Power Mac G4 Cube

Power Mac G4 Cube là một dòng máy tính cá nhân Mac do Apple Computer, Inc. kinh doanh từ tháng 7 năm 2000 đến năm 2001. Giám đốc điều hành (CEO) của Apple là Steve Jobs đã lên ý tưởng cho Cube như một cỗ máy tính thu nhỏ nhưng đầy mạnh mẽ và Jony Ive là người thiết kế sản phẩm này. Apple đã phát triển các công nghệ và phương pháp sản xuất mới cho sản phẩm (một cỗ máy tính hình khối kích thước  được đặt trong lớp vỏ polycacbonat trong suốt). Apple định vị cỗ máy này ở phân khúc giữa trong dòng sản phẩm của mình, nằm giữa dòng iMac G3 dành cho người tiêu dùng phổ thông và dòng Power Mac G4 dành cho chuyên gia. Apple đã công bố Cube tại sự kiện Macworld Expo vào ngày 19 tháng 7 năm 2000.

Dù Cube đã giành được nhiều giải thưởng và lời khen ngợi về thiết kế ngay khi ra mắt, các bài đánh giá lại chỉ ra mức giá đắt đỏ so với sức mạnh, khả năng mở rộng hạn chế cùng những khiếm khuyết về mặt thẩm mỹ của nó. Sản phẩm này nhanh chóng trở thành một thất bại thương mại với chỉ 150.000 máy được bán ra trước khi công ty đình chỉ sản xuất trong vòng một năm kể từ ngày công bố. Cube là một trong những thất bại hiếm hoi của công ty dưới thời Jobs sau khi họ lèo lái thành công để tránh khỏi bờ vực phá sản. Tuy nhiên, sản phẩm này đã truyền cảm hứng cho các thiết bị Apple trong tương lai, trải dài từ iPod cho đến Mac mini. Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại cùng nhiều bảo tàng khác vẫn đang lưu giữ các mẫu Cube trong bộ sưu tập của họ.

Tổng quan 

Power Mac G4 Cube là một chiếc máy tính hình khối nhỏ gọn được treo lơ lửng trong một lớp vỏ polycacbonat kích thước . Lớp nhựa trong suốt được thiết kế nhằm tạo cảm giác rằng chiếc máy tính đang bay lơ lửng. Lớp vỏ này chứa các chức năng quan trọng của máy tính bao gồm một ổ đĩa quang dạng nuốt đĩa. Cube yêu cầu một màn hình rời sử dụng kết nối Apple Display Connector (ADC) hoặc Video Graphics Array (VGA). Cỗ máy không trang bị quạt để luân chuyển không khí và nhiệt xuyên qua vỏ máy. Thay vào đó, thiết bị được tản nhiệt thụ động với lượng nhiệt thoát ra ngoài qua một tấm lưới tản nhiệt nằm trên đỉnh vỏ. Phiên bản tiêu chuẩn xuất xưởng với bộ xử lý PowerPC G4 450 MHz, bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên (RAM) 64 MB, ổ đĩa cứng 20 GB và một card đồ họa ATI Rage 128 Pro. Phiên bản cao cấp hơn trang bị bộ xử lý 500 MHz, dung lượng RAM gấp đôi cùng ổ đĩa cứng 30 GB chỉ được bán độc quyền thông qua cửa hàng trực tuyến của Apple.

Kích thước nhỏ gọn của Cube khiến nó không có không gian cho các khe cắm mở rộng. Dù thiết bị sở hữu một card đồ họa cắm trong khe Accelerated Graphics Port (AGP) tiêu chuẩn, nó lại không thể chứa vừa một card đồ họa có kích thước đầy đủ. Bộ nguồn của máy được đặt bên ngoài nhằm tiết kiệm không gian và Cube cũng hoàn toàn không có giắc cắm âm thanh. Thay vào đó, Cube xuất xưởng kèm hệ thống loa tròn cùng bộ khuếch đại kỹ thuật số của Harman Kardon và kết nối thông qua cổng Universal Serial Bus (USB). Bất chấp kích thước nhỏ gọn, khung máy của Cube vẫn chứa vừa ba khe cắm RAM, hai cổng FireWire 400 cùng hai cổng USB 1.1 để kết nối các thiết bị ngoại vi. Những cổng kết nối này cùng cáp nguồn được bố trí ở mặt dưới của cỗ máy. Người dùng có thể tiếp cận các linh kiện bên trong máy bằng cách lật ngược thiết bị và sử dụng một tay cầm dạng bật ra để kéo toàn bộ cụm linh kiện bên trong trượt khỏi lớp vỏ.

