Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Horst Köhler

Horst Köhler (22 tháng 2 năm 1943 – 1 tháng 2 năm 2025) là vị Tổng thống thứ 13 Cộng hoà Liên bang Đức. Nhiệm kỳ làm việc của ông tại Lâu đài Bellevue bắt đầu từ năm 2004. Ông đã từ chức vào ngày 31 tháng 5 năm 2010.
Là ứng cử viên của hai đảng chị em Đảng Liên minh Dân chủ Thiên Chúa giáo và Liên minh Xã hội Thiên Chúa giáo Bayern, và Đảng Dân chủ Tự do, Köhler đã được Quốc hội Đức bầu làm tổng thống trong cuộc bầu cử tổng thống 2004 với nhiệm kỳ 5 năm vào ngày 23 tháng 5 năm 2004 và nhậm chức ngày 1 tháng 7 nămy 2004. Ông được bầu lại nhiệm kỳ thứ nhì vào ngày 23 tháng 5 năm 2009. Chỉ một năm sau đó, vào ngày 31 tháng 5 năm 2010 ông đã từ chức sau một tranh cãi về ý kiến của ông về vai trò của Bundeswehr Đức trong một chuyến tham quan quân đội ở Afghanistan.. Trong thời gian ông giữ chức Tổng thống Đức, chủ tịch của ông chủ yếu quan tâm đến các vấn đề nghi lễ, Köhler là một chính trị gia nổi tiếng, với tỷ lệ phê duyệt cao hơn cả của thủ tướng Schröder và sau đó là Thủ tướng Merkel.

Köhler là một nhà kinh tế. Trước khi được bầu làm Tổng thống, Köhler đã có một sự nghiệp nổi bật trong chính trị và cục dân sự và là giám đốc ngân hàng. Ông là Chủ tịch của Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu từ năm 1998 đến năm 2000 và là người đứng đầu Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) từ năm 2000 đến năm 2004. Từ năm 2012 đến năm 2013, Köhler phục vụ trong Ban Cấp cao của Tổng Thư ký Liên hợp quốc về Các vấn đề Post- Chương trình Phát triển 2015.

Tiểu sử 
Köhler sinh ra ở Skierbieszów (tên là Heidenstein), thuộc vùng Chính phủ chung của Ba Lan bị chiếm đóng bởi Đức, là đứa con thứ bảy của Elisabeth và Eduard Köhler, vào một gia đình của Bessarabia Đức từ Rîşcani tại Bessarabia Romania (gần Bălţi, ngày nay Moldova). Cha mẹ của Horst Köhler, người Đức gốc Phi và công dân Rumani, phải rời khỏi Bessarabia vào năm 1940 trong thời gian chuyển đổi dân số của Nazi-Soviet sau cuộc xâm lăng Ba Lan và Hiệp ước Molotov-nnh, trao cho Bessarabia cho Liên Xô. Là một phần của [Generalplan Ost], họ được tái định cư vào năm 1942 tại Skierbieszów, một ngôi làng gần Zamość, Ba Lan (sau đó là một phần của Nhà nước Tổng thể. Khi Wehrmacht bị đẩy trở lại và những phần đầu tiên của Ba Lan phải bị bỏ rơi năm 1944, gia đình Köhler đã trốn sang [Leipzig]. Năm 1953, họ rời khỏi Cộng hoà Dân chủ Đức qua Tây Berlin để thoát khỏi chế độ cộng sản. Gia đình sống trong trại tị nạn đến năm 1957, khi họ định cư tại Ludwigsburg. Horst Köhler đã trải qua phần lớn 14 năm đầu tiên của mình làm người tị nạn.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Trang chính thức tổng thống Đức 
 Tiểu sử (trên IMF)
 Horst Köhler's speech in Berlin upon his election as president (MP3) 

Tổng thống Đức
Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế
Chính khách Đức
Phong Thạnh (tỉnh)

Phong Thạnh là một tỉnh cũ của Việt Nam Cộng hòa.

Hành chính
Tỉnh Phong Thạnh có 3 quận: Cao Lãnh (quận lỵ), Hồng Ngự, Phong Thạnh Thượng.

Lịch sử
Ngày 17 tháng 2 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 21-NV về việc thành lập tỉnh Phong Thạnh trên cơ sở bờ trái (bờ bắc) sông Tiền của quận Hồng Ngự, cù lao Long Khánh, cù lao Cai Vung và cù lao Tây thuộc tỉnh Châu Đốc; quận Phong Thạnh Thượng và tổng An Bình tỉnh Long Xuyên; phía bắc quận Cao Lãnh thuộc tỉnh Sa Đéc) Sa Đéc và phía tây một đường ranh giới được quy định như sau: kênh số 4 – vàm kênh Tổng đốc Lộc – Mỹ Hiệp thuộc tỉnh Mỹ Tho

Các vùng đất này nguyên dưới thời nhà Nguyễn lại cùng thuộc tổng Phong Thạnh, huyện Kiến Phong, tỉnh Định Tường. Đến thời Pháp thuộc, tổng này ban đầu thuộc hạt Thanh tra Cần Lố, sau chuyển sang thuộc hạt Sa Đéc và cuối cùng đất đai lại chia cho các hạt Châu Đốc, Long Xuyên và Sa Đéc.

Tỉnh lỵ tỉnh Phong Thạnh được đặt tại Cao Lãnh.

Về phương diện quân sự, tỉnh Phong Thạnh là một tiểu khu thuộc phân khu Đồng Tháp Mười.

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ban hành Sắc lệnh số 143-NV về việc thành lập tỉnh Kiến Phong trên cơ sở đổi tên tỉnh Phong Thạnh.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban hành Nghị định số 3/NQ/1976 về việc hợp nhất tỉnh Kiến Phong và tỉnh Sa Đéc thành tỉnh Đồng Tháp.

Xem thêm
Tỉnh (Việt Nam Cộng hòa)

Chú thích

Tham khảo

Tỉnh cũ Việt Nam
Hành chính Đồng Tháp
Mộc Hóa (tỉnh)

Mộc Hóa là một tỉnh cũ của Việt Nam Cộng hòa.

Lịch sử
Ngày 17 tháng 2 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 21-NV về việc thành lập tỉnh Mộc Hóa trên cơ sở 2 quận: Mộc Hóa, Thủ Thừa thuộc tỉnh Tân An; phía đông bắc kênh Vĩnh Hạ – Mỹ Tho, kênh số 4 nối dài của tỉnh Sa Đéc và phía bắc một đường ranh giới được quy định như sau: kênh số 4 nối dài – Tổng Đốc Lộc – kênh Thương Mãi của tỉnh Mỹ Tho. Tỉnh lỵ đặt tại Mộc Hóa.
 
Về phương diện quân sự, tỉnh này là một tiểu khu thuộc phân khu Đồng Tháp Mười.

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ban hành Sắc lệnh số 143-NV về việc thành lập tỉnh Kiến Tường trên cơ sở đổi tên tỉnh Mộc Hóa.

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc hợp nhất tỉnh Kiến Tường, tỉnh Long Châu Tiền, tỉnh Sa Đéc thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 19/NQ về việc hợp nhất tỉnh Kiến Tường, tỉnh Long An thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban hành Nghị định số 3/NQ/1976 về việc hợp nhất tỉnh Kiến Tường và tỉnh Long An thành một tỉnh mới, lấy tên là tỉnh Long An.

Xem thêm
Tỉnh (Việt Nam Cộng hòa)

Chú thích

Tham khảo

Hành chính Việt Nam Cộng hòa
Tỉnh cũ Việt Nam
Hành chính Long An
Thiên thể bên ngoài Sao Hải Vương

Thiên thể bên ngoài Sao Hải Vương (hay còn gọi là thiên thể vành đai Kuiper, viết tắt tiếng Anh KBO) chỉ những thiên thể quay quanh Mặt Trời ở khoảng cách trung bình lớn hơn bán trục lớn của Sao Hải Vương. Vành đai Kuiper, hành tinh lùn Sao Diêm Vương và đám mây Oort là những thiên thể thuộc phạm trù này.

Quỹ đạo của các hành tinh trong hệ Mặt Trời bị ảnh hưởng bởi lực trọng trường của chúng. Tuy nhiên, từ đầu thế kỷ 20, người ta đã quan sát được quỹ đạo của các hành tinh không khớp với quỹ đạo trong tính toán, nảy sinh giả thiết rằng có một hành tinh nữa bên ngoài Sao Hải Vương (xem Hành tinh X). Sao Diêm Vương được phát hiện năm 1930, tuy nhiên khối lượng của nó quá nhỏ để bù lấp vào sự không trùng khớp trên. Tuy nhiên, những phát hiện sau này về khối lượng của Sao Hải Vương đã giải quyết vấn đề trên. Từ năm 1992, hơn 1.200 thiên thể bên ngoài Sao Hải Vương (SHV) đã được phát hiện.

