Lịch sử vốn cổ phần tư nhân và vốn mạo hiểm

Lịch sử của vốn cổ phần tư nhân (private equity), vốn mạo hiểm (venture capital) và sự phát triển của các nhóm tài sản (asset class) này đã diễn ra thông qua một loạt các chu kỳ bùng nổ và suy thoái (boom-and-bust) kể từ giữa thế kỷ 20. Trong phạm vi rộng hơn của ngành vốn cổ phần tư nhân, hai phân ngành riêng biệt là mua lại bằng đòn bẩy (leveraged buyout) và vốn mạo hiểm đã phát triển song song, mặc dù có liên hệ với nhau.

Kể từ khi ngành vốn cổ phần tư nhân hiện đại ra đời vào năm 1946, đã có bốn giai đoạn lớn được đánh dấu bởi ba chu kỳ bùng nổ và suy thoái. Lịch sử ban đầu của vốn cổ phần tư nhân—từ năm 1946 đến năm 1981—được đặc trưng bởi khối lượng đầu tư vốn cổ phần tư nhân tương đối nhỏ, tổ chức công ty còn sơ khai và mức độ nhận biết cũng như hiểu biết hạn chế về ngành này. Chu kỳ bùng nổ và suy thoái đầu tiên, từ năm 1982 đến 1993, được đặc trưng bởi sự gia tăng mạnh mẽ của các hoạt động mua lại bằng đòn bẩy được tài trợ bằng trái phiếu rác (junk bonds), đạt đỉnh điểm với thương vụ mua lại khổng lồ của RJR Nabisco trước khi ngành mua lại bằng đòn bẩy gần như sụp đổ vào cuối những năm 1980 và đầu những năm 1990. Chu kỳ bùng nổ và suy thoái thứ hai (từ năm 1992 đến 2002) xuất hiện từ hậu quả của cuộc khủng hoảng các tổ chức tiết kiệm và cho vay (savings and loan crisis), các vụ bê bối giao dịch nội gián, sự sụp đổ của thị trường bất động sản và suy thoái kinh tế đầu những năm 1990. Giai đoạn này chứng kiến sự xuất hiện của các công ty vốn cổ phần tư nhân mang tính thể chế hơn, cuối cùng đạt đỉnh với bong bóng dot-com vào các năm 1999 và 2000. Chu kỳ bùng nổ và suy thoái thứ ba (từ năm 2003 đến 2007) diễn ra sau sự sụp đổ của bong bóng dot-com—các thương vụ mua lại bằng đòn bẩy đạt quy mô chưa từng có và sự thể chế hóa của các công ty vốn cổ phần tư nhân được minh họa bằng Blackstone Group thông qua đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) năm 2007.

Trong những năm đầu cho đến khoảng năm 2000, các nhóm tài sản vốn cổ phần tư nhân và vốn mạo hiểm chủ yếu hoạt động tại Hoa Kỳ. Với làn sóng bùng nổ vốn cổ phần tư nhân lần thứ hai vào giữa những năm 1990 và việc tự do hóa quy định đối với các nhà đầu tư tổ chức tại châu Âu, một thị trường vốn cổ phần tư nhân châu Âu trưởng thành đã xuất hiện.

Trước Chiến tranh thế giới thứ hai

Các nhà đầu tư đã mua lại doanh nghiệp và thực hiện các khoản đầu tư thiểu số vào các công ty tư nhân kể từ thời kỳ đầu của Cách mạng công nghiệp. Các ngân hàng thương mại tại London và Paris đã tài trợ cho các doanh nghiệp công nghiệp từ những năm 1850; nổi bật nhất là Crédit Mobilier, được thành lập năm 1854 bởi Jacob và Isaac Pereire, cùng với nhà tài chính New York Jay Cooke đã tài trợ cho tuyến Đường sắt xuyên lục địa Hoa Kỳ.

Sau đó, J. P. Morgan và công ty J.P. Morgan & Co. đã tài trợ cho các tuyến đường sắt và các công ty công nghiệp khác trên khắp Hoa Kỳ. Ở một số khía cạnh, việc J. P. Morgan mua lại Carnegie Steel Company từ Andrew Carnegie và Henry Phipps, Jr. với giá 480 triệu đô la vào năm 1901 được xem là thương vụ mua lại lớn hiện đại đầu tiên theo cách hiểu ngày nay.

