Ba Đình (quận)

Ba Đình là một quận cũ nằm ở trung tâm thuộc thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Ba Đình là một trong 4 quận trung tâm của thủ đô. Đây là nơi tập trung nhiều cơ quan quan trọng của Đảng, Nhà nước nói chung và Hà Nội nói riêng.

Địa lý

Quận Ba Đình nằm ở trung tâm thành phố Hà Nội, có vị trí địa lý: 
Phía đông giáp quận Long Biên với ranh giới tự nhiên là sông Hồng
Phía đông nam giáp quận Hoàn Kiếm với ranh giới là các phố Hàng Đậu, Phan Đình Phùng, Lý Nam Đế và đường tàu
Phía tây giáp quận Cầu Giấy với ranh giới là đường Bưởi sông Tô Lịch
Phía nam giáp quận Đống Đa với ranh giới là các phố Nguyễn Thái Học, Giảng Võ, Láng Hạ, Huỳnh Thúc Kháng, Nguyên Hồng, Đê La Thành, đường Nguyễn Chí Thanh
Phía bắc giáp quận Tây Hồ với ranh giới là khu dân cư An Dương, đường Thanh Niên, đường Hùng Vương, đường Hoàng Hoa Thám.

Dân số năm 2017 là 247.100 người.

Tên gọi
Tên gọi Ba Đình xuất phát từ chiến khu Ba Đình của cuộc khởi nghĩa Ba Đình diễn ra từ năm 1886 - 1887 hưởng ứng phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX của các nhà cách mạng yêu nước là Phạm Bành, Đinh Công Tráng và nhân dân huyện Nga Sơn, Thanh Hóa.

Năm 1945 tên gọi Ba Đình được đặt cho vườn hoa ngã sáu phía sau vườn bách thảo, nơi này Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2 tháng 9 năm 1945.

Năm 1959 tên gọi Ba Đình được đặt cho một trong tám khu phố nội thành của Hà Nội. Năm 1981 khu phố Ba Đình được đổi tên thành quận Ba Đình như tên gọi hiện tại.

Lịch sử

Địa bàn quận Ba Đình hiện nay nằm trên nền đất xưa vốn thuộc tổng Hữu Nghiêm (sau đổi là Yên Hòa), huyện Thọ Xương và các tổng Yên Thành, Nội, Thượng, Trung, huyện Vĩnh Thuận.

Sau năm 1954, khu vực này được chia thành hai khu, gọi là khu Ba Đình và khu Trúc Bạch. Năm 1961, thành lập khu phố Ba Đình trên cơ sở sáp nhập khu Ba Đình, khu Trúc Bạch; xã Đông Thái, một phần xã Thái Đô thuộc quận V cũ; 2 xã: Ngọc Hà, Phúc Lệ và một phần xã Thống Nhất thuộc quận VI.

Tháng 6 năm 1981, chuyển các khu phố thành quận, khu phố Ba Đình đổi thành quận Ba Đình, gồm 15 phường: Bưởi, Cầu Giấy, Cống Vị, Điện Biên, Đội Cấn, Giảng Võ, Kim Mã, Ngọc Hà, Nguyễn Trung Trực, Phúc Xá, Quán Thánh, Thành Công, Thụy Khuê, Trúc Bạch, Yên Phụ. Toàn bộ khu vực Hoàng thành Thăng Long khi đó nằm trong quận này.

Tháng 10 năm 1995, 3 phường: Bưởi, Thụy Khuê, Yên Phụ thuộc quận Ba Đình chuyển sang trực thuộc quận Tây Hồ. Quận Ba Đình còn 12 phường: Cầu Giấy, Cống Vị, Điện Biên, Đội Cấn, Giảng Võ, Kim Mã, Ngọc Hà, Nguyễn Trung Trực, Phúc Xá, Quán Thánh, Thành Công, Trúc Bạch. Ngày 22 tháng 11 năm 1996, phường Cầu Giấy đổi tên thành phường Ngọc Khánh do trùng tên với quận Cầu Giấy mới thành lập.

