HMS Sturgeon (73S)

HMS Sturgeon (73S) (tên tiếng Anh đặt theo họ cá tầm), là một tàu ngầm lớp S (1931) thuộc Nhóm I, được Hải quân Hoàng gia Anh chế tạo vào đầu thập niên 1930 trong giai đoạn hiện đại hóa lực lượng tàu ngầm. Hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, Sturgeon đã thực hiện ba mươi chuyến tuần tra tại các khu vực Đại Tây Dương và Địa Trung Hải. Đến tháng 5, 1943, con tàu được chuyển giao cho Hải quân Hoàng gia Hà Lan, và hoạt động dưới tên gọi HNLMS Zeehond cho đến khi xung đột kết thúc, rồi được hoàn trả cho Anh và bị tháo dỡ năm 1946. Sturgeon là chiếc duy nhất trong số bốn chiếc thuộc Nhóm I của lớp tàu ngầm S sống sót qua Thế Chiến II.

Thiết kế và chế tạo

Thiết kế 

Lớp tàu ngầm S được thiêt kế nhằm thay thế cho , như là một kiểu tàu ngầm nhỏ để tuần tra tại vùng biển bị giới hạn như Bắc Hải, Baltic và Địa Trung Hải. Chúng có trọng lượng choán nước  khi nổi và  khi lặn, lườn tàu có chiều dài chung , mạn tàu rộng  và mớn nước sâu . Con tàu có thể lặn sâu đến , và có một thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 38 sĩ quan và thủy thủ.

Lớp S trang bị hai động cơ diesel công suất , mỗi chiếc vận hành một trục chân vịt. Khi lặn, mỗi trục được vận hành bởi một động cơ điện công suất . Khi di chuyển trên mặt nước nó đạt tốc độ tối đa  và  khi lặn dưới nước. Tầm xa hoạt động của Nhóm 1 là  ở tốc độ , và có thể lặn xa  ở tốc độ .

Các con tàu có sáu ống phóng ngư lôi , tất cả được bố trí trước mũi, và có sáu quả ngư lôi dự phòng, nâng tổng số ngư lôi mang theo là 12 quả. Vũ khí trên boong tàu là một khẩu hải pháo  cùng một pháo phòng không Oerlikon 20 mm.

Chế tạo 
Sturgeon được đặt hàng vào ngày 2 tháng 7, 1930 trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo 1929, và được đặt lườn tại Xưởng tàu Chatham của Hải quân Hoàng gia ở Kent vào ngày 3 tháng 1, 1931. Nó được hạ thủy vào ngày 8 tháng 1, 1932, và nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia vào ngày 27 tháng 2, 1932. Nó là chiếc tàu chiến thứ ba của Hải quân Hoàng gia được đặt cái tên này.

Lịch sử hoạt động

HMS Sturgeon 
Vào lúc Chiến tranh Thế giới thứ hai sắp bắt đầu, Sturgeon phục vụ trong thành phần Chi hạm đội Tàu ngầm 2. Từ ngày 23 tháng 8, 1939, Chi hạm đội đã di chuyển đến căn cứ của đơn vị tại Dundee, Scotland và Blyth, Northumberland, Anh.

Chuyến tuần tra thứ nhất 
Sturgeon cùng các tàu ngầm chị em  và  xuất phát từ Portland vào ngày 23 tháng 8, và hai ngày sau đó đã bắt đầu hoạt động trong vùng biển Bắc Hải về phía Tây Nam Stavanger, Na Uy. Sau khi Anh Quốc tuyên chiến với Đức Quốc xã vào ngày 3 tháng 9, đây trở thành chuyến tuần tra đầu tiên của nó trong chiến tranh. Trên đường quay trở về Dundee vào ngày 4 tháng 9, chiếc tàu ngầm bị một máy bay Không quân Hoàng gia Anh ném bom tấn công lúc 16 giờ 20 phút tại tọa độ , rồi thêm một đợt nữa lúc 16 giờ 42 phút. Sturgeon đã không bị hư hại trong cả hai lượt bị ném bom nhầm, và về đến Dundee vào ngày hôm sau.

Chuyến tuần tra thứ hai 
Sturgeon khởi hành từ Dundee vào ngày 13 tháng 9 cho chuyến tuần tra thứ hai để tiếp tục hoạt động về phía Tây Nam Stavanger. Sang ngày hôm sau 14 tháng 9, ở vị trí về phía Đông Nam Aberdeen, Scotland, nó phát hiện một tàu ngầm lạ nên đã phóng ba quả ngư lôi tấn công tại tọa độ . Mục tiêu, là tàu ngầm chị em HMS Swordfish, đã lặn xuống nên né tránh được. Sturgeon kết thúc chuyến tuần tra tại Dundee vào ngày 21 tháng 9.

