HMS Shakespeare (P221)

HMS Shakespeare (P221) là một tàu ngầm lớp S (1931) thuộc Nhóm III, được Hải quân Hoàng gia Anh chế tạo trong Chương trình Chế tạo 1940 trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1942, con tàu đã thực hiện được tổng cộng mười bốn chuyến tuần tra tại vùng biển Bắc Hải, Đại Tây Dương và Địa Trung Hải, đánh chìm được năm tàu buôn và một tàu ngầm, trước khi được điều sang khu vực Viễn Đông vào cuối năm 1944. Shakespeare thực hiện thêm một chuyến tuần tra tại khu vực quần đảo Andaman, đánh chìm thêm một tàu buôn Nhật, nhưng bị hư hại nặng do hải pháo và không kích của đối phương. Nó quay trở về Anh để sửa chữa, nhưng được xem là một tổn thất toàn bộ, nên cuối cùng bị bán để tháo dỡ vào tháng 7, 1946.

Thiết kế và chế tạo

Thiết kế 

Lớp tàu ngầm S Nhóm III được đặt hàng trong Chương trình Chế tạo 1940 như là một kiểu tàu ngầm nhỏ để tuần tra tại vùng biển bị giới hạn như Bắc Hải, Baltic và Địa Trung Hải. Chúng có kích thước lớn hơn và có nhiều cải tiến so với các nhóm trước. Chúng có trọng lượng choán nước  khi nổi và  khi lặn, lườn tàu có chiều dài chung , mạn tàu rộng  và mớn nước sâu . Con tàu có thể lặn sâu đến , và có một thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 48 sĩ quan và thủy thủ.

Lớp S trang bị hai động cơ diesel công suất , mỗi chiếc vận hành một trục chân vịt. Khi lặn, mỗi trục được vận hành bởi một động cơ điện công suất . Khi di chuyển trên mặt nước nó đạt tốc độ tối đa  và  khi lặn dưới nước. Tầm xa hoạt động của Nhóm III là  ở tốc độ , và có thể lặn xa  ở tốc độ .

Shakespeare nằm trong số các tàu có bảy ống phóng ngư lôi , gồm sáu ống phía mũi và một phía đuôi bên ngoài, và mang theo tổng cộng 13 quả ngư lôi, hoặc 12 quả thủy lôi thay cho các quả ngư lôi bên trong tàu. Vũ khí trên boong tàu là một khẩu hải pháo  cùng một pháo phòng không Oerlikon 20 mm. Ngoài ra Nhóm III còn được trang bị sonar ASDIC Type 129AR hoặc 138 và một bộ radar cảnh báo sớm Type 291 hoặc 291W.

Chế tạo 
Shakespeare được đặt hàng vào ngày 4 tháng 4, 1940 trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo 1940, và được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Vickers-Armstrongs ở Barrow-in-Furness vào ngày 13 tháng 11, 1940. Nó được hạ thủy vào ngày 8 tháng 12, 1941, và nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia vào ngày 10 tháng 7, 1942. Nó là chiếc tàu chiến thứ hai của Hải quân Hoàng gia Anh được đặt cái tên này.

Lịch sử hoạt động

1942

Chuyến tuần tra thứ nhất 
Sau khi thực hành huấn luyện tại các vùng biển Scotland, Shakespeare xuất phát từ cảng Lerwich vào ngày 15 tháng 8, 1942 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh. Nó đã hoạt động trong biển Na Uy về phía Đông Bắc quần đảo Faroe, nhưng không tìm thấy mục tiêu nào trước khi kết thúc chuyến tuần tra và quay trở về Lerwich vào ngày 26 tháng 8.

Chuyến tuần tra thứ hai 
Shakespeare khởi hành từ Lerwich vào ngày 7 tháng 9 cho chuyến tuần tra thứ hai, và hoạt động trong biển Bắc Cực ở phía cực Bắc Na Uy để hộ tống cho các đoàn tàu vận tải PQ-17 và QP-14 hướng sang và quay trở về từ Liên Xô. Chiếc tàu ngầm quay trở về Lerwich vào ngày 23 tháng 9.