Do các hạn chế cấu trúc được áp đặt đối với các ngân hàng Mỹ theo Glass–Steagall Act và các quy định khác trong những năm 1930, Hoa Kỳ không có ngành ngân hàng thương mại tư nhân, một tình huống khá khác thường trong các quốc gia phát triển. Cho đến tận những năm 1980, Lester Thurow, một nhà kinh tế nổi tiếng, vẫn chỉ trích rằng khuôn khổ quy định tài chính của Hoa Kỳ không hỗ trợ các ngân hàng thương mại. Các ngân hàng đầu tư Mỹ chủ yếu bị giới hạn trong hoạt động tư vấn, xử lý các giao dịch mua bán và sáp nhập cũng như phát hành chứng khoán vốn và nợ. Các ngân hàng đầu tư sau này mới tham gia vào lĩnh vực này, nhưng khá muộn sau khi các công ty độc lập đã được thiết lập vững chắc.

Ngoại trừ một vài trường hợp, trong nửa đầu thế kỷ 20, vốn cổ phần tư nhân chủ yếu thuộc về các cá nhân và gia đình giàu có. Gia đình Vanderbilt, Whitney, Rockefeller và Warburg là những nhà đầu tư nổi bật vào các công ty tư nhân trong nửa đầu thế kỷ. Năm 1938, Laurance S. Rockefeller đã giúp tài trợ cho việc thành lập cả Eastern Air Lines và Douglas Aircraft, và gia đình Rockefeller có cổ phần lớn trong nhiều công ty khác nhau. Eric M. Warburg thành lập E.M. Warburg & Co. vào năm 1938, công ty sau này trở thành Warburg Pincus, với các khoản đầu tư cả trong mua lại bằng đòn bẩy và vốn mạo hiểm.

Nguồn gốc sau Chiến tranh thế giới thứ hai

Phải đến sau Chiến tranh thế giới thứ hai thì các khoản đầu tư vốn cổ phần tư nhân theo nghĩa hiện đại mới thực sự xuất hiện, được đánh dấu bằng việc thành lập hai công ty vốn mạo hiểm đầu tiên vào năm 1946: American Research and Development Corporation (ARD) và J.H. Whitney & Company.

ARD được thành lập bởi Georges Doriot, người được gọi là “cha đẻ của ngành vốn mạo hiểm” (người sáng lập INSEAD và cựu trưởng khoa của Harvard Business School), cùng với Ralph Flanders và Karl Compton (cựu chủ tịch MIT), nhằm khuyến khích đầu tư khu vực tư nhân vào các doanh nghiệp do những người lính trở về sau chiến tranh điều hành. Ý nghĩa của ARD chủ yếu nằm ở việc đây là công ty đầu tư vốn cổ phần tư nhân mang tính thể chế đầu tiên huy động vốn từ các nguồn khác ngoài các gia đình giàu có, mặc dù nó cũng đạt được một số thành công đầu tư đáng chú ý.

ARD được ghi nhận với câu chuyện thành công lớn đầu tiên của ngành vốn mạo hiểm khi khoản đầu tư 70.000 đô la vào năm 1957 vào Digital Equipment Corporation (DEC) được định giá hơn 35,5 triệu đô la sau khi công ty phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào năm 1968 (tương đương mức lợi nhuận hơn 500 lần và tỷ suất hoàn vốn nội bộ hàng năm khoảng 101%). Các cựu nhân viên của ARD sau đó đã thành lập nhiều công ty vốn mạo hiểm nổi tiếng, bao gồm Greylock Partners (thành lập năm 1965 bởi Charlie Waite và Bill Elfers) và Morgan, Holland Ventures, tiền thân của Flagship Ventures (thành lập năm 1982 bởi James Morgan). ARD tiếp tục đầu tư cho đến năm 1971 khi Doriot nghỉ hưu. Năm 1972, Doriot sáp nhập ARD với Textron sau khi đã đầu tư vào hơn 150 công ty.

J.H. Whitney & Company được thành lập bởi John Hay Whitney và đối tác của ông Benno C. Schmidt, Sr.. Whitney đã đầu tư từ những năm 1930, thành lập Pioneer Pictures năm 1933 và mua 15% cổ phần trong Technicolor Corporation cùng với người anh họ Cornelius Vanderbilt Whitney. Khoản đầu tư nổi tiếng nhất của Whitney là vào Florida Foods Corporation. Công ty này đã phát triển một phương pháp sáng tạo để cung cấp dinh dưỡng cho binh lính Mỹ, sau đó trở thành nước cam Minute Maid và được bán cho The Coca-Cola Company vào năm 1960. J.H. Whitney & Company vẫn tiếp tục thực hiện các khoản đầu tư mua lại bằng đòn bẩy và đã huy động được 750 triệu đô la cho quỹ vốn cổ phần tư nhân thể chế thứ sáu của mình vào năm 2005.

Trước Chiến tranh thế giới thứ hai, các khoản đầu tư vốn mạo hiểm (ban đầu gọi là “development capital”) chủ yếu thuộc về các cá nhân và gia đình giàu có. Một trong những bước đầu tiên hướng tới ngành vốn mạo hiểm được quản lý chuyên nghiệp là việc thông qua Small Business Investment Act of 1958. Đạo luật này chính thức cho phép Small Business Administration (SBA) của Hoa Kỳ cấp phép cho các công ty đầu tư tư nhân gọi là Small Business Investment Company (SBIC) nhằm hỗ trợ tài chính và quản lý cho các doanh nghiệp khởi nghiệp nhỏ tại Hoa Kỳ.

Việc ban hành đạo luật này nhằm giải quyết mối lo ngại được nêu trong báo cáo của Cục Dự trữ Liên bang gửi Quốc hội, trong đó kết luận rằng có một khoảng trống lớn trong thị trường vốn đối với nguồn tài trợ dài hạn dành cho các doanh nghiệp nhỏ có tiềm năng tăng trưởng. Người ta cho rằng việc thúc đẩy các doanh nghiệp khởi nghiệp sẽ tạo ra các tiến bộ công nghệ để cạnh tranh với Liên Xô. Việc thúc đẩy dòng vốn trong nền kinh tế đến các doanh nghiệp tiên phong nhỏ nhằm kích thích nền kinh tế Hoa Kỳ vẫn là mục tiêu chính của chương trình SBIC cho đến ngày nay.

Đạo luật năm 1958 cho phép các công ty vốn mạo hiểm được cấu trúc dưới dạng SBIC hoặc Minority Enterprise Small Business Investment Companies (MESBICs) tiếp cận nguồn vốn liên bang có thể được sử dụng với tỷ lệ đòn bẩy lên tới 4:1 so với vốn đầu tư tư nhân huy động được. Thành công của chương trình này chủ yếu được đánh giá dựa trên việc nó đã tạo ra một nhóm các nhà đầu tư vốn cổ phần tư nhân chuyên nghiệp, mặc dù các quy định cứng nhắc đã hạn chế vai trò của SBIC. Năm 2005, SBA đã thu hẹp đáng kể chương trình SBIC, mặc dù các SBIC vẫn tiếp tục thực hiện các khoản đầu tư vốn cổ phần tư nhân.

Sự tăng trưởng thực sự của vốn cổ phần tư nhân diễn ra mạnh mẽ trong giai đoạn 1984–1991 khi các nhà đầu tư tổ chức như quỹ hưu trí, quỹ từ thiện và quỹ tài trợ (endowment funds) – chẳng hạn như Shell Pension Plan, Oregon State Pension Plan, Ford Foundation và Harvard Endowment Fund – bắt đầu đầu tư một phần nhỏ trong danh mục đầu tư trị giá hàng nghìn tỷ đô la của họ vào các khoản đầu tư tư nhân, đặc biệt là các quỹ vốn mạo hiểm và quỹ mua lại bằng đòn bẩy.

Sự phát triển của Thung lũng Silicon (1959–1981)

Phải đến cuối những năm 1950 và đầu những năm 1960, ngành vốn mạo hiểm mới bắt đầu hình thành rõ ràng như một ngành riêng biệt. Một trong những bước ngoặt quan trọng là việc thành lập các công ty đầu tư chuyên nghiệp tại California, đặc biệt tại khu vực sau này được gọi là Thung lũng Silicon.

Năm 1959, Arthur Rock đã đóng vai trò then chốt trong việc tài trợ cho việc thành lập Fairchild Semiconductor. Rock đã giúp nhóm “Traitorous Eight” (tám nhà khoa học rời Shockley Semiconductor Laboratory) tìm được nguồn vốn để thành lập công ty mới. Thành công của Fairchild Semiconductor đã tạo ra một mô hình mới: các công ty công nghệ cao được tài trợ bởi vốn mạo hiểm và phát triển nhanh chóng thông qua đổi mới công nghệ.