Chuyến tuần tra thứ ba 
Sturgeon lại xuất phát từ Dundee vào ngày 8 tháng 10 cho chuyến tuần tra thứ ba, và đã hoạt động tại khu vực eo biển Skagerrak. Tại đây vào ngày 14 tháng 10, nó phát hiện tàu U-boat Đức U-23 ở vị trí về phía Tây Bắc Skagen, Đan Mạch, nên phóng một loạt ba quả ngư lôi tấn công tại tọa độ ; cả ba quả ngư lôi đều bị trượt. Đến ngày 16 tháng 10, Sturgeon va chạm đáy biển ở độ sâu  và bị hư hại vòm sonar ASDIC. Con tàu quay trở về cảng Rosyth vào ngày 21 tháng 10 để sửa chữa.

Chuyến tuần tra thứ tư 
Sturgeon rời Rosyth vào ngày 11 tháng 11 cho chuyến tuần tra thứ tư, và hoạt động tại khu vực Heligoland về phía Tây Đan Mạch. Tại đây vào ngày 20 tháng 11, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu đánh cá vũ trang Đức V 209 / Gauleiter Telshow  ở vị trí cách Heligoland  về phía Tây Bắc, tại tọa độ . Đây là chiến công đánh chìm một tàu đối phương đầu tiên của một tàu ngầm Anh trong Thế Chiến II. Sturgeon quay trở về cảng Blyth vào ngày 29 tháng 11.

Chuyến tuần tra thứ năm và thứ sáu 
Sturgeon khởi hành từ Blyth vào ngày 13 tháng 12 cho chuyến tuần tra thứ năm dọc theo bờ biển phía Đông của Anh, nhưng được gọi quay trở lại cảng hai ngày sau đó. Nó lại khởi hành từ Blyth vào ngày 17 tháng 12 cho chuyến tuần tra tiếp theo, và đã hoạt động dọc theo bờ biển phía Tây Đan Mạch cho đến ngày 20 tháng 12, khi được lệnh chuyển sang hoạt động trong eo biển Skagerrak. Chiếc tàu ngầm quay trở lại khu vực tuần tra cũ một ngày sau đó, rồi kết thúc chuyến tuần tra tại Blyth vào ngày 30 tháng 12.

Chuyến tuần tra thứ bảy và thứ tám 
Sturgeon khởi hành từ Blyth vào ngày 21 tháng 1, 1940 cho chuyến tuần tra thứ bảy, và đã hoạt động tại khu vực Bắc Hải về phía Tây Bắc Đan Mạch trước khi quay trở về Blyth vào ngày 31 tháng 1. Chiếc tàu ngầm được bảo trì tại Wallsend, rồi đến ngày 30 tháng 4 đã lại xuất phát từ Blyth cho chuyến tuần tra tiếp theo. Nó hoạt động tại vùng biển về phía Tây Bắc Terschelling, Hà Lan cho đến khi quay trở lại Blyth vào ngày 11 tháng 5.

Chuyến tuần tra thứ chín, thứ mười và thứ mười một 
Từ ngày 22 tháng 5 đến ngày 5 tháng 6, Sturgeon thực hiện chuyến tuần tra thứ chín, cùng xuất phát và kết thúc tại Blyth, để hoạt động tại khu vực về phía Tây Bắc Terschelling. Nó lại khởi hành từ Blyth vào ngày 9 tháng 6 cho chuyến tuần tra tiếp theo dọc bờ biển phía Đông của Anh nhằm đề phòng đối phương đánh phá khu vực này, nhưng được gọi quay trở lại vào ngày hôm sau. Từ ngày 26 tháng 6, chiếc tàu ngầm hoạt động ngoài khơi Texel, Hà Lan trong chuyến tuần tra thứ mười một. Bốn ngày sau đó nó va chạm đáy biển ở độ sâu  và bị hư hại nhẹ, và kết thúc chuyến tuần tra vào ngày 11 tháng 7.

