Chennai

Chennai (tiếng Tamil:   []; phát âm tiếng Anh: ), tên cũ là Madras, là thủ phủ của bang Tamil Nadu tại miền nam Ấn Độ. Chennai lớn hơn rất nhiều các thành phố khác trong bang này, và nằm trên bờ biển Coromandel ven vịnh Bengal. Theo điều tra nhân khẩu Ấn Độ năm 2011, Chennai là thành phố đông dân thứ sáu, và nằm trong vùng kết tụ đô thị đông dân thứ tư tại Ấn Độ. Hội đồng Đại Chennai được hợp nhất vào năm 1866, là hội đồng thành phố lâu năm nhất tại Ấn Độ và lâu năm thứ hai trên thế giới sau London.

Địa bàn thành phố từng là một phần của các vương quốc Chola, Pandya, Pallava và Vijayanagara trong lịch sử. Công ty Đông Ấn Anh mua một vùng đất ven biển bao gồm làng chài Madrasapattinam từ Nayak Chennapa Nayaka vào thế kỷ 17. Quân đồn trú của Anh thành lập thành phố và cảng Madras, công trình xây dựng đầu tiên của Anh tại Ấn Độ là Pháo đài St. George. Thành phố là thủ phủ mùa đông của tỉnh Madras trong thời kỳ Anh cai trị Ấn Độ. Sau khi Ấn Độ độc lập vào năm 1947, Madras tiếp tục là thành phố thủ phủ của bang Madras và sau là của bang Tamil Nadu. Thành phố chính thức được đổi tên thành Chennai vào năm 1996.

Thành phố đồng nhất với huyện Chennai, và cùng với các vùng ngoại ô liền kề tạo thành vùng đô thị Chennai, là một trong các vùng đô thị lớn nhất của Ấn Độ. Chennai là nền kinh tế đô thị lớn thứ năm tại Ấn Độ, là cửa ngõ của miền nam Ấn Độ, và nằm trong số các thành phố đón nhiều du khách nhất Ấn Độ. Chennai thường xuyên nằm trong số các thành phố tốt nhất để sinh sống tại Ấn Độ, và là một trong những thành phố an toàn nhất tại Ấn Độ.

Chennai là trung tâm lớn về du lịch y tế và được mệnh danh là "thủ đô y tế Ấn Độ". Chennai chiếm một phần lớn trong ngành công nghiệp ô tô của Ấn Độ, và do đó được đặt tên là "Detroit Ấn Độ". Đây là một trung tâm sản xuất phim lớn và là trụ sở của ngành công nghiệp điện ảnh nói tiếng Tamil.

Từ nguyên 
Tên gọi Chennai bắt nguồn từ tên của Chennappa Nayaka, một vị Nayak là tướng quân dưới quyền Venkata Raya của Đế quốc Vijayanagara: Công ty Đông Ấn Anh giành được đô thị từ tay ông vào năm 1639. Do vậy, tên gọi của thành phố có nguồn gốc từ tiếng Telugu. Tên gọi Chennai được sử dụng chính thức lần đầu tiên vào tháng 8 năm 1639 trong một chứng thư bán cho Francis Day của Công ty Đông Ấn, trước khi đền Chennakesava Perumal được xây dựng vào năm 1646, nhưng một số học giả thì lập luận ngược lại.

Tên gọi Madras có nguồn gốc bản địa, và được chứng minh là từng được sử dụng trước khi người Anh hiện diện tại Ấn Độ. Một câu khắc có niên đại năm 1367 thời Vijayanagara được tìm thấy vào năm 2015, có đề cập đến cảng Mādarasanpattanam cùng với các cảng nhỏ khác trên bờ biển phía đông, và có giả thuyết rằng cảng được đề cập là cảng cá tại Royapuram. Madras có thể bắt nguồn từ làng chài Madraspattinam ở phía bắc Pháo đài St George, nhưng không chắc liệu cái tên này có được sử dụng trước khi người châu Âu đến hay không. Cũng có ý kiến cho rằng tên gọi có thể bắt nguồn từ cụm từ tiếng Bồ Đào Nha Mãe de Deus hoặc Madre de Dios, có nghĩa là "Mẹ Thiên Chúa", do ảnh hưởng của người Bồ Đào Nha đối với thành phố cảng, đặc biệt là từ một nhà thờ Thánh Maria.

Đến tháng 8 năm 1996, Chính phủ Tamil Nadu chính thức đổi tên gọi từ Madras sang Chennai. Tên Madras thỉnh thoảng vẫn được sử dụng để chỉ thành phố hay trong các địa điểm hoặc sự vật được đặt theo tên cũ.

Lịch sử
Các công cụ thời đại đồ đá được tìm thấy gần Pallavaram thuộc Chennai. Theo Sở nghiên cứu khảo cổ học Ấn Độ (ASI), Pallavaram là một cơ sở văn hóa cự thạch, có các cộng đồng thời tiền sử cư trú trong khu định cư này. Khu vực xung quanh Chennai là một trung tâm hành chính, quân sự và kinh tế quan trọng trong nhiều thế kỷ. Trong thế kỷ 1, một nhà thơ Tamil tên là Thiruvalluvar sống tại thị trấn Mylapore lân cận Chennai ngày nay. Đến thế kỷ 2 thì vùng này thuộc Tondaimandalam của Vương quốc Chola sơ khởi khi thế lực này khuất phục cư dân Kurumba sống trong vùng từ trước đó. Vương triều Pallava từ Kanchi trở thành thế lực cai trị khu vực từ thế kỷ 3 đến thế kỷ 9, và các khu vực Mahabalipuram và Pallavaram được xây dựng vào thời Mahendravarman I trị vì. Năm 879, Pallava thất bại trước quân Chola dưới quyền Aditya I. Năm 1264, Jatavarman Sundara Pandyan đưa khu vực vào lãnh địa của vương triều Pandya. Khu vực chịu ảnh hưởng của Đế quốc Vijayanagara vào thế kỷ 15.

Người Bồ Đào Nha đến vào năm 1522, họ xây dựng một cảng có tên là São Tomé theo tên Tôma Tông đồ, người này được cho là từng thuyết pháp trong khu vực từ năm 52 đến năm 70. Năm 1612, người Hà Lan thiết lập hiện diện gần Pulicat, phía bắc Chennai Vào ngày 20 tháng 8 năm 1639, Francis Day của Công ty Đông Ấn Anh cùng với Nayak của Kalahasti Chennappa Nayaka đến gặp Hoàng đế Vijayanagara Peda Venkata Raya tại Chandragiri, Công ty được cấp một vùng đất trên bờ biển Coromandel để xây dựng nhà máy và nhà kho phục vụ cho việc giao dịch. Vào ngày 22 tháng 8, ông nhận được một dải đất dài khoảng  và sâu vào nội lục , số tiền phải trả hàng năm là 50 triệu pagoda. Khu vực này từng là một làng chài có tên là "Madraspatnam". Một năm sau, công ty xây dựng pháo đài St. George, đây là khu định cư lớn đầu tiên của người Anh tại Ấn Độ, và trở thành hạt nhân của thành phố thuộc địa đang phát triển này.

Năm 1746, quân Pháp dưới quyền Thống đốc Mauritius La Bourdonnais tiến hành chiếm lĩnh pháo đài St. George và Madras, họ cướp bóc đô thị này và những làng vùng ven. Người Anh giành lại quyền kiểm soát khu vực vào năm 1749 theo Hiệp ước Aix-la-Chapelle, họ củng cố tường thành của đô thị để đề phòng các cuộc tấn công từ người Pháp và Quốc vương Mysore Hyder Ali. Người Anh chống lại một cuộc bao vây của Pháp vào năm 1759. Năm 1769, Hyder Ali đe dọa thành phố trong Chiến tranh Anh-Mysore lần thứ nhất, Hiệp ước Madras đã chấm dứt cuộc xung đột. Đến thế kỷ 18, người Anh đã chinh phục được hầu hết khu vực, lập ra tỉnh Madras (Madras Presidency) có thủ phủ là Madras.

