Ký túc xá Mễ Trì

Ký túc xá Mễ Trì (tiếng Anh: Me Tri Dormitory) là một tổ hợp cư trú dành cho học sinh, sinh viên và học viên sau đại học thuộc hệ thống Đại học Quốc gia Hà Nội. Nằm tại số 182 đường Lương Thế Vinh,Thanh Xuân, Hà Nội, đây là một trong những khu nội trú lâu đời và có truyền thống nhất của sinh viên các trường đại học tại khu vực phía Tây Nam Thủ đô. Ký túc xá hiện được quản lý trực tiếp bởi Trung tâm Hỗ trợ Sinh viên của ĐHQGHN.

Được xem là "mái nhà chung" của nhiều thế hệ sinh viên Đại học Tổng hợp Hà Nội (cũ) và nay là Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Ký túc xá không chỉ là nơi cư trú mà còn là một chứng nhân lịch sử, gắn liền với quá trình phát triển của giáo dục đại học Việt Nam từ thời kỳ bao cấp đến hội nhập quốc tế.

Lịch sử

Giai đoạn hình thành và trước năm 1995 
Tiền thân của Ký túc xá Mễ Trì là khu nội trú của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, được xây dựng vào khoảng thập niên 1970. Trong giai đoạn chiến tranh và bao cấp, đây là nơi sinh sống của những sinh viên ưu tú các ngành khoa học cơ bản. Cơ sở vật chất thời kỳ đầu còn nhiều thiếu thốn, với các dãy nhà cấp 4 và nhà tầng thấp, phục vụ nhu cầu ăn ở tối thiểu cho sinh viên sơ tán và sau này là sinh viên tập trung tại Hà Nội.

Ký túc xá nằm trên địa bàn làng Mễ Trì cổ, vốn là một vùng quê ngoại thành Hà Nội với nghề làm cốm truyền thống. Vị trí này sau đó trở thành một phần của quận Thanh Xuân khi quận được thành lập vào năm 1996. Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, Hà Nội giữ nguyên địa giới hành chính, do đó Ký túc xá Mễ Trì tiếp tục thuộc địa phận quận Thanh Xuân.

Giai đoạn sau năm 1995 đến nay 
Năm 1995, Chính phủ ban hành Nghị định thành lập Đại học Quốc gia Hà Nội. Theo Quyết định số 438/QĐ–TCCB ngày 21/10/1995 của Giám đốc ĐHQGHN, Trung tâm Nội trú sinh viên (nay là Trung tâm Hỗ trợ sinh viên) được thành lập trên cơ sở sáp nhập các ký túc xá, trong đó có Ký túc xá Mễ Trì.

Trải qua hơn 30 năm phát triển dưới mô hình mới, Ký túc xá Mễ Trì đã được đầu tư nâng cấp nhiều lần. Từ những phòng ở đơn sơ, khu nội trú đã được cải tạo khang trang với đầy đủ tiện nghi như bình nóng lạnh, điều hòa nhiệt độ và mạng internet tốc độ cao. Năm 2011, một số hạng mục nhà ở hỗn hợp hiện đại dành cho sinh viên và chuyên gia nước ngoài cũng được đưa vào kế hoạch xây dựng.

Hiện nay, Trung tâm Hỗ trợ Sinh viên quản lý ba ký túc xá chính: Mễ Trì, Ngoại ngữ và Hòa Lạc. Ký túc xá Mễ Trì vẫn giữ vai trò là khu nội trú lớn thứ hai sau Hòa Lạc, phục vụ khoảng 1.800 đến 2.000 sinh viên mỗi năm.

Cơ sở vật chất 
Hệ thống cơ sở vật chất của Ký túc xá Mễ Trì bao gồm 4 tòa nhà chính và các công trình phụ trợ, đáp ứng chỗ ở cho khoảng 1.826 nội trú sinh.

Các tòa nhà nội trú 
Khu nội trú gồm 4 tòa nhà ký hiệu B1, B2, C1 và C2.

