Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời Iran

Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời là nguyên thủ quốc gia tập thể de jure của Iran, tạm thời thực hiện nhiệm vụ của lãnh tụ tối cao cho đến khi bầu ra lãnh tụ tối cao mới. Hội đồng là cơ quan quyền lực cao nhất ở Iran trong thời gian khuyết Lãnh tụ Tối cao. Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời được thành lập vào ngày 1 tháng 3 năm 2026 sau vụ ám sát Ali Khamenei, bao gồm Tổng thống Masoud Pezeshkian, Chánh án Gholam-Hossein Mohseni-Eje'i và Ayatollah Alireza Arafi.

Ba thành viên Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời được gọi là lãnh tụ tối cao lâm thời hoặc tạm quyền do Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời thực hiện nhiệm vụ của lãnh tụ tối cao, nhưng chức vụ lãnh tụ tối cao vẫn khuyết.

Bối cảnh 
Sau khi Iran trở thành một nhà nước thần quyền Hồi giáo vào năm 1979 sau sự sụp đổ của triều đại Pahlavi độc tài, thân Mỹ  trong Cách mạng Hồi giáo, Iran chuyển sang lập trường chống Mỹ và kêu gọi tiêu diệt Israel, bị cáo buộc phát triển một chương trình hạt nhân quân sự bí mật và hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm chống phương Tây trên khắp Trung Đông.

Lực lượng Hoa Kỳ đụng độ với các lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn ở Iraq và Syria. Trong Chiến tranh Mười hai ngày giữa Iran và Israel vào tháng 6 năm 2025, Hoa Kỳ không kích các cơ sở hạt nhân Iran. Một tháng rưỡi trước cuộc tấn công, Iran thảm sát hàng ngàn người biểu tình sau các cuộc biểu tình lớn nhất kể từ Cách mạng Hồi giáo. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố rằng "sự giúp đỡ đang đến". Trong những tuần tiếp theo, Iran và Hoa Kỳ tiến hành đàm phán hạt nhân gián tiếp do Oman làm trung gian. Vòng đàm phán thứ hai tại Genève có tiến triển nhưng không đạt được bất kỳ thỏa thuận nào. Hoa Kỳ tiến hành đợt tăng cường quân sự lớn nhất ở Trung Đông kể từ cuộc tấn công Iraq năm 2003.

Ngày 28 tháng 2 năm 2026, Israel và Hoa Kỳ phối hợp phát động một chiến dịch tấn công quy mô lớn ở Iran nhằm tiêu diệt các quan chức, chỉ huy quân sự và cơ sở quan trọng với mục tiêu lật đổ chế độ Cộng hòa Hồi giáo. Ali Khamenei, lãnh tụ tối cao thứ hai của Iran, bị ám sát trong chiến dịch tấn công. Sau đó trong cùng ngày, Ali Larijani tuyên bố thành lập Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời.

Điều 111 
Điều 111 Hiến pháp Cộng hòa Hồi giáo Iran quy định:

Vụ ám sát Ali Khamenei 
Sau vụ ám sát Ali Khamenei, đã có một khoảng trống quyền lực ngắn từ ngày 28 tháng 2 đến ngày 1 tháng 3 năm 2026 trước khi Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời được thành lập.

Thành viên Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời 
Masoud Pezeshkian được đánh giá là thuộc phe cải cách và nhậm chức Tổng thống Hồi giáo vào năm 2024. Tổng thống là chức danh cấp cao thứ hai ở Iran, chịu trách nhiệm thực hiện mệnh lệnh của Lãnh tụ Tối cao, quản lý nhà nước và thi hành chính sách kinh tế. Pezeshkian vận động tranh cử trên cương lĩnh ổn định kinh tế, nới lỏng các hạn chế xã hội và tăng cường ngoại giao. Khi các cuộc biểu tình năm 2025–2026 bắt đầu, ông ban đầu cam kết sẽ giải quyết những lo ngại của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, lực lượng an ninh đàn áp dã man các cuộc biểu tình, khiến hàng nghìn người thiệt mạng. Trong bối cảnh cuộc đàn áp đẫm máu, các cuộc đàm phán giữa Iran và Hoa Kỳ cũng thất bại.

Gholam-Hossein Mohseni-Ejei được Khamenei bổ nhiệm làm Chánh án Iran vào năm 2021 và được đánh giá là cứng rắn, cực bảo thủ. Mohsen-Ejei là thủ trưởng hệ thống tư pháp Iran và đã giữ nhiều chức vụ cấp cao. Ông bị chỉ trích vì những bản án khắc nghiệt và bị Canada, Hoa Kỳ, Thụy Sĩ, Liên minh châu Âu và những nước khác trừng phạt vì vi phạm nhân quyền. Theo tổ chức nhân quyền Faces of Crime, trong thời gian giữ chức vụ Bộ trưởng Tình báo và Tổng công tố, ông đóng vai trò quan trọng trong việc đàn áp, tra tấn và ép cung những người biểu tình phản đối kết quả bầu cử tổng thống năm 2009. Mohsen-Ejei được coi là một trong những nhân vật chính chịu trách nhiệm về việc đàn áp các cuộc biểu tình năm 2025–2026 và được đánh giá là một trong những ứng cử viên Lãnh tụ Tối cao.

Alireza Arafi là người đứng đầu các chủng viện tôn giáo Iran; thành viên Hội đồng Giám hộ, cơ quan giám sát hiến pháp, giám sát bầu cử; và thành viên Hội đồng Chuyên gia, cơ quan bầu Lãnh tụ Tối cao. Từ năm 2009 đến năm 2018, Arafi đứng đầu Viện Almostafa về "truyền bá hệ tư tưởng của Cộng hòa Hồi giáo" và "truyền bá Hồi giáo Shia." Arafi được đánh giá là một "giáo sĩ cứng rắn nổi bật" và một "người trung kiên với hệ tư tưởng cốt lõi của Cộng hòa Hồi giáo." Giống như Mohsen-Ejei, Arafi cũng là một ứng cử viên Lãnh tụ Tối cao, nhưng được đánh giá là nghiêm khắc hơn Khamenei về các vấn đề văn hóa như việc bắt buộc đội khăn trùm đầu và thi hành đầy đủ Sharia. Sau khi Khamenei bị ám sát, thông tin sai lệch lan truyền trên mạng xã hội và một số phương tiện truyền thông Israel rằng Arafi cũng đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công vào Iran. Tuy nhiên, chưa có chính phủ hay phương tiện truyền thông quốc tế nào xác nhận cái chết của ông và Arafi được cho là đang điều hành Iran cùng với các thành viên Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời.

Xem thêm 

 Chiến tranh Iran 2026
 Lãnh tụ Tối cao Iran
 Vụ ám sát Ali Khamenei

Ghi chú

Tham khảo 

Lãnh tụ Tối cao Iran
Chính phủ lâm thời
Bài viết có văn bản tiếng Hebrew
Trang sử dụng bản mẫu nhiều hình với các hình được chia tỷ lệ tự động
Bài viết có văn bản tiếng Ba Tư
Chính trị Iran