Sau thành công của Fairchild Semiconductor, nhiều nhân viên và nhà quản lý của công ty này đã tiếp tục thành lập các công ty công nghệ mới, bao gồm Intel, Advanced Micro Devices và nhiều doanh nghiệp bán dẫn khác. Hiện tượng này thường được gọi là “Fairchild diaspora” (sự lan tỏa từ Fairchild), và nó đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp tại Thung lũng Silicon.

Trong giai đoạn này, một số công ty vốn mạo hiểm nổi tiếng cũng được thành lập, bao gồm Kleiner Perkins, Sequoia Capital và Mayfield Fund. Những công ty này đã phát triển mô hình đầu tư chuyên nghiệp vào các công ty công nghệ giai đoạn đầu, giúp biến Thung lũng Silicon thành trung tâm toàn cầu của đổi mới công nghệ.

Sự phát triển của ngành bán dẫn, máy tính và công nghệ thông tin trong thập niên 1960 và 1970 đã tạo ra nhu cầu lớn đối với vốn mạo hiểm. Các công ty khởi nghiệp công nghệ cần nguồn vốn để nghiên cứu và phát triển sản phẩm trước khi có doanh thu, và vốn mạo hiểm đã trở thành nguồn tài trợ phù hợp cho các dự án rủi ro nhưng có tiềm năng tăng trưởng cao.

Trong giai đoạn này, các quỹ vốn mạo hiểm thường được tài trợ bởi các cá nhân giàu có, gia đình đầu tư và một số tổ chức tài chính. Tuy nhiên, quy mô của ngành vẫn còn khá nhỏ so với những thập kỷ sau đó.

Lịch sử ban đầu của mua lại bằng đòn bẩy

Song song với sự phát triển của vốn mạo hiểm, một hình thức đầu tư khác cũng bắt đầu hình thành: mua lại bằng đòn bẩy (leveraged buyout – LBO). Trong các giao dịch này, nhà đầu tư mua lại toàn bộ hoặc phần lớn một công ty bằng cách sử dụng một lượng vốn vay đáng kể.

Một trong những thương vụ mua lại bằng đòn bẩy đầu tiên được ghi nhận là vào năm 1964 khi Orkin Exterminating Company được mua lại bởi công ty đầu tư Lewis Cullman & Company. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, khái niệm “leveraged buyout” vẫn chưa phổ biến và các giao dịch như vậy khá hiếm.

Trong những năm 1960 và 1970, một số công ty đầu tư bắt đầu thực hiện các thương vụ mua lại doanh nghiệp bằng cách kết hợp vốn cổ phần với nợ vay ngân hàng. Những giao dịch này thường tập trung vào các công ty gia đình hoặc các doanh nghiệp có dòng tiền ổn định.

Một số công ty đầu tư quan trọng trong giai đoạn này bao gồm Kohlberg Kravis Roberts (KKR), Thomas H. Lee Partners và Forstmann Little. Những công ty này đã phát triển các chiến lược mua lại doanh nghiệp bằng cách sử dụng nợ vay để tăng lợi suất vốn cổ phần.

Trong các giao dịch LBO ban đầu, nợ vay thường đến từ các ngân hàng thương mại truyền thống. Tuy nhiên, thị trường vốn cho các thương vụ mua lại bằng đòn bẩy vẫn còn hạn chế cho đến khi thị trường trái phiếu lợi suất cao (high-yield bonds, thường gọi là “trái phiếu rác”) phát triển mạnh vào thập niên 1980.

Dù quy mô còn nhỏ, giai đoạn này đã đặt nền móng cho sự phát triển sau này của ngành mua lại bằng đòn bẩy, khi các công ty đầu tư bắt đầu tích lũy kinh nghiệm trong việc cấu trúc các giao dịch tài chính phức tạp và quản lý các doanh nghiệp sau khi mua lại.

Chu kỳ bùng nổ vốn cổ phần tư nhân lần thứ nhất (1982–1993)

Những năm 1980 đánh dấu chu kỳ bùng nổ lớn đầu tiên của ngành vốn cổ phần tư nhân. Giai đoạn này được thúc đẩy bởi sự phát triển mạnh mẽ của thị trường trái phiếu lợi suất cao (high-yield bonds), thường được gọi là trái phiếu rác (junk bonds), do ngân hàng đầu tư Drexel Burnham Lambert và nhà tài chính Michael Milken tiên phong.