Chuyến tuần tra thứ mười hai 
Sturgeon xuất phát từ Blyth vào ngày 27 tháng 7 cho chuyến tuần tra thứ mười hai để lại hoạt động ngoài khơi Texel. Vào ngày 4 tháng 8, nó phát hiện tàu tuần tra Đức V-811 đang được một tàu kéo kéo đi sau khi bị hư hại do trúng thủy lôi, nên phóng một loạt sáu quả ngư lôi tấn công, nhưng tất cả đều bị trượt. Các tàu hộ tống FL 21 và FL 24 đã phản công trong suốt 30 với sáu quả mìn sâu được thả xuống, nhưng không có kết quả. Sturgeon quay trở lại Blyth vào ngày 9 tháng 8.

Chuyến tuần tra thứ mười ba 
Sturgeon khởi hành từ Blyth vào ngày 27 tháng 8 cho chuyến tuần tra thứ mười ba, và đã hoạt động tại khu vực eo biển Skagerrak. Vào ngày 2 tháng 9, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu chở quân Đức   ở vị trí khoảng  về phía Bắc Skagen, Đan Mạch, tại tọa độ . Đến ngày 10 tháng 9, nó phát hiện tàu ngầm U-43 tại tọa độ , nên phóng một loạt sáu quả ngư lôi tấn công, nhưng tất cả đều bị trượt. Sturgeon kết thúc chuyến tuần tra và quay trở lại Blyth vào ngày 13 tháng 9.

Chuyến tuần tra thứ mười bốn và mười lăm 
Trong chuyến tuần tra tiếp theo, cùng xuất phát và kết thúc tại Blyth và diễn ra từ ngày 29 tháng 9 đến ngày 14 tháng 10, Sturgeon hoạt động ở lối ra vào phía Tây của eo biển Skagerrak. Chiếc tàu ngầm lại khởi hành từ Blyth vào ngày 26 tháng 10 cho chuyến tuần tra thứ mười lăm để hoạt động gần eo biển Skagerrak. Tại đây vào ngày 3 tháng 11, nó đánh chìm chiếc tàu buôn Đan Mạch   bằng ngư lôi ở vị trí khoảng  về phía Đông Nam Larvik, Na Uy, tại tọa độ . Sang ngày hôm sau, nó tìm cách tấn công chiếc tàu buôn Na Uy  tại tọa độ , nhưng cả hai quả ngư lôi phóng ra đều bị trượt. Đến ngày 6 tháng 11, nó phóng hai quả ngư lôi tấn công chiếc tàu buôn Na Uy  , và một quả trúng đích đã đánh chìm mục tiêu ở vị trí về phía Tây Nam Varhaug, Na Uy, tại tọa độ . Sturgeon và quay trở lại Blyth vào ngày 9 tháng 11.

Các chuyến tuần tra từ thứ mười sáu đến mười chín 
Trong giai đoạn từ ngày 28 tháng 11, 1940 đến ngày 23 tháng 2, 1941, Sturgeon lần lượt thực hiện ba chuyến tuần tra tại các vùng biển ngoài khơi Stadlandet, Bergen và Lista, Na Uy, nhưng không bắt gặp mục tiêu nào đáng kể. Chiếc tàu ngầm xuất phát từ Blyth vào ngày 11 tháng 3 cho chuyến tuần tra tiếp theo để hoạt động tại các vùng biển Na Uy, nơi ngư lôi nó phóng ra trượt khỏi một tàu buôn vào ngày 20 tháng 3, rồi quay trở về cảng Blyth vào ngày 25 tháng 3.

Các chuyến tuần tra từ thứ hai mươi đến hai mươi ba 
Sau khi chuyển căn cứ hoạt động đến Portsmouth, Sturgeon có chuyến tuần tra thứ hai mươi từ ngày 12 đến ngày 30 tháng 4 để hoạt động tại vịnh Biscay. Chiếc tàu ngầm khởi hành từ Dartmouth vào ngày 22 tháng 5 cho chuyến tuần tra tiếp theo, và lại hoạt động tại khu vực vịnh Biscay, kéo dài cho đến ngày 10 tháng 6, khi nó quay trở lại Portsmouth. Chuyến tuần tra thứ hai mươi hai bắt đầu vào ngày 24 tháng 6, nhưng buộc phải quay trở lại cảng Portsmouth vào ngày hôm sau, sau khi phát hiện ra vết nứt trên lườn áp lực. Sau khi được sửa chữa, con tàu lại tuần tra trong vịnh Biscay từ ngày 26 tháng 7 đến ngày 11 tháng 8. 