 Nhà B1 và B2: Là các tòa nhà 4 tầng, thường được bố trí cho học sinh Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên và sinh viên nữ. Kiến trúc các tòa nhà này mang phong cách trường học cũ với hành lang rộng và không gian thoáng đãng.
 Nhà C1 và C2: Là hai tòa nhà 5 tầng, có sức chứa lớn hơn, thường dành cho sinh viên đại học và học viên cao học.
 Trang thiết bị phòng ở: Hiện nay, 100% phòng ở tại Ký túc xá Mễ Trì đã được trang bị bình nóng lạnh và điều hòa nhiệt độ. Các phòng cũng được cung cấp giường tầng, tủ cá nhân, bàn học và kết nối Internet/Wifi.

Thư viện và Không gian học tập 

Một điểm nhấn đặc biệt của Ký túc xá Mễ Trì là chi nhánh của Trung tâm Thư viện và Tri thức số (VNU-LIC).

 Thư viện Mễ Trì: Nằm ngay trong khuôn viên ký túc xá, thư viện này thừa hưởng kho tàng tri thức từ Thư viện Đại học Tổng hợp cũ. Đây là nơi lưu trữ hàng vạn đầu sách giáo trình, tạp chí quốc tế, đặc biệt là các tài liệu khoa học cơ bản quý giá.
 Phòng tự học: Hệ thống phòng tự học mở cửa phục vụ nhu cầu ôn thi và nghiên cứu của sinh viên, với sức chứa hàng trăm người.

Tiện ích đời sống 
Để phục vụ nhu cầu sinh hoạt khép kín, Ký túc xá Mễ Trì cung cấp nhiều dịch vụ tiện ích:

 Nhà ăn và Canteen: Có 3 nhà ăn rộng rãi, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, phục vụ hàng ngàn suất ăn mỗi ngày với giá cả ưu đãi cho sinh viên.
 Khu thể thao: Bao gồm sân bóng rổ và khu tập thể chất ngoài trời, là nơi diễn ra các giải đấu thể thao sinh viên sôi nổi.
 Siêu thị mini: Cung cấp nhu yếu phẩm ngay trong khuôn viên, giúp sinh viên hạn chế phải di chuyển ra ngoài, đặc biệt hữu ích trong các đợt dịch bệnh.

Đối tượng cư trú 
Ký túc xá Mễ Trì phục vụ chỗ ở cho các nhóm đối tượng chính sau, với thứ tự ưu tiên được quy định rõ ràng hàng năm:

 Học sinh: Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên và Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn.
 Sinh viên đại học: Thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (HUS), Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (USSH) và Trường Đại học Giáo dục (UEd).
 Học viên sau đại học: Các nghiên cứu sinh và học viên cao học có nhu cầu nội trú để thuận tiện cho việc nghiên cứu tại các phòng thí nghiệm gần đó.
 Sinh viên quốc tế: Ký túc xá có khu vực dành riêng cho sinh viên nước ngoài (Lào, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nigeria...) đến học tập theo các chương trình trao đổi hoặc học bổng.

Ưu tiên được dành cho các sinh viên thuộc diện chính sách (con thương binh, liệt sĩ), sinh viên dân tộc thiểu số, vùng sâu vùng xa và sinh viên có thành tích học tập xuất sắc.

Sự cố và vấn đề hoạt động

Ngập lụt nghiêm trọng (2008) 

Cuối năm 2008, trong trận mưa lịch sử tại Hà Nội, Ký túc xá Mễ Trì đã rơi vào tình trạng bị cô lập do ngập úng nghiêm trọng.

