Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Gây mê hồi sức

Gây mê hồi sức hay đơn giản là gây mê, là chuyên khoa y tế liên quan đến việc chăm sóc tình trạng sức khỏe của bệnh nhân trước, trong và sau khi phẫu thuật . Khoa gây mê thực hiện gây mê, điều trị tích cực, cấp cứu tối cấp và giảm đau. Người làm việc chuyên khoa gây mê hồi sức được gọi là bác sĩ gây mê hồi sức, kỹ thuật viên gây mê hồi sức hay điều dưỡng gây mê hồi sức (tùy vào từng hệ thống y tế của mỗi quốc gia) .

Yếu tố cốt lõi của chuyên khoa là ngăn ngừa và giảm thiểu đau đớn và sự khó chịu của bệnh nhân bằng cách sử dụng các chất gây mê khác nhau, cũng như theo dõi và duy trì các chỉ số về chức năng sống của bệnh nhân trong suốt ca phẫu thuật. Kể từ thế kỷ 19, gây mê đã phát triển từ một lĩnh vực thử nghiệm, những người hành nghề đều là những người không thuộc chuyên khoa này và họ phải sử dụng các loại thuốc và kỹ thuật mới, chưa được thử nghiệm. Ngày nay, đây là lĩnh vực y học đề cao tính an toàn, tinh vi và hiệu quả. Ở một số quốc gia, các bác sĩ gây mê còn là bác sĩ có vai trò lớn nhất trong bệnh viện. Vai trò của họ có thể vượt xa vai trò truyền thống là chăm sóc gây mê trong phòng mổ: họ còn thực hiện các ca cấp cứu tiền viện (tức là cấp cứu cho bệnh nhân trước khi được vận chuyển đến bệnh viện), điều hành đơn vị hồi sức tích cực, vận chuyển bệnh nhân nguy kịch giữa các cơ sở (ví dụ: chuyển tuyến), quản lý nhà an dưỡng cuối đời, quản lý đơn vị chăm sóc giảm nhẹ, và các chương trình phục hồi chức năng trước phẫu thuật (prehabilitation) để tối ưu hóa tình trạng sức khỏe của bệnh nhân trước khi thực hiện ca phẫu thuật.

Tham khảo 

Gây mê
Nguồn CS1 tiếng Thụy Điển (sv)
Gây mê hồi sức
Hoàng Anh Tuấn (vận động viên)

Hoàng Anh Tuấn (sinh ngày 12 tháng 2 năm 1985 tại Quế Võ, Bắc Ninh) là một vận động viên môn cử tạ người Việt Nam.

Thành tích
Ở hạng cân 56 kg, Tuấn đã nhiều lần vô địch Việt Nam. Tuy nhiên, anh được mọi người chú ý sau khi liên tục đạt thành tích cao trong năm 2005: huy chương vàng (tổng 2 nội dung), 2 huy chương bạc (nội dung cử giật và cử đẩy) ở giải vô địch cử tạ trẻ thế giới; 1 huy chương vàng (tổng 2 nội dung), 1 huy chương bạc, 1 huy chương đồng ở giải vô địch châu Á; 1 huy chương bạc (cử giật), 1 huy chương đồng (cử đẩy) ở giải vô địch thế giới.

Ngày 2 tháng 12 năm 2006, tại Đại hội Thể thao châu Á 2006 (Doha, Qatar), anh đã đoạt huy chương bạc ở hạng cân 56 kg. Đây là huy chương đầu tiên của đoàn thể thao Việt Nam.

Ngày 10 tháng 8 năm 2008, Hoàng Anh Tuấn đạt huy chương bạc Olympic Bắc Kinh môn cử tạ hạng 56 kg với tổng thành tích 290 kg ở hai nội dung cử đẩy và cử giật, chỉ kém vận động viên giành huy chương vàng 2 kg. Đây là huy chương thứ hai của Việt Nam giành được tại các kỳ Thế vận hội, sau tấm huy chương đầu tiên của Trần Hiếu Ngân giành được tại Olympic Sydney.

Cấm thi đấu 2 năm
Hoàng Anh Tuấn đã bị cấm thi đấu hai năm kể từ ngày 18 tháng 9 năm 2010 vì bị dương tính với oxilofrine, một loại chất nằm trong danh mục cấm của Liên đoàn cử tạ thế giới.

Năm 2012, Hoàng Anh Tuấn trở lại và giành HCV ở Giải vô địch cử tạ quốc gia 2012

Chú thích

Liên kết ngoài 
 Thông tin cá nhân và thành tích của Hoàng Anh Tuấn trên trang chủ Đại hội Thể thao châu Á 2006.
 Hoàng Anh Tuấn - Người "mở hàng" cho thể thao Việt Nam trên Báo Tuổi trẻ ngày 26 tháng 11 năm 2006.
 VĐV cử tạ Hoàng Anh Tuấn bị cấm thi đấu 2 năm  trên VOVNEWS.VN

Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống
Vận động viên cử tạ Việt Nam
Người Bắc Ninh
Việt Nam tại Đại hội Thể thao châu Á
Thể thao Bắc Ninh
Vận động viên Việt Nam tham gia Thế vận hội
Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2008
Huy chương Thế vận hội của Việt Nam
Quế Võ
Chi Thông

Chi Thông (danh pháp khoa học: Pinus) là một chi trong họ Thông (Pinaceae). Nó là chi duy nhất trong phân họ Thông (Pinoideae). Có khoảng 115 loài thông trên thế giới, số liệu được các chuyên gia chấp nhận là từ 105 đến 125 loài.

Phân loại và danh pháp

Chi thông được chia thành 3 phân chi, dựa trên các đặc tính về hạt, lá và nón:
Pinus subg. Pinus, Các nhóm thông cứng hay thông vàng.
Pinus subg. Ducampopinus, Các nhóm thông đuôi cáo hay thông Pinyon.
Pinus subg. Strobus, Các nhóm thông mềm hay thông trắng.

Phân bố

Thông sinh sống tự nhiên ở hầu khắp Bắc bán cầu. Ở lục địa Á-Âu, chúng phân bố từ quần đảo Canaria, bán đảo Iberia và Scotland đến vùng viễn đông Nga, ở Philippines, Na Uy, Phần Lan và Thụy Điển (thông Scot), và ở đông Siberi (thông lùn Siberi)...

Xem thêm
 Cây thông Noel

Chú thích

Tham khảo

 Farjon, A. 1984, 2nd edition 2005. Pines. E. J. Brill, Leiden. ISBN 90-04-13916-8
 Little, E. L., Jr., and Critchfield, W. B. 1969. Subdivisions of the Genus Pinus (Pines). US Department of Agriculture Misc. Publ. 1144 (Superintendent of Documents Number: A 1.38:1144).
 Richardson, D. M. (ed.). 1998. Ecology and Biogeography of Pinus. Cambridge University Press, Cambridge. 530 p. ISBN 0-521-55176-5
 Sulavik, Stephen B. 2007. Adirondack; Of Indians and Mountains, 1535-1838. Purple Mountain Press, Fleischmanns, NY. 244 p. ISBN 1-930098-79-0 ISBN 978-1-930098-79-4
 Mirov, N. T. 1967. The Genus Pinus. Ronald Press, New York (out of print).
 Classification of pines
 Gymnosperm Database - Pinus

Thư mục
Philips, Roger. Trees of North America and Europe, Random House, Inc., New York ISBN 0-394-50259-0, 1979.

