.303 British

.303 British (được định danh là 303 British bởi C.I.P. và SAAMI) hoặc 7,7×56mmR, là một loại đạn súng trường trung tâm (centerfire), cỡ nòng , có vành, thân thuôn dài và hình dạng cổ chai. Đường kính nòng .303 inch được đo giữa các gờ khương tuyến, đây là cách đo phổ biến ở châu Âu theo quy ước truyền thống của súng sử dụng thuốc súng đen.

Loại đạn này ban đầu được sản xuất tại Vương quốc Anh như một giải pháp tạm thời sử dụng thuốc súng đen, đưa vào phục vụ từ tháng 12 năm 1888 cho súng trường Lee–Metford. Từ năm 1891, loại đạn này chuyển sang sử dụng thuốc súng không khói (cordite) theo đúng dự định ban đầu sau một thời gian trì hoãn lựa chọn loại thuốc súng. Đây là loại đạn quân sự tiêu chuẩn của Anh và khối Thịnh vượng chung Anh cho súng trường và súng máy từ năm 1889 cho đến khi được thay thế bởi đạn 7.62×51mm NATO vào những năm 1950.

Thông số kỹ thuật đạn 
Đạn .303 British có dung tích vỏ đạn là 3,64 mL (56 gr H2O). Hình dạng thân vỏ thuôn dài rõ rệt được thiết kế để hỗ trợ việc nạp và hất vỏ đạn tin cậy trong cả súng trường khóa nòng thủ công và súng máy, ngay cả trong những điều kiện khắc nghiệt.

Người Mỹ sẽ xác định góc vai đạn ở mức alpha/2 ≈ 17 độ. Tỉ lệ bước xoắn khương tuyến phổ biến cho loại đạn này là , với 5 rãnh, đường kính gờ khương tuyến = , đường kính rãnh  = , chiều rộng gờ khương tuyến =  và loại hạt nổ là Berdan hoặc Boxer (cỡ súng trường lớn).

Theo các quy định chính thức của C.I.P. (Ủy ban Thường trực Quốc tế về Thử nghiệm Vũ khí cầm tay), đạn .303 British có thể chịu được áp suất piezo Pmax lên đến . Tại các quốc gia tuân thủ quy định của C.I.P., mọi tổ hợp súng và đạn đều phải được kiểm định ở mức 125% áp suất tối đa này để được chứng nhận bán ra cho người tiêu dùng.
Điều này có nghĩa là các loại vũ khí sử dụng đạn .303 British tại các quốc gia này, tính đến năm 2023, sẽ được thử nghiệm ở mức áp suất piezo PE .

Áp suất trung bình tối đa (MAP) của Viện Sản xuất Vũ khí và Đạn dược Thể thao (SAAMI) cho loại đạn này là áp suất piezo  (tương đương 45.000 CUP).

Số đo  là kích thước định danh của nòng súng được đo giữa các gờ khương tuyến (lands), tuân theo cách gọi tên truyền thống từ thời thuốc súng đen. Nếu đo giữa các rãnh khương tuyến (grooves), kích thước định danh của nòng súng là . Nòng của nhiều khẩu súng trường thuộc diện hàng thanh lý quân đội thường có kích thước dao động từ khoảng . Đường kính đầu đạn khuyến nghị cho đạn .303 British tiêu chuẩn là .

Sử dụng trong quân sự

Lịch sử và phát triển 

Trong suốt hơn 70 năm phục vụ trong lực lượng vũ trang khối Thịnh vượng chung Anh, loại đạn .303-inch (7,7 mm) với kiểu đạn tiêu chuẩn đã trải qua mười mẫu, và cuối cùng mở rộng lên khoảng 26 biến thể.
lực đẩy khóa nòng của đạn .303 British tương đối thấp so với nhiều loại đạn quân sự khác được sử dụng trong đầu thế kỷ 20.

Thuốc phóng 
Nguyên bản đạn quân sự .303 British sử dụng thuốc súng đen làm thuốc phóng, và được áp dụng cho súng trường Lee–Metford — loại súng có hệ thống khương tuyến được thiết kế để giảm thiểu tình trạng tích tụ cặn bẩn từ loại thuốc phóng này, nhằm thay thế súng trường Martini-Henry vào năm 1888. Một số khẩu Martini-Henry đã được thay nòng để sử dụng loại đạn .303 mới với tên gọi "Martini–Metford".

Súng trường Lee–Metford từng được Ủy ban Thuốc nổ Anh sử dụng làm nền tảng thử nghiệm để thực hiện các thí nghiệm với nhiều loại thuốc súng không khói mới xuất hiện trên thị trường lúc bấy giờ, bao gồm ballistite, cordite và Rifleite. Ballistite là một loại thuốc súng không khói dạng thanh (stick-type) cấu tạo từ nitrocellulose hòa tan và nitroglycerine. Cordite là loại thuốc súng không khói dạng thanh hoặc dạng "băm nhỏ" cấu tạo từ nitroglycerine, guncotton và mỡ khoáng (vaseline), trong khi Rifleite là loại thuốc súng nitrocellulose thực thụ, cấu tạo từ nitrocellulose hòa tan và không hòa tan, phenyl amidazobense và các chất dễ bay hơi tương tự như thuốc súng không khói của Pháp. Khác với Cordite, Rifleite là loại thuốc súng dạng vảy (flake powder) và không chứa nitroglycerine. Việc khương tuyến nông kiểu Metford (Metford rifling) bị mòn quá mức khi sử dụng tất cả các loại thuốc súng không khói hiện có lúc đó đã khiến các cơ quan quân nhu phải thiết lập một loại khương tuyến nòng súng mới do Nhà máy Vũ khí Bộ binh Hoàng gia tại Enfield thiết kế để tăng tuổi thọ nòng súng; mẫu súng trường thiết kế lại này được giới thiệu vào năm 1895 với tên gọi Lee–Enfield. Sau nhiều thử nghiệm diện rộng, Ủy ban Thuốc nổ đã chọn Cordite để sử dụng cho mẫu đạn quân sự .303 British Mark II.

Đầu đạn 
Các mẫu đạn quân sự .303 Mark I và Mk II ban đầu sử dụng đầu đạn nặng , mũi tròn, bọc vỏ đồng-niken với lõi chì. Sau khi các thử nghiệm xác định rằng đầu đạn quân sự có lớp vỏ quá mỏng khi sử dụng với thuốc phóng cordite, đầu đạn Mk II đã được giới thiệu với phần đuôi phẳng và lớp vỏ đồng-niken dày hơn.

Tham khảo

Cỡ đạn quân sự
Cỡ đạn súng ngắn và súng trường