Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Sân bay quốc tế O'Hare

Sân bay quốc tế O'Hare (tiếng Anh: O'Hare International Airport)  là sân bay tọa lạc tại Chicago, Illinois, 27 km về phía tây bắc của Chicago Loop. Đây là trung tâm của hãng United Airlines và trung tâm lớn thứ hai của hãng American Airlines (sau Sân bay quốc tế Dallas/Fort Worth tại Dallas/Fort Worth). Sân bay này do Sở hàng không thành phố Chicago quản lý.
Trước 2005, O'Hare là sân bay bận rộn nhất thế giới về số lượng máy bay cách và hạ cánh. Năm đó (2005), chủ yếu là do các hạn chế bởi chính phủ liên bang giảm các chuyến chậm trễ ở O'Hare, Sân bay Quốc tế Hartsfield-Jackson Atlanta đã trở thành sân bay bận rộn nhất. Năm 2006 O'Hare lại lấy lại danh hiệu số 1 này. O'Hare hiện nay chiếm 1/6 Hoa Kỳ về hủy chuyến. O'Hare cũng có 60 tuyến quốc tế. Năm 2005, O'Hare xếp thứ 4 ở Hoa Kỳ về khách quốc tế, chỉ xếp sau: Sân bay quốc tế John F. Kennedy ở New York, Sân bay Quốc tế Los Angeles, và Sân bay quốc tế Miami. O'Hare International Airport được bầu chọn là sân bay tốt nhất Bắc Mỹ năm 2003 bởi bạn đọc của U.S. Edition of Business Traveler Magazine, trong 6 năm liên tục ở nhóm đầu.

Dù O'Hare là sân bay chính của Chicago, Sân bay Midway, sân bay thứ hai của Chicago, gần the Loop hơn, Chicago Loop là quận tài chính và kinh doanh chính của Chicago.

Các tai nạn
Đã có 1057 người thiệt mạng khi tham gia các chuyến bay từ hoặc đến Sân bay quốc tế O'Hare

Hãng hàng không và tuyến bay

Hành khách

 Quần làm thủ tục lên máy bay và khu vực hành lý của hãng United nằm ở ga Terminal 1 nhưng sử dụng hành lang E và F, thuộc ga Terminal 2.

Các điểm đến tương lai 

EVA Air sẽ có tuyến bay chở khách đến O'Hare mùa hè 2016. Philippine Airlines cũng có ý định bay thẳng giữa Manila và O'Hare, khoảng năm 2015 hoặc 2016.

Air Serbia có thể bổ sung O'Hare nửa sau năm 2015.

Hàng hóa

Tham khảo 

O'Hare
Chicago
Công trình xây dựng Chicago
Sân bay quốc tế O'Hare
Sân bay quốc tế Frankfurt

Sân bay quốc tế Frankfurt (tiếng Anh: Frankfurt International Airport) , được gọi theo tiếng Đức là Rhein-Main-Flughafen, Flughafen Frankfurt am Main hay Frankfurt Airport là sân bay tại Frankfurt của Đức. Đây là một trong những sân bay lớn nhất thế giới và châu Âu. Năm 2007, sân bay này xếp thứ 8 trên thế giới với lượng khách phục vụ 54.161.856 khách, 61 triệu lượt khách năm 2015. Đây là trụ sở hoạt động chính của Lufthansa.

Cấu trúc và chức năng 
Sân bay Frankfurt có hai nhà ga (terminal) hành khách được nối bằng các hành lang people mover cũng như xe bus. Terminal 1 mở cửa 14/3/1972 được trang trí màu bạc ở bên trong và được chia ra ba concourses. Lufthansa và các thành viên của Star Alliance hiện đang sử dụng Terminal 1.

Hãng hàng không và tuyến bay 
107 hãng hàng không bay đến 275 điểm đến ở 111 quốc gia từ sân bay Frankfurt, với khoảng 1.365 chuyến bay mỗi ngày. Lufthansa và các đối tácr Star Alliance chiếm 77% lượng khách tại sân bay Frankfurt. 65% tất cả các chuyến bay quốc tế ở Đức tại sân bay Frankfurt, theo sau là sân bay Munich chiếm 17%.

Hàng hóa

Sản lượng hành khách

Tham khảo

Sân bay Đức
Frankfurt am Main
Sân bay quốc tế Don Mueang

Sân bay quốc tế Bangkok hay Sân bay Đôn Mường (tiếng Anh: Don Mueang International Airport)  (hay cũng  (Old) Bangkok International Airport) (, also Don Muang, ) là sân bay tại thủ đô Bangkok, Thái Lan. Sân bay này được mở cửa 27/3/1914 và ngày 28/9/2006 đã bị Sân bay Quốc tế Suvarnabhumi Bangkok thay thế. Hiện nay, sân bay này đã được chuyển thành sân bay quốc tế giá rẻ. Năm 2005, sân bay này phục vụ 38 triệu lượt khách, 160.000 lượt chuyến bay và 700.000 tấn hàng, xếp thứ 18 thế giới về lượng khách và thứ 2 châu Á về lượng khách.

Các hãng hàng không hoạt động và tuyến bay

Giao thông và thống kê

Tuyến quốc tế đông nhất

Tuyến nội địa đông nhất

Lưu lượng theo năm

Tham khảo

Liên kết

 Don Mueang International Airport, Official site
 News video of the last two flights from Don Mueang , as telecast on MCOT
 

Sân bay Thái Lan
Giao thông Băng Cốc
Công trình xây dựng ở Băng Cốc
Tham khảo

Tham khảo có nghĩa là đi lấy thêm thông tin, thường là ở trong tài liệu, nhằm tìm hiểu thêm để học hỏi, nghiên cứu, xử lý công việc cho logic hơn. Khi tài liệu đánh dấu cho độc giả biết đi đâu ở một nơi khác để tham khảo thêm thì đó gọi là dấu tham khảo. Dấu tham khảo là một quy chiếu.

Xem thêm
Quy chiếu
Tài liệu
Văn kiện

Chú thích

Liên kết ngoài

Ý nghĩa (triết học ngôn ngữ)
Ngữ nghĩa học

Logic triết học
Khái niệm logic
Quan hệ cú pháp
Văn kiện

Văn kiện là văn bản quan trọng, có nội dung trọng tâm, quan trọng trong công tác hành chính.

Một văn kiện chứa thông tin. Nó thường hay có liên quan tới một sản phẩm có thực qua việc viết bài và thường là nhằm để truyền đạt hoặc lưu trữ các bộ sưu tầm dữ kiện. Văn kiện thường hay là tiêu điểm và quan tâm của việc hành chính.

Thuật ngữ văn kiện có thể được áp dụng vào bất cứ sự đại diện ý nghĩa rời rạc nào, nhưng nó thường nói về một cái gì đó vật lý, hữu hình như là một hoặc nhiều trang được in ra, hoặc nói về một văn kiện "ảo" trong dạng điện tử (số hóa).

Văn kiện dùng để tham khảo gọi là tài liệu.

Tham khảo

Xem thêm 
Quy Chiếu
Tham khảo
Tài liệu

Ngôn ngữ học
Quản lý thông tin

Khoa học thông tin
Bóng đá tại Đại hội Thể thao châu Á 2006

Môn bóng đá tại Đại hội Thể thao châu Á 2006 được tổ chức tại Doha, Qatar từ ngày 18 tháng 11 đến ngày 15 tháng 12 năm 2006. Nội dung này được thi đấu sớm hơn hai tuần so với ngày khai mạc chính thức của đại hội.

Giải đấu bao gồm 30 đội tuyển nam và 8 đội tuyển nữ.

Cũng giống như ở Thế vận hội, nội dung cho nam chỉ dành cho những cầu thủ dưới 23 tuổi, đồng thời mỗi đội được tăng cường 3 cầu thủ không phải chịu giới hạn này. Nội dung của nữ không có giới hạn độ tuổi.

Lịch thi đấu
Dưới đây là lịch thi đấu cho môn bóng đá.