Liên kết ngoài

Họ Thông
Lưỡng tính sóng–hạt

Lưỡng tính sóng–hạt là một thuộc tính cơ bản của vật chất, thể hiện ở điểm mọi đối tượng vật chất di chuyển trong không gian đều có tính chất như là sự lan truyền của sóng tương ứng với vật chất đó, đồng thời cũng có tính chất của các hạt chuyển động.
Là một khái niệm trung tâm của cơ học lượng tử, lưỡng tính sóng-hạt nhấn mạnh sự thiếu sót của các khái niệm cổ điển như "sóng" và "hạt" trong việc mô tả đầy đủ hành trạng của các thực thể vật chất ở các thang nguyên tử (nguyên tử và phân tử) và hạ nguyên tử (hạt nhân, proton, electron, photon...).
Những luận giải chính thống về cơ học lượng tử giải thích điều dường như là một nghịch lý này như là một thuộc tính cơ bản của toàn bộ vật chất trong Vũ trụ, trong khi các luận giải khác giải thích lưỡng tính sóng-hạt như là một hệ quả xuất hiện do những hạn chế khác nhau của người quan sát.

Lịch sử nghiên cứu
Lưỡng tính sóng–hạt là một thuộc tính cơ bản của vật chất, thể hiện ở điểm mọi đối tượng vật chất di chuyển trong không gian đều có tính chất như là sự lan truyền của sóng tương ứng với vật chất đó, đồng thời cũng có tính chất của các hạt chuyển động. Là một khái niệm trung tâm của cơ học lượng tử, lưỡng tính sóng-hạt nhấn mạnh sự thiếu sót của các khái niệm cổ điển như "sóng" và "hạt" trong việc mô tả đầy đủ hành trạng của các thực thể vật chất ở các thang nguyên tử (nguyên tử và phân tử) và hạt nguyên tử (hạt nhân, proton, electron, photon...). Những luận giải chính thống về cơ học lượng tử giải thích điều dường như là một nghịch lý này như là một thuộc tính cơ bản của toàn bộ vật chất trong Vũ trụ, trong khi các luận giải khác giải thích lưỡng tính sóng-hạt như là một hệ quả xuất hiện do những hạn chế khác nhau của người quan sát.

Bản chất
Cụ thể, nếu một vật chất chuyển động giống như một hạt với động lượng p thì sự di chuyển của nó cũng giống như sự lan truyền của một sóng với bước sóng λ là:

với:
h là hằng số Planck

Công thức nêu trên là công thức de Broglie, được đề xuất bởi nhà vật lý người Pháp Louis de Broglie vào năm 1924, mở rộng ý tưởng trước đó của Albert Einstein về sự tồn tại của các quang tử, và là thành quả nhận thức của loài người sau 4 thế kỷ tranh luận giữa trường phái lý thuyết sóng khởi xướng bởi Christiaan Huygens và trường phái hạt khởi xướng bởi Isaac Newton. Bước sóng trong công thức nêu trên còn được gọi là bước sóng de Broglie.

Vì hằng số Planck có giá trị rất nhỏ, tính chất sóng của vật chất chỉ thể hiện rõ với các hạt có động lượng rất bé, cụ thể là các hạt cơ bản như điện tử, photon, phonon,... Các vật thể trong đời sống thường ngày có bước sóng quá nhỏ và hầu như không thể quan sát được tính chất sóng của chúng.

Quá trình tìm ra công thức 
De Broglie đã đưa 2 phương trình của Einstein về năng lượng và vật chất E = mc² và của Max Planck về tính chất của sóng là E = hf với f là tần số

Công thức Einstein:
 

Công thức Planck:
 

Từ 2 công thức trên, ta thấy:

Xem thêm
Nguyên lý bất định

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 

Cơ học lượng tử
Chuyển động sóng
Khái niệm logic
Sự khác biệt
Khái niệm phân biệt
Tinh thể quang tử

Tinh thể quang tử là các cấu trúc nanô quang học có ảnh hưởng đến sự lan truyền của các hạt photon trong nó tương tự như cách mà các tinh thể bán dẫn tác động lên chuyển động của electron. Các tinh thể quang tử xuất hiện một cách tự nhiên trên vỏ Trái Đất ở nhiều dạng và đã được nghiên cứu từ đầu thế kỷ 20.

Giới thiệu
Tinh thể quang tử được tạo thành từ các cấu trúc nanô điện môi hoặc kim loại-điện môi được thiết kế để tác động lên sự lan truyền của sóng điện từ tương tự như cách các hố năng lượng tuần hoàn trong các tinh thể bán dẫn tác động lên chuyển động của electron; tức là tạo ra các cấu trúc năng lượng của trạng thái photon trong tinh thể. Ở đây, một vùng trống trong cấu trúc năng lượng photon là những kiểu lan truyền mà sóng điện từ không được phép, hay những dải bước sóng không lan truyền được. Điều này dẫn đến các hiện tượng như ngăn cản phát xạ tự phát, gương định hướng có độ phản xạ cao hay ống dẫn sóng có độ hao tổn thấp.

Bản chất của các hiện tượng quan sát được là sự nhiễu xạ của sóng điện từ, trong đó chu kỳ không gian của các cấu trúc tinh thể phải có cùng kích cỡ với bước sóng của sóng điện từ (tức là vào cỡ vài trăm nm cho các tinh thể quang tử làm việc với ánh sáng). Đấy là một khó khăn kỹ thuật cho việc chế tạo các tinh thể quang tử nhân tạo.

Tinh thể quang tử tự nhiên

Một ví dụ của tinh thể quang tử tự nhiên là opal. Các màu sắc của nó là do nhiễu xạ Bragg trên các mắt tinh thể của nó.

Một hệ tinh thể quang tử tự nhiên khác có thể quan sát được trên cánh một số loài bướm, như loài Morpho.

Ứng dụng

Các tinh thể quang tử có thể được ứng dụng để điều khiển sự lan truyền của ánh sáng.

Các tinh thể quang tử một chiều đã đang được dùng rộng rãi trong quang học màng mỏng; như tạo ra các lớp phủ lên bề mặt thấu kính hay gương để tạo ra độ phản chiếu thấp hay cao tuỳ ý; hay trong sơn đổi màu và in ấn bảo mật.

Các tinh thể quang tử hai chiều và ba chiều được dùng trong nghiên cứu khoa học. Ứng dụng thương mại đầu tiên của tinh thể quang tử hai chiều là sợi tinh thể quang tử, thay thế cho sợi quang học truyền thống trong các thiết bị quang học phi tuyến và dùng với các bước sóng đặc biệt (ở đó không có vật liệu truyền thống nào trong suốt ngoài không khí hay các chất khí).

Khả năng sản xuất và ngăn ngừa lỗi trong các tinh thể quang tử ba chiều vẫn đang được nghiên cứu.

Xem thêm
Sợi tinh thể quang tử
Quang học màng mỏng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Prof Yablonovitch's Optoelectronics Group at UCLA School of Engineering and Applied Sciences .
 Prof Sajeev's page at University of Toronto .
 Prof Vos's group at University of Twente www.photonicbandgaps.com
 Photonic crystals tutorials by Prof S. Johnson at MIT 

Vật lý vật chất ngưng tụ
Quang tử học
Quang học
Siêu vật liệu
Nhiễu xạ

Nhiễu xạ () là hiện tượng quan sát được khi sóng lan truyền qua khe nhỏ hoặc mép vật cản (rõ nhất với các vật cản có kích thước tương đương với bước sóng), trong đó sóng bị lệch hướng lan truyền, lan toả về mọi phía từ vị trí vật cản, và tự giao thoa với các sóng khác lan ra từ vật cản.

Hiện tượng nhiễu xạ đã được quan sát với mọi loại sóng, như âm thanh, sóng nước, sóng điện từ (như ánh sáng hay sóng radio), hay các hạt thể hiện tính chất sóng thông qua lưỡng tính sóng hạt.

