HQ-17

HQ-17 (; tên định danh NATO: CH-SA-15) là một hệ thống tên lửa đất đối không, tiêu diệt mục tiêu độ cao thấp đến trung bình trong mọi điều kiện thời tiết, và được phát triển dựa trên Tor-M1. Hệ thống do Tập đoàn Khoa học và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASIC) phát triển.

Phát triển 
Năm 1996, Trung Quốc đặt mua 14 hệ thống tên lửa phòng không Tor-M1 từ Nga, được bàn giao theo hợp đồng vào năm 1997.

Đến năm 1999, một hợp đồng khác được ký kết giữa hai nước cho 13 hệ thống Tor-M1, và việc bàn giao được thực hiện vào năm 2000.

Khoảng năm 2000, China tìm cách xin cấp phép sản xuất nội địa hệ thống tên lửa Tor-M1; tuy nhiên, Nga được cho là đã từ chối lời đề nghị của Trung Quốc.

Do đó, Trung Quốc đã quyết định tiến hành sao chép ngược (reverse-engineering) hệ thống này..

HQ-17 được biên chế vào quân đội Trung Quốc vào khoảng đầu năm 2013. Sự tồn tại của hệ thống này được phía Trung Quốc xác nhận vào năm 2015. Một biến thể xuất khẩu mang tên FM-2000 đã được trưng bày tại Triển lãm Hàng không Chu Hải 2018. Năm 2019, trong lễ duyệt binh kỷ niệm 70 năm thành lập nước CHND Trung Hoa, biến thể bánh lốp HQ-17A đã được công bố công khai.

Thiết kế 

HQ-17 có nhiều cải tiến so với hệ thống Tor-M1.

HQ-17 sử dụng xe phóng bánh xích cơ động địa hình do Trung Quốc phát triển, trang bị ăng-ten nhận dạng địch–ta (IFF) mới đặt trên radar trinh sát, cùng radar mảng quét điện tử giúp nâng cao khả năng chống gây nhiễu.

Hệ thống cũng có khả năng liên kết dữ liệu (data-link) với các hệ thống phòng không khác của Trung Quốc.

Một khẩu đội HQ-17 điển hình bao gồm 1 xe chỉ huy, 4 xe phóng tên lửa, 2 xe nạp đạn NG-80, 2 xe vận chuyển đạn NG-80 và các phương tiện bảo đảm khác. Mặc dù một khẩu đội HQ-17 thường tác chiến độc lập, hệ thống vẫn có thể nhận dữ liệu mục tiêu qua liên kết dữ liệu (data-link) từ các radar trinh sát.

HQ-17 được thiết kế để cơ động theo kịp các đơn vị cơ giới, như các tiểu đoàn xe tăng, nhằm cung cấp ô phòng không khi đang hành tiến.

Ngoài ra, hệ thống còn có nhiệm vụ bảo vệ các mục tiêu quân sự quan trọng như căn cứ, trận địa và cơ sở hạ tầng trọng yếu..

Vũ khí 
Tên lửa của HQ-17 có kích thước và hình dáng khá tương đồng với Tor-M1.

 Khối lượng: khoảng 165 kg
 Chiều dài: khoảng 2,9 m
 Đường kính: khoảng 0,23 m

Tầm bắn xiên để đánh chặn mục tiêu trên không đạt từ 1,5 km đến 15 km, nhỉnh hơn một chút so với Tor-M1, và hoạt động trong độ cao từ 10 m đến 10 km.

Hệ thống dẫn đường của tên lửa HQ-17 sử dụng dẫn đường radar bán chủ động, với tín hiệu điều khiển có thể đến từ:

 radar bám bắt mục tiêu,
 kính ngắm truyền hình (TV),
 hoặc kính ngắm ảnh nhiệt trên xe phóng.

Mỗi xe phóng mang 2 cụm, mỗi cụm 4 ống phóng, tổng cộng 8 tên lửa. Việc nạp lại được thực hiện 4 tên lửa mỗi lần bằng xe tiếp đạn khung gầm Shaanxi SX2306 được trang bị cần cẩu.

Điều khiển hỏa lực 
Mỗi xe phóng của HQ-17 được trang bị:

 1 radar trinh sát PESA (mảng pha quét thụ động)
 1 radar dẫn bắn AESA (mảng pha quét điện tử chủ động)

Radar PESA của Trung Quốc có tầm phát hiện khoảng 45 km, lớn hơn so với hệ thống Tor-M1 ban đầu.

Hệ thống có khả năng:
 giám sát tới 48 mục tiêu
 theo dõi 24 mục tiêu
 đồng thời tiêu diệt 2 mục tiêu

Ngoài radar, các thiết bị bám bắt khác bao gồm:
 máy đo xa laser
 kính ngắm ảnh nhiệt
 kính ngắm truyền hình (TV)

Những cảm biến này giúp hệ thống hoạt động hiệu quả ngay cả trong môi trường bị gây nhiễu hoặc điều kiện thời tiết phức tạp.

Khung gầm 
Xe phóng của HQ-17 tích hợp cả tên lửa và radar trên cùng một khung gầm, cho phép tác chiến độc lập mà không cần các phương tiện khác trong khẩu đội.

Phiên bản bánh xích:
 Khối lượng khoảng 32 tấn
 Kích thước: dài 8 m, cao 3,2 m, rộng 4 m
 Trang bị động cơ diesel ~750–800 mã lực
 Tốc độ tối đa 65 km/h
 Tầm hoạt động khoảng 600 km.

Phiên bản bánh lốp:
 Do Dongfeng Motor Corporation sản xuất, cấu hình 6×6, tương tự MZKT-6922
 Khối lượng khoảng 30 tấn
 Kích thước: dài 9,7 m, cao 3,1 m, rộng 3,7 m
 Có hệ dẫn động tất cả các bánh, hệ thống bơm hơi lốp trung tâm, và giáp nhẹ chống đạn bộ binh và mảnh pháo
 Trang bị động cơ diesel ~400 mã lực
 Tốc độ tối đa 80 km/h
 Tầm hoạt động khoảng 800 km.

Một cải tiến đáng chú ý của phiên bản bánh lốp là khả năng vừa di chuyển vừa khai hỏa.

Trang bị 
HQ-17 phiên bản bánh xích và HQ-17A phiên bản bánh lốp hiện đều đang phục vụ trong Lục quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Vào tháng 5 năm 2021, khoảng 2 khẩu đội HQ-17A đã được triển khai trong biên chế của Bộ Tư lệnh Quân khu Tân Cương (Trung Quốc) ở độ cao trên 4.500 m, hoạt động cùng với 2 khẩu đội pháo phản lực phóng loạt PHL-11.

Các phiên bản 

 HQ-17
 Phiên bản xe bánh xích
 HQ-17A
 Phiên bản xe bánh lốp (tên ký hiệu của NATO: CH-SA-15B)
 FM-2000
 Phiên bản xuất khẩu của HQ-17A. Được nâng cấp với hệ thống đối kháng điện tử (ECM), đặc biệt là khả năng chống gây nhiễu (counter-jamming) khi phải đối phó nhiều mục tiêu cùng lúc.
 HQ-17AE
 Biến thể xuất khẩu, phát triển dựa trên phiên bản bánh lốp HQ-17A.
 CASIC Anti-UAV System
Ra mắt tại Triển lãm Hàng không Chu Hải 2022. Do CASIC phát triển, thành phần HQ-17AE bao gồm:
Tên lửa tầm ngắn QW-12, radar trinh sát tầm thấp DK-1, hệ thống phòng thủ UAV ZR-1500, trạm điều khiển mặt đất ZK-K20  Hệ thống này được thiết kế để đối phó UAV và các mục tiêu bay tầm thấp, kết hợp nhiều lớp cảm biến và hỏa lực trong cùng một mạng lưới.

Các nước trang bị 
 
 Lục quân Trung Quốc: 200 hệ thống HQ-17 và 50 hệ thống HQ-17A (tính đến năm 2023).

 
 HQ-17AE

 
 HQ-17AE

 
 HQ-17AE

Tham khảo

Thư mục 
 

Tên lửa đất đối không
Tên lửa đất đối không Trung Quốc
Vũ khí Trung Quốc