Sturgeon sau đó được sửa chữa và đại tu tại Troon, Scotland từ ngày 15 tháng 8 đến ngày 11 tháng 12.Sau khi hoàn tất, con tàu thực hành huấn luyện tại các vùng biển Scotland cho đến ngày 1 tháng 1, 1942, khi nó xuất phát từ Scapa Flow để đi sang Polyarny, Liên Xô, đến nơi vào ngày 11 tháng 1.

Chuyến tuần tra thứ hai mươi bốn và hai mươi lăm 
Sturgeon xuất phát từ Polyarny vào ngày 17 tháng 1 cho chuyến tuần tra thứ hai mươi bốn, và hoạt động dọc theo bờ biển phía Tây Bắc Na Uy. Nó kết thúc chuyến tuần tra tại cảng Lerwick, Scotland vào ngày 13 tháng 2.

Sau đó chiếc tàu ngầm lần lượt đi đến Holy Loch, rồi đến Plymouth, nơi nó xuất phát vào ngày 23 tháng 3 cho chuyến tuần tra thứ hai mươi lăm tại vịnh Biscay. Sturgeon đảm nhiếm vai trò cột mốc dẫn đường cho Chiến dịch Chariot, cuộc đột kích lên cảng St. Nazaire của Pháp đã bị Đức chiếm đóng. Sturgeon hoàn thành nhiệm vụ và quay trở về Holy Loch vào ngày 3 tháng 4.

Chuyến tuần tra thứ hai mươi sáu và hai mươi bảy 
Sturgeon rời Holy Loch vào ngày 24 tháng 4 cho chuyến tuần tra thứ hai mươi sáu, và hoạt động trong biển Na Uy để hỗ trợ hộ tống từ xa cho Đoàn tàu PQ-15 trong hành trình từ Anh đi sang phía Bắc Liên Xô. Nó bị hư hại do bị máy bay Anh không kích nhầm vào ngày 28 tháng 4, và kết thúc chuyến tuần tra khi quay trở về Lerwick vào ngày 6 tháng 5. Chiếc tàu ngầm chuyển đến Elderslie, Scotland vào ngày 11 tháng 5 để sửa chữa ắc-quy, rồi quay trở lại Lerwick vào ngày 14 tháng 6.

Sturgeon xuất phát từ Lerwick vào ngày 25 tháng 6 cho chuyến tuần tra thứ hai mươi bảy, và hoạt động dọc theo bờ biển phía Tây Na Uy để hỗ trợ hộ tống từ xa cho Đoàn tàu PQ-17 trong hành trình từ Anh đi sang phía Bắc Liên Xô. Sturgeon hoàn thành nhiệm vụ và quay trở về Lerwick vào ngày 12 tháng 7.

Chuyến tuần tra thứ hai mươi tám 
Sturgeon lại khởi hành từ Lerwick vào ngày 4 tháng 8 cho chuyến tuần tra thứ hai mươi tám, và đã hoạt động tại khu vực ngoài khơi Lista, Na Uy. Tại đây vào ngày 12 tháng 8, nó phóng ngư lôi tấn công và đánh chìm được chiếc tàu buôn Đức   tại tọa độ . Chiếc tàu ngầm quay trở về Lerwick vào ngày 16 tháng 8.

Chuyến tuần tra thứ hai mươi chín 
Rời Lerwick vào ngày 2 tháng 9 cho chuyến tuần tra thứ hai mươi chín, Sturgeon đang hoạt động trong biển Na Uy vào ngày hôm sau khi nó bắt gặp một tàu U-boat tại tọa độ , có thể là chiếc U-216 đang trên đường hướng ra Đại Tây Dương trong chuyến tuần tra đầu tiên. Sturgeon tìm cách tấn công, nhưng không thể rút ngắn khoảng cách giữa hai chiếc tàu ngầm. Đến ngày 6 tháng 9, bánh lái ngang phía đuôi của Sturgeon bị kẹt khiến nó gặp khó khăn khi lặn. Con tàu buộc phải kết thúc chuyến tuần tra và về đến Lerwick vào ngày 10 tháng 9.

Sau khi được sửa chữa tại Xưởng tàu Chatham và tại Scapa Flow, Sturgeon lên đường vào ngày 27 tháng 10 để đi sang Gibraltar, nơi nó tạm thời được điều sang Chi hạm đội Tàu ngầm 8 để hoạt động tại khu vực Địa Trung Hải. Tuy nhiên trên đường đi vào ngày 6 tháng 11, nó bị một máy bay ném bom Lockheed Hudson tấn công nhầm với ba quả mìn sâu được ném xuống tại tọa độ , nhưng may mắn không gây ra hư hại nào. Con tàu đi đến Gibraltar cùng ngày hôm đó.