Lịch sử nghiên cứu 

Hiệu ứng nhiễu xạ của ánh sáng lần đầu được quan sát và mô tả tỉ mỉ bởi nhà vật lí Francesco Maria Grimaldi, người đã đặt ra khái niệm nhiễu xạ (trong tiếng Anh là diffraction) từ khái niệm diffringere trong tiếng Latin có nghĩa là tách ra thành nhiều mảnh. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu chỉ của Grimaldi chỉ được công bố sau khi ông qua đời vào năm 1665. Isaac Newton nghiên cứu về hiện tượng này và quy chúng thành sự uốn cong của tia sáng. James Gregory (1638 - 1675) quan sát mô hình nhiễu xạ gây ra bởi một sợi lông chim, và đây là cách tử nhiễu xạ hiệu quả đầu tiên được khám phá. Thomas Young tiến hành thí nghiệm nổi tiếng vào năm 1803 thể hiện sự giao thoa ánh sáng từ hai khe hở nhỏ gần nhau. Young giải thích kết quả như là hiện tượng giao thoa giữa các sóng phát ra từ khe hở, ông quả quyết rằng ánh sáng là sóng. Augustin-Jean Fresnel tiến hành thêm các cuộc nghiên cứu và tính toán dứt khoát về hiện tượng nhiễu xạ, công bố năm 1816, và 1818  và từ đó tạo ra sự ủng hộ thuyết sóng ánh sáng mà đã được phát triển bởi Christiaan Huygens và được tiếp thêm sức mạnh bởi Young, chống lại thuyết hạt ánh sáng thuần tuý của Newton.

Cơ chế 
Trong Vật lí cổ điển hiện tượng nhiễu xạ xảy ra do cách mà sóng được lan truyền; nó được mô tả bởi Nguyên lí Huyghens - Fresnel và Nguyên lí chồng chập. Sự truyền của sóng có thể được hình dung bằng cách coi mọi chất điểm trong môi trường truyền của đầu sóng là một nguồn điểm của một sóng cầu thứ cấp.

Ví dụ

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Wave Optics 
 Diffraction approximations illustrated.

Chuyển động sóng
Khái niệm vật lý
Hiện tượng vật lý
Hướng Tây Bắc

Hướng Tây Bắc (tiếng Anh: Northwest, chữ Hán: 西北) hay "Hướng 10 giờ rưỡi" là một hướng địa lý phụ (hướng trung gian), được ký hiệu là NW hoặc TB trên la bàn. Hướng này nằm ở chính giữa hướng Tây và hướng Bắc, đối diện với hướng Đông Nam, vuông góc với hướng Đông Bắc và hướng Tây Nam. Hướng Tây Bắc còn để chỉ góc trên bên trái khi trình bày về các bản đồ, sơ đồ. Phương vị: 315°.

Hướng phụ thứ cấp 
 Hướng Tây Tây Bắc (West-northwest) nằm ở chính giữa hướng Tây và hướng Tây Bắc, được ký hiệu là là WNW hoặc TTB trên la bàn. Phương vị: 292.5°.
 Hướng Bắc Tây Bắc (North-northwest) nằm ở chính giữa hướng Bắc và hướng Tây Bắc, được ký hiệu là là NNW hoặc BTB trên la bàn. Phương vị: 337.5°.

Xem thêm
Hướng Đông Bắc
Hướng Đông Nam
Hướng Tây Nam
Tây Bắc Bộ

Tham khảo

Địa lý học
Hướng địa lý
Hướng Đông Bắc

Hướng Đông Bắc (tiếng Anh: Northeast, chữ Hán: 東北) hay "Hướng 1 giờ rưỡi" là một hướng địa lý phụ (hướng trung gian), được ký hiệu là NE hoặc ĐB trên la bàn. Hướng này nằm ở chính giữa hướng Đông và hướng Bắc, đối diện với hướng Tây Nam, vuông góc với hướng Đông Nam và hướng Tây Bắc. Hướng Đông Bắc còn để chỉ góc trên bên phải khi trình bày về các bản đồ, sơ đồ. Phương vị: 45°.

Hướng phụ thứ cấp 
 Hướng Bắc Đông Bắc (North-northeast) nằm ở chính giữa hướng Bắc và hướng Đông Bắc, được ký hiệu là là NNE hoặc BĐB trên la bàn. Phương vị: 22.5°.
 Hướng Đông Đông Bắc (East-northeast) nằm ở chính giữa hướng Đông và hướng Đông Bắc, được ký hiệu là là ENE hoặc ĐĐB trên la bàn. Phương vị: 67.5°.

Xem thêm 
 Hướng Tây Bắc
 Hướng Đông Nam
 Hướng Tây Nam
 Đông Bắc Bộ

Tham khảo

Địa lý học
Hướng địa lý
Hướng Đông Nam

Hướng Đông Nam (tiếng Anh: Southeast, chữ Hán: 東南) hay "Hướng 4 giờ rưỡi" là một hướng địa lý phụ (hướng trung gian), được ký hiệu là SE hoặc ĐN trên la bàn. Hướng này nằm ở chính giữa hướng Đông và hướng Nam, đối diện với hướng Tây Bắc, vuông góc với hướng Tây Nam và hướng Đông Bắc. Hướng Đông Bắc còn để chỉ góc dưới bên phải khi trình bày về các bản đồ, sơ đồ. Phương vị: 135°.

Hướng phụ thứ cấp 
 Hướng Đông Đông Nam (East-southeast) nằm ở chính giữa hướng Đông và hướng Đông Nam, được ký hiệu là là ESE hoặc ĐĐN trên la bàn. Phương vị: 112.5°.
 Hướng Nam Đông Nam (South-southeast) nằm ở chính giữa hướng Nam và hướng Đông Nam, được ký hiệu là là SSE hoặc NĐN trên la bàn. Phương vị: 157.5°.

Xem thêm 
Hướng Đông Bắc
Hướng Tây Bắc
Hướng Tây Nam
Đông Bắc Bộ

Tham khảo

Địa lý học
Hướng địa lý
Hướng Tây Nam

Hướng Tây Nam (tiếng Anh: Southwest, chữ Hán: 西南) hay "Hướng 7 giờ rưỡi", là một hướng địa lý phụ (hướng trung gian), được ký hiệu là SW hoặc TN trên la bàn. Hướng này nằm ở chính giữa hướng Tây và hướng Nam, đối diện với hướng Đông Bắc, vuông góc với hướng Tây Bắc và hướng Đông Nam. Hướng Tây Nam còn để chỉ góc dưới bên trái khi trình bày về các bản đồ, sơ đồ. Phương vị: 225°.

Hướng phụ thứ cấp 
 Hướng Nam Tây Nam (South-southwest) nằm ở chính giữa hướng Nam và hướng Tây Nam, được ký hiệu là là SSW hoặc NTN trên la bàn. Phương vị: 202.5°.
 Hướng Tây Tây Nam (West-southwest) nằm ở chính giữa hướng Tây và hướng Tây Nam, được ký hiệu là là SSW hoặc TTN trên la bàn. Phương vị: 247.5°.

Xem thêm 
 Hướng Đông Bắc
 Hướng Đông Nam
 Hướng Tây Bắc
 Tây Nam Bộ

Tham khảo

Địa lý học
Hướng địa lý
X.509

X.509 là một tiêu chuẩn của Liên minh Viễn thông Quốc Tế , viết tắt là ITU (Tiếng Anh: International Telecommunication Union) định dạng chuẩn cho chứng chỉ khóa công khai. Chứng chỉ X.509 được sử dụng trong nhiều giao thức Internet, bao gồm TLS/SSL, là cơ sở cho HTTPS, giao thức an toàn để duyệt web. Chúng cũng được sử dụng trong các ứng dụng ngoại tuyến, như chữ ký điện tử.