Phân bố và phân loại 
Theo khoảng cách xa dần từ Mặt Trời:
 Vành đai Kuiper (kinh điển) chứa các thiên thể với khoảng cách trung bình tới Mặt Trời từ 30 tới khoảng 55 đơn vị thiên văn (AU), thường có quỹ đạo gần với hình tròn với độ nghiêng quỹ đạo nhỏ so với n mặt phẳng hoàng đạo. Các thiên thể vành dai Kuiper được chia thành 2 nhóm như sau:
 Các thiên thể cộng hưởng bị khóa trong sự cộng hưởng quỹ đạo với Sao Hải Vương. Các plutino là những thiên thể chịu cộng hưởng quỹ đạo 2:3 với SHV còn các twotino chịu cộng hưởng quỹ đạo 1:2 với SHV. Bên cạnh đó còn có các thiên thể với cộng hưởng quỹ đạo 3:5, 4:7, 2:5 v.v.
 Các thiên thể vành đai Kuiper kinh điển (hay cubewano) không có cộng hưởng quỹ đạo với SHV. Chúng chuyển động trên quỹ đạo gần như tròn, không chịu tác động của Sao Hải Vương. Các ví dụ như 15760 Albion, Quaoar và Makemake.
 Vùng đĩa phân tán: hành tinh lùn Eris. Từ 47 đến 1.000 đơn vị thiên văn.
Vùng đĩa phân tán: Chứa các thiên thể xa hơn nữa khi tính từ Mặt Trời, thường với quỹ đạo rất không tròn (như quỹ đạo hình elip cực dẹt và có độ nghiêng quỹ đạo rất lớn so với mặt phẳng hoàng đạo). Ví dụ điển hình là thiên thể bên ngoài Sao Hải Vương to lớn nhất đã biết, hành tinh lùn Eris.

Biểu đồ bên phải minh họa sự phân bố của các thiên thể bên ngoài Sao Hải Vương đã được biết đến (với khoảng cách tới 70 AU) trong tương quan với các quỹ đạo của các hành tinh và các centaur làm tham chiếu. Các lớp khác nhau được tượng trưng bằng các màu khác nhau. Các thiên thể cộng hưởng (bao gồm cả các thiên thể Troia của Sao Hải Vương) được vẽ bằng màu đỏ, các cubewano vẽ bằng màu xanh lam.

Đĩa phân tán trên thực tế trải rộng về phía bên phải, vượt ra bên ngoài biểu đồ này, với các thiên thể đã biết có khoảng cách trung bình trên 500 AU (như Sedna) và điểm viễn nhật trên 1.000 AU (như (87269) 2000 OO67).

Xem thêm
 Danh sách những thiên thể ngoài Hải Vương tinh

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 

Sao Hải Vương
Bùi Văn Bảo

Bùi Văn Bảo (1917-1998), hiệu Bảo Vân và Bê Bình Phương là một nhà giáo và soạn giả Việt Nam.

Tiểu sử 
Ông sinh tại Trình Phố, Thái Bình, dòng dõi Bùi Viện. Ông tốt nghiệp trường Bưởi, Hà Nội rồi được bổ lên Phú Thọ, Thái Nguyên dạy học. Trong hai thập niên 1930 và 1940 ông đóng góp nhiều bài cho các báo Phong Hóa, Ngày Nay, Tri Tân, Thứ Bảy, Loa. Năm 1954 ông di cư vào Nam và góp tiếng trên báo Tự Do, mục "Đàn Ngang Cung". Sau đó ông được bổ vào Ban Tu thư Bộ Giáo dục Việt Nam Cộng hòa và làm hiệu trưởng trường Trần Quý Cáp tại Sài Gòn. Là nhà giáo ông từng quan tâm soạn sách giáo khoa cùng những ấn phẩm cho thanh thiếu niên nên sách của ông được dùng trong giáo trình giảng dạy thời Việt Nam Cộng hòa.

Ông là người sáng lập báo Tuổi Xanh (1958) và nhà in "Nhật Tảo".

Năm 1975, ông sang Canada tỵ nạn và lập nhà xuất bản "Quê Hương" ở Toronto tiếp tục ra sách dạy tiếng Việt với châm ngôn của ông:
Chỉ sợ đàn con quên Việt ngữ
Đừng lo lũ trẻ kém Anh văn

Ông là người đầu tiên xuất bản sách dạy tiếng mẹ đẻ cho trẻ em Việt tại hải ngoại. Ông cũng góp nhiều bài trên báo Lửa Việt (Canada), mục "Đốt Lò Hương Cũ"; Việt Luận (Úc) v.v.

Văn phong của ông trong sáng, giản dị hợp cho tuổi trẻ như những bài học thuộc lòng. Ông cũng để lại nhiều văn thơ dịch thuật đủ loại gồm hát nói, thất ngôn, thơ mới, kịch thơ, văn tế.

Vài bài tiêu biểu
Lịch sử phở

Tác phẩm

Chú thích & tham khảo

 bài "Việt ngữ trên thế giới" của báo Viet Tribune

Nhà giáo Việt Nam
Soạn giả Việt Nam
Nhà văn gốc Việt
Người Canada gốc Việt
Học sinh trường Bưởi
Keo

Keo (tên khác: hồ dán) là vật liệu dùng để gắn hai bề mặt chặt vào nhau sau khi dung môi bay hơi (gôm arabic trong nước) hay khi có phản ứng hoá học (keo epoxy + chất đóng rắn). Keo cũng được dùng trong phẫu thuật để dán nối các đường khâu, mép da, niêm mạc, dán nối mạch máu, ống tiêu hoá, ống dẫn (niệu quản), v.v. keo dán còn dùng để cầm máu (cầm máu tạng nhu mô như gan, lách, thận). Trong y học, keo dán thường xuất phát từ este đơn phân ankyl xianoacrilat với gốc ankyl là: butyl, isobutyl, trifloisopropyl, heptyl, metyl, amyl, xianoacrilat, vv. Sau khi trùng hợp tạo nên một lớp dính các thanh mạc, niêm mạc, da với nhau; lực dính mạnh, đạt tới 200 kg/cm2. Thời gian trùng hợp từ 30 giây đến 55 giây. keo dán mô phải đạt yêu cầu là không gây hoặc ít gây phản ứng viêm, thời gian thoái biến sinh học không kéo dài và thời gian được đào thải ra khỏi cơ thể (trong nước tiểu, phân, vv.) không quá lâu.

Xem thêm 

 Keo 502

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Adhesives manufacturer

Keo dán
Chất liệu nghệ thuật
Vật liệu đóng gói
Giới thiệu năm 1750
TL-1

TL-1 là máy bay trinh sát-liên lạc cánh quạt một động cơ loại nhỏ, được Viện Kỹ thuật không quân thuộc Bộ quốc phòng Việt Nam thiết kế, sản xuất. TL-1 là viết tắt của nhiệm vụ máy bay là trinh sát-liên lạc, số 1 biểu thị chiếc đầu tiên của loại này. Theo thiết kế, máy bay có 4 chỗ ngồi, hình dạng phỏng theo kiểu máy bay Raely 220 của Pháp.

Đầu năm 1978 Quân chủng Phòng không-Không quân (PK-KQ) đã lập dự án "Xây dựng cơ sở thiết kế và chế thử máy bay cánh quạt loại nhỏ". Ngày 4 tháng 3 năm 1978, Quân ủy Trung ương đã họp phê chuẩn dự án này và giao cho Quân chủng PK-KQ chủ trì thực hiện. Ông Nguyễn Văn Phúc, công trình sư thiết kế máy bay của Pháp nhiệt tình ủng hộ và giúp đỡ dự án với vai trò cố vấn thiết kế kỹ thuật. Ngày 15 tháng 5 năm 1978, Quân chủng thành lập Ban X chuyên trách thực hiện dự án này, gồm Thiếu tá-Phó tiến sĩ Trương Khánh Châu (sau này là Trung tướng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng) làm chủ nhiệm dự án và 13 kỹ sư.

Ngày 25 tháng 9 năm 1980, máy bay TL-1 cất cánh lần đầu tiên tại sân bay Hoà Lạc. Với 102 phút trên không, 13 lần hạ cất cánh, máy bay TL-1 đã hoàn thành chương trình bay thử hai giai đoạn: bay thử khả năng và bay thử tính năng bay.