Thành phố trở thành một căn cứ hải quân lớn, và là trung tâm hành chính của người Anh tại Nam Ấn Độ. Thành phố là có vai trò là đường gốc (baseline) trong kế hoạch Khảo sát lượng giác lớn của Ấn Độ, bắt đầu vào ngày 10 tháng 4 năm 1802. Đến khi đường sắt xuất hiện tại Ấn Độ vào thế kỷ 19, Madras được nối với các thành phố khác như Bombay và Calcutta, giúp thúc đẩy liên lạc và giao thương với vùng nội địa.

Sau khi Ấn Độ độc lập vào năm 1947, thành phố trở thành thủ phủ của bang Madras, tiền thân của bang Tamil Nadu hiện tại. Thành phố là nơi Potti Sreeramulu tiến hành tuyệt thực đến chết, dẫn đến việc các bang của Ấn Độ được tái tổ chức dựa trên ranh giới ngôn ngữ vào năm 1956.

Năm 1965, tại bang Tamil Nadu bùng phát cuộc khích động chống lại việc áp đặt tiếng Hindi, và ủng hộ tiếp tục sử dụng tiếng Anh làm phương tiện giao tiếp. Sự kiện này là một thay đổi lớn trong động lực chính trị của thành phố, và cuối cùng khiến tiếng Anh được giữ lại làm ngôn ngữ chính thức của Ấn Độ cùng với tiếng Hindi. Vào ngày 17 tháng 7 năm 1996, thành phố chính thức được đổi tên từ Madras thành Chennai, phù hợp với xu hướng toàn quốc là sử dụng các tên gọi ít có tính Anh hóa. Vào ngày 26 tháng 12 năm 2004, một cơn sóng thần tấn công bờ biển Chennai, giết chết 206 người và khiến cho đường bờ biển thay đổi vĩnh viễn. Lũ lụt Chennai 2015 nhấn chìm phần lớn thành phố, giết chết 269 người và gây thiệt hại về tài sản là 86,4 tỷ rupee.

Môi trường

Địa lý

Chennai nằm trên bờ biển đông nam của Ấn Độ, thuộc miền đông bắc của bang Tamil Nadu. Thành phố nằm trên một đồng bằng ven biển bằng phẳng được gọi là Đồng bằng ven biển phía Đông, với độ cao trung bình là  và điểm cao nhất là . Đất của Chennai chủ yếu là đất sét, đá phiến sét và sa thạch. Đất sét nằm bên dưới phần lớn diện tích thành phố, các vùng đất cát nằm dọc theo bờ sông và bờ biển, tại đó nước mưa chảy tràn bị thẩm thấu nhanh chóng qua đất. Một số khu vực tại Nam Chennai có bề mặt đá cứng. Tính đến năm 2018, thành phố có độ che phủ xanh là 14,9%, các vùng nước ước tính chiếm khoảng 6% tổng diện tích và ít nhất 8% diện tích được phân loại là không gian mở.

Hai sông lớn chảy qua Chennai là sông Cooum (hay Koovam) chảy qua trung tâm và sông Adyar ở phía nam. Kênh đào Buckingham nằm sâu  trong nội lục và đi song song với bờ biển, nối liền hai sông trên. Sông Kosasthaliyar đi qua rìa phía bắc của thành phố và đổ vào vịnh Bengal tại Ennore. Otteri Nullah là một dòng suối chảy theo hướng đông-tây đi qua phía bắc Chennai, và gặp kênh đào Buckingham tại cầu Basin. Mực nước ngầm tại Chennai trung bình cách mặt đất 4–5 m, và chủ yếu được bổ sung từ nước mưa. Trong số 24,87 km bờ biển của thành phố, có 3,08 km bị xói mòn, hiện tượng bồi tụ cát dọc theo bờ biển có thể nhận thấy tại bãi biển Marina và khu vực giữa cảng Ennore và sông Kosasthalaiyar.

Địa chất
Chennai được phân loại là nằm trong vùng địa chấn III, cho thấy nguy cơ thiệt hại từ động đất ở mức trung bình. Thành phố được cho là một địa điểm năng lượng địa nhiệt tiềm năng do đặc điểm vùng địa kiến tạo. Lớp vỏ có đá granit cũ có niên đại gần một tỷ năm, cho thấy từng có hoạt động núi lửa trong quá khứ, nhiệt độ dự kiến là từ 200 đến 300 °C ở độ sâu 4 đến 5 km.

Khí hậu
Chennai có khí hậu khô và ẩm nhiệt đới mùa hè khô, được phân loại là As trong phân loại khí hậu Köppen. Thành phố nằm trên xích đạo nhiệt và cũng nằm trên bờ biển, giúp ngăn chặn nhiệt độ thay đổi lớn theo mùa. Thời điểm nóng nhất trong năm là từ tháng 4 đến tháng 6 với nhiệt độ trung bình khoảng . Nhiệt độ cao nhất ghi nhận được là  vào ngày 31 tháng 5 năm 2003. Thời gian lạnh nhất trong năm là vào tháng 12tháng 1, với nhiệt độ trung bình là , và nhiệt độ thấp nhất ghi nhận được là  vào ngày 11 tháng 12 năm 1895 và ngày 29 tháng 1 năm 1905.

Phần lớn lượng mưa tại Chennai đến từ gió mùa Đông Bắc trong khoảng thời gian từ tháng 10 đến tháng 12. Lượng mưa trung bình hàng năm là khoảng . Lượng mưa hàng năm cao nhất ghi nhận được là  vào năm 2005. Gió thịnh hành tại Chennai thường có hướng tây nam trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 10, và có hướng đông bắc trong thời gian còn lại trong năm. Thành phố dựa vào những cơn mưa gió mùa hàng năm để bổ sung cho các hồ chứa nước. Lốc xoáy và áp thấp là đặc điểm phổ biến trong mùa gió mùa đông bắc. Ngập nước và lũ lụt xảy ra tại các vùng trũng thấp trong mùa gió mùa đông bắc, từng xảy lũ lụt quy mô lớn vào năm 2015 và 2023.

Động thực vật

Một vùng cửa sông được bảo vệ tại Adyar là môi trường sống tự nhiên của một số loài chim, và động vật nói chung. Chennai cũng là một thành phố nổi tiếng về chim, với hơn 130 loài chim được ghi nhận trong thành phố. Các vùng đất ngập nước đầm lầy như Pallikaranai và các hồ cũng là nơi cư trú của một số loài chim di cư trong mùa gió mùa và mùa đông. Loài vích có nguy cơ tuyệt chủng ưa chuộng đẻ trứng vào mỗi mùa đông trên dải bờ biển phía nam của Chennai, từ Thiruvanmiyur đến Neelankarai. Vườn quốc gia Guindy là một khu vực được bảo vệ, và tại Công viên động vật học Arignar Anna có các hoạt động nghiên cứu và bảo tồn động vật hoang dã. Madras Crocodile Bank Trust là một trạm nghiên cứu bò sát học, nằm cách  về phía nam của Chennai. Diện tích có cây che phủ của thành phố ước tính là khoảng , với 121 loài thuộc 94 chi và 42 họ, các loài chính là lim xẹt, sồi Ấn Độ và sầu đâu. Đường bờ biển và các vùng nước ven thành phố là nơi sinh sống của nhiều loài cá nước ngọt, nước mặn và sinh vật biển.

Vấn đề môi trường

Chennai có nhiều hồ trải rộng khắp thành phố, nhưng quá trình đô thị hóa khiến cho các vùng nước và vùng đất ngập nước bị thu hẹp. Số lượng vùng đất ngập nước trong thành phố giảm từ 650 năm 1970 xuống còn 27 vào năm 2015. Gần một nửa số loài thực vật bản địa trong các vùng đất ngập nước của thành phố đã biến mất, diện tích có thảm thực vật thủy sinh bao phủ chỉ còn lại 25% so với trước. Sông Adyar và Cooum bị ô nhiễm nặng nề do nước thải và chất thải từ các nguồn sinh hoạt và thương mại. Hành vi lấn chiếm các vùng đất ngập nước khi phát triển đô thị đã cản trở tính bền vững của các vùng nước, và là nguyên nhân gây ra lũ lụt vào năm 2015 và 2023, và khủng hoảng khan hiếm nước vào năm 2019.

