Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Orhan I

Orhan I (1281－1361; Ottoman: اورخان غازی, ) là vị sultan thứ hai của Đế quốc Ottoman.

Tiểu sử 
Là con của Osman I. Sử sách miêu tả Orhan là người có thân hình cao ráo, bộ râu vàng hoe và đôi mắt màu xanh. Ông được xem là một vị minh quân, nổi tiếng về lòng khoan dung và mộ đạo. Ông còn được xem là một chiến binh kiên trì và quả cảm. Trong thời gian rảnh rỗi, ông thường đi xem xét dân tình. Ông đã được thần dân mến mộ.

Orhan I trở thành thủ lĩnh bộ lạc Osmanli sau khi Osman I mất năm 1326, được người đời sau xem là sultan thứ nhì của Đế quốc Ottoman. Năm 1346, ông cưới Theodora, con gái hoàng đế Iōannēs VI Kantakouzēnos của Đế quốc Byzantine. Vợ thứ của ông là Holofira, con gái hoàng tử Byzantine ở Yarrhisar. Holofira đã chạy trốn khỏi Byzantine cùng với Orhan vì song thân của bà đang sắp đặt cho bà cưới hoàng tử Bilecik. Sau khi cưới Orhan I bà cải sang đạo Hồi và lấy tên là Nilufer Hatun. Bà này sinh cho ông Murad, vị sultan thứ ba của đế quốc Ottoman. Ông đánh thắng hoàng đế Byzantine Andronikos III Paleologos và xâm lược phần lớn vùng Tây Bắc Tiểu Á, trong đó có cả Nicaea và Izmit. Năm 1345, Orhan viếng thăm hoàng đế Byzantine Iōannēs VI Kantakouzēnos. Trong chuyến viếng thăm này, Orkhan đã cưới Theodora Hatun - con gái Iōannēs VI. Orkhan vượt sông Dardanelles 2 lần: Để giúp Iōannēs đánh vua Stefan Dushan của Serbia và để mở mang bờ cõi Ottoman.
 
Năm 1354, Orhan sai con trưởng là Suleyman Pasha chiếm thành phố Gallipoli từ tay quân Byzantine.

Gia quyến 
 Vợ:
 Nilufer Hatun
 Asporca Hatun
 Theodora Hatun
 Eftandise Hatun
 Con:
 Con trai:
 Suleyman Pasha (mất 1357)
 Murad I, sultan thứ ba của Đế quốc Ottoman
 Ibrahim
 Halil
 Kasim
 Con gái:
 Fatma Hatuni

Chú thích

Liên kết ngoài 
 Tiểu sử Orhan Gazi

Sultan nhà Ottoman thế kỉ 14
Sinh năm 1281
Mất năm 1362
Vua Turk
Mất năm 1361
Chôn cất ở Thổ Nhĩ Kỳ
Loa siêu trầm

Loa siêu trầm (tiếng Anh:subwoofer) hay còn gọi là loa sub, là một loại loa được thiết kế để tái tạo âm thanh tần số thấp, thường từ 20 Hz đến 200 Hz. Loa này có khả năng tạo ra âm thanh mạnh mẽ và sâu lắng, thích hợp để sử dụng trong các hệ thống âm thanh chuyên nghiệp, như hệ thống âm thanh sân khấu, hệ thống âm thanh phòng hát hoặc hệ thống âm thanh gia đình.

Trên thực tế có hai loại loa siêu trầm:
"Sub hơi" là loa không có bộ khuếch đại âm thanh riêng và được lấy tín hiệu từ một âm ly như các loa bình thường khác. 
"Sub điện" là loại có bộ khuếch đại âm thanh riêng bên trong nó, mặt khác có bộ cắt tần số để loại bỏ các âm có tần số cao để nó chỉ thể hiện giải tần số âm thanh như đã nêu ở trên.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Subwoofer Tests  Subwoofer Tests performed by Ilkka Rissanen. Detailed measurements, graphs, and a discussion forum.
DIY Subwoofer Forum  Discussion forum for Sealed, Ported, SonoSub, Infinite Baffle, and more. Complete with projects, tips, and guides. 
AV Talk Subwoofer Tests  In-depth, subwoofer testing
Setting up a Subwoofer for Home Theater - detailed guide on Big Picture Big Sound
The Subwoofer DIY Page
DIY Audio The forum for DIY enthusiasts (includes subwoofer section).
Rythmik Servo Technology Information on how servo subwoofers work, including an animated example.
Realm of Excursion A site and forum dedicated to audio, including a large number of videos featuring high excursion speakers/subwoofers.
Sub woofer builder.com Bill Collison's sub woofer design site
Harry Brill, Jr.'s photos of large-scale concert subwoofers in end-fired cardioid positioning
Ales Dravinec. R&D manager, EONA ADRaudio. Cardioid subwoofer photograph example. ProSoundWeb Live Audio Board
Mike Babcock (www.themonitorguy.com). Cardioid subwoofer prediction software examples with charts and photos. ProSoundWeb Live Audio Board 
Isobaric Subwoofer Design A diy 6th Order Isobaric Series Tuned Subwoofer Project

Loa
Công nghệ phim và video
Thú vui âm thanh
Táo mèo

Táo mèo (danh pháp hai phần: Docynia indica), còn gọi là sơn trà tại Việt Nam, là một loài trong chi Táo mèo (Docynia) của họ Hoa hồng (Rosaceae).

Đặc điểm
Cây gỗ bán thường xanh hay sớm rụng lá, cao 2–3 m. Các cành nhỏ màu nâu tía hay nâu đen khi già, hình trụ thon búp măng, đẹp, mập, ban đầu rậm lông, khi già không lông; các nụ màu mâu đỏ, có lông tơ, đỉnh nhọn. Lá kèm sớm rụng, hình mác, nhỏ, đỉnh nhọn; cuống lá 0,5–2 cm, thường có lông tơ; phiến lá hình e líp hay mác thuôn dài, kích thước 3,5–8 × 1,5–2,3 cm, mỏng như giấy, lông tơ thưa thớt ở phía xa trục hay gần như không lông, phía gần trục không lông, láng, gốc lá hình nêm rộng bản hay gần như thuôn tròn, mép lá có khía tai bèo nông, hiếm khi có khía răng cưa hay chỉ nguyên ở gần đỉnh, đỉnh nhọn. Cuống ngắn hay gần như không có, có lông tơ. Hoa mọc thành chùm gồm 3–5 hoa, đường kính khoảng 2,5 cm; lá bắc hình mác. Đế hoa hình chuông, với lông tơ rậm rạp ở phía xa trục. Lá đài hình mác hay hình mác tam giác, dài 5–8 mm, cả hai mặt có lông tơ, hơi ngắn hơn so với ở đế hoa, mép nguyên, nhọn đỉnh. Cánh hoa trắng, thuôn dài hay thuôn dài-hình trứng ngược, kích thước 1,2–1,6 cm × 5–9 mm. Nhị hoa khoảng 30. Vòi nhụy dài như nhị, hợp sinh và có lông tơ ở gốc. Quả dạng quả táo màu vàng, hình cầu hay elipxoit, đường kính 2–3 cm, có lông tơ khi non; lá đài bền, ra hoa khoảng tháng 2 - 3, thu hoạch vào tháng 8-10.

Phân bố
Mọc ở sườn núi, ven suối, ven các bụi rậm ở độ cao 2.000 - 3.000 m. Có ở Ấn Độ, Bhutan, Myanma, Nepal, Pakistan, Sikkim, Thái Lan, tây nam Trung Quốc (tây nam Tứ Xuyên, đông bắc Vân Nam). Ở Việt Nam, phân bố chủ yếu ở các dãy núi, đỉnh núi cao ở các tỉnh phía bắc những nơi có độ cao trên 1500m so với mực nước biển nơi cộng động người H'mông (Mèo), Thái sinh sống, táo mèo phân bố nhiều nhất là ở Sa Pa (Lào Cai); Mù Cang Chải, Trạm Tấu (Yên Bái); Bắc Yên (Sơn La), Kỳ Sơn (Nghệ An). Ngoài ra, còn có ở phía nam như ở Nam Trà My (Quảng Nam).

Công dụng quả táo mèo 

Quả táo mèo, trong đông y có công dụng an thần. Đặc biệt, hạt táo mèo có công dụng gây buồn ngủ, sử dụng hạt táo mèo đúng cách có thể chữa bệnh mất ngủ.

Quả táo mèo còn dùng để ngâm rượu (rượu táo mèo) rất được ưa thích của người dân các tỉnh miền núi Tây Bắc Việt Nam.