Trái phiếu lợi suất cao cho phép các nhà đầu tư huy động lượng lớn vốn vay để thực hiện các thương vụ mua lại bằng đòn bẩy (LBO). Nhờ đó, các công ty đầu tư có thể mua lại những doanh nghiệp rất lớn chỉ với một lượng vốn cổ phần tương đối nhỏ, phần còn lại được tài trợ bằng nợ.

Trong giai đoạn này, nhiều công ty vốn cổ phần tư nhân nổi tiếng đã nổi lên, bao gồm Kohlberg Kravis Roberts (KKR), Forstmann Little, Thomas H. Lee Partners và Bain Capital. Những công ty này tập trung vào chiến lược mua lại các doanh nghiệp lớn, sau đó tái cấu trúc hoạt động để cải thiện hiệu quả và tăng giá trị doanh nghiệp.

Một số thương vụ mua lại nổi bật trong thời kỳ này bao gồm:

 Năm 1982, KKR thực hiện thương vụ mua lại Houdaille Industries trị giá 380 triệu đô la.
 Năm 1984, KKR mua lại Wometco Enterprises với giá 1 tỷ đô la.
 Năm 1986, Beatrice Companies được mua lại trong một thương vụ trị giá khoảng 6,2 tỷ đô la.
 Năm 1988, KKR thực hiện thương vụ mua lại RJR Nabisco trị giá khoảng 31 tỷ đô la — một trong những thương vụ LBO lớn nhất trong lịch sử.

Thương vụ RJR Nabisco trở nên nổi tiếng không chỉ vì quy mô khổng lồ mà còn vì cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa các nhóm đầu tư để giành quyền kiểm soát công ty. Sự kiện này sau đó được ghi lại trong cuốn sách nổi tiếng *Barbarians at the Gate*.

Trong giai đoạn này, các thương vụ LBO thường được tài trợ bằng cấu trúc vốn bao gồm:

 Vốn cổ phần từ quỹ đầu tư
 Nợ vay ngân hàng
 Trái phiếu lợi suất cao

Việc sử dụng lượng lớn nợ vay giúp tăng lợi nhuận tiềm năng cho nhà đầu tư vốn cổ phần nếu công ty hoạt động tốt. Tuy nhiên, điều này cũng khiến các công ty sau khi mua lại phải gánh mức nợ rất lớn.

Đến cuối những năm 1980, sự bùng nổ của thị trường mua lại bằng đòn bẩy bắt đầu gặp khó khăn. Một số thương vụ lớn không đạt được kỳ vọng, trong khi nền kinh tế Mỹ bước vào giai đoạn suy thoái đầu những năm 1990.

Ngoài ra, năm 1989, Michael Milken bị truy tố và sau đó bị kết án liên quan đến các hành vi gian lận chứng khoán. Sự sụp đổ của Drexel Burnham Lambert vào năm 1990 đã làm gián đoạn nghiêm trọng thị trường trái phiếu lợi suất cao, vốn là nguồn tài trợ chính cho các thương vụ LBO.

Hệ quả là hoạt động mua lại bằng đòn bẩy giảm mạnh vào đầu thập niên 1990. Nhiều công ty vốn cổ phần tư nhân phải tái cấu trúc hoặc thu hẹp hoạt động. Tuy nhiên, ngành này không biến mất mà dần tái tổ chức và phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn trong thập niên tiếp theo.

Sự sụp đổ của thị trường LBO (1990–1992)

Đến cuối những năm 1980, sự bùng nổ của các thương vụ mua lại bằng đòn bẩy (leveraged buyout – LBO) bắt đầu suy yếu. Một số thương vụ lớn được thực hiện trong giai đoạn bùng nổ trước đó không đạt được kết quả như kỳ vọng, đặc biệt khi nền kinh tế Hoa Kỳ bước vào suy thoái đầu thập niên 1990.

Một yếu tố quan trọng dẫn đến sự sụp đổ của thị trường LBO là sự sụp đổ của Drexel Burnham Lambert vào năm 1990. Công ty này là nhà bảo lãnh phát hành lớn nhất cho thị trường trái phiếu lợi suất cao (junk bonds), nguồn tài trợ chủ yếu cho các thương vụ LBO trong thập niên 1980.

Sau khi Drexel phá sản, khả năng huy động vốn thông qua trái phiếu lợi suất cao suy giảm nghiêm trọng. Nhiều giao dịch LBO đang được lên kế hoạch phải hủy bỏ hoặc trì hoãn do thiếu nguồn tài trợ.