Phát triển 

Cube là một sản phẩm quan trọng đối với Apple, đặc biệt là đối với CEO Apple Steve Jobs. Ông cho biết ý tưởng về sản phẩm này xuất phát từ mong muốn của chính ông dưới tư cách là một người dùng máy tính cần một thiết bị nằm giữa iMac và Power Mac G4. Ông từng nói: "Tôi muốn màn hình [phẳng] Cinema Display nhưng tôi không cần các tính năng của Power Mac". Tính thẩm mỹ tối giản của Jobs đã ảnh hưởng đến các thành phần cốt lõi của thiết kế, từ việc loại bỏ nút nguồn cơ học cho đến ổ đĩa quang không khay và khả năng vận hành yên tĩnh không cần quạt tản nhiệt. Đội ngũ thiết kế tại Apple do Jonathan Ive dẫn dắt đã thu nhỏ một hệ số hình dạng máy tính để bàn mạnh mẽ. Họ đánh giá các máy tính để bàn dạng tháp truyền thống là một thiết kế lười biếng chỉ xoay quanh những gì dễ dàng nhất cho các kỹ sư. Cube đại diện cho một sự thay đổi trong nội bộ Apple khi các nhà thiết kế ngày càng nắm giữ nhiều quyền lực hơn đối với khâu thiết kế sản phẩm. Tờ The New York Times gọi Cube là "thiết kế công nghiệp [...] thuần túy" gợi nhớ đến các khái niệm của Bauhaus.

Cube đại diện cho nỗ lực của Apple trong việc đơn giản hóa chiếc máy tính xuống những yếu tố cần thiết cốt lõi nhất. Nhà báo Jason Snell gọi cỗ máy này là một ví dụ về nỗi ám ảnh của Jobs và Ive đối với "Hộp đen" (những cỗ máy tính thu nhỏ dày đặc ẩn mình bên trong một lớp vỏ đẹp mắt nhằm che giấu "phép thuật" của công nghệ). Vì Cube không có quạt tản nhiệt nên thiết kế đã bắt đầu bằng bộ phận tản nhiệt. Nút nguồn có khả năng bật lên chỉ bằng một cái vẫy tay hoặc chạm nhẹ đã được hiện thực hóa thông qua việc sử dụng công nghệ cảm ứng điện dung. Apple đã mất sáu tháng để phát triển công thức nhựa độc quyền cho lớp vỏ. Nỗ lực phát triển Cube đã tiên phong cho những công dụng cùng quy trình vật liệu mới tại Apple để từ đó mang lại lợi ích cho các sản phẩm sau này. Do những công nghệ được tích hợp trong Cube, các kỹ sư của Apple đã gặp nhiều khó khăn trong việc giữ cho tổng chi phí ở mức thấp. Giám đốc quảng cáo Ken Segall nhớ lại rằng Jobs đã biết về mức giá của sản phẩm không lâu trước một cuộc họp với công ty quảng cáo. Ông tỏ ra "thực sự bàng hoàng" trước tin tức này khi nhận ra rằng mức giá đắt đỏ có thể sẽ dẫn đến sự thất bại của sản phẩm.

Phát hành và đón nhận 
Những tin đồn về một chiếc máy tính Apple hình lập phương đã rò rỉ từ nhiều tuần trước đó và một số trang web đã đăng tải những hình ảnh được cho là của sản phẩm này. G4 Cube chính thức được công bố tại sự kiện Macworld vào ngày 19 tháng 7 năm 2000 như một tiết mục "one more thing" (thêm một điều nữa) ở cuối chương trình. Jobs đã ca ngợi nó là sự kết hợp giữa sức mạnh của Power Mac G4 với thiết kế bóng bẩy cùng công nghệ thu nhỏ mà Apple đã học hỏi từ quá trình sản xuất iMac. Bên cạnh Cube, Apple cũng giới thiệu một mẫu chuột, bàn phím cùng các màn hình mới để bổ sung cho cỗ máy này.

Kích thước và vẻ ngoài của cỗ máy ngay lập tức gây ra nhiều ý kiến trái chiều. Biên tập viên Andrew Gore của Macworld coi đây là một dấu hiệu cho thấy Apple đã thành công trong việc tạo ra một sản phẩm tiên tiến. Thiết kế này vừa là điểm đáng khen ngợi vừa là chủ đề của những lời chế giễu khi người ta so sánh nó với khối lập phương của người Borg, máy nướng bánh mì hoặc một hộp khăn giấy Kleenex. Những người khác lại so sánh nó với NeXTcube. Ive cùng đội ngũ thiết kế cảm thấy rất thích thú với sự so sánh thiết bị này với hộp khăn giấy đến mức họ đã sử dụng các vỏ hộp Cube dự phòng cho mục đích đó ngay trong phòng thu của mình.

Các bài đánh giá nhìn chung đều mang tính tích cực. Cây bút Peter H. Lewis của The New York Times đã gọi đây là chiếc máy tính hấp dẫn nhất trên thị trường và nhận định rằng cỗ máy này khi kết hợp cùng màn hình và thiết bị ngoại vi của Apple đã tạo ra một "bức điêu khắc trên bàn làm việc". PC Magazine Australia cho biết sau khi thay đổi diện mạo của máy tính với iMac, G4 Cube đã nâng tiêu chuẩn đối với các đối thủ cạnh tranh lên một tầm cao mới. Gore gọi Cube là một tác phẩm nghệ thuật mang lại cảm giác giống như đồ điêu khắc hơn là một thiết bị công nghệ nhưng ông cũng lưu ý rằng người dùng phải chấp nhận những sự thỏa hiệp nhằm phục vụ cho nghệ thuật. Cây bút Walt Mossberg của The Wall Street Journal đã gọi nó là "chiếc máy tính cá nhân lộng lẫy nhất" mà ông từng thấy.

Các nhà phê bình lưu ý rằng để dễ dàng cắm và rút các thiết bị ngoại vi, người dùng phải nghiêng toàn bộ cỗ máy. Điều này mang lại rủi ro vô tình kích hoạt chế độ ngủ hoặc làm rơi hoàn toàn chiếc máy tính bằng nhựa nhẵn bóng. Tạp chí Macworld nhận thấy nút nguồn cảm ứng quá nhạy và họ thường xuyên vô tình kích hoạt chế độ ngủ. Họ báo cáo rằng ổ đĩa cứng 5400 vòng/phút cùng dung lượng RAM 64 MB trên phiên bản tiêu chuẩn đã làm chậm hệ thống một cách đáng kể.

Cube đã giành được một số giải thưởng thiết kế quốc tế ngay khi ra mắt cùng danh hiệu máy tính để bàn tốt nhất của PC Magazine cho Giải thưởng Đổi mới Kỹ thuật. Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại đã mua lại và trưng bày G4 Cube cùng các thiết bị ngoại vi của nó bên cạnh những sản phẩm Apple khác. Ngoài ra, Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ và Bảo tàng Powerhouse cũng lưu giữ một chiếc Cube trong bộ sưu tập của họ.

Doanh số 
Việc giới thiệu Cube không phù hợp với dòng sản phẩm trọng tâm mà Jobs đã giới thiệu kể từ khi ông trở lại Apple. Điều này khiến thiết bị không có đối tượng khách hàng rõ ràng. Nó đắt ngang với một chiếc Power Mac có cấu hình tương đương nhưng lại không có thêm không gian cho việc bổ sung ổ lưu trữ hay khe cắm PCI. Tương tự như vậy, nó đắt hơn nhiều so với một chiếc iMac phiên bản nâng cấp dành cho người tiêu dùng. Jobs tưởng tượng rằng các chuyên gia sáng tạo và nhà thiết kế sẽ khao khát sở hữu một chiếc máy như vậy. Ông cũng tin rằng sản phẩm này tuyệt vời đến mức nó sẽ định hình lại thói quen mua sắm của người dùng.