Chuyến tuần tra thứ ba mươi 
Sturgeon xuất phát từ Gibraltar vào ngày 10 tháng 11 cho chuyến tuần tra thứ ba mươi. Nó đã hoạt động tại các vùng biển ngoài khơi Toulon, Pháp và Naples, Ý trước khi quay trở về Gibraltar vào ngày 2 tháng 12.
 
Con tàu di chuyển từ Gibraltar đến Algiers, từ ngày 20 đến ngày 24 tháng 12, và sau đó lại chuyển đến Mers El Kébir từ ngày 12 đến ngày 14 tháng 1, 1943. Trong giai đoạn từ ngày 16 tháng 1 đến ngày  15 tháng 2, Sturgeon thực hành chống tàu ngầm phối hợp cùng các hạm tàu nổi Hải quân Hoàng gia khác tại vùng biển ngoài khơi Mers El Kébir, rồi quay trở lại Algiers vào ngày 16 tháng 2. Nó lại thực hành huấn luyện tại khu vực Gibraltar cho đến ngày 23 tháng 4, khi nó lên đường quay trở về Portsmouth.

Vào ngày 13 tháng 5, 1943, Sturgeon chuyển đến Plymouth cho một đợt tái trang bị. Tuy nhiên trước khi công việc này hoàn tất, con tàu được chuyển giao cho Hà Lan vào ngày 11 tháng 10, 1943, và nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia Hà Lan cùng ngày hôm đó dưới tên gọi HNLMS Zeehond.

Tóm tắt chiến công 
Sturgeon đã đánh chìm được bốn tàu buôn có tổng tải trọng , cùng một tàu chiến phụ trợ tải trọng .

HNLMS Zeehond 

Dưới quyền chỉ huy của Thiếu tá Hải quân Hà Lan Donald Theodoor Mackay, Zeehond di chuyển đến Portsmouth, rồi lên đường đi sông Clyde vào ngày 11 tháng 11, 1943. Nó thực hành huấn luyện ngoài khơi Rothesay thuộc khu vực Clyde từ ngày 14 tháng 11 đến ngày 10 tháng 12, rồi xuất phát từ Rothesay với dự định đi sang St. John's, Newfoundland, Canada. Tuy nhiên con tàu gặp phải thời tiết xấu nên tiêu hao nhiều nhiên liệu, và buộc phải quay trở lại cảng Londonderry, Bắc Ireland. Sau đó nó cùng tàu ngầm  thực hành ngoài khơi sông Clyde từ ngày 1 đến ngày 8 tháng 2.

Zeehond di chuyển đến Lerwick, và khởi hành từ đây vào ngày 17 tháng 2 cho chuyến tuần tra đầu tiên dưới lá cờ Hà Lan, với nhiệm vụ tuần tra chống tàu ngầm trong biển Na Uy. Nó quay trở về Lerwick vào ngày 26 tháng 2, và tiếp tục di chuyển qua nhiều cảng Anh. Chiếc tàu ngầm lại xuất phát từ Lerwick vào ngày 18 tháng 3 cho chuyến tuần tra tiếp theo để hoạt động dọc theo bờ biển Na Uy, trước khi được gọi quay trở về vào ngày 21 tháng 3, và về đến Lerwick hai ngày sau đó.

Từ ngày 24 tháng 3, 1944 cho đến khi Thế Chiến II kết thúc, Zeehond thực hành huấn luyện cùng với nhiều hạm tàu nổi và tàu ngầm Anh tại nhiều thành phố cảng Anh và Hà Lan. Nó đi đến Dundee vào ngày 8 tháng 9, 1945, nơi nó được hoàn trả cho Hải quân Anh. HMS Sturgeon bị tháo dỡ tại Granton, Edinburgh, Scotland trong tháng 1, 1946. Trong tổng số bốn chiếc thuộc Nhóm I của lớp S, Sturgeon là chiếc duy nhất sống sót qua cuộc xung đột.

Xem thêm 
 Trận Đại Tây Dương (1939-1945)

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài 
 
 
 
 IWM Interview with Mervyn Wingfield, who commanded HMS Sturgeon from 1941 to 1942

Lớp tàu ngầm S Anh (1931)
Tàu ngầm của Hải quân Hoàng gia Anh trong Thế Chiến II
Tàu ngầm của Hải quân Hoàng gia Hà Lan trong Thế Chiến II
Tàu thủy năm 1932