Nguyễn Thị Kim Thanh

Nguyễn Thị Kim Thanh FInstP FRSC FRSB là một giáo sư về vật liệu nano tại Đại học College London. Bà đã được trao tặng Giải thưởng Rosalind Franklin năm 2019 của Hội Hoàng gia vì những nghiên cứu và nỗ lực hướng tới bình đẳng giới.

Tiểu sử 
GS. TS. Nguyễn Thị Kim Thanh lớn lên tại Việt Nam trong một gia đình coi trọng giáo dục.

Học vấn 
Bà bắt đầu con đường học thuật của mình tại Hà Nội, nơi bà theo học chuyên ngành Hóa học tại Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Đại học Quốc gia Hà Nội). Trong thời gian học tập tại đây, bà đã thể hiện thành tích xuất sắc và tốt nghiệp cử nhân vào năm 1992 với danh hiệu sinh viên có thành tích học tập cao nhất khóa.

Sau khi tốt nghiệp đại học, bà được lựa chọn tham gia chương trình hợp tác giáo dục đại học quốc tế của tổ chức NUFFIC (Hà Lan). Bà chuyển đến Hà Lan để theo đuổi bậc đào tạo sau đại học và nhận bằng Thạc sĩ chuyên ngành Hóa học tại Đại học Amsterdam vào năm 1994. Tiếp nối thành công này, bà nhận được học bổng để nghiên cứu sinh tại Vương quốc Anh. Tại đây, bà bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành Hóa sinh tại Đại học East London vào năm 1998. Luận án của bà tập trung vào việc phát triển các kỹ thuật mới để nghiên cứu độc tính thận bằng cách phân tích các thay đổi của lipid.

Sự nghiệp ban đầu và nghiên cứu sau Tiến sĩ 
Sau khi nhận bằng Tiến sĩ, bà tiếp tục công việc nghiên cứu sau tiến sĩ  trong lĩnh vực hóa dược tại Đại học Aston từ năm 1999 đến năm 2001. Tại đây, bà đã phát triển phương pháp tổng hợp các chất tương tự huỳnh quang mới có khả năng thấm qua màng tế bào của các chất truyền tin thứ cấp (cAMP và cGMP).

Năm 2001, nhận thấy tiềm năng to lớn của lĩnh vực công nghệ nano đang nổi lên, bà chuyển đến Hoa Kỳ để làm việc tại Viện Nghiên cứu Vật liệu Tiên tiến thuộc Đại học New Orleans. Trong giai đoạn 2001–2003, bà tập trung nghiên cứu tổng hợp các cảm biến dựa trên hạt nano cho các thử nghiệm sinh học. Kinh nghiệm tích lũy từ hóa học tổng hợp, hóa sinh và công nghệ nano trong thời gian này đã đặt nền móng vững chắc cho sự nghiệp nghiên cứu liên ngành của bà sau này.

Năm 2003, bà quay trở lại Vương quốc Anh và gia nhập Đại học Liverpool với tư cách là Nghiên cứu viên sau tiến sĩ do Hội đồng Nghiên cứu Khoa học Sinh học và Công nghệ sinh học (BBSRC) tài trợ. Đến năm 2005, bà vinh dự nhận được Học bổng Nghiên cứu Đại học của Hội Hoàng gia Anh (Royal Society University Research Fellowship) danh giá, một học bổng dành cho các nhà khoa học xuất sắc ở giai đoạn đầu sự nghiệp. Bà giữ học bổng này cho đến năm 2014, đồng thời đảm nhiệm vị trí Giảng viên tại Đại học Liverpool trước khi chuyển sang UCL.

Bổ nhiệm Giáo sư và các cột mốc quan trọng 
Năm 2013, Nguyễn Thị Kim Thanh gia nhập Đại học College London (UCL) và được bổ nhiệm làm Giáo sư chuyên ngành Vật liệu Nano. Bà trở thành giáo sư người Việt đầu tiên tại ngôi trường danh tiếng này. Tại UCL, bà dẫn đầu một nhóm nghiên cứu liên ngành tiên tiến, tập trung vào thiết kế và tổng hợp vật liệu nano từ tính và plasmon cho các ứng dụng y sinh, đặc biệt là trong điều trị ung thư.