Sau đó Shakespeare rời cảng Holy Loch vào ngày 11 tháng 10 để đi sang Gibraltar, đến nơi mười ngày sau đó.

Chuyến tuần tra thứ ba 
Shakespeare xuất phát từ Gibraltar vào ngày 1 tháng 11 cho chuyến tuần tra thứ ba, và hoạt động dọc theo bờ biển Algérie để hỗ trợ cho Chiến dịch Torch, cuộc đổ bộ của lực lượng Đồng Minh lên Bắc Phi. Từ ngày 4 đến ngày 7 tháng 11, nó trinh sát các bãi đổ bộ tiềm năng qua kính tiềm vọng, và đến ngày 16 tháng 11 đã phóng ngư lôi tấn công chiếc tàu buôn Đức Menes nhưng không trúng đích. Shakespeare kết thúc chuyến tuần tra tại Gibraltar vào ngày 25 tháng 11.

Shakespeare gặp trục trặc động cơ diesel mà không thể sửa chữa tại Gibraltar, nên đã khởi hành vào ngày 7 tháng 2 để quay trở về Anh, về đến Portsmouth vào ngày 18 tháng 12. Chiếc tàu ngầm được sửa chữa tại Xưởng tàu Chatham cho đến đầu tháng 3, 1943.

1943

Chuyến tuần tra thứ tư 
Shakespeare rời Portsmouth vào ngày 11 tháng 3, 1943 để đi sang Gibraltar. Chuyến đi trở thành chuyến tuần tra thứ tư của chiếc tàu ngầm, khi nó được lệnh tìm kiếm và đánh chặn một tàu vượt phong tỏa Đức trong vịnh Biscay. Tuy nhiên nó không tìm thấy mục tiêu, và đi đến Gibraltar vào ngày 24 tháng 3. Nó lại lên đường bốn ngày sau đó để đi sang Algiers, đến nơi vào ngày 1 tháng 4.

Chuyến tuần tra thứ năm 
Shakespeare xuất phát từ Algiers vào ngày 9 tháng 4 cho chuyến tuần tra thứ năm, và đã hoạt động trong biển Tyrrhenum về phía Đông đảo Sardegna. Nó bị một máy bay đối phương ném bom tấn công vào ngày 13 tháng 4 nhưng không bị hư hại, và quay trở về Algiers vào ngày 26 tháng 4.

Chuyến tuần tra thứ sáu 
Shakespeare khởi hành từ Algiers vào ngày 8 tháng 5 cho chuyến tuần tra thứ sáu, và hoạt động trong biển Tyrrhenum về phía Đông đảo Corse. Vào ngày 13 tháng 5, nó dùng hải pháo đánh chìm các thuyền buồm Ý Sant' Anna M.  và Adelina  ở vị trí về phía Đông eo biển Bonifacio. Đến ngày 20 tháng 5, chiếc tàu ngầm trồi lên mặt nước để bắn phá các nhà chứa máy bay trên đảo Corse, rồi kết thúc chuyến tuần tra tại Algiers vào ngày 24 tháng 5.

Chuyến tuần tra thứ bảy 
Rời Algiers vào ngày 5 tháng 6 cho chuyến tuần tra thứ bảy, Shakespeare đã hoạt động tại vùng biển ngoài khơi Toulon. Trong chặng quay trở về vào ngày 19 tháng 6, nó phát hiện một tàu ngầm U-boat đối phương, nhiều khả năng là chiếc U-73, nhưng chưa kịp tấn công thì lại bị một máy bay Đồng Minh bắn rocket nhầm. Shakespeare không bị hư hại, nhưng không thể tiếp tục truy đuổi tàu đối phương. Nó về đến Algiers cùng ngày hôm đó.