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Táo mèo trong e-flora
 Táo mèo Docynia indica hay còn gọi Pyrus indica
 
 

I
Quốc lộ 1K

Quốc lộ 1K là đường quốc lộ nối liền phường Linh Xuân, Dĩ An và Đông Hoà (Thành phố Hồ Chí Minh), sau đó tiếp tục qua các phường: Biên Hoà, Trấn Biên, Tân Triều, Trảng Dài và Long Bình (tỉnh Đồng Nai). Hiện tại tuyến đường đã được đưa về các địa phương quản lý.

Lộ trình
Quốc lộ 1K: Điểm khởi đầu tại ngã tư Linh Xuân thuộc phường Linh Xuân, Thành phố Hồ Chí Minh và Điểm kết thúc tại ngã ba Hố Nai giao với Quốc lộ 1, thuộc phường Long Bình. Quốc lộ 1K trước đây từng thuộc Quốc lộ 1. Đây là một trong 2 tuyến đường huyết mạch nối Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai.

Tuyến đường Quốc lộ 1K đi qua các phường: Linh Xuân, Đông Hòa, Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh và Biên Hòa, Trấn Biên, Tân Triều, Tam Hiệp, Trảng Dài, Long Bình, tỉnh Đồng Nai.

Ngày nay, do nhu cầu phát triển của vùng đô thị Biên Hòa nên đoạn đường từ cầu Hóa An đến ngã ba Hố Nai đã được đổi tên đường này thành đường Nguyễn Ái Quốc.

Ngày 19 tháng 1 năm 2025, đoạn đường thuộc địa phận phường Linh Xuân (Thành phố Hồ Chí Minh) đã được đổi tên thành đường Hoàng Cầm.

Thông tin đường
Tổng chiều dài toàn tuyến 21 km:
Km 0+00 ngã tư Linh Xuân giao với Quốc lộ 1 – Km 7+00: 6 làn xe thuộc địa phận phường Linh Xuân, Dĩ An và Đông Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh.
Km 7+00 – Km 10+900 giao với ngã tư Cầu Mới: 6 làn xe thuộc địa phận phường Biên Hoà.
Km 10+900 – Km 13+300 giao với Ngã ba Vườn Mít: 10 làn xe làm ranh giới giữa phường Trấn Biên và Tân Triều
Km 13+300 đến Km 16+400 giao với Ngã tư Tân Phong: 6 làn xe làm ranh giới giữa phường Tân Triều và Tam Hiệp 
Km 16+400 đến Cầu Săn Máu: 4 làn xe làm ranh giới phường Trảng Dài và Tam Hiệp
Từ Cầu Săn Máu đến Km 21+000 giao với Quốc lộ 1: 4 làn xe thuộc địa phận phường Long Bình

Thông tin cầu
Cầu Hóa An có 10 làn xe.
Cầu Tân Hiệp có 6 làn xe.
Cầu Săn Máu có 4 làn xe.

Chú thích

Tham khảo

Giao thông Thành phố Hồ Chí Minh
Giao thông Bình Dương
Giao thông Đồng Nai
Xa lộ Đại Hàn

Xa lộ Đại Hàn là tên gọi cho đoạn Quốc lộ 1 từ ngã ba Trạm 2, phường Tăng Nhơn Phú đến ngã ba An Lạc, phường An Lạc, đi qua địa phận Thành phố Hồ Chí Minh, dài 43,1 km.

Xa lộ này được công binh quân đội Đại Hàn Dân Quốc (tức Hàn Quốc) xây dựng năm 1969 - 1970 sau sự kiện Tết Mậu Thân trong Chiến tranh Việt Nam với tư cách là đồng minh của Việt Nam Cộng Hoà nhằm làm đường vành đai bảo vệ phi trường Sài Gòn - Tân Sơn Nhứt và đô thành Sài Gòn, đồng thời ngăn cách giữa Sài Gòn với các lực lượng Việt Cộng tại Củ Chi và Hóc Môn.

Hiện nay, đoạn ngã ba Trạm 2 đến ngã tư An Sương của Xa lộ Đại Hàn dài 21,1 km nằm trong đường Xuyên Á nối Thành phố Hồ Chí Minh và Phnom Penh, Bangkok. Phần tiếp theo của đường xuyên Á theo quốc lộ 22 qua Củ Chi đến cửa khẩu Mộc Bài tiếp giáp với Cambodge Tổng chiều dài của đường xuyên Á đoạn trong Thành phố Hồ Chí Minh (đến Củ Chi) dài 43,6 km.

Các khu công nghiệp tập trung hiện nay của Thành phố Hồ Chí Minh chủ yếu nằm dọc theo hành lang xa lộ Đại Hàn (đường Vành đai 2), gồm các khu công nghiệp Tân Tạo, Tân Bình, Vĩnh Lộc, Tân Thới Hiệp, Linh Trung, Bình Chiểu, Thủ Đức và khu công nghệ cao, công viên phần mềm Quang Trung.

Xa lộ Đại Hàn là con đường quan trọng nối liền miền Đông Nam Bộ và miền Tây Nam Bộ.

Thông tin tuyến đường
Đoạn Trạm 2 - An Sương (lộ giới 120m) mặt cắt ngang rộng 40m (8 làn xe)
Đoạn An Sương - An Lạc (lộ giới 120m) mặt cắt ngang rộng 35m (6 làn xe), riêng đoạn qua KCN Tân Tạo mặt cắt ngang rộng 40m (7 làn xe)

Thông về cầu, cầu vượt, hầm chui
Cầu Bình Phước (8 làn xe)
Cầu Cả Bốn (8 làn xe)
Cầu Rạch Sâu (8 làn xe)
Cầu Bến Cát (8 làn xe)
Cầu Bình Phú Tây (8 làn xe)
Cầu Bình Thuận (6 làn xe)
Cầu An Lập (6 làn xe)
Cầu vượt Trạm 2 (8 làn xe)
Cầu vượt Linh Xuân (4 làn xe)
Cầu vượt Sóng Thần (8 làn xe)
Cầu vượt Gò Dưa (4 làn xe)
Cầu vượt Ngã 4 Bình Phước (6 làn xe)
Cầu vượt Ngã 4 Ga (4 làn xe)
Cầu vượt Tân Thới Hiệp (4 làn xe)
Cầu vượt Quang Trung (4 làn xe)
Cầu vượt An Sương (4 làn xe)
Cầu vượt Gò Mây (6 làn xe)
Cầu vượt Hương Lộ 2 (4 làn xe)
Cầu vượt Võ Trần Chí (6 làn xe)
Cầu vượt Tỉnh Lộ 10 (6 làn xe)
Cầu vượt Tỉnh Lộ 10B (4 làn xe)
Hầm chui An Sương (4 làn xe)

Tham khảo

Quốc lộ 1
Giao thông Thành phố Hồ Chí Minh
Mảng Á-Âu

Mảng Á-Âu là một mảng kiến tạo bao gồm phần lớn đại lục Á-Âu (vùng đất rộng lớn bao gồm hai châu lục là châu Âu và châu Á), với các biệt lệ lớn đáng chú ý là trừ đi tiểu lục địa Ấn Độ, tiểu lục địa Ả Rập, cũng như khu vực ở phía đông của dãy núi Chersky tại Đông Siberia. Nó còn bao gồm cả một phần lớp vỏ đại dương trải dài về phía tây tới tận sống núi ngầm giữa Đại Tây Dương và về phía bắc tới sống núi ngầm Gakkel.

Rìa phía đông của nó là ranh giới với mảng Bắc Mỹ ở phía bắc và ranh giới với mảng Philippin ở phía nam, và có thể là với mảng Okhotsk cũng như là với mảng Amur (nếu hai mảng này được coi là tách biệt). Rìa phía nam là ranh giới với mảng châu Phi ở phía tây, mảng Ả Rập ở đoạn giữa và mảng Ấn-Úc ở phía đông. Rìa phía tây là ranh giới phân kỳ với mảng Bắc Mỹ để hình thành nên phần đầu phía bắc của sống núi ngầm giữa Đại Tây Dương, với đảo đáng chú ý nhất nằm trên đó chính là Iceland.

Tham khảo 

Á-Âu
Đại lục Á Âu
Địa chất Đại Tây Dương
Địa chất Thái Bình Dương
Địa chất Iceland
Địa chất châu Á
Địa chất châu Âu
Jaslene Gonzalez

Jaslene Gonzalez là một người mẫu thời trang Mỹ gốc Puerto Rico, nổi tiếng vì là người thắng cuộc mùa thi thứ tám của chương trình America's Next Top Model.

Lý lịch bản thân 
Jaslene Gonzalez sinh ra ở Puerto Rico nhưng lớn lên ở Humboldt Park, Chicago,. Jaslene đã tốt nghiệp trường dòng Notre Dameở Chicago.

Top Model 
Ở mùa thi thứ bảy, Jaslene đã đăng ký tham gia và lọt vào đến vòng hồ bơi nhưng cô lại không được chọn vào cuộc thi chính thức. Không nản lòng, Jaslene đã tiếp tục đăng ký thi mùa sau. Tyra đã thấy rõ tài năng thực sự và cho cô chính thức tham gia mùa thi tám. Jaslene, với lòng nhiệt tình đã chiến thắng mùa thi và đi vào lịch sử ANTM, là người thứ hai không bao giờ bị xếp cuối bảng (trước đó là Joanie Dodds (mùa 6); sau Jaslene là Anya Kop (mùa 10)) và McKey Sullivan (mùa 11)); nhưng khác biệt với hai thí sinh kia, Jaslene và McKey đã thắng cuộc.

{{cquote|Cô gái nào cũng có một giấc mơ. Gia đình đã đặt lòng tin vào tôi như chính tôi đặt ra cho mình. Tại đây, sau những giờ lao động vất vả... tôi nghĩ phải cho mọi cô gái biết nếu có cơ hội, hãy nắm bắt. Và tôi đã trở thành America's Next Top Model. — Jaslene Gonzalez

Người mẫu 
Jaslene' ký hợp đồng với công ty quản lý người mẫu Elite Models Management sau khi thắng giải.

Năm 2007, Jaslene được đề cử giải thưởng với hạng mục ngôi sao truyền hình thực tế

Cô cũng hợp tác với công ty thời trang và với tổng đài khẩn cấp quốc gia chống lại nạn bạo hành, nhằm nâng cao ý thức của thanh thiếu niên về tôn trọng và bảo vệ người yêu của mình.

Với sự thể hiện rất hoàn hảo ở mùa thi tám, Jaslene được đạo diễn tiếp tục mời cho tập phim kế tiếp của những mùa sau. Hàng loạt hợp đồng quảng cáo với các công ty lớn như Mercesdes Benz... liên tục đến. Xuất hiện trên bảng quảng cáo của các quảng trường lớn (lần thứ hai xuất hiện cùng với Katarzyna Dolinska (mùa 10) trên quảng trường Thời đại ở New York).

Chú thích

Liên kết ngoài 

 
 
 The Internet Fashion Database 
 Top Model Biography 
 
 Teen Vogue 
 Glamour Magazine 
 Seventeen Magazine 
 Mis Quince 
 Elite Model Management 
 Marie Claire

Người Mỹ gốc Puerto Rico
America's Next Top Model
Người mẫu Mỹ
Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Người Chicago
Nữ người mẫu Mỹ
Ốc anh vũ

Ốc anh vũ (danh pháp khoa học: Nautilus pompilius) là loài động vật thân mềm điển hình của chi Nautilus và họ Nautilidae, sống dưới đáy biển sâu vài trăm mét ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới rất cổ xưa. Loài này đã tồn tại trên Trái Đất khoảng 350 triệu năm nên thường được gọi là một dạng hóa thạch sống. Chúng phân bố ở nam Thái Bình Dương, gần các rạn san hô và đáy biển ngoài khơi Úc, Nhật Bản và Micronesia.

Hóa thạch cổ xưa nhất được biết đến có niên đại Pleistocene sớm, được tìm thấy trong lớp trầm tích ngoài khơi đảo Luzon của Philippines.

Hiện ốc chỉ còn số lượng ít do bị khai thác mạnh làm đồ trang sức và hàng mỹ nghệ, gây nguy cơ bị tuyệt chủng. Năm 2016, ốc anh vũ được xếp vào CITES Appendix II, cấm buôn bán trên phạm vi thế giới.

Mô tả 
Ốc anh vũ có chiếc vỏ cứng rất đẹp, bên ngoài có vằn hình lượn sóng xám đỏ xen nhau. Bên trong là lớp xà cừ trắng bạc long lanh. Có thể được coi là thứ đồ trang sức đẹp. Thân ốc mềm nằm trong vỏ, đối xứng 2 bên. Từ trung tâm vỏ ốc ra đến miệng có những lớp màng ngăn chia vỏ thành hơn 30 buồng khí. Cơ thể ốc chỉ chiếm một gian ngoài cùng, các gian còn lại đều bỏ trống. Giữa các buồng có ống thông, Dùng để điều tiết sự phân bố khí, làm cho ốc nổi hoặc chìm.

Ốc anh vũ là loài động vật chân đầu (Cephalopoda) cổ nhất còn lại. Quanh miệng ốc và 2 cạnh đầu có khoảng 90 xúc tu, Trong đó có hai cái chân lại rất dày, sau khi co vào vỏ nó bít miệng lại để tự vệ. Khi vồ mồi, toàn bộ xúc tu đều mở ra. Khi nghỉ ngơi xúc tu đều co vào trong vỏ, Chỉ để lại một vài cái để cảnh giác. Nó còn có một phễu phun nước cấu tạo bởi 2 mảnh cơ hợp lại.

Ốc có thể tự do điều tiết sự phân bố khí trong buồng khí của cơ thể để điều khiển sự chìm nổi, lại có thể phun nước qua chiếc phễu để di chuyển trong làn nước xanh, rất giống sự hoạt động của một tàu ngầm nên còn được gọi nôm na là tàu ngầm sống.

Sinh sống 
Ốc anh vũ thường nằm phục dưới đáy biển sâu, nó bò bằng xúc tu, phục kích trong đá san hô và đá; đôi khi phun phễu để di chuyển. Nhất là vào những lúc sau cơn bão vào buổi chiều, chúng kéo đàn nổi lên mặt nước kiếm ăn, nhưng chỉ một lát rồi lại trở về đáy biển. Thức ăn là tôm, cá con.

Trong văn học 
Nautilus là tên chiếc tàu ngầm của thuyền trưởng Nemo trong tác phẩm văn học hư cấu của nhà văn Jules Verne, xuất hiện trong 2 tiểu thuyết giả tưởng là Hai vạn dặm dưới đáy biển và Hòn đảo bí mật. Trong truyện, thuyền trưởng Nemo là một hoàng tử và là người chế tạo cũng như lãnh đạo con tàu ngầm Nautilus.

Ghi chú

Liên kết ngoài 
Ốc anh vũ

 (Nautilus pompilius pompilius)
 (Nautilus pompilius suluensis)

P
Động vật được mô tả năm 1758
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Ốc Việt Nam
Nautilida
Thỏ biển

Thỏ biển (Danh pháp khoa học: Aplysiomorpha) là động vật nhuyễn thể, thuộc loại có vỏ sống ở biển nông. Nhưng vỏ đã thoái hóa thành màng cutin trong suốt không xoáy ốc, vùi dưới lớp màng ngoài ở phần lưng bề ngoài không nhìn thấy.

Đặc điểm

Hình dáng
Thỏ biển có 2 cặp xúc tu trên đầu, cặp trước là ống xúc giác, cặp sau là ống khứu giác. Khi bò, 2 cặp xúc tu này vươn về phía trước và 2 bên, khi nằm yên dựng đứng lên trên trông rất giống cặp tai thỏ nên được gọi là thỏ biển, thực ra chúng không phải là thỏ.

Thức ăn
Thỏ biển ăn các loại rong biển, khi ăn loại rong biển nào thì nó sẽ có màu sắc của loại rong đó: Ăn tảo đỏ, mình nó đỏ như hoa hồng; ăn tảo mực nó biến thành màu nâu sẫm, có con lại mọc lông nhung, mình trồi ra những cành rong. Do đó hình dạng và màu sắc của nó lẫn vào trong môi trường cư trú. Đó cũng là cách đặc biệt để tránh kẻ thù.

Tự vệ

Thỏ biển có thể tránh kẻ thù một cách tiêu cực, nhưng cũng biết phòng ngự một cách tích cực. Trong cơ thể thỏ biển có 2 tuyến dịch: tuyến màu tím ở dưới rìa màng ngoài, khi gặp kẻ địch nó tiết ra dịch màu tía làm cho nước biển ngầu lên màu tím, thoát khỏi tầm nhìn của địch để chạy trốn. Và tuyến độc khác nằm ở trước màng ngoài, có thể tiết ra dịch trắng như sữa mang tính axit, mùi khó ngửi, đó là thứ vũ khí hóa học của nó.

Sinh sản 
Mùa xuân là mùa sinh sản của thỏ biển. Thỏ biển lưỡng tính giao phối dị thể. Cách giao phối của chúng rất đặc biệt: thường giao phối tập thể, cứ khoảng 5 đến vài chục con nối thành một chuỗi. Lúc đó, con đầu tiên làm con cái, tiếp đó làm con đực, con sau lại làm con cái, cứ như vậy kéo dài ra. Trứng rụng trong quá trình giao phối hoặc sau khi tách ra vài giờ. Chúng đẻ rất nhiều trứng, nhưng trứng thụ tinh không nhiều lắm, đều được bọc trong sợi keo. Người Quảng Đông gọi bọc trứng thỏ biển này là "sợi bột biển" là một nguyên liệu chế biến món ăn thượng hạng, đồng thời cũng là thuốc tiêu viêm thanh nhiệt. Tại khu vực cửa sông Cu Đê, Đà Nẵng, người dân địa phương gọi trứng của loài thỏ biển bằng cái tên dân dã là “bún sông”, trong khi chính con thỏ biển được gọi thân thuộc là “bún mẹ”. Đặc sản “bún sông” trở thành nguyên liệu độc đáo trong nhiều món ăn mang đậm hương vị và nét văn hóa riêng của vùng đất này.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 http://www.seaslugforum.net/display.cfm?id=4210 
 http://www.cabrilloaq.org/critter1.html 

Opisthobranchia
Ốc mang sau
Chi Ốc anh vũ

Chi Ốc anh vũ (danh pháp khoa học: Nautilus) là một chi động vật chân đầu (Cephalopoda) thuộc họ Ốc anh vũ (Nautilidae). Các loài trong chi này khác đáng kể về mặt hình thái so với các họ hàng của chúng trong chi Allonautilus.

Các loài
 Nautilus belauensis: Ốc anh vũ Palau
 †Nautilus clarkanus
 †Nautilus cookanum
 Nautilus macromphalus: Ốc anh vũ New Caledonia
 Nautilus pompilius (loài điển hình): Ốc anh vũ
 Nautilus pompilius pompilius
 Nautilus pompilius suluensis
 †Nautilus praepompilius
 Nautilus stenomphalus: Ốc anh vũ đốm trắng

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Động vật học
Osman III

Osman III, hay Othman III (1699 – 1757) là vị Hoàng đế thứ 25 của nhà Osman đã trị vì Đế quốc Ottoman từ năm 1754 đến 1757.

Osman ra đời ngày 2 tháng 1 năm 1699. Là con trai của sultan Mustafa II (1695-1703) và Shehvuvar Sultana. Osman III lên kế vị vào năm 1754 sau khi vua anh Mahmud I mất rồi trị vì tới ngày 30 tháng 10 năm 1757 thì mất ở tuổi 58. Trước khi lên ngôi, Osman III sống một cuộc sống như một phạm nhân trong cung điện. Osman là một hoàng đế khoan dung và nhân từ. Khác với nhiều vị hoàng đế Ottoman khác, Osman III rất ghét âm nhạc.

Sau khi qua đời, sultan Osman III được chôn cất tại lăng mộ sultan Mahmoud.

Tham khảo 

 Osman III

Sultan nhà Ottoman thế kỉ 18
Sinh năm 1699
Mất năm 1757
Quốc Oai (xã)

Quốc Oai là một xã thuộc thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý 
Thị trấn Quốc Oai nằm ở trung tâm của huyện Quốc Oai, có diện tích 5,1 km², dân số năm 2021 là 16.058 người, mật độ dân số đạt  người/km². Tỉnh lộ 81, Đường trục chính Bắc Nam, đường Phố Huyện, Đường Phủ Quốc, ĐT419, đại lộ Thăng Long là các tuyến giao thông đường bộ huyết mạch của thị trấn.

Lịch sử 
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 trong đó về việc sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã (Sài Sơn, Phượng Sơn, Thạch Thán, Thị Trấn Quốc Oai) thành xã mới có tên gọi là xã Quốc Oai

Kinh tế - xã hội 
Trên địa bàn thị trấn có 5 trường học: trường trung học phổ thông Quốc Oai, trung học cơ sở thị trấn Quốc Oai, trường trung học cơ sở Kiều Phú, trương tiểu học thị trấn Quốc Oai, trường Bồi dưỡng thường xuyên của huyện Quốc Oai và có 1 trung tâm y tế.

Cụm công nghiệp thị trấn Quốc Oai rộng 72 ha là một khu vực sản xuất quan trọng của huyện Quốc Oai.

Di tích 
Thị trấn Quốc Oai có đình Ngô Sài thờ tướng Đỗ Cảnh Thạc trong thời loạn 12 sứ quân. Ông là người chiếm đóng căn cứ Đỗ Động Giang, có công trấn giữ bình yên cho khu vực này trong thời loạn lạc.

Chú thích

Xem thêm
Mác Đức

Mác Đức hay Đức mã, tức Deutsche Mark là đơn vị tiền tệ chính thức của Tây Đức và kể từ năm 1990, là đơn vị tiền tệ chính thức của nước Đức thống nhất. Đồng mác Đức được phát hành lần đầu vào năm 1948 dưới thời kỳ Đồng minh chiếm đóng để thay thế đồng Reichsmark. Trong suốt thời gian từ năm 1948 đến cuối năm 2001, cho đến khi đồng Euro được lưu hành bằng tiền mặt vào đầu năm 2002, thì mác Đức là tiền tệ chính thức của Cộng hòa Liên bang Đức. Mác Đức ở hai dạng giấy bạc và tiền xu tiếp tục được lưu hành cho đến ngày 28 tháng 2 năm 2002 mới hết được lưu hành trên thị trường.

Ngân hàng Trung ương Đức (Deutsche Bundesbank) và mọi chi nhánh toàn cầu vẫn nhận đồng mác Đức vô hạn định.

Ngày 31 tháng 12 năm 1998, Ngân hàng Trung ương Âu Châu (European Central Bank, ECB) ấn định tỷ giá hối đoái vĩnh viễn giữa đồng mác Đức và đồng Euro là 1,95583 DM = 1 Euro. Đầu năm 1999, đồng Euro trở thành đồng tiền chính thức ở Eurozone (lúc đó là 11 nước), đồng mác Đức vẫn được dùng song song để trả tiền mặt.

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2014 theo công bố của Deutsche Bundesbank (Ngân hàng Liên bang Đức) vẫn còn 6,13 tỷ DM tiền giấy và 6,81 tỷ DM tiền xu (tổng cộng: 12,94 tỷ DM) chưa đổi, Đó là 5,29 % số tiền trên thị trường vào năm 2000, 244,8 tỷ DM.

Một mác Đức được chia thành 100 Pfennig.

Chú thích 

Tiền tệ Đức
Lịch sử kinh tế Đức
Kinh tế Tây Đức
Đơn vị tiền tệ không còn lưu thông
Đơn vị tiền tệ được thay thế bởi euro
Đơn vị tiền tệ châu Âu
Khởi đầu năm 1948 ở Đức
Chấm dứt năm 2002 ở Đức
Giới thiệu năm 1948
Tân Dân (định hướng)

Tân Dân có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam 
 Phường Tân Dân, tỉnh Thanh Hóa

 Địa danh cũ
 Phường Tân Dân, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
 Phường Tân Dân (thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương); nay là một phần phường Lê Đại Hành, thành phố Hải Phòng
 Phường Tân Dân (thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương); nay là một phần phường Nhị Chiểu, thành phố Hải Phòng
 Phường Tân Dân (thị xã Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa); nay là một phần phường Tân Dân mới
 Thị trấn Tân Dân (huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang), sau là một phần thị trấn Tân An (huyện Yên Dũng); nay là một phần phường Tân An, tỉnh Bắc Ninh.
 Xã Tân Dân (huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội); nay là một phần xã Chuyên Mỹ
 Xã Tân Dân (huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội); nay là một phần xã Kim Anh
 Xã Tân Dân (huyện An Lão, thành phố Hải Phòng); nay là một phần xã An Lão
 Xã Tân Dân, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
 Xã Tân Dân (huyện Đầm Dơi), tỉnh Cà Mau); nay là một phần của xã Đầm Dơi
 Xã Tân Dân, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã cũ Tân Dân thuộc huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần xã Tân Thành cùng huyện.
 Xã Tân Dân, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên

Trung Quốc 
 Thành phố cấp huyện Tân Dân thuộc thành phố Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh.
Wat Phra That Doi Chom Thong

Wat Phra That Doi Chom Thong (tiếng Thái: วัดพระธาตุดอยจอมทอง, phiên âm: Vát Bơ-la Thát Đoi Chom Thong) là một tu viện Phật giáo ở thành phố Chiang Rai, Thái Lan. Nó được xem là kiểu mẫu của kiểu kiến trúc xây dựng tháp mạ vàng ở vùng Chiang Rai. Phra That Doi Chom Thong này trở thành một nơi linh thiêng và được nhân dân tôn sùng. Tương truyền nó được xây dựng vào năm 1920 khi vua Mengrai đến đây.

Hình ảnh

Tham khảo

Chùa Thái Lan
Tỉnh Chiang Rai
Địa điểm du lịch Chiang Rai
Chùa tỉnh Chiang Rai
Thợ săn ảnh

Thợ săn ảnh hay paparazzi là số nhiều của từ paparazzo để chỉ những người chụp ảnh chuyên nghiệp, chuyên săn ảnh của những người nổi tiếng (các ca sĩ, diễn viên...), thường là chụp lén (không xin phép, không được sự đồng ý) khi họ đang có những hoạt động công cộng hoặc riêng tư. Các hãng thông tấn thường dùng từ này với nghĩa rộng hơn để mô tả các nhiếp ảnh gia chụp ảnh những người nổi tiếng.

Nguồn gốc tên gọi 

Từ paparazzi đã được du nhập từ bộ phim có tựa La dolce vita năm 1960 do Federico Fellini đạo diễn. Một trong những nhân vật trong phim này là một nhiếp ảnh gia có tên là Paparazzo (do Walter Santesso đóng), làm việc cho một hãng thông tấn. Trong cuốn sách Word and Phrase Origins, Robert Hendrickson đã viết rằng Fellini lấy tên này từ một phương ngữ tiếng Ý mô tả một tiếng động đặc biệt khó chịu của một con ruồi đang vo ve. Trong thời gian học phổ thông, Fellini đã nhớ đến một cậu bé có biệt danh là "Paparazzi" (con ruồi) do cậu bé này nói nhanh và cử động không ngớt, một tên gọi sau này Fellini đã đặt cho nhân vật hư cấu trong La dolce vita.

Quan niệm hiện đại về paparazzi 
Phần lớn (nhưng không phải toàn bộ) các paparazzi đều gây khó chịu cho người bị chụp ảnh, vì các bức ảnh chụp được có thể sử dụng để xâm hại đến danh dự, công việc của họ.

Yêu cầu nghề nghiệp 
Các paparazzi thường sử dụng các máy ảnh có ống kính độ zoom lớn, tốc độ chụp hình nhanh.

Chú thích

Liên kết ngoài 

Báo ảnh
Đạo đức báo chí
Phê phán báo chí
Nhân vật công chúng
Tranh cãi thiên kiến truyền thông
Federico Fellini
Từ mới thập niên 1960
Người nổi tiếng
Từ ngữ tiếng Ý
Bắc Cực (lục địa)

Bắc Cực (tiếng Anh: Arctica) là một lục địa cổ được hình thành khoảng 2,5 tỷ năm trước trong đại Tân Thái Cổ. Nó bao gồm các khiên Canada và Siberia, và hiện nay nằm gần đúng trên vùng Bắc cực xung quanh cực Bắc hiện tại. Lục địa Bắc Cực hợp nhất với các lục địa Atlantica và Nena khoảng 1 tỷ năm trước (đầu đại Tân Nguyên Sinh) để tạo ra siêu lục địa Rodinia.

Xem thêm
Danh sách các siêu lục địa

Tham khảo

Liên kết ngoài 
In the beginning, there was Ur 

Đại Tân Thái Cổ
Liên đại Nguyên Sinh
Lịch sử tự nhiên châu Á
Lịch sử tự nhiên Bắc Mỹ
Liên đại Thái cổ
Lục địa cổ
Giải thưởng MTV châu Á

Giải thưởng MTV châu Á (tiếng Anh: MTV Asia Awards) là một giải thưởng ca nhạc của kênh MTV châu Á được trao hàng năm bắt đầu từ năm 2002 (giải không tổ chức năm 2007). Đây là giải thưởng dành cho các nghệ sĩ châu Á và quốc tế về lĩnh vực điện ảnh, thời trang, âm nhạc.

Thông tin chung

Các giải thưởng

Nghệ sĩ được yêu thích khu vực châu Á

Các giải thưởng quốc tế

Nghệ sĩ quốc tế được yêu thích nhất tại châu Á 
Từ năm 2002 - 2006, giải có các mục riêng dành cho nam và nữ. Đến năm 2008, được thay bằng giải "Nghệ sĩ quốc tế được yêu thích nhất tại châu Á"
 2008: Linkin Park
Nam nghệ sĩ được yêu thích nhất

Nữ nghệ sĩ được yêu thích nhất

Ban nhạc được yêu thích nhất 
Ban nhạc rock được yêu thích nhất

Ban nhạc pop được yêu thích nhất

Video được yêu thích nhất

Các giải khác 
The Innovation Award
 2008: Radiohead

Ca sĩ mới nổi bật nhất
 
Best Hook-up(2008)
 2008: Apologize - OneRepublic ft. Timbaland

Bring Da House Down(2008)
 2008: Muse - Muse Asia Tour

Các giải thưởng đặc biệt

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang chủ của MTV Asia Awards

Kênh MTV
Paramount Network
Tata Young

Tata Young (tên khai sinh: Amita Marie Young, tiếng Thái: อมิตา มารี ยัง, sinh ngày 14 tháng 12 năm 1980 tại Thái Lan) là một ca sĩ, người mẫu và diễn viên người Mỹ gốc Thái. Sau khi trở thành một siêu sao của Thái Lan khi còn rất trẻ, cô đã trở thành một ca sĩ thành công và nổi tiếng thế giới với album tiếng Anh đầu tiên của mình I Believe phát hành vào năm 2004.

Âm nhạc

Album 

 1995 - Amita Tata Young
 1997 - Amazing TATA
 2001 - Tata Young
 2003 - Real TT
 2004 - I Believe (English)
 2005 - Dangerous TATA
 2006 - Temperature Rising (English)
 2008 - One Love
 2009 - Ready for Love (English)

Đĩa đơn

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Trang web chủ 
TATA2YOU.net 
Fan Club 
TATAYOUNGWORLD.com 

Sinh năm 1980
Nữ ca sĩ Thái Lan
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên Thái Lan
Nghệ sĩ của Columbia Records
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Mạc Văn Úy

Karen Joy Morris (sinh ngày 2 tháng 6 năm 1970), hay còn được biết đến với nghệ danh Mạc Văn Úy, là một nữ ca sĩ kiêm diễn viên người Hồng Kông đã 2 lần đoạt giải Golden Melody Award.

Tiểu sử 
Mạc Văn Úy là em gái của nhà văn kiêm nhà sản xuất Trevor Morris và là cháu nội của Alfred Morris, hiệu trưởng đầu tiên của trường King's College, Hong Kong. Cha cô là người lai Trung Quốc và xứ Wales còn mẹ cô mang nửa dòng máu Trung Quốc, 1/4 người Iran, 1/4 là người Đức.

Mạc Văn Úy theo học trường nữ sinh Diocesan Girls' School ở Hồng Kông từ bậc tiểu học cho đến trung học. Thời đi học, cô là một học sinh F.5 (giỏi toàn diện), được nhận giải thưởng Hong Kong Outstanding Students Awards lần thứ nhất. Sau đó, cô rời Hồng Kông để đi du học vào năm 1987. Cô theo học chương trình Học bổng liên hiệp các trường đại học quốc tế (United World College of the Adriatic) ở gần Trieste, Ý từ năm 1987 tới năm 1989, tiếp đó học ngành văn học Ý ở Viện đại học Royal Holloway thuộc Đại học London.

Mạc Văn Úy thường lấy tên là Karen Mok khi đóng các bộ phim Trung Quốc, nhưng trong các bộ phim Hollywood thì lấy tên là Karen Joy Morris (tên khai sinh).

Điện ảnh
Gác kiếm (phim 2002)
Vua hài kịch
Đọa lạc thiên sứ
Đại thoại Tây du
Thần ăn
Người trong giang hồ
Thiên cơ biến

Đời tư
Mạc Văn Úy kết hôn với bạn trai người Đức Johannes Natterer, mối tình đầu của cô, tại một nhà thờ gần Florence, Ý vào ngày 1 tháng 10 năm 2011.

Lưu diễn 

 Very Karen Mok Live Tour (2000–2001)
 Karen Mok China Tour (2003)
 The Extremely Karen Mok Show (2005–2006)
 The Original Karen Mok Show (2009–2011)
 The Age of Moknificence Tour (2013–2015)
 Regardez World Tour (2015–2016)
 The Ultimate Karen Mok Show (2018–2021)
 The Big Big Show (2024–2025)

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang chủ của Mạc Văn Úy 
 Facebook của Mạc Văn Úy
 Blog của Mạc Văn Úy
 

Ca sĩ Hồng Kông
Diễn viên Hồng Kông
Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông Vai nữ phụ
Sinh năm 1970
Nhân vật còn sống
Nhà nhân đạo
Ca sĩ-người viết bài hát Hồng Kông
Nữ ca sĩ thế kỷ 21

Đại sứ thiện chí của UNICEF
Mark Shuttleworth

Mark Shuttleworth (sinh ngày 18 tháng 9 năm 1973) là một người Nam Phi và là người Châu Phi đầu tiên du hành vào vũ trụ. Shuttleworth sáng lập ra Canonical Ltd. và là người tài trợ cho các dự án phân phối hệ điều hành Ubuntu. Hiện tại, ông đang sống tại London. Ông vừa là công dân của Nam Phi vừa là công dân của Anh Quốc.

Tiểu sử 
Sau khi theo học tại trường trung học Diocesan College, Mark Shuttleworth vào Đại học Cap và tốt nghiệp với 2 bằng về Kinh tế và Quản trị hệ thống thông tin.

Ông sáng lập Thawte năm 1995, một công ty chuyên về bảo mật Internet. Đến tháng 12 năm 1999 ông ta bán nó cho VeriSign với giá hơn 500 triệu đô vào thời đó. Sau đó, Shuttleworth lập HBD Venture Capital, công ty chuyên về đầu tư mạo hiểm, và thiết lập Quỹ Shuttleworth để tài trợ cho các dự án giáo dục ở Nam Phi.

Giữa thập niên 1990, ông tham gia vào việc phát triển hệ điều hành Debian. Đến năm 2004, ông quay trở lại thế giới mã nguồn mở bằng việc sáng lập ra Ubuntu, một bản phân phối Linux mới (với mục tiêu là phổ biến nó đến mọi người) thông qua công ty của ông ta là Canonical Ltd. Năm 2005, ông lập thêm quỹ Ubuntu Foundation với số tiền đầu tư ban đầu là 10 triệu đô la. Mục đích là trả công cho những nhà phát triển Ubuntu.

Ngày 15 tháng 10 năm 2006, Shuttleworth trở thành nhà bảo trợ đầu tiên của KDE, với mức đầu tư cao nhất chưa từng có.

Bay vào không gian 

Ngày 25 tháng 4 năm 2002, Shuttleworth trở nên nổi tiếng khắp thế giới khi làm hành khách du hành vào vũ trụ trên tên lửa Soyuz TM-34 của Nga (giá vé cho chuyến đi là 20 triệu đô la Mỹ). Hai ngày sau khi phóng, tàu vũ trụ Soyuz đã cập trạm vũ trụ quốc tế ISS và ở đó trong 8 ngày để tham gia vào các cuộc thí nghiêm về AIDS và Genome. Ngày 5 tháng 5, Shuttleworth đã trở về Trái Đất an toàn. Để chuẩn bị cho chuyến bay này, ông được huấn luyện và luyện tập trong vòng 1 năm, hết 7 tháng ở Star City, Moskva.

Biết thêm 

Biệt danh của Shuttleworth là SABDFL (Self-Appointed Benevolent Dictator for Life).

Nhờ có những đóng góp to lớn của Shuttleworth, chúng ta mới có thể yêu cầu gửi đĩa cài đặt Ubuntu và Kubuntu mà không phải tốn đồng nào.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang chủ của Shuttleworth

Nhà du hành vũ trụ
Sinh năm 1973
Doanh nhân Nam Phi
Người phân phối Ubuntu
Nhân vật còn sống
Người da trắng Nam Phi
Kỹ sư Vương quốc Liên hiệp Anh
Nhà phát minh Vương quốc Liên hiệp Anh
Tỷ phú Nam Phi
Canonical Ltd.
Ubuntu
Amazonas (bang Venezuela)

Amazonas là một trong 23 bang của đất nước Venezuela. Thủ phủ của bang đặt tại thành phố Puerto Ayacucho.

Amazonas nằm ở cực nam của Venezuela, giáp với các tỉnh Vichada, Guainía của Venezuela và các bang Amazonas, Roraima của Brasil, là bang có diện tích lớn thứ nhì cả nước nhưng dân số lại chỉ đứng hàng thứ 24 nên trở thành một trong những bang có mật độ dân cư thưa thớt nhất. Mặc dù được đặt theo tên con sông Amazon song phần lớn diện tích của Amazonas lại nằm trên lưu vực của sông Orinoco.

Bang Amazonas chỉ mới được thành lập năm 1994. Trước đó, vùng đất này thuộc chủ quyền Venezuela với tư cách vũng lãnh thổ.

Phân chia hành chính 
Danh sách các chính quyền đô thị tự trị và thủ phủ:

 Alto Orinoco (La Esmeralda)
 Atabapo (San Fernando de Atabapo)
 Atures (Puerto Ayacucho)
 Autana (Isla Ratón)
 Manapiare (San Juan de Manapiare)
 Maroa (Maroa)
 Río Negro (San Carlos de Río Negro)

Địa lý 

Bang Amazonas trải rộng trên diện tích 180.145 km² tại miền nam Venezuela. Bang này giáp với bang Bolivar về phía bắc, giáp với Brasil về phía đông, đông nam và giáp với Colombia về phía tây.

Bang Amazonas nằm giữa đồng bằng Orinoco và sông Negro. Sông Negro là một phụ lưu của cả hai con sông lớn Orinoco và Amazon, bắt nguồn từ biên giới Brazil. Cũng như hầu hết các bang khác của Venezuela, Amazonas có khí hậu nhiệt đới nóng ẩm và không có mùa đông.

Amazonas là nơi sinh sống của nhiều dân tộc khác nhau. Đây là một trong những bang tập trung đông người da đỏ nhất tại Venezuela, chủ yếu thuộc 3 sắc tộc lớn là Piaroa, Guajibo và Yanamani.

Tuy có một diện tích vô cùng rộng lớn song do cách xa biển, bị chắn bởi núi cao, điều kiện giao thông không thuận lợi nên rất ít người da trắng đến Amazonas định cư. Dân số của Amazonas chỉ chiếm vỏn vẹn 0,3% dân số cả nước so với tỉ lệ diện tích là 19,38%.

Tham khảo

Phân cấp hành chính Venezuela
Vùng địa lý của Venezuela
Puerto Ayacucho

Puerto Ayacucho là thủ phủ là đồng thời cũng là thành phố lớn nhất của bang Amazonas thuộc Venezuela. Puerto Ayacucho nằm bên sông Orinoco, đối diện bên kia sông là làng Casuarito của Colombia.

Thành phố được thành lập để tạo điều kiện thuận lợi cho vận tải hàng hóa (chủ yếu là cao su) qua thác Atures trên sông Orinoco vào cuối thế kỷ 19. Ngày nay, nền kinh tế thành phố này dựa vào du lịch nội địa và quốc tế.

Giao thông vận tải 
Puerto Ayacucho có Sân bay Cacique Aramare, và có tuyến xe buýt nối San Fernando, El Burro, San Félix và Ciudad Bolívar.

Khí hậu

Tham khảo

Thủ phủ bang Venezuela
Amazonas
Khu dân cư thành lập năm 1924
Amazonas

Amazonas lấy tên từ Rio Amazonas, tên địa phương tiếng Bồ Đào Nha của sông Amazon. Nó có thể chỉ:
 Amazonas (bang Brasil)
 Tỉnh Amazonas, Colombia
 Vùng Amazonas (Colombia)
 Vùng Amazonas, Peru
 Amazonas (bang Venezuela)

Xem thêm 
 Amazon (định hướng)

Trang định hướng
FC Twente

Football Club Twente, viết tắt là FC Twente (), là một câu lạc bộ bóng đá Hà Lan có trụ sở tại thành phố Enschede, tỉnh Overijssel thuộc vùng Twente, phía đông của đất nước Hà Lan.

FC Twente được thành lập năm 1965 dựa trên nền tảng của 2 câu lạc bộ chuyên nghiệp là Sportclub Enschede và Enschedese Boys. Biệt danh của đội là "The Tukkers". Sân vận động De Grolsch Veste là sân nhà của FC Twente, sức chứa của sân khoảng 24.000 khán giả. Hiện đội đang thi đấu ở Giải vô địch bóng đá Hà Lan (tiếng Hà Lan: Eredivisie).

