Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
An Lão (định hướng)

An Lão có thể là một số địa danh Việt Nam sau đây:

Địa danh
 Xã An Lão, thành phố Hải Phòng
 Xã An Lão, tỉnh Gia Lai
 Đá An Lão thuộc quần đảo Trường Sa

 Địa danh cũ
 Huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
 Huyện An Lão, tỉnh Bình Định
 Thị trấn An Lão (huyện An Lão, thành phố Hải Phòng); nay là một phần xã An Lão thuộc thành phố
 Thị trấn An Lão (huyện An Lão, tỉnh Bình Định); nay là một phần của xã An Lão, tỉnh Gia Lai
 Xã An Lão, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam

Khác
 Chiến dịch An Lão năm 1964 tại thung lũng An Lão trong Chiến tranh Việt Nam.
 Trung đoàn An Lão - Trung đoàn bộ binh 2 thuộc Sư đoàn 3 Sao Vàng, Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Chợ Mới (định hướng)

Chợ Mới có thể là một trong số các địa danh sau:
 Xã Chợ Mới, tỉnh An Giang
 Xã Chợ Mới, tỉnh Thái Nguyên.

 Địa danh cũ
 Huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang
 huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn
 Thị trấn Chợ Mới (huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang); nay là một phần xã Chợ Mới tỉnh An Giang
 Thị trấn Chợ Mới (huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn); sau là một phần của thị trấn Đồng Tâm (huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn); nay là một phần của xã Chợ Mới, tỉnh Thái Nguyên
 Tên cũ của huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long (6/1916 – 7/11/1917).
Kỳ Sơn (định hướng)

Kỳ Sơn có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam 
 Phường Kỳ Sơn, tỉnh Phú Thọ

 Địa danh cũ
 Huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình; sau là một phần thành phố Hòa Bình
 Huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An
 Phường Kỳ Sơn (thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình); nay là một phần phường Kỳ Sơn mới
 Thị trấn Kỳ Sơn, huyện lỵ huyện Kỳ Sơn (tỉnh Hòa Bình); nay là một phần phường Kỳ Sơn, tỉnh Phú Thọ
 Xã Kỳ Sơn (huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng); nay là một phần xã Việt Khê
 Xã Kỳ Sơn, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh; nay là một phần của xã Kỳ Thượng
 Xã Kỳ Sơn (huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương; 1956-2019); nay là một phần xã Đại Sơn, thành phố Hải Phòng
 Xã Kỳ Sơn (huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương; 2024-2025); nay là một phần xã Tân Kỳ, thành phố Hải Phòng
 Xã Kỳ Sơn, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An; nay là một phần của xã Tân Kỳ

Trung Quốc 
 Huyện Kỳ Sơn trực thuộc địa cấp thị Bảo Kê, tỉnh Thiểm Tây.
 Dãy núi Kỳ Sơn, một dãy núi ở tỉnh Phúc Kiến

Đài Loan 
 Khu Kỳ Sơn thuộc thành phố Cao Hùng.

Xem thêm
Sơn Kỳ
Phước Long (định hướng)

Phước Long có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Phước Long, Thành phố Hồ Chí Minh
 Phường Phước Long, tỉnh Đồng Nai
 Xã Phước Long, tỉnh Cà Mau
 Xã Phước Long, tỉnh Vĩnh Long.

 Địa danh cũ
 Tỉnh Phước Long (1956-1976) ở Đông Nam Bộ
 Thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước
 Huyện Phước Long, phủ Gia Định thời chúa Nguyễn
 Huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu
 Huyện Phước Long, tỉnh Bình Phước
 Phường Phước Long (thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa); nay là một phần của phường Nam Nha Trang
 Thị trấn Phước Long (huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần của xã Phước Long, tỉnh Cà Mau
 Xã Phước Long (huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần của xã Vĩnh Phước, tỉnh Cà Mau
 Xã Phước Long (huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre); nay là một phần của xã Phước Long, tỉnh Vĩnh Long.
 Xã Phước Long (huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định), sau nâng lên thành thị trấn Diêu Trì
 Phường Phước Long A, Phước Long B (thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh); nay là một phần của phường Phước Long
 Xã Phước Long Thọ (huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu), nay là một phần của xã Đất Đỏ, Thành phố Hồ Chí Minh.

Xem thêm
 Long Phước (định hướng)
 Fraser's Hill (福隆港, Phước Long Cảng)
Kremli

''Bài này nói về các pháo thành cổ ở Nga. Các nghĩa khác, xem Kremli (định hướng).

Kremli () là một từ trong tiếng Nga để chỉ "pháo đài", "thành lũy" hay "lâu đài" và dùng để chỉ bất kỳ một tổ hợp trung tâm pháo đài hóa lớn nào tại Nga thời kỳ phong kiến. Từ này thông thường hay được dùng để chỉ tới điện Kremli tại Moskva - là kremli được nhiều người biết đến nhất hoặc dùng để chỉ chính quyền đóng tại đây. Tên gọi "Kremli" đôi khi cũng bị nhầm lẫn là nhà thờ thánh Basil do hình dáng đặc biệt của nó, mặc dù nó không phải là một phần của điện Kremli tại Moskva.

Danh sách các kremli
 Di sản thế giới
 Điện Kremli, Moskva
 Kremli, Novgorod, Novgorod
 Kremli, Kazan, Kazan
 Còn tồn tại
 Kremli, Nizhny Novgorod, Nizhny Novgorod
 Kremli, Smolensk, Smolensk
 Kremli, Kolomna, Koloma
 Kremli, Astrakhan, Astrakhan
 Kremli, Zaraysk, Zaraysk
 Kremli, Tobolsk, Tobolsk
 Kremli, Tula, Tula
 Kremli, Suzdal, Suzdal
 Kremli, Rostov, Rostov
 Kremli, Pskov, Pskov
Đổ nát
 Kremli, Gdov, Gdov
 Kremli, Izborsk, Izborsk
 Kremli, Porkhov, Porkhov
 Kremli, Serpukhov, Serpukhov
 Kremli, Velikie Luki, Velikie Luki
Không còn tường thành
 Kremli, Dmitrov, Dmitrov
 Kremli, Ryazan, Ryazan
 Kremli, Vologda, Vologda
 Kremli, Yaroslavl, Yaroslavl
Chỉ còn dấu vết
 Kremli, Borovsk, Borovsk
 Kremli, Opochka, Opochka
 Kremli, Starodub, Starodub
Không rõ trạng thái
 Kremli, Ostrov, Ostrov
 Kremli, Torzhok, Torzhok
 Kremli, Volokolamsk, Volokolamsk

Tham khảo

Pháo đài Nga
Lâu đài Nga
Danh sách một số trống đồng Đông Sơn nổi tiếng

Danh sách
Đây là danh sách một số trống đồng Đông Sơn loại lớn và loại trung bình quen thuộc nhất đã phát hiện được.

Tham khảo

Những trống đồng Đông Sơn đã phát hiện ở Việt Nam. Viện bảo tàng lịch sử Việt Nam, 1975.

Liên kết ngoài
Bộ sưu tập ảnh trống đồng Đông Sơn 

Trống đồng Đông Sơn
Trống đồng
Tân Hiệp (định hướng)

Tân Hiệp có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
 Phường Tân Hiệp, Thành phố Hồ Chí Minh
 Xã Tân Hiệp, thành phố Đà Nẵng
 Xã Tân Hiệp, tỉnh An Giang.

 Địa danh cũ
 Thị xã Tân Hiệp, sau đổi thành thành phố Ngã Bảy, tỉnh Hậu Giang
 Huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang
 Phường Tân Hiệp, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
 Phường Tân Hiệp (thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam); nay là một phần phường Hà Nam, tỉnh Ninh Bình
 Thị trấn Tân Hiệp, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang
 Xã Tân Hiệp (huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh); nay là một phần xã Hóc Môn
 Xã Tân Hiệp (thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam); nay là xã Tân Hiệp, thành phố Đà Nẵng
 Xã Tân Hiệp (huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang); nay là một phần xã Yên Thế, tỉnh Bắc Ninh
 Xã Tân Hiệp (huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương); nay là một phần của xã Phước Thành, Thành phố Hồ Chí Minh
 Xã Tân Hiệp, huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước
 Xã Tân Hiệp, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai
 Xã Tân Hiệp, huyện Thạnh Hóa, tỉnh Long An
 Xã Tân Hiệp, huyện Tân Châu, tỉnh Tây Ninh
 Xã Tân Hiệp, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh
 Xã Tân Hiệp A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; nay là một phần của xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang
 Xã Tân Hiệp B, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; nay là một phần của xã Tân Hiệp, tỉnh An Giang.