Sau đó, Bộ Quốc phòng còn giao cho Viện Kỹ thuật Không quân chế tạo thành công máy bay huấn luyện HL-1, bay thử 23 chuyến an toàn và triển khai chương trình chế tạo máy bay HL-2 có thể đỗ và cất cánh trên mặt nước. Đến tháng 4 năm 1987, máy bay HL-1 đã bay thử thành công, nhưng do điều kiện tài chính nên đến cuối năm 1987, chương trình hoàn thiện máy bay HL-2 tạm ngừng, Bộ Quốc phòng quyết định dừng chương trình nghiên cứu chế tạo máy bay.

Chi tiết phụ
Một trong những kỹ sư tham gia chế tạo máy bay TL-1 là Lê Kiên Thành, con trai của Tổng bí thư Lê Duẩn, anh Võ Điện Biên, con trai Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Xem thêm
Tiền Phong 001 do Ban Kỹ thuật không quân Việt Nam Cộng Hoà chế tạo.

Liên kết
http://www.nld.com.vn/tintuc/kinh-te/175880.asp

Tham khảo

Đây là máy bay đầu tiên mà người Việt tự chế tạo

Không quân Việt Nam
Máy bay chế tạo tại Việt Nam
Máy bay trinh sát
Vũ khí Việt Nam
Họ Trám

Họ Trám hay còn gọi là họ Rẫm  (danh pháp khoa học: Burseraceae, đồng nghĩa: Balsameaceae, Neomangenotioideae) là một họ của 19 chi với khoảng 750-860 loài thực vật có hoa. Họ này chứa các loài cây gỗ hay cây bụi, bản địa của khu vực nhiệt đới châu Phi, châu Á và châu Mỹ.

Một vài loài trong họ này sản sinh ra nhựa có hương thơm, được sử dụng để làm hương hay nước hoa, đáng chú ý nhất là nhũ hương (Boswellia spp.) và một dược (Commiphora myrrha, đồng nghĩa: Commiphora momol). Nó cũng bao gồm các loài cây ăn quả, như Dacryodes edulis.

Sự phân chia của hai chi Bursera và Commiphora được một số tác giả coi là có từ khoảng 120 triệu năm trước (Ma), với sự đa dạng hóa trong chi đầu tiên đã bắt đầu vào khoảng 70 Ma (Becarra 2005); nhưng dường như các con số này là quá cao. Weeks và Simpson (2007) cho rằng sự phân nhánh của chi Commiphora từ nhánh mà hiện nay đại diện của nó là B. tonkinensis (râm) diễn ra vào khoảng 53-41,6 Ma (thế Eocen), mặc dù Commiphora tự nó đã không đa dạng hóa cho tới tận 32,3-23,2 Ma. Sự khô cằn hóa trong thế Neogen ở châu Phi diễn ra cũng xấp xỉ vào khoảng thời gian này (Weeks và ctv. 2005, Weeks & Simpson 2007).

Hiện tại, theo ước tính của APG thì các chi có nhiều loài nhất là: Commiphora (~ 190 loài, trong đó tới 150 loài chỉ có ở châu Phi), Protium (~85 loài), Canarium (~75 loài), Bursera (~ 50 loài). Chi Beiselia với 1 loài duy nhất (B. mexicana ở Mexico) có quan hệ họ hàng chị-em (nghĩa là rẽ nhánh sớm nhất ra khỏi phần còn lại) với toàn bộ nhóm còn lại của họ này trong một số nghiên cứu ở mức phân tử.

Các chi 
 Beiselieae: 1 chi, 1 loài.
 Beiselia
 Garugeae: 12 chi, 275 loài.
 Boswellia: Hương trầm hay nhũ hương
 Garuga: Cốc đá, dộc đá, trám đỉnh
 Ambilobea (tách ra từ Boswellia)
 Scutinanthe
 Canarium (bao gồm cả Canariellum): Trám, cà na
 Triomma
 Dacryodes (bao gồm cả Hemisantiria, Pachylobus): Xuyên mộc
 Santiria (bao gồm cả Icicaster, Santiriopsis, Trigonochlamys)
 Trattinnickia
 Haplolobus
 Paraprotium
 Tapirocarpus
 Bursereae: 3 chi, 286 loài.
 Aucoumea
 Bursera (bao gồm cả Elaphrium): Râm, rẫm
 Commiphora (bao gồm cả Balsamodendrum, Hemprichia, Neomangenotia): Một dược
 Protieae: 3 chi, 140 loài
 Protium (bao gồm cả Icica): Khoảng 130 loài cọ phèn.
 Crepidospermum (bao gồm cả Hemicrepidospermum)
 Tetragastris (bao gồm cả Hedwigia)

Hình ảnh

Liên kết ngoài 
 Burseraceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa.

Ghi chú 

Râm, họ
Nam Georgia và Quần đảo Nam Sandwich

Nam Georgia và Quần đảo Nam Sandwich là một lãnh thổ hải ngoại của Anh ở Nam Đại Tây Dương. Nó là một tập hợp các đảo xa xôi và khắc nghiệt, bao gồm Nam Georgia – có diện tích khoảng 3718 km² và là hòn đảo lớn nhất trong lãnh thổ – và một nhóm các đảo nhỏ hơn được biết đến với tên Quần đảo Nam Sandwich.

Không có cư dân định cư trên bất kỳ đảo nào, và những người hiện đang sống ở đó là Viên chức Chính phủ Anh, Phó giám đốc Bưu điện, các nhà khoa học, và những viên chức hỗ trợ từ Cơ quan Đo đạc Nam cực Anh đặt cơ sở nghiên cứu khoa học tại đảo Bird và tại thủ đô, King Edward Point, cũng như nhóm bảo tàng tại gần Grytviken.

Tuyên bố chủ quyền của Anh về Nam Georgia có từ năm 1775, và Quần đảo Nam Sandwich là từ năm 1908. Lãnh thổ "Quần đảo Nam Georgia và Nam Sandwich" được thành lập năm 1985; trước đó nó nằm trong sự quản lý của Thuộc địa Quần đảo Falkland. Argentina tuyên bố chủ quyền ở Nam Georgia vào năm 1927, và ở Quần đảo Nam Sandwich vào 1938. Argentina hiện vẫn duy trì một trạm hải quân, Corbeta Uruguay, tại Cảng Faraday ở Đảo Thule ở Quần đảo Nam Sandwich từ năm 1976 cho đến 1982 khi nó bị Hải quân Hoàng gia đóng cửa. Sự tuyên bố của Argentina đối với Nam Georgia đã góp phần vào Chiến tranh Falkland vào năm 1982, trong thời gian đó lực lượng Argentina đã có thời gian ngắn chiếm đóng đảo, và vẫn chưa giải quyết được cho đến tận ngày nay.

Xem thêm

Tham khảo 

 George Forster, A Voyage Round the World in His Britannic Majesty's Sloop Resolution Commanded by Capt. James Cook, during the Years 1772, 3, 4 and 5 (2 vols.) , London, 1777.
 R.K. Headland, The Island of South Georgia, Cambridge University Press, 1984.

Liên kết ngoài 

South Georgia goverment website
Live picture from the South Georgia webcam
South Georgia Heritage Trust
Operation Paraquat 
Argentine invasion of South Georgia 
 South Georgia Wiki 

Vành đai núi lửa
Lãnh thổ đặc biệt của Liên minh châu Âu
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 1985
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Vùng Nam Cực
Lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh
Tranh chấp lãnh thổ của Argentina
Đảo tranh chấp
Người Shan

Người Shan (; , ; ; ; Hán - Việt: Đàn tộc), còn gọi là người Đàn, là một sắc tộc thuộc nhóm sắc tộc Thái sử dụng ngữ hệ Tai-Kadai, sống chủ yếu ở bang Shan cùng một số nơi khác của Myanmar (các bang như Kachin, Kayin) và các khu vực cận kề tại Trung Quốc, Thái Lan. Mặc dù hiện tại không có số liệu chính thức, nhưng theo ước tính, dân số người Shan vào khoảng 6 triệu người. Những thành phố có đông người Shan sinh sống là Taunggyi, thủ phủ bang Shan, với khoảng 15 vạn người và Thibaw (Hsipaw), Lashio, Kengtong, Tachileik. Tổ tiên họ dĩ nhiên tương đồng với chính người Thái ở Thái Lan và nhiều sắc tộc Thái khác.

Lịch sử 
Các sắc tộc người Thái - Shan có lẽ đã từ Vân Nam di cư xuống thẳng vùng đất nay là thuộc Myanmar. Người Shan là hậu duệ của nhánh người Thái cổ xưa nhất, đó là người Tai Long hay Thai Yai (ไทยใหญ่ - người Thái Lớn). Người Shan đã bắt đầu định cư trên Cao nguyên Shan và một số nơi khác ở Myanmar và Thái Lan từ khoảng thế kỷ 10 sau Công nguyên.

