Nguyễn Thị Thanh Mai

Nguyễn Thị Thanh Mai (sinh ngày 1 tháng 12 năm 1974) là một nhà hóa học, chính trị gia người Việt Nam. Bà là viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới (TWAS) từ năm 2025. Bà được Thủ tướng Phạm Minh Chính bổ nhiệm làm nữ giám đốc đầu tiên trong lịch sử của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh vào ngày 15 tháng 12 năm 2025. Bà được bầu làm Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội Đảng lần thứ XIV vào tháng 1 năm 2026 và Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XVI vào tháng 3 năm 2026.

Xuất thân và học vấn 
Nguyễn Thị Thanh Mai sinh ngày 1 tháng 12 năm 1974, quê Quảng Ngãi, tốt nghiệp ngành Hóa học tại Trường Đại học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh (nay là Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh).

Từ năm 1998 đến 2002, Nguyễn Thị Thanh Mai làm trợ giảng tại bộ môn Hóa phân tích, Khoa Hóa học Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh). Năm 2001, bà được cấp bằng Thạc sĩ ngành Hóa học, chuyên ngành Hóa Phân tích của Trường này. Từ năm 2002 đến 2013, bà là giảng viên tại Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, trong đó từ năm 2002 đến 2005, bà làm nghiên cứu sinh và nhận bằng Tiến sĩ tại Trường đại học Y Dược Toyama, Nhật Bản.

Từ 2007–2012, Nguyễn Thị Thanh Mai làm phó trưởng Khoa Hóa học; từ 2009–2013, bà làm Trưởng bộ môn Hóa Phân tích, Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh). Vào đầu năm 2022, khi đang là Phó hiệu Trưởng Trường Đại học Khoa học tự nhiên, bà được bổ nhiệm kiêm thêm chức vụ Hiệu trưởng Trường Phổ thông Năng khiếu.

Bà được công nhận Phó Giáo sư vào năm 2014 và Giáo sư vào năm 2021.

Tháng 6 năm 2024, bà được bổ nhiệm chức vụ Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh. Ngày 15 tháng 12 năm 2025, bà được Thủ tướng bổ nhiệm chức vụ Giám đốc, trở thành nữ giám đốc đầu tiên trong lịch sử Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh.

Tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XIV, bà được bầu làm Ủy viên Trung ương Đảng. Sau đó, bà trúng cử Quốc hội khóa XVI tại cuộc bầu cử vào tháng 3 năm 2026.

Sự nghiệp 
Nguyễn Thị Thanh Mai là nhà khoa học hàng đầu trong nghiên cứu thuốc từ dược liệu Việt Nam, với nhiều đóng góp quan trọng cho ngành y dược. Với hơn 10 năm nghiên cứu dược liệu Việt Nam, bà đã hoàn thành hai sản phẩm hỗ trợ điều trị ung thư đường tiêu hóa và viêm khớp từ dược liệu nội địa.

Công trình nghiên cứu “Hoạt tính ức chế xanthine oxidase của cây thuốc Việt Nam” đã mang đến những phát hiện quan trọng trong điều trị các bệnh như gout, tiểu đường, Alzheimer, viêm khớp, loét dạ dày và ung thư, kết hợp y học cổ truyền với khoa học hiện đại.

Bà đã hướng dẫn 3 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ; đã hoàn thành 11 đề tài nghiên cứu khoa học các cấp; đã công bố hơn 110 bài báo khoa học, trong đó hơn 50 bài báo khoa học trên tạp chí quốc tế có uy tín. Bà đã xuất bản 2 cuốn sách và 1 chương sách tại các nhà xuất bản có uy tín.

Nguyễn Thị Thanh Mai được trao giải thưởng Kovalevskaia vào năm 2021; được phong danh hiệu Nhà giáo Ưu tú vào năm 2024. Ngoài ra bà còn đạt Giải nhì Giải thưởng Sáng tạo TP Hồ Chí Minh năm 2019.

Bà chính thức được công nhận là Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới (TWAS) từ năm 2025. Nghi thức tiếp nhận thành viên mới được tổ chức ở Diễn đàn Hội nghị lần thứ 17 của TWAS, diễn ra từ ngày 29 tháng 9 đến 2 tháng 10 năm 2025 tại Rio de Janeiro (Brazil).

Vinh danh 

 Nhà giáo Ưu tú, 2014
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới, 2025

Giải thưởng khoa học 
 Giải thưởng Kovalevskaia, 2021
Giải nhì Giải thưởng Sáng tạo TP Hồ Chí Minh, 2019

Công trình khoa học chính

Sách 

Kiểm nghiệm dược liệu (giáo trình, chủ biên), Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, 2020
Thành phần hóa học và hoạt tính ức chế enzyme xanthine oxidase, α-glucosidase và tyrosinase của một số cây thuốc Việt Nam (chuyên khảo, chủ biên), Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, 2020
The enzyme Mechanism of anticancer effect of phytochemicals (Chapter 4: Prenylated Dihydrochalcones from Artocarpus altilis as Antiausterity Agents), Elsevier, 2015

Bài báo khoa học 

A new cytotoxic cardenolide from the roots of Calotropis gigantea, Natural Product Research ISSN 14786419, 2020
A new phenylheptanoid from the leaves of Gnetum gnemon L., Natural Product Research ISSN 14786419, 2020
Calosides A−F, cardenolides from Calotropis gigantea and their cytotoxic activity, Journal of Natural Products ISSN 01633864, 83, 385- 391, 2020
A new phenolic acid from the wood of Mangifera gedebe, Natural Product Research ISSN 14786419, 2019
Paratrimerins G and H, two prenylated phenolic compounds from the stems of Paramignya trimera, Phytochemistr y Letters ISSN 18743900, 23, 78–82, 2018
Moracin VN, a new tyrosinase and xanthine oxidase Inhibitor from the woods of Artocarpus heterophyllus, Natural Product Communicatio ns ISSN 15559475, 12/6, 925- 927, 2017
A new lupane triterpene from Tetracera scandens L., xanthine oxidase inhibitor, Natural Product Research ISSN 14786419, 27/1, 61-67, 2013
Xanthine oxidase inhibitors from Vietnamese Blumea balsamifera, Phytotherapy Research ISSN 10991573, 26, 1178- 1181, 2012
Phenolic constituents from the heartwood of Artocapus altilis and their tyrosinase inhibitory activity, Natural Product Communicatio ns ISSN 15559475, 7/2, 185-186, 2012
Xanthine oxidase inhibitors from the flowers of Chrysanthemum sinense, Planta Medica ISSN 14390221, 72/1, 46-51, 2006

Nguồn:

Tham khảo

Xem thêm
Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
Giải thưởng Kovalevskaya
Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới

Sinh năm 1974
Nhân vật còn sống
Người Quảng Ngãi
Phó Giáo sư
Giáo sư Việt Nam
Tiến sĩ Hóa học Việt Nam
Nữ khoa học gia
Giải thưởng Kovalevskaia
Nhà giáo Ưu tú
Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam
Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh