Học viện Ngoại giao (Việt Nam)

Học viện Ngoại giao (tiếng Anh là: Diplomatic Academy of Vietnam - DAV) là cơ sở giáo dục đào tạo trình độ đại học, sau đại học và bồi dưỡng nghiệp vụ đối ngoại trực thuộc Bộ Ngoại giao tại Việt Nam.

Tên gọi qua các thời kỳ 
Học viện đã từng trải qua các tên gọi khác nhau:
 Trường Ngoại giao (1959 - 1960)
 Khoa Quan hệ quốc tế của Trường Đại học Kinh tế - Tài chính (nay là Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) (1960 - 1964)
 Trường Cán bộ Ngoại giao - Ngoại thương (1964 - 1965)
 Trường Đại học Ngoại giao (1965 - 1987)
 Viện Quan hệ quốc tế Bộ Ngoại giao (1987-1992)
 Học viện Quan hệ quốc tế (1992 - 2008)
 Học viện Ngoại giao (2008 - nay)
Học viện Ngoại giao nằm trong danh sách 40 cơ quan học thuật hàng đầu do chính phủ bảo trợ tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.

Lịch sử
Năm 1959, Học viện Ngoại giao được thành lập với tên ban đầu là Trường Ngoại giao do Thường vụ Hội đồng Chính phủ ra quyết định thành lập.

Đến năm 1960, Trường sáp nhập vào Trường Đại học Kinh tế – Tài chính (nay là Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) và trở thành Khoa Quan hệ Quốc tế. Tuy là khoa thuộc Trường Đại học Kinh tế - Tài chính, nhưng lại do Bộ Ngoại giao trực tiếp quản lý. Khoa Quan hệ quốc tế lúc đó có 2 bộ môn: bộ môn Ngoại giao và bộ môn Ngoại thương, Chủ nhiệm Khoa là cán bộ do Bộ Ngoại giao bổ nhiệm.

Năm 1964, Thủ tướng Chính phủ đã ra quyết định tách Khoa Quan hệ quốc tế ra khỏi Trường Đại học Kinh tế - Tài chính để tái thành lập Trường Cán bộ Ngoại giao - Ngoại thương trực thuộc Bộ Ngoại giao.

Năm 1965, Thủ tướng Chính phủ ra quyết định chia Trường Cán bộ Ngoại giao – Ngoại thương thành hai trường: Trường Đại học Ngoại giao và Trường Đại học Ngoại thương.

Ngày 19 tháng 5 năm 1987, Hội đồng Bộ trưởng đã ban hành Nghị định số 78/HĐBT về việc sáp nhập Trường Đại học Ngoại giao với Viện Quan hệ quốc tế để thành lập Viện Quan hệ quốc tế Bộ Ngoại giao.

Ngày 1 tháng 8 năm 1992, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đã ban hành Quyết định số 279/CT về việc đổi tên Viện Quan hệ quốc tế Bộ Ngoại giao thành Học viện Quan hệ quốc tế.

Ngày 23 tháng 6 năm 2008, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 82/2008/QĐ-TTg nâng cấp Học viện Quan hệ Quốc tế thành Học viện Ngoại giao, với cơ cấu tổ chức và chức năng của cơ quan cấp Tổng cục.

Ngày 12 tháng 7 năm 2012, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 29/2012/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung Điều 3 Quyết định số 82/2008/QĐ-TTg ngày 23 tháng 6 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Học viện Ngoại giao trực thuộc Bộ Ngoại giao, theo đó thành lập Viện Biển Đông trực thuộc Học viện Ngoại giao.

Ngày 24 tháng 12 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 75/2014/QĐ-TTg quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Học viện Ngoại giao trực thuộc Bộ Ngoại giao, theo đó thành lập Ban Đào tạo trực thuộc Học viện Ngoại giao.

Theo Quyết định số 07/2019/QĐ-TTg ngày 15/02/2019 của Thủ tướng Chính phủ, thay thế quyết định cũ, quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Học viện Ngoại giao trực thuộc Bộ Ngoại giao: "Học viện Ngoại giao là tổ chức sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ Ngoại giao, thực hiện chức năng nghiên cứu chiến lược về quan hệ quốc tế và chính sách đối ngoại; đào tạo đại học, sau đại học và bồi dưỡng nghiệp vụ đối ngoại".

Ngày 28 tháng 6 năm 2024, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 08/2024/QĐ-TTg quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Học viện Ngoại giao trực thuộc Bộ Ngoại giao.