Các quốc gia tham dự

Tóm tắt huy chương

Bảng huy chương

Danh sách huy chương

Giải đấu nam

Vòng 1

Vòng 2

Vòng đấu loại trực tiếp

Giải đấu nữ

Vòng bảng

Bảng A

Bảng B

Vòng đấu loại trực tiếp

Xem thêm 
 Bóng đá tại Đại hội Thể thao châu Á

Tham khảo

Đại hội Thể thao châu Á 2006
Môn thi đấu tại Đại hội Thể thao châu Á 2006
Bóng đá tại Đại hội Thể thao châu Á
Đại hội châu Á
Bóng đá châu Á năm 2006
Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Qatar
Định lý Ceva

Định lý Ceva là một định lý phổ biến trong hình học cơ bản. Cho một tam giác ABC, các điểm D, E, và F lần lượt nằm trên các đường thẳng BC, CA, và AB sao cho không có điểm nào hoặc có đúng 2 điểm nằm ngoài tam giác ABC. Định lý phát biểu rằng các đường thẳng AD, BE và CF là những đường thẳng đồng quy khi và chỉ khi:

Ngoài ra, định lý Ceva còn được phát biểu một cách tương đương trong lượng giác rằng: AD,BE,CF đồng quy khi và chỉ khi 
.Một đường thẳng đi qua đỉnh của tam giác gọi là đường thẳng Ceva ứng với đỉnh đó.Một trong hình vẽ tam giác  là một tam giác Ceva của tam giác ABC.

Chứng minh 

Giả sử ta có: ,  và  đồng quy tại một điểm  nào đó (trong hay ngoài tam giác). Do  và  có chung chiều cao (độ dài của đường cao), ta có:  Tương tự, 

Ta suy ra 

Tương tự, 

Nhân ,, vế theo vế,ta được:( điều phải chứng minh)

Ngược lại, giả sử rằng ta đã có những điểm ,  và  thỏa mãn đẳng thức. Gọi giao điểm của  và  là , và gọi giao điểm của  và  là . Theo chứng minh trên, 

Kết hợp với đẳng thức trên, ta nhận được: 

Do đó , nên  và  trùng nhau. Vì vậy ,  và  đồng quy tại , và định lý đã được chứng minh (là đúng theo cả hai chiều).

Tham khảo thêm 
Định lý Menelaus
Định lý Carnot
Định lý Routh
Định lý Thales

Tham khảo

 
 .
 
 
 
 

Ceva
Ceva
Hình học tam giác
Hình học afin
Hình học sơ cấp
C
Định lý trong hình học phẳng
Hình học phẳng Euclid
Führer

Führer () là danh từ tiếng Đức nghĩa là "Lãnh tụ", "người dẫn dắt", hay "nguyên thủ". Với tư cách là một vị trí chính trị, danh hiệu này chủ yếu nhằm nói đến Nhà Độc tài Đức Quốc xã Adolf Hitler, người duy nhất giữ vị trí Führer. Hitler tự nhìn nhận mình là nguồn quyền năng duy nhất ở Đức, tương tự như các vị Hoàng đế La Mã hay các nhà lãnh đạo trung cổ của Đức.

Từ Führer theo nghĩa "hướng dẫn" vẫn còn phổ biến ở Đức, và nó được sử dụng trong nhiều từ hợp chất. Tuy nhiên, vì liên kết chặt chẽ với Hitler, từ biệt lập có thể có một số sự kỳ thị và tiêu cực khi sử dụng với ý nghĩa như Lãnh tụ, đặc biệt trong bối cảnh chính trị. Từ Führer có các chữ viết bằng tiếng Scandinavia, được đánh vần bằng tiếng Đan Mạch và tiếng Na Uy và förare bằng tiếng Thụy Điển, có cùng ý nghĩa và sử dụng như từ tiếng Đức, nhưng không nhất thiết có ý nghĩa chính trị.

Trong tiếng Việt, người Việt Nam thường quen dịch Führer là "Quốc trưởng", tuy đúng về mặt ý nghĩa, vì năm 1934, sau khi Tổng thống Đế chế Đức Paul von Hindenburg qua đời thì Nhân dân Đức đã đồng ý để Hitler nắm quyền lực tối cao tại nước Đức thông qua Trưng cầu Dân ý, và trước khi Hindenburg mất Hitler cũng đã sáp nhập hai chức vụ Tổng thống và Thủ tướng làm một do Hitler nắm giữ, tuy nhiên thực tế chữ Führer trong tiếng Đức nên dịch đúng nghĩa là Lãnh tụ, thêm nữa là ngay từ trước khi Hitler lên làm Thủ tướng Đế chế Đức năm 1933 thì Đảng Quốc xã đã gọi ông là Führer - với ý nghĩa "Lãnh tụ" chứ không phải "Quốc trưởng".

Lịch sử

Ein Volk, Ein Reich, Ein Führer 
Ein Volk, Ein Reich, Ein Führer (Tiếng Đức) nghĩa là "Một Dân tộc, Một Đế chế, Một Lãnh tụ" là khẩu hiệu thường được dùng và cũng là khẩu hiệu chính thức của nước Đức trong thời gian nắm quyền của chế độ Quốc xã và bành trướng lãnh thổ sang các nước khác ở Châu Âu trong thời kỳ Chiến tranh thế giới thứ hai. Đây cũng là một trong những khẩu hiệu chính trị mang tính chất nền tảng và cốt lõi mà thành phần lãnh đạo chế độ mong muốn tuyên truyền sâu rộng đến mọi người dân, vực dậy trong họ lòng yêu nước, chủ nghĩa dân tộc cực đoan, và trên hết là phải trung thành tuyệt đối với Lãnh tụ Adolf Hitler.

Nhà sử học với nhiều năm nghiên cứu về lịch sử nước Đức, Joseph Bendersky nói về khẩu hiệu này như sau: "Nó đã để lại một dấu ấn không thể xóa nhòa trong tâm trí của hầu hết người Đức đã sống qua những năm tháng cầm quyền của Đức Quốc xã. Nó thường xuyên xuất hiện trên vô số áp phích và trong các ấn phẩm, nó đã được nghe liên tục trong chương trình phát thanh và các bài phát biểu". Khẩu hiệu nhấn mạnh sự kiểm soát quyền lực tuyệt đối của Đảng Quốc xã Đức trên thực tế mọi lĩnh vực của xã hội và nền văn hóa Đức - với các nhà thờ, là một ngoại lệ đáng chú ý nhất. Câu khẩu hiệu này của Hitler cũng luôn được tôn kính tuyệt đối, nhưng ông chỉ đặt nó ở phạm vi quan tâm nhỏ hẹp - chủ yếu là liên quan đến ngoại giao trong quân đội - và cũng để cho cấp dưới của ông giải thích ý của mình để phù hợp với lợi ích riêng của họ.

Chú thích

Liên kết ngoài 
 

Nguyên thủ quốc gia
Adolf Hitler
Chủ nghĩa phát xít
Từ và cụm từ tiếng Đức
Chức vụ có thẩm quyền
Chế độ độc tài
Chủ nghĩa chuyên chế
Ý nghĩa
Người đứng đầu chính phủ
Thuật ngữ Quốc xã
Chủ nghĩa Quốc xã
Chủ nghĩa thực dụng

Chủ nghĩa thực dụng (gốc từ tiếng Hy Lạp cổ πραγμα, sinh cách là πραγματος — «việc làm, hành động»; tiếng Anh: pragmatism), còn gọi là là chủ nghĩa hành động, là một thuật ngữ thông tục để chỉ lối hành xử dựa trên tình hình thực tế được biết đến, do đó hành động thiết thực được đặt trên lý lẽ có tính lý thuyết. Trong chủ nghĩa thực dụng, chân lý của một lý thuyết được đánh giá bởi thành công thực tế của nó, cho nên hành động thực dụng không gắn liền với nguyên tắc bất biến.

Trong triết học, đó là một trường phái được Charles Sanders Peirce và William James lập ra từ cuối thế kỷ 19 và được John Dewey, George Herbert Mead và George Santayana, tiếp tục triển khai trong thế kỷ 20. Những ý tưởng của Dewey và Mead cũng tạo cơ sở cho trường phái Xã hội học Chicago. Trường phái này đã có tầm ảnh hưởng sâu rộng vào đời sống - xã hội Mỹ và trở thành học thuyết triết học đặc trưng của Mỹ thời kỳ này. Theo chủ nghĩa thực dụng, những hậu quả thiết thực và ảnh hưởng của một hành động sống hay một sự kiện tự nhiên xác định tầm quan trọng của một tư tưởng. Theo đó kiến thức của con người đối với con người thực dụng có thể sai lầm (fallibilism). Do đó chân lý của một tuyên bố hoặc ý kiến (lòng tin) được xác định do kết quả mong đợi hoặc có thể có của một hành động. Việc thực hành của con người được hiểu như một nền tảng cũng như triết học lý thuyết (đặc biệt trong nhận thức luận và bản thể học), vì nó được giả định rằng, cả kiến thức lý thuyết xuất phát từ việc xử lý thực tế các sự việc và vẫn còn phụ thuộc vào điều này. Trong tư tưởng căn bản triết học tồn tại giữa các vị trí của từng cá nhân thực dụng những khác biệt đáng kể, những điểm tương đồng là cùng dùng những phương pháp thực dụng hơn là những lý thuyết thống nhất. Triết gia William James cho là, muốn biết một ý tưởng đúng hay sai thì phải dựa trên kết quả thực nghiệm chứ không phải chỉ dựa trên luận lý viễn vông.