Xem thêm
Tân Hợp (định hướng)
Suzdal

Suzdal (tiếng Nga: Суздаль) là một thị trấn (từ năm 1778) tại Nga, trung tâm hành chính của huyện Suzdal tỉnh Vladimir, nằm trên bờ sông Kamenka, một sông nhánh của sông Nerli cách thành phố Vladimir khoảng 26 km.

Thông tin chung 
 Tọa độ địa lý: 55°26′40″vĩ bắc 40°26′kinh đông.
 Dân số 11,2 nghìn người (năm 2005).
 Mã OKATO (mã phân loại vùng lãnh thổ hành chính toàn Nga): 17445
 Mã vùng điện thoại: 49231
 Múi giờ: Múi giờ Moskva (MTZ)
 Công nghiệp: xí nghiệp nuôi gà, xí nghiệp may, công nghiệp thực phẩm, các xí nghiệp sản xuất văn hóa phẩm và đồ nội trợ, rau quả, du lịch.

Lịch sử 

Ghi chép đầu tiên trong bộ luật Novgorod viết rằng "Năm 6507 (tức năm 999 theo Công lịch) tôi, tu sĩ Isaakii, đã trở thành tu sĩ tại Suzdal, tại nhà thờ Sv. Aleksandr Armyanin…"

Trong Tiểu thuyết những năm tạm bợ đã nhắc tới thị trấn này vào năm 1024 dưới tên gọi Suzhdal.

Tên gọi của thị trấn thường được diễn giải như là "đất sét", làm từ đất sét.

Đầu thế kỷ 12 dưới thời đại Yuri Dolgoruki nó là trung tâm  của công quốc Rostov-Suzdal.

Năm 1157 Andrei Bogolyubskii chuyển thủ đô tới Vladimir và công quốc được gọi là công quốc Vladimir-Suzdal.

Từ giữa thế kỷ 13 nó là thủ đô của công quốc Suzdal độc lập.

Đầu thế kỷ 14 nó là thủ đô của công quốc Suzdal-Nizhegorod.

Năm 1392 Suzdal trở thành một phần của Đại công quốc Moskva.

Trong thế kỷ 16 tại Suzdal diễn ra việc xây dựng các tu viện. Người ta mở rộng các tu viện cũ và xây dựng các tu viện mới. Tới cuối thế kỷ 16 ở đây có 11 tu viện, (hiện nay giữ được 5 tổ hợp tu viện). Suzdal trở thành một trong số các trung tâm tôn giáo tại Nga.

Từ giữa thế kỷ 17 là thời kỳ tăng trưởng kinh tế.

Từ năm 1796 nó là thị trấn trung tâm huyện của tỉnh Vladimir thời Sa hoàng (guberniya).

Từ nửa sau của thế kỷ 19 thì Suzdal trở thành một thị trấn hẻo lánh cấp tỉnh.

Suzdal -thị trấn được bảo tồn, nằm trong Vòng vàng Nga (Zolotoye koltso), trong khu bảo tồn các viện bảo tàng kiến trúc, nghệ thuật và lịch sử Vladimir-Suzdal.

Các công trình kiến trúc cổ 
Trong thời kỳ Liên Xô thì Suzdal có địa vị là thành phố-viện bảo tàng, tổ chức quốc tế UNESCO đã trao cho thị trấn này địa vị Di sản thế giới.

Suzdal còn giữ được một lượng lớn các công trình kiến thiết cổ, bao gồm:
 Kremli, Suzdal
 Tu viện Spaso-Evphimiev
 Tu viện Pokrovskii
 Tu viện Aleksandrovskii
 Tu viện Rizopolozhenskii
 Tu viện Vasilyevskii
 Quảng trường thương mại
 Viện bảo tàng kiến trúc gỗ

Xem thêm 
 Kideksha
 Medovukha

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Khu bảo tồn Vladimir-Suzdal 
 Suzdal. Zolotoye koltso 
 Suzdal trên wikiway.com
 Suzdal - các quần thể kiến trúc, tu viện, nhà nghỉ, nhà ăn
 Suzdal. Thông tin về cuộc sống tại Suzdal, văn hóa và du lịch, thiên nhiên và thời tiết, khách sạn và nhà ăn. Thông tin về các nhà an dưỡng tốt nhất tại đây.
 Lịch sử và thư viện ảnh về Suzdal.

*
Di sản thế giới tại Nga
Dương cầm (định hướng)

Dương cầm có thể là từ nói đến một trong các nghĩa sau:
Dương cầm, một loại nhạc cụ phím trong âm nhạc.
Dương cầm (The Piano), tên một bộ phim làm năm 1993 do Jane Campion đạo diễn.
Nhạc sĩ Dương Cầm.

Trang định hướng địa danh
Krai

Krai (tiếng Nga: край; chuyển tự: krai hay kray) là một thuật ngữ trong tiếng Nga. Do các nghĩa cơ bản của nó là cạnh, mép, rìa, biên, bờ, đầu, ngọn, chỗ cuối, miệng v.v, nên trong việc phân chia đơn vị hành chính tại Nga người ta dùng nó cho các đơn vị cấp tỉnh nằm tại các khu vực nói chung là gần biên giới. Trong ngữ cảnh này nó được sử dụng để chỉ một trong chín đơn vị hành chính cấp tỉnh tại Nga.

Do thiếu từ đồng nghĩa tương đương trong tiếng Việt để biểu thị, thuật ngữ này thường được dịch là vùng, vùng lãnh thổ, tỉnh hay khu, mặc dù trên thực tế nó thực sự tương đương với nghĩa "(một phần của) đất nước".

Các krai, oblast (tỉnh) và các nước cộng hòa có địa vị pháp lý ngang nhau trong phạm vi Liên bang Nga. Một số krai còn lớn hơn cả một số quốc gia tại châu Âu.

Các krai cũng được phân chia thành các đơn vị hành chính cấp huyện là raion.

Hiện nay, trong thành phần Liên bang Nga có 9 krai (vùng) là:
Vùng Altai 
Vùng Kamchatka
Vùng Khabarovsk 
Vùng Krasnodar 
Vùng Krasnoyarsk 
Vùng Perm 
Vùng Primorsky 
Vùng Stavropol
Vùng Zabaykalsky

Xem thêm
Các krai thời Đế chế Nga- Danh sách các krai tồn tại trong thời kỳ Đế chế Nga
Kraj - Thuật ngữ tương tự sử dụng tại Cộng hòa Séc và Slovakia
Krajina

Tham khảo

Phân cấp hành chính Nga
Dạng phân cấp hành chính
Phá Kursh

Phá Kursh hay vịnh Kursh (tiếng Litva: Kuršių marios; tiếng Nga: Kуршский залив; tiếng Đức: Kurisches Haff) được tách ra khỏi biển Baltic bởi mũi đất Kursh, thuộc chủ quyền của Litva và Nga. Sông Neman chảy vào phá Kursh. Ở đầu phía bắc của mũi đất có một hành lang (eo biển) thông ra biển mà cảng Klaipėda của Litva nằm tại đó. Đầu phía nam của mũi đất taọ thành một phần của phần đất tách ra khỏi lãnh thổ chính thuộc Nga là Kaliningrad. Các khu vực đất đai ven phá Kush là một phần của vùng đất tổ tiên của người Kurši và người Pruss.

Diện tích mặt nước của phá được phân chia giữa Litva và tỉnh Kaliningrad (Nga). Phần lớn mặt nước (1,3 nghìn km² trong số 1,6 nghìn km²) thuộc về Nga. Dung tích của phá khoảng 6,2 km³.