Cơ cấu tổ chức
Theo Quyết định số 08/2024/QĐ-TTg ngày 28/06/2024 của Thủ tướng Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Học viện Ngoại giao trực thuộc Bộ Ngoại giao, cơ cấu tổ chức của Học viện Ngoại giao bao gồm 11 Đơn vị trực thuộc, bao gồm:

Đơn vị đào tạo và nghiên cứu
 Viện Nghiên cứu Chiến lược Ngoại giao;
 Viện Biển Đông;
 Ban Đào tạo Đại học và Sau Đại học;
 Ban Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ đối ngoại (Trung tâm FOSET);
 Khoa Chính trị Quốc tế và Ngoại giao;
 Khoa Kinh tế Quốc tế;
 Khoa Luật Quốc tế;
 Khoa Truyền thông và Văn hoá đối ngoại;
 Khoa Ngoại ngữ.

Các cơ quan chức năng
 Ban Đào tạo đại học và sau đại học;
 Ban Khoa học, Thông tin và Tạp chí Nghiên cứu quốc tế;
 Văn phòng.

Các ngành đào tạo 
Học viện Ngoại giao đào tạo các ngành rất đa dạng, nhưng nhìn chung những ngành này đều liên quan đến vấn đề ngoại giao.

Danh sách các ngành đào tạo (trình độ cử nhân):

Các hoạt động đào tạo và hợp tác quốc tế
 
Học viện chính thức đổi tên từ Học viện Quan hệ Quốc tế thành Học viện Ngoại giao từ cuối tháng 6 năm 2008.
 
Hiện nay Học viện Ngoại giao là thành viên tích cực trong Ban nội dung của các hội nghị quốc tế được tổ chức tại Việt Nam như: Hội nghị thượng đỉnh các nước nói tiếng Pháp, Hội nghị cấp cao APEC, Hội nghị cấp cao ASEAN, Hội nghị Liên minh Nghị viện thế giới IPU 132,...
 
Về hợp tác quốc tế, Học viện là thành viên tổ chức các viện nghiên cứu chiến lược và quốc tế ASEAN-ISIS, thành viên Hội đồng Hợp tác An ninh châu Á - Thái Bình Dương (CSCAP), điều phối viên của Việt Nam trong Mạng lưới nghiên cứu xung đột ở Đông Nam Á; có quan hệ hợp tác với hơn 80 Viện nghiên cứu và trường đại học nước ngoài; có quan hệ với nhiều đại sứ quán nước ngoài tại Hà Nội; hằng năm tiếp đón và làm việc với trên 40 đoàn khách quốc tế và cử trên 60 đoàn đi dự các hội nghị, hội thảo quốc tế.

Về Đào tạo, ngày 15 tháng 6 năm 2009, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 821/QĐ-TTg giao nhiệm vụ đào tạo trình độ Tiến sĩ cho Học viện Ngoại giao.

Học viện được phép đào tạo Tiến sĩ (Quan hệ quốc tế, Luật Quốc tế), Thạc sĩ (Quan hệ quốc tế, Luật quốc tế, Kinh tế quốc tế, liên kết đào tạo Pháp ngữ và Quan hệ quốc tế), Cử nhân (Quan hệ quốc tế, Luật quốc tế, Kinh tế quốc tế, Truyền thông quốc tế, Ngôn ngữ Anh).

Thành tích
 Từ 1994 đến nay: liên tục được Bộ ngoại giao công nhận là đơn vị xuất sắc trong ngành.
 Được Nhà nước tặng thưởng nhiều huân chương:
 1994: Huân chương Lao động hạng nhất;
 1999: Huân chương Độc lập hạng ba;
 2004: Huân chương Độc lập hạng nhì;
 2009: Huân chương Hồ Chí Minh;
 2009: Huân chương Lao động hạng nhất của Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào;
 2019: Huân chương Độc lập hạng nhất;
 Cờ thi đua của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Ngoại giao;

Lãnh đạo hiện nay 
Giám đốc: TS. Nguyễn Hùng Sơn.
Phó Giám đốc: TS. Nguyễn Thị Thìn; PGS. TS. Nguyễn Thị Lan Anh; ThS. Nguyễn Mạnh Đông.