Cùng với chủ nghĩa thực chứng (positivism), chủ nghĩa cấu trúc (structuralism), chủ nghĩa duy khoa học (scientism)...trong khuynh hướng khoa học hay duy lý hiện đại, chủ nghĩa thực dụng chủ trương con đường thứ 3 trong triết học, vượt qua cả chủ nghĩa duy vật lẫn chủ nghĩa duy tâm, bác bỏ cả những vấn đề cơ bản của triết học vốn được đặt ra suốt nhiều thế kỷ qua, gắn các vấn đề của triết học với các vấn đề cụ thể của khoa học, nhất là khoa học thực nghiệm.

Chú thích

Tham khảo 
 Bộ giáo dục và đào tạo: "Giáo trình Triết học Mác-Lênin",Nhà xuất bản chính trị quốc gia,Hà Nội,2004,tr.513-520.
 E.E.Nexmeyanov, "Triết học hỏi & đáp" (Viện triết học dịch).

Khuynh hướng triết học
Triết học phi cổ điển
Triết học
Phong trào triết học
Chủ nghĩa kinh nghiệm
Trường phái và truyền thống triết học
Triết học khoa học
Thị xã (Thái Lan)

Thị xã của Thái Lan (thesaban mueang) là các đơn vị hành chính ở đô thị, ngang cấp với huyện và thành phố, song có nhiều chức năng hành chính hơn huyện và ít hơn thành phố. Nhiều thị xã đồng thời là tỉnh lỵ của một tỉnh.

Hiện tại, Thái Lan có 118 thị xã. Sau đây là danh sách thị xã xếp theo vần ABC, và tỉnh mà nó trực thuộc.

Nguồn
http://www.dopa.go.th  - Department of Provincial Administration, Ministry of Interior, Royal Thai Government

Tham khảo
Isan

Isan, cũng viết là Isaan, Isarn, Issan hay Esarn; (Isan/, phiên âm: I-xan) là vùng đông bắc Thái Lan, nằm trên cao nguyên Khorat, có sông Mê Kông phía đông và phía bắc. Phía nam giáp với Campuchia. Về phía tây, ngăn cách Isan với miền Trung Thái Lan là dãy núi Phetchabun.

Nông nghiệp là hoạt động kinh tế chính của khu vực này, nhưng do điều kiện kinh tế xã hội và khí hậu khô cằn, khắc nghiệt hơn các vùng khác của Thái Lan, vùng Đông Bắc cũng là vùng nghèo nhất Thái Lan.

Ngôn ngữ chính của vùng này là tiếng Lào (được gọi chính thức là tiếng Isan vì lý do chính trị) nhưng tiếng Thái cũng được mọi người sử dụng. Ở gần biên giới Campuchia thì dân chúng nói tiếng Khmer. Phần lớn dân Isan có liên hệ với người Lào.

Văn hóa Isan có nhạc dân gian mó lam (tiếng Thái: หมอลำ), Muay Thai, đá gà và ẩm thực Isan, trong đó có xôi (tiếng Thái: ข้าวเหนียว, phiên âm: khao niu) và gỏi đu đủ. Người dân vùng này hầu như ăn xôi hàng ngày với các món ăn khác.

Đây là vùng có khá nhiều cư dân gốc Việt sinh sống.

ở Isan có 20 tỉnh.

 Amnat Charoen
 Buriram
 Chaiyaphum
 Kalasin
 Khon Kaen
 Loei
 Maha Sarakham
 Mukdahan
 Nakhon Phanom
 Nakhon Ratchasima
 Nongbua Lamphu
 Nong Khai
 Roi Et
 Sakon Nakhon
 Sisaket
 Surin
 Ubon Ratchathani
 Udon Thani
 Yasothon
 Bueng Kan

Tham khảo

Vùng của Thái Lan
Isan
Sri Jayawardenepura Kotte

Sri Jayawardenepura Kotte (, ) còn gọi là Kotte, là thủ đô hành chính của Sri Lanka. Thành phố này nằm phía đông kề với thủ đô thương mại Colombo, nên còn được gọi là Thủ đô mới. Quốc hội Sri Lanka đã được dời về đây từ khi khánh thành tòa nhà quốc hội mới ngày 29 tháng 4 năm 1982. Sri Jayewardenapura-Kotte có 115.826 dân vào năm 2001, diện tích 17 km², mật độ dân số 3.300 người/km².

Tham khảo

Thành phố Sri Lanka
Thủ đô của châu Á
Cộng đồng quy hoạch
Valencia

Valencia (tiếng Tây Ban Nha: Valencia [βa'lenθja]; tiếng Valencia: València [vaˈlensia]) là thủ phủ của Cộng đồng tự trị Valencia. Đây là thành phố lớn thứ 3 Tây Ban Nha và là một vùng công nghiệp của Costa del Azahar ở Tây Ban Nha. Dân số nội thị Valencia là 796.549 năm 2005, của khu vực đô thị là 1.012.000 năm 2000, dân số vùng đô thị là 1.623.724 người năm 2005. Valencia có khi hậu Địa Trung Hải với mùa hè khô ấm và mùa đông ôn hòa.

Khí hậu

Một vài bức ảnh

Hình ảnh

Tham khảo

Thành phố của Tây Ban Nha
Comarca của Cộng đồng Valencia
Cố đô
Đô thị ở Valencia
Khu dân cư ở tỉnh Valencia
Năm 138 TCN
Thủ đô cựu quốc gia
Thành phố cảng Địa Trung Hải ở Tây Ban Nha
Thành phố ven biển ở Tây Ban Nha
Chi Sa mộc

Chi Sa mộc hay chi Sa mu (danh pháp khoa học: Cunninghamia) là một chi của 1 hoặc 2 loài cây thân gỗ, thường xanh, thuộc họ Hoàng đàn (Cupressaceae). Chúng có nguồn gốc ở khu vực Trung Quốc, Đài Loan và miền bắc Việt Nam, các cây lớn có thể cao tới 50–55 m. Tên gọi khoa học của chi này được đặt theo tên của Dr. James Cunningham, một bác sĩ người Anh đã đưa các loài này vào gieo trồng năm 1702.

Hình dáng chung của các loài cây này là hình nón với các cành ngang mọc thành tầng, thông thường hơi rủ xuống ở phía đầu cành.

Hai loài này khá giống nhau, và các chứng cứ di truyền học gần đây gợi ý mạnh mẽ cho việc hợp nhất hai loài này thành một. Do C. lanceolata là tên khoa học được công bố đầu tiên nên tên gọi này có ưu thế khi hai loài được hợp nhất. Trong quá khứ, chi này thông thường được xếp trong họ họ Bụt mọc (Taxodiaceae), nhưng họ này hiện nay chỉ được coi là một phần của họ Cupressaceae. Một số ít các nhà thực vật học còn coi nó thuộc về họ riêng của chính nó là Cunninghamiaceae, nhưng điều này ít được công nhận.

Các loài trong chi Cunninghamia có các lá kim với ngạnh mềm, dai như da, cứng, màu xanh lục tới xanh lục-lam, mọc vòng xung quanh thân theo hình cung đi lên; các lá này dài 2–7 cm và rộng 3–5 mm (tại phần gốc lá), và mang hai dải khí khổng màu trắng hay trắng ánh lục ở phía dưới và đôi khi là ở phía trên mặt lá. Tán lá có thể trở thành màu nâu đồng khi thời tiết quá lạnh.

Các nón nhỏ và không dễ thấy khi thụ phấn vào cuối mùa đông, các nón đực mọc thành cụm khoảng 10-30 nón, còn các nón cái mọc đơn lẻ hoặc 2-3 nón cùng nhau.

Các nón hạt chín sau 7-8 tháng, dài khoảng 2,5-4,5 cm, hình trứng hoặc hình cầu, với các vảy mọc xoắn; mỗi vảy chứa 3-5 hạt. Chúng thường phát triển nhanh (với chồi sinh dưỡng mọc trên đỉnh của nón) trên các cây do người trồng; nhưng lại hiếm ở cây mọc hoang, và có thể là giống cây trồng được chọn lọc để dễ dàng nhân giống bằng phương pháp sinh dưỡng trong trồng rừng.

Khi cây càng lớn thì thân của nó có xu hướng tạo ra các chồi rễ mút xung quanh gốc, cụ thể là sau khi bị các vết thương ở thân hay rễ, và các chồi rễ mút này sau đó có thể phát triển để tạo thành cây nhiều thân. Vỏ của các thân cây lớn có màu nâu dễ dàng bị lột ra để lộ phần vỏ bên trong màu nâu đỏ.

Gỗ sa mộc là loại gỗ được đánh giá cao tại Trung Quốc, do nó là loại gỗ mềm có hương thơm và khá bền, tương tự như của hồng sam Bắc Mỹ (Sequoia sempervirens) và bách Nhật Bản (Cryptomeria japonica). Cụ thể, nó được dùng sản xuất các loại quan tài cũng như trong xây dựng đền miếu, tại những nơi mà hương thơm được đánh giá cao. Nó cũng được trồng làm cây cảnh trong các công viên và các khu vườn lớn, tại đây thông thường nó cao khoảng 15–30 m.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Arboretum de Villardebelle: Ảnh các nón
Arboretum de Villardebelle: Ảnh cây
Cơ sở dữ liệu thực vật hạt trần-Cunninghamia
Thực vật Trung Hoa-Cunninghamia

Thực vật Lào
Thực vật Việt Nam
Thực vật Trung Quốc
Cây Lào
Thực vật Đài Loan
Kampong Cham (thành phố)

Kampong Cham là tỉnh lỵ tỉnh Kampong Cham của Campuchia. Đây là thành phố lớn thứ ba của Campuchia với dân số 63.771 người (2006) và nằm bên sông Mê Kông. Thành phố nằm trên Quốc lộ 7 và cách thủ đô Phnôm Pênh 124 km về phía đông bắc, mất khoảng 2-2,5 giờ đi xe hơi hoặc ca-nô. Tọa độ của thành phố là 12.00° vĩ bắc, 105.46° kinh đông.

Năm 2001, Cầu Kizuna đã được hoàn thành và trở thành cây cầu đầu tiên bắc qua sông Mekong tại Campuchia. Cầu được xây với vốn việc trợ 56 triệu đô la Mỹ của chính phủ Nhật Bản. Với chiều dài 1500 mét, cầu đã giữ danh hiệu cầu dài nhất Campuchia cho đến khi cầu Thái Lan-Campuchia dài 1.900 mét được xây tại Koh Kong năm 2002.

Vị trí 
Theo chiều kim đồng hồ từ phía bắc, Kampong Cham giáp với huyện Kampong Siem, huyện Tbong Khmum nằm ở ranh giới phía đông. Phía nam của Kampong Cham là huyện Koh Sotin. Kampong Siem nằm ở ranh giới phía tây.

Hành chính

Nhân khẩu 

Huyện được chia thành 4 sangkat và 31 làng (phum).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kampong Cham at Royal Government of Cambodia website 
Kampong Cham at Ministry of Commerce website

Xem thêm
 Người Chăm
 Tiếng Chăm

Tham khảo

Thành phố của Campuchia
Tỉnh Kampong Cham
Tỉnh lỵ Campuchia
Kampot

Kampot là một tỉnh phía nam Campuchia, vùng đất này còn được gọi là Cần Bột trong lịch sử Việt Nam thời kỳ nhà Nguyễn.

Phía bắc giáp các tỉnh Kampong Speu và Koh Kong, phía nam giáp tỉnh An Giang của Việt Nam, phía đông giáp tỉnh Takéo, phía tây giáp hai tỉnh Sihanoukville, Kep và vịnh Thái Lan.

Hành chính 
Tỉnh có 1 thị xã và 8 huyện là:
 0701 Angkor Chey
 0702 Banteay Meas
 0703 Chhuk
 0704 Chum Kiri
 0705 Dang Tong
 0706 Kampong Trach
 0707 Tuek Chhou
 0708 Krong Kampot

Ảnh

Tham khảo 

Bản đồ hành chính tỉnh Kampot.

Liên kết ngoài 
 kampot.sihanoukville 

Tỉnh của Campuchia
Vịnh Thái Lan
Mondulkiri

Mondulkiri (tiếng Khmer: ខេត្តមណ្ឌលគិរី) là một tỉnh phía đông của Campuchia, phía tây giáp tỉnh Kratié, phía bắc giáp tỉnh Ratanakiri, phía đông bắc giáp tỉnh Stung Treng, phía đông và nam giáp tỉnh Đắk Lắk, Lâm Đồng và thành phố Đồng Nai của Việt Nam. Thủ phủ là thị trấn Senmonorom. Đơn vị hành chính dưới tỉnh chia làm 4 huyện, 1 thành phố trực thuộc tỉnh, 21 xã và 98 ấp. Đây là tỉnh rộng nhất nhưng dân số lại nhỏ nhất Campuchia.

Tên gọi của tỉnh có nghĩa là "ngọn núi Mạn-đồ-la" trong tiếng Khmer. Biểu tượng của tỉnh là bò xám, cũng là quốc thú của Campuchia. Thời nhà Nguyễn, Việt Nam gọi Mondul Kiri này là Ngọc Bài.

Địa lý 
Tỉnh này chủ yếu là đồi núi, có ba thác nước lớn là: Thác Bou Sra, Sen Monorom và thác Romnea. Dân cư thưa thớt nhất (32.407 người trên diện tích 14.288 km²) nước. Các cộng đồng dân tộc ít người bản địa có tổng số 53.444 người, tương đương 57,20% tổng dân số của tỉnh, gồm tám dân tộc, gồm: Pnong, Kroleng, Kreang, Steang, Tampoun, Jarai, Thmoun và Koy.

Tại khu vực Okvau của tỉnh này có mỏ vàng với trữ lượng dự đoán là 8,1 triệu tấn quặng.

Theo báo cáo của tổ chức phi chính phủ quốc tế Global Witness, tỉnh này đang đối mặt tình trạng phá hoại rừng nguyên sinh gây ra bởi các vụ chặt cây đốn gỗ phi pháp.

Lịch sử 
Vương triều Angkor, hoặc gọi là Đế quốc Khmer, tồn tại từ thế kỉ IX đến thế kỉ XV, quốc thế hưng thịnh, văn hoá rực rỡ, bản đồ bao gồm toàn bộ Campuchia ngày nay cùng với một phần lãnh thổ của ba nước Thái, Lào, Việt. Năm 1430, vương triều Ayutthaya xâm lược Campuchia, bao vây thành Angkor bảy tháng, cuối cùng đánh phá Angkor. Do Angkor nằm quá gần biên giới Xiêm La, nên Campuchia từ bỏ Angkor, dời đô về Phnôm Pênh.

Năm 1960, quốc vương Campuchia Norodom Sihanouk ra lệnh thành lập Mondulkiri từ tỉnh Kratié. Senmonorom được chọn làm làm thủ phủ vào năm 1962. Trong Chiến tranh Việt Nam vào cuối những năm 1960, Mondulkiri là nơi đặt ba căn cứ cách mạng của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, khiến cho lực lượng Hoa Kì đột kích và ném bom với số lượng lớn. Năm 1970, tỉnh này nằm dưới sự thống trị của Khmer Đỏ. Sau đó, phần lớn dân chúng bị cưỡng bức di dời đến huyện Kaoh Nheaek nhằm cung cấp lao động cho việc trồng lúa. Trường học, bệnh viện và toàn bộ làng mạc bị phá huỷ. Có tới một nửa số người trong tỉnh đã chết trong quá trình cưỡng bức di cư vào những năm 1970.

Người Bunong dường như đã cư trú ở tỉnh này khoảng 2000 năm, nhưng có rất ít tài liệu đề cập, trước khi thực dân Pháp đô hộ Campuchia vào năm 1864. Giống như những người khác trong tỉnh, người Bunong bị yêu cầu rời đi vào từ năm 1970, và chỉ có thể trở về quê hương truyền thống sau năm 1980.

Phân chia đơn vị hành chính 
Đơn vị hành chính dưới tỉnh chia làm 4 huyện, 1 thành phố trực thuộc tỉnh, 21 xã và 98 ấp.

Trừ thành phố Senmonorom và huyện Kaev Seima, các huyện còn lại của Monduk Kiri đều giáp với Việt Nam ở phía đông.

Tham khảo

Tỉnh của Campuchia

Tỉnh Campuchia giáp Việt Nam
Koh Kong

Koh Kong (Khétt Kaôh Kŏng, Khết Kaôh Kŏng trước 1996) là một tỉnh của Campuchia. Tên của tỉnh có nghĩa là "Tỉnh đảo Kŏng". Tỉnh lị là Krŏng Kaôh Kŏng. Đảo Kong hay Koh Kong nằm cách tỉnh lỵ khoảng 20 km về phía tây nam.

Koh Kong là một tỉnh miền núi và duyên hải, phía tây và nam trông ra vịnh Thái Lan, phía bắc và đông là dãy núi   Phnom Kravanh. Phần lớn diện tích của tỉnh là rừng núi.

Koh Kong giáp với tỉnh khác của Campuchia gồm Preah Sihanouk và tỉnh Kampong Speu ở phía Đông, Pursat ở phía Bắc. Tỉnh còn có biên giới ngắn với tỉnh Trat của Thái Lan.

Tỉnh này có 7 huyện (srŏk):
 0901 Botum Sakor
 0902 Kiri Sakor
 0903 Kaôh Kŏng
 0904 Khemarak Phoumin
 0905 Mondol Seima
 0906 Srae Ambel
 0907 Thma Bang

Vùng đất này còn được gọi là Khải Biên trong lịch sử Việt Nam thời kỳ nhà Nguyễn.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 

Tỉnh của Campuchia
Tỉnh Koh Kong
Vịnh Thái Lan
Stung Treng (tỉnh)

Stung Treng là một tỉnh ở cao nguyên đông bắc của Campuchia, tên gọi trước đây là Xieng Teng, là một bộ phận của Đế quốc Khmer, sau đó là vương quốc Lan Xang và Champasak của Lào. Tỉnh này được chuyển về cho Campuchia vào năm 1904 trong thời Liên bang Đông Dương.

Hành chính
Tỉnh này có 5 huyện (srok) và 1 thị xã (krong):
 1901 Sesan
 1902 Siem Bouk
 1903 Siem Pang
 1904 Stung Treng (thị xã)
 1905 Thala Barivat
 1906 Borei O'Svay Sen Chey

Tham khảo

Tỉnh của Campuchia
Sân bay quốc tế Bảo An Thâm Quyến

Sân bay quốc tế Bảo An Thâm Quyến (tiếng Anh:Shenzhen Bao'an International Airport) hay là Huangtian Airport  tọa lạc tại làng in Huangtian, Quận Bảo An, Thâm Quyến, Quảng Đông, Trung Quốc, cách quận trung tâm 32 km. Sân bay này mở cửa ngày 12/10/1991 với diện tích 10,8 km2. Năm 2009, 24.486.406 lượt khách thông qua, xếp thứ 5 trong các sân bay Trung Quốc. Dự báo đến năm 2012, đây là sân bay lớn thứ ba của Miền Nam Trung Quốc, sau Sân bay quốc tế Hong Kong và Sân bay quốc tế Bạch Vân Quảng Châu

Các hãng hàng không và điểm đến 
Sân bay gồm 3 nhà ga chính:
Terminal A - Chuyến bay nội địa
Terminal B - Chuyến bay nội địa
Terminal D - Chuyến bay quốc tế và Hongkong、Macau、Trung Quốc.

Hành khách nội địa

Hành khách quốc tế

Hàng hóa

Liên kết ngoài 
Official website
Shenzhen city government website  (in Simplified Chinese)
PRD A5 Forum
Name change of the airport  (in Simplified Chinese)

Xem thêm

Bảo An Thâm Quyến
Thâm Quyến
Kodomo manga

Kodomo manga, tên đầy đủ là  và thuật ngữ nói về anime cùng thể loại  là thể loại truyện tranh manga và hoạt hình anime Nhật Bản dành cho trẻ em dưới 10 tuổi, hay nói cách khác là dành cho người đọc nhỏ tuổi hơn lứa tuổi của shonen và shojo. Vì vậy, truyện tranh kodomo thường mang tính giáo dục rất cao, và mỗi chương thường độc lập với nhau và có độ dài không lớn, phù hợp với thị hiếu của trẻ em.

Một số truyện tranh Kodomo tiêu biểu 
 Doraemon - về một chú mèo máy đến từ tương lai cùng với những bảo bối thần kỳ với nhiệm vụ giúp đỡ một cậu học trò hậu đậu.
 Soreike! Anpanman - về một siêu anh hùng có cái đầu làm bằng bánh anpan và những người bạn làm từ thức ăn của anh ta.
 Cuốn từ điển kì bí - cũng như Doraemon, truyện kể về cậu bé Kiteretsu là nhà phát minh và robot Korosuke.
 Animal Yokochō - về một cô bé khám phá ra một cánh cổng đến một thế giới khác và 3 sinh vật giống như loài thú ở thế giới đó thường xuyên đến thăm cô.
 Doubutsu no Mori Hohinda Mura da Yori - Truyện này dựa trên xêri Animal Crossing.
 Kocchi Muite! Miiko - Kể về cuộc sống thường ngày của cô bé Yamada Miiko

Xem thêm
 Shōnen manga: Manga dành cho các chàng trai trẻ
 Shōjo manga: Manga dành cho các cô gái trẻ
 Seinen: Manga dành cho nam giới trưởng thành
 Josei: Manga dành cho phụ nữ trưởng thành

Tham khảo

Thuật ngữ anime và manga
Kodomo manga
Tổ chức ACMECS

Tổ chức ACMECS, tên đầy đủ là Tổ chức Chiến lược hợp tác kinh tế Ayeyarwady - Chao Phraya - Mê Kông, được thành lập tháng 11 năm 2003 theo sáng kiến của Thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra nhằm mục đích tăng cường các hoạt động hợp tác kinh tế giữa các nước ở khu vực Đông Nam Á lục địa.

Các thành viên
Bốn thành viên sáng lập nên ACMECS là Myanmar, Thái Lan, Lào và Campuchia. Việt Nam chính thức tham gia ACMECS từ ngày 10 tháng 5 năm 2004.

Hội nghị Cấp cao ACMECS
Hội nghị Cấp cao ACMECS là hội nghị quan trọng nhất của ACMECS và được tổ chức hai năm một lần. Lần thứ nhất được tổ chức tại Bagan (Myanmar) năm 2003 đồng thời là hội nghị thành lập ACMECS. Hội nghị lần thứ hai tổ chức tại Bangkok năm 2005. Hội nghị lần thứ ba tổ chức tại Hà Nội vào tháng 11 năm 2008. Theo dự kiến, hội nghị lần thứ tư sẽ diễn ra tại Campuchia vào năm 2010.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thủ tướng Phan Văn Khải dự hội nghị ACMECS

Cộng đồng kinh tế ASEAN
Kinh tế Myanmar
Kinh tế Thái Lan
Kinh tế Lào
Kinh tế Campuchia
Kinh tế Việt Nam
Tổ chức kinh tế quốc tế
Tổ chức quốc tế châu Á
Tổ chức chính trị quốc tế
Tổ chức thành lập năm 2003
Quy đầu

Quy đầu (chữ Hán: 龜頭, tức là "đầu rùa") là đầu nhạy cảm và cương cứng được của dương vật. Qui đầu được bao bọc toàn phần hay bán phần bởi bao quy đầu. Quy đầu phơi bày hoàn toàn khi da quy đầu tuột khỏi nó khi giao hợp hay thủ dâm do dương vật cương cứng và vươn thẳng nở rộng, hay do cắt bao quy đầu.

Từ nguyên 
Do quy đầu có lớp da có thể bao phủ hoặc tuột xuống để lộ quy đầu giống đầu con rùa cũng có thể rút ra vào nên gọi là quy đầu (đầu rùa).