Tại Giải vô địch bóng đá Hà Lan, Twente có 1 lần giành chức vô địch quốc gia (mùa bóng 2009-10). Thành tích nổi bật nhất của CLB tại đấu trường quốc nội là 3 lần giành Cúp Quốc gia Hà Lan (KNVB Cup) vào các năm 1977 và 2001 và 2011. Tại đấu trường châu Âu, đội bóng này từng lọt vào trận Chung kết cúp UEFA mùa bóng 1974–75, nhưng đã để thua trước CLB Borussia Monchengladbach của Đức. Ngoài ra, năm 2006, đội còn giành chức vô địch cúp UEFA Intertoto.

Lịch sử

Danh hiệu

Cầu thủ

Đội hình hiện tại
.

Cho mượn

Các cầu thủ nổi tiếng từng thi đấu cho Twente 

  Eddy Achterberg
  Nashat Akram
  Marko Arnautovic
  Billy Ashcroft
  Berthil ter Avest
  Kennedy Bakircioglü
  Ronald de Boer
  Michel Boerebach
  Eljero Elia
  Edson Braafheid
  Scott Booth
  Sander Boschker
  John Bosman
  Paul Bosvelt
  Ellery Cairo
  David Carney
  Jason Culina
  Dick van Dijk
  Karim El Ahmadi
  Orlando Engelaar
  Giorgi Gakhokidze
  Spira Grujić

  Jeroen Heubach
  Nico-Jan Hoogma
  Pieter Huistra
  Kees van Ierssel
  Jan Jeuring
  Collins John
  Martin Jol
  René van de Kerkhof
  Willy van de Kerkhof
  Piet Keur
  Hans de Koning
  Mika Lipponen
  Daniel Majstorovic
  Rob McKinnon
  Mitar Mrkela
  Arnold Mühren
  Youri Mulder
  Antal Nagy
  Claus Nielsen
  Peter Niemeyer
  Blaise Nkufo
  Arthur Numan

  Niels Oude Kamphuis
  Andy van der Meyde
  Rahim Ouédraogo
  Kenneth Perez
  Prince Polley
  Ransford Osei
  Helmut Rahn
  Bryan Ruiz
  Fred Rutten
  Manuel Sánchez Torres
  Andy Scharmin
  Piet Schrijvers
  Theo Snelders
  Jan Sørensen
  Frans Thijssen
  Hallvar Thoresen
  Sharbel Touma
  Jan Vennegoor of Hesselink
  Rob Wielaert
  Piet Wildschut
  Luke Wilkshire
  Ramon Zomer

Ban huấn luyện

Tham khảo

Liên kết ngoài

Twente
Twente
Thể thao Overijssel

Khởi đầu năm 1965 ở Hà Lan
Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 1965
Air Dolomiti

Air Dolomiti tên đầy đủ là Air Dolomiti L.A.R.E. S.p.A (mã IATA = EN, mã ICAO = DLA) là hãng hàng không, trụ sở ở Verona, Ý. Air Dolomiti là thành viên của Lufthansa Regional nối liền 11 điểm đến trong nước và Viên với mạng lưới của Lufthansa thông qua München và Frankfurt. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay Verona và Sân bay Friuli Venezia Giulia, (Trieste), cùng căn cứ khác ở Sân bay quốc tế München.

Tên của hãng phái sinh từ vùng Dolomites thuộc dãy núi Alps.

Lịch sử
Air Dolomiti được Leali Steel Group thành lập từ tháng 1/1989 và bắt đầu hoạt động từ tháng 1/1991 bằng tuyến đường trong nước giữa Trieste và Genova.Năm 1992 hãng mở tuyến quốc tế từ Verona tới München. Sau nhiều năm hợp tác, Lufthansa đã mua 26% cổ phần của hãng trong tháng 1/1999, tới tháng 4/2003 tăng lên 52% và 100% vào tháng 7/2003. Từ dó Air Dolomiti trực thuộc Lufthansa và là thành viên của Lufthansa Regional. Hãng hiện có 552 nhân viên (tháng 3/2007).

Các nơi đến

 Ý
Alghero
Ancona
Bologna
Cagliari
Florence
Genova
Milano
Napoli
Pisa
Trieste
Torino
Venice
Verona
 Áo
Viên
 Đức
Frankfurt
München
 Pháp
Nice (bắt đầu từ tháng 6/2008)

Đội máy bay
(Tháng 3/2007):

6 ATR 42-500
8 ATR 72-500
5 BAe 146-300
6 Embraer 195 (đặt mua từ Lufthansa)
Tuổi trung bình các máy bay của Air Dolomiti là 9.3 năm (tháng 3/2007).

Sự cố
 Ngày 7.11.1999, máy bay Fokker 100 của Air Dolomiti (chuyến bay 2708), bay từ Sân bay Venice Marco Polo với 44 người trên máy bay đã bị hư hộp số chính khi gần tới Sân bay quốc tế Barcelona - nhưng đã đáp an toàn trên 1 tấm thảm bọt.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Air Dolomiti
Đội máy bay của Air Dolomiti 

Hãng hàng không Ý
Lufthansa
Blue Wings

Blue Wings AG (mã IATA = QW, mã ICAO = BWG) là hãng hàng không của Đức, trụ sở ở Düsseldorf. Hãng có các tuyến đường chở khách thường xuyên tới Nga và các chuyến bay thuê bao, chủ yếu tới Thổ Nhĩ Kỳ và vùng Trung Đông. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay quốc tế Düsseldorf.

Lịch sử 
Blue Wings được thành lập năm 2002 và bắt đầu hoạt động từ tháng 7/2003. Ban đầu, hãng có các chuyến bay thuê bao từ Düsseldorf bằng 1 máy bay Airbus A320 thuê cả phi hành đoàn. Tháng 6/2006 Công ty National Reserve Corporation (NRC) của Nga mua 48% cổ phần của hãng, do hãng con Alpstream AG ở Zürich đứng tên. Đầu năm 2007, NRC lập 1 hãng hàng không giá rẻ ở Moskva dưới tên Red Wings và có kế hoạch hợp tác chiến thuật giữa Blue Wings và Red Wings. Hiện nay Blue Wings do Alpstream AG sở hữu 48%, Jorn Hellwig 26% và NIL Investment 26%.

Các nơi đến 
Tính tới tháng 11/2011 Blue Wings khai thác các điểm đến theo lịch trình quốc tế:

Châu Phi

Marrakech - Sân bay Marrakech-Menara
Agadir - Sân bay Agadir–Al Massira

Monastir - Sân bay quốc tế Monastir

Châu Á

Karaganda - Sân bay Sary-Arka

Beirut - Sân bay quốc tế Beirut Rafic Hariri

Châu Âu

Berlin - Sân bay Berlin Schönefeld
Düsseldorf - Sân bay Düsseldorf Hub
Hamburg - sân bay Hamburg thành phố trọng điểm
Karlsruhe/Baden-Baden - Sân bay Baden
Leipzig/Halle - sân bay Leipzig/Halle
Münster/Osnabrück - Sân bay Münster/Osnabrück

Athens - Sân bay quốc tế Athens
Crete - Sân bay quốc tế Heraklion
Corfu - Sân bay quốc tế Corfu

Alghero - Sân bay Fertilia
Rome - Sân bay Rome Ciampino

Faro - Sân bay Faro
Madeira - Sân bay Funchal

Moscow - Sân bay quốc tế Sheremetyevo

Barcelona - Sân bay Barcelona–El Prat
Gran Canaria - Sân bay Gran Canaria
Tenerife - Sân bay Reina Sofía
Palma de Mallorca - Sân bay Palma de Mallorca
Ibiza - Sân bay Ibiza
Málaga - Sân bay Málaga

Kyiv - Sân bay quốc tế Boryspil

Izmir - Sân bay quốc tế Adnan Menderes
Antalya - Sân bay Antalya
Samsun - Sân bay Samsun-Çarşamba

Đội máy bay 
(Tính đến 25 tháng 11 năm 2012) Đội bay của Blue Wings bao gồm các máy bay sau:

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Blue Wings

Hãng hàng không Đức
Khởi đầu năm 2002 ở Đức
Anzoátegui

Anzoategui (tiếng Tây Ban Nha: Anzoátegui) là một trong 23 bang của Venezuela. Bang này nằm ở vùng đông bắc Venezuela, tiếp giáp với các bang Monagas và Sucre về phía đông, Bolivar về phía nam, Guarico về phía tây, Miranda về phía tây bắc và biển Caribbean về phía bắc. Thủ phủ của bang này là thành phố Barcelona.

Bang Anzoategui có diện tích 43.300 km² và ước tính dân số năm 2016 là khoảng 1,8 triệu người, là bang đông dân thứ 8 ở Venezuela.

Tên gọi
Bang này được đặt theo tên của người anh hùng dân tộc José Antonio Anzoátegui (1789 - 1819) trong cuộc chiến tranh giành độc lập của Venezuela. Năm 1909, Anzoategui chính thức trở thành một bang của Venezuela.