Quỹ Khôi phục sông Chennai do chính phủ Tamil Nadu thành lập từng tiến hành khôi phục sông Adyar. Tổ chức Bảo vệ môi trường Ấn Độ (E.F.I) là một nhóm tình nguyện hoạt động nhằm bảo tồn động vật hoang dã và phục hồi môi trường sống.

Nhân khẩu

Một cư dân của Chennai được gọi là Chennaite trong tiếng Anh. Theo điều tra năm 2011, thành phố có dân số 4.646.732 người, trên diện tích . Sau khi mở rộng thành phố lên 426 km2, dân số trong địa giới mới của thành phố theo điều tra dân số năm 2011 là 6.748.026 người, và Hội đồng Thành phố Chennai được đổi tên thành Hội đồng Đại Chennai. , 712.000 (40%) trong số 1,788 triệu gia đình ở thành phố sống dưới mức nghèo khổ. , thành phố có 2,2 triệu hộ gia đình, với 40% cư dân không sở hữu nhà. Có khoảng 1.131 khu ổ chuột trong thành phố, có hơn 300.000 hộ gia đình.

Tiếng Tamil là ngôn ngữ chính của người dân Chennai, những người sử dụng tiếng Anh phần lớn là công nhân cổ trắng. Theo điều tra dân số năm 2011, số lượng người nói tiếng mẹ đẻ như sau: Tamil là ngôn ngữ được nói nhiều nhất với 3.640.389 (78,3%) cư dân, tiếp theo là tiếng Telugu (432.295), Urdu (198.505), Hindi (159.474) và Malayalam (104.994). Madras Bashai là một biến thể của tiếng Tamil được người dân trong thành phố sử dụng. Biến thể này có những từ vựng bắt nguồn từ các ngôn ngữ khác như tiếng Anh và tiếng Telugu.

Chennai là nơi có các cộng đồng dân tộc-tôn giáo đa dạng. Theo điều tra nhân khẩu năm 2011, đa số cư dân Chennai theo Ấn Độ giáo (80,73%), và 9,45% theo Hồi giáo, 7,72% theo Cơ đốc giáo, 1,27% theo tôn giáo khác và 0,83% không theo tôn giáo. Phần lớn cư dân thành phố là người Tamil, các nhóm thiểu số là người Telugu, người Marwar, người Gujarat, người Parsi, người Sindh, người Odia, người Goa, người Kannada, người Anh-Ấn, người Bengal, người Punjab, và người Malayalam. Thành phố cũng có lượng dân cư nước ngoài đáng kể. , trong số 2.937.000 người nhập cư trong thành phố, 61,5% đến từ các vùng khác của bang Tamil Nadu, 33,8% đến từ phần còn lại của Ấn Độ và 3,7% đến từ bên ngoài đất nước.

Chính phủ

Hành chính

Hội đồng Đại Chennai (Greater Chennai Corporation) quản lý thành phố, tiền thân là "Hội đồng Madras" được thành lập từ năm 1688. Đây là hội đồng đô thị lâu đời nhất còn tồn tại ở Ấn Độ, và là hội đồng lâu đời thứ hai còn tồn tại trên thế giới. Năm 2011, thẩm quyền của Hội đồng Chennai được mở rộng từ  lên , chia thành ba khu vực Bắc, Nam và Trung và bao gồm 200 phường (ward). Các ủy viên hội đồng bầu ra thị trưởng để lãnh đạo hội đồng, các ủy viên này do người dân bầu chọn thông qua bỏ phiếu phổ thông.

Cơ quan phát triển đô thị Chennai (CMDA) là cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm quy hoạch và phát triển vùng đô thị Chennai, vùng này có diện tích  và bao gồm huyện Chennai cùng một phần các huyện Tiruvallur, Kanchipuram và Chengalpattu. Vùng đô thị này bao gồm bốn hội đồng thành phố, 12 khu tự quản và các panchayat nhỏ khác.

Chennai là thủ phủ của bang Tamil Nadu, có các trụ sở chính của cơ quan hành pháp và lập pháp của bang, chúng chủ yếu nằm trong các toà nhà văn phòng tại Pháo đài St George. Tòa án Cấp cao Madras là cơ quan tư pháp cao nhất trong bang, có thẩm quyền xét xử tại Tamil Nadu và Puducherry. Chennai có ba khu vực bầu cử nghị viện (Bắc Chennai, Trung Chennai và Nam Chennai) và bầu 24 đại biểu vào cơ quan lập pháp bang.

Pháp luật

Cảnh sát Đại Chennai là cơ quan thực thi pháp luật chính trong thành phố, do một ủy viên (commissioner) cảnh sát lãnh đạo. Cảnh sát Đại Chennai là một bộ phận của Cảnh sát Tamil Nadu, và quyền kiểm soát hành chính thuộc về Bộ Nội vụ của Chính phủ Tamil Nadu. Cảnh sát giao thông thành phố Chennai, Cảnh sát giao thông Avadi và Cảnh sát giao thông Tambaram chịu trách nhiệm quản lý giao thông trong thành phố. Các vùng ngoại ô đô thị do Cảnh sát đô thị Chennai (Chennai Metropolitan Police) quản lý, đứng đầu là Ủy viên cảnh sát Chennai. Các huyện bên ngoài CMDA thuộc quyền quản lý của các sở cảnh sát tương ứng của các huyện Tiruvallur, Kanchipuram, Chengalpattu và Ranipet.

, Đại Chennai có 135 đồn cảnh sát trên khắp bốn khu vực với 20.000 nhân viên cảnh sát. , tỷ lệ tội phạm trong thành phố là 101,2 mỗi một trăm nghìn người. Nhà tù Trung tâm Madras là nhà tù chính, và là một trong những nhà tù lâu đời nhất tại Ấn Độ, nhưng bị phá bỏ vào năm 2009 và các tù nhân được chuyển đến Nhà tù Trung tâm Puzhal mới được xây dựng.

Chính trị

Thành phố từng là thủ phủ của tỉnh Madras thời thuộc địa, lãnh địa của tỉnh này chiếm một phần rộng lớn của cao nguyên Deccan. Chennai là một trung tâm chính trị thời thuộc địa, là nơi sản sinh ý tưởng về Đảng Quốc đại Ấn Độ. Một cuộc họp diễn ra sau hội nghị thần trí học được tổ chức tại thành phố vào tháng 12 năm 1884 đã hình thành ý tưởng này. Thành phố từng bảy lần tổ chức các hội nghị hàng năm của Đảng Quốc đại, đóng vai trò quan trọng trong phong trào độc lập Ấn Độ. Chennai cũng là nơi sản sinh các đảng chính trị cấp khu vực như Hiệp hội Phúc lợi Nam Ấn vào năm 1916, sau này trở thành Đảng Công lý và Dravidar Kazhagam. Chính trị thành phố có điểm đặc trưng là hoà trộn các đảng chính trị cấp khu vực và quốc gia. Trong thập niên 1920 và 1930, Phong trào Tự trọng nổi lên tại Madras, do Theagaroya Chetty và E.  V. Ramaswamy dẫn đầu.