X.509 dựa trên X.500, mà bản thân X.500 còn chưa được định nghĩa hoàn hảo. Kết quả là chuẩn X.509 đang được diễn giải theo một số cách, tùy theo công ty cung cấp quyết định sử dụng như thế nào. X.509 lần đầu tiên được công bố vào năm 1988, và các phiên bản tiếp theo đã được đưa ra để giải quyết các vấn đề an toàn, đây cũng là sự cố xảy ra bất ngờ ngay lần công bố đầu tiên.

X.509 hỗ trợ cả hai mã bí mật (mã đơn) và mã công khai. X.509 định nghĩa các nội dung về một chứng thực, bao gồm số phiên bản, số serial, ID chữ ký, tên công bố, thời điểm có hiệu lực, định nghĩa chủ đề, phần mở rộng và chữ ký trên các trường trên.
Về cơ bản, một người có trách nhiệm chứng nhận sẽ đặt khóa công khai của một người nào đó có nhu cầu chứng thực vào thủ tục chứng thực và sau đó xác thực lại bằng khóa riêng. Điều nầy bắt buộc khóa và thủ tục chứng thực phải luôn đi kèm với nhau. Bất cứ ai cần dùng khóa công cộng của một đối tượng nào đó đều có thể mở thủ tục chứng thực bằng khóa công cộng của các đối tượng nầy do người có trách nhiệm chứng thực cung cấp (các khóa công cộng nầy được ký hoặc khóa bằng khóa riêng của người có trách nhiệm chứng thực). Vì vậy, người sử dụng phải tin rằng người có trách nhiệm chứng thực sẽ bảo đảm việc hợp lệ hóa người chủ của khóa công khai và thực sự khóa công khai ở đây chính là khóa công khai của người có trách nhiệm chứng thực. Đây chính là lãnh địa của các PKI (public-key infrastructures). PKI là một kiến trúc phân cấp những đối tượng có trách nhiệm xác minh các khóa công khai lẫn nhau

Tham khảo

Khoa học thông tin
Giao thức mật mã
Mật mã hóa khóa công khai
Sổ tay (định hướng)

Sổ tay (trong tiếng anh là notebook) có thể hiểu là:
 Một quyển vở nhỏ, sổ nhỏ có thể dùng bỏ túi sử dụng cho việc ghi chép.
 Yếu lược, một cuốn sách tóm tắt những điều cần nhớ như công thức, bảng số, số liệu...) ví dụ như: Sổ tay toán học sơ cấp; Sổ tay của kỹ sư xây dựng, sổ tay nội trợ, sổ tay làm đẹp...
 Sổ tay chép lời bài hát (hay còn gọi là sổ ghi chép bài hát) và dán hình thần tượng của thanh thiếu niên, đặc biệt là các cô gái trẻ.

Xem thêm
 Sổ lưu bút
 Nhật ký
 Vở

Tham khảo

Văn phòng phẩm
Thuế tài sản

Thuế tài sản hay còn gọi là thuế thổ trạch là loại tên gọi chung của các sắc thuế đánh vào quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản. Thuế được thu hàng năm một lần. Sắc thuế tài sản phổ biến nhất là thuế bất động sản (ở một số nước, chính quyền tách bất động sản thành nhà ở và đất ở và tương ứng là hai sắc thuế riêng). Thời phong kiến Việt Nam, thuế điền thổ, còn gọi là thuế ruộng đất là một loại thuế tài sản phổ biến. Có một sắc thuế tài sản được thu khi phát sinh sự thay đổi quyền sở hữu và quyền sử dụng tài sản, như thuế trước bạ, thuế thừa kế.

Cơ sở tính thuế là giá trị của tài sản. Để giảm thiểu hành vi trốn lậu thuế, các nước đều thành lập cơ quan định giá tài sản. Về nguyên tắc, mọi cá nhân (hộ gia đình) có sở hữu hay sử dụng tài sản đều phải đóng thuế tài sản, tuy nhiên trong trường hợp tài sản có giá trị nhỏ đến mức mà số thuế thu được trở nên không có ý nghĩa khi xét thêm chi phí của công tác thu thuế, chính quyền sẽ quyết định mức thuế phải nộp là 0.

Việc đánh thuế tài sản sẽ tránh được sự méo mó trong thuế thu nhập, đó là việc chuyển hóa thu nhập thành tài sản. Thuế tài sản thường chỉ đánh trong những trường hợp sau:
Khi hình thành hoặc chấm dứt quyền sở hữu tài sản: thuế đăng ký tài sản, thuế chuyển quyền sở hữu tài sản
Trong quá trình sử dụng tài sản: trong trường hợp này, thuế tài sản thường đánh với những tài sản lớn, có giá trị như máy bay, du thuyền, biệt thự...

Do tài sản là những thứ khó di chuyển qua biên giới giữa các địa phương, nên thuế tài sản thường được xác định là một nguồn thu của ngân sách địa phương.

Đức
Ở Đức có hai loại thuế tài sản: A và B. Thuế tài sản A cho các mảnh đất nông và lâm nghiệp, còn thuế loại B là cho các mảnh đất khác, không phân biệt là có xây cất gì trên đó không. Tuy nhiên đất có xây cất thì bị đóng thuế nhiều hơn, vì chủ sở hữu phải trả cả thuế cho bất động sản dựa vào giá trị của nó. Người dân phải trả mỗi năm thuế cho chính quyền địa phương khoảng gần 14 tỷ Euro. Trong năm 2015 thuế cho một mảnh đất có nhà cho một gia đình ở thành phố lớn với hơn 100.000 dân cư trung bình khoảng 577 Euro mỗi năm, một căn hộ trong một căn nhà nhiều gia đình khoảng 229 Euro.

Tham khảo

Tài sản
Luật bất động sản
Cao Sĩ Kiêm

Cao Sĩ Kiêm (sinh ngày 26 tháng 8 năm 1941) là một nhà kinh tế và chính khách người Việt Nam, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam từ năm 1989 đến năm 1997. Năm 1997, ông bị bãi nhiệm chức vụ Thống đốc do không được Quốc hội phê chuẩn khi Chính phủ tái đề cử. Ngoài ra, ông bị cảnh cáo trước Đảng về trách nhiệm quản lý ngân hàng trong Vụ án EPCO - Minh Phụng.

Ngày 13 tháng 8 năm 2015, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã đặt Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đồng Á, nơi ông giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị, dưới sự giám sát đặc biệt.

Thân thế sự nghiệp
Ông sinh ngày 26 tháng 8 năm 1941 tại thôn Nam Long, xã Tự Tân, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình (nay là xã Tân Thuận, tỉnh Hưng Yên). Ông có bằng Tiến sĩ kinh tế.

Công tác trong ngành ngân hàng.

Sau khi học học hết lớp 7, Cao Sĩ Kiêm chuyển sang học lớp sơ cấp Ngân hàng 6 tháng ở Hà Nội rồi xung phong đi lên tỉnh miền núi Bắc Cạn năm 1960. Năm 1965 về Thái Bình làm cán bộ ngân hàng Thái Bình, sau đó làm Phó giám đốc, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước tỉnh Thái Bình.

Sau đó ông chuyển sang con đường chính trị làm Bí thư Huyện ủy Thái Thụy, Bí thư Tỉnh ủy Thái Bình (1985), Ủy viên dự khuyết dự khuyết từ khóa VI(1986) và năm 1989 được bổ nhiệm làm Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong những năm Việt Nam chuyển sang cơ chế đổi mới. Năm 1997 ông, vì Vụ án EPCO - Minh Phụng, từ nhiệm chức vụ Thống đốc Ngân hàng, người tạm thay thế Quyền Thống đốc là ông Đỗ Quế Lượng.

Ông là Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII và VIII (1991-2001),

Năm 2007, ông được bầu làm Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII.

Ngoài ra, ông từng giữ một số cương vị quan trọng như:
 Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam.
 Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia.
 Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME).
 Thành viên trong Hội đồng Khoa học của trường Cán bộ Quản lý Doanh nghiệp Việt Nam (CBAM).
 Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Đông Á, ngân hàng bị NHNN vào ngày 13/8/2015 ra Quyết định kiểm soát đặc biệt. Ông Cao Sĩ Kiêm sau đó xin từ nhiệm vì lý do sức khỏe, được thay thế vào ngày 26/8 bởi ông Võ Minh Tuấn. Tuy nhiên, do ĐHĐCĐ của ngân hàng chưa thể tổ chức để chấp thuận đơn xin từ nhiệm thành viên HĐQT của ông, nên ông vẫn có tên trong HĐQT của Ngân hàng Đông Á. Chỉ đến khi Ngân hàng Đông Á được chuyển giao bắt buộc cho HDBank (Ngân hàng Đông Á sau đổi tên thành Ngân hàng Số Vikki), ông mới chính thức thôi làm thành viên HĐQT của ngân hàng này.

Khen thưởng
 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì
 Huân chương Độc lập hạng Nhì
 Huân chương Lao động hạng Nhất
 (8) huy chương của các bộ, ban ngành TW.

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Hưng Yên
Người họ Cao tại Việt Nam
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII
Bí thư Tỉnh ủy Thái Bình
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Thái Bình
Huân chương Kháng chiến
Huân chương Độc lập hạng Nhì
Huân chương Lao động
Lê Quốc Sản

Lê Quốc Sản là một sĩ quan cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng, nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 9, Tư lệnh Quân khu 8 (1974-1975).

Tiểu sử
Thiếu tướng Lê Quốc Sản có bí danh là Tám Phương. Ông sinh năm 1920 tại xã Hải Anh, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.
Ông mất năm 2000. Hưởng thọ 80 tuổi.

Tóm tắt quá trình hoạt động 
Ông nhập ngũ tháng 4 năm 1945, gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1945.

Tháng 8 năm 1945, ông chỉ huy Quân giải phóng của Việt kiều ở Savanakhet (Lào).
Tháng 5-1946, có lệnh tập hợp quân giải phóng chiến đấu ở Lào, ông Dương Tự Cẩm cùng các ông Nguyễn Chánh, Lê Quốc Sản, Đỗ Huy Rừa được giao nhiệm vụ tổ chức, huấn luyện. Tại chiến khu Noọng-ke, trong vòng 10 ngày, đã lựa chọn và tập trung được hơn 400 chiến sĩ trong số những người tình nguyện từ các cơ sở Việt kiều, thành chi hội Trần Phú. Lê Quốc Sản làm Chi đội phó Chi đội Trần Phú cùng chi đội từ Thái Lan về Việt Nam tham gia kháng chiến. Sau khi về nước Chi đội Trần Phú lấy tên là Chi đội Hải ngoại 4. 
Từ năm 1947 đến năm 1954, ông hoạt động ở chiến trường Nam Bộ; làm Trung đoàn phó, Trung đoàn trưởng, Liên trung đoàn trưởng rồi Tỉnh đội trưởng tỉnh Vĩnh Trà.
Năm 1954, ông tập kết ra miền Bắc, làm Trưởng phòng Phòng Bờ biển, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 50 thuộc Quân khu Tả Ngạn.
Năm 1961, ông trở lại chiến trường Nam Bộ, làm Chỉ huy trưởng Quân khu 8. 
Từ năm 1972 đến năm 1975, ông làm Phó Tư lệnh rồi Tư lệnh Quân khu 8.
Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử ông là Phó Tư lệnh cánh quân Tây Tây Nam tức đoàn 232-lực lượng tương đương một quân đoàn tăng cường. 
Từ tháng 5 năm 1976 đến năm 1980, ông làm Phó Tư lệnh Quân khu 9.
Từ năm 1980 đến năm 1987, ông chuyển sang làm công tác tổng kết chiến tranh.
Ông được phong quân hàm Thiếu tướng năm 1974,

Huân huy chương
Ông được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng: Huân chương Độc lập hạng nhất, 02 Huân chương Quân công hạng nhất, Huân chương Chiến thắng hạng nhất, Huân chương Kháng chiến hạng nhất và nhiều huân, huy chương khác.

Tham khảo

Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Người Nam Định
Phó Tư lệnh Quân khu 9, Quân đội nhân dân Việt Nam
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1970
Lữ Minh Châu

Lữ Minh Châu (tên thật là Lữ Triều Phú, tên khác là Ba Châu) nguyên là Tổng Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (tương đương với chức vụ Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hiện nay) từ năm 1986 đến năm 1989. Ông đã từng được chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cử đi học tài chính ngân hàng tại Liên Xô cũ.

Trong loạt bài viết về ông, báo Thanh Niên đã viết: "ông là một trong những người chỉ huy "đường dây buôn tiền" có một không hai trong lịch sử nhân loại: Chuyển hàng trăm triệu USD tiền viện trợ thành tiền Sài Gòn ngay giữa thành phố Sài Gòn để phục vụ cho các chiến trường đánh Mỹ". Thời điểm đó, ông là Phó ban Tài chính Đặc biệt của Trung ương Cục (thuộc lực lượng Mặt trận Giải phóng Miền Nam Việt Nam và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) giữ trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ nói trên.

Sự nghiệp 
Năm 1975, ông giữ chức Trưởng ban Quân quản các ngân hàng Sài Gòn – Gia Định của lực lượng Mặt trận Giải phóng Miền Nam Việt Nam và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tổ chức tiếp quản toàn bộ tiền, vàng của chính quyền Việt Nam Cộng hòa vào ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Sau khi tiếp quản, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc Ngân hàng Quốc gia Sài Gòn – Gia Định.

Năm 1986 ông được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc Ngân hàng Nhà nước (đến năm 1989) và được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội Đảng VI.
 
Năm 1989 ông được cử giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm Ủy ban Hợp tác Đầu tư với Nước ngoài (đến năm 1995) kiêm Trưởng ban Quản lý các Khu Chế xuất TP Hồ Chí Minh.

Năm 2010 ông được Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng nhì.

Chiều 16/3/2022, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự Lễ truy tặng danh hiệu " Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân" cho đồng chí Lữ Minh Châu, nguyên Phó Ban Tài chính đặc biệt N2683, nguyên Tổng giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Chú thích

Liên kết ngoài 
 
Báo Thanh Niên, loạt phóng sự 23 bài Người 'buôn tiền' thành Bộ trưởng

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Thứ trưởng Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VI
Người Sài Gòn
Người Cà Mau
Sinh năm 1929
Mất năm 2016
Người họ Lữ tại Việt Nam
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Trần Văn Trân

Thiếu tướng Trần Văn Trân (1927-1997), Phó Giám đốc Học viện Lục quân; quê thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên – Huế.

Ông nhập ngũ năm 1945, được phong quân hàm Thiếu tướng năm 1985, gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1946.

Hoạt động
Trong Kháng chiến chống Pháp, ông tham gia quân đội tại mặt trân Bình Trị Thiên Tại các trung đoàn 95,101, Trần Cao Vân và đảm nhiệm các chức vụ từ chiến sĩ đến Trung đoàn phó.

Tháng 10 năm 1963, trong chiến tranh Việt Nam, ông chiến đấu ở Mặt trận Tây Nguyên, giữ các chức vụ: Sư đoàn phó rồi Sư đoàn trưởng Sư đoàn 1, hàm Đại tá.

Tháng 2 năm 1970, ông bị phía Việt Nam Cộng hòa bắt làm tù binh và đưa đi giam ở nhà tù Cần Thơ. Sau một lần đấu tranh, toàn trại Cần Thơ tuyệt thực trước lúc bầu cử tổng thống Thiệu, ông bị chuyển đi nhà tù Hố Nai - Suối Máu (Biên Hòa).

Tháng 2 năm 1973, ông được trao trả theo Hiệp định Paris tại sông Thạch Hãn.

Tháng 9 năm 1973, ông làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 341. Năm 1975, ông đưa sư đoàn này từ QK4 vào chiến trường miền đông để tham gia chiến dịch mùa xuân 1975.

Tháng 4 năm 1976, ông làm Phó Tư lệnh Quân đoàn 4.

Tháng 12 năm 1978, ông làm Phó Giám đốc Học viện Lục quân.

Từ tháng 9 năm 1984 đến năm 1987, ông làm Tham mưu phó rồi Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Mặt trận 719.

Tháng 5 năm 1988, ông là thành viên Đoàn công tác của Bộ Quốc phòng Việt Nam (Đoàn 890) giúp Bộ Quốc phòng Campuchia.

Năm 1995, ông nghỉ hưu và qua đời năm 1997.

Tặng thưởng
Ông được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng: 05 Huân chương Quân công (03 hạng nhất, 02 hạng nhì), 03 Huân chương Chiến công hạng ba và nhiều huân, huy chương khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người Huế
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1980
Chế độ quyền lực tập trung

Chế độ quyền lực tập trung hay chế độ đầu sỏ, chế độ quả đầu (từ tiếng Hy Lạp: ὀλιγαρχία (oligarkhía); ghép từ ὀλίγος (olígos), nghĩa là "một vài", và ἄρχω (arkho), nghĩa là "cai trị hay điều khiển") là một dạng thể chế quyền lực trong đó đa số quyền lực nằm trong tay thiểu số. Những người này có thể được nhìn nhận qua dòng dõi hoàng gia, tài sản, quan hệ gia đình, kiến thức, đoàn hội cơ quan hay cầm quyền quân sự. Những nước quyền lực tập trung thường được cai trị bởi một vài gia đình lớn mạnh và thường truyền lại quyền lực cho nhiều thế hệ trong gia đình, nhưng việc thừa kế không phải là một điều kiện cần trên thực tế của chế độ này.

Xuyên suốt lịch sử, các thể chế quyền lực tập trung mang tính chất độc tài (dựa trên sự tuân thủ của công chúng và/hay sự đàn áp để tồn tại) hay mang tính chất tương đối ôn hòa. Aristotle là người tiên phong trong việc sử dụng thuật ngữ này tương đương với sự cai trị của những kẻ giàu, thuật ngữ chính xác là chế độ tư hữu, tư quyền (plutocracy). Tuy nhiên,  chế độ quyền lực tập trung không phải lúc nào cũng là chế độ tư quyền, do thiểu số cầm quyền có thể đơn giản là một nhóm đặc quyền, và không cần phải có quan hệ huyết thống như ở chế độ quân chủ.

Tổng quan 
Trong lịch sử, nhiều chế độ chính quyền đầu sỏ đã trao quyền lực chính trị cho một nhóm thiểu số, có những tranh luận cho rằng đây là một dạng chế độ chính quyền quý tộc (aristocracy - được tổ chức bởi những người có năng lực nhất và thông thái nhất). Những dạng chính quyền như vậy thường được kiểm soát bởi những gia đình có thế lực, con của những gia đình này được nuôi dưỡng, giáo dục để trở thành người kế thừa quyền lực trong chính quyền.

Tuy nhiên quyền lực này không được thi hành một cách công khai, những đứng đầu duy trì cái gọi là "quyền lực đằng sau vương miện", áp đặt sự kiểm soát thông qua các phương tiện kinh tế. Mặc dù những người theo trường phái Aristotle cho rằng thuật ngữ này tương đương với việc cai trị bởi những người giàu, mà với trường hợp này dùng thuật ngữ "plutocracy" thì chính xác hơn, còn với chế độ oligarchy không luôn nhất thiết là cai trị bởi người giàu, mà có thể những người đứng đầu có thể đơn giản là một nhóm người có đặc quyền.

Tài phiệt Nga 
 Boris Berezovsky - LogoVaz
 Mikhail Khodokovsky - Rosprom Group (Menatep)
 Mikhail Fridman - Alfa Group
 Vladimir Gusinsky - Most Group
 Vladimir Potanin - Oneximbank
 Alexandr Smolensky — SBS-Agro (Ngân hàng Thủ đô)
 Vladimir Vinogradov — Inkombank

Tham khảo

Quyền lực tập trung
Văn hóa chính trị
Triết học chính trị
Tham nhũng
Vấn đề kinh tế
Chính thể
Võ Bẩm

Võ Bẩm (1915-2008) là một tướng lĩnh của Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng, nguyên là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra Quân đội thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam (1971-1978). Ông là người có công lớn trong việc mở đường Trường Sơn trên bộ, là tư lệnh đầu tiên của đoàn 559.

Tiểu sử tóm tắt 
Ông sinh năm 1915; quê xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi; (nay là xã Tịnh Khê, tp Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi) thụ phong quân hàm Thiếu tướng năm 1974.

Năm 1934, ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương.
Trước Cách mạng tháng Tám (1945), ông hoạt động bí mật, làm Bí thư huyện ủy Sơn Tịnh, Tỉnh ủy viên Quảng Ngãi.
Trong Kháng chiến chống Pháp, từ tháng 10 năm 1945 đến năm 1954, ông giữ các chức vụ từ Chính trị viên tiểu đoàn đến Chính ủy trung đoàn.
Năm 1957, Cục phó Cục Quản lý thuộc Bộ Tổng Tham mưu.
Năm 1958, Cục phó Cục Nông binh (sau gọi là Cục Nông trường) thuộc Tổng cục Hậu cần.
Tháng 5 năm 1959, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ tổ chức và đi mở Đường Trường Sơn, được cử làm Đoàn trưởng đầu tiên (Tư lệnh đầu tiên) Đoàn 559.
Năm 1965, ông làm Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh 559.
Tháng 1 năm 1967, ông làm Chính ủy Đoàn 95.
Từ tháng 11 năm 1967 đến năm 1968, ông làm Cục trưởng Cục Quản lý giáo dục kiêm Trưởng phòng Chính trị Bộ Tổng Tham mưu.
Từ tháng 8 năm 1971 đến năm 1978, ông làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra Quân đội.

Năm 1980, ông nghỉ hưu.

Ông qua đời lúc 5 giờ 55 phút ngày 5 tháng 7 năm 2008 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Hà Nội.

Vinh danh

 Huân chương Hồ Chí Minh
 Huân chương Quân công hạng Nhất, hạng Nhì
 Huân chương Chiến thắng hạng Nhất
 Huân chương Kháng chiến hạng Nhất
 Huân chương Chiến công hạng Nhất

và nhiều huân, huy chương khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thiếu tướng Võ Bẩm và tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, phần 1, phần 2.
Thiếu tướng Võ Bẩm - "Kiến trúc sư" của đường Trường Sơn huyền thoại

Người Quảng Ngãi
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Huân chương Chiến thắng
Huân chương Kháng chiến
Huân chương Quân công
Huân chương Hồ Chí Minh
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1970
Phương bắc

Phương bắc hay phương Bắc là một tính từ và được sử dụng để nói đến những thứ ở hướng bắc.

Phương bắc cũng có thể là:

Quân sự 
 Hạm đội Phương Bắc, một đơn vị của Hải quân Nga.
 Liên minh phương Bắc, một mặt trận quân sự.

Sinh học 

 Tê giác trắng phương bắc, một trong hai phân loài của loài tê giác trắng (phân loài kia là tê giác trắng phương nam).
 Dế trũi phương bắc, một loài dế trũi có nguồn gốc ở miền đông Bắc Mỹ.
 Hải tượng phương bắc, một loài động vật có vú trong họ Hải cẩu thật sự, bộ Ăn thịt.
 Cá chó phương bắc.
 Hươu cao cổ phương bắc, một loài hươu cao cổ, và được xem là loài điển hình trong chi của nó.
 Chó săn thỏ phương Bắc, một giống chó tồn tại ở Anh có thể cho đến đầu thế kỷ XIX.
 Hải âu Fulmar phương Bắc.
 Bettong phương Bắc, một loài động vật có vú trong họ Potoroidae, bộ Hai răng cửa ở Úc.
 Khỉ đuôi lợn phương bắc, một loài động vật có vú trong họ Cercopithecidae, bộ Linh trưởng.

Địa điểm 

 Venezia phương Bắc.

Lịch sử 

 Phong kiến Phương Bắc

Giải trí

Phim 

 Chiến binh phương Bắc, một bộ phim hành động sử thi của đạo diễn người Thụy Sĩ Claudio Fäh.

Xem thêm 

 Chiến tranh phương Bắc
 Dòng chảy phương Bắc
Bang của Malaysia

Malaysia là một liên bang gồm 13 bang và 3 lãnh thổ liên bang. 11 bang và hai lãnh thổ liên bang nằm trên bán đảo Mã Lai, hai bang và một lãnh thổ liên bang nằm trên đảo Borneo. Chín bang có chế độ quân chủ, bốn bang có thống đốc. Chính quyền bang do thủ hiến đứng đầu. Thủ hiến do quân chủ hoặc thống đốc bổ nhiệm với sự phê chuẩn của hội đồng lập pháp bang. Lãnh thổ liên bang trực thuộc chính quyền liên bang.

Danh sách bang và lãnh thổ liên bang 
11 bang và hai lãnh thổ liên bang nằm ở bán đảo Mã Lai, được gọi chung là Malaysia bán đảo hoặc Tây Malaysia. Hai bang và một lãnh thổ liên bang nằm trên đảo Borneo, được gọi chung là Đông Malaysia. Trong số 13 bang của Malaysia, 9 bang có chế độ quân chủ.

Bang

Lãnh thổ liên bang

Brunei và Singapore

Brunei 
Brunei được mời tham gia liên bang cùng thời gian với Singapore, Sabah (lúc đó là Bắc Borneo) và Sarawak, nhưng đã từ chối và vẫn là Bảo hộ Anh cho đến khi độc lập năm 1984.

Singapore 

Singapore trở thành một bang của Malaysia từ khi thành lập Liên bang ngày 16/9/1963, đến ngày 19/8/1965, Singapore bị khai trừ khỏi Liên bang và trở thành một nước cộng hoà.

Xem thêm 
 State emblem of Malaysia
 Cờ các bang Malaysia
 Các quận của Malaysia

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Local government in Malaysia

Malaysia
Malaysia
Phân cấp hành chính Malaysia
Danh sách địa lý Malaysia
Ipoh

Ipoh là một thành phố ở bang Perak của Malaysia, cách thủ đô Kuala Lumpur 200 km về phía bắc. Đây là một trong những thành phố đông dân nhất Malaysia. Diện tích thành phố: 643 km2, dân số: 644.902 người.

Các đơn vị hành chính hợp thành thành phố Ipoh 

các thị trấn, ngoại ô, và các vùng lân cận sau đây được gọi chung là thành phố Ipoh. 

 Ampang (tiếng Hoa: 安邦)
 Bercham (tiếng Hoa: 巴占)
 Canning Garden/Ipoh Garden (tiếng Hoa: 楏和園/怡保花園)
 Chemor (tiếng Hoa: 珠寶)
 Cyber City (tiếng Hoa: 賽城)
 Falim (tiếng Hoa: 華林市)
 Gunung Rapat (tiếng Hoa: 崑崙喇叭)
 Jelapang (tiếng Hoa: 九洞)
 Kelebang (tiếng Hoa: 佳邦)
 Lahat (tiếng Hoa: 拿乞)
 Meru (tiếng Hoa: 梅魯)
 Menglembu (tiếng Hoa: 萬里望)
 Pasir Puteh (tiếng Hoa: 大和園)
 Pekan Baru (New Town) (tiếng Hoa: 新街場)
 Pekan Lama (Old Town) (tiếng Hoa: 舊街場)
 Pengkalan (tiếng Hoa: 孟家蘭)
 Simpang Pulai (tiếng Hoa: 波賴)
 Station 18 (tiếng Hoa: 上環十八)
 Sunway City (tiếng Hoa: 雙威城)
 Tambun (tiếng Hoa: 打們)
 Buntong ([Đền thờ Tamil Mari Amman gần cầu qua sông, đường Sungai pari])
 Tanjung Rambutan (tiếng Hoa: 紅毛丹)
 Tasek (tiếng Hoa: 打昔)

Dân số 

Ipoh vẫn là một trong những thành phố lớn nhất Malaysia với dân số như sau:

 Dân số: 644.802 (2004)
 Dân số đô thị: 974.151 (2006) 
 Xếp hạng dân số: Trung tâm đô thị đông dân thứ 5 Malaysia.

Tham khảo

Liên kết ngoài tiếng Anh 

 Ino-Online Sdn. Bhd. (Massively Multiplayer Online Games Developer located in Ipoh)
 Ipoh's Primary Community Website
 Ipoh's Community Tabloid 
 Ipoh Travel Guide at VirtualTourist.com 
 Ipoh Best Food Blog with pictures at BestFoodNetwork.com 

Thành phố của Malaysia

Thủ phủ bang ở Malaysia
Sân bay quốc tế Kuching

Sân bay Quốc tế Kuching Kuching International Airport  (KIA) (Malay: Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching) (tiếng Quan Thoại)：古晋国际机场)    (tiếng Nhật: クチン国際空港)là sân bay của thành phố Kuching, Malaysia. Đây là sân bay quốc tế chính của Sarawak, cách Kuching 22 km. Đây cũng là căn cứ không quân của Không lực Hoàng gia Malaysia. Nhà ga mới được xây dựng có năng lực phục vụ 5 triệu khách/năm. Năm 2005, sân bay này phục vụ 3,35 triệu khách với 39.430 chuyến bay, thông qua 28.406 tấn hàng.

Các hãng hàng không
 AirAsia| Bintulu Johor Bharu Kota Kinabalu Kuala Lumpur Miri Sibu
 FlyAsianXpress Mukah
 Batavia Air Jakarta,Pontianak
 Hornbill Skyways Regional
 Malaysia Airlines Bintulu,Quảng Châu, Hồng Kông,Johor Bahru,Kota Kinabalu,Kuala Lumpur,Miri,Sibu,Singapore
 Singapore Airlines
 Silk Air Singapore
 Xiamen Airlines Hạ Môn

Cargo Airlines
DHL (Cargo)
Transmile Air Services (hàng hóa)

Các hãng đã từng hoạt động
Royal Brunei Airlines - Ngưng do khủng hoảng tài chính
Singapore Airlines - do hãng Silk Air phục vụ các chuyến bay đến Singapore
Dragonair
Merpati Nusantara Airlines

Các sự kiện hiện tại
Sân bay đang được nâng cấp và dự kiến hoàn thành trong năm 2007/2008. Tuy nhiên, công tác nâng cấp nhà ga đã hoàn thành trước thời hạn 15 tháng và đã được khánh thành bởi Thủ tướng  Malaysia Datuk Seri Abdullah Ahmad Badawi ngày 17/4/2006.
Air Asia đang dự kiến thêm chuyến bay từ sân bay này đến: Jakarta, Bangkok và Perth.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website chính thức 
Các bức ảnh cập nhật sân bay 
Kuching Airport @ Airliners.net

Sân bay Malaysia
Kuching
Sân bay quốc tế Kuala Lumpur

Sân bay quốc tế Kuala Lumpur (viết tắt tiếng Anh: KLIA, IATA: KUL, ICAO: WMKK) là sân bay lớn nhất Malaysia và là một trong những sân bay nhộn nhịp nhất châu Á. Sân bay được xây dựng với kinh phí lên đến 3,5 tỷ USD và được khánh thành ngày 27/6/1998. Kiến trúc sư người Nhật Bản là Kisho Kurokawa thiết kế sân bay này. Sân bay cách thủ đô Kuala Lumpur 50 km. Năm 2009, sân bay này đã phục vụ 29,6 triệu hành khách (thấp hơn mức dự kiến là 35 triệu khách). Sân bay này có tháp kiểm soát không lưu cao 130 m, cao thứ 2 trong các tháp không lưu (chỉ đứng sau tháp tại Sân bay quốc tế Suvarnabhumi Bangkok) có 2 đường băng rộng 60 m dài hơn 4.000 m, có thể phục vụ 120 chuyến/giờ. Theo quy hoạch sân bay này sẽ có 4 đường băng. Công suất nhà ga giai đoạn 2 đến năm là 35 triệu khách/năm và năm 2008 đến 2012 là 45 triệu khách/năm.

Các hàng hàng không và các điểm đến 
Sân bay này là trung tâm của Malaysia Airlines, và một nhà ga cuối của tuyến  Kuala Lumpur-Singapore do hai hãng Malaysia Airlines và Singapore Airlines. Các hãng hàng không hoạt động tại sân bay này gồm:

Hãng hàng không và tuyến bay

Hành khách

Hàng hóa

Thư viện ảnh

Liên kết ngoài 
 Website của Kuala Lumpur International Airport
 Nhà ga vận tải giá rẻ (LCC) - KLIA

 SkyBus website

Tham khảo 

Kuala Lumpur
Kuala Lumpur
Sân bay quốc tế Langkawi

Sân bay Quốc tế Langkawi (tiếng Anh: Langkawi International Airport) (airport codes|LGK|WMKL), là một sân bay tại đảo Langkawi ở Kedah, Malaysia. Sân bay tọa lạc tại Padang Matsirat. Sân bay có đường băng dài 3810 m.

Sân bay này phục cụ du khách đến Triển lãm hàng không và vũ trụ quốc tế Langkawi. Đây là một sự kiện quan trọng của ngành công nghiệp hàng không.

Các hãng hàng không 
 AirAsia (Kuala Lumpur)
 Malaysia Airlines (Penang, Kuala Lumpur, Johor Bahru, Singapore)
Firefly (Penang)
 Singapore Airlines
 SilkAir (Singapore)

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Sân bay Langkawi tại Website của Cục hàng không Malaysia 

Sân bay Malaysia
Sân bay quốc tế Penang

Sân bay quốc tế Penang , tọa lạc ở vùng Bayan Lepas, đông nam của Penang, Malaysia. Đây là một trong những sân bay bận rộn nhất của quốc gia này. Sân bay cách George Town, thủ phủ bang Penang, 16 km về phía nam. Được mở cửa vào năm 1935, đây là sân bay lâu đời nhất của Malaysia.

Là một sân bay chính ở khu vực phía bắc Malaysia, sân bay quốc tế Penang cung cấp các chuyến bay thường xuyên tới các thành phố lớn của châu Á như Kuala Lumpur (Malaysia), Singapore, Bangkok (Thái Lan), Jakarta (Indonesia), Hongkong (Trung Quốc), Thành phố Hồ Chí Minh (Việt Nam)... Sân bay này cũng là sân bay bận rộn thứ ba tính theo lượt khách và bận rộn thứ hai về số lượng hàng hóa thông qua tại Malaysia. Vào năm 2016, sân bay này đã đón 6.6 triệu hành khách.

Sân bay Penang là một trong những trụ sở hoạt động chính của 2 hãng hàng không giá rẻ: Firefly và AirAsia.

Các hãng hàng không

Hàng không vận chuyển hàng khách

<small>

Hàng không vận chuyển hàng hóa

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Penang International Airport  at Malaysia Airports Holdings Berhad

Sân bay Malaysia
Penang
Vùng Kinh tế Hành lang phía Bắc

Medan
Bảo tàng mèo Kuching

Bảo tàng mèo Kuching là một bảo tàng về các loài mèo ở thành phố Kuching của Malaysia. Nơi đây có 2000 hiện vật, tượng... liên quan đến loài mèo trên khắp thế giới. Theo quan niệm của dân Malaysia và Trung Hoa thì loài mèo là một loài may mắn. Bảo tàng tọa lạc trên diện tích 1035,9 m² trên một ngọn đồi nhìn ra thành phố Kuching có tên gọi là Bukit Siol. Năm 1987, triển lãm liên quan đến loài mèo được thực hiện lần đầu tại Kuala Lumpur. Ngày 1/8/1988 triển lãm tương tự được thực hiện tại Kuching khi thành phố này được gọi là thành phố mèo. Năm 1993, thành lập bảo tàng mèo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Giới thiệu bảo tàng mèo Kuching
Các sự kiện liên quan đến Bảo tàng mèo Kuching 

Kuching
Mèo trong văn hóa đại chúng
Hợp Phì

Hợp Phì (, âm Hán-Việt: Hợp Phì thị) là một địa cấp thị và là thủ phủ tỉnh An Huy, Trung Quốc. Thành phố nằm ở trung tâm tỉnh An Huy. Nơi đây còn có tên cũ là Lư Châu. Hợp Phì có diện tích 11.473 km², dân số năm 2020 là 9.369.881 người (năm 2022 là 9.465.881 người), mật độ dân số đạt 827,8532 người/km². Vùng đô thị có diện tích 838,5 km², dân số là 5.118.199 người.

Các đơn vị hành chính và nhân khẩu học

Nhân khẩu học
Người Hán là dân tộc chiếm đa số tại Hợp Phì. Có một số lượng tương đối nhỏ người Hồi sống trong thành phố, một vài nhà thờ Hồi giáo đã được xây dựng cho họ. Trong số hơn năm triệu cư dân của thành phố, có một số là lao động nhập cư đến từ các vùng khác của tỉnh An Huy.

Hành chính
Sau tháng 8 năm 2011, địa cấp thị Hợp Phì có 9 đơn vị cấp huyện bao gồm 4 quận, 1 thành phố cấp huyện và 4 huyện.
Quận: Dao Hải (瑶海区), Lư Dương (庐阳区), Thục Sơn (蜀山区), Bao Hà (包河区).
Thành phố cấp huyện: Sào Hồ (巢湖市).
Huyện: Trường Phong (长丰县), Phì Đông (肥东县), Phì Tây (肥西县), Lư Giang (庐江县).

Diện tích các đơn vị hành chính ở Hợp Phì (km²), dân số (thống kê năm 2010) và mật độ dân số (/km²) được cho trong bảng dưới đây.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Website của chính quyền địa cấp thị Hợp Phì  (tiếng Trung và tiếng Anh)

Tỉnh lỵ Trung Quốc