 Hiện trạng: Tuyến đường Lương Thế Vinh dẫn vào ký túc xá bị ngập sâu, khiến việc đi lại của sinh viên trở nên khó khăn, buộc phải lội nước để di chuyển. Bên trong khuôn viên, nước tràn vào các phòng ở tầng 1 của các dãy nhà C1 và C2.
 Hậu quả: Tình trạng ngập úng kéo dài đã gây ra các vấn đề về vệ sinh môi trường. Rác thải, nước cống và bùn đất ứ đọng tạo nên mùi hôi thối, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sinh hoạt của sinh viên nội trú. Nhiều sinh viên ở tầng thấp phải di chuyển lên các tầng cao hơn để tránh trú tạm thời. Sự cố này cũng làm gián đoạn việc cung cấp nước sạch và các điều kiện sinh hoạt cơ bản khác trong nhiều ngày.

Sự cố an ninh trật tự do mất điện (2005) 
Vào những năm 2000, tình trạng cắt điện luân phiên tại Hà Nội đã dẫn đến một số sự cố gây rối trật tự tại khu nội trú này. Điển hình vào tháng 5 năm 2005, các đợt mất điện kéo dài trong mùa thi cử đã kích động phản ứng tiêu cực từ một bộ phận sinh viên.

 Diễn biến: Lợi dụng không gian tối khi mất điện, một số sinh viên quá khích đã hò hét, ném các vật dụng như chai lọ, xoong nồi, thậm chí đốt sách vở và ném gạch đá từ các tầng cao xuống sân, tạo ra khung cảnh hỗn loạn.
 Xử lý: Ban quản lý ký túc xá và lực lượng bảo vệ đã phải can thiệp để ổn định trật tự, tuy nhiên việc ngăn chặn gặp nhiều khó khăn do tầm nhìn hạn chế và sự kích động đám đông.

Trộm cắp tài sản (2016) 
Tháng 10 năm 2016, một vụ trộm xe máy đã xảy ra ngay tại sân bóng của Ký túc xá Mễ Trì. Đối tượng Nguyễn Minh Thắng (sinh năm 1983) đã bị bắt quả tang khi đang dùng vam phá ổ khóa xe máy. Qua điều tra, đối tượng này cũng khai nhận đã thực hiện một vụ trộm khác tại KTX trước đó. Vụ việc đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng an ninh tại khu vực ký túc xá.

Đánh giá

Từ phía sinh viên và cựu sinh viên 
Nhiều thế hệ sinh viên từng sống tại Ký túc xá Mễ Trì bày tỏ tình cảm gắn bó sâu sắc với nơi này. Trong một chương trình giao lưu năm 2018, cựu sinh viên Duy Cường – Quán quân Thần tượng Bolero – chia sẻ: “Từng là cựu sinh viên nội trú, dù đã đứng trên sân khấu lớn Bolero 2018 nhưng khi trở về hát trên sân khấu KTX Mễ Trì thân quen, tôi cũng không khỏi bồi hồi xúc động”. Một cựu sinh viên khác, anh Xuân Trường – Chủ tịch ICO Group, cũng từng khẳng định: “KTX là môi trường lý tưởng để học sinh – sinh viên sống, học tập và nghiên cứu khoa học. Tôi hiểu và cảm thông với những khó khăn về cơ sở vật chất của KTX những năm trước nhưng tình yêu và sự quan tâm, sẻ chia của các cô chú, anh chị cũng như những người bạn cùng phòng trong những năm tháng ở KTX chưa bao giờ phai nhạt”.

Từ phía báo chí 
Báo Tiền Phong nhận định Ký túc xá Mễ Trì là “nơi ở khang trang, hiện đại của hơn 1800 học sinh, sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội, với nhiều tiện ích và dịch vụ chuyên nghiệp”. Báo Giáo dục Việt Nam từng ví KTX Mễ Trì là “thiên đường dành cho sinh viên” nhờ cơ sở vật chất tốt và môi trường sống lành mạnh. Tuy nhiên, một số bài báo cũng chỉ ra những hạn chế như tình trạng ngập úng vào mùa mưa và vấn đề an ninh trật tự nhất thời.

Tham khảo 
Ký túc xá
Đại học Quốc gia Hà Nội