Nhà nước của người Shan gọi là Mong Mao tại nơi nay là biên giới Myanmar - Trung Quốc đã xuất hiện từ đầu thế kỷ 10 và làm một chư hầu của Triều Pagan. Trong lịch sử Myanmar, các bộ tộc Shan đã cung cấp nhiều nhân lực phục vụ triều đình. Nhiều người Shan qua đó đã bị Miến hóa. Khi Triều Pagan sụp đổ, người Shan đã nắm lấy thời cơ và nổi lên. Nhiều nhà nước người Shan hoặc nhà nước do người Shan Miến hóa thống trị đã xuất hiện. Trước tiên là các nhà nước Myinsaing, Pinya và Sagaing ở miền Trung Myanmar. Đây là những nhà nước mà tầng lớp cai trị là người Shan đã bị Miến hóa. Từ ba nhà nước này, Triều Ava được thành lập. Một người Shan dòng dõi hoàng gia Ava nhưng trốn trong cộng đồng người Môn được người Môn dựng làm vua đầu tiên của vương quốc Hanthawaddy. Triều Ava bị suy yếu và diệt vong chính là do sự tấn công của một liên minh nhà nước Shan ở Bắc Myanmar do Mong Yang và Mogaung làm thủ lĩnh và của Hanthawaddy.

Từ giữa thế kỷ 16, các nhà nước Shan ở Trung Quốc và Myanmar đã bị các triều đình cai trị Trung Quốc và Myanmar khuất phục. Tuy nhiên, các thủ lĩnh người Shan vẫn được phép có một số quyền lực nhất định. Chế độ saopha được duy trì suốt, ngay cả dưới thời Anh cai trị Myanmar. Song nó đã bị tướng Ne Win bãi bỏ. Đây là một trong những nguyên nhân kích thích người Shan ở Myanmar đòi ly khai.

Ghi chú 

Các dân tộc Việt Nam
Nhóm sắc tộc ở Campuchia
Nhóm sắc tộc ở Myanmar
Nhóm sắc tộc ở Thái Lan
Nhóm sắc tộc ở Trung Quốc
Các sắc tộc Thái
Cộng đồng Phật giáo Myanmar
Thành viên Tổ chức Nhân dân và Quốc gia chưa được đại diện
Đàn tứ

Đàn tứ là một loại nhạc cụ cổ truyền của Việt Nam. Nó cũng gọi là guitar của người Việt Nam.

Tên gọi 
Đàn tứ có bốn dây nên người ta gọi là đàn tứ (tứ là bốn). Tuy nhiên đàn này còn nhiều tên gọi khác như đàn đoản (đoản là ngắn) vì cần đàn ngắn hơn các loại đàn có cần còn lại (như đàn nguyệt hay tỳ bà, đàn nguyễn, tần cầm, liễu cầm). Đàn tứ còn có tên gọi đầy đủ là đàn tứ thùng.

Cấu tạo 
Đàn tứ có những bộ phận chính như sau:
Bầu vang (bộ phận tăng âm): hình hộp chữ nhật, dẹt. Đường kính mặt đàn và hậu đàn bằng nhau, khoảng 35 cm. Thành bầu xấp xỉ 7 cm.
 Mặt đàn: Bằng gỗ để mộc. Trên mặt đàn, ở phần dưới có bộ phận móc dây, còn được coi là ngựa đàn.
 Cần đàn: Bằng gỗ cứng, ngắn và to bản. Tại cần đàn bao gồm: Phím đàn, ngăn phím, dây đàn, mặt phím. Mặt phím là một miếng gỗ dài được ngắn trên cần đàn và đây cũng sẽ là nơi để các ngón tay trái thực hiện thao tác trên đó. Phím đàn là các thanh kim loại để chia mặt phím thành các ngăn và mỗi một ngăn phím là một nốt nhạc.
 Đầu đàn: Có 4 trục mắc dây, mỗi bên 2 trục.
 Dây đàn: Tuy có 4 trục mắc dây nhưng gần đây chỉ sử dụng có 2 trục (để móc 2 dây trên mỗi trục). Trước đây dây đàn làm bằng nylon, ngày nay thường dùng dây thép.

Đàn tứ có âm vực rộng 2 quãng tám. Loại đàn tứ cổ truyền có 4 dây (2 dây to đồng âm, 2 dây nhỏ đồng âm) nên ngày nay các nghệ nhân chỉ mắc dây trên 2 trục. Tuy nhiên có người lại gắn 4 dây với 4 âm khác nhau theo kiểu đàn Mandoline. Đây là sự cách tân đáng chú ý.

Đàn tứ thùng là cây đàn cải tiến mới xuất hiện khoảng 40 năm nay ở Việt Nam. Đàn được tạo dáng với thùng đàn hình thang như đàn đáy và gắn bốn dây nilon. Nhìn chúng các dây đàn được chỉnh khá căng trên hàng phím tương đối cao, thích hợp để sử dụng ngón vê. Cần đàn được gắn phím theo hệ thống 12 bán âm như hệ thống thang âm Tây phương. Vì lẽ đó Đàn tứ thùng rất thuận tiện trong việc trình tấu những sáng tác lấy chất liệu từ âm nhạc dân gian, truyền thống nhưng lại mang phong cách âm nhạc hiện đại.

Sử dụng và biểu diễn 

Đàn tứ có 10 phím, gắn theo hệ thống thất cung chia đều (không có những quảng nửa cung), nghĩa là không hoàn toàn giống hệ thống thất cung của phương Tây. Trong lúc diễn nghệ sĩ dùng cách nhấn dây để tạo âm thanh thích hợp với các loại bài bản. Khi biểu diễn, tay trái sử dụng những kỹ thuật chính như ngón vê, ngón phi, còn tay trái thường dùng ngón vuốt, ngón nhấn, ngón lu yến và đánh chồng âm (tương tự guitar phím lõm). Đàn tứ có âm sắc tươi sáng, thích hợp để diễn tả những giai điệu sôi nổi, mạnh mẽ. Tuy nhiên nên dùng dây tô hay dây nilon, đàn tứ có khả năng diễn đạt tính chất trữ tình.

Tại Việt Nam, đàn tứ thường xuyên xuất hiện trong một số ban nhạc cổ truyền như cải lương hoặc hát bội (bộ), có khi còn dùng 
cải biên chơi nhạc phương Tây. Nhiệm vụ chính của đàn tứ là hòa tấu, đôi khi người ta thích dùng nó để độc tấu hay dùng đàn tứ đệm hát.

Tham khảo

Nhạc cụ Việt Nam
Nhạc cụ dân gian Việt Nam
Nhạc cụ dây
Nhạc cụ họ luýt
Trống cái

Trống cái (trống đại, đại cổ) là nhạc cụ bộ gõ, chi gõ, không định âm, có kích thước lớn, xuất hiện ở khắp Việt Nam từ hàng ngàn năm nay. Dù ở đồng bằng hay miền núi người ta đều nhận ra sự có mặt của trống cái.

Nó không chỉ đơn thuần là một nhạc cụ mà đã trở thành một dụng cụ thông tin trong trường học, quân đội, lễ hội... từ xưa đến nay.

Cấu tạo 
Theo định nghĩa "trống cái" là trống lớn (đại cổ). Người ta thường quy ước loại trống có đường kính mặt từ 50cm trở lên là trống cái. Những chiếc trống kích thước rất lớn, đường kính từ 150cm, tang trống từ 170cm còn được gọi là trống sấm.

Trống cái của các dân tộc Việt Nam có những đặc điểm sau:

 Hai mặt trống bịt da (thường là da trâu, bò), đường kính từ 50cm trở lên, được cố định bằng đinh. Cũng có một số loại trống cái căng dây xạ như trống cơm, điển hình là trống k'thu của dân tộc Cơ Tu và trống của dân tộc Ba Na.
 Tang trống bằng gỗ, hình trụ khum, thường ghép từ nhiều mảnh gỗ và cố định bởi hai vòng đai xung quanh để giữ chặt phần thân trống. Một số ít loại trống cái dùng tang liền khối, như trống bát nhã trong chùa và trống cái hơgơr. Các nghệ nhân làng trống Đọi Tam quan niệm: "da trâu tang mít" (tang bằng gỗ mít); trong khi người Gia Rai thường dùng gỗ sao nguyên khối chế tác trống cái.