Đảng Quốc đại thống trị nền chính trị thành phố trong thập niên 1950 và 1960, dưới thời C. Rajagopalachari và sau là K. Kamaraj. Các cuộc khích động chống tiếng Hindi tạo điều kiện cho các đảng theo phong trào Dravida nổi lên, và Đảng Dravida Munnetra Kazhagam (DMK) thành lập chính phủ đầu tiên của họ dưới quyền C. N. Annadurai vào năm 1967. Năm 1972, do DMK chia rẽ nội bộ nên dẫn đến hình thành Anna Dravida Munnetra Kazhagam toàn Ấn (AIADMK) do M. G. Ramachandran lãnh đạo. Hai đảng Dravida này tiếp tục thống trị nền chính trị bầu cử, các đảng cấp quốc gia thường liên kết với họ trong tư cách là đối tác thứ yếu. Nhiều nhân vật điện ảnh đã trở thành chính trị gia và sau này là các bộ trưởng, bao gồm C. N. Annadurai, M. Karunanidhi, M. G. Ramachandran, Janaki Ramachandran và Jayalalithaa.

Vùng đô thị Chennai trải rộng trên năm khu vực bầu cử Quốc hội Ấn Độ và 28 khu vực bầu cử hội đồng lập pháp bang Tamil Nadu.

Văn hoá

Kiến trúc

Thành phố có lịch sử từ nhiều thế kỷ, nên kiến trúc nơi đây có niên đại rộng. Các tòa nhà cổ nhất trong thành phố có niên đại từ thế kỷ thứ 6 đến thế kỷ thứ 8, như Đền Kapaleeshwar tại Mylapore và Đền Parthasarathy tại Triplicane, được xây dựng theo nhiều phong cách kiến trúc Dravida khác nhau, được phát triển dưới thời trị vì của các đế chế khác nhau. Trong kiến trúc Dravida, các ngôi đền thường là những mantapa lớn, có cổng hình kim tự tháp được gọi là Gopuram tại hàng rào hình tứ giác bao quanh ngôi đền. Gopuram là một tòa tháp hoành tráng thường được trang trí công phu tại lối vào của ngôi đền, tạo thành một đặc điểm nổi bật gọi là Koil và có nguồn gốc từ vương triều Pallava, vương triều này từng xây dựng nhóm công trình trong Khu quần thể kiến trúc Mahabalipuram. Khu vực xung quanh các ngôi đền vẫn còn có thể thấy kiến trúc Agraharam có liên quan, như các dãy nhà liền kề truyền thống. Chennai có số lượng toà nhà di sản cao thứ hai trong cả nước.

Do ảnh hưởng từ Đế quốc Mugal vào thời trung cổ và sau đó là Đế quốc Anh, kiến trúc thành phố có sự pha trộn giữa các phong cách Hindu, Hồi giáo và Gothic phục hưng, tạo thành kiến trúc Ấn-Saracen đặc trưng. Kiến trúc của một số trụ sở cơ quan theo phong cách Ấn-Saracen, Cung điện Chepauk do Paul Benfield thiết kế nằm trong số các tòa nhà Ấn-Saracen đầu tiên tại Ấn Độ. Các tòa nhà khác từ thời thuộc địa được thiết kế theo phong cách kiến trúc này bao gồm Pháo đài St. George (1640), Amir Mahal (1798), Bảo tàng Chính phủ (1854 ), Nhà Hiệu bộ Đại học Madras (1879), Hội trường công cộng Victoria (1886), Tòa án Cấp cao Madras (1892), Toà nhà Bharat Insurance (1897), Tòa nhà Ripon (1913), Trường Cao đẳng Kỹ thuật (1920) và Trụ sở Đường sắt Miền Nam (1921).

Các tòa nhà theo phong cách Gothic phục hưng bao gồm ga Chennai Trung tâm và ga Chennai Egmore. Nhà thờ Santhome do người Bồ Đào Nha xây dựng vào năm 1523, được cho là nơi lưu giữ hài cốt của Tôma Tông đồ, và được xây dựng lại vào năm 1893 theo phong cách tân Gothic. Vào đầu thế kỷ 20, trường phái Art Deco đã xâm nhập vào cảnh quan đô thị của thành phố, có các tòa nhà ở George Town như tòa nhà United India (hiện là trụ sở LIC) và tòa nhà Burma Shell (hiện nay là Tòa nhà Chennai) đều được xây dựng vào thập niên 1930, hay Tòa nhà Dare được xây dựng vào năm 1940. Sau khi Ấn Độ độc lập, chủ nghĩa hiện đại trỗi dậy tại thành phố. Tòa nhà LIC được hoàn thành vào năm 1959, đây là tòa nhà cao nhất Ấn Độ vào thời điểm đó, đánh dấu bước chuyển đổi từ xây bằng gạch và vôi sang cột bê tông.

Do có radar thời tiết tại cảng Chennai, thành phố đã cấm xây dựng các tòa nhà cao hơn 60 m trong bán kính 10 km đến tận năm 2009. Điều này khiến khu thương mại trung tâm của thành phố được mở rộng theo chiều ngang, không giống như các thành phố lớn khác. Trong khi đó, các toà nhà cao hơn bắt đầu mọc lên tại khu vực ngoại vi, tòa nhà cao nhất có độ cao .

Nghệ thuật

Chennai là trung tâm lớn về âm nhạc, nghệ thuật và vũ đạo tại Ấn Độ. Thành phố được mệnh danh là thủ đô văn hóa của Nam Ấn Độ. Học viện Âm nhạc Madras Music khởi xướng Mùa âm nhạc Madras vào năm 1927, được tổ chức vào tháng 12 hàng năm và có các buổi biểu diễn âm nhạc Carnatic truyền thống của các nghệ sĩ trong thành phố. Đại học Madras mở một khóa học âm nhạc trong chương trình giảng dạy cử nhân nghệ thuật vào năm 1930. Gaana là sự kết hợp của nhiều loại nhạc dân gian khác nhau, chủ yếu được hát trong khu vực tầng lớp lao động tại Bắc Chennai. Chennai Sangamam là một lễ hội nghệ thuật nhằm giới thiệu nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau của Nam Ấn Độ, và được tổ chức hàng năm. Chennai được đưa vào danh sách Mạng lưới thành phố sáng tạo UNESCO (UCCN) kể từ tháng 10 năm 2017 nhờ truyền thống âm nhạc lâu đời trong thành phố.

Thành phố có nền sân khấu đa dạng, và là một trong những trung tâm quan trọng của Bharata Natyam, một hình thức múa cổ điển có nguồn gốc từ Tamil Nadu và là vũ điệu lâu đời nhất của Ấn Độ. Các trung tâm văn hóa trong thành phố bao gồm Kalakshetra và Trường Âm nhạc Chính phủ. Chennai cũng có một số dàn hợp xướng, trong mùa Giáng sinh họ sẽ tổ chức nhiều buổi biểu diễn thánh ca trên khắp thành phố bằng tiếng Tamil và tiếng Anh.

Chennai có nhiều bảo tàng, phòng trưng bày và các tổ chức khác tiến hành nghiên cứu nghệ thuật, chúng là các điểm thu hút đông khách du lịch. Bảo tàng Chính phủ và Phòng trưng bày Nghệ thuật Quốc gia được thành lập vào đầu thế kỷ 18, nằm trong số cơ sở nghệ thuật lâu năm nhất tại Ấn Độ. Bảo tàng bên trong khuôn viên Pháo đài St. George lưu giữ một bộ sưu tập hiện vật từ thời thuộc địa Anh. Sở nghiên cứu Khảo sát học Ấn Độ quản lý bảo tàng này, và nơi đây lưu giữ lá quốc kỳ Ấn Độ đầu tiên được treo tại Pháo đài St George sau tuyên bố độc lập của Ấn Độ vào ngày 15 tháng 8 năm 1947.

