiến hành trợ giá cho dầu hỏa, đồng thời nhiều nỗ lực đang được triển khai để trồng lại diện tích rừng bị chặt phá phục vụ cho hoạt động chưng cất cây ngọc lan tây (ylang-ylang) làm nước hoa. Quỹ Hỗ trợ Phát triển Cộng đồng, được tài trợ bởi Hiệp hội Phát triển Quốc tế (IDA, một chi nhánh của Ngân hàng Thế giới) cùng với chính phủ Comoros, cũng đang nỗ lực cải thiện hệ thống cung cấp nước ngọt trên các đảo.

Khí hậu 
Khí hậu ở Comoros là khí hậu nhiệt đới đại dương, chia làm hai mùa: mùa nóng và ẩm ướt kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 do ảnh hưởng của gió mùa đông bắc, và một mùa khô, mát mẻ hơn chiếm phần thời gian còn lại trong năm. Nhiệt độ trung bình hàng tháng chạy dọc theo các dải bờ biển dao động từ 23 đến 28 °C (73,4 đến 82,4 °F). Bất chấp lượng giáng thủy trung bình năm lên tới 2.000 milimét (78,7 in), nước ngọt vẫn là một loại tài nguyên cực kỳ khan hiếm tại nhiều khu vực của Comoros. Mohéli và Mayotte sở hữu các dòng suối và mạch nước tự nhiên, nhưng Grande Comore và Anjouan, do cảnh quan đồi núi dốc không có khả năng giữ nước, gần như vắng bóng hoàn toàn các dòng nước chảy tự nhiên. Các trận bão xoáy nhiệt đới (cyclone), thường ập đến trong suốt mùa nóng ẩm, có thể gây ra sức tàn phá khủng khiếp, đặc biệt là ở các vùng duyên hải. Theo thống kê trung bình, ít nhất hai lần trong mỗi thập kỷ, nhà cửa, các trang trại và cơ sở hạ tầng bến cảng tại đây lại bị tàn phá nặng nề bởi những cơn bão khốc liệt này.

Bão xoáy nhiệt đới 
Do nằm ở vĩ độ thấp, các hòn đảo này rất hiếm khi bị ảnh hưởng trực tiếp bởi bão xoáy nhiệt đới. Mặc dù vậy, một số cơn bão cực đoan từng gây ra thiệt hại và chết chóc nghiêm trọng. Các đợt bão đổ bộ vào tháng 12 năm 1905 và tiếp đó là tháng 12 năm 1906 đã châm ngòi cho một nạn đói cướp đi sinh mạng của 490 người giữa tháng 8 năm 1905 và tháng 1 năm 1906. Một trận bão xoáy nhiệt đới tàn khốc vào năm 1950 đã giết chết 585 người khi quét qua Anjouan và Moheli, đồng thời làm 70.000 người khác bị thương. Cơn bão này đẩy 40.000 người vào cảnh màn trời chiếu đất, và gây ra mức thiệt hại kinh tế lên tới 3,5 tỷ Franc đối với mùa màng và cơ sở hạ tầng.

Biểu đồ thời tiết

Điểm cực trị địa lý 
Dưới đây là danh sách các tọa độ vươn xa nhất về 4 hướng địa lý trên bản đồ Comoros. Danh sách này loại trừ hòn đảo Mayotte do Pháp quản lý dù chính phủ Comoros vẫn tuyên bố chủ quyền.
 Cực Bắc: Mũi đất không tên nằm ở phía tây bắc Bangoua Kouni, đảo Grande Comore.
 Cực Đông: Bán đảo vô danh nằm ở phía đông Domoni, đảo Anjouan.
 Cực Nam: Mũi đất không tên trên đảo Canzouni, đảo Mohéli.
 Cực Tây: Mũi đất không tên nằm về phía tây Iconi, đảo Grande Comore.

Xem thêm 
 Danh sách quốc gia đảo
 Địa lý Châu Phi

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Quần đảo núi lửa