Lãnh đạo qua các thời kỳ
Ung Văn Khiêm (Thứ trưởng Bộ Ngoại giao phụ trách Lớp đào tạo cán bộ ngoại giao đầu tiên)
Đinh Nho Liêm (Phó Giám đốc Lớp đào tạo cán bộ ngoại giao)
Hoàng Văn Lợi (Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại giao, Thứ trưởng)
Phạm Ngọc Quế  (Chủ nhiệm khoa Quan hệ quốc tế Đại học Kinh tế - Tài chính; Phó Giám đốc Trường Cán bộ ngoại giao - ngoại thương)
Dương Thiết Sơn (Chủ nhiệm khoa Quan hệ quốc tế Đại học Kinh tế - Tài chính 1960 – 1961) 
Nguyễn Đăng Hành (1961 – 1963 Chủ nhiệm khoa Quan hệ quốc tế Đại học Kinh tế - Tài chính; Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ ngoại giao - ngoại thương)
Nguyễn Quang Tạo (Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ ngoại giao - ngoại thương 1964 – 1965)
Võ Anh Tuấn (Phó Hiệu trưởng trực tiếp điều hành Trường Ngoại giao 1968 – 1969)
Trần Hồng Hải (Phó Hiệu trưởng, trực tiếp điều hành Đại học Ngoại giao 1969 – 1971)
Lê Tân (tên thật là Trần Hữu Cừ: Hiệu trưởng Trường Ngoại giao và Hiệu trưởng Đại học Ngoại giao 1971 – 1980)
Nguyễn Duy Kinh (Quyền Hiệu trưởng Đại học Ngoại giao)
Viện trưởng Viện Quan hệ quốc tế: (1987– 1992): Võ Đông Giang, Phạm Bình 
Quyền Hiệu trưởng Đại học Ngoại giao: Vũ Xuân Áng, Nguyễn Khải 
Châu Phong (tên thật là Nguyễn Văn Quang, Quyền Viện trưởng Viện Quan hệ quốc tế)
Nguyễn Tuấn Liêu (Viện trưởng Viện Quan hệ quốc tế, Giám đốc Học viện Quan hệ quốc tế 1992)
Giám đốc Học viện Quan hệ quốc tế: Đào Huy Ngọc, Vũ Dương Huân, Trịnh Quang Thanh
Quyền Giám đốc Học viện Quan hệ quốc tế: Nguyễn Quang Chiến
 PGS.TS. Đại sứ Dương Văn Quảng, Giám đốc Học viện Quan hệ quốc tế  / Giám đốc Học viện Ngoại giao
PGS.TS. Đại sứ Đặng Đình Quý, Giám đốc Học viện Ngoại giao
GS. TS. Đại sứ Nguyễn Vũ Tùng
PGS.TS. Phạm Lan Dung, Quyền Giám đốc Học viện Ngoại giao

Một số sinh viên, học viên tiêu biểu 
 Bùi Thanh Sơn, Phó Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2024–nay)
 Phạm Thanh Bình, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc (2024–nay)
 Đỗ Hùng Việt, trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Văn phòng Liên hợp quốc (2025–nay)
 Đặng Đình Quý, nguyên trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Văn phòng Liên hợp quốc
 Lê Hải Bình, người phát ngôn Bộ Ngoại giao (2014–2017), Thứ trưởng Thường trực Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch (2025–nay)
 Lê Lương Minh, Tổng thư ký ASEAN (2013–2017)
 Lê Thị Tuyết Mai, nguyên Đại sứ và trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Văn phòng Liên hợp quốc và Tổ chức Thương mại Thế giới
 Phạm Bình Minh, nguyên Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2013–2023), nguyên Bộ trưởng Bộ Ngoại giao (2011–2021)
 Uyên Linh, ca sĩ
 Phạm Ngọc Huy: Dẫn chương trình Đường lên đỉnh Olympia, Đấu trường thông thái.
 Mai Thu Huyền, diễn viên
 Thanh Vân Hugo, diễn viên
 Nguyễn Thu Thủy, Hoa hậu Việt Nam 1994
 Ngô Thanh Thanh Tú, Á hậu 1 Hoa hậu Việt Nam 2016
Trần Khánh Vy, MC, Vlogger, Youtuber
Lê Quang Minh: Người dẫn chương trình Thời sự VTV
Nhà văn Hà Kin
Miss Asean 2005 Nguyễn Thảo Hương.
Mỹ Mỹ: ca sĩ, vũ công.

Xem thêm
Danh sách trường đại học và cao đẳng tại Hà Nội

Chú thích

Liên kết ngoài
 Website chính thức của Học viện Ngoại giao 
__CHỈ_MỤC__

Học viện Ngoại giao Việt Nam
Khởi đầu năm 1959 ở Việt Nam
Trường đại học và cao đẳng tại Hà Nội