Trong thời gian này, một số công ty được mua lại bằng đòn bẩy trong giai đoạn trước bắt đầu gặp khó khăn tài chính do gánh nặng nợ quá lớn. Một số doanh nghiệp phải tái cấu trúc nợ hoặc nộp đơn phá sản.

Những khó khăn này dẫn đến sự suy giảm đáng kể trong hoạt động mua lại bằng đòn bẩy trong giai đoạn 1990–1992. Tuy nhiên, ngành vốn cổ phần tư nhân đã không biến mất mà dần điều chỉnh chiến lược, chuyển sang các cấu trúc tài chính thận trọng hơn.

Chu kỳ bùng nổ vốn cổ phần tư nhân lần thứ hai (1992–2002)

Sau giai đoạn suy thoái đầu thập niên 1990, ngành vốn cổ phần tư nhân bắt đầu phục hồi. Giai đoạn từ năm 1992 đến đầu những năm 2000 thường được xem là chu kỳ bùng nổ thứ hai của ngành.

Một trong những thay đổi quan trọng nhất trong giai đoạn này là sự tham gia ngày càng lớn của các nhà đầu tư tổ chức như quỹ hưu trí, quỹ từ thiện và các quỹ tài trợ (endowment funds). Những tổ chức này bắt đầu phân bổ một phần danh mục đầu tư của họ vào các quỹ vốn cổ phần tư nhân.

Sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức đã làm thay đổi cấu trúc của ngành. Các công ty vốn cổ phần tư nhân trở nên chuyên nghiệp hơn, với các quỹ đầu tư được quản lý theo cấu trúc rõ ràng và quy mô ngày càng lớn.

Trong giai đoạn này, nhiều công ty vốn cổ phần tư nhân lớn đã phát triển mạnh, bao gồm Blackstone Group, Carlyle Group, Apollo Global Management và TPG Capital. Những công ty này đã thực hiện nhiều thương vụ mua lại lớn và xây dựng danh mục đầu tư đa dạng trên nhiều ngành công nghiệp.

Bên cạnh đó, ngành vốn mạo hiểm cũng phát triển mạnh mẽ trong thập niên 1990, đặc biệt nhờ sự bùng nổ của ngành công nghệ và Internet. Các công ty vốn mạo hiểm đã đầu tư vào nhiều công ty công nghệ khởi nghiệp, một số trong đó sau này trở thành những doanh nghiệp công nghệ hàng đầu.

Giai đoạn này đạt đỉnh điểm với bong bóng dot-com vào cuối thập niên 1990, khi nhiều công ty công nghệ Internet được định giá rất cao trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, bong bóng này vỡ vào năm 2000, dẫn đến sự suy giảm mạnh trong hoạt động đầu tư mạo hiểm trong vài năm tiếp theo.

Mặc dù vậy, chu kỳ bùng nổ thứ hai đã đặt nền móng cho ngành vốn cổ phần tư nhân hiện đại. Các cấu trúc quỹ, chiến lược đầu tư và hệ thống quản lý được phát triển trong giai đoạn này vẫn tiếp tục được sử dụng rộng rãi trong ngành ngày nay.

Bong bóng Internet

Trong nửa sau thập niên 1990, sự phát triển nhanh chóng của Internet đã dẫn đến sự bùng nổ của các công ty công nghệ mới, đặc biệt là các công ty hoạt động trực tuyến. Giai đoạn này được gọi là bong bóng dot-com.

Các nhà đầu tư, đặc biệt là các quỹ vốn mạo hiểm, đã đổ lượng vốn rất lớn vào các công ty Internet khởi nghiệp. Nhiều doanh nghiệp được thành lập với kỳ vọng tăng trưởng nhanh chóng, dù mô hình kinh doanh chưa rõ ràng hoặc chưa có lợi nhuận.

Trong thời kỳ này, nhiều công ty Internet đã thực hiện phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) với mức định giá rất cao. Thị trường chứng khoán, đặc biệt là NASDAQ, chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ về giá cổ phiếu của các công ty công nghệ.

Tuy nhiên, vào năm 2000, bong bóng dot-com bắt đầu vỡ khi nhiều công ty Internet không thể đạt được tăng trưởng doanh thu như kỳ vọng. Giá cổ phiếu của các công ty công nghệ giảm mạnh, dẫn đến sự sụp đổ của nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp.

