Edward Stafford, Công tước thứ 3 xứ Buckingham

Edward Stafford, Công tước thứ 3 xứ Buckingham (3 tháng 2 năm 1478 – 17 tháng 5 năm 1521) là một quý tộc người Anh. Ông là con trai của Henry Stafford, Công tước Buckingham thứ 2 và Katherine Woodville, đồng thời là cháu trai gọi Elizabeth Woodville và Vua Edward IV bằng bác. Như vậy, Edward Stafford là cậu họ của Vua Henry VIII . Ông thường xuyên tham dự các buổi lễ tại triều đình của Henry VII và Henry VIII.  Ông bị kết tội phản quốc và bị hành quyết vào ngày 17 tháng 5 năm 1521.

Gia đình
Edward Stafford, sinh ngày 3 tháng 2 năm 1478 tại Lâu đài Brecon ở xứ Wales, là con trai cả của Henry Stafford, Công tước thứ 2 xứ Buckingham, và Katherine Woodville (con gái của Richard Woodville, Bá tước thứ nhất xứ Rivers, với Jacquetta xứ Luxembourg, con gái của Pierre de Luxembourg, Bá tước xứ St. Pol), do đó ông là cháu gọi Elizabeth Woodville và Edward IV bằng bác.

Từ cuộc hôn nhân của cha mình với Katherine Woodville, Stafford có một em trai là Henry Stafford, Bá tước thứ nhất xứ Wiltshire, cùng hai em gái: Elizabeth, người kết hôn với Robert Radcliffe, Bá tước thứ nhất xứ Sussex; và Anne, người kết hôn lần thứ nhất với Walter Herbert (mất vào ngày 16 tháng 9 năm 1507), con ngoài giá thú của William Herbert, Bá tước thứ nhất xứ Pembroke, và lần thứ hai với George Hastings, Bá tước thứ nhất xứ Huntingdon.

Sau khi Công tước thứ 2 xứ Buckingham bị xử tử, quả phụ của ông là Katherine Woodville kết hôn với Jasper Tudor, con trai thứ hai của Owen Tudor và Catherine xứ Valois, góa phụ của Vua Henry V. Sau khi Jasper Tudor qua đời ngày 21 tháng 12 năm 1495, Katherine Woodville tái hôn với Richard Wingfield (mất ngày 22 tháng 7 năm 1525). Katherine Woodville qua đời ngày 18 tháng 5 năm 1497. Sau khi bà mất, Wingfield kết hôn với Bridget Wiltshire, con gái và là người thừa kế của Ngài John Wiltshire ở Stone, Kent.

Sự nghiệp
Vào tháng 10 năm 1483, cha của Stafford giữ vai trò trung tâm trong Cuộc nổi dậy của Buckingham chống lại Richard III. Ông bị chém đầu không qua xét xử vào ngày 2 tháng 11 năm 1483, khiến toàn bộ tước vị bị tịch thu. Tương truyền Stafford đã được che giấu tại nhiều ngôi nhà khác nhau ở Herefordshire trong thời gian diễn ra cuộc nổi dậy, và có lẽ trong phần còn lại của triều đại Richard III. Sau khi Richard III thất bại tại Bosworth ngày 22 tháng 8 năm 1485 và Henry VII lên ngôi, Stafford được phong Hiệp sĩ Dòng Bath vào ngày 29 tháng 10 năm 1485 với tư cách Công tước xứ Buckingham, và tham dự lễ đăng quang của Henry VII vào ngày hôm sau, mặc dù việc hủy bỏ án tước quyền của cha ông chỉ được Nghị viện chính thức thông qua vào tháng 11. Quyền giám hộ vị công tước trẻ cùng điền sản của ông được trao ngày 3 tháng 8 năm 1486 cho mẹ nhà vua là Margaret Beaufort, cùng với quyền giám hộ em trai ông là Henry Stafford; theo Davies, Buckingham có lẽ được giáo dưỡng trong các gia đình của bà.

Buckingham có mặt tại triều đình khi con trai thứ hai của Henry VII, vị vua tương lai Henry VIII, được tấn phong làm Công tước xứ York ngày 9 tháng 11 năm 1494, và được phong Hiệp sĩ của Huân chương Garter năm 1495. Tháng 9 năm 1497, ông là một đội trưởng trong lực lượng được cử đi dập tắt cuộc nổi dậy tại Cornwall.

