Vũ Đức Thắng

Vũ Đức Thắng (1955 - 2016) là Nghệ nhân nhân dân Việt Nam và là người sáng lập Bảo tàng nghệ thuật Hồn Đất Việt Bát Tràng (2016) (Tiếng Anh: Bát Tràng Museum of Viet Soul Art, viết tắt: Bát Tràng Museum) - bảo tàng nghệ thuật tư nhân đầu tiên ở làng gốm Bát Tràng, Hà Nội (bên cạnh Bảo tàng Khảo cổ học cộng đồng xã Kim Lan (2013), Bảo tàng Gốm sứ Hà Nội (2015) và Bảo tàng gốm cổ sông Hương (2022)). Vũ Đức Thắng được coi là một trong những người có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của làng nghề gốm Bát Tràng và góp phần không nhỏ trong việc quảng bá gốm sứ Việt Nam ra thế giới.

Năm 2012, bộ sưu tập những đôi giày gốm của nghệ nhân Vũ Đức Thắng được Tổ chức Kỷ lục Guiness Việt Nam cấp bằng công nhận đây là Đôi giày gốm lớn nhất cả nước. Năm 2020, ông được Nhà nước Việt Nam truy tặng danh hiệu Nghệ nhân nhân dân lĩnh vực thủ công mỹ nghệ, trở thành một trong hai nghệ nhân duy nhất của làng gốm Bát Tràng được phong danh hiệu này.

Cuộc đời và sự nghiệp

1955–1990: Sinh thành và thuở niên thì 
Vũ Đức Thắng sinh năm 1955 trong một gia đình truyền thống tại làng gốm Bát Tràng, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Cụ của ông là Vũ Văn Tuấn - Tiến sĩ cuối cùng của Bát Tràng triều Nguyễn từng đi sứ Trung Quốc, từng được vua Tự Đức ban tặng một tấm bia.

1990–2016: Sự nghiệp và phát triển 
Sau khi tốt nghiệp, Vũ Đức Thắng bắt đầu làm họa sĩ quảng cáo nhưng nhận thấy nghề này không phù hợp với bối cảnh thị trường gốm sứ đương thời. Ông quyết định quay về học và làm nghề gốm, dần dần khơi lại niềm đam mê nghệ thuật [10]. Năm 1986, ông thành lập xưởng gốm riêng và bắt đầu hành trình sáng tạo nghệ thuật của mình.

Ông được biết đến với kỹ thuật khắc chìm, đắp nổi trên gốm và kỹ thuật phủ men chồng màu độc đáo. Các tác phẩm của ông thường mang những họa tiết dân gian, hoa văn truyền thống được cách điệu và kết hợp với những yếu tố hiện đại, tạo nên một phong cách riêng biệt.

Vũ Đức Thắng được biết đến với những tác phẩm gốm sứ độc đáo, mang đậm dấu ấn cá nhân và giá trị văn hóa truyền thống. Một trong những đóng góp nổi bật của ông là việc đưa thơ ca vào gốm sứ, tạo nên những tác phẩm nghệ thuật độc đáo, vừa có giá trị thẩm mỹ, vừa có giá trị văn hóa. Trong triển lãm "Thơ trên gốm sứ Bát Tràng" diễn ra tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám nhân Ngày thơ Việt Nam lần thứ VIII tại Hà Nội (2010), ông đã thực hiện 15 bình gốm cỡ lớn với họa tiết thơ được in trên 4 mặt cùng với hoa văn và phong cảnh của các di tích nổi tiếng của Hà Nội như: Tháp Rùa, Chùa Một Cột, Ô Quan Chưởng, Cột Cờ, và một số phong cảnh thiên nhiên đất nước. Quá trình chế tác 15 chiếc bình này đòi hỏi sự nghiêm ngặt và kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo chất lượng và tính nghệ thuật.