Chuyến tuần tra thứ tám 
Shakespeare xuất phát từ Algiers vào ngày 1 tháng 7 cho chuyến tuần tra thứ tám để hỗ trợ cho Chiến dịch Husky, cuộc đổ bộ của lực lượng Đồng Minh lên đảo Sicilia. Trong các ngày 7 và 8 tháng 7, nó trinh sát các bãi đổ bộ tại Gela, Sicilia qua kính tiềm vọng, và đến ngày 9 tháng 7 đã hoạt động như cột mốc dẫn đường cho lực lượng đổ bộ. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, chiếc tàu ngầm kết thúcchuyến tuần tra và đi đến Malta vào ngày 10 tháng 7.

Chuyến tuần tra thứ chín 
Shakespeare khởi hành từ Malta vào ngày 25 tháng 7 cho chuyến tuần tra thứ chín, và tiếp tục hoạt động trong vùng biển Tyrrhenum. Trong các ngày 29 tháng 7, 2 và 3 tháng 8, nó cho đổ bộ các đội đặc nhiệm trinh sát lên khu vực Gioia Tauro, Calabria. Đến ngày 6 tháng 8, nó phóng ngư lôi tấn công một tàu tuần dương hạng nhẹ Ý ở vị trí về phía Tây Bắc Ustica, Sicilia, nhưng không trúng đích. Shakespeare quay trở về Algiers vào ngày 9 tháng 8.

Chuyến tuần tra thứ mười 
Rời Algiers vào ngày 24 tháng 8 cho chuyến tuần tra thứ mười, Shakespeare hoạt động hỗ trợ cho Chiến dịch Avalanche, cuộc đổ bộ của lực lượng Đồng Minh lên Salerno, Ý. Trong các ngày 30 và 31 tháng 8, nó trinh sát các bãi đổ bộ và thành công trong việc phát hiện một bãi thủy lôi trong vịnh Salerno. Đến ngày 7 tháng 9, Shakespeare phóng một loạt sáu quả ngư lôi tấn công, và đã đánh chìm chiếc tàu ngầm Ý Velella (793 tấn) ở vị trí khoảng  về phía Đông đảo Licosa, tại tọa độ . Sang đêm hôm sau 8 tháng 9, nó làm nhiệm vụ cột mốc dẫn đường cho lực lượng đổ bộ lên Salerno, rồi quay trở về Algiers vào ngày 12 tháng 9.

Chuyến tuần tra thứ mười một  
Shakespeare tiếp tục xuất phát từ Algiers vào ngày 1 tháng 10 cho chuyến tuần tra thứ mười một, và hoạt động tại khu vực vịnh Genoa. Tuy nhiên con tàu được gọi quay trở lại căn cứ do được phát sang hoạt động tại khu vực Đông Địa Trung Hải, và về đến Algiers vào ngày 7 tháng 10.

Chiếc tàu ngầm rời Algiers vào ngày 10 tháng 10, và sau một chặng dừng tại Malta đã đi đến Beirut vào ngày 18 tháng 10, nơi nó gia nhập Chi hạm đội Tàu ngầm 1 đặt căn cứ tại đây.

Chuyến tuần tra thứ mười hai  
Shakespeare xuất phát từ Beirut vào ngày 21 tháng 10 cho chuyến tuần tra thứ mười hai, và hoạt động tại vùng biển Aegea. Vào ngày 26 tháng 10, nó đánh chìm chiếc thuyền buồm Hy Lạp SYR 404 / Aghios Konstantinos  bằng hải pháo tại tọa độ . Chiếc tàu ngầm quay trở về Beirut vào ngày 12 tháng 11.

Chuyến tuần tra thứ mười ba  
Shakespeare khởi hành từ Beirut vào ngày 26 tháng 11 cho chuyến tuần tra thứ mười ba để tiếp tục hoạt động tại khu vực biển Aegea. Vào ngày 3 tháng 12, nó đánh chìm chiếc thuyền buồm Hy Lạp Eleftheria (khoảng 100 tấn) bằng hải pháo ở vị trí ngoài khơi đảo Kos. Chiếc tàu ngầm kết thúc chuyến tuần tra và đi đến Malta vào ngày 11 tháng 12.