Khi còn trẻ, Buckingham giữ vai trò nổi bật trong các hôn lễ hoàng gia cũng như việc tiếp đón các đại sứ và vương công nước ngoài, “làm các quan sát viên kinh ngạc bởi sự lộng lẫy trong y phục của mình”. Tại lễ cưới năm 1501 giữa Arthur, Thân vương xứ Wales — con trai cả và người thừa kế của Henry VII — với Catalina của Aragon, ông được cho là đã mặc một chiếc áo choàng trị giá 1.500 bảng Anh. Ông là người thách đấu chính trong giải đấu cưỡi ngựa đấu thương diễn ra ngày hôm sau.

Khi Henry VIII lên ngôi, Buckingham được bổ nhiệm ngày 23 tháng 6 năm 1509, chỉ trong ngày đăng quang, vào chức Đại Đốc quân, một chức vụ mà ông đòi hỏi theo quyền thừa kế. Ông cũng giữ chức Tổng quản đại thần trong lễ đăng quang và là người mang vương miện. Năm 1509, ông được kết nạp vào Hội đồng Cơ mật của nhà vua. Ngày 9 tháng 7 năm 1510, ông được cấp phép xây công sự cho Trang viên Thornbury tại Gloucestershire, và theo Davies, đã xây dựng lại nơi này thành “một tòa lâu đài đồ sộ với nhiều tháp”, cùng “những cửa sổ lồi khổng lồ tại khu nhà ở trong nội viện”.

Năm 1510, Buckingham dính líu đến một vụ bê bối liên quan đến em gái ông là Anne, khi đó là vợ của George Hastings, Bá tước thứ nhất xứ Huntingdon. Sau khi nghe tin đồn về Anne và William Compton, Buckingham bắt gặp Compton trong phòng của Anne. Compton bị buộc phải tuyên thệ trên bí tích để chứng minh rằng ông và Anne không phạm tội ngoại tình, còn chồng Anne đã đưa bà tới một tu viện cách triều đình khoảng 60 dặm (khoảng 100 km). Không có bằng chứng còn tồn tại nào xác nhận Anne và William Compton phạm tội ngoại tình. Năm 1523, Compton thực hiện một hành động khác thường khi để lại đất đai cho Anne trong di chúc và yêu cầu những người thi hành di chúc đưa tên bà vào các lời cầu nguyện dành cho thân quyến của ông. Có ý kiến cho rằng mối quan hệ này kéo dài đến năm 1513. Những tin đồn khác lại cho rằng người tình của Anne chính là nhà vua. Buckingham sau đó lấy lại được ân sủng của nhà vua, có mặt tại lễ cưới em gái Henry, phục vụ trong Nghị viện, tham dự cuộc gặp tại Cánh đồng Vải Vàng với François I của Pháp, và tham gia đàm phán với Hoàng đế La Mã Thần thánh Karl V.

Từ tháng 6 đến tháng 10 năm 1513, Buckingham phục vụ với tư cách đội trưởng trong cuộc xâm lược nước Pháp của Henry VIII, chỉ huy 500 quân thuộc “đạo quân trung quân”. Vào khoảng năm 1517, ông là một trong 12 người thách đấu được chọn để đấu thương với nhà vua và các cận thần, nhưng xin miễn với lý do e ngại va chạm với thân thể của nhà vua. Ông và vợ là Eleanor tham dự Cánh đồng Vải Vàng năm 1520.

Mặc dù Buckingham được bổ nhiệm vào các ủy ban trị an năm 1514 và được giao trách nhiệm — cùng với các lãnh chúa vùng biên giới — duy trì trật tự tại nam xứ Wales, đặc biệt dọc khu vực Welsh Marches, ông đã bị nhà vua khiển trách năm 1518 vì không đạt được kết quả mong muốn. Buckingham có rất ít ảnh hưởng chính trị trực tiếp và chưa bao giờ là thành viên của nhóm thân cận nhất quanh nhà vua.

Hoạt động bảo trợ văn chương của Buckingham bao gồm hai bản dịch: một bản dịch in của Helyas, Knyghte of the Swanne (về Hiệp sĩ Thiên nga), do ông đặt làm năm 1512; và A Lytell Cronicle, bản dịch một ghi chép về Cận Đông mà ông có thể đã đặt thực hiện năm 1520 liên quan đến dự định hành hương tới Jerusalem.

Sự phản bội và hành quyết

Buckingham là một trong số ít quý tộc đồng đẳng mang dòng máu Plantagenet đáng kể (Stafford là hậu duệ của John xứ Gaunt thông qua bà nội là Margaret Beaufort, con gái của Edmund Beaufort, Công tước thứ 2 xứ Somerset), đồng thời duy trì nhiều mối liên hệ — thường là với đại gia tộc của mình — với phần còn lại của tầng lớp quý tộc thượng lưu; những hoạt động này đã làm dấy lên sự nghi ngờ của Henry. Trong năm 1520, Buckingham bị nghi ngờ có những hành vi có khả năng cấu thành phản nghịch, và Henry đã cho phép mở cuộc điều tra, ra lệnh cho Hồng y Wolsey giám sát ông. Nhà vua đích thân thẩm vấn các nhân chứng chống lại Buckingham và thu thập đủ chứng cứ để đưa vụ việc ra xét xử. Công tước cuối cùng bị triệu đến triều đình vào tháng 4 năm 1521, sau đó bị bắt và giam tại Tháp Luân Đôn. Ông bị xét xử trước một hội đồng gồm 17 quý tộc đồng đẳng, với các cáo buộc rằng ông đã lắng nghe những lời tiên tri về cái chết của nhà vua và có ý định sát hại nhà vua. Buckingham bị xử tử tại Đồi Tháp vào ngày 17 tháng 5 năm 1521, và sau khi qua đời bị tuyên bố tước quyền bằng một Đạo luật của Nghị viện ngày 31 tháng 7 năm 1523, khiến các con ông bị tước quyền thừa kế phần lớn tài sản của gia đình.

Một số nhà nghiên cứu kết luận rằng đây là một trong số ít những vụ xử tử nhân vật cấp cao dưới triều Henry VIII mà bị cáo “gần như chắc chắn có tội”. Tuy nhiên, Thomas More phàn nàn rằng chứng cứ then chốt chỉ là lời đồn đại từ các gia nhân — những người thuộc tầng lớp bình dân — vốn đã bị đe dọa và tra tấn để buộc phải khai nhận sai sự thật.

Hôn nhân và con cái

Trong văn hóa đại chúng
 Việc buộc tội và lên án Buckingham được miêu tả trong vở kịch Henry VIII của Shakespeare.
 Trong bộ phim truyền hình hai phần Henry VIII năm 2003, Buckingham được Charles Dance thủ vai. Nhân vật của ông là một nhân vật phụ, bị giết chết trong 15 phút đầu tiên của bộ phim.
 Buckingham là một nhân vật trong hai tập đầu tiên của mùa đầu tiên của loạt phim truyền hình The Tudors năm 2007. Được thủ vai bởi Steven Waddington, những âm mưu của Buckingham được hư cấu hóa, với một số sự kiện quan trọng bị bỏ qua.
 Đứa con trai (hư cấu) của Buckingham là một nhân vật trong tiểu thuyết The Blanket of the Dark của John Buchan (1931). Anh ta lớn lên với tên Peter Pentecost trong những khu rừng gần Oxford và được kể về nguồn gốc thực sự của mình vào năm 1536. Sau đó, anh ta có một cuộc gặp gỡ định mệnh với nhà vua và quyết định không theo đuổi cuộc sống quyền lực.
 Ông được Olly Rix thủ vai trong loạt phim ngắn The Spanish Princess năm 2019 của Starz, trong đó ông ấy được miêu tả ngay từ đầu là đang quyến rũ một trong những thị nữ của Catalina của Aragon. Trong mùa thứ hai, nhân vật của ông ấy được kết hợp với một nhân vật lịch sử khác tên Francis Bryan khi nhân vật của anh ấy bị mất một mắt trong một trận đấu thương và phải đeo miếng bịt mắt.

Tham khảo

Vương tộc Plantagenet
Quý tộc Anh
Công tước Anh