Có nhiều con sông chảy vào phá, lớn nhất là sông Neman. Tổng lưu lượng nước chảy vào khoảng 25,1 km³, trong đó riêng sông Neman là 21,0 km³. Mỗi năm phá này nhận được khoảng 1,0 km³ nước mưa, còn bay hơi mất khoảng 0,5 km³. Như thế mỗi năm lượng nước mà phá này nhận được gấp khoảng 4 lần dung tích của nó. Vì thế nước trong phá nhạt và mực nước trong phá luôn cao hơn mực nước biển trung bình khoảng 12–15 cm. Lượng nước dư thừa thông qua eo biển để đổ vào biển Baltic.

Phá này rất giàu thủy sản như cá, tại đây người ta đánh bắt cá vền (Abramis brama), cá vược châu Âu (Sander lucioperca), cũng như các loài cá nước ngọt điển hình khác: cá dầy (Ritilus ritilus), cá dưa chuột, cá pecca châu Âu (Perca fluviatilis), cá dày (Acerina cernua).

Các bờ của phá này (ngoại trừ mũi đất Kursh) là các vùng đất thấp, tại khu vực huyện Slav thì bờ phá nằm thấp hơn mực nước trong phá và người ta phải đắp đê để ngăn nước.

Xem thêm
Phá Vistula

Tham khảo

Kursh, phá
Kursh, phá
Kursh, phá
Kursh, phá
Kursh, phá
Kursh, phá
Phá
Thủy vực tỉnh Kaliningrad
Thủy vực Litva
Thủy vực Nga
Trọng lượng riêng

Trọng lượng riêng () là trọng lượng của một mét khối trên một vật thể. Đơn vị của trọng lượng riêng là niutơn trên một mét khối .

Công thức tính trọng lượng riêng 
Trọng lượng riêng của vật được tính bằng trọng lượng chia cho thể tích:

Trong đó:
 d là trọng lượng riêng (N/m³)
 P là trọng lượng (N)
 V là thể tích (m³)
 

Liên hệ giữa trọng lượng riêng và khối lượng riêng: d = D.g

Xem thêm 
 Lực đẩy archimedes
 Cơ học chất lưu
 Phù kế
 Mật độ tương đối

Tham khảo 

Cơ học đất
Cơ học chất lưu
Hóa lý
Đại lượng vật lý
Mật độ
West Side Story

West Side Story là một vở kịch của Arthur Laurents. Nhạc của phim được sáng tác bởi Leonard Bernstein, lời các bài hát bởi Stephan Sandheim và tác giả viết truyện là Arthur Laurents.

Bản soạn thảo lần đầu của cuốn sách có tên là Eastside Story. Một bộ phim chuyển thể cùng tên đã đoạt 10 giải Oscar năm 1961. Bộ phim được dựng nên trên nền tảng của câu chuyện tình nổi tiếng Romeo và Juliet.

Nội dung 
Nội dung của bộ phim xoay quanh câu chuyện tình yêu giữa một đôi nam nữ thuộc hai nhóm đường phố là Tony và Maria. Tony thuộc nhóm Jet's và Maria thuộc nhóm Sharks. Số phận trớ trêu đã đưa tình yêu tìm đến với họ. Một ngày bạn thân của Tony(Riff) bị anh trai của Maria (Bernado) và cũng là trưởng nhóm Sharks giết chết. Từ ham muốn trả thù, Tony đã đâm chết anh ta trong một cuộc gây gổ giữa 2 nhóm. Từ đó Tony phải trốn tránh.Tony chìm trong đau khổ khi nhận được thông tin sai rằng, Maria đã bị bắn chết. Mất hết lý trí, Tony chạy ra ngoài phố và gào lên:Chico, hãy bắn tao đi (Chico là người mà Maria đã kết hôn khi còn bé). Bỗng nhiên, Tony nhìn thấy Maria. Khi hai người chạy đến bên nhau, Chico xuất hiện và bắn gục Tony. Maria vô cùng đau khổ vì cái chết của người mình yêu. Khác với Romeo and Julia, trong bộ phim này nhân vật Maria vẫn còn sống khi kết thúc.

Bài hát
Prologue – Nhóm Jets và Nhóm Sharks,
Jet Song – Riff và Jets,
Something's Coming – Tony,
The Dance at the Gym – Nhóm Jets và Nhóm Sharks,
Maria – Tony,
Tonight – Tony và Maria,
America – Anita, Rosalia và Nhóm Shark-Girls,
Cool – Riff và Nhóm Jets,
One Hand, One Heart – Tony và Maria,
Tonight (Quintet und Chorus) – Anita, Tony, Maria, Nhóm Jets und Nhóm Sharks,
The Rumble (Tanz) – Nhóm Jets và Nhóm Sharks,

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Official West Side Story website
 
 West Side Story at the Music Theatre International website
 West Side Story at The Stephen sondheim Reference Guide
 West Side Story Detailed Character Descriptions, stageagent.com 
 Twelve Jazz Versions of West Side Story at Jazz.com 
 2002 Interview with Chita Rivera on West Side Story at Sondheim Review 
 "SONDHEIM 101: 'West Side Story'" by Leonard Jacobs from Sondheim Review, Fall 2007 
 Website on New York City 1950s youth gangs
  West Side Story, Musical 

Nhạc kịch Broadway
Bi kịch (sân khấu)
Bãi biển Mỹ Khê (Quảng Ngãi)

Mỹ Khê là một bãi biển ở Thành phố Quảng Ngãi, Tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam.

Vị trí
Bãi biển này thuộc thôn Cổ Lũy, xã Tịnh Khê, Thành phố Quảng Ngãi. Nó cách trung tâm thành phố Quảng Ngãi 12 km về phía Đông, nằm bên cạnh sông Kinh. Mỹ Khê nằm trên quốc lộ 24B, cách cảng Dung Quất 16 km và gần cảng Sa Kỳ. Bãi biển này cách khu chứng tích Sơn Mỹ 3 km - nơi xảy ra vụ thảm sát Mỹ Lai đã từng làm chấn động dư luận thế giới.

Nhận xét
Trương Đăng Quế khi xin về nghỉ hưu đã từng nói: "nhất Huế nhì đây" (theo: Di tích và thắng cảnh Quảng Ngãi, Sở VHTT Quảng Ngãi xuất bản năm 2001).

Du lịch
Hiện tại, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Ánh Sao và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam đang thực hiện dự án khu du lịch biển tại đây.
Ngoài Mỹ Lai còn có Tịnh Thiện, Thành phố Quảng Ngãi, Tỉnh Quảng Ngãi mà nơi có cảch đẹp và khí hậu tốt là xóm Nho Lâm, xóm Nho Lâm nằm giữa núi đồn và núi Bé. Có bến Đá, Cầu Kháng chiến.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Quy hoạch chi tiết khu du lịch Mỹ Khê 
Trang tin Tổng cục du lịch Việt Nam tiếng Anh 
Trang web Tổng công ty du lịch Sài Gòn 

Du lịch Quảng Ngãi
Bãi biển Việt Nam
Quảng Ngãi (thành phố)
Khu chứng tích Sơn Mỹ

Khu chứng tích Sơn Mỹ (hay Khu chứng tích Mỹ Lai), nằm trên quốc lộ 24B thuộc địa phận thôn Tư Cung, xã Tịnh Khê, tỉnh Quảng Ngãi, là nơi tưởng nhớ vụ thảm sát Sơn Mỹ (còn được biết đến là vụ thảm sát Mỹ Lai), thực hiện bởi một lực lượng của Quân đội Hoa Kỳ vào buổi sáng ngày 16 tháng 3 năm 1968, trong Chiến tranh Việt Nam. Ngày nay, du khách có thể trực tiếp nhìn thấy những bức ảnh ghi lại tội ác chiến tranh được trưng bày tại nhà chứng tích Sơn Mỹ hoặc tại Bảo tàng chứng tích chiến tranh (Thành phố Hồ Chí Minh) và Bảo tàng Cách mạng Việt Nam (Hà Nội).