Shakespeare rời Malta vào ngày 12 tháng 12 để quay trở về Anh do cần được đại tu. Nó ghé lại Gibraltar từ ngày 17 đến ngày 28 tháng 12 trước khi tiếp tục hành trình, và đi đến Plymouth vào ngày 4 tháng 1, 1944.

1944 

Shakespeare được đại tu tại Xưởng tàu Devonport từ đầu tháng 1 đến đầu tháng 6, rồi thực hành huấn luyện tại các vùng biển Anh và Scotland.

Chuyến tuần tra thứ mười bốn  
Shakespeare khởi hành từ Holy Loch vào ngày 17 tháng 8 cho chuyến tuần tra thứ mười bốn, và hoạt động chống tàu ngầm tại Bắc Hải về phía Đông quần đảo Shetland. Nó kết thúc chuyến tuần tra và đi đến cảng Lerwick vào ngày 7 tháng 9.

Shakespeare sau đó được điều động sang phục vụ cùng Hạm đội Đông, nên đã rời cảng Holy Loch vào ngày 3 tháng 10 để đi sang Gibraltar, chặng đầu tiên của hành trình đi sang Viễn Đông. Sau khi lần lượt đi ngang qua Malta, Port Said, kênh đào Suez và Aden, nó đi đến Trincomalee, Ceylon (nay là Sri Lanka) vào ngày 24 tháng 11.

1945

Chuyến tuần tra thứ mười lăm 
Shakespeare xuất phát từ cảng Trincomalee vào ngày 20 tháng 12, 1944 cho chuyến tuần tra thứ mười lăm, cũng là chuyến tuần tra đầu tiên tại Viễn Đông. Nó đã hoạt động tại khu vực quần đảo Andaman, nơi vào ngày 31 tháng 12 nó đã phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn Nhật Unryu Maru  ở vị trí về phía Đông Port Blair, tại tọa độ .

Ba ngày sau đó, 3 tháng 1, 1945, Shakespeare lại phóng ngư lôi tấn công chiếc tàu quét mìn phụ trợ Wa 1. Cho dù đối thủ bị đánh trúng ngư lôi, ngập nước và bị nghiêng, nó đã phản công bằng hải pháo và đánh trúng lườn áp lực, khiến chiếc tàu ngầm bị ngập nước phòng động cơ diesel bên mạn trái và không thể lặn. Sau đó nó tiếp tục là mục tiêu của các đợt không kích bởi máy bay đối phương, chịu thêm những hư hại khác, nhưng cuối cùng nó đã chạy thoát, và được tàu ngầm chị em  hộ tống về đến Trincomalee vào ngày 8 tháng 1. Trận chiến đã khiến hai thành viên thủy thủ đoàn của Shakespeare tử thương và 13 người khác bị thương.

Sang ngày hôm sau, 9 tháng 1, Shakespeare được tàu corvette HMS Rockrose kéo đến Colombo để sửa chữa, đến nơi hai ngày sau đó. Tuy nhiên cơ sở vật chất tại đây không đủ để sửa chữa triệt để các hư hại, nên con tàu chỉ được sửa chữa động cơ diesel và bịt kín các lổ thủng đủ cho hành trình quay trở về Anh. Nó rời Trincomalee vào ngày 23 tháng 5, đi ngang qua kênh đào Suez, Port Said, Malta và Gibraltar trước khi về đến Portsmouth vào ngày 30 tháng 6.

Số phận 
Shakespeare được Hải quân Anh đánh giá là một tổn thất toàn bộ, nên không tiến hành sửa chữa, và cuối cùng bị bán để tháo dỡ vào ngày 14 tháng 7, 1946, và được tháo dỡ bởi hãng Thos. W. Ward tại Briton Ferry.

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài 
 

Lớp tàu ngầm S Anh (1931)
Tàu ngầm của Hải quân Hoàng gia Anh trong Thế Chiến II
Sự cố hàng hải năm 1945
Tàu thủy năm 1941