Bên cạnh đó, nhân dịp Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, ông đã thực hiện một tác phẩm gốm đặc biệt - cặp bình gốm cao gần 1 mét, trên đó ông đã sử dụng kỹ thuật đắp nổi để tái hiện những hình ảnh và họa tiết đặc trưng của lịch sử và văn hóa Việt Nam. Một bình ghi lại những dấu mốc lịch sử quan trọng của dân tộc, từ thời đại Hùng Vương đến các triều đại phong kiến và những sự kiện lịch sử hiện đại. Bình còn lại khắc họa những cảnh quan nổi tiếng của Hà Nội như Chùa Một Cột, Khuê Văn Các, cầu Thê Húc và Lăng Bác.

Trong suốt sự nghiệp của mình, Vũ Đức Thắng đã tổ chức nhiều triển lãm trong và ngoài nước, giới thiệu những tác phẩm gốm sứ đặc sắc của mình đến công chúng. Ông cũng là người sáng lập Bảo tàng nghệ thuật Hồn Đất Việt Bát Tràng (còn được gọi là Bát Tràng Museum), nơi trưng bày những cổ vật gốm sứ Bát Tràng cũng như các tác phẩm của ông.

Tác phẩm nổi bật 
Một số tác phẩm tiêu biểu của Vũ Đức Thắng:

 Bộ sưu tập "12 chiếc giày gốm Bát Tràng": Lấy cảm hứng từ thời trang Ý, bộ sưu tập này là một sự kết hợp giữa nghệ thuật gốm truyền thống và phong cách hiện đại. Mỗi chiếc giày bốt (boots) được chế tác tỉ mỉ với những họa tiết hoa văn độc đáo.
 Các tác phẩm gốm khắc chìm, đắp nổi: Mang đậm dấu ấn cá nhân và thể hiện sự tinh tế, tài hoa của người nghệ sĩ. Các tác phẩm này thường được lấy cảm hứng từ thiên nhiên, cuộc sống và văn hóa dân gian Việt Nam.
 Thơ nung trên gốm sứ: Vũ Đức Thắng đã đưa thơ ca vào gốm sứ bằng những tác phẩm độc đáo, kết hợp giữa nghệ thuật tạo hình và ngôn ngữ. Ông đã nung những bài thơ lên trên gốm sứ, tạo nên những tác phẩm nghệ thuật độc đáo, vừa có giá trị thẩm mỹ, vừa có giá trị văn hóa.

Thành tựu 
Trong suốt gần 40 năm hoạt động nghệ thuật, nghệ nhân Vũ Đức Thắng đã tạo ra nhiều tác phẩm gốm sứ được đánh giá cao về tính thẩm mỹ và giá trị văn hóa. Các tác phẩm này không chỉ được ưa chuộng trong nước mà còn được xuất khẩu sang nhiều quốc gia trên thế giới.

Nghệ nhân Vũ Đức Thắng đã đạt được nhiều giải thưởng danh giá trong suốt sự nghiệp của mình, bao gồm:

 Giải thưởng Bàn tay vàng (The Golden Hand Award) do Hội Mỹ thuật Việt Nam và Hội đồng Trung ương Liên minh các Hợp tác xã Việt Nam phối hợp trao tặng (1999).
 Giải bạc Ngôi sao Việt Nam tại Hội làng thủ công mỹ nghệ Việt Nam (2002).
 Giải tinh hoa Việt Nam tại Ngày hội làng thủ công mỹ nghệ và sản phẩm văn hoá (2004).
 Giải vàng Ngôi sao Việt Nam (2006).
 Giải sản phẩm tinh hoa làng nghề (2007).

Năm 2007, ông được Hiệp hội làng nghề Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ nhân làng nghề tiêu biểu. Với những đóng góp to lớn trong việc gìn giữ và phát triển nghề gốm truyền thống Bát Tràng, ông được Thành phố Hà Nội và Nhà nước trao tặng nhiều bằng khen và cúp vàng. Đặc biệt, năm 2010, ông được Hội đồng Thi đua Khen thưởng Nhà nước trao tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú cấp quốc gia - danh hiệu lần đầu tiên trong ngành thủ công mỹ nghệ. Năm 2020, ông được Nhà nước Việt Nam truy tặng danh hiệu Nghệ nhân nhân dân lĩnh vực thủ công mỹ nghệ gốm.

Liên kết ngoài