Doanh số của Cube thấp hơn nhiều so với mong đợi. Trở về từ bờ vực phá sản, Apple đã trải qua 11 quý có lãi trước khi công bố Cube. Tuy nhiên, báo cáo tài chính cuối năm 2000 của Apple lại hụt mất 180 triệu USD so với doanh thu dự kiến. Sự sụt giảm lợi nhuận một phần bắt nguồn từ Cube khi số lượng máy bán ra chỉ bằng 1/3 so với kỳ vọng của Apple và gây ra khoản thiếu hụt 90 triệu USD trong mục tiêu doanh thu. Cụ thể, Apple đã xuất xưởng 29.000 máy Cube trong quý đó so với con số 308.000 máy iMac. Các nhà bán lẻ tồn đọng quá nhiều sản phẩm. Điều này khiến Apple phải gánh một lượng lớn hàng tồn kho khi bước sang năm 2001 (lượng hàng mà họ dự kiến sẽ bán kéo dài cho đến tháng 3). Chiếc máy tính đã thu hút những khách hàng cao cấp mong muốn một thiết kế nhỏ gọn và bóng bẩy nhưng Jobs thừa nhận tệp khách hàng đó nhỏ hơn so với dự đoán. Tháng 2 năm 2001, Apple đã giảm giá cho mẫu 500 MHz và bổ sung thêm các tùy chọn mới về bộ nhớ, ổ đĩa cứng cùng card đồ họa. Những bản cập nhật này mang lại rất ít sự khác biệt và doanh số bán hàng vẫn tiếp tục sụt giảm. Trong quý đầu tiên của năm 2001, Apple chỉ bán được 12.000 máy. Con số này chỉ chiếm vỏn vẹn 1,6% tổng doanh số máy tính của công ty.

Bên cạnh mức giá đắt đỏ, Cube còn gặp phải nhiều vấn đề về mặt thẩm mỹ. Những người mua đầu tiên nhận thấy các vết nứt bắt nguồn từ quy trình ép phun nhựa. Ý tưởng về một sản phẩm tập trung vào thiết kế nhưng lại chứa đựng những khiếm khuyết về mặt thẩm mỹ đã biến thành một sự cố quan hệ công chúng tiêu cực cho Apple. Điều này cũng làm nản lòng những khách hàng tiềm năng vốn coi thiết kế là sức hút chính của sản phẩm. Sự khác biệt hoàn toàn của Cube so với một chiếc máy tính cá nhân truyền thống đã khiến những người mua tiềm năng xa lánh sản phẩm này. Nó cũng làm trầm trọng thêm những khó khăn của Apple trên thị trường khi họ phải cạnh tranh với hiệu suất của PC chạy Windows. Benj Edwards từ Macworld viết rằng người tiêu dùng coi Cube như "một món đồ chơi thiếu sức mạnh và quá đắt đỏ hoặc [...] một chiếc hộp xám siêu hình học xa lạ về mặt cảm xúc lơ lửng trong một nhà tù bằng kính không thể chạm tới". Việc thiếu khả năng mở rộng nội bộ cùng sự phụ thuộc vào các thiết bị ngoại vi USB và FireWire ít phổ biến hơn cũng làm tổn hại đến cơ hội thành công của chiếc máy tính này.

Mặc dù Jobs rõ ràng rất yêu thích cỗ máy này nhưng ông đã nhanh chóng ngừng sản xuất sản phẩm có hiệu suất kém này. Vào ngày 3 tháng 7 năm 2001, một thông cáo báo chí của Apple đã đưa ra tuyên bố bất thường rằng máy tính này đang bị "đình chỉ vô thời hạn" quá trình sản xuất do nhu cầu thấp (thay vì bị hủy bỏ hay khai tử). Apple không loại trừ khả năng cho ra mắt một mẫu Cube nâng cấp trong tương lai nhưng họ cũng đánh giá điều đó khó có thể xảy ra. Nhà báo kinh doanh Karen Blumenthal gọi Cube là thất bại lớn đầu tiên của Jobs kể từ khi ông trở lại Apple. Khả năng nhanh chóng bỏ lại sai lầm phía sau của Jobs đã biến Cube thành một "chấm nhỏ" trong lịch sử của Apple theo lời Segall, một thất bại nhanh chóng bị lãng quên giữa muôn vàn cải tiến thành công khác.