Lịch sử

Vào sáng ngày 16 tháng 3 năm 1968, quân đội Hoa Kỳ thực hiện truy quét lực lượng Việt Cộng tại Mỹ Lai (Sơn Mỹ). Binh lính dồn dân chúng, gồm phần lớn là phụ nữ, trẻ em và người già, rồi tiến hành xả súng giết hại họ, cùng với việc đốt cháy nhà cửa và tiêu diệt vật nuôi như trâu. Có các tài liệu, cho thấy binh lính còn hãm hiếp phụ nữ và trẻ em trước khi giết họ. Tổng số 504 dân thường đã bị giết cho đến khi một nhóm lính Mỹ từ một máy bay trực thăng quân sự của Hoa Kỳ can thiệp.
Năm 1978, khu chứng tích Sơn Mỹ được xây dựng để ghi nhớ tội ác chiến tranh này.
Khu chứng tích Sơn Mỹ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam công nhận là di tích quốc gia theo quyết định số 54 - VHTT/QĐ ngày 29 tháng 4 năm 1979.
Năm 2002, Khu chứng tích Sơn Mỹ được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt quan trọng.
Khu chứng tích Sơn Mỹ là di tích thảm sát duy nhất tại Việt Nam còn giữ được những bức ảnh quan trọng thể hiện lại tội ác chiến tranh này.
Năm 2003, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch hỗ trợ 11,7 tỷ đồng nâng cấp công trình. Khuôn viên ngoài trời được phục dựng với cảnh tượng tang tóc giống xưa. Nhà trưng bày xây theo mô típ nhà mồ. Công trình có thêm nhà ăn, phòng khách và phòng xem phim tài liệu Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai. Đặc biệt, năm 2007, một cựu chiến binh Mỹ đã vượt nửa vòng trái đất để dâng tặng Ban quản lý khu chứng tích cuốn video quay cảnh cuồng sát này nhân kỷ niệm 40 năm vụ thảm sát.
Ngày 5 tháng 9 năm 2007, đạo diễn Mỹ Oliver Stone đã về đây để khám phá sự thật về vụ thảm sát phục vụ cho bộ phim sắp quay tại Quảng Ngãi và Đà Nẵng: Pink Ville.

Vị trí
Di tích nằm trên quốc lộ 24B đi Cảng Sa Kỳ - Dung Quất, cách khu du lịch biển Mỹ Khê 3 km về phía tây, cách trung tâm thành phố Quảng Ngãi 13 km về phía đông bắc.

Hình ảnh

Ghi chú

Xem thêm
Chùm phóng sự Trở lại Sơn Mỹ của TTO

Liên kết ngoài
Quảng Ngãi tổ chức lễ tưởng niệm 504 nạn nhân bị thảm sát 16/03/1968 
50.300 lượt khách tham quan Khu Chứng tích Sơn Mỹ năm 2007 
Thông tin về Sơn Mỹ 
Di tích lịch sử Sơn Mỹ 
Dân Mỹ Lai nhớ một người Mỹ 
Tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam năm 1968 qua báo nước ngoài 
Web Bộ Văn hóa thông tin 
Trò chuyện với trợ lý kỹ thuật của Oliver Stone, bà Phùng Lệ Lý 

Du lịch Quảng Ngãi
Nghĩa trang và khu tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam
Công trình xây dựng ở Quảng Ngãi
Quảng Ngãi (thành phố)
Núi Thiên Ấn

Núi Thiên Ấn là một ngọn núi và cũng được xem là một thắng cảnh của tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam.

Vị trí
Thiên Ấn hay còn gọi là Kim Ấn Sơn là ngọn núi nằm ở tả ngạn sông Trà Khúc, thuộc địa phận xã Tịnh Ấn Đông và phường Trương Quang Trọng, Thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi.

Đặc điểm
Núi cao 106 m, tựa hình một chiếc ấn, bốn phía sườn có hình thang cân. Giữa thiên nhiên thoáng đãng, ngọn núi như chiếc ấn của trời cao niêm cạnh dòng sông xanh nên người xưa gọi là Thiên Ấn Niêm Hà.

Trên đỉnh núi có ngôi chùa cổ nằm dưới bóng cây cổ thụ, được Chúa Nguyễn Phúc Chu ban biển ngạch vào năm 1716. Năm 1830, ngọn núi được khắc vào dinh tự và năm 1850, vua Tự Đức đưa núi vào hàng danh sơn của đất nước và ghi vào tự điển. Phía Đông chùa có khu "Viên Mộ" thiết diện hình lục giác, gồm nhiều tầng, là nơi an táng các vị sư trụ trì của chùa và mộ nhà yêu nước Huỳnh Thúc Kháng (1876 - 1947).

Thiên Ấn niêm hà (dấu trời đóng bên sông) là một quả núi cao 106m nằm giữa đồng bằng huyện Sơn Tịnh ở tả ngạn của sông Trà Khúc, cách thành phố Quảng Ngãi hơn 3 km về hướng Bắc. Từ bến đò Trà Khúc năm xưa qua khỏi cầu Trà Khúc 1 nằm trong tuyến Quốc lộ 1 có thể nghỉ chân nắ ngắm cảnh Long Đầu hý thủy rồi theo quốc lộ 24B Trà Khúc – Sa Kỳ 2 km, bên tay phải có con đường trải nhựa, xoáy tròn trôn ốc lên đến tận đỉnh bằng phẳng hơn 10 mẫu. Chân núi rộng chu vi khoảng 5 km như một khối hình thang, chiếm mặt đất khoảng 50 mẫu.

Núi Ấn còn có nhiều tên gọi khác như: núi Hó, Kim Ấn Sơn, Thổ Sơn (núi đất), Thổ châu (núi đỏ). Xưa kia núi mọc toàn là tranh chen lẫn với đá, mặt đỉnh câu cối mộc sầm uất có cọp ở. Người dân trong làng thường dùng tranh của núi Ấn để lợp nhà, tuy nhiên, không ai dám bén mảng lên đỉnh và cho rằng đất là vùng đất thiêng.
Chân núi phía Đông Thiên Ấn có cái gò cao giống cái hộp đựng con dấu, gọi là hòn Triện. Mặt khác, ngày xưa các nho sĩ thường đến Thiên Ấn lấy đá non về mài mực viết vẽ, phê sách vở rất tốt. Cũng từ đó mà trong dân gian đã có câu:

" Son núi Ấn, mài hòn son Ấn, Ấn tốt son tươi
Nước sông Trà, pha nấu nước trà, trà thơm nước động"

Đứng trên Thiên Ấn có thể nhìn bao quát cả một khung cảnh thiên nhiên núi non thơ mộng. Phía Tây Thiên Ấn giáp với núi Long Đầu, phía Bắc giáp núi La Vọng. Ngoài cảnh đẹp núi non Thiên Ấn còn thu hút khách hành hương đến đây chiêm bái, hành lễ vì trên núi còn có mộ của cụ Huỳnh Thúc Kháng một nhà nho yêu nước, một chiến sĩ cách mạng trong thời kỳ đấu tranh đòi tự do dân chủ từ thực dân Pháp. Tọa lạc trên núi còn có "Sắc Tứ tổ đình Thiên Ấn" chứa đựng nhiều câu chuyện kỳ bí thú vị, được vua Lê sắc phong vào năm 1727.

Núi Thiên Ấn là đệ nhất thắng cảnh và là "núi thiêng" của người Quảng Ngãi. Năm 1990 núi Thiên Ấn - mộ cụ Huỳnh đã được Bộ Văn hóa - Thông tin Việt Nam xếp hạng di tích và thắng cảnh quốc gia.

Tham khảo 
Núi tại Quảng Ngãi
Du lịch Quảng Ngãi
Núi linh thiêng
Hệ chuyên gia

Hệ chuyên gia, còn gọi là hệ thống dựa tri thức hoặc hệ thống chuyên gia, là một chương trình máy tính chứa một số tri thức đặc thù của một hoặc nhiều chuyên gia con người về một chủ đề cụ thể nào đó. Các chương trình thuộc loại này đã được phát triển từ các thập niên 1960 và 1970, và trở thành ứng dụng thương mại từ thập niên 1980. Dạng phổ biến nhất của hệ chuyên gia là một chương trình gồm một tập luật phân tích thông tin (thường được cung cấp bởi người sử dụng hệ thống) về một lớp vấn đề cụ thể, cũng như đưa ra các phân tích về các vấn đề đó, và tùy theo thiết kế chương trình mà đưa lời khuyên về trình tự các hành động cần thực hiện để giải quyết vấn đề. Đây là một hệ thống sử dụng các khả năng lập luận để đạt tới các kết luận.

Nhiều hệ chuyên gia đã được thiết kế và xây dựng để phục vụ các lĩnh vực kế toán, y học, điều khiển tiến trình (process control), dịch vụ tư vấn tài chính (financial service), tài nguyên con người (human resources), v.v..

