Béo phì ở Trung Quốc

Béo phì tại Trung Quốc là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng theo WHO, với tỷ lệ béo phì tổng thể của quốc gia này là từ 5% đến 6%, nhưng lên đến hơn 20% tại một số thành phố nơi thức ăn nhanh phổ biến.

Vấn đề

Kể từ năm 1954, sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng đã biến đổi Trung Quốc từ một quốc gia nghèo nàn thành một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tình trạng suy dinh dưỡng, vốn là một vấn đề dai dẳng trước đây, đã giảm từ 30% dân số vào năm 1980 xuống còn dưới 12% vào năm 2014. Tuy nhiên, những cải thiện nhanh chóng về mức sống này lại đi kèm với tỷ lệ béo phì gia tăng, đe dọa đảo ngược một số thành quả về sức khỏe tổng thể.

Những thay đổi này đặc biệt rõ rệt tại các thành phố Trung Quốc, nơi lượng calo nạp vào tăng lên kết hợp với sự gia tăng của tự động hóa và giao thông vận tải làm giảm lao động thể chất hàng ngày của người dân. Quá trình cơ giới hóa nhanh chóng đã làm giảm đáng kể mức độ đi xe đạp và đi bộ tại Trung Quốc. Các báo cáo vào năm 2002 và 2012 đã tiết lộ mối tương quan trực tiếp giữa việc sở hữu phương tiện giao thông cơ giới của các hộ gia đình ở Trung Quốc và các vấn đề liên quan đến béo phì ngày càng tăng ở trẻ em và người lớn.

Sự gia tăng béo phì ở trẻ em đặc biệt nhanh chóng. Từ năm 1985 đến 2014, tỷ lệ béo phì ở bé trai nông thôn Trung Quốc đã tăng từ 0,03% lên 17,2%, và tỷ lệ béo phì ở bé gái tăng từ 0,12% lên 9,1%. Thống kê từ Bộ Y tế Trung Quốc cho thấy bé trai 6 tuổi ở đô thị Trung Quốc cao hơn trung bình 2,5 inch (6,35 cm) và nặng hơn 6,6 pound (3 kg) so với bé trai cùng độ tuổi ở thành phố 30 năm trước. Một nhà nghiên cứu hàng đầu về sức khỏe trẻ em, Kỷ Thành Nghiệp (Ji Chengye), đã tuyên bố rằng: "Trung Quốc đã bước vào kỷ nguyên béo phì. Tốc độ tăng trưởng thật đáng kinh ngạc."

Dữ liệu quốc gia gần đây cho thấy tình trạng béo phì ở trẻ em tại Trung Quốc đã tăng vọt trong những thập kỷ gần đây, với tỷ lệ phổ biến ở bé trai tăng từ 1,3% năm 1990 lên 15,2% năm 2022 và ở bé gái từ 0,6% lên 7,7% trong cùng giai đoạn.

Phản ứng và triển vọng

Theo Vương Long Đức (Wang Longde), Thứ trưởng Bộ Y tế Trung Quốc, vấn đề nằm ở chỗ người dân chưa có đủ nhận thức và thiếu kiến thức về dinh dưỡng cũng như những gì cấu thành một chế độ ăn uống hợp lý. Chính phủ đang cố gắng giảm bớt vấn đề bằng cách xây dựng thêm nhiều sân chơi và thông qua một đạo luật yêu cầu học sinh phải tập thể dục hoặc chơi thể thao một giờ mỗi ngày tại trường. Trần Xuân Minh (Chen Chunming), một chuyên gia tại Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc đã cảnh báo về sự phát triển nhanh chóng của các cửa hàng thức ăn nhanh Mỹ tại Trung Quốc rằng: "Đừng đưa trẻ em đi ăn thức ăn nhanh như McDonald's và KFC."

Việc giảm bớt sự chú trọng vào thể thao cũng đóng một phần quan trọng trong sự gia tăng béo phì tại Trung Quốc. Nhiều người Trung Quốc tin rằng cách để tiến thân trong cuộc sống là có được nền giáo dục tốt hơn để có thể kiếm được công việc tốt hơn. Sự chú trọng vào việc học ở trường và áp lực phải dồn quá nhiều sức lực theo hướng đó khiến trẻ em rời xa các hoạt động vui chơi và rèn luyện thể chất.

Các trại giảm béo, nơi trẻ em thừa cân cố gắng giảm bớt trọng lượng dư thừa, đã phát triển kể từ những năm 1990. Năm 2000, có báo cáo cho thấy 100 triệu người bị cao huyết áp và 26 triệu người bị tiểu đường. Những con số này dự kiến sẽ tăng gấp đôi trong vòng một thập kỷ, với các bác sĩ cảnh báo rằng béo phì có thể trở thành mối đe dọa sức khỏe lớn nhất của Trung Quốc đối với các thế hệ tương lai.

Hành động và chính sách
Do các quan điểm văn hóa hiện nay về béo phì, có một nhu cầu đáng kể về giáo dục chống béo phì. Béo phì thường gắn liền với sự thịnh vượng, do đó cần có một sự thay đổi thái độ trên diện rộng để làm giảm tỷ lệ đang gia tăng hiện nay. Có lẽ là kết quả từ các nạn đói của những thế hệ trước, thực phẩm, đặc biệt là thực phẩm giàu chất béo, giờ đây được xem như một món đồ xa xỉ. Với thu nhập ngày càng tăng trong xã hội Trung Quốc, các gia đình hiện có khả năng chi trả cho những loại thực phẩm không lành mạnh nhưng rất được ưa chuộng này, dẫn đến tỷ lệ tiêu thụ các chế độ ăn giàu chất béo ngày càng tăng. Là một tác nhân chính dẫn đến sự lây lan của béo phì, những chế độ ăn giàu chất béo này đang tạo ra một vấn đề sức khỏe cộng đồng lớn trên khắp cả nước. Hiện có một vài sáng kiến đang được triển khai có thể giúp chống lại vấn đề này, nhưng do quy mô của nó, có khả năng cần phải cải thiện nhiều hơn nữa.

