Hệ thống Chuyển tin Tài chính

Hệ thống Chuyển tin Tài chính (tiếng Nga: Система передачи финансовых сообщений/Sistema peredachi finansovykh soobscheniy) viết tắt là SPFS (СПФС) là một hệ thống chuyển khoản tài chính của Nga có chức năng tương đương với hệ thống SWIFT do Ngân hàng Trung ương Nga phát triển. SPFS là một hệ thống nhắn tin bảo mật, cho phép các ngân hàng và tổ chức tài chính chuyển các lệnh thanh toán và thông tin giao dịch xuyên biên giới mà không cần phải sử dụng cơ sở hạ tầng của SWIFT. Hệ thống này đã được phát triển từ năm 2014, khi chính phủ Hoa Kỳ đe dọa ngắt kết nối Liên bang Nga khỏi hệ thống SWIFT. Kể từ tháng 6 năm 2024, hệ thống này bị Hội đồng châu Âu cấm đối với các ngân hàng EU bên ngoài nước Nga, và trong một cảnh báo được ban hành vào tháng 11 năm 2024, OFAC của Hoa Kỳ đã cảnh báo rằng các tổ chức gia nhập hệ thống sau khi cảnh báo này được ban hành sẽ trở thành đối tượng bị nhắm mục tiêu quyết liệt. SPFS không chỉ đơn thuần là một giải pháp công nghệ kỹ thuật của Hệ thống Thanh toán Liên Ngân hàng Xuyên Biên giới, nó là biểu tượng của "chủ quyền tài chính" trong chiến lược "Pháo đài Nga".

Lịch sử 
SPFS được khởi động sau năm 2014, khi Nga đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi SWIFT do vụ sáp nhập Crimea. Nó nhằm mục đích đảm bảo tính liên tục của các giao dịch thanh toán trong nước và quốc tế nếu Nga bị cắt đứt hoàn toàn khỏi SWIFT. Giao dịch đầu tiên trên mạng lưới SPFS liên quan đến một doanh nghiệp phi ngân hàng đã được thực hiện vào tháng 12 năm 2017. Tính đến tháng 3 năm 2018, hơn 400 tổ chức (chủ yếu là ngân hàng) đã là một phần của mạng lưới này. So với SWIFT, hệ thống ban đầu phải đối mặt với một số thách thức, đặc biệt là chi phí giao dịch cao hơn mặc dù vào tháng 3 năm 2018, phí giao dịch đã được giảm mạnh xuống còn 0,80–1,00 ₽ (0,012–0,015 $) cho mỗi giao dịch. Tính đến năm 2018, hệ thống hoạt động trong phạm vi Liên bang Nga mặc dù đã có kế hoạch tích hợp mạng lưới này với Hệ thống Thanh toán Liên ngân hàng Xuyên biên giới dựa trên Trung Quốc.

Chính phủ Nga cũng đang trong quá trình đàm phán để mở rộng SPFS sang các nước đang phát triển như Thổ Nhĩ Kỳ và Iran. Tính đến năm 2018, do những hạn chế của mình, hệ thống SPFS được coi là một phương án cuối cùng, thay vì là một sự thay thế hoàn toàn cho mạng lưới SWIFT. Kể từ năm 2019, nhiều thỏa thuận đã được đạt được để liên kết SPFS với hệ thống thanh toán của các quốc gia khác ở Trung Quốc, Ấn Độ, Iran, cũng như các quốc gia trong EAEU đang có kế hoạch sử dụng SPFS trực tiếp. Vào cuối năm 2020, đã có 23 ngân hàng nước ngoài kết nối với SPFS từ Armenia, Belarus, Đức, Kazakhstan, Kyrgyzstan và Thụy Sĩ. Vào ngày 17 tháng 3 năm 2022, Anatoly Aksakov, Chủ tịch Ủy ban Thị trường Tài chính của Duma Quốc gia, đã thông báo rằng Ngân hàng Nga và Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đang nỗ lực kết nối các hệ thống chuyển tin tài chính của Nga và Trung Quốc. Ông cũng chỉ ra sự khởi đầu của việc phát triển các sơ đồ chuyển tin thông tin bằng cách sử dụng blockchain, bao gồm đồng rúp kỹ thuật số và đồng nhân dân tệ kỹ thuật số.

Vào ngày 31 tháng 3 năm 2022, The Economic Times đã đăng tải thông tin rằng chính phủ Ấn Độ đã đề nghị Nga một hệ thống giao dịch mới với việc chuyển đổi thương mại sang đồng rúp và SPFS, hệ thống này sẽ hoạt động thông qua Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ và VEB.RF của Nga. Theo cùng một nguồn dữ liệu, hệ thống sẽ được đưa vào vận hành trong vòng một tuần. Vào tháng 4 năm 2022, thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga thông báo rằng hầu hết các tổ chức tài chính Nga và 52 tổ chức nước ngoài từ ít nhất 12 quốc gia đã được tích hợp thành công với SPFS. Vào ngày 16 tháng 1 năm 2024, Phó Chủ tịch thứ nhất của Ngân hàng Trung ương Nga thông báo rằng trong quý III năm 2023, đã có thêm 4 quốc gia kết nối với SPFS, nâng tổng số lên 20 quốc gia, cùng với 550 tổ chức, trong đó có 150 tổ chức đến từ 16 quốc gia nước ngoài.

Tác động 
Như được tóm lược dưới ngòi bút của học giả Tim Beal, SPFS nằm trong số những phản ứng đối với các lệnh trừng phạt do Hoa Kỳ áp đặt được các nhà bình luận coi là đóng góp vào quá trình Phi đô la hóa. Các nhà chức trách Hoa Kỳ (OFAC) coi SPFS là một hệ thống được tạo ra để giúp giảm bớt tác động của các lệnh trừng phạt áp đặt lên các thực thể và cá nhân Nga. Trong một cảnh báo được ban hành vào ngày 21 tháng 11 năm 2024, họ đã nêu rõ rằng các tổ chức gia nhập hệ thống sau khi cảnh báo này được ban hành sẽ trở thành đối tượng bị nhắm mục tiêu quyết liệt, và các tổ chức tài chính nước ngoài cũng nên thận trọng về sự tiếp xúc của họ với các tổ chức khác tham gia SPFS, những tổ chức có thể đang giúp Nga lẩn tránh các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Official website (in English)
 Official website (in Russian)
Kinh tế Nga
Nga xâm lược Ukraina 2022