Tham khảo

Trí tuệ nhân tạo
Lý thuyết quyết định
Hệ thống thông tin
Sa Huỳnh

Sa Huỳnh là một cửa biển ở phía nam tỉnh Quảng Ngãi, nơi đầm Nước Mặn thông ra Biển Đông và cũng là tên khu dân cư nằm cạnh cửa biển này. Địa danh này ngày nay còn có phạm vi rộng hơn là toàn bộ vùng đất ven biển cực nam tỉnh Quảng Ngãi, thuộc địa phận phường Phổ Thạnh và hai xã Phổ Châu, Phổ Khánh của thị xã Đức Phổ.

Vị trí
Cửa biển và thị tứ Sa Huỳnh cách trung tâm thành phố Quảng Ngãi, tỉnh lỵ Quảng Ngãi, khoảng 20 km về phía nam, có Quốc lộ 1 và đường sắt Bắc Nam đi qua.

Lịch sử

Địa danh này trước kia vốn được đọc và viết là Sa Hoàng, có nghĩa là cát vàng. Về sau, do kỵ húy chúa Nguyễn Hoàng nên phải đọc và viết thành Sa Huỳnh như hiện nay. Cũng như cửa Đại Cổ Lũy, cửa Sa Huỳnh có vai trò đặc biệt quan trọng trong cuộc chiến tranh Việt–Chiêm (1471) do vua Lê Thánh Tông phát động. Sa Huỳnh cũng là cửa biển được sử dụng trên tuyến đường giao thương hàng hải khu vực Đông Nam Á từ rất sớm, có ý kiến cho rằng từ khoảng thiên niên kỷ 1.

Năm 1909, nhà khảo cổ học người Pháp M.Vinet phát hiện những ngôi mộ chum vùi dưới cồn cát Phú Khương ở ven biển cạnh đầm An Khê. Trong các báo cáo sau này, khu mộ chum ấy được gọi là  (có nghĩa là Kho chum Sa Huỳnh). Các cuộc khai quật sau đó vào các năm 1923 và 1934 tại hai khu vực Phú Khương và Thạnh Đức đã tiếp tục phát hiện thêm nhiều ngôi mộ chum. Từ năm 1937, nền văn hóa khảo cổ có niên đại 2.500–3.000 năm này chính thức được gọi là văn hóa Sa Huỳnh, theo địa danh Sa Huỳnh.

Kinh tế
Khu vực Sa Huỳnh là một trong những thắng cảnh của tỉnh Quảng Ngãi, với bãi biển đẹp và các cảnh quan bãi cát, làng mạc, đồi núi, ruộng muối.

Bãi biển Sa Huỳnh dài 6 km, bờ biển cong hình lưỡi liềm với cát vàng, không có bãi đá ngầm, phù hợp cho các hoạt động như bơi lội, vui chơi trên bãi biển. Phía nam bãi biển có ghềnh đá Châu Me, đông bắc có đảo Khỉ.

Sa Huỳnh cũng là một trong những vùng sản xuất muối nổi tiếng tại Việt Nam, nghề làm muối tại đây đã có từ hàng trăm năm nay. Cánh đồng muối Sa Huỳnh có diện tích 120 ha, thuộc địa bàn phường Phổ Thạnh. Năm 2011, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã cấp giấy chứng nhận nhãn hiệu "Muối Sa Huỳnh" cho diêm dân tại đây. Tuy nhiên, do giá thành muối không ổn định nên các diêm dân gặp nhiều khó khăn và nhiều hộ đã bỏ nghề.

Cảng cá Sa Huỳnh cũng là một cảng cá sầm uất ở bờ biển miền Trung Việt Nam. Tuy nhiên trong những năm gần đây, luồng lạch cửa biển bị bồi lấp, gây trở ngại cho tàu thuyền đánh bắt hải sản của ngư dân địa phương ra khơi.

Xem thêm
Đầm Nước Mặn
Khu di chỉ văn hóa Sa Huỳnh
Văn hóa Sa Huỳnh

Chú thích

Đức Phổ
Văn hóa Sa Huỳnh
Cửa biển Việt Nam
Du lịch Quảng Ngãi
Kinh tế Quảng Ngãi
Cúp KNVB

Cúp KNVB (, ), được gọi là Eurojackpot KNVB Beker vì lý do tài trợ, là giải bóng đá được tổ chức cho tất cả các đội bóng chuyên nghiệp và nghiệp dư ở Hà Lan do Hiệp hội bóng đá Hoàng gia Hà Lan (KNVB) tổ chức từ năm 1898.

Giải đấu dựa trên thể thức của Cúp FA Anh. Bên ngoài Hà Lan, giải đấu thường được gọi là Cúp Hà Lan. Trận chung kết của giải đấu theo truyền thống diễn ra tại De Kuip, được tổ chức tại đó kể từ trận chung kết năm 1989. Đội vô địch sẽ thi đấu với đội vô địch Eredivisie để giành Johan Cruyff Shield (tương đương với siêu cúp), giải đấu mở màn cho mùa giải tiếp theo.

Lịch sử 
Giải đấu được hình thành trong cuộc họp hội đồng quản trị của Liên đoàn bóng đá Antille thuộc Hà Lan, tại Den Haag, vào ngày 19 tháng 1 năm 1898. Giải đấu bắt đầu vào mùa giải sau đó, 1898–99. Trận chung kết đầu tiên diễn ra vào ngày 9 tháng 5 năm 1899 giữa RAP Amsterdam và HVV Den Haag, và kết thúc với chiến thắng 1–0 cho đội trước nhờ bàn thắng của Julius Hisgen trong Hiệp phụ . Năm 1946, chiếc cúp được đổi thành một chiếc làm bằng bạc, một thứ cực kỳ hiếm gặp ngay sau Thế chiến thứ hai. Chiếc cúp đó vẫn được sử dụng cho đến ngày nay. Vào năm 2018, một chiếc cúp có màu vàng đã được đặt làm để kỷ niệm 100 năm giải đấu được tổ chức.

Thay đổi tên 
Giống như nhiều giải đấu cúp quốc gia, tên của giải đấu đã thay đổi với sự tài trợ. Từ năm 1995, cuộc thi từ KNVB Beker được biết đến với tên gọi Amstel Cup theo tên nhà tài trợ lúc đó là Amstel . Vào ngày 16 tháng 8 năm 2005, tên được đổi thành Gatorade Cup theo tên công ty đồ uống Gatorade . Năm 2006, cái tên trở lại là KNVB Beker với Gatorade vẫn là nhà tài trợ chính.

Vào ngày 12 tháng 1 năm 2018, có thông báo rằng TOTO sẽ là nhà tài trợ chính của KNVB Cup, cho đến mùa giải 2021–22. Cuộc thi được đổi tên thành TOTO KNVB Beker với hiệu quả tức thì.

Tư cách tham dự các giải đấu châu Âu 
Cho đến năm 1998, đội vô địch của chiếc cúp này đã tham gia UEFA Cup Winners' Cup , nhưng với việc từ bỏ giải đấu đó, Đội vô địch bây giờ sẽ được tham dự UEFA Europa League. Nếu đội vô địch đã hoàn thành ở vị trí thứ hai của Eredivisie và giành quyền tham dự UEFA Champions League , thì suất tham sẽ được phân phối lại cho Eredivisie của mùa giải đó.

Năm 1998, cả hai đội lọt vào chung kết KNVB Cup,  Ajax và PSV , đều giành quyền tham dự Champions League, do đó, một trận play-off tranh hạng ba được diễn ra giữa hai đội bán kết bị đánh bại, SC Heerenveen và FC Twente , để xác định ai sẽ giành Cúp. 'Nơi tách.

Các trận chung kết 
<center>

Số danh hiệu đạt được

Ghi chú

Tham khảo

Giải đấu bóng đá tại Hà Lan
Hà Lan
Phương trình vi phân riêng phần

Trong toán học, một phương trình vi phân riêng phần (Partial Differential Equations, PDEs) (còn gọi là phương trình vi phân đạo hàm riêng, phương trình đạo hàm riêng, phương trình vi phân từng phần, hay phương trình vi phân riêng) là một phương trình vi phân bao gồm liên hệ giữa một hàm đa biến chưa biết và các đạo hàm riêng của hàm theo các biến này. Để tìm được hàm chưa biết, thường cần giải các hệ phương trình vi phân riêng phần, tức là các hệ phương trình chứa các phương trình vi phân riêng phần. PDEs thường được sử dụng để xây dựng giải quyết các vấn đề xoay quanh các hàm đa biến hay xây dựng các mô hình máy tính. Một trường hợp đặc biệt của PDEs là phương trình vi phân thường (ODEs), được sử dụng để giải quyết các bài toán đơn biến và đạo hàm của chúng.