Sự sụp đổ của bong bóng dot-com cũng ảnh hưởng lớn đến ngành vốn mạo hiểm. Nhiều quỹ đầu tư phải ghi nhận thua lỗ đáng kể, và hoạt động đầu tư vào các công ty công nghệ giảm mạnh trong những năm tiếp theo.

Chu kỳ bùng nổ vốn cổ phần tư nhân lần thứ ba (2003–2007)

Sau giai đoạn suy giảm đầu những năm 2000, ngành vốn cổ phần tư nhân bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới bắt đầu từ khoảng năm 2003. Giai đoạn này thường được gọi là “Thời kỳ hoàng kim của vốn cổ phần tư nhân”.

Một số yếu tố đã thúc đẩy sự bùng nổ này, bao gồm:

 Lãi suất thấp trên toàn cầu
 Khả năng huy động vốn lớn từ các nhà đầu tư tổ chức
 Thị trường tín dụng phát triển mạnh
 Sự phổ biến của các công cụ tài chính mới

Trong giai đoạn này, các công ty vốn cổ phần tư nhân có thể huy động những quỹ đầu tư với quy mô rất lớn. Các quỹ đầu tư trị giá hàng chục tỷ đô la bắt đầu xuất hiện, cho phép các nhà đầu tư thực hiện các thương vụ mua lại quy mô chưa từng có.

Nhiều thương vụ LBO lớn được thực hiện trong thời kỳ này, bao gồm:

 Việc mua lại HCA Healthcare trong một thương vụ trị giá khoảng 33 tỷ đô la.
 Việc mua lại Equity Office Properties trị giá khoảng 39 tỷ đô la.
 Việc mua lại TXU (sau này là Energy Future Holdings) trong một thương vụ trị giá khoảng 45 tỷ đô la, trở thành một trong những thương vụ LBO lớn nhất trong lịch sử.

Các thương vụ này thường được tài trợ thông qua cấu trúc tài chính phức tạp, kết hợp giữa vốn cổ phần từ các quỹ đầu tư và nợ vay từ các ngân hàng hoặc thị trường tín dụng.

Giai đoạn này cũng chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ trong số lượng các công ty vốn cổ phần tư nhân và quy mô các quỹ đầu tư. Nhiều công ty đầu tư mở rộng hoạt động ra toàn cầu, đầu tư vào các doanh nghiệp tại châu Âu, châu Á và các thị trường mới nổi.

Chu kỳ bùng nổ này đạt đỉnh vào khoảng năm 2007, khi các thương vụ mua lại bằng đòn bẩy đạt quy mô lớn nhất trong lịch sử ngành.

Khủng hoảng tín dụng

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007–2008 đã gây ra tác động lớn đối với ngành vốn cổ phần tư nhân. Cuộc khủng hoảng bắt đầu từ thị trường cho vay thế chấp dưới chuẩn (subprime mortgage) tại Hoa Kỳ và nhanh chóng lan rộng sang hệ thống tài chính toàn cầu.

Một trong những hệ quả chính của cuộc khủng hoảng là sự đóng băng của thị trường tín dụng. Các ngân hàng trở nên thận trọng hơn trong việc cho vay, khiến việc huy động vốn để tài trợ cho các thương vụ mua lại bằng đòn bẩy trở nên khó khăn hơn nhiều.

Trong giai đoạn trước khủng hoảng, nhiều thương vụ LBO đã được thực hiện với mức đòn bẩy rất cao. Khi điều kiện tín dụng thắt chặt, một số doanh nghiệp được mua lại bằng đòn bẩy gặp khó khăn trong việc trả nợ.

Ngoài ra, giá trị của nhiều khoản đầu tư vốn cổ phần tư nhân cũng giảm do sự suy giảm của thị trường chứng khoán và nền kinh tế toàn cầu. Một số thương vụ mua lại lớn được thực hiện trong giai đoạn bùng nổ trước đó đã gặp khó khăn hoặc phải tái cấu trúc nợ.

Tuy nhiên, ngành vốn cổ phần tư nhân đã dần thích nghi với môi trường mới sau khủng hoảng. Các công ty đầu tư bắt đầu sử dụng mức đòn bẩy thấp hơn và tập trung nhiều hơn vào việc cải thiện hoạt động của doanh nghiệp trong danh mục đầu tư.