Ngày 5 tháng 1 năm 2005, điều chỉnh địa giới hành chính giữa hai phường Ngọc Khánh và Cống Vị, đồng thời thành lập 2 phường Liễu Giai (tách ra từ các phường Ngọc Hà và Cống Vị) và Vĩnh Phúc (tách ra từ phường Cống Vị). Ngày 1 tháng 1 năm 2025, sáp nhập phường Nguyễn Trung Trực vào phường Trúc Bạch.

Đến tháng 6 năm 2025, quận Ba Đình có 13 phường.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 (áp dụng từ ngày 30 tháng 6 năm 2025). Theo đó, giải thể quận Ba Đình và sắp xếp lại các phường mới thuộc quận Ba Đình cũ:
Sáp nhập phường Quán Thánh, Trúc Bạch, một phần các phường Điện Biên, Đội Cấn, Kim Mã, Ngọc Hà, một phần các phường Của Đông, Cửa Nam, Đồng Xuân (thuộc quận Hoàn Kiếm cũ) và một phần phường Thụy Khuê (thuộc quận Tây Hồ cũ) thành phường Ba Đình.
Sáp nhập một phần các phường Cát Linh, Cống Vị, Kim Mã, Láng Hạ, Ngọc Khánh và Thành Công vào phường Giảng Võ.
Sáp nhập phường Liễu Giai, Vĩnh Phúc, một phần phường Nghĩa Đô (thuộc quận Cầu Giấy cũ) và phần còn lại của các phường Cống Vị, Đội Cấn, Kim Mã, Ngọc Khánh vào phần còn lại của phường Ngọc Hà.

Hành chính
Quận Ba Đình có 13 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 13 phường: Cống Vị, Điện Biên, Đội Cấn, Giảng Võ, Kim Mã, Liễu Giai, Ngọc Hà, Ngọc Khánh, Phúc Xá, Quán Thánh, Thành Công, Trúc Bạch, Vĩnh Phúc.

Các địa điểm nổi tiếng 

 Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh
 Quảng trường Ba Đình
 Toà nhà Quốc hội Việt Nam
 Chùa Một Cột
 Bảo tàng Hồ Chí Minh
Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch
 Cột cờ Hà Nội
 Bảo tàng Quân đội
 Bảo tàng Mỹ thuật
 Hoàng thành Thăng Long
 Công viên Lê Nin
 Phủ Chủ tịch
 Hồ Trúc Bạch
 Hồ Thành Công
 Đền Quán Thánh
 Hồ Hữu Tiệp
 Chợ Long Biên
 Chợ Châu Long
 Công viên Thủ Lệ
 Triển lãm Giảng Võ
 Bến xe Kim Mã
 Cung thể thao Quần Ngựa
 Lotte Center Hà Nội
 Đài Truyền hình Việt Nam
 Nhà thờ Cửa Bắc
 Trung tâm Chiếu phim Quốc gia
 Hiệu bánh cốm Nguyên Ninh
 Vườn bách thảo Hà Nội
 Nhà hàng đặc sản bánh tôm Hồ Tây
 Kem Hồ Tây
 Phố đi bộ Đảo Ngọc – Ngũ Xã
 Vinhomes Metropolis 29 Liễu Giai
 Ngôi nhà số 300 Kim Mã
 Tòa nhà Capital Place 29 Liễu Giai

Đường phố 

 An Xá
 Bà Huyện Thanh Quan
 Bắc Sơn
 Bưởi
 Cao Bá Quát
 Cầu Giấy
 Châu Long
 Chu Văn An
 Chùa Một Cột
 Cửa Bắc
 Đào Tấn
 Đặng Dung
 Đặng Tất
 Điện Biên Phủ
 Độc Lập
 Đốc Ngữ
 Đội Cấn
 Đội Nhân
 Giang Văn Minh
 Giảng Võ
 Hàng Bún
 Hàng Cháo
 Hàng Đậu
 Hàng Than
 Hoàng Diệu
 Hoàng Hoa Thám
 Hoàng Văn Thụ
 Hòe Nhai
 Hồng Hà
 Hồng Phúc
 Hùng Vương
 Huỳnh Thúc Kháng
 Khúc Hạo
 Kim Mã
 Kim Mã Thượng
 La Thành
 Lạc Chính
 Láng Hạ
 Lê Duẩn
 Lê Hồng Phong
 Lê Trực
 Liễu Giai
 Linh Lang
 Lý Nam Đế
 Lý Văn Phức
 Mạc Đĩnh Chi
 Mai Anh Tuấn
 Nam Cao
 Nam Tràng
 Nghĩa Dũng
 Ngọc Hà
 Ngọc Khánh
 Ngũ Xã
 Nguyễn Biểu
 Nguyễn Cảnh Chân
 Nguyễn Chí Thanh
 Nguyễn Công Hoan
 Nguyên Hồng
 Nguyễn Khắc Hiếu
 Nguyễn Khắc Nhu
 Nguyễn Phạm Tuân
 Nguyễn Thái Học
 Nguyễn Thiếp
 Nguyễn Tri Phương
 Nguyễn Trung Trực
 Nguyễn Trường Tộ
 Nguyễn Văn Ngọc
 Núi Trúc
 Ông Ích Khiêm
 Phạm Hồng Thái
 Phạm Huy Thông
 Phan Đình Phùng
 Phan Huy Ích
 Phan Kế Bính
 Phó Đức Chính
 Phúc Xá
 Quần Ngựa
 Quán Thánh
 Sơn Tây
 Tân Ấp
 Thái Hà
 Thanh Bảo
 Thành Công
 Thanh Niên
 Tôn Thất Đàm
 Tôn Thất Thiệp
 Trần Huy Liệu
 Trần Phú
 Trần Tế Xương
 Trấn Vũ
 Trịnh Hoài Đức
 Trúc Bạch
 Vạn Bảo
 Văn Cao
 Vạn Phúc
 Vĩnh Phúc
 Yên Ninh
 Yên Phụ
 Yên Thế

Hạ tầng
Hiện nay, các phường phía tây quận Ba Đình là những khu dân cư tập trung với những khu nhà chung cư được xây dựng sớm nhất của Hà Nội như Giảng Võ, Thành Công, Ngọc Khánh, Vĩnh Phúc, Cống Vị, Liễu Giai...

Các dự án đường sắt đô thị đi qua địa bàn quận là các tuyến số 1 (Ngọc Hồi - Yên Viên), tuyến số 2 (Nội Bài - Thượng Đình), tuyến số 3 (Trôi - Nhổn - Yên Sở), tuyến số 5 (Hồ Tây - Hòa Lạc), trong đó tuyến số 3 đoạn Nhổn - Ga Hà Nội (một phần của tuyến Trôi - Nhổn - Yên Sở) hiện đang được thi công; tuyến số 1, tuyến số 2 đoạn Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo (một phần của tuyến Nội Bài - Thượng Đình) và tuyến số 5 hiện đang được đầu tư xây dựng.

Trên địa bàn quận Ba Đình đã và đang xây dựng các khu đô thị như: khu đô thị 671 Hoàng Hoa Thám, khu đô thị bệnh viện 354, khu đô thị Vinhomes Gallery Giảng Võ...

Hệ thống đường sắt đô thị 
 Tuyến số 3 (Đang xây dựng): (Quận Cầu Giấy) ← Ga Cầu Giấy - Ga Kim Mã → (Quận Đống Đa)

Hệ thống xe buýt

Điểm đầu cuối và trung chuyển 
 Điểm trung chuyển Long Biên (17, 24, 47A, 50, 54, 58, 65, 98, 100, E05, E07)
 Bến xe Kim Mã (99, 107, BRT01)

Các tuyến xe buýt hoạt động

Xem thêm

Quận Tây Hồ
quận Đống Đa
quận Hoàn Kiếm
Sông Hồng
Quảng trường Ba Đình
Khởi nghĩa Ba Đình
Chiến khu Ba Đình

Chú thích

Liên kết ngoài
Quận Ba Đình  trên Cổng giao tiếp điện tử thành phố Hà Nội.