Chennai là trung tâm của điện ảnh Tamil, ngành này có biệt danh là Kollywood do có một số xưởng phim nằm tại khu Kodambakkam. Lịch sử điện ảnh tại Nam Ấn Độ bắt đầu vào năm 1897 khi một nhà triển lãm người châu Âu lần đầu trình chiếu một tuyển tập phim câm ngắn tại Hội trường công cộng Victoria của thành phố. Swamikannu Vincent mua một chiếc máy chiếu phim và dựng
rạp để chiếu, hoạt động này trở nên phổ biến vào đầu thế kỷ 20. Keechaka Vadham được sản xuất tại thành phố và phát hành vào năm 1917, đây là bộ phim đầu tiên tại Nam Ấn Độ. Các xưởng phim Gemini và Vijaya Vauhini được thành lập vào thập niên 1940, và nằm trong số những xưởng phim lớn nhất và sớm nhất Ấn Độ. Chennai có nhiều xưởng phim lớn, bao gồm AVM Productions, xưởng phim lâu đời nhất còn tồn tại ở Ấn Độ.

Ẩm thực

Ẩm thực Chennai chủ yếu mang đặc điểm miền nam Ấn Độ, có nền tảng là lúa gạo. Hầu hết các nhà hàng địa phương vẫn giữ được hương vị đồng quê, nhiều nhà hàng phục vụ món ăn trên lá chuối. Ăn trên lá chuối là một phong tục lâu đời, mang lại hương vị độc đáo cho món ăn, và được cho là tốt cho sức khỏe. Idli và dosa là những món ăn sáng phổ biến. Chennai có nền văn hóa ẩm thực đường phố sôi động và nhiều lựa chọn ẩm thực khác nhau, bao gồm Bắc Ấn Độ, Trung Quốc và lục địa châu Âu. Do các ngành công nghiệp tiến vào thành phố trong đầu thế kỷ 21 nên các nền ẩm thực Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đến với thành phố. Chennai là thành phố Nam Á duy nhất nằm trong số "10 thành phố ẩm thực hàng đầu" của National Geographic năm 2015.

Kinh tế

Kinh tế của Chennai luôn vượt trên tốc độ tăng trưởng trung bình quốc gia (đến năm 2004), nhờ các chính sách kinh tế theo định hướng cải cách trong thập niên 1970. Thành phố có hai cảng biển lớn, một sân bay quốc tế, cùng mạng lưới đường bộ và đường sắt được hội tụ, Chennai thường được gọi là "Cửa ngõ Nam Ấn Độ". Theo Mạng lưới nghiên cứu toàn cầu hóa và thành phố thế giới (GaWC), Chennai là một trong những thành phố hội nhập nhất với nền kinh tế toàn cầu, được phân loại là thành phố beta. Chennai có nền tảng công nghiệp đa dạng hoá, gắn liền với nhiều lĩnh vực khác nhau như ô tô, dịch vụ phần mềm, phần cứng, y tế và dịch vụ tài chính. 
 

Thành phố có khu phức hợp triển lãm chuyên dụng là Trung tâm Thương mại Chennai tại Nandambakkam. Thành phố tổ chức Hội ngộ các nhà đầu tư toàn cầu Tamil Nadu, do Chính phủ Tamil Nadu tổ chức.

Chennai là một trong những trung tâm công nghệ thông tin (IT) lớn của Ấn Độ. Tidel Park được thành lập năm 2000 là một trong những công viên IT đầu tiên và lớn nhất châu Á. Các đặc khu kinh tế và các chính sách của chính phủ góp phần vào sự phát triển của ngành, thu hút đầu tư nước ngoài và nhân lực từ các vùng khác của đất nước. Trong những năm 2020, thành phố trở thành nơi cung cấp chính về SaaS và được mệnh danh là "Thủ đô SaaS của Ấn Độ".

Ngành công nghiệp ô tô tại Chennai chiếm hơn 35% tổng sản lượng ô tô và linh kiện ô tô của Ấn Độ những năm 2000, có biệt danh là "Detroit Ấn Độ". Một số lượng lớn các công ty ô tô có cơ sở sản xuất tại thành phố. Integral Coach Factory tại Chennai sản xuất toa hành khách và toa xe khác cho Indian Railways (Đường sắt Ấn Độ). Khu công nghiệp Ambattur có nhiều nhà xưởng của các đơn vị sản xuất khác nhau, đây là một trong những khu công nghiệp quy mô nhỏ thuộc hàng lớn nhất cả nước. Chennai từng đóng góp hơn 50% xuất khẩu hàng da thuộc của Ấn Độ (2008). Chennai là nơi xuất khẩu phần cứng điện tử quy mô lớn.

Thành phố có trụ sở của Sở giao dịch chứng khoán Madras, có quy mô lớn thứ ba Ấn Độ tính theo khối lượng giao dịch. Ngân hàng Madras là hệ thống ngân hàng kiểu châu Âu đầu tiên tại Ấn Độ, được thành lập vào ngày 21 tháng 6 năm 1683. Ngân hàng Madras sáp nhập với hai ngân hàng cấp tỉnh khác để thành lập Ngân hàng Đế quốc Ấn Độ (IBI) vào năm 1921 và đến năm 1955 thì trở thành Ngân hàng Nhà nước Ấn Độ. Chennai là trụ sở chính của các ngân hàng được quốc hữu hóa là Ngân hàng Ấn Độ và Ngân hàng Hải ngoại Ấn Độ. Chennai có văn phòng khu vực phía nam của Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ, tức ngân hàng trung ương của đất nước, cùng với một trong hai trường đào tạo do ngân hàng này điều hành. Thành phố cũng có văn phòng hỗ trợ thường trực của Ngân hàng Thế giới. Khoảng 400 doanh nghiệp công nghiệp tài chính có trụ sở tại thành phố.

DRDO là cơ quan nghiên cứu quốc phòng hàng đầu của Ấn Độ, họ vận hành nhiều cơ sở khác nhau tại Chennai. Nhà máy Xe hạng nặng (HVF) của AVANI có trụ sở tại Chennai, sản xuất các phương tiện chiến đấu bọc thép, xe tăng chiến đấu chủ lực, động cơ xe tăng và áo giáp cho Lực lượng Vũ trang Ấn Độ. ISRO là cơ quan vũ trụ hàng đầu của Ấn Độ, họ vận hành các cơ sở nghiên cứu trong thành phố. Chennai là thành phố được du khách quốc tế ghé thăm nhiều thứ ba ở Ấn Độ theo Euromonitor (2016). Du lịch y tế chiếm một phần quan trọng trong nền kinh tế của thành phố, với hơn 40% tổng số khách du lịch y tế đến thăm Ấn Độ là đến Chennai.

Quản lý nước, rác thải

Việc cấp nước và xử lý nước thải của thành phố thuộc quyền quản lý của Uỷ ban Cấp thoát nước vùng đô thị Chennai. Nước được lấy từ các hồ chứa lớn trong thành phố là hồ Red Hills và hồ Chembarambakkam, được xử lý tại các nhà máy xử lý nước đặt tại Kilpauk, Puzhal, Chembarambakkam và cung cấp cho thành phố thông qua 27 trạm phân phối nước. Thành phố nhận được 530 triệu lít nước mỗi ngày từ sông Krishna qua dự án Telugu Ganga và 180 triệu lít nước mỗi ngày từ dự án hồ Veeranam. 100 triệu lít nước đã qua xử lý được sản xuất mỗi ngày từ nhà máy khử muối Minjur, đây là nhà máy khử muối nước biển lớn nhất Ấn Độ Chennai được dự đoán sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt 713 triệu lít nước mỗi ngày vào năm 2026, do nhu cầu dự kiến là 2.248 triệu lít và nguồn cung ước tính là 1.535 triệu lít mỗi ngày. Hệ thống cống rãnh của thành phố được thiết kế vào năm 1910, có một số sửa đổi vào năm 1958.

Thành phố thải ra 4.500 tấn rác mỗi ngày, trong đó có 429 tấn là rác thải nhựa. Hội đồng Chennai đảm nhận việc thu gom rác thải, việc xử lý cùng thu gom ở một số phường được ký hợp đồng với các công ty tư nhân. , trung bình 150 tấn rác thải được xử lý hàng ngày trong hai bãi chôn lấp tại Kodungaiyur và Pallikaranai. Tại các khu chợ và khu kinh doanh, công tác thu gom được thực hiện vào ban đêm. , có nhà vệ sinh công cộng tại 943 địa điểm, do hội đồng thành phố quản lý.