Chi tiết giải phẫu 

Qui đầu là một phần của đầu thể xốp (corpus spongiosum) được nở rộng và có hình nón cụt. Mặt dưới của quy đầu cũng nằm dựa vào phần đỉnh tròn của 2 thể hang (corpora cavernosa penis). Ở đỉnh của qui đầu là một lỗ rãnh dài gọi là lỗ tiểu hay lỗ niệu đạo (tinh dịch cũng được phóng ra ngoài lỗ này). Vòng nở ngoài của phần đáy của qui đầu gọi là vành quy đầu (corona glandis), lớp vành ngoài này phủ lấy một đường rãnh tròn gọi là rãnh quy đầu (the coronal sulcus), dưới rãnh này là cổ dương vật.

Nam giới độ tuổi 20-30 tuổi thường xuất hiện ở vùng rãnh quy đầu những hạt nhỏ li ti đồng dạng, xếp thành 2 hoặc 3 hàng chạy xung quanh rãnh quy đầu, không gây ra triệu chứng gì. Chúng được gọi là chuỗi hạt ngọc dương vật ("Hirsuties coronae glandis" hay là "Pearly penile papules"). Chúng hoàn toàn vô hại

Da qui đầu có chức năng bảo vệ và duy trì độ ẩm của lớp niêm mạc của da quy đầu. Với những đàn ông đã cắt bao quy đầu, quy đầu thường xuyên lộ ra ngoài và khô. Szabo và Short cho thấy dương vật đã cắt bao quy đầu sẽ không có lớp keratin dày hơn.

Một số nghiên cứu đã cho thấy rằng quy đầu cũng không kém phần nhạy cảm ở nam giới đã cắt bao quy đầu và không cắt, trong khi những người khác đã nói rằng nó là nhạy cảm hơn ở nam giới không cắt bao quy đầu.

Xem thêm
 Bao quy đầu
 Cắt bao quy đầu

Tham khảo

Hệ sinh dục nam
Giải phẫu
Vườn quốc gia Taman Negara

Taman Negara là một vườn quốc gia được thành lập vào năm 1938/1939 trên khu vực dãy Titiwangsa với cái tên ban đầu là Vườn quốc gia Vua George V. Sau khi độc lập, nó được đổi tên thành Taman Negara có nghĩa là "vườn quốc gia" trong tiếng Mã Lai. Tổng diện tích của vườn quốc gia này là 4.343 km&sup2. Vườn quốc gia này nổi tiếng khi nơi đây có một trong những khu rừng mưa nhiệt đới lâu đời nhất thế giới, ước tính lên đến 130 triệu năm tuổi. Khu rừng mưa lâu đời nhất thế giới thuộc về rừng mưa nhiệt đới Daintree ở Queensland, Úc khi ước tính nó đạt 135 - 180 triệu năm tuổi.

Vườn quốc gia Taman Negara nằm trên ba tiểu bang Pahang, Kelantan và Terengganu và được quản lý theo mỗi đạo luật riêng của từng bang. Phần diện tích lớn nhất của vườn nằm tại bang Pahang (2.477 km²), tiếp theo là Kelantan (1.043 km²) và Terengganu (853 km²)

Vườn quốc gia phát triển với mục đích trở thanh một địa điểm du lịch sinh thái nổi tiếng ở Malaysia. Tại đây có một số điểm tham quan địa chất và đa dạng sinh học. Gunung Tahan (núi Tahan) là điểm cao nhất Malaysia bán đảo (phần bán đảo Bán đảo Mã Lai của Malaysia). Đỉnh núi là địa điểm leo núi phổ biến, có thể bắt đầu khởi hành từ làng Kuala Tahan hoặc thị trấn Merapoh.

Vườn quốc gia là nhà của một số loài động vật có vú quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng bao gồm Hổ Mã Lai, khỉ đuôi dài, Bò tót Mã Lai, voi Ấn Độ; các loài chim như Trĩ sao, gà rừng lông đỏ và số ít loài Gà tiền Mã Lai. Sông Tahan được vệ để bảo tồn loài cá Mahseer (tiếng Mã Lai là kelah ikan, tên gọi chung cho các loài cá của chi Tor và Neolissochilus)

Những địa điểm hấp dẫn khác được tìm thấy gần Kuala Tahan (trụ sở của vườn quốc gia ở Pahang) bao gồm một lối đi trên các tán cây, Gua Telinga (hệ thống hang động), Lata Berkoh (thác). Du khách có thể tận hưởng cảnh quan hoang sơ của những khu rừng mưa nhiệt đới, ngắm các loài chim hay phượt rừng hay ngắm nhìn quang cảnh trên sông Tahan.

Tất cả du khách đến công viên phải có giấy phép của Bộ Động vật hoang dã và Vườn quốc gia Malaysia.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tourism Malaysia - Taman Negara 
 Department of Wildlife and National Parks
 Jerantut KTM Railway Station 

Taman Negara
Taman Negara
Rừng nguyên sinh
Thành Hwaseong

Hwaseong (Hangul: 화성; Hanja: 華城; Hán Việt: Hoa Thành) là một pháo đài bao quanh trung tâm thành phố Suwon, thủ phủ của tỉnh Gyeonggi, Hàn Quốc. Nó được xây dựng từ năm 1794 đến 1796 bởi vua Triều Tiên Chính Tổ để vinh danh và chứa những di vật của cha mình là Trang Hiến Thế Tử, người đã bị vua cha là Triều Tiên Anh Tổ buộc tử. Pháo đài này nằm cách  về phía nam của Seoul bao quanh phần lớn khu vực trung tâm của Suwon, gồm cung điện Haenggung của vua Chính Tổ. Pháo đài và cung điện đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới từ năm 1997.

Bối cảnh
Vua Triều Tiên Chính Tổ cho xây dựng pháo đài này để chuẩn bị cho việc rời đô từ Seoul đến Suwon. Suwon được dự định sẽ là vị trí chiến lược để kết nối Seoul với Biển Tây (Hoàng Hải) và Trung Quốc. Nhà vua muốn rời khỏi cuộc xung đột phe phái trong triều đình để tiến hành cải cách và tin rằng, Suwon có tiềm năng phát triển thành một thủ đô mới thịnh vượng hơn. Để khuyến khích tăng trưởng, ông ra lệnh cho mọi người chuyển đến Suwon với việc cắt giảm chi phí sinh hoạt đáng kể và miễn thuế cho họ trong mười năm. Ngoài ra, ông cũng đã ra lệnh cho xây dựng các công trình công cộng, chẳng hạn như các cơ sở giáo dục để tạo điều kiện tốt hơn.

Xây dựng
Pháo đài được xây dựng trong khoảng hai năm rưỡi, từ 1794 đến 1796 theo thiết kế của kiến trúc sư Jeong Yakyong, người sau này trở thành một nhà lãnh đạo nổi tiếng của phong trào Silhak. Silhak có nghĩa là học tập thực tế, khuyến khích sử dụng khoa học và công nghiệp, và vị kiến trúc sư này đã kết hợp các thiết kế pháo đài từ Hàn Quốc và Trung Quốc cùng với khoa học đương đại vào thiết kế của mình. Việc sử dụng gạch làm vật liệu xây dựng cho pháo đài và sử dụng ròng rọc, cần cẩu một cách hiệu quả cũng là do ảnh hưởng của Silhak.

Việc xây dựng pháo đài cũng là hành động để phản ứng lại trước những thất bại của nhà Triều Tiên trong cuộc xâm lược của Nhật Bản. Vào thời điểm đó, mô hình xây dựng pháo đài phổ biến ở Hàn Quốc là tạo ra một bức tường đơn giản cho thành phố hoặc thị trấn, và một pháo đài núi riêng biệt mà người dân có thể sơ tán khi có chiến tranh. Tuy nhiên, pháo đài này được xây dựng bao gồm các yếu tố của một bức tường, pháo đài phòng thủ, trung tâm thị trấn, bốn cổng chính được sử dụng làm cổng ra vào thị trấn. Các bệ phóng tên được xây dựng dọc theo thành lũy với lan can và lỗ châu mai giúp việc phòng thủ dễ dàng, trong khi bức tường cũng có nhiều cửa bí mật cho việc tấn công.

Pháo đài đã mất 700.000 giờ công để xây dựng và tiêu tốn 870.000 nyang, đơn vị tiền tệ vào thời điểm đó và 1500 bao gạo để trả cho công nhân. Trước đây, công việc của triều đình được thực hiện bằng việc sưu dịch, nhưng trong trường hợp này, công nhân được trả tiền, một dấu hiệu khác của ảnh hưởng Silhak.