Tháng 4 năm 2024, bà chính thức được bầu làm Viện sĩ của Viện Hàn lâm Châu Âu (Academia Europaea), trở thành người Việt Nam đầu tiên nhận được vinh dự này. Sự kiện này đánh dấu một cột mốc quan trọng trong sự nghiệp của bà, khẳng định vị thế của trí thức Việt Nam trên bản đồ khoa học thế giới.

Bên cạnh công tác nghiên cứu và giảng dạy, bà còn tích cực tham gia các hoạt động kết nối cộng đồng khoa học. Bà là thành viên sáng lập của Viện Hàn lâm Trẻ Toàn cầu (Global Young Academy) và là người sáng lập kiêm Chủ tịch Hội đồng cố vấn của Viện Hàn lâm Trẻ Việt Nam (VYA) vào năm 2014.

Nghiên cứu 
Sau khi nhận bằng Tiến sĩ, bà Thanh là nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Đại học Aston, nơi bà làm việc về hóa dược. Bà đã phát triển một kỹ thuật có thể được sử dụng để tổng hợp các phiên bản huỳnh quang thấm qua màng tế bào của adenosin monophosphat vòng (cAMP) và guanosin monophosphat (cGMP). Bà chuyển đến Đại học New Orleans vào năm 2001, nơi bà bắt đầu làm việc với công nghệ nano. Tại đây, bà đã phát triển các cảm biến hạt nano cho các xét nghiệm sinh học. Cụ thể, bà sử dụng các hạt nano vàng kết hợp với các cảm biến huỳnh quang. Bà chuyển đến Đại học Liverpool vào năm 2003, làm việc tại Trung tâm Khoa học Nano. Tại đây, bà làm việc với glycosaminoglycan và kỹ thuật mô. Bà được trao Học bổng Nghiên cứu Đại học của Hội Hoàng gia và được bổ nhiệm làm giảng viên vào năm 2005. Bà đã tham gia chương trình kết nối nghị viện của Hội Hoàng gia vào năm 2007, và được ghép cặp với Andrew Miller, khi đó là Chủ tịch Ủy ban Lựa chọn Khoa học và Công nghệ.

Năm 2009, bà gia nhập Đại học College London với tư cách là phó giáo sư công nghệ nano, làm việc tại Phòng thí nghiệm Davy Faraday. Bà nghiên cứu các vật liệu nano và ứng dụng của chúng trong y sinh, và tiếp tục nghiên cứu về vàng keo (colloidal gold). Bà đặc biệt quan tâm đến các hạt nano từ tính và cách chúng có thể được sử dụng để điều trị ung thư.

Giải thưởng và vinh danh 
Năm 2010, bà trình bày công trình nghiên cứu khoa học nano của mình tại Triển lãm Mùa hè của Hội Hoàng gia. Dự án đã được tạp chí New Scientist bình chọn là một trong những điểm nổi bật của triển lãm. Bà Thanh tham gia Trung tâm Công nghệ Nano London và là thành viên đồng sáng lập của Viện Hàn lâm Trẻ Toàn cầu. Bà đã thuyết trình tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Viện Hàn lâm Trẻ Việt Nam và Ủy ban châu Âu. Bà đã được trao Giải thưởng Rosalind Franklin năm 2019 từ Hội Hoàng gia.

Bà là Hội viên của Viện Vật lý (FInstP), Hội Hóa học Hoàng gia (FRSC), Hội Sinh học Hoàng gia (FRSB) và Viện Vật liệu, Khoáng sản và Khai thác mỏ (FIMMM).

Một số ấn phẩm 
Các ấn phẩm của bà bao gồm:

 Magnetic Nanoparticles: From Fabrication to Clinical Applications
 Clinical Applications of Magnetic Nanoparticles: From Fabrication to Clinical Applications
 Determination of Size and Concentration of Gold Nanoparticles from UV−Vis Spectra
 Progress in applications of magnetic nanoparticles in biomedicine

Tham khảo 

Nhà khoa học Việt Nam thế kỷ 21
Năm sinh thiếu
Nhân vật còn sống
Cựu sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội