Cao Bằng (thành phố)

Cao Bằng là thành phố tỉnh lỵ cũ thuộc tỉnh Cao Bằng, Việt Nam. Địa bàn thành phố ngày nay tương ứng với các các phường Thục Phán (trung tâm hành chính tỉnh), Nùng Trí Cao và Tân Giang.

Địa lý 

Thành phố Cao Bằng nằm gần như giữa trung tâm địa lý của tỉnh Cao Bằng, là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục, chính trị của tỉnh Cao Bằng và là một trong những trung tâm kinh tế của vùng Đông Bắc Bộ, có vị trí địa lý:
Phía nam giáp huyện Thạch An
Các phía còn lại giáp huyện Hòa An.

Thành phố có diện tích 107,12 km², dân số năm 2019 là 73.549 người, mật độ dân số đạt 687 người/km².

Thành phố Cao Bằng có 84% dân số thành thị và 16% dân số nông thôn, với nhiều dân tộc khác nhau như: Kinh, Tày, Nùng, Hán,...

Thành phố nằm cách thủ đô Hà Nội khoảng 280 km về phía bắc, cách Cửa khẩu Quốc tế Tà Lùng khoảng 60 km về phía tây bắc, có vị trí tương đối thuận lợi cho việc giao lưu với các huyện trong tỉnh và các tỉnh vùng Đông Bắc Bộ qua Quốc lộ 3 và Quốc lộ 4.

Hành chính
Thành phố Cao Bằng có 11 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 8 phường: Đề Thám, Duyệt Trung, Hòa Chung, Hợp Giang, Ngọc Xuân, Sông Bằng, Sông Hiến, Tân Giang và 3 xã: Chu Trinh, Hưng Đạo, Vĩnh Quang.

Lịch sử
Năm 1677, sau khi đánh dẹp nhà Mạc ở Cao Bằng, chính quyền Lê – Trịnh đặt lại trấn Cao Bình, đồng thời cho xây dựng phố Mục Mã trên một bán đảo rộng khoảng một cây số vuông có ba phía giáp sông (tương ứng với phường Hợp Giang ngày nay) và chuyển các dinh sở từ Hòa An về đây. Từ đây, thành Mục Mã trở thành lỵ sở của trấn Cao Bình và đến thời Nguyễn là tỉnh lỵ tỉnh Cao Bằng.

Tháng 10 năm 1950, Cao Bằng được giải phóng, Ủy ban Hành chính thị xã Cao Bằng được thành lập.

Trong giai đoạn 1954–1971, thị xã Cao Bằng bao gồm toàn bộ phường Hợp Giang (ngày nay) và các khu phố ngoại thị: Tam Trung, Thanh Sơn, Nà Phía, Tân An.

Ngày 21 tháng 8 năm 1971, Bộ trưởng Phủ Thủ tướng ban hành Quyết định số 225-TTg về việc về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Hòa An để mở rộng thị xã Cao Bằng trên cơ sở sáp nhập 8 xóm: Nà Lắc, Nà Chướng, Nà Hoàng, Nà Gà, Nà Rụa, Nà Phía, Nà Đoỏng, Mỏ Muối và Khuổi Tít thuộc xã Lê Chung; 2 xóm: Hoàng Ngà, Nà Cạn thuộc xã Quang Trung; xóm Nà Kéo thuộc xã Ngũ Lão; 5 xóm: Gia Cung, Nà Pế, Nà Lum, Thắc Thúm, Giả Ngẳm thuộc xã Vĩnh Quang.

Sau năm 1975, thị xã Cao Bằng là tỉnh lỵ tỉnh Cao Lạng, gồm 4 tiểu khu: Sông Bằng, Sông Hiến, Nội Thị, Nà Phía.

Ngày 27 tháng 12 năm 1978, tỉnh Cao Lạng tách ra thành 2 tỉnh là Cao Bằng và Lạng Sơn, thị xã Cao Bằng trở thành tỉnh lỵ tỉnh Cao Bằng.

Năm 1979, quân đội Trung Quốc tấn công ồ ạt trong chiến tranh biên giới Việt - Trung năm 1979, thị xã Cao Bằng chịu thiệt hại nặng nề.

Ngày 10 tháng 9 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 60-HĐBT. Theo đó:
Giải thể tiểu khu Sông Bằng để thành lập phường Sông Bằng và xã Ngọc Xuân
Giải thể tiểu khu Sông Hiến để thành lập phường Sông Hiến và xã Hòa Chung
Giải thể tiểu khu Nà Phía để thành lập phường Tân Giang và xã Duyệt Trung
Giải thể tiểu khu Nội Thị để thành lập phường Hợp Giang.

Từ đó, thị xã Cao Bằng có 4 phường: Hợp Giang, Sông Bằng, Sông Hiến, Tân Giang và 3 xã: Duyệt Trung, Hòa Chung, Ngọc Xuân.

Ngày 4 tháng 10 năm 2002, chuyển xã Đề Thám thuộc huyện Hòa An về thị xã Cao Bằng quản lý.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thị xã Cao Bằng có 5.523 ha diện tích tự nhiên và 47.272 người với 8 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 4 phường: Hợp Giang, Sông Bằng, Sông Hiến, Tân Giang và 4 xã: Duyệt Trung, Đề Thám, Hòa Chung, Ngọc Xuân.

Ngày 18 tháng 10 năm 2010, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 926/QĐ-BXD về việc công nhận thị xã Cao Bằng là đô thị loại III.

Ngày 1 tháng 11 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết 42/NQ-CP. Theo đó:
Chuyển 3 xã: Chu Trinh, Hưng Đạo, Vĩnh Quang thuộc huyện Hòa An về thị xã Cao Bằng quản lý
Chuyển 2 xã Đề Thám và Ngọc Xuân thành 2 phường có tên tương ứng.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thị xã Cao Bằng có 10.760,93 ha diện tích tự nhiên và 67.415 người với 11 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 6 phường: Đề Thám, Hợp Giang, Ngọc Xuân, Sông Bằng, Sông Hiến, Tân Giang và 5 xã: Chu Trinh, Duyệt Trung, Hòa Chung, Hưng Đạo, Vĩnh Quang.

Ngày 9 tháng 7 năm 2012, chuyển 2 xã Hòa Chung và Duyệt Trung thành 2 phường có tên tương ứng.

Ngày 25 tháng 9 năm 2012, Chính phủ ban hành Nghị quyết 60/NQ-CP về việc thành lập thành phố Cao Bằng thuộc tỉnh Cao Bằng trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Cao Bằng.

Sau khi thành lập, thành phố Cao Bằng có 10.762,81 ha diện tích tự nhiên và 84.421 người với 11 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 8 phường và 3 xã như hiện nay.

Ngày 1 tháng 7 năm 2025, kết thúc hoạt động của thành phố Cao Bằng.

Đô thị Cao Bằng 
Ngày 24 tháng 12 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị. Căn cứ theo Nghị quyết trên, từ ngày 01 tháng 1 năm 2026, đô thị Cao Bằng là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Cao Bằng.

Phạm vi của đô thị Cao Bằng là toàn bộ thành phố Cao Bằng trước kia, bao gồm toàn bộ phường Nùng Trí Cao, một phần phường Thục Phán và một phần phường Tân Giang.

Kinh tế - xã hội
Tiêu chí xây dựng đường giao thông vượt trên 300%. Điều rõ ràng nhất là mỗi con đường mở ra đã rút ngắn khoảng cách từ phường đến xã, từ trung tâm thành phố đến các vùng nông thôn ngoại thành.

Tất cả 17/17 chi tiêu kinh tế, xã hội cơ bản hoàn thành và hoàn thành vượt mức kế hoạch, trong đó thu ngân sách nhà nước vượt 8,2% dự toán giao, lần đầu tiên thành phố Cao Bằng thu ngân sách đạt mốc 600 tỷ đồng; giá trị công nghiệp xây dựng vượt 8,6%; tổng sản lượng lương thực vượt 4,4%, tổng mức lưu chuyển hàng hóa và doanh thu thương mại dịch vụ tăng 1,5%, giá trị tiểu thủ công nghiệp vượt 22,8%; giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 72 triệu đồng/ha; giải quyết việc làm cho hơn 2.400 lao động, vựơt 44% kế hoạch; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 1,7%...

Văn hóa
Các đền thờ trên địa bàn thành phố:
Thành Bản Phủ (tương truyền do Thục Phán - An Dương Vương xây dựng), chùa Đống Lân (thờ Thạch Sanh), chùa Đà Quận ở xã Hưng Đạo)
Đền Kỳ Sầm ở xã Vĩnh Quang.
Nhà thờ Thanh Sơn và Cao Bình thuộc giáo phận Lạng Sơn

Giao thông

Trên địa bàn thành phố hiện nay có 3 tuyến quốc lộ là Quốc lộ 3, Quốc lộ 34, Quốc lộ 34B. Các tuyến đường và tuyến phố khác trong đô thị bao gồm:

 Đại Lộ Võ Nguyên Giáp
Đại Lộ Hoàng Văn Thái
Đường Hoàng Đình Giong
 Đường Lê Lợi
 Đường 1 - 4
 Đường Phai Khắt - Nà Ngần
 Đường 3 - 10
 Đường Lê Thùy (tên cũ là Pác Bó)
 Đường Tân An
 Đường Đông Khê
 Đường Thanh Sơn - Nà Toòng
Đường Lê Quảng Ba
Đường Hoàng Sâm
Đường Nam Long
Đường Nguyễn Kim Hùng
Đường Vũ Lập
Đường Đàm Ngụy
Đường Nguyễn Thị Duệ
Đường Cao Bình
Đường Đà Quận
Đường Bản Phủ
Đường Sông Máng
Đường Khau Roọc
Đường Đàm Minh Viễn
Đường Lam Sơn
Đường Đức Chính
Đường Khuổi Khoán
Đường Bế Văn Thành
Đường Khuổi Nặm
Đường Gia Cung
Đường Lý Văn Mưu
Đường Khau Thúa
Đường Lộc Văn Trọng
Đường Trần Cừ
Đường Nà Hoàng
Đường Mỏ Muối
Đường Đồi Mát
Đường Bà Hoàng
Đường Nà Cạn
Đường Vằng Ngà
Đường Hoàng Văn Quản
Đường Nà Lủng
Đường Chu Trinh
Đường Khuổi Ngùa - Nà Dìa
Đường tránh thành phố Cao Bằng
Phố đi bộ Kim Đồng
 Phố Thầu
 Phố Bằng Giang
Phố Nước Giáp 
 Phố Vườn Cam
 Phố Hoàng Văn Thụ
 Phố Lý Tự Trọng
 Phố Bế Văn Đàn
 Phố Cũ
 Phố Hiến Giang
 Phố Đàm Quang Trung
 Phố Xuân Trường
 Phố Nguyễn Du
 Phố Hồng Việt
Phố Triệu Nguyên
 Phố Lê Tòng
Phố Bùi Bảo Vân
Phố Lê Mới
Phố Hoàng Đức Thạc
Phố Dương Công Hoạt
Phố Hồng Kỳ
Phố Vũ Ngọc Linh
Phố Dương Mạc Thạch
Phố Bế Văn Phụng
Phố Bích Giang
Phố Hoàng Đức Hậu
Phố Khau Cuốn
Phố Thu Sơn
Phố Thanh Sơn
Phố Bàn Tài Đoàn
Phố Lâm Cẩm Như
Phố Bàn Thượng Đức
Phố Pháo Đài
Phố Phan Mạnh Cư
Phố Nà Thỏ.

Ngoài ra còn có 6 cây cầu lớn bắc qua sông Bằng Giang và sông Hiến như: cầu Bằng Giang, cầu Sông Hiến, cầu Hoằng Ngà, cầu Gia Cung, cầu Nà Cáp, cầu Sông Mãng

Thành phố kết nghĩa 
  thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Đô thị Việt Nam loại III
Tỉnh lỵ Việt Nam
Huyện Cao Bằng