Trống cái được treo bằng quai xách trên thân trống, hoặc đặt trên giá gỗ hay kim loại. Đối với diễn tấu cồng chiêng (Gia Rai, Ba Na), người ta còn quàng dây đeo trống trước bụng, hoặc treo trên giá và khiêng (như quang gánh), vừa đánh trống dẫn dắt dàn cồng chiêng vừa đi đầu theo vòng tròn xoang.

Âm thanh
Âm thanh trống trầm và vang xa. Người ta có thể dùng một hoặc hai dùi gỗ để đánh trống (tùy theo tính chất của công việc). Cách đánh trống có nhiều cách: đánh giữa mặt trống, rìa mặt trống hay tang trống,... Mỗi cách đều tạo âm sắc riêng. Có thể đánh nhanh hoặc chậm tùy trường hợp.

Sử dụng
Là nhạc cụ hòa tấu dùng trong sinh hoạt tín ngưỡng, trong biểu diễn nghệ thuật và thông tin trong cộng đồng (báo động, điểm giờ, cổ động...). Nghi lễ đánh trống khai giảng năm học mới đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa Việt Nam ngày nay.

Vào thế kỷ 15 và 16 trống cái đã xuất hiện trong các dàn nhạc như Đường thượng chi nhạc và Nhã nhạc. Đến thế kỷ 18 người ta nhận thấy sự có mặt của nó trong dàn nhạc lễ và trong các ban nhạc sân khấu như tuồng, chèo để tạo không khí kịch tính. Tại Tây Nguyên, trống cái tham gia hòa tấu với dàn nhạc cồng chiêng, còn ở Tây Bắc nó xuất hiện trong đám múa sư tử, điệu xòe hoa (của người Thái).

Trống cái là nhạc cụ chủ đạo trong Hát Xoan Phú Thọ, đóng vai trò giữ nhịp. Góp mặt trong sân khấu Hát bội, bên cạnh trống chiến cũng có một chiếc trống cái, gọi là trống chầu, có vai trò đánh giá diễn xuất của nghệ sĩ (tương tự trống chầu trong Ca trù có kích thước như trống đế).

Chú thích 

Nhạc cụ dân gian Việt Nam
Nhạc cụ kích phát
Trống
Đing năm

Đing năm là một nhạc cụ họ hơi của một số dân tộc ở Tây Nguyên. Đing năm là cách gọi của người Ê Đê. Người Raglai gọi nó là Ku puốt, người M'Nông gọi là M'boắt. Thường dùng để thổi theo điệu hát Ayray, trong các lễ hội: Lễ cúng Bến nước, lễ cầu mưa, lễ mừng lúa mới, lễ lên nhà mới, tăng lễ.v.v.. Trong các lễ hội này nhạc cụ được sử dụng hát hay chỉ thổi theo làn điệu. Âm thanh trầm bổng, cao vút, vọng vang khác nhau, tạo được nết hoang sơ của núi rừng Tây Nguyên, âm thanh như cơn lốc xé toạc cả mảng núi rừng. Người sáng tạo ra Đing năm vào thời gian nào nhiều nghệ nhân vẫn không biết, họ chỉ biết thổi và ca hát.

Hình dáng 
Cấu trúc gồm 6 ống trúc dài ngắn khác nhau được xếp thành 2 bè, mỗi bè 3 ống. Cắm các ống xiên qua một quả bầu khô, dùng sáp ong rừng "dán" lại. Khi sáp khô thì khoét các lỗ trên đầu mỗi ống. Cuống trái bầu khô làm đầu thổi. Kỹ thuật làm kèn khó vì đòi hỏi người nghệ nhân phải biết thổi, có khả năng thẩm thấu cao

Cách thổi 
Người nghệ nhân thổi Đing năm thường thổi độc tấu hay đệm cho điệu hát Ayray của người Êđê
Hiện tại trước nguy cơ truyền thống cha ông bị mai một, có nguy cơ thất truyền. Điều đáng quan tâm là hiện tại người già mới thổi, làm được kèn Đing năm.

Tham khảo

Nhạc cụ dân tộc Việt Nam
Nhạc cụ họ hơi
Người Ê Đê
Afromontane

Miền núi châu Phi là một phân miền nhiệt đới châu Phi và các loài động, thực vật phổ biến của khu vực miền núi thuộc Châu Phi và bán đảo Ả Rập.

Các loài này thường có phân bố sinh thái ở độ cao khoảng 1.500-2.000 mét so với mực nước biển ở khu vực gần xích đạo, nhưng chỉ khoảng 300 mét ở vùng rừng núi Knysna-Amatole của Cộng hòa Nam Phi). Rừng miền núi châu Phi nói chung lạnh và ẩm hơn so với vùng đất thấp xung quanh.

Quần đảo miền núi châu Phi chủ yếu chạy theo Tách giãn Đông Phi từ Hồng Hải tới Zimbabwe, với các khu vực lớn nhất trong cao nguyên Ethiopia, tách giãn Albertine thuộc Uganda, Rwanda, Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Tanzania, và các cao nguyên vòng cung miền Đông thuộc Kenya và Tanzania. Các khu vực miền núi châu Phi khác bao gồm dãy núi Drakensberg ở miền nam châu Phi, cao nguyên Cameroon và các núi lửa thuộc đường Cameroon, bao gồm núi Cameroon, đảo Bioko và São Tomé.

Các khu vực sinh thái miền núi châu Phi
Rừng ẩm lá rộng nhiệt đới và cận nhiệt đới
 Rừng miền núi tách giãn Albertine (Cộng hòa Dân chủ Congo, Burundi, Rwanda, Tanzania, Uganda)
 Rừng cao nguyên Cameroon (Cameroon, Nigeria)
 Rừng miền núi Đông Phi (Kenya, South Sudan, Tanzania, Uganda)
 Rừng vòng cung miền Đông (Tanzania, Kenya)
 Rừng miền núi Ethiopia (Djibouti, Eritrea, Ethiopia, Somalia, Sudan)
 Rừng miền núi Guinea (Guinea, Côte d'Ivoire, Liberia, Sierra Leone)
 Rừng miền núi Knysna-Amatole (Nam Phi)
 Rừng ôn đới châu Phi phương Nam (Tỉnh Tây Cape của Nam Phi)
 Rừng miền núi đỉnh Cameroon và Bioko (Cameroon, Guinea Xích đạo)

Đồng cỏ, đồng cây bụi và đồng rừng núi cao
 Thảm rừng-đồng cỏ núi cao Angola (Angola)
 Xavan và đồng cỏ dốc đứng Angola (Angola)
 Đồng cỏ và đồng rừng núi cao Drakensberg (Lesotho, Nam Phi)
 Đồng cỏ, đồng rừng và rừng miền núi Drakensberg (Lesotho, Nam Phi, Swaziland)
 Đồng thạch nam miền núi Đông Phi (Kenya, Nam Sudan, Tanzania, Uganda)
 Thảm rừng-đồng cỏ miền núi Đông Zimbabwe (Mozambique, Zimbabwe)
 Đồng cỏ và đồng rừng miền núi Ethiopia (Eritrea, Ethiopia)
 Đồng thạch nam miền núi Ethiopia (Ethiopia)
 Đồng cỏ Highveld (Lesotho, South Africa)
 Thảm rừng-đồng cỏ cao nguyên Jos (Nigeria)
 Đồng cây bụi Maputaland-Pondoland (Mozambique, Nam Phi, Swaziland)
 Rừng ôn đới châu Phi phương Nam (Tỉnh Tây Cape của Nam Phi)
 Đồng thạch nam miền núi Rwenzori-Virunga (Cộng hòa Dân chủ Congo, Rwanda, Uganda)
 Thảm rừng-đồng cỏ miền núi Nam Malawi (Malawi, Mozambique)
 Thảm rừng-đồng cỏ miền núi Tách giãn phương Nam (Malawi, Tanzania)

Đồng cây bụi sa mạc và đất khô cằn
 Đồng rừng miền núi Tây nam Ả Rập (Ả Rập Saudi, Yemen)

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Thực vật châu Phi
Miền nhiệt đới châu Phi
Núi châu Phi
Hoang mạc và đồng cỏ cây bụi
Vùng sinh thái châu Phi
Rừng lá rộng ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới
Trống đế

Trống đế là nhạc cụ gõ, họ màng rung xuất hiện ở Việt Nam từ khá lâu đời. Trống đế giữ một vị trí quan trọng, không thể thiếu trong nhiều loại hình diễn xướng truyền thống Việt Nam như chèo và hát xoan.

Đúng như tên gọi, Trống đế làm nhiệm vụ đế có nghĩa là lót, là chỗ dựa, làm điểm xuyết cho diễn viên khi biểu diễn và ca hát.