Di sản 
Dù CEO Apple Tim Cook đã gọi Cube là "một thất bại ngoạn mục" và thiết bị chỉ bán được 150.000 máy trước khi bị ngừng sản xuất nhưng nó lại trở nên cực kỳ phổ biến đối với một nhóm nhỏ những người hâm mộ cuồng nhiệt. Benj Edwards từ Macworld viết rằng Cube là một sản phẩm đi trước thời đại vì sức hút của nó đối với người hâm mộ nhiều năm sau khi bị ngừng sản xuất chính là minh chứng cho tầm nhìn của cỗ máy. Sau khi ngừng sản xuất, sản phẩm này đã được các đại lý bán lại với mức giá cao ngất ngưởng. Cùng với đó, một ngành công nghiệp thủ công đã phát triển nhằm kinh doanh các bản nâng cấp và sửa đổi để làm cho máy chạy nhanh hơn hoặc mát hơn. Hai thập kỷ sau khi ra mắt, John Gruber đã viết rằng Cube là một "thất bại đáng giá [...] Những cỗ máy tính mạnh mẽ cần phải trở nên nhỏ gọn hơn, êm ái hơn và hấp dẫn hơn. Cube đã thúc đẩy sự tiến bộ của công nghệ kỹ thuật số". CNET đã gọi cỗ máy này là "một ví dụ mang tính biểu tượng của thiết kế thời đại thiên niên kỷ". Vẻ ngoài độc đáo và đậm chất vị lai đã giúp nó trở thành một đạo cụ trong một số bộ phim điện ảnh và chương trình truyền hình như Absolutely Fabulous, The Drew Carey Show cùng 24. Người ta cũng sử dụng 16 máy Cube để cấp nguồn cho các màn hình của những bảng điều khiển máy tính trong phim Star Trek: Enterprise.

Mặc dù Cube thất bại về mặt thương mại nhưng sản phẩm này lại truyền cảm hứng cho các thiết bị Apple trong tương lai. Những nỗ lực trong việc thu nhỏ các linh kiện máy tính sẽ mang lại lợi ích cho các cỗ máy sau này như iMac G4 màn hình phẳng. Đồng thời, những nỗ lực mà Apple bỏ ra để học cách gia công chính xác các bộ phận của Cube sẽ đóng vai trò không thể thiếu đối với thiết kế của những chiếc MacBook vỏ nhôm. Dòng máy Mac mini đã gói gọn toàn bộ một chiếc máy tính vào trong một lớp vỏ có kích thước chỉ bằng 1/5 so với Cube và vẫn giữ lại một số triết lý thiết kế của Cube. Khác biệt với mức giá đắt đỏ của Cube, dòng Mini có giá bán lẻ chỉ 499 USD và đã trở thành một sản phẩm thành công tiếp tục góp mặt trong dải sản phẩm của Apple. Hình dáng khối lập phương trong mờ sẽ quay trở lại với thiết kế của cửa hàng bán lẻ chủ lực Apple Fifth Avenue tại Thành phố New York. Công nghệ cảm ứng điện dung sẽ tái xuất trong các dòng sản phẩm iPod và iPhone. Hơn nữa, thiết kế tản nhiệt dạng đứng cùng họa tiết lưới dạng mắt cáo của Cube đã được những phiên bản năm 2013 và năm 2019 của Mac Pro kế thừa.

Thông số kỹ thuật

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 

Giới thiệu liên quan đến máy tính năm 2000
Máy tính để bàn Macintosh
Thiết kế vỏ máy Macintosh
G4 Cube
G4 Cube
Sản phẩm Apple Inc. đã ngừng sản xuất