Lưu Văn Lợi

Lưu Văn Lợi có bí danh Nguyễn Văn Lê với bút danh Khoa Phong (1913 – 2016) là một nhà báo, quân nhân, nhà ngoại giao người Việt Nam. Ông từng là Tổng biên tập - Giám đốc Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Trưởng Ban Biên giới Hội đồng Bộ trưởng, Vụ trưởng Vụ Á châu.

Tiểu sử 
Lưu Văn Lợi sinh ngày 1 tháng 7 năm 1913 tại làng Gia Thụy, quận Long Biên, Hà Nội. Ông từng theo học tại Trung học Bonal - Hải Phòng cùng với nhà văn Nguyễn Huy Tưởng.

Từng làm cố vấn cho một số lãnh đạo cao cấp của Việt Nam như: Chánh Văn phòng Bộ Ngoại giao - Văn thư đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh; Cố vấn pháp lý cho Lê Đức Thọ và Xuân Thủy tại Hội nghị Paris; Trưởng Ban Biên giới của Hội đồng Bộ trưởng.  Đồng nghiệp gọi ông là “từ điển sống của Bộ Ngoại giao”, trong cuốn hồi ký Gió bụi đường hoa ông thuật lại 50 năm sự nghiệp của mình, các sự kiện được ông viết lại hoàn toàn bằng trí nhớ. Lưu Văn Lợi lập gia đình với Hoàng Hương Bình, một nhà báo từng thuộc ban lãnh đạo của báo Quốc hội trước năm 1946.

Ông mất vào ngày 2 tháng 6 năm 2016.

Sự nghiệp

Sự nghiệp báo chí 
Năm 1939, Lưu Văn Lợi xuống Hải Phòng làm công chức nhà Đoan. Năm 1944, khi đang làm việc tại xã Phúc Yên, Lưu Văn Lợi được Trần Quốc Hương vận động gia nhập Hội Văn hóa Cứu quốc. Năm 1945, ông tiếp tục làm việc tại nhà Đoan ở Hà Nội và cùng Nguyễn Hữu Đang, Nguyễn Huy Tưởng cùng cho in tạp chí Tiên Phong của Việt Minh, số đầu tiên phát hành tháng 11 năm 1945. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc Sở Kiểm duyệt Bắc bộ, cùng Nguyễn Đình Thi và Xuân Diệu thực hiện cuốn sách Temoignages et document Francais relatifs à la colonisation Francaise au Vietnam hay có tựa tiếng Việt là Tám mươi năm tội ác. Năm 1946, Lưu Văn Lợi làm Tổng biên tập tờ Le peuple (Quần chúng), tờ báo chỉ xuất bản trong khoảng 1 năm.

Từ tháng 3 năm 1947, Lưu Văn Lợi là gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam với vai trò nhà báo, Trưởng phòng Địch vận thuộc Bộ Tổng tư lệnh. Cũng trong năm 1948, Lưu Văn Lợi là thành viên một đơn vị vũ trang tuyên truyền gồm khoảng 40 người được thành lập, nhân sự gồm một nửa là người Đức, một nửa là người Việt Nam. Đội lấy tên là Guillaume Tell, do Lê Đức Nhân làm đội trưởng, hoạt động tại hai tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn.

Đầu năm 1949, ông thôi giữ chức Trưởng phòng Địch vận và sang làm Trưởng phòng Tuyên truyền. Từ năm 1950, Nhà xuất bản Vệ quốc quân sáp nhập với báo Quân du kích thành Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, ông được cử làm Giám đốc và thư ký tòa soạn của Báo.

Công tác ngoại giao 
Năm 1954, với bí danh "Thiếu tá Nguyễn Văn Lê", ông là thành viên đoàn đại biểu Bộ Tổng tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam đàm phán với đoàn đại biểu Bộ Tổng chỉ huy Quân đội Viễn chinh Pháp tại Hội nghị Trung Giã. Trước năm 1960, ông được cử sang Liên Xô học tập, sau đó được bổ nhiệm làm Vụ trưởng Vụ Á châu từ năm 1961 đến 1963.

Năm 1972, Lưu Văn Lợi tham gia đàm phán tại Trại Davis, với quân hàm Đại tá và vai trò cố vấn pháp lý của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Năm 1973, ông là một trong số Trợ lý Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Phó trưởng đoàn đại biểu quân sự Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị liên hợp bốn bên tại Sài Gòn.

Từ năm 1978 đến 1989, ở tuổi 72, ông vẫn được tín nhiệm giữ chức Trưởng Ban Biên giới Hội đồng Bộ trưởng.

Lưu Văn Lợi nghỉ hưu từ tháng 4 năm 1990.

Khen thưởng 

 Huân chương Độc lập – hạng Nhì và Ba
 Huân chương Lao động – hạng Nhất
 Huân chương Kháng chiến (chống Pháp ) –hạng Nhất;
 Huân chương Kháng chiến (chống Mỹ) - hạng Nhất
 Huân chương Chiến thắng – hạng Nhì 
 Huân chương Chiến sĩ vẻ vang – hạng Nhất, Nhì, Ba; 
 Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng
 Huân chương Chiến công – hạng Ba (1954)
 Huân chương Hồ Chí Minh (tháng 5 năm 2007)

Ấn bản 

 Việt Nam đất, biển, trời (Nhà xuất bản Công an Nhân dân, 1990)
 Cuộc tranh chấp Việt - Trung về hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa (Nhà xuất bản Công an Nhân dân, 1995)
 Các cuộc đàm phán Lê Đức Thọ - Kissinger (viết chung với Nguyễn Anh Vũ, Nhà xuất bản Công an Nhân dân, 1996)
 Ngoại giao Đại Việt (Nhà xuất bản Công an Nhân dân, 2000)
 50 năm Ngoại giao Việt Nam 1945-1995 (Nhà xuất bản Công an Nhân dân, 2000)
 Gió bụi đường hoa (Hồi ký, Nhà xuất bản Công an Nhân dân, 2007)
 Hội nghị quân sự Trung Giã và Hiệp định Giơnevơ 1954 về Việt Nam (Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia phát hành năm 2012)
 Cảm xúc về cuốn Quân trung từ mệnh tập của Nguyễn Trãi

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Nhà ngoại giao Lưu Văn Lợi: Uyên bác và giản dị (Nguyễn Hồng Thạch, Báo Giáo dục và Thời đại)

Người họ Lưu tại Việt Nam
Người Hà Nội
Chủ nhiệm Ủy ban Biên giới quốc gia Việt Nam
Nhà ngoại giao Việt Nam
Nhà báo Việt Nam thời kỳ 1945-1975
Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Huân chương Hồ Chí Minh
Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhất
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất
Huân chương Chiến công hạng Ba
Huân chương Chiến thắng hạng Nhì
Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất
Huân chương Độc lập hạng Nhì
Huân chương Lao động hạng Nhất
Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam