Đông Tây Dương khảo mỗi nguyệt thống ký truyện

Đông Tây Dương khảo mỗi nguyệt thống ký truyện (; ), là tạp chí tiếng Trung hiện đại đầu tiên do mục sư Tin Lành người Phổ Karl Gützlaff xuất bản lần đầu vào ngày 1 tháng 8 năm 1833 tại Quảng Châu, Trung Quốc thời Thanh. Tạp chí ra đời vào thời điểm mà các nhà truyền giáo nước ngoài phải đối mặt với rủi ro bị xử tử hình hoặc bị trục xuất. Năm 1837, do quan hệ Trung – Anh ngày càng căng thẳng báo hiệu Chiến tranh Nha phiến lần thứ nhất sắp nổ ra, tạp chí đã chuyển đến Singapore và phát hành số cuối cùng vào năm 1838. Những người cộng tác nội dung bao gồm nhà truyền giáo Robert Morrison cùng con trai ông là John và một số người khác; nội dung ấn phẩm bao quát nhiều lĩnh vực như tôn giáo, chính trị, khoa học, thương mại và các chủ đề hỗn hợp khác.

Lịch sử
Vốn là người Phổ, Gützlaff đặt chân đến Đông Nam Á vào năm 1827 với tư cách là giáo sĩ của Hội Truyền giáo Hà Lan, nhưng chẳng bao lâu sau ông rời đi để gia nhập Hội Truyền giáo Luân Đôn. Đầu năm 1831, khi bắt đầu chuyến du hành qua nhiều vùng miền ở Trung Hoa, ông sớm cảm thấy phiền lòng trước định kiến thâm căn cố đế của người dân nơi đây khi coi người phương Tây là lũ 'Man di'. Để xóa bỏ ác cảm này, Gützlaff tuyên bố sẽ thành lập một tờ nguyệt san nhằm giới thiệu tinh hoa nghệ thuật, khoa học phương Tây, từ đó thúc đẩy sự hiểu biết và tình hữu nghị giữa hai nền văn minh. Vào tháng 3 năm 1834, tạp chí đã đăng tải bài viết mang tên "Tân văn chỉ lược luận" (新闻纸略论), đây chính là chuyên luận đầu tiên về báo chí phương Tây xuất hiện tại Trung Quốc. Dù chỉ vỏn vẹn 331 chữ, bài viết đã bao quát từ nguồn gốc báo chí, quyền tự do báo chí cho đến việc giới thiệu chi tiết về một số tờ báo phương Tây thời bấy giờ. Những bản in của tạp chí được lưu chuyển đến tận Nam Kinh, Bắc Kinh và nhiều thành phố khác, tuy nhiên phản ứng của người đọc lúc đó vẫn chưa được sử sách ghi lại. Tờ tạp chí này từng phải ngừng bản sau số thứ 10 vào tháng 5 năm 1834, rồi tái bản vào tháng 2 năm 1835 nhưng lại đình bản lần nữa chỉ sau đó 5 tháng. Đến năm 1837, tòa soạn chuyển sang Singapore và phát hành số cuối cùng vào năm 1838.

Phong cách và đặc điểm ấn phẩm
Đông Tây Dương khảo mỗi nguyệt thống ký truyện sử dụng kỹ thuật in mộc bản theo quy cách đóng sách truyền thống của Trung Quốc, với cấu trúc tương tự tờ Sát thế tục mỗi nguyệt thống ký truyện (察世俗每月统计传) do Robert Morrison, Walter Henry Medhurst và William Milne tạo ra. Dù là một ấn phẩm mang tính chất tôn giáo, nhưng sắc thái tôn giáo đã được tiết chế đáng kể; mục đích chính của tờ báo là quảng bá sự ưu việt của văn hóa phương Tây nhằm xóa bỏ tâm lý bài ngoại và kiêu ngạo của người Trung Quốc. Nội dung tạp chí được cấu thành từ ba phần: tôn giáo, luân lý đạo đức và kiến thức khoa học văn hóa. Bên cạnh đó, cụm từ "mỗi nguyệt thống ký truyện" trong tên báo có ý nghĩa tương đương với khái niệm nguyệt san ngày nay. Do đó, có thể gọi tên tờ báo này một cách ngắn gọn là Nguyệt san Đông Tây Dương khảo. Trong bản cáo bạch, Gützlaff đã viết như sau:
Tờ nguyệt san này, nay xin được diện kiến cộng đồng người nước ngoài tại Quảng Châu và Ma Cao, được xuất bản với mục tiêu xóa tan những quan niệm độc tôn và thượng đẳng [khi người Trung Quốc tự coi mình là trung tâm của thiên hạ và xem tất cả các quốc gia khác là "Man di"], bằng cách giúp họ làm quen với nghệ thuật, khoa học và nguyên lý của chúng ta. Tạp chí sẽ không bàn về chính trị, cũng không có ý định gây kích động bằng những ngôn từ gay gắt về bất cứ chủ đề nào. Có một cách tuyệt vời hơn để chứng minh chúng ta thực sự không phải lũ "Man di", và Ban biên tập chọn phương pháp đưa ra sự thật khách quan nhằm thuyết phục người Trung Quốc rằng họ vẫn còn rất nhiều điều phải học hỏi. Đồng thời, nhận thức rõ mối quan hệ giữa người nước ngoài và chính quyền bản xứ, Ban biên tập đã nỗ lực hòa giải và hy vọng cuối cùng sẽ gặt hái được thành công.
Trên trang bìa của những số báo đầu tiên, Gützlaff đã sử dụng bút danh "Ái Hán Giả" (; nghĩa là Người yêu người Hán), để thể hiện thiện chí của mình.

Tham khảo

Thư mục

Đọc thêm
 
Nguyệt san
Báo chí Trung Quốc
Truyền giáo Kitô giáo
Lịch sử Trung Quốc