Máy tính cầm tay

Máy tính cầm tay là một thuật ngữ có nhiều cách sử dụng khác nhau để mô tả một máy tính cá nhân (PC) kích thước nhỏ, thường được chế tạo xoay quanh kiểu dáng vỏ sò và một bàn phím máy tính giống như máy tính xách tay, bao gồm: Palmtop PC, thiết bị kỹ thuật số hỗ trợ cá nhân (PDA), máy tính cá nhân siêu di động (UMPC) hoặc máy tính chơi game di động. Thương hiệu Handheld PC nói riêng là một lớp máy tính hiện đã ngừng hoạt động và được giới thiệu vào thập niên 1990, do Microsoft tiếp thị, và được trình bày chi tiết dưới đây.

Lịch sử và định nghĩa 

Thuật ngữ này có nhiều cách sử dụng khác nhau và đã bị nhầm lẫn với các thuật ngữ khác. Thiết bị "cầm tay" đầu tiên tương thích với các máy tính cá nhân IBM để bàn vào thời điểm đó là chiếc Atari Portfolio năm 1989; các thiết bị như vậy thường được gọi là "Palmtop PC" vào thời điểm đó, vì chúng là các máy tính tương thích IBM PC có thể nằm gọn trong lòng bàn tay con người. Các mẫu máy ban đầu khác là Poqet PC năm 1989 và chiếc HP 95LX của Hewlett Packard năm 1991, chạy hệ điều hành MS-DOS. Các máy tính cầm tay tương thích hệ điều hành DOS khác cũng tồn tại. Định nghĩa phổ biến về "handheld PC" cuối cùng đã trở thành một thiết bị lớn hơn một thiết bị kỹ thuật số hỗ trợ cá nhân (PDA) và có thêm một bàn phím gập làm đôi (giúp nó giống với một máy tính xách tay hơn là ví dụ như một chiếc điện thoại di động), với cả PDA và handheld PC đều được xem là nằm dưới chiếc ô chung là "máy tính thon gọn trong lòng bàn tay" (palmtop computer).

Sau năm 2000, phân khúc handheld PC thực tế đã bị đình trệ, bị thay thế bằng các dạng thiết bị khác và chỉ tiếp tục tồn tại như một thị trường ngách, mặc dù các thiết bị giao tiếp sau này như Nokia E90 hoặc Toshiba Portégé G910 có thể được xem là thuộc cùng một lớp máy tính. Mặt khác, những chiếc máy tính xách tay siêu nhỏ gọn có khả năng chạy các hệ điều hành máy tính để bàn tương thích kiến trúc x86 thông thường đã được phân loại điển hình là máy tính xách tay siêu nhỏ. Máy tính cá nhân siêu di động của Microsoft lần đầu tiên mang Windows dựa trên kiến trúc x86 — điển hình là định nghĩa hiện đại của 'PC' — lên các thiết bị di động kích thước bằng lòng bàn tay và những thiết bị này cũng được gọi là máy tính cầm tay (handheld PC). Sự ra đời của thiết bị Steam Deck đã nhen nhóm lại sự quan tâm đối với các máy tính "cầm tay" kể từ năm 2021, đặc biệt là phục vụ mục đích chơi game, được thiết kế với một chiếc gamepad tích hợp dành cho trò chơi video mặc dù thiết bị không sở hữu bàn phím. Các ví dụ hiện đại khác bao gồm các thiết bị cầm tay nhắm đến những người có sở thích mày mò, chẳng hạn như các thiết bị của GamePad Digital bao gồm chiếc GPD Win, và chiếc uConsole do ClockworkPi sản xuất.

Microsoft Handheld PC 

Handheld PC (H/PC) là một lớp máy tính cơ động chạy hệ điều hành Windows CE do Microsoft tạo ra và tiếp thị. Được giới thiệu vào năm 1996, mục đích của Windows CE là cung cấp một môi trường dành cho các ứng dụng tương thích với hệ điều hành Microsoft Windows, trên các bộ vi xử lý phù hợp hơn cho hoạt động tiêu thụ điện năng thấp trong một thiết bị di động. Các thiết bị này có khả năng chạy trên các kiến trúc bộ vi xử lý như SH-3 (dựa trên SuperH), MIPS, và sau này là ARM.

Nó cung cấp các chức năng lịch hẹn thông thường đối với bất kỳ chiếc PDA nào. Microsoft đã tỏ ra thận trọng khi sử dụng thuật ngữ "PDA" dành cho Handheld PC. Thay vào đó, Microsoft tiếp thị loại thiết bị này với tư cách là một "PC companion" (người bạn đồng hành cùng PC). Đối thủ cạnh tranh chính của thiết bị trong lĩnh vực này là Psion với các dòng máy Series 3 và Series 5.