Viễn thông
Chennai là một trong bốn thành phố của Ấn Độ được kết nối bằng cáp quang dưới biển, và là điểm đổ bộ của SMW4  (kết nối với Châu Âu, Trung Đông và Đông Nam Á), i2i và TIC (kết nối với Singapore), BBG (kết nối với Trung Đông, Đông Nam Á và Sri Lanka), Gulf Bridge International (kết nối với Trung Đông) và BRICS (kết nối với Brazil, Nga, Trung Quốc và Nam Phi), trong đó i2i dài  có công suất thiết kế hàng đầu thế giới với 8,4 terabit/s. , bốn công ty dịch vụ điện thoại di động vận hành các mạng GSM bao gồm Bharti Airtel, BSNL, Vodafone Idea và Reliance Jio, cung cấp dịch vụ di động 4G và 5G. Năm nhà khai thác lớn và các nhà khai thác địa phương nhỏ cung cấp dịch vụ hữu tuyến và băng thông rộng. Chennai nằm trong số các thành phố có mức độ sử dụng và thâm nhập Internet cao. , thành phố này có tốc độ băng thông rộng trung bình cao nhất trong số các thành phố của Ấn Độ, với tốc độ tải xuống được ghi nhận là 32,67 Mbit/s.

Điện lực

Uỷ ban Điện lực Tamil Nadu có trụ sở tại Chennai thực hiện phân phối điện trong bang. , thành phố tiêu thụ trung bình 2.750 MW điện mỗi ngày, chiếm hơn 18% tổng lượng điện tiêu thụ của bang Tamil Nadu, và đứng thứ hai trong số tất cả các thành phố trên toàn quốc. Thành phố có hơn 248.000 đèn đường do hội đồng thành phố bảo trì. Các nhà máy điện lớn sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong thành phố là Nhà máy nhiệt điện Bắc Chennai, Nhà máy điện diesel GMR Vasavi, Nhà máy nhiệt điện Ennore, Nhà máy điện tua bin khí Basin Bridge, Nhà máy điện nguyên tử Madras và Dự án nhiệt điện Vallur. Nhà máy điện nguyên tử Madras nằm tại Kalpakkam, cách khoảng  về phía nam của thành phố. Đây là cơ sở sản xuất năng lượng hạt nhân toàn diện, tái xử lý nhiên liệu, xử lý chất thải, và là nhà máy điện hạt nhân nội địa hoàn toàn đầu tiên của Ấn Độ.

Y tế

Chennai có cơ sở hạ tầng y tế phát triển tốt, bao gồm cả bệnh viện công lập và bệnh viện tư nhân. Hội đồng thành phố điều hành 138 trung tâm y tế cơ sở, 14 trung tâm y tế trung cấp, 3 bệnh viện phụ sản và 3 trung tâm thú y. Hội đồng cũng điều hành sáu trung tâm chẩn đoán, 37 trạm trú ẩn và 10 trung tâm y tế dành cho người vô gia cư. Thành phố thu hút nhiều khách du lịch y tế từ nước ngoài và các bang khác, và được mệnh danh là thủ đô y tế của Ấn Độ. Các bệnh viện lớn do chính phủ điều hành là Bệnh viện đa khoa, Bệnh viện đa khoa chuyên khoa của chính phủ, Bệnh viện cao đẳng y tế Kilpauk, Bệnh viện Chính phủ Royapettah, Bệnh viện Cao đẳng Y Stanley, Bệnh viện Y học Chính phủ lồng ngực, Viện Ung thư Adyar, Nhà điều dưỡng bệnh lao và Viện Siddha quốc gia. Bệnh viện Đa khoa Chính phủ được thành lập vào ngày 16 tháng 11 năm 1664 và là bệnh viện lớn đầu tiên tại Ấn Độ. Các bệnh viện tư nhân lớn trong thành phố bao gồm Bệnh viện Apollo, Bệnh viện Billroth, Bệnh viện Dr. Mehta, Bệnh viện Fortis Malar, Phái đoàn Y tế Madras, Bệnh viện MIOT, Sankara Nethralaya, Bệnh viện và Trung tâm nghiên cứu Cao đẳng Y SRM, Cao đẳng và Viện Nghiên cứu Y tế Sri Ramachandra, Bệnh viện Toàn cầu, Bệnh viện Chettinad, Bệnh viện Kaauveryvà Bệnh viện Vijaya. Hội đồng thành phố chịu trách nhiệm tiêm vắc xin bại liệt cho các nhóm tuổi đủ điều kiện. Viện Nghiên cứu và Y tế Dự phòng King được thành lập năm 1899 là viện nghiên cứu chuyên về y tế dự phòng và tiêm chủng.

Truyền thông

Ngành xuất bản báo chí bắt đầu tại Chennai khi tuần báo The Madras Courier được phát hành vào năm 1785. Tiếp theo là các tuần báo The Madras Gazette và The Government Gazette vào năm 1795. The Spectator được thành lập vào năm 1836, là tờ báo tiếng Anh đầu tiên tại Chennai thuộc sở hữu của một người Ấn Độ, và đến năm 1853 thì trở thành nhật báo đầu tiên của thành phố. Tạp chí tiếng Telugu đầu tiên được in từ Madras là Satya Doota vào năm 1835, và tờ báo tiếng Tamil đầu tiên là Swadesamitran được ra mắt vào năm 1899. Chennai hiện nay có báo chí được xuất bản bằng tiếng Tamil, tiếng Anh và tiếng Telugu. Các nhật báo lớn có lượng phát hành hơn một trăm nghìn bản mỗi ngày trong thành phố bao gồm The Hindu, Dina Thanthi, Dinakaran, The Times of India, Dina Malar và The Deccan Chronicle (2021). Một số tạp chí định kỳ và báo địa phương nổi tiếng ở một số địa phương khác cũng tạo ra các ấn bản dành cho thành phố.

Trung tâm Chennai của đài truyền hình nhà nước Doordarshan được thành lập vào năm 1974, phát sóng các kênh mặt đất và vệ tinh. Nhiều mạng truyền hình vệ tinh tư nhân có trụ sở tại thành phố, trong số đó Sun Network là một trong những công ty phát thanh truyền hình lớn nhất Ấn Độ. Dịch vụ truyền hình cáp hoàn toàn do chính phủ bang kiểm soát, trong khi nhiều nhà khai thác tư nhân cung cấp DTH và IPTV. Câu lạc bộ Phát thanh tỉnh Madras bắt đầu phát sóng phát thanh vào năm 1924. Thành phố có bốn đài phát thanh AM và 11 đài phát thanh FM của các đơn vị như Đài phát thanh toàn Ấn, Hello FM, Suryan FM, Radio Mirchi, Radio City và BIG FM.

Khác
Dịch vụ cứu hỏa và cứu hộ Tamil Nadu vận hành 33 trạm cứu hỏa trong thành phố. Hội đồng còn sở hữu 52 hội trường cộng đồng trên toàn thành phố. India Post xử lý dịch vụ bưu chính, điều hành 568 bưu cục, trong đó gần 460 bưu cục hoạt động tại mặt bằng thuê. Bưu điện đầu tiên được thành lập vào ngày 1 tháng 6 năm 1786 tại Fort St. George.

Giao thông

Hàng không

Lịch sử hàng không của thành phố bắt đầu vào năm 1910, khi Giacomo D'Angelis chế tạo vật thể bay có động cơ đầu tiên tại châu Á và thử nghiệm nó tại Island Grounds. Năm 1915, Tata Air Mail bắt đầu dịch vụ vận chuyển đường không giữa Karachi và Madras, đánh dấu khởi đầu ngành hàng không dân dụng tại Ấn Độ. Vào tháng 3 năm 1930, một cuộc thảo luận do phi công G. Vlasto khởi xướng đã dẫn đến việc thành lập Câu lạc bộ bay Madras. Vào ngày 15 tháng 10 năm 1932, J. R. D. Tata lái một chiếc máy bay Puss Moth chở bưu phẩm từ Karachi đến sân bay Juhu tại Bombay, và phi công Nevill Vintcent điều khiển chuyến bay tiếp tục đến Madras, đánh dấu chuyến bay thương mại theo lịch trình đầu tiên. Sân bay quốc tế Chennai nằm tại Tirusulam phục vụ thành phố, cách khoảng  về phía tây nam của trung tâm thành phố. Đây là sân bay bận rộn thứ tư tại Ấn Độ về lưu lượng hành khách và hàng hóa vận chuyển. Sân bay được mở rộng bằng việc bổ sung thêm , nhưng có đề xuất về một sân bay mới nhằm đáp ứng lưu lượng giao thông tăng thêm.

Không phận thành phố nằm dưới quyền quản lý của Bộ Tư lệnh Không quân Miền Nam của Không quân Ấn Độ. Không quân vận hành một căn cứ tại Tambaram. Hải quân Ấn Độ vận hành các căn cứ hàng không tại Arakkonam và Chennai.

Đường sắt

Lịch sử đường sắt trong thành phố có thể cho là bắt nguồn từ năm 1832, khi có đề xuất về tuyến đường sắt đầu tiên tại Ấn Độ giữa Little Mount và Chintadripet trong thành phố, và tuyến này đi vào hoạt động vào năm 1837. Công ty Đường sắt Madras được thành lập vào năm 1845, và tuyến đường sắt chính đầu tiên tại Ấn Độ giữa Madras và Arcot bắt đầu được xây dựng vào năm 1853, bắt đầu hoạt động vào năm 1856. Năm 1944, tất cả các công ty đường sắt hoạt động tại Ấn Độ thuộc Anh đều được Chính phủ tiếp quản. Khu vực Đường sắt phía Nam của Đường sắt Ấn Độ được thành lập vào ngày 14 tháng 4 năm 1951, bằng cách sáp nhập ba đơn vị là Đường sắt Madras và Nam Mahratta, Công ty Đường sắt Nam Ấn Độ và Đường sắt bang Mysore, và trụ sở chính nằm tại Chennai. Thành phố có bốn nhà ga đường sắt đầu cuối là Chennai Trung tâm, Egmore, Beach và Tambaram. Chennai Trung tâm là ga xe lửa lớn nhất thành phố, có thể tiếp cận các ga xe lửa lớn khác trên toàn quốc, và nằm trong số những nhà ga xe lửa đông đúc nhất cả nước.

Chennai có mạng lưới đường sắt ngoại ô được xây dựng tốt, do Đường sắt miền Nam vận hành, và được thành lập vào năm 1928. Hệ thống vận chuyển đại chúng (MRTS) là hệ thống vận chuyển đô thị trên cao, được thành lập vào năm 1995, hoạt động trên một tuyến duy nhất từ Chennai Beach đến Velachery.

Chennai Metro là hệ thống đường sắt đô thị tại Chennai, được khai trương vào năm 2015. Tính đến năm 2023, hệ thống tàu này bao gồm hai tuyến vận hành, hoạt động trên chiều dài  với 41 ga. Hệ thống Chennai Metro được đề xuất bổ sung thêm ba tuyến nữa và nâng tổng chiều dài lên . Các dự án đường sắt đô thị cho Coimbatore và Madurai cũng được đề xuất.

Đường bộ

Chennai có mạng lưới đường bộ rộng khắp, với tổng chiều dài khoảng  tính đến năm 2023. Chennai là một trong những điểm đầu của hệ thống quốc lộ Tứ giác Vàng, nối liền thành phố với Mumbai và Kolkata. Ngoài ra, hai quốc lộ lớn khác là Quốc lộ 45 và Quốc lộ 205 bắt nguồn từ thành phố. Các xa lộ cấp bang giúp kết nối thành phố với các đô thị lớn khác trong bang và Puducherry. Thành phố có đường phân mức và cầu vượt tại các giao lộ chính, và có hai đường ngoại vi là vành đai trong và vành đai ngoài. Thành phố là điểm đầu của Đường cao tốc Cảng Chennai–Maduravoyal và Đường cao tốc Bangalore–Chennai.

, có hơn 6 triệu xe cộ được đăng ký trong thành phố. Vận tải xe buýt công cộng do Công ty Vận chuyển Đô thị (MTC) của Chính phủ Tamil Nadu điều hành. Công ty được thành lập vào năm 1947, khi xe buýt tư nhân hoạt động trong tỉnh Madras được chính phủ quốc hữu hóa, và vận hành khoảng 3233 xe buýt . SETC được thành lập vào năm 1980, điều hành các dịch vụ chuyển phát nhanh đường dài từ 250 km trở lên, và liên kết thành phố với các thành phố quan trọng khác và các bang lân cận. SETC khai thác nhiều hạng dịch vụ khác nhau như bán cao cấp, siêu cao cấp, và có máy lạnh. Bến xe Chennai Mofussil (CMBT) là một trong những bến xe lớn nhất tại châu Á và phục vụ các xe buýt ngoại thành. Các phương tiện giao thông đường bộ khác trong thành phố bao gồm xe tải, xe lam, taxi tính giờ và taxi du lịch.

Đường thủy
Chennai có hai cảng chính là Chennai và Ennore, do Bộ Cảng, Vận tải và Đường thủy của Chính phủ Ấn Độ quản lý. Có ba cảng nhỏ thuộc quyền quản lý của Sở Đường cao tốc và cảng nhỏ của Chính phủ Tamil Nadu. Các tàu đánh cá sử dụng cảng cá Royapuram. Hải quân Ấn Độ có một căn cứ chính tại Chennai.

Giáo dục

Chennai là một trung tâm lớn về giáo dục, và là nơi đặt trụ sở của một số cơ sở giáo dục cao cấp trong nước. Thành phố có tỷ lệ biết chữ 90,33% (2012), và đứng thứ hai trong số các trung tâm đô thị lớn của Ấn Độ. Chennai có hệ thống trường công lẫn trường tư, và hệ thống trường công do Bộ Giáo dục trường học của Chính phủ Tamil Nadu quản lý. , Hội đồng Đại Chennai điều hành 420 trường công lập. Các trường công lập do Hội đồng Chennai điều hành đều liên kết với Uỷ ban của bang Tamil Nadu, trong khi các trường tư có thể liên kết với Uỷ ban Giáo dục Trung học Tamil Nadu, Uỷ ban Giáo dục Trung học Trung ương (CBSE), Hội đồng Kiểm tra Chứng chỉ Trường học Ấn Độ (ICSE) hoặc Viện Giáo dục Mở Quốc gia (NIOS). Giáo dục phổ thông bắt đầu với hai năm mầm non từ ba tuổi trở đi, và sau đó theo kế hoạch 10+2, gồm hai năm giáo dục trung học phổ thông.

Đại học Madras được thành lập vào năm 1857, là một trong những trường đại học hiện đại đầu tiên của Ấn Độ. Các trường về khoa học, nghệ thuật và thương mại thường được liên kết với Đại học Madras, đại học này có sáu cơ sở trong thành phố. Viện Công nghệ Ấn Độ Madras là học viện kỹ thuật hàng đầu, và Trường Kỹ thuật, Guindy của Đại học Anna được thành lập vào năm 1794 là trường cao đẳng kỹ thuật lâu đời nhất tại Ấn Độ. Học viện Đào tạo Sĩ quan của Lục quân Ấn Độ có trụ sở chính tại thành phố. Có tám trường cao đẳng y tế do chính phủ điều hành trong thành phố, bao gồm một trường cao đẳng nha khoa, ba trường cao đẳng y học cổ truyền, và bốn trường cao đẳng y học hiện đại, cùng nhiều trường cao đẳng tư nhân hoạt động dưới quyền quản lý của Đại học Y khoa Dr. M.G.R. Tamil Nadu tại Chennai. Cao đẳng Y tế Madras được thành lập vào năm 1835 và là một trong những trường cao đẳng y tế lâu đời nhất tại Ấn Độ.

Chennai có nhiều thư viện, Thư viện Công cộng Connemara là một trong bốn trung tâm lưu trữ quốc gia tại Ấn Độ, tiếp nhận bản sao của tất cả các sách báo được xuất bản trong nước. Thư viện Thế kỷ Anna là thư viện lớn nhất châu Á. Chennai có hai cơ quan nghiên cứu CSIR là Viện Nghiên cứu Da thuộc Trung ương (CLRI) và Trung tâm Nghiên cứu Kỹ thuật Kết cấu (CSIR-SERC). Hội chợ sách Chennai diễn ra thường niên, do Hiệp hội các nhà xuất bản và bán sách Nam Ấn Độ (BAPASI) tổ chức, và thường được tổ chức vào tháng 12-1.

Du lịch

Chennai có những ngôi đền, bãi biển và trung tâm có ý nghĩa lịch sử và văn hóa, sở hữu di sản UNESCO Mahabalipuram. Đây là một trong những thành phố đón nhiều du khách nhất tại Ấn Độ, với 11 triệu du khách nội địa và 630 nghìn du khách ngoại quốc vào năm 2020. Thành phố đóng vai trò là cửa ngõ vào Nam Ấn Độ. Chennai được Euromonitor xếp trong danh sách một trăm điểm đến hàng đầu. , thành phố có khoảng 7.000 phòng nghỉ sang trọng thuộc hạng 4 và 5 sao, với 85% nhu cầu phòng đến từ khách doanh nhân. Chennai có đường bờ biển dài hơn 19 km với nhiều bãi biển, trong đó có Marina trải dài  là bãi biển đô thị dài thứ hai trên thế giới, và bãi biển Elliot's nằm về phía nam đồng bằng Adyar. 

, hội đồng thành phố bảo trì 835 công viên công cộng tại Chennai. Công viên lớn nhất là Thholkappia Poonga rộng 358 acre, được phát triển nhằm khôi phục hệ sinh thái mong manh của vùng cửa sông Adyar. Semmoli Poonga là một vườn bách thảo rộng  do Sở Làm vườn bảo trì. Madras Crocodile Bank là một vườn động vật bò sát nằm cách  về phía nam thành phố, và có một trong những bộ sưu tập bò sát lớn nhất toàn quốc. Công viên động vật học Arignar Anna là một vườn thú đô thị lớn, đón hơn 2 triệu du khách mỗi năm. Vườn quốc gia Guindy là một khu vực được bảo vệ trong địa giới thành phố, và gắn liền với nó là một công viên dành cho trẻ em và một công viên rắn . Chennai cũng có một số công viên chủ đề và công viên vui chơi.

, có 120 rạp chiếu phim và cụm rạp chiếu phim. Các sân khấu trên toàn thành phố tổ chức biểu diễn các vở kịch thuộc nhiều thể loại và ngôn ngữ khác nhau. Chennai cũng là nơi có nhiều trung tâm mua sắm. Thành phố này là một thị trường quan trọng của ngành trang sức. Anna Nagar và Nungambakkam nằm trong số những khu bán lẻ đắt đỏ trong nước.

Thể thao

Cricket là môn thể thao phổ biến nhất tại Chennai, được đưa đến thành phố vào năm 1864 khi thành lập Câu lạc bộ cricket Madras. Sân vận động M.A. Chidambaram được thành lập vào năm 1916 là một trong những sân đấu cricket lâu đời nhất tại Ấn Độ, và từng tổ chức các trận đấu trong nhiều kỳ Giải vô địch cricket thế giới ICC. Các địa điểm thi đấu cricket khác bao gồm sân cricket Chemplast và sân trường Cao đẳng Guru Nanak. Những vận động viên cricket nổi tiếng của thành phố là S. Venkataraghavan và Kris Srikkanth. MRF Pace Foundation được thành lập vào năm 1987 là một học viện bowling có trụ sở tại Chennai. Chennai là sân nhà của đội cricket Chennai Super Kings, đây là đội thành công nhất tại Giải Ngoại hạng Ấn Độ (IPL). Thành phố từng tổ chức các trận chung kết trong mùa giải IPL 2011 và 2012.

Sân vận động Jawaharlal Nehru là một địa điểm thể thao đa năng, có tổ chức thi đấu các môn bóng đá và điền kinh, và cũng có một khu phức hợp trong nhà đa năng dành cho các môn bóng chuyền, bóng rổ, kabaddi và bóng bàn. Chennai từng đăng cai Đại hội Thể thao Nam Á 1995. Câu lạc bộ bóng đá Chennaiyin FC thi đấu tại Giải Siêu cấp Ấn Độ (ISL), tức giải đấu bóng đá hàng đầu của Ấn Độ, và sử dụng sân vận động Nehru làm sân nhà của họ. Sân vận động Mayor Radhakrishnan được gắn với môn khúc côn cầu, và từng là địa điểm tổ chức Giải vô địch nam thế giới 2005 và Giải vô địch nam châu Á 2007. Các môn thể thao dưới nước được chơi trong Khu phức hợp dưới nước Velachery. Chennai là nơi tổ chức sự kiện quần vợt ATP World Tour duy nhất tại Ấn Độ, Chennai Open được tổ chức tại sân vận động quần vợt SDAT từ năm 1997 đến năm 2017. Vijay Amritraj, Mahesh Bhupathi, Ramesh Krishnan và Somdev Devvarman là những vận động viên quần vợt chuyên nghiệp đến từ Chennai. Chennai là sân nhà của đội Chennai Slam, từng hai lần vô địch giải bóng rổ chuyên nghiệp hàng đầu Ấn Độ là Giải bóng rổ UBA Pro.

Câu lạc bộ đua thuyền Madras (thành lập năm 1846) và Câu lạc bộ du thuyền Hoàng gia Madras (thành lập năm 1911) quảng bá các môn thể thao thuyền buồm, rowing và canoeing tại Chennai. Đường đua mô tô Madras được khánh thành vào năm 1990, là đường đua cố định đầu tiên tại Ấn Độ, và là nơi tổ chức các sự kiện đua xe công thức. Tay đua Công thức 1 Karun Chandhok đến từ thành phố. Đua ngựa được tổ chức tại Trường đua Guindy. Thành phố có hai sân golf 18 lỗ là Cosmopolitan Club và Gymkhana Club, chúng được thành lập vào cuối thế kỷ 19. Chennai thường được mệnh danh là "thủ đô cờ vua của Ấn Độ" vì thành phố này là quê hương của nhiều đại kiện tướng như Viswanathan Anand. Thành phố là nơi tổ chức Giải vô địch cờ vua thế giới 2013 và Olympiad cờ vua lần thứ 44 vào năm 2022. Những vận động viên thể thao khác đến từ Chennai có thể kể đến là vận động viên bóng bàn Sharath Kamal và nhà vô địch carrom thế giới hai lần Maria Irudayam.

Quan hệ quốc tế
Thành phố có hiện diện lãnh sự của nước ngoài từ năm 1794, khi William Abbott được bổ nhiệm làm đại diện lãnh sự Hoa Kỳ tại Nam Ấn Độ. , có 60 cơ quan đại diện nước ngoài tại Chennai bao gồm 16 tổng lãnh sự quán và 28 lãnh sự quán danh dự. Tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ tại Chennai là một trong những trung tâm xử lý thị thực lao động hàng đầu. Văn phòng đăng ký khu vực cho người nước ngoài (FRRO) phụ trách các hoạt động di cư và đăng ký trong thành phố.

Chennai có mối quan hệ thành phố kết nghĩa với các thành phố sau trên thế giới:

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website of Chennai district

Chennai Encyclopædia Britannica entry

  

Thành phố ven biển ở Ấn Độ
Thành phố cảng Ấn Độ
Khu dân cư thành lập thập niên 1640
Thành phố thuộc bang Tamil Nadu