PDEs có thể được sử dụng để mô tả một số các hiện tượng chuyển động của âm thanh, nhiệt, sự phân tán, tĩnh điện học, động điện học, động học chất lưu, độ co giãn hay cơ học lượng tử nói chung là các hiện tượng biến đổi trong không gian và thời gian. Nhiều hiện tượng vật lý khác nhau thường có thể quy về việc giải các hệ phương trình vi phân riêng phần giống nhau, khiến cho công cụ toán học là cầu nối liên hệ và tổng quát hoá nhiều hiện tượng tự nhiên. Phương trình vi phân thường thường chỉ mô tả hệ động học một chiều, ngược lại PDEs mô tả các hệ đa chiều.

Giới thiệu 

Phương trình vi phân riêng phần đơn giản hay gặp trong giáo trình toán là:

với u là hàm chưa biết của x và y. Phương trình này thực tế cho biết u(x,y) không phụ thuộc vào x; và lời giải tổng quát là:

với f là hàm bất kỳ của y. Phương trình này tương tự như phương trình vi phân thường

có lời giải

với c là hằng số bất kỳ không phụ thuộc vào x.

Thí dụ này cho thấy các lời giải tổng quát của phương trình vi phân riêng phần thường chứa các hàm bất kỳ, tương tự như lời giải tổng quát của phương trình vi phân thường chứa các hằng số bất kỳ.

Để xác định cụ thể lời giải trong dải rộng của lời giải tổng quát cho từng bài toán riêng lẻ, cần có thêm các điều kiện biên.

Xem thêm

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 

Giải tích đa biến
*
Vi phân
Giải tích nhiều biến
Khái niệm vật lý
Phương trình vi phân
Sông Ngàn Phố

Sông Ngàn Phố là một con sông phụ lưu của sông La chảy chủ yếu trong địa phận huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.

Tên gọi
tên sông là sông Phố - người dân huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, vẫn gọi con sông chảy ngang huyện (nằm trọn trong huyện) như vậy. Trong các tác phẩm văn học, lịch sử, địa lý thì gọi là sông Ngàn Phố

Khái lược
Sông Ngàn Phố bắt nguồn bằng các dòng suối nhỏ từ dãy núi Giăng Màn thuộc dãy Trường Sơn (còn gọi là núi Khai Trướng) nằm trong địa phận các xã Sơn Hồng, Sơn Kim 1 và Sơn Kim 2 huyện Hương Sơn, ven biên giới Việt-Lào, ở độ cao khoảng 700 m. Sông Phố chảy gần như theo hướng Tây-Đông tới ngã ba Tam Soa (xưa có bến Tam Soa), nơi giáp ranh các xã Sơn Tân, Sơn Long (huyện Hương Sơn) với các xã Trường Sơn, Tùng Ảnh (huyện Đức Thọ). Tại đây, nó hợp lưu với sông Sâu (tức sông Ngàn Sâu) từ các huyện Hương Khê, Vũ Quang chảy từ phía Nam lên để tạo thành sông La, một phụ lưu của sông Lam. Chiều dài tối đa khoảng 71–72 km. Diện tích lưu vực 1.060 km², độ cao trung bình 331 m, độ dốc trung bình 25,2%. Mật độ sông suối 0,91 km/km². Tổng lượng nước 1,40 km³ tương ứng với lưu lượng trung bình 45,6 m³/s.

Các thắng tích, địa danh lịch sử
Vùng lưu vực sông Phố có nhiều thắng tích, địa danh lịch sử như:
 Núi Thiên Nhẫn
 Thành Lục Niên (Khởi nghĩa Lam Sơn
 Rú Vằng (Kim Sơn)
 Động Tiên Hoa

Danh nhân nổi bật
 Hải Thượng lãn ông Lê Hữu Trác
 Chưởng quân Cao Thắng

Chú thích

Liên kết ngoài
 Ngược dòng Ngàn Phố... 

Ngàn Phố
Hệ thống sông Lam
Hương Sơn
Xứ Nghệ
Danh sách tổng thống Ý

Đây là danh sách Tổng thống Ý với danh hiệu Presidente della Repubblica từ năm 1948.

Tổng thống Ý 

 Tổng thống tạm quyền
 Không muốn được gọi là Tổng thống Cộng hòa Ý, chỉ muốn là Quốc trưởng Lâm thời, vì ông chưa được Nghị viện Cộng hòa bầu lên, nó chỉ được bầu đầu tiên năm 1948.
 Từ chức
 Lâm thời, Chủ tịch Thượng viện Cộng hòa
 Lâm thời từ 23 tháng 6 năm 1985 đến 3 tháng 7 năm 1985

Điện Quirinal (trong tiếng Ý là ) tại Roma là nơi ở chính thức của Tổng thống nước Cộng hòa Ý.

Xem thêm
 Chính trị Ý
 Thủ tướng Ý
 Danh sách thủ tướng Ý

Tham khảo

Liên kết ngoài
   - trang chính thức của Tổng thống Cộng hòa Ý

Ý
Sữa chua

Sữa chua hay Yogurt (ya-ua) là một chế phẩm sữa được sản xuất bằng cách cho vi khuẩn lên men sữa. Mọi loại sữa có thể dùng để làm sữa chua nhà làm, nhưng trong cách chế tạo hiện đại, sữa bò được dùng nhiều nhất.
Sữa chua đặc và yaourt là sản phẩm lên men lactic từ sữa bò tươi, sữa bột hay sữa động vật nói chung sau khi đã khử chất béo và thanh trùng vi khuẩn gây bệnh bằng phương pháp tiệt trùng Pasteur ở nhiệt độ 80-90 °C.

Quá trình tạo thành

Sữa lên men thành sữa chua do vi khuẩn lactic và hiện tượng này gọi là lên men lactic. Sữa chua có vị sánh, sệt do vi khuẩn lactic đã biến dịch trong sữa thành dịch chứa nhiều axit lactic:

Đường lactose + (xt) vi khuẩn lactic => axit lactic + năng lượng (ít).

Từ đó, độ pH trong sữa giảm thấp, casein trong sữa sẽ đông tụ và làm cho sữa từ lỏng trở thành sệt.

Thành phần

Sữa chua chứa rất nhiều các khoáng chất như calci, vitamin C, vitamin D, kẽm, axit lactic và probiotic. Hàm lượng các chất có trong 180 gram sữa chua bao gồm:
 Năng lượng: 100-150 kcal
 Chất béo: 3,5 gram
 Chất béo bão hòa: 2 gram
 Protein: ít nhất 8-10 gram
 Đường: 20 gram hoặc ít hơn
 Calci: ít nhất 20% lượng calci cần thiết hàng ngày
 Vitamin D: ít nhất 20% lượng vitamin D cần thiết hàng ngày

Công dụng

Từ lâu sữa chua được biết đến như một nguồn bổ sung calci, kẽm và các vi khuẩn có lợi cho đường ruột. Các công dụng nổi bật của sữa chua bao gồm:
 Hỗ trợ tiêu hóa, bổ sung vi khuẩn có lợi cho đường ruột: vì sữa chua có rất nhiều các vi sinh vật probiotic
 Tăng cường sức đề kháng: ăn sữa chua thường xuyên cũng làm tăng khả năng miễn dịch của cơ thể
 Giúp giảm cân: ăn sữa chua hằng ngày giúp bạn có một vòng eo lý tưởng. Theo một nghiên cứu của tiến sĩ Michael Zemel từ đại học Tennessee, Knoxville: Khi ăn sữa chua cơ thể tiết ra ít cortisol hơn, giúp cho các amino acid dễ dàng đốt cháy các chất béo làm giảm hàm lượng mỡ bụng trong vòng eo của bạn.
 Ngăn ngừa cao huyết áp: trung bình khoảng 70% chúng ta tiêu thụ lượng muối trong cơ thể ít hơn hàm lượng muối hấp thụ, quá trình này diễn ra thường xuyên khiến xảy ra các bệnh suy thận, tim và cao huyết áp. Chỉ cần sử dụng sữa chua hàng ngày, kali có trong sữa chua sẽ giúp cơ thể loại bỏ muối dư thừa trong cơ thể của bạn.
 Giảm cholesterol.
 Bảo vệ răng miệng: sữa chua có hàm lượng chất béo thấp nên không gây ra các vấn đề về răng, miệng. Axit lactic có trong sữa chua cũng góp phần bảo vệ lợi rất tốt.
 Bổ sung calci giúp xương và răng chắc khỏe.
 Giúp làm đẹp da và bảo vệ tóc.