Cấu tạo 
Trống đế có hai mặt trống hình tròn, đường kính bằng nhau khoảng 15 cm. Mặt trống thường là da nách trâu, hoặc da bò nạo mỏng đủ sức chịu đựng độ cǎng mặt trống. Đường viền da bịt mặt trống trùm xuống thân trống khoảng 3 cm, được đóng bằng đinh tre. Tang trống cao khoảng 18 cm, bằng gỗ mít nguyên khúc (tang liền) hoặc ghép từ nhiều mảnh gỗ (tang ghép). Hai dùi trống dài khoảng 25 cm, bằng tre hoặc gỗ cứng. Phía đầu tay cầm to hơn phía đầu gõ vào mặt trống.

Âm thanh 
Âm thanh Trống Đế nghe vui, cao, lảnh lót, hơi đanh nhưng gọn tiếng. Người ta đánh vào nhiều vị trí khác nhau trên trống đã tạo ra được nhiều âm thanh khác nhau:

 Đánh vào giữa mặt trống, tiếng trống nghe vang, giòn.
 Đánh vào mặt trống nhưng giữ nguyên dùi, âm thanh sẽ khô, xỉn.
 Đánh vào tang trống nghe như tiếng phách.

Nhờ kết hợp tài tình các lối đánh ở mặt và tang trống, gây ra sự đối lập nhưng lại hài hòa về màu sắc, âm thanh.

Kỹ thuật biểu diễn 
Ngón vê: Hai tay thay đổi nhau gõ thật nhanh và liên tục hai bên tang trống hoặc trên mặt trống.
Ngón nóc: Hai tay thay đổi gõ nhanh vào tang trống, nhưng thường là nǎm tiếng, một tiếng sau cùng có độ ngân bằng bốn tiếng đầu.

Chú thích 

Nhạc cụ Việt Nam
Chèo
Ca trù
Nhạc cụ kích phát
Nhạc cụ dân gian Việt Nam
Trống
Đơn Dương (định hướng)

Đơn Dương có thể là:

Địa danh
 Xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng

 Địa danh cũ
 Huyện Đơn Dương thuộc tỉnh Lâm Đồng

Nhân danh
 Đơn Dương Tử Mã Ngọc, còn được gọi là Mã Đơn Dương, sống thời nhà Kim, vị giáo chủ đời thứ 2 của Toàn Chân giáo, đứng đầu Toàn Chân thất tử
 Diễn viên Đơn Dương (1957-2011), tên thật Bùi Đơn Dương, một diễn viên lâu năm tại Việt Nam, từng tham gia nhiều bộ phim nổi tiếng.
Cao Phong (huyện)

Cao Phong là một huyện cũ nằm ở trung tâm tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

Địa lý 
Huyện Cao Phong nằm ở trung tâm của tỉnh Hòa Bình, thuộc vùng Tây Bắc Bộ. Huyện có vị trí địa lý:
 Phía đông giáp huyện Kim Bôi và huyện Lạc Sơn
 Phía tây và phía nam giáp huyện Tân Lạc
 Phía bắc giáp thành phố Hòa Bình và huyện Đà Bắc.

Hành chính 
Huyện Cao Phong có 10 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Cao Phong (huyện lỵ) và 9 xã: Bắc Phong, Bình Thanh, Dũng Phong, Hợp Phong, Nam Phong, Tây Phong, Thạch Yên, Thu Phong, Thung Nai.

Lịch sử 
Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Cao Phong vốn là một tổng của châu Kỳ Sơn. Tổng Cao Phong khi đó gồm 2 xã Cao Phong và Thạch Yên.

Tháng 8 năm 1954, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu III quyết định chia xã Thạch Yên thành 2 xã Yên Thượng và Yên Lập; chia xã Cao Phong thành 8 xã: Dũng Phong, Nam Phong, Tân Phong, Tây Phong, Thu Phong, Xuân Phong, Đông Phong và Bắc Phong.

Ngày 8 tháng 2 năm 1968, thành lập thị trấn nông trường Cao Phong.

Ngày 28 tháng 2 năm 1985, chuyển xã Thung Nai thuộc huyện Đà Bắc về huyện Kỳ Sơn quản lý.

Ngày 1 tháng 8 năm 1994, giải thể thị trấn nông trường Cao Phong để thành lập thị trấn Cao Phong.

Ngày 12 tháng 12 năm 2001, Chính phủ ra Nghị định số 95/2001/NĐ-CP về việc chia huyện Kỳ Sơn thành hai huyện Kỳ Sơn và Cao Phong.

Sau khi thành lập, huyện Cao Phong có 13 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm thị trấn Cao Phong và 12 xã: Bắc Phong, Bình Thanh, Đông Phong, Dũng Phong, Nam Phong, Tân Phong, Tây Phong, Thu Phong, Thung Nai, Xuân Phong, Yên Lập, Yên Thượng.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó:
Sáp nhập 3 xã: Đông Phong, Tân Phong, Xuân Phong thành xã Hợp Phong
Sáp nhập 2 xã: Yên Lập, Yên Thượng thành xã Thạch Yên.

Huyện Cao Phong có 1 thị trấn và 9 xã như hiện nay.

Giao thông 
Đường bộ:
Quốc lộ 6, chạy gần như theo hướng Bắc Nam cắt ngang huyện, qua thị trấn Cao Phong, nối thành phố Hòa Bình với huyện Tân Lạc.
Đường tỉnh 12B nối đường 6 với đường 21A, bắt đầu tại ngã ba đường 6 gần dốc Cun chạy sang phía đông đi Kim Bôi.
Đường thủy: đường thủy trên hồ Hòa Bình và sông Đà.

Văn hóa
Cao Phong là vùng đất gắn với sự nghiệp giáng thế và cứu dân của Cô Đôi Thượng Ngàn. Những dấu tích hiện nay còn ở đền Thượng Bồng Lai thị trấn Cao Phong.

Chú thích

Liên kết ngoài
Đồng Nọc Nạng

Đồng Nọc Nạng là tên một cánh đồng thuộc làng Phong Thạnh, quận Giá Rai (nay thuộc khóm Phong Thạnh A, phường Giá Rai, tỉnh Cà Mau)

Khái quát chung
Đồng Nọc Nạng là cánh đồng này nằm trên đường Bạc Liêu – Cà Mau với con rạch Nọc Nạn. Cánh đồng là nơi diễn ra sự kiện đồng Nọc Nạn, là một vụ tranh chấp đất đai giữa điền chủ và chính quyền địa phương dẫn đến vụ đụng độ làm 17 người thiệt mạng vào năm 1928. Sự kiện này dẫn đến vụ án Nọc Nạn, trong đó tòa xử gia đình người nông dân thắng kiện. Vụ cánh đồng Nọc Nạn trở thành một điển tích về lịch sử khẩn hoang Nam Bộ, được lấy làm chủ đề cho các bộ phim, vở cải lương, kịch,...

Kiến trúc
Di tích Nọc Nạn, được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia của Việt Nam, hiện ở ấp 4, xã Phong Thạnh A, thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu. Di tích gồm hai phần: sân phơi lúa và khu mộ ông bà Tám Luông (Hương chánh Luông), cách nhau khoảng 300 m. Sau khi song thân mất, anh em ông Biện Toại đắp một nền mộ rộng khoảng 700 m², cao 50 cm để an táng và xây nhà mồ. Sau sự kiện Nọc Nạn, những người thiệt mạng được chôn rải rác gần đó, đến năm 1963 được quy tập về khu mộ. Những người anh em ông Mười Chức mất sau này cũng được an táng tại đó.

Hiện nay, Bảo tàng Bạc Liêu còn lưu giữ ảnh những người đã bị giết trong vụ Nọc Nạn và những người tham gia cuộc đấu tranh của anh em Biện Toại. Ngoài ra còn có ảnh chân dung các luật sư biện hộ cho gia đình nạn nhân.

Di tích đồng Nọc Nạng với tổng diện tích quy hoạch và tôn tạo là 35.000 m², trong đó diện tích bảo vệ là 10.279 m².

Ngày 16 tháng 2 năm 2008, tỉnh Bạc Liêu khánh thành việc trùng tu, mở rộng khu di tích lịch sử cấp quốc gia Đồng Nọc Nạn tại thị trấn Giá Rai, huyện Giá Rai. Khu di tích này có diện tích hơn 3 ha, gồm các hạng mục khu mộ gia đình Mười Chức, nhà tưởng niệm, nhà trưng bày, cụm tượng tái hiện trận đánh giữa gia đình Mười Chức và bọn Tây cướp lúa,... với tổng đầu tư trên 8 tỉ đồng.

UBND tỉnh Bạc Liêu đã cho xây dựng khu di tích tại cánh đồng Nọc Nạn năm xưa.

Lễ hội dấu ấn Đồng Nọc Nạng (Lễ hội "Đồng Nọc Nạng") được tổ chức từ ngày 15 đến 17/2 âm lịch hàng năm, tại khu di tích lịch sử Nọc Nạng.

Ngày 29 tháng 6 năm 2022, UBND tỉnh Bạc Liêu ban hành Quyết định số 248/QĐ-UBND công nhận điểm du lịch đối với Di tích lịch sử Nọc Nạng.

Văn hóa

Trong các tác phẩm văn nghệ
Vụ án Nọc Nạn xuất hiện trong nhiều tác phẩm văn nghệ sau này
 Bài vè Nọc Nạn, được dân gian sáng tác sau vụ án không lâu
 Vở cải lương Máu thắm đồng Nọc Nạn của tác giả Phạm Ngọc Truyền
 Phim truyền hình 5 tập Đồng Nọc Nạn, đạo diễn Trần Vịnh, kịch bản Chu Lai, nhà sản xuất Đài truyền hình Bạc Liêu năm 2004
 Bộ phim truyền hình nổi tiếng Đất phương Nam, do TFS sản xuất năm 1997, cũng có đề cập đến vụ án Nọc Nạn trong tập 09.

Di tích cấp Quốc gia
Ngày 30 tháng 8 năm 1991, Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã xếp hạng nơi diễn ra sự kiện Nọc Nạng là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia.

Liên kết
http://baclieu-tpc.gov.vn/wce/open_gallery.aspx?ID=210&CateID=19&LangID=1
http://www.vantuyen.net/index.php?view=story&subjectid=12538&chapter=12

Chú thích

Tham khảo

Bạc Liêu
Giá Rai
Du lịch Bạc Liêu
Di tích tại Bạc Liêu
Di tích quốc gia Việt Nam
Aegukga (Hàn Quốc)

Aegukga (Tiếng Hàn: 애국가, Hanja: 愛國歌, Hán-Việt: Ái quốc ca) là quốc ca chính thức của Hàn Quốc.

Từ nguyên 
Aegukga có nghĩa đen là "bài hát yêu nước". Bách khoa toàn thư văn hóa Hàn Quốc định nghĩa "Aegukga" là "bài hát khơi dậy tinh thần yêu nước". Bản thân "Aegukga" khác với quốc ca. Trong khi quốc ca hay  () là biểu tượng chính thức của nhà nước, aegukga đề cập đến bất kỳ bài hát nào, chính thức hay không chính thức, chứa đựng lòng nhiệt thành yêu nước đối với đất nước của mình, chẳng hạn như "Szózat" của Hungary hoặc bài hát "The Stars and Stripes Forever" của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, "Aegukga" được quốc gia chỉ định đóng vai trò biểu tượng cho đất nước. Nói chung, thuật ngữ aegukga đề cập đến quốc ca của Hàn Quốc. Tuy nhiên, vẫn còn hơn mười "Aegukgas" khác còn tồn tại ở Hàn Quốc.

Lời bài hát 
Lời bài hát có lẽ đã được sáng tác tại lễ khởi công của công trình Cổng Độc Lập tại Seoul vào năm 1896 bởi Yoon Chi-ho (hay còn được biết đến với cách viết tên khác là Yun Chi-ho) hoặc An Chang-ho, một nhà chính trị và nhà giáo dục theo tư tưởng giành độc lập khỏi Đế quốc Nhật Bản. Ban đầu, Aegukga được phổ nhạc dựa trên nền bài nhạc dân ca của Scotland là Auld Lang Syne, vốn được các nhà truyền giáo Hoa Kỳ phổ biến. Sau đó, Chính phủ Lâm thời Đại Hàn Dân Quốc họp tại Thượng Hải (Trung Quốc) đã chọn bài hát làm quốc ca chính thức của Nhà nước Triều Tiên độc lập. Vào ngày lễ quốc khánh đầu tiên của Hàn Quốc - ngày 15 tháng 8 năm 1948, bài hát đã chính thức được công nhận làm quốc ca của chính thể Đại Hàn Dân Quốc, với giai điệu mới do nhạc sĩ Ahn Eak-tae sáng tác.

Bài hát gồm bốn khổ, nhưng chỉ có khổ thứ nhất và phần điệp khúc được hát:

Nguyên văn 
一東海물과 白頭山이 마르고 닳도록
하느님이 保佑하사 우리나라 萬歲
無窮花 三千里 華麗江山
大韓사람 大韓으로 길이 保全하세
二南山 위에 저 소나무 鐵甲을 두른 듯
바람 서리 不變함은 우리 氣像일세
無窮花 三千里 華麗江山
大韓사람 大韓으로 길이 保全하세
三가을 하늘 空豁한데 높고 구름 없이
밝은 달은 우리 가슴 一片丹心일세
無窮花 三千里 華麗江山
大韓사람 大韓으로 길이 保全하세
四이 氣像과 이 맘으로 忠誠을 다하여
괴로우나 즐거우나 나라 사랑하세
無窮花 三千里 華麗江山
大韓사람 大韓으로 길이 保全하세

Biểu thị dựa trên luật chuyên dụng Hangul

Vấn đề bản quyền 
Nhạc sĩ Ahn Eak-tae tuy đã mất vào năm 1965, nhưng bản quyền của bài quốc ca vẫn thuộc về gia đình ông cho đến tận năm 2015. Do vậy, đã từng có hai câu lạc bộ bóng đá của Hàn Quốc bị khởi kiện do bật bài hát này trước đám đông. Tuy nhiên sau đó vợ của cố nhạc sĩ Ahn đã chuyển quyền sở hữu bản quyền tác phẩm này cho chính phủ Hàn Quốc vào năm 2005.

Ghi âm

Xem thêm  

Ái quốc ca cũng là bài quốc ca của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, đây là một bài hát khác nhưng có tên tương tự.
Ái quốc ca của Đại Hàn Đế Quốc.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 MP3 애국가 1~4절 (중,고,대학부용) 
 Văn phòng Chính phủ Hàn Quốc 
 South Korean government Office of the Prime Minister article
 Lịch sử của bài hát, cùng kèm theo nhạc và lời 

Quốc ca
Âm nhạc Triều Tiên
Lịch sử Triều Tiên
Bài hát tiếng Triều Tiên
Bài hát Hàn Quốc
Nhạc khúc La trưởng
Biểu tượng quốc gia Hàn Quốc
Lương Sơn (định hướng)

Lương Sơn có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam 
 Xã Lương Sơn, tỉnh Lâm Đồng
 Xã Lương Sơn, tỉnh Nghệ An
 Xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ
 Xã Lương Sơn, tỉnh Thanh Hóa

 Địa danh cũ
 Huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình
 Phường Lương Sơn, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên; nay là một phần phường Bách Quang
 Thị trấn Lương Sơn, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận; nay là một phần xã Lương Sơn, tỉnh Lâm Đồng
 Thị trấn Lương Sơn, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ
 Xã Lương Sơn, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai; nay là một phần xã Bảo Yên
 Xã Lương Sơn, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận; nay là một phần xã Lâm Sơn, tỉnh Khánh Hòa
 Xã Lương Sơn, huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ; nay là một phần xã Sơn Lương trực thuộc tỉnh
 Xã Lương Sơn, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa; nay là xã Lương Sơn trực thuộc tỉnh
 Huyện cũ Lương Sơn thuộc phủ Anh Sơn xứ Nghệ An, sau là các huyện Đô Lương và Anh Sơn.

Trung Quốc 
 Châu tự trị Lương Sơn (凉山) thuộc tỉnh Tứ Xuyên
 Huyện Lương Sơn (梁山) thuộc địa cấp thị Tế Ninh, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc
 Lương Sơn Bạc (梁山泊), căn cứ của quân khởi nghĩa nông dân do Tống Giang lãnh đạo cuối thời Bắc Tống.
Giải vô địch bóng đá U-16 châu Á 1994

Các đội tham dự 
 
 
 
 
 
 
  (chủ nhà)

Vòng bảng 
Tất cả các trận đấu diễn ra tại Doha,Qatar, từ ngày 18 tháng 10 đến ngày 1 tháng 11 năm 1994.

Bảng A

Bảng B

Vòng loại trực tiếp

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Vô địch

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Kết quả Giải vô địch bóng đá U-17 châu Á 1994 trên mạng RSSF.

Giải vô địch bóng đá U-16 châu Á
Bóng đá châu Á năm 1994
Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Qatar
Quần đảo Cayman

Quần đảo Cayman () là một Lãnh thổ hải ngoại tự trị của Anh ở phía tây vùng biển Caribbean. Đây là lãnh thổ lớn nhất về dân số trong tất cả các Lãnh thổ hải ngoại của Anh. Lãnh thổ rộng  bao gồm ba hòn đảo Grand Cayman, Cayman Brac và Little Cayman, nằm phía nam Cuba và đông bắc Honduras, giữa Jamaica và bán đảo Yucatán của Mexico. Thủ đô là George Town trên đảo Grand Cayman, là hòn đảo đông dân nhất trong ba đảo.

Quần đảo Cayman được coi là một phần của khu vực địa lý Tây Caribbean cũng như Đại Antilles. Lãnh thổ này là một trung tâm tài chính ngoài khơi lớn cho các doanh nghiệp quốc tế và các cá nhân giàu có chủ yếu là do nhà nước không đánh thuế thu nhập kiếm được hoặc gửi tiết kiệm.

Với GDP bình quân đầu người là 97.750 đô la vào năm 2023, Quần đảo Cayman có mức sống cao nhất ở vùng Caribbean và thuộc hàng cao nhất thế giới. Người nhập cư từ hơn 140 quốc gia và vùng lãnh thổ cư trú tại Quần đảo Cayman.

Lịch sử hình thành 

Ngày 10 tháng 5 1503, Christopher Columbus quan sát thấy quần đảo Cayman trong chuyến hành trình thứ tư của mình đi tìm Tân thế giới, và ông đặt tên cho quần đảo vừa nhìn thấy được là Las Tortugas theo tên loài rùa biển địa phương. Theo ghi nhận, người đầu tiên đặt chân lên đảo là Phó Đô đốc người Anh Francis Drake năm 1586. Cái tên Cayman chính thức có từ đây (Cayman có cách đọc gần giống Caiman - dùng để chỉ loài cá sấu Nam Mỹ sống ở các quốc gia vùng Caribe và đảo Taino (Zayas, 1914).

Xem thêm 
 :en:The Scout Association of the Cayman Islands
 :en:Cayman Islands national football team
 :en:X107.1 Radio Station in Grand Cayman, Cayman Islands
 :en:Cayman Diving Lodge, Cayman's First and Only Green Resort

Chú thích

Tham khảo 
  Originally from the CIA World Factbook 2000.

Liên kết ngoài 

 Cayman Islands Government
 Cayman Islands Financial Services
 Virtual Tour of the Cayman Islands 
 

Quần đảo Cayman
Đại Antilles
Lãnh thổ đặc biệt của Liên minh châu Âu
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Lãnh thổ phụ thuộc Caribe
Lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh
Quốc gia vùng Caribe
Đảo quốc
Khởi đầu năm 1962 ở Bắc Mỹ
Cựu thuộc địa Tây Ban Nha
Tránh thuế
Heimdall

Trong thần thoại Bắc Âu, Heimdall là thần sáng, và là thần canh giữ chiếc cầu vồng Bifröst, con đường duy nhất dẫn vào Asgard. Heimdall là kết quả của cuộc tình của thần Odin với chín con sóng ngoài khơi; Thần có thể không ngủ trong nhiều ngày đêm để canh gác, có thể nhìn xuyên bóng tối tới hàng trăm dặm, có thể nghe thấy tiếng gió lùa qua cỏ hay lông cừu. Heimdall có một chiếc tù và gọi là Gjallarhorn (Sừng Gjallar), khi nào thần thổi chiếc tù và các vị thần sẽ chuẩn bị ra ngoài đón kẻ địch. Heimdall cưỡi trên một con ngựa tên là Gulltopp (Yên Cương Vàng), được xếp thứ 10 trong những con ngựa nhanh nhất Asgard (thứ nhất là con ngựa tám chân Sleipnir của Odin).

Đối thủ của Heimdall là tên khổng lồ Loki. Trong khi Heimdall là thần canh gác thì Loki chuyên phá phách. Trong bài thơ cổ Husdrapa có kể rằng khi Loki biến thành một con hải cẩu để ăn cắp chiếc vòng cổ của nữ thần Freyja, Heimdall đã giúp Freyja tìm kẻ cắp, và phát hiện ra Loki. Heimdall cũng biến thành một con hải cẩu và giao chiến với tên khổng lồ. Thần Heimdall chiến thắng và đem trả lại chiếc vòng cho Freyja. Ở Ragnarok, Loki và Heimdall lại giao đấu, và tuy Heimdall chiến thắng nhưng một vết thương nặng khiến vị thần cùng Loki đều chết

Tham khảo 

 Edda bằng văn xuôi (Snorra Edda) của Snorri Sturluson

Liên kết ngoài 
 Sayers, William (1993). "Irish Perspectives on Heimdallr" (PDF) Alvíssmál 2. Freie Universität Berlin. ISBN 3-86135-601-5.
 Northvegr Foundation  Trang web giáo dục có rất nhiều tư liệu về thần thoại Bắc Âu

Các vị thần Bắc Âu
Tyr

Trong thần thoại Bắc Âu, Tyr hay Týr là thần của những trận đấu tay đôi, chiến thắng, và hào quang anh hùng. Tuy nhiều học giả cho rằng Tyr từng là một vị thần lớn, Tyr không xuất hiện nhiều trong truyền thuyết. Tyr là con trai của Odin.

Theo như truyện thơ, và văn xuôi Edda, các vị thần nuôi con sói Fenrir (con của tên khổng lồ Loki) để giữ nhà, nhưng do nó rất to lớn và hung dữ, không ai dám cho ăn. Hàng ngày thần Tyr cho Fenrir ăn, và con sói ngày càng to lớn. Khi các vị thần biết được lời tiên tri rằng chính con sói sẽ đem lại ngày tận thế, họ tìm cách cột nó lại. Họ lừa con sói chơi một trò chơi, nếu nó giật đứt được sợi xích thì thắng. Nhưng con sói liên tiếp giật đứt hai sợi dây xích được làm bởi các vị thần. Cuối cùng, một sợi xích tên Gleipnir được làm ra, nhưng con sói nói rằng phải có ai đó đặt tay vào mồm nó để chắc rằng nếu nó không giật đứt được sợi dây này thì nó sẽ cắn đứt tay người đó. Các vị thần nhìn nhau và không ai muốn xa bàn tay của mình cả. Cuối cùng Tyr đặt bàn tay vào mồm con sói, trong khi các vị thần cột nó lại. Con sói vùng vẫy nhưng không thể thoát ra được. Các vị thần đều vui mừng cười lớn, chỉ có Tyr không vui vì từ đó ông chỉ còn một cánh tay. Fenrir sẽ bị cột lại cho đến ngày Ragnarok.

Theo phiên bản văn xuôi của Ragnarok, định mệnh của Tyr là cùng chết với con chó địa ngục Garm của thần chết Hel. Tuy nhiên, trong hai phiên bản thơ, vị thần không được nhắc đến.

Trong Lokasenna (cuộc ẩu đả của Loki), Tyr bị chế giễu vì bị Loki cắm sừng, có lẽ vị thần này đã từng có vợ ở một thời điểm nào đó.

Trong tiếng Anh, thứ Ba là "Ngày của Tyr" (Tuesday), dịch từ tiếng Latin "Ngày của Mars".

Tham khảo 

 Edda bằng văn xuôi (Snorra Edda) của Snorri Sturluson

Thần chiến tranh
Nam thần chiến tranh
Loki

Loki là một vị thần trong thần thoại Bắc Âu. Theo vài nguồn tư liệu , Loki là bố của Fárbauti và Laufey, và là anh trai của Helblindi và Býleistr. Cùng anh trai kết nghĩa của mình là Odin, Loki sống ở Asgard.

Loki được mệnh danh là Bậc Thầy Quỷ Kế

Tham khảo

Snorra Edda (Edda văn xuôi) của Snorri Sturluson

Liên kết ngoài
 Viktor Rydberg's "Teutonic Mythology: Gods and Goddesses of the Northland" e-book
 W. Wagner's "Asgard and the Home of the Gods" e-book 
 "Myths of Northern Lands" e-book by H. A. Guerber
  Peter Andreas Munch's "Norse Mythology: Legends of Gods and Heroes" e-book
An essay on Loki 
More images of Loki 
The Lokasenna - "Loki's Wrangling": an insult competition between Loki and the other gods
 "A walk through Mallerstang" - with reference to the carving of Loki in Kirkby Stephen parish church, Cumbria

Các vị thần Bắc Âu
Biến đổi hình dạng