Lịch sử

Địa lý

Phân cấp hành chính

Chính trị

Kinh tế
Kinh tế của tiểu bang dựa trên các nguồn lợi chính là khai thác dầu khí, đánh cá và du lịch. Anzoategui có nhiều bãi biển đẹp nổi tiếng.

Văn hóa

Tham khảo

Phân cấp hành chính Venezuela
Apure

Apure là một trong 23 bang của Venezuela, giáp với các tỉnh Norte de Santander, Boyacá, Arauca và Vichada của Colombia. Thủ phủ của bang là thành phố San Fernando de Apure. Theo ước lượng, năm 2007 dân số của bang này là 473.900 người.

Tham khảo

Phân cấp hành chính Venezuela
Tầng Bài Bích

Trong thời địa tầng, tầng Bài Bích (tiếng Anh: Paibian) là một giai đoạn của thống Phù Dung trong hệ Cambri của giới Cổ sinh thuộc Liên giới Hiển sinh. Nó diễn ra trong giai đoạn từ khoảng 499,0 ± 2,0 Ma cho tới khoảng 496,0 Ma. Tầng Bài Bích diễn ra ngay sau tầng Cổ Trượng thuộc thống 3/thế Cambri giữa và trước tầng 9 (chưa có tên) thuộc thống Phù Dung.

Tên gọi Bài Bích là phiên âm từ tiếng Trung của làng Bài Bích (排碧) (tọa độ: ), huyện Hoa Viên, châu tự trị người Thổ Gia-Miêu Tương Tây, Hồ Nam, Trung Quốc, nơi có phẫu diện Bài Bích được ICS phê chuẩn như là GSSP chính thức vào năm 2003 để phân biệt thống Phù Dung với các thống còn lại của kỷ Cambri.

Định nghĩa
Đáy của tầng Bài Bích và thống Phù Dung (thống trên cùng của kỷ Cambri) được định nghĩa tại 369 m trên đáy của thành hệ Hoa Kiều, ở nơi xuất hiện thấp nhất của loài bọ ba thùy bộ Agnostoida là Glyptagnostus reticulatus, trong thành hệ Hoa Kiều (花桥), phẫu diện Bài Bích, tây bắc tỉnh Hồ Nam, miền nam Trung Quốc. Mực sâu này là gần với đáy của dị thường đồng vị cacbon dương lớn (dị thường SPICE).

Vị trí
Phẫu diện Bài Bích nằm tại dãy núi Vũ Lăng (Vũ Lăng sơn), huyện Hoa Viên, tây bắc tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc ở vĩ độ 28°23,37' vĩ bắc và kinh độ 109°31,54' kinh đông. Phẫu diện này bao gồm gần như một chuỗi liên tục chứa các đoạn đường giao nhau, các mỏ đá nhỏ và các phần trồi lên ven sườn đồi, nằm tại vị trí khoảng 35 km về phía tây thành phố Cát Thủ (吉首) dọc theo phía bắc của đường cao tốc Cát Thủ-Hoa Viên (quốc lộ số 319 tại Trung Quốc), và khoảng 28 km về phía nam Hoa Viên. Bắt đầu từ ngay phía tây của làng Tứ Tân (四新), phẫu diện này trải rộng khoảng 1,7 km tới ngay phía tây làng Bài Bích. GSSP được thể hiện trên bản đồ địa hình Bài Bích số H49 G 087025, tỷ lệ 1:10.000 (Cục Trắc đạc địa hình quốc gia Trung Quốc, chi nhánh Hồ Nam).

Trầm tích học
GSSP xuất hiện trong thành hệ Hoa Kiều, bao gồm một chuỗi dày các đáy cacbonat đã trầm tích trong lớp ngoài của vành đai dốc Giang Nam. Thành hệ Hoa Kiều tại phẫu diện Bài Bích chủ yếu là chuỗi tầng xen kẽ và mỏng, màu xám sẫm tới đen chứa calcsiltit và calcilutit giàu đất sét và đá vôi.

Mốc dấu

Sơ cấp
Bọ ba thùy: GSSP được định nghĩa tại nơi xuất hiện thấp nhất của Glyptagnostus reticulatus.

Thứ cấp
Đồng vị cacbon: Mốc xuất hiện đầu tiên (FAD) của Glyptagnostus reticulatus tương ứng với sự bắt đầu của sự dịch chuyển dương lớn trong các giá trị δC13, được nói đến như là Steptoean Positive Carbon Isotope Excursion (dị thường SPICE).

Liên kết ngoài
Tầng Bài Bích tại www.stratigraphy.org

Ghi chú

Bài Bích, tầng
Địa lý Hồ Nam
Địa thời Cambri
Kỳ địa chất
Vårgårda (đô thị)

Đô thị Vårgårda (Vårgårda kommun) là một đô thị ở hạt Västra Götaland ở phía tây Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Vårgårda.  Dân số nơi đây vào năm 2020 là khoảng 5.825 người. Vårgårda có diện tích là 4.31 km² với mật độ dân số là 1.192 người/km².

Đô thị này được thành lập trong cuộc cải cách chính quyền địa phương năm 1952, thông qua việc hợp nhất nhiều đô thị rất nhỏ. Đô thị mới thành lập này lấy tên từ trung tâm dân cư duy nhất lớn hơn trong khu vực là Vårgårda.

Vårgårda có một khí hậu đại dương với mùa hè ấm áp và mùa đông ôn hòa. Vårgårda nằm giữa các thị trấn và thành phố lớn,có thể tiếp cận dễ dàng đến các khu vực lân cận. Thị trấn này cũng là nơi đặt trụ sở của một số công ty quốc gia như Autoliv.

Các trung tâm dân cư 
Thủ phủ đô thị này là Vårgårda nằm giữa Alingsås và Herrljunga - trung tâm dân cư duy nhất có dân số hơn 200 người trong đô thị có ngành nông nghiệp là chủ yếu này.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Đô thị Vårgårda - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västra Götaland
Đô thị Thụy Điển
Bắc Älvsborg
Vara (đô thị)

Đô thị Vara (Vara kommun) là một đô thị ở hạt Västra Götaland phía tây Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Vara. Có dân số khoảng 4.235 người vào năm 2019.  Thị trấn này nổi  với một số địa danh như hội trường hòa nhạc, một nhà ga với kiến trúc độc đáo là Blue Orange, kho chứa Bengtssonska, và một trường dân gian cao cấp.

Đô thị hiện tại bao gồm 25 đơn vị chính quyền địa phương ban đầu (đến thời điểm năm 1863). Giữa giai đoạn 1974 và 1982 lãnh thổ của đô thị Essunga cũng nằm trong đô thị Vara.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Đô thị Vara - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västra Götaland
Đô thị Thụy Điển
Skaraborg
Vänersborg (đô thị)

Đô thị Vänersborg (Vänersborgs kommun) là một đô thị ở hạt Västra Götaland phía tây Thụy Điển. Thủ phủ là thành phố Vänersborg.

Đô thị hiện nay được thành lập trong cuộc cải cách chính quyền địa phương đầu thập niên 1970. Năm 1971, thành phố Vänersborg đã trở thành một đô thị đơn nhất và 3 năm sau đã được hợp nhất với 3 đô thị xung quanh. Số lượng các đơn vị chính quyền địa phương đến thời điểm 1863 là 8 đơn vị.

Lịch Sử và Văn Hóa 
Vänersborg từng là thủ phủ của hạt Älvsborg từ năm 1679 và sau đó trở thành trụ sở của Quốc hội khu vực Västra Götaland sau khi các hạt Älvsborg, Göteborg và Bohuslän, cùng Skaraborg sáp nhập vào năm 1998.

Thị trấn này cũng từng là một trung tâm quân sự của Đoàn quân Västgöta-Dal từ năm 1685 đến 1863.

Công Nghiệp và Thương Mại 
Vänersborg phát triển mạnh mẽ nhờ kênh đào Trollhätte, hoàn thành vào năm 1800, tạo ra một tuyến đường thủy đến Gothenburg và biển Kattegat. Thị trấn cũng là một trung tâm sản xuất diêm và giày dép từ thế kỷ 19.

Các trung tâm dân cư 
 Brålanda, 1.500 dân
 Frändefors, 600
 Vargön, 5.000
 Vänersborg (thủ phủ), 22.000

Liên kết ngoài 
 Đô thị Vänersborg - Trang mạng chính thức
 Báo địa phương (TTELA)

Tham khảo 

 Bài Vänersborg - từ Nordisk familjebok

Đô thị hạt Västra Götaland
Đô thị Thụy Điển
Bắc Älvsborg