Hội Dinh dưỡng Trung Quốc đang cung cấp giáo dục dinh dưỡng bằng cách xây dựng các hướng dẫn chế độ ăn uống để giúp người tiêu dùng đưa ra các lựa chọn lối sống lành mạnh hơn. Những hướng dẫn này trở nên hữu ích trong việc hỗ trợ người dân áp dụng thói quen ăn uống lành mạnh, đây có thể là một biện pháp phòng ngừa béo phì quan trọng. Ngoài ra, chính phủ Trung Quốc hiện đang bắt buộc thực hiện các chương trình trong trường học để giải quyết vấn đề béo phì ngày càng tăng ở các thế hệ trẻ. "Ăn uống thông minh tại trường học" (Eat Smart at School) là một chiến dịch được phát động trong năm học 2006–2007, nhằm mục đích nuôi dưỡng các thực hành ăn uống lành mạnh để thúc đẩy thay đổi lối sống trong môi trường giáo dục. Chương trình này cũng là một chìa khóa quan trọng trong việc dạy các chiến lược lối sống lành mạnh có thể thúc đẩy những thay đổi lâu dài trong cuộc sống của những trẻ em này.

Địa phương hóa các biện pháp can thiệp dựa trên cộng đồng có thể giúp giải quyết vấn đề ở bộ phận dân cư đông đúc và đa dạng tại Trung Quốc. Trung Quốc hiện đang cố gắng tận dụng các biện pháp can thiệp dựa trên cộng đồng thông qua Kế hoạch Hành động Quốc gia về Dinh dưỡng tại Trung Quốc . Điều này thể hiện một khung làm việc sâu rộng tổ chức các chính sách dựa trên thực phẩm liên quan đến các vấn đề dinh dưỡng và sức khỏe của đất nước. Một số chính sách hướng tới việc thúc đẩy chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh đồng thời cung cấp các ưu đãi cho những người trồng thực phẩm. Việc triển khai các chương trình xã hội trên toàn quốc về dinh dưỡng cộng đồng thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng, các chiến dịch công cộng và các hoạt động thúc đẩy dựa trên cộng đồng là những phương tiện tiềm năng hiệu quả để chống lại béo phì tại Trung Quốc.

Chính phủ tập trung của Trung Quốc có khả năng thực hiện các thay đổi chính sách nhanh chóng, nơi họ có thể thực thi chính sách dinh dưỡng công cộng và điều tiết nguồn cung thực phẩm. Thị trường các chuỗi thức ăn nhanh đang phát triển nhanh chóng là một tác nhân khổng lồ góp phần làm tăng tỷ lệ béo phì tại Trung Quốc. Có khả năng, một chính sách giá có thể là một mô hình chiến lược để tăng giá các loại thực phẩm "không lành mạnh" trong nỗ lực thay đổi mô hình tiêu thụ thực phẩm nhằm đạt được các mục tiêu sức khỏe và giảm tiêu thụ thực phẩm giàu chất béo. Thông qua chính sách giá, Trung Quốc có thể tập trung vào việc kiểm soát ảnh hưởng bên ngoài của các sản phẩm quốc tế đối với các mô hình chế độ ăn uống truyền thống của Trung Quốc và giúp quản lý các xu hướng và mô hình béo phì do sự gia tăng của các loại thực phẩm phương Tây hóa và các chuỗi thức ăn nhanh.

Xem thêm

 Sức khỏe tại Trung Quốc
 Hội chứng Tiểu Hoàng đế
 Dịch tễ học béo phì

Tham khảo

Đọc thêm
 Gao, Y., Griffiths, S., Chan, E. Y. Y. (2008). Community-based interventions to reduce overweight and obesity in China: a systematic review of the Chinese and English literature. J Public Health (Oxf) 30: 436-448
 Murugan, A., Sharma, G (2008). Obesity and respiratory diseases. Chronic Respiratory Disease 5: 233-242
 Linos, E., Spanos, D., Rosner, B. A., Linos, K., Hesketh, T., Qu, J. D., Gao, Y.-T., Zheng, W., Colditz, G. A. (2008). Effects of Reproductive and Demographic Changes on Breast Cancer Incidence in China: A Modeling Analysis. JNCI J Natl Cancer Inst 100: 1352-1360
 Lee, A., St Leger, L., Cheng, F. F. K., Hong Kong Healthy Schools Team, (2007). The status of health-promoting schools in Hong Kong and implications for further development. Health Promot Int 22: 316-326
 Tian, L., Shen, H., Lu, Q., Norman, R. J., Wang, J. (2007). Insulin Resistance Increases the Risk of Spontaneous Abortion after Assisted Reproduction Technology Treatment. J. Clin. Endocrinol. Metab. 92: 1430-1433
 James A. Levine (2008) Obesity in China: Causes and solutions  Chinese Medical Journal, 2008, Vol. 121 No. 11 : 1043-1050
 Sky Patterson (2011) "Obesity in China: Waistlines Expanding Twice as Fast as GDP", US-China Today.

Liên kết ngoài
 Hiệp hội Thon gọn và Thể hình Quốc tế Trung Quốc 
 Mạng lưới Giảm cân Trung Quốc

Sức khỏe tại Trung Quốc
Trung Quốc