Trong những năm sau khủng hoảng, ngành vốn cổ phần tư nhân tiếp tục phát triển, với nhiều quỹ đầu tư quy mô lớn được thành lập và hoạt động đầu tư mở rộng ra nhiều khu vực trên thế giới.

Xem thêm
 Vốn cổ phần tư nhân
 Vốn mạo hiểm
 Mua lại bằng đòn bẩy
 Dot-com bubble
 Financial crisis of 2007–2008

Tham khảo

Tài liệu tham khảo

Anders, George. Những thương nhân của nợ: KKR và việc thế chấp doanh nghiệp Mỹ (Merchants of Debt: KKR and the Mortgaging of American Business). Washington, D.C.: Beard Books, 2002 (xuất bản lần đầu bởi Basic Books năm 1992)
Ante, Spencer. Vốn sáng tạo: Georges Doriot và sự ra đời của vốn mạo hiểm (venture capital). Boston: Harvard Business School Press, 2008
Bance, A. (2004). Vì sao và cách đầu tư vào vốn cổ phần tư nhân (private equity). Hiệp hội Vốn cổ phần tư nhân và Vốn mạo hiểm châu Âu (European Private Equity and Venture Capital Association – EVCA). Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008.
Bruck, Connie. Vũ hội của những kẻ săn mồi (Predator's Ball). New York: Simon and Schuster, 1988.
Burrill, G. Steven, và Craig T. Norback. Hướng dẫn Arthur Young về huy động vốn mạo hiểm (The Arthur Young Guide to Raising Venture Capital). Billings, MT: Liberty House, 1988.
Burrough, Bryan. Những kẻ man rợ trước cổng thành (Barbarians at the Gate). New York : Harper & Row, 1990.
Carey, David và Morris, John E.  Vua của vốn: Sự trỗi dậy, suy tàn và trỗi dậy trở lại đáng chú ý của Steve Schwarzman và Blackstone . New York: Crown Business, 2010
Craig. Valentine V. Ngân hàng thương mại đầu tư (merchant banking): Quá khứ và hiện tại. FDIC Banking Review. 2000.
Fenn, George W., Nellie Liang, và Stephen Prowse. Tháng 12 năm 1995. Kinh tế học của thị trường vốn cổ phần tư nhân (private equity market). Nghiên cứu nhân viên số 168, Hội đồng Thống đốc Hệ thống Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ.
Gibson, Paul. "Nghệ thuật gọi vốn." Electronic Business, tháng 3 năm 1999.
Gladstone, David J. Cẩm nang vốn mạo hiểm (venture capital). Tái bản. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1988.
Hsu, D., và Kinney, M (2004). Tổ chức vốn mạo hiểm: sự trỗi dậy và suy tàn của American Research and Development Corporation, 1946–1973. Bài nghiên cứu số 163. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008
Littman, Jonathan. "Diện mạo mới của vốn mạo hiểm." Electronic Business, tháng 3 năm 1998.
Loewen, J. (2008). Nam châm tiền: Thu hút nhà đầu tư vào doanh nghiệp của bạn (Money Magnet: Attract Investors to Your Business): John Wiley & Sons. 
Loos, Nicolaus.  Tạo giá trị trong các thương vụ mua lại bằng đòn bẩy (leveraged buyout) . Luận án của Đại học St. Gallen. Lichtenstein: Guttenberg AG, 2005. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008.
Hiệp hội Vốn mạo hiểm quốc gia Hoa Kỳ (National Venture Capital Association), 2005, Niên giám NVCA 2005.
Schell, James M. Quỹ vốn cổ phần tư nhân: Cấu trúc kinh doanh và hoạt động (Private Equity Funds: Business Structure and Operations). New York: Law Journal Press, 1999.
Sharabura, Scott. (2002). Vốn cổ phần tư nhân (private equity): quá khứ, hiện tại và tương lai. Bài phát biểu của GE Capital về các xu hướng mới trong lớp tài sản. Bài nói tại GSB ngày 13 tháng 2 năm 2002. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008.
Trehan, R. (2006). Lịch sử của các thương vụ mua lại bằng đòn bẩy (leveraged buyout) . Ngày 4 tháng 12 năm 2006. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008.
Cheffins, Brian. "Sự suy giảm của vốn cổ phần tư nhân (private equity)". Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh, Đại học Cambridge, 2007.

Vốn cổ phần tư nhân
Vốn mạo hiểm
Lịch sử ngân hàng
Lịch sử tài chính Hoa Kỳ