Thông số kỹ thuật 

Để được phân loại là một Handheld PC chạy Windows CE, thiết bị phải:

 Chạy hệ điều hành Windows CE của Microsoft
 Được cài đặt sẵn một bộ ứng dụng chỉ có thể tìm thấy thông qua một bản phát hành nền tảng OEM (OEM Platform Release) chứ không có sẵn trong bản thân Windows CE
 Sử dụng ROM
 Sở hữu màn hình hỗ trợ độ phân giải tối thiểu 480×240
 Tích hợp một chiếc bàn phím (ngoại trừ các mẫu máy tính bảng)
 Tích hợp khe cắm PC card
 Tích hợp cổng hồng ngoại (IrDA)
 Cung cấp kết nối có dây thông qua cổng nối tiếp và/hoặc USB

Thiết bị 

Chiều rộng màn hình trên các thiết bị đầu tiên của HP lớn hơn 1/3 so với thông số kỹ thuật do Microsoft đề ra. Chẳng bao lâu sau, tất cả các đối thủ cạnh tranh của hãng đều tiếp bước làm theo. Các ví dụ về thiết bị Handheld PC bao gồm NEC MobilePro 900c, HP 320LX, Sharp Telios, HP Jornada 720, IBM WorkPad Z50 và Vadem Clio. Ngoài ra, danh sách này còn bao gồm các máy tính bảng như Fujitsu PenCentra 130, và thậm chí là các thiết bị giao tiếp như chiếc Samsung NEXiO S150 ra mắt muộn hơn.

Phiên bản 
Thế hệ Handheld PC thứ hai được phát triển dựa trên Windows CE 2.0. Những cải tiến bao gồm màn hình màu độ phân giải 640 x 240 (các thiết bị thế hệ đầu tiên chỉ hỗ trợ 480 x 240), tùy chỉnh thanh tác vụ, hỗ trợ máy in và sự bổ sung của phần mềm Pocket PowerPoint vào bộ ứng dụng Pocket Office. Vào tháng 10 năm 1998, phiên bản Handheld PC Professional dựa trên Windows CE 2.11 đã được phát hành với nhiều nâng cấp ẩn bên trong hệ thống, cũng như hỗ trợ độ phân giải màn hình VGA đầy đủ. Các phần cứng mới với kiểu dáng tương tự subnotebook chạy phiên bản này đã được tung ra thị trường.

Vào tháng 9 năm 2000, phiên bản cập nhật Handheld PC 2000 chính thức được công bố; phiên bản này được xây dựng dựa trên phiên bản 3.0 của Windows CE.

Đón nhận 
Handheld PC không gặt hái được thành công, do thiếu đi sức cạnh tranh trước các dòng PDA Palm nhỏ nhẹ hơn và không có bàn phím của Palm, cũng như trước các dòng máy tính subnotebook đang giảm giá nhanh chóng. Phiên bản thứ hai của phần mềm CE đã không thể cải thiện được tình hình. Vào tháng 10 năm 1999, Philips tuyên bố sẽ ngừng sản xuất dòng Handheld PC Velo của hãng và từ bỏ hoàn toàn việc sử dụng Windows CE do doanh số ảm đạm. Sau năm 2000, mặc dù Microsoft đã nỗ lực thử sức một lần nữa với Handheld PC 2000, sự quan tâm của thị trường dành cho kiểu dáng thiết bị này nhìn chung đã nhanh chóng tan biến. Đến đầu năm 2002, Microsoft không còn tiếp tục phát triển Handheld PC, và các chức năng đặc thù của nó đã bị loại bỏ khỏi Windows CE phiên bản 4.0. HP và Sharp đều ngừng sản xuất các thiết bị H/PC chạy Windows CE của họ vào năm 2002, trong khi NEC là cái tên cuối cùng rời khỏi thị trường. Cùng thời điểm đó, các máy tính xách tay ngày càng trở nên mỏng nhẹ và cơ động hơn, khiến cho Handheld PC ngày càng trở nên hạn chế bởi phần mềm Windows CE của nó khi đặt lên bàn cân so sánh. Do thành công hạn chế của Handheld PC, Microsoft đã chuyển hướng tập trung nhiều hơn vào Pocket PC — một nền tảng nhỏ gọn hơn và không có bàn phím; nền tảng này về sau sẽ chạy hệ điều hành được biết đến với tên gọi Windows Mobile.

Xem thêm

Tham khảo