Vũ Thị Phan

Vũ Thị Phan (18 tháng 5, 1931 – 19 tháng 2, 2014) là nữ giáo sư, bác sĩ về ký sinh trùng Việt Nam. Bà được tặng Giải thưởng Kovalevskaia năm 1989 nhờ các nghiên cứu xuất sắc trong phòng chống bệnh sốt rét, các bệnh ký sinh trùng và côn trùng truyền bệnh. Bà là Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương trong nhiều năm liền; là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IV và V.

Tiểu sử và học vấn 
Vũ Thị Phan sinh ngày 18 tháng 5 năm 1931, tại huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình.

Sau khi tốt nghiệp bác sỹ chuyên khoa Ký sinh trùng đầu tiên của Trường Đại học Y Hà Nội vào năm 1956, bà làm trợ giảng cho Giáo sư Đặng Văn Ngữ. Đến năm 1958 bà chuyển về làm cán bộ nghiên cứu tại Viện Sốt rét Ký sinh trùng (nay là Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương thuộc Bộ Y tế). 

Bà đã tham gia cả hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ. Bà đã đi qua các vùng rừng núi Tây Bắc, Việt Bắc trong chiến dịch Điện Biên Phủ và  nhiều nơi khác để làm nhiệm vụ phòng chống bệnh sốt rét.

Bà là đại biểu Quốc hội Việt Nam các khóa: IV, V. 

Sau khi nghỉ hưu, bà tiếp tục làm cố vấn cho chương trình Phòng chống Sốt rét quốc gia và tiếp tục giảng dạy tại Đại học Y Hà Nội. Bà còn từng làm Phó Chủ tịch Tổng Hội Y học Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Sốt rét Ký sinh trùng Trung ương…

Bà qua đời tại Bệnh viện Hữu nghị lúc 9 giờ ngày 19 tháng 2 năm 2014.

Sự nghiệp 
Vũ Thị Phan là nhà khoa học luôn tâm huyết với công tác phòng chống bệnh sốt rét, các bệnh ký sinh trùng và côn trùng truyền bệnh.

Thành tích trong nghiên cứu khoa học nổi bật của bà là trực tiếp nghiên cứu và chỉ đạo nhiều đề tài cấp Bộ và một số chương trình cấp Nhà nước trong lĩnh vực sốt rét, côn trùng. Bà đã biên soạn 9 cuốn sách, gần 100 bài báo về sốt rét, phòng chống sốt rét - ký sinh trùng và các biện pháp khắc phục, được công bố trong và ngoài nước, trong đó sách "Dịch tễ học bệnh sốt rét và phòng chống sốt rét ở Việt Nam" đã được dịch ra tiếng Pháp. 

Đề tài nghiên cứu thuốc Artemisimine điều trị sốt rét chiết xuất từ cây Thanh hao hoa vàng là một công trình tiêu biểu trong cuộc đời làm khoa học của bà. Đề tài này của bà đã góp công lớn trong việc tham gia và thúc đẩy Chương trình Nghiên cứu chiết xuất Artemisinin từ cây thanh hao hoa vàng Việt Nam và chuyển hóa thành các dẫn chất có hoạt tính mạnh hơn để chữa sốt rét kháng thuốc. Chương trình này đã được Nhà nước Việt Nam tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt II năm 2000 cho nhiều tập thể của 5 bộ ngành trong đó có Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương thuộc Bộ Y tế, do bà làm Viện trưởng.

Bà đã hướng dẫn 27 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ.

Bà được Nhà nước Việt Nam khen thưởng và tặng: danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất, Huân chương Chiến thắng hạng ba. Bà nhận Giải thưởng Kovalevskaia năm 1989 khi đang giữ chức vụ Viện trưởng Viện Sốt rét – Ký sinh trùng và Côn trùng Trung ương, Bộ Y tế.

Ngoài ra bà còn được tặng các huy chương của các tổ chức và bộ ngành như: Huy chương chiến sỹ Điện Biên; Huy chương “Vì sức khỏe của mọi người năm 2000” nhân dịp 40 mươi năm ngày Tổ chức y tế thế giới (WHO); Huy chương “Lao động xuất sắc” của Xô viết Tối cao Liên Xô…

Vinh danh 

 Nhà giáo Nhân dân

Khen thưởng 

 Huân chương Kháng chiến hạng Nhất
 Huân chương Chiến thắng hạng Ba

Giải thưởng khoa học 

 Giải thưởng Kovalevskaia (1989)

Tham khảo

Xem thêm
Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt II
 Giải thưởng Kovalevskaia

Sinh năm 1931
Mất năm 2014
Người Ninh Bình
Nữ khoa học gia
Bác sĩ
Giáo sư
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IV
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa V
Giải thưởng Kovalevskaia