Chi Kim thất

Chi Kim thất hay còn gọi chi bầu đất (danh pháp khoa học: Gynura) là một chi của Họ Cúc (Asteraceae).  , phân họ Cúc (Asteroideae), tông Xuyên liên (Senecioneae). Trong dân gian còn gọi chung nhóm này la rau lủi hay rau lúi.

Chi này được Alexandre Henri Gabriel de Cassini miêu tả lần đầu tiên năm 1825 trên cơ sở loài Senecio pseudochina L., 1753.

Các loài trong chi này phân bố rộng khắp vùng nhiệt đới và ôn đới Cựu thế giới, từ châu Phi tới Đông Nam Á, Nhật Bản, Trung Quốc, Australia và các đảo trên Thái Bình Dương nhưng không có ở Madagascar. Loài được biết nhiều nhất thuộc chi này là Gynura aurantiaca, được gọi như thế vì màu cam của cụm hoa (aurantiaca là tính từ trong tiếng La tinh để chỉ màu cam). Các loài khác có G. bicolor và G. crepidioides.

Danh sách loài
Hiện tại người ta ghi nhận khoảng 46 loài thuộc chi này.
 Gynura abbreviata F.G.Davies
 Gynura albicaulis W.W.Sm.
 Gynura amplexicaulis Oliv. & Hiern
 Gynura angulosa (Wall.) DC.
 Gynura aurantiaca (Blume) Sch.Bip. ex DC.: Kim thất nhung
 Gynura barbareifolia Gagnep.: Kim thất cải, cải kim thất, rau lúi, rau bầu đất.
 Gynura batorensis F.G.Davies
 Gynura bicolor (Roxb. ex Willd.) DC.: Rau bina Okinawa. Ở Nhật Bản gọi là Kinjiso. Được biết đến tại Đài Loan với tên gọi 紅鳳菜 (hồng phượng thái).
 Gynura brassii F.G.Davies
 Gynura calciphila Kerr
 Gynura campanulata C.Jeffrey
 Gynura carnosula Zoll. & Mor.
 Gynura colaniae Merr.: Kim thất Colani.
 Gynura colorata F.G.Davies
 Gynura cusimbua (D.Don) S.Moore: Bầu đất.
 Gynura divaricata (L.) DC.: Bầu đất, tam thất giả, rau tàu bay, kim thất tai, bầu đất hoa vàng, kim thất giả, sun binh.
 Gynura drymophila (F.Muell.) F.G.Davies
 Gynura elberti J.Kost.
 Gynura elliptica Y.Yabe & Hayata ex Hayata
 Gynura emeiensis Z.Y.Zhu
 Gynura formosana Kitam.
 Gynura fulva F.G.Davies
 Gynura grandifolia F.G.Davies
 Gynura haematophylla DC.
 Gynura hispida Thwaites
 Gynura hmopaengensis H.Koyama
 Gynura japonica (Thunb.) Juel: Kim thất Nhật, cúc tam thất, thổ tam thất, bạch truật nam.
 Gynura lycopersicifolia DC.: Kim thất lá cà chua, kim thất lá tô mách.
 Gynura malaccensis Belcher
 Gynura micheliana J.-G.Adam
 Gynura nepalensis DC. (cholesterol spinach; supposedly cholesterol-lowering)
 Gynura nitida DC.: Kim thất láng, cải giả, cải trời, bầu đất láng, thài lài núi.
 Gynura ovalis DC.: Bầu đất, kim thất tai.
 Gynura panershenia Z.Y.Zhu
 Gynura procumbens (Lour.) Merr.: Kim thất, bầu đất, rau bầu đất dại, rau lúi, dây chua lè.
 Gynura proschii Briq.
 Gynura pseudochina (L.) DC. (loài điển hình): Thổ tam thất, nam bạch truật, kim thất giả, kim thất Bodinier, cỏ tàu bay, ngải rít, bầu đất dại.
 Gynura rubiginosa Elmer
 Gynura scandens O.Hoffm.
 Gynura sechellensis (Baker) Hemsl.
 Gynura steenisii F.G.Davies
 Gynura sundaiaca F.G.Davies
 Gynura taiwanensis S.S.Ying
 Gynura travancorica W.W.Sm.
 Gynura valeriana Oliv.
 Gynura vidaliana Elmer
 Gynura vidaliana var. apoensis (Elmer) F.G.Davies

Chú thích

Tham khảo

 Flora of China Editorial Committee. 2011. Fl. China 20–21: 1–992. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
 Flora of North America Editorial Committee, e. 2006. Magnoliophyta: Asteridae, part 7: Asteraceae, part 2. 20: i–xxii + 1–666. In Fl. N. Amer.. Oxford University Press, New York.
 Idárraga-Piedrahita, A., R. D. C. Ortiz, R. Callejas Posada & M. Merello. 2011. Flora de Antioquia. Catálogo de las Plantas Vasculares, vol. 2. Listado de las Plantas Vasculares del Departamento de Antioquia. pp. 1–939.
 Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.

Chi thực vật
Thực vật châu Á