Kết hợp
Sữa chua khi ăn có thể để thêm vài miếng trái cây, rất bổ dưỡng cho sức khỏe và còn kích thích vị giác. Nó có thể là một bữa xế bổ dưỡng.

Xem thêm
Sữa tươi

Tham khảo

Thực phẩm lên men
Sữa
Món tráng miệng
Sữa chua
Chế phẩm sữa
Ẩm thực Thổ Nhĩ Kỳ
Lý thuyết trường trung bình động

Phương pháp DMFT hay lý thuyết DMFT hay lý thuyết trường trung bình động (DMFT là viết tắt của  chữ tiếng Anh dynamical mean field theory) là một lý thuyết trường trung bình trong vật lý chất rắn cho phép tính toán các tính chất của các vật liệu gần với thực tế hơn. Nó xuất phát từ cùng ý tưởng của các lý thuyết trường trung bình; nhưng được phát triển thay thế các lý thuyết trường trung bình cũ để tính đến cả các nhiễu loạn lượng tử. Các phiên bản mới nhất thể được áp dụng cho các hệ vật lý chất rắn ở trạng thái cơ bản phức tạp với nhiều tham số trật tự tầm xa (long rang order parameter).

Lịch sử
DMFT là một lý thuyết trường trung bình mới được bắt đầu giới thiệu và phát triển từ đầu nhưng năm 1990 bởi hai nhà vật lý Antoine Georges (Pháp) và Gabriel Kotliar (Mỹ). Cho đến nay, lý thuyết đang được dần hoàn chỉnh với các phiên bản mới như C-DMFT (Cluster-DMFT).

Giới thiệu
Lý thuyết này bắt nguồn cùng ý tưởng với các lý thuyết trường trung bình trước đây. Thay vì giải bài toán tổng quát cho cả hệ chất rắn nhiều hạt, nó giải bài toán hệ một hạt tương tác với các phần tử còn lại được xem như một trường trung bình.

Thường thì trong các phương pháp trường trung bình trước đây ví dụ như trường trung bình Weisse, hay là trường trung bình Hartree Fock, vấn đề ban đầu được đưa về bài toán hệ một hạt bằng phương pháp lấy trung bình các tham số trong hệ, có nghĩa là bỏ qua tất cả các nhiễu loạn lượng tử. Chính vì vậy những phương pháp này chỉ cho kết quả gần đúng trong giới hạn tương tác trong hệ là yếu, với những nhiễu lượng tử là nhỏ và hoàn toàn có thể bỏ qua được. Những lý thuyết này đã thành công trong việc giải thích những hiện tượng vật lý chất rắn trên kim loại, bán dẫn, và cả siêu dẫn nhiệt độ thấp (lý thuyết BCS). Song khi tương tác các điện tử trong hệ là tương đối lớn so với động năng của các điện tử, những phương pháp này lại không thể giải thích được, đơn giản vì lúc này những nhiễu lượng tử không thể bỏ qua được. Một ví dụ điển hình của sự thất bại đó là chất cách điện Mott. Nếu theo các lý thuyết cũ thì những chất này phải là chất dẫn điện do chỉ có một điện tử duy nhất ở lớp ngoài cùng.

Do những yêu cầu trên, một lý thuyết mới với khả năng mô tả hệ chất rắn mà không bỏ qua các nhiễu lượng tử là một nhu cầu tất yếu. DMFT ra đời và thành công đầu tiên chính là việc giải thích vấn đề chất cách điện Mott và chuyển pha Mott (chuyển pha kim loại - chất cách điện). DMFT được xây dựng trên cơ sỏ lý thuyết hàm Green. Đầu tiên nó được dùng để tính toán cho các mô hình với số chiều tiến đến vô cùng (những mô hình phi vật lý nhưng lại là một giới hạn rất tốt cho các lý thuyết trường trung bình, vì hoàn toàn có thể tính toán các kết quả một cách giải tích). Hiện nay, nhờ những phát triển về kĩ thuật tính toán và kết hợp với lý thuyết DFT (density functional theory), mà cụ thể là xấp xỉ LDA (local density approximation), DMFT hoàn toàn có thể cho phép tính toán trên các hệ vật lý rất gần thực tế.

Tham khảo

Giới thiệu về DMFT (định dạng PDF)

Xem thêm
Lý thuyết trường trung bình

Vật lý chất rắn
Khoa học vật liệu
Cơ học lượng tử
Hemoglobin

Hemoglobin (còn gọi là huyết sắc tố, viết tắt Hb hay Hgb; công thức hóa học: C2952H4664N812O832S8Fe4) là một protein chứa sắt có trong erythrocyte của hầu hết các loài động vật có xương sống (ngoại trừ họ cá Channichthyidae), cũng như mô của một số động vật không xương sống. Hemoglobin trong máu có nhiệm vụ vận chuyển oxy từ các cơ quan hô hấp (phổi hoặc mang) đến các mô khác của cơ thể, nơi nó giải phóng oxy để tạo điều kiện cho quá trình hô hấp hiếu khí giúp tăng cường quá trình trao đổi chất của động vật. Một người khỏe mạnh có từ 12 đến 20 gam hemoglobin trong mỗi 100mL máu. Hemoglobin là một metallicoprotein, là một chromoprotein cũng như là một globulin.

Ở động vật có vú, hemoglobin chiếm khoảng 96% trọng lượng khô của hồng cầu (không bao gồm nước) và khoảng 35% tổng trọng lượng (bao gồm cả nước).

Các loại hemoglobin 
Tùy theo sự kết hợp các loại chuỗi globin, có các loại hemoglobin khác nhau:

 Hemoglobin A (HbA) được tạo thành từ 2 chuỗi alpha (α) và 2 chuỗi beta (β), ký hiệu là α2β2. Đây là hemoglobin tetramer phổ biến nhất ở người, chiếm hơn 97% tổng lượng hemoglobin hồng cầu.
 Hemoglobin A2 (HbA2) là một biến thể bình thường của hemoglobin A bao gồm 2 chuỗi alpha và 2 chuỗi delta (δ) (α2δ2), chiếm tỷ lệ 2–3,5%.
 Hemoglobin F (còn gọi hemoglobin bào thai vì nó chiếm tỷ lệ rất cao ở giai đoạn cuối của thai nhi và sơ sinh), có cấu tạo gồm 2 chuỗi alpha và 2 chuỗi gamma (γ) (α2γ2).

Một số hemoglobin ở thời kỳ phôi và thời kỳ đầu của bào thai.

 Hemoglobin Gower I (ζ2ε2 hay HbE Gower-1) gồm 2 chuỗi zeta và 2 chuỗi epsilon, tương đối không ổn định, dễ bị phá vỡ.
 Hemoglobin Gower II (α2ε2 hay HbE Gower-2) gồm 2 chuỗi alpha và 2 chuỗi epsilon. Hemoglobin Gower II có phần không ổn định, mặc dù không nhiều như hemoglobin Gower 1.
 Hemoglobin Porland I (ζ2γ2 hay HbE Portland-1) tồn tại ở ngưỡng thấp trong thời kỳ phôi thai và bào thai, gồm 2 chuỗi zeta và 2 chuỗi gamma.
 Hemoglobin Portland II (ζ2β2 hay HbE Portland-2) tồn tại ở ngưỡng thấp trong thời kỳ phôi thai và bào thai, gồm 2 chuỗi zeta và 2 chuỗi beta. Là một hemoglobin không ổn định, thậm chí còn không ổn định bằng hemoglobin Gower 1, hemoglobin Portland II bị phân hủy rất nhanh khi bị stress.