Hình ảnh

Tham khảo

Di sản thế giới tại Hàn Quốc
Nhà Triều Tiên
Suwon
Công trình xây dựng Suwon
Thượng đế

Thượng đế () là thuật từ để chỉ "Vị vua trên cao" hay "Thần linh tối cao" trong quan niệm tín ngưỡng cổ của Trung Hoa, đặc biệt là thần học trong các văn tịch thời Thương, tương đương với thuật từ Thiên thời Chu sau này.

Mặc dù tín ngưỡng cổ truyền Trung Hoa thường dùng từ "Thiên" để đề cập tới ý niệm thần linh tuyệt đối của vũ trụ, "Thượng đế" tiếp tục được dùng trong nhiều truyền thống như một số trường phái triết học Trung Quốc hay một số khuynh hướng Nho giáo nhất định, một số tín ngưỡng cứu độ Trung Quốc, và các hệ phái Cơ Đốc Kháng Cách tại Trung Quốc. Thuật từ này hiện nay còn được dùng để đề cập tới thần linh tối cao theo nghĩa phổ quát, kể cả trong các bối cảnh thế tục tại Trung Quốc, Đài Loan, Hong Kong. Tương tự như vậy, thuật từ "Thượng đế" trong tiếng Việt được dùng để đề cập tới Đấng tối cao trong các tôn giáo.

Từ nguyên 

Từ "Thượng Đế" trong tiếng Việt là từ Hán Việt từ văn hóa Trung Hoa. Chữ Thượng –  là "ở trên" ở đây là trên Trời và Đế –  là danh hiệu từ thời Bách Việt, từ Hoàng đế (),  danh xưng vua Tàu nghĩ ra bởi Tần Thủy Hoàng. Nguồn gốc từ bắt nguồn từ thần thoại Tam Hoàng Ngũ Đế, trong đó có Hoàng Đế (), vị quân chủ huyền thoại và là anh hùng văn hoá văn minh được coi là thủy tổ của mọi người Hán. Nhưng từ  chỉ chung các vị Thần từ thời nhà Thương.

Biểu tượng Thượng đế

Xem thêm 
Thiên Chúa
Allah 
Ngọc Hoàng Thượng đế
Cao Đài
Haneullim (Hàn Quốc)
Amenominakanushi (Nhật Bản)
Tengri (Trung Á)
Brahma
 Thượng đế của khoảng hở
 Thượng Đế trong đạo Islam
 Takbir

Tham khảo

Tôn giáo
Tín ngưỡng
Nho giáo
Tín ngưỡng Trung Hoa
Thần thoại Trung Hoa
Thiên Chúa
Jongmyo

Tông miếu Triều Tiên (Hangul: 종묘; Han-ja: 宗廟, Hán Việt: Tông Miếu) là một đền thờ Khổng giáo dành cho việc tưởng niệm các vị quốc vương và vương hậu của Nhà Triều Tiên (1392–1897). Đây là đền thờ Nho giáo lâu đời nhất còn được bảo tồn và các nghi lễ truyền thống vẫn tiếp tục từ thế kỷ 14. Những đền thờ như vậy đã tồn tại từ thời Tam Quốc (57-668) nhưng ngày nay đã không còn tồn tại. Đền thờ đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1995.

Đền thờ này tiếp giáp với Xương Đức cung và Xương Khánh cung ở phía nam. Chúng từng được nối với nhau từ triều đại nhà Triều Tiên nhưng sau đó bị ngăn cách bởi một con đường được xây dựng bởi thực dân Nhật Bản. Ngày nay, có một kế hoạch xây dựng để phục hồi cấu trúc ban đầu của ngôi đền.

Đền thờ chính được xây dựng từ tháng 10 năm 1394 khi vị vua đầu tiên của nhà Triều Tiên là Thái Tổ Thần Vũ dời đô đến Seoul. Nó đã bị phá hủy bởi hỏa hoạn trong các cuộc xâm lược của Nhật Bản, sau đó được xây dựng lại vào năm 1608.

Lịch sử
Khi được xây dựng vào năm 1394, đây là một trong những tòa nhà dài nhất châu Á, nếu không muốn nói là dài nhất thế giới. Sảnh chính của nó được gọi là Chính điện có 7 phòng. Mỗi phòng được dành cho một vị vua và hoàng hậu. Khu phức hợp sau đó được mở rộng dưới triều đại của Thế Tông (1418–1450), người đã cho xây dựng hội trường Vĩnh Ninh điện (Hội trường của sự sung túc vĩnh cửu). Do nhu cầu để chứa những bia khắc tưởng niệm cho các vị vua sau này mà khu phức hợp tiếp tục được mở rộng cho đến khi có tổng cộng 19 gian phòng. Tuy nhiên, trong Nhâm Thìn Oa loạn, những kẻ xâm lược Nhật Bản đã đốt cháy ngôi đền ban đầu và một khu phức hợp mới được xây dựng vào năm 1601 và tồn tại cho đến ngày nay. Các bia khắc được bảo toàn khi được giấu trong nhà của một thường dân. Có tổng cộng 19 bia tưởng niệm của các vị vua và 30 bia tưởng niệm của các vị hoàng hậu đặt trong 19 phòng. Mỗi phòng đều đơn giản trong cả thiết kế lẫn đồ trang trí. Ngoài bia tưởng niệm còn có một bảng liệt kê những thành tựu của mỗi vị vua. Chính điện hiện là Quốc bảo Hàn Quốc số 227 và là tòa nhà truyền thống dài nhất Hàn Quốc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official website 
UNESCO Jongmyo shrine
UNESCO Masterpiece of the Oral and Intangible Heritage of Humanity Jongmyo Daeje ceremony 
Jongmyo Jeryeak: Official Seoul City Tourism
 Jongmyo Shrine: Official Site of Korea Tourism Org  
Life in Korea: Jongmyo
Asian Historical Architecture: Jongmyo
The Seoul Guide: Jongmyo Shrine

Di sản thế giới tại Hàn Quốc
Khởi đầu năm 1394
Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại
Quận Jongno
Công trình xây dựng Seoul
Quốc bảo của Hàn Quốc
Tép moi

Ruốc, tép biển, tép moi, moi, hay khuyếc, là động vật giáp xác mười chân sống ở vùng nước lợ hay nước mặn ven biển thuộc chi Acetes, họ Moi biển (Sergestidae).

Ruốc dạng như tôm nhỏ, chỉ lớn khoảng 10–40 mm tùy thuộc vào ruốc cái hay đực. Hai loài chính đánh được ở Đông Nam Á là A. indicus và A. japonicus.

Màu trứng của ruốc khác nhau tùy theo loài, phân bố vị trí địa lý. Trứng của loài Acetes japonicus có màu xanh lá phân bố ở biển Ariake - Nhật Bản (Soejima, 1926), không màu ở Okayama - Nhật Bản (Yasuda et al., 1953). Trong khi đó, trứng của loài Acetes chinensis lại có màu cam ở Hàn Quốc (Yoshida, 1949), màu xanh lá cây - đà ở thân tế bào và không màu trong suốt ở vịnh Liaotung - Trung Quốc (Liu & Yang, 1981), không màu trong suốt ở Pohai (Wu, 1991). Pilai (1973) cũng chú thích rằng trứng của loài Acetes indicus có màu đất vàng.

Nó phát triển lớn hơn hai lần kích thước ban đầu hoặc nhiều hơn. Trứng nở vào đầu năm, ấu trùng lớn, trưởng thành và đẻ trứng trong cùng một năm.

Khu vực phân bố của các loài ruốc trải dài từ bờ tây Ấn Độ sang Thái Lan, Indonesia, Biển Đông và ngược lên Đài Loan, Nhật Bản

Do kích thước của ruốc quá nhỏ nên chúng thường chỉ được dùng để làm mắm (mắm ruốc, mắm tôm hoặc mắm chua); hay phơi khô rồi xay vụn thành bột ruốc.

Phân loại
Chi này chứa 14 loài đã biết, được liệt kê tại đây với tên gọi thông thường bằng tiếng Anh của FAO:
Acetes americanus Ortmann, 1893 
Acetes binghami Burkenroad, 1934
Acetes chinensis Hansen, 1919 
Acetes erythraeus Nobili, 1905 
Acetes indicus H. Milne-Edwards, 1830 
Acetes intermedius Omori, 1975 
Acetes japonicus Kishinouye, 1905 
Acetes johni Nataraj, 1947
Acetes marinus Omori, 1975
Acetes natalensis Barnard, 1950
Acetes paraguayensis Hansen, 1919
Acetes serrulatus (Krøyer, 1859) 
Acetes sibogae Hansen, 1919 
Acetes vulgaris Hansen, 1919

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Davidson, Alan. Seafood of South-East Asia. Berkeley, CA: Ten Speed Press, 2003. trang 132.

A
Động vật giáp xác thương mại
Động vật giáp xác ăn được
Mưa sao băng

Một trận mưa sao băng là một sự kiện thiên thể, trong đó con người quan sát được một số thiên thạch tỏa sáng, hoặc bắt nguồn từ cùng một điểm trên bầu trời đêm. Những thiên thạch này là do các dòng bụi vũ trụ đi vào bầu khí quyển Trái Đất với tốc độ rất cao trên quỹ đạo song song. Các bụi thiên thạch này nhỏ hơn một hạt cát, vì vậy hầu hết chúng đều tan rã và không bao giờ chạm vào bề mặt Trái Đất. Những trận mưa sao băng dữ dội hoặc bất thường được biết đến như những cơn bão sao băng và bão thiên thạch, có thể tạo ra hơn 1.000 thiên thạch mỗi giờ. Trung tâm Dữ liệu Sao băng liệt kê khoảng 600 mưa sao băng còn đang nghi ngờ trong đó khoảng 100 mưa sao băng được khẳng định chính thức.

Mưa sao băng hầu như xuất hiện vào những thời điểm giống nhau trong một năm. Nguyên nhân do các hạt bụi vũ trụ phân bố theo quỹ đạo hình elip và quay quanh Mặt Trời theo chu kì nhất định. Nếu quỹ đạo của Trái Đất cắt ngang quỹ đạo của một đám bụi vũ trụ nào đó thì ít nhất mỗi năm vào đúng thời điểm nhất định, Trái Đất sẽ một lần xuyên qua lớp bụi vũ trụ đó và xảy ra hiện tượng mưa sao băng trong thời gian đó.

Khi Trái Đất bay vào vùng có nhiều thiên thạch thì sẽ thường xuyên xảy ra hiện tượng mưa sao băng hơn.

Kho hình ảnh

Các trận mưa sao băng điển hình trong năm 2020 
 
Tên chính thức của chúng được International Astronomical Union đặt ra.

Mưa sao băng trong âm nhạc
Bài hát Mưa sao băng do Minh Khang sáng tác và Ngô Kiến Huy trình bày.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Basics of Meteor Observing , by Sky and Telescope
 Infography about Meteor Showers 
 North American Meteor Network
 Meteor Shower Photos and Info  (AOL Research & Learn)
 Meteor Showers , by Sky and Telescope
 Meteor showers Astronomy Cast episode #8, includes full transcript in PDF-format.
 Meteor Showers Online , by Gary W. Kronk
 Meteor Streams
 National Geographic News - Sky-Watcher Alert: Meteor Show Peaks This Week
 Six Not-So-Famous Summer Meteor Showers Joe Rao (SPACE.com)
 The American Meteor Society
 The International Meteor Organisation
 IMO 2008 Meteor Shower Calendar
 The Space Book by Eonitus

Mưa sao băng
Cầu Akashi-Kaikyō

, còn có tên tiếng Anh là Pearl Bridge, là một cầu treo kiểu kết cấu dây võng ở Nhật Bản bắc qua vịnh Akashi; nối Maiko ở Kobe với Iwaya của đảo Awaji và là một phần trong tuyến đường cao tốc Honshu – Shikoku. Đây là cây cầu treo có nhịp dài nhất thế giới tại thời điểm đó; chiều dài nhịp chính là 1991m. Tổng chiều dài cầu là 3911m.

Trước khi cầu Akashi-Kaikyo được xây dựng, hành khách phải đi lại bằng phà qua eo biển Akashi. Tuyến đường giao thông thủy này thực sự rất nguy hiểm vì thường xuyên có những cơn bão. Năm 1955, hai chiếc phà đã bị chìm ở eo biển này trong một cơn bão, cướp đi sinh mạng của 168 đứa trẻ. Sự việc này đã thuyết phục chính phủ Nhật Bản có kế hoạch xây dựng một cây cầu treo qua eo biển này. Ban đầu người ta có kế hoạch xây dựng một cây cầu có cả đường sắt, nhưng khi dự án bắt đầu vào tháng 4 năm 1986 nó đã bị hạn chế xuống chỉ dành cho đường bộ với sáu làn xe. Trên thực tế, công việc xây dựng đã không được tiến hành cho đến tháng 5 năm 1988 và vào ngày 5 tháng 4 năm 1998 cây cầu đã được khánh thành. Eo biển Akashi là một tuyến đường thủy quốc tế nên cần phải có bề rộng thông thuyền là 1500m.

Cầu có tất cả ba nhịp. Nhịp chính dài 1991 mét, hai nhịp biên dài 960 mét. Tổng chiều dài cầu là 3911 m. Ban đầu nhịp chính của nó là 1990 m, tuy nhiên nó đã bị kéo dài ra thêm một mét trong trận động đất ở Kobe vào ngày 17 tháng 1 năm 1995. Cầu được thiết kế với 2 hệ thống dầm cứng có khớp nối cho phép chịu đựng được sức gió 286 km/h (178 mph), chịu được động đất cấp 8.5 theo thang Richter và sự va đập của dòng nước. Cây cầu này cũng được thiết kế làm việc như hệ thống cân bằng dạng con lắc để điều chỉnh các dao động thường xuyên chống lại các lực tác dụng lên nó. Hai tháp chính cầu cao 298m so với mực nước biển.

Tổng chi phí ước tính khoảng 500 tỷ Yên (≈5 tỷ Đôla Mỹ). Chi phí này dự tính sẽ được thu hồi bằng thu phí qua cầu. Tuy nhiên, lệ phí qua cầu là quá cao (2300 Yen hay 20 Đôla Mỹ). Trớ trêu thay tại thời điểm đó có rất ít tài xế sử dụng cây cầu đắt đỏ này, thay vì đó họ sử dụng nhũng chiếc phà chậm hơn và rẻ hơn.

Hai công viên cũng được xây dựng gần cây cầu để dành cho du khách, một ở Maiko (có cả một bảo tàng nhỏ) và một ở Asagiri. Người ta có thể tới đó bằng đường xe lửa dọc bờ biển.

Tham khảo

Akashi-Kaikyo
Akashi-Kaikyo
Khởi đầu năm 1998 ở Nhật Bản
Cầu khánh thành năm 1998
Chùa Ninna

Chùa Ninna (tiếng Nhật: 仁和寺 Ninnaji; Hán-Việt:Nhân Hòa Tự) là đại bản doanh của phái Omura, Chân ngôn tông ở phía Đông thành phố Kyoto, Nhật Bản. Chùa thờ Như Lai A-di-đà. Đây là một bộ phận của Di sản văn hóa cổ đô Kyoto - một di sản thế giới được UNESCO công nhận.

Lịch sử 
Chùa được khởi công từ năm 886 bởi Nhật hoàng Koko. Tuy nhiên, khi Nhật hoàng Koko mất, chùa vẫn chưa được xây xong. Chùa được Nhật hoàng Uda xây tiếp và hoàn thành vào năm 888. Tên chùa "Ninna (Nhân Hòa)" là lấy theo niên hiệu của thời đại mà Nhật hoàng Uda trị vì.

Giữa thế kỷ 15, thời Loạn Onin, chùa đã bị thiêu trụi. Phần lớn các tòa còn lại ngày nay có niên hiệu từ thế kỷ 17 do Shogun Tokugawa Iemitsu xây lại và xây thêm gồm cả một ngôi tháp 5 tầng và một vườn trồng cây sơ-ri thấp.

Từ năm 888 đến 1869, theo truyền thống, các hoàng đế gửi con trai vào chùa làm sư trụ trì khi có chỗ khuyết vị trí đó.

Cảnh quan 
Ngôi chùa có các bức tường sơn vẽ màu xanh lá cây đẹp và một khu vườn có tường bao quanh. Phía sau ngôi chùa là một phiên bản thu nhỏ của renowned 88-temple walk in Shikoku.

Tham khảo

Ninna
Kyōto (thành phố)
Di sản thế giới tại Nhật Bản
Quốc bảo của Nhật Bản