Tham khảo

Đọc thêm 

 
 
 
 
 Hazelwood, Loren (2001) Can't Live Without It: The story of hemoglobin in sickness and in health, Nova Science Publishers

Liên kết ngoài 

 National Anemia Action Council at anemia.org
 New hemoglobin type causes mock diagnosis with pulse oxymeters  at www.life-of-science.net 
 Animation of hemoglobin: from deoxy to oxy form at vimeo.com

Sinh lý hô hấp
Cân bằng hóa học
Sông Trà Khúc

Sông Trà Khúc là con sông lớn nhất ở tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam.

Từ nguyên 
Tên "Trà Khúc" mang giọng Chiêm vì "Trà" có gốc từ jaya trong tiếng Phạn, và là một trong bốn họ chính thống của các vua Chiêm: On, Ma, Trà, Chế. Tương tự với địa danh Trà Bồng, Trà Câu.

Dòng chảy 
Sông Trà Khúc phát nguồn từ núi Đắc Tơ Rôn với đỉnh cao 2.350 m, do hợp nước của bốn con sông lớn là sông Rhe, sông Xà Lò (Đắk Xà Lò), sông Rinh (Drinh), sông Tang (Ong). Chỗ ngã tư đó còn gọi là ngã tư Ly Lang.

Sông từ đó chảy theo hướng đông qua ranh giới các huyện Sơn Hà, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, thành phố Quảng Ngãi và đổ ra cửa Đại Cổ Lũy (Chiêm lũy lịch môn). 

Sông Trà Khúc có độ dài khoảng 135 km, trong đó có khoảng 1/3 chiều dài sông chảy qua vùng núi và rừng rậm, có độ cao 200- 1.000m, phần còn lại chảy qua vùng đồng bằng.

Đây là con sông có độ dốc lớn. Đầu nguồn của sông có công trình thủy lợi Thạch Nham nên khi chảy về hạ lưu ở địa bàn thành phố Quảng Ngãi, huyện Tư Nghĩa và huyện Sơn Tịnh nguồn nước trở nên cạn kiệt. Mùa mưa, sông thường gây lũ lớn.

Trong văn hóa đại chúng
Bờ xe nước (guồng nước) của sông đã từng là hình ảnh đi vào thi ca. Chính thức ngừng hoạt động năm 1993, mang nước tưới tiêu cho các đồng ruộng mía xứ Quảng; nhưng bây giờ bờ xe nước đã đi vào ký ức. Dự án khôi phục bờ xe nước đã được triển khai.

Cặp núi Thiên Ấn và sông Trà Khúc là biểu tượng của tỉnh Quảng Ngãi. Bài ca Nhớ Đàn Xe Nước của tác giả Văn Đông, trong đó có câu: Ta nhớ quê ta có núi Ấn sông Trà.

Tai nạn
Trưa 15/4/2016, 11 học sinh lớp 6 trường THCS Nghĩa Hà ra sông Trà Khúc - đoạn thuộc thôn Thanh Khiết, xã Nghĩa Hà, TP Quảng Ngãi - chơi, 9 em tuổi 12-13 đã bị chết đuối, chỉ còn 2 em nữ ở trên bờ.

Tham khảo

Xem thêm

Liên kết ngoài 

Sông tại Quảng Ngãi
Sông của Việt Nam
Liên hệ Kramers–Kronig

Trong toán học và vật lý học, một liên hệ Kramers-Kronig cho biết quan hệ giữa phần thực của một hàm giải tích phức với một tích phân chứa phần ảo của nó; và ngược lại. Liên hệ này được đặt theo tên của Ralph Kronig và Hendrik Anthony Kramers.

Quan hệ này thường được ứng dụng trong vật lý học khi nghiên cứu về điện trường và từ trường trong môi trường vật chất. Ví dụ, trong quang học, đặc biệt là quang học phi tuyến, liên hệ này giúp tính được chiết suất của vật liệu bằng cách đo hệ số hấp thụ, một đại lượng dễ dàng đo được chính xác.

Định nghĩa
Xét một bức xạ điện từ đơn sắc có biến đổi theo thời gian được viết bởi  trong biểu diễn phức của sóng. Công thức sau cho thấy mối liên hệ giữa hệ số hấp thụ và độ điện thẩm :

Các tích phân ở trên là tích phân Cauchy và  là giá trị Cauchy chính.

Biểu diễn theo hệ số hấp thụ α, chiết suất n và tốc độ ánh sáng trong chân không c:

Điều kiện để  thỏa mãn liên hệ Kramers-Kronig là nó phải là biến đổi Fourier của một tiến trình vật lý tuyến tính và có tính nhân quả. Nếu viết

,

với  và  là các hàm giải tích thực, liên hệ Kramers-Kronig sẽ là

,

Liên hệ Kramers–Kronig có quan hệ với biến đổi Hilbert, và thường được áp dụng cho độ điện thẩm  của vật liệu. Chú ý là

,

với  là độ cảm điện môi của vật liệu. Độ cảm điện môi có thể được coi là biến đổi Fourier của sự biến đổi theo thời gian của véctơ phân cực trong vật liệu sau khi bị tác động của một xung điện trường.

Tham khảo

(tiếng Anh)
 Mansoor Sheik-Bahae: Nonlinear Optics Basics. Kramers-Kronig Relations in Nonlinear Optics, in: Robert D. Guenther (Ed.): Encyclopedia of Modern Optics, Academic Press, Amsterdam 2005, ISBN 0-12-227600-0

Giải tích phức
Điện trường và từ trường trong vật chất
Mũi đất

Mũi đất hay mũi biển là phần đất nằm kề biển với 3 mặt là nước bao quanh.

Địa chất và địa lý học
Mũi đất thường bao bọc  vịnh biển. Những mũi đất được tạo nên chủ yếu là do quá trình biến đổi địa chất, hay do nước biển dâng lên làm ngập các phần đất thấp hơn còn phần đất cao thì nổi lên tạo thành mũi đất.

Những mũi đất nổi tiếng

Việt Nam
Mũi Cà Mau.
Mũi Né.

Châu Á 
 Mũi Kanyakumari hay mũi Cape Comorin ở Tamil Nadu, Ấn Độ
Mũi Engaño ở Philippines 
Mũi Indira ở đảo Andaman và Nicobar, Ấn Độ
Mũi Dezhnev. Nga

Châu Âu 
Mũi Cabo da Roca,  Bồ Đào Nha.
Mũi Arkona, Đức. 
Mũi Finisterre, Tây Ban Nha
Mũi Bắc, North Cape, Na Uy.
Mũi Wrath, Scotland 
MũiGris Nez, Pháp. 
Land's End, Anh
Mũi Pointe du Raz, Pháp.

Châu Phi
Mũi Agulhas, Nam Phi
Mũi Hảo Vọng, Nam Phi.
Mũi Juby,Maroc. 
Cape Guardafui, Xô-ma-li,  Somalia 
Mũi Verde, Sénégal 
Mũi Blanc, Tuy-ni-di, Tunisia

Bắc Mỹ, Trung Mỹ và Ca-ri-bê
Mũi đảo Breton, Nova Scotia, Canada 
Mũi Canaveral, Florida, Hoa Kỳ 
MũiChidley, Newfoundland và Labrador/Nunavut, Canada 
Mũi Cod, Massachusetts, Hoa Kỳ 
Mũi Columbia, Nunavut, điểm cực bắc của Canada
Mũi Farewell, điểm cực Nam của Greenland
Mũi Hatteras,Bắc Carolina, Hoa Kỳ 
Mũi Henry, Virginia, Hoa Kỳ
Mũi Prince of Wales,  Alaska, Hoa Kỳ 
Mũi Spear, Newfoundland và Labrador,cực Đông Canada
Mũi Cabo San Lucas, Baja California Sur, México.

Nam Mỹ
Mũi Froward ở Chile
Mũi Sừng, Horn, Chile, điểm gần cực Nam của Châu Mỹ.
Mũi Virgenes, Argentina

Châu Úc
Mũi Egmont, New Zealand 
Mũi Foulwind, New Zealand 
Mũi Leeuwin, Australia 
Mũi Reinga,  New Zealand 
Mũi York, Australia 
Mũi Đông, New Zealand 
Mũi Bắc, New Zealand 
Mũi Nam, Australia 
 Young Nick's Head,  New Zealand

Tham khảo

Địa mạo đại dương và duyên hải
Địa lý ven biển
Thuật ngữ hải dương học