Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Lampang (tỉnh)

Lampang (, ) là một tỉnh miền Bắc của Thái Lan. Tỉnh này giáp các tỉnh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Chiang Rai, Phayao, Phrae, Sukhothai, Tak, Lamphun và Chiang Mai. Tên cũ trước đây của Lampang là Khelang Nakhon.

Địa lý
Tỉnh Lampang nằm giữa thung lũng rộng của Sông Wang, bao bọc quanh bởi nhiều dãy núi. Tại huyện Mae Mo, than non được khai thác lộ thiên. Về phía bắc của tỉnh này là Vườn quốc gia Doi Luang. Tỉnh này cũng có các vườn quốc gia khác như: Vườn quốc gia Tham Pha Thai, Vườn quốc gia Chae Son, Vườn quốc gia Doi Khun Than và Khu dự trữ sinh quyển Huay Tak Teak.

Kinh tế
Lampang nổi tiếng là nơi sản xuất đồ gốm và khai khoáng. Một số lượng lớn ball clay, china stone và than non được khai thác ở khu vực xung quanh.

Có hơn 200 xưởng gốm được xây dựng tại và xung quanh Mueang Lampang. Phần lớn các nhà máy này là vừa và nhỏ sản xuất hàng trang trí nhà cửa và vật liệu xây dựng. Nhà máy điện lớn nhất Thái Lan nằm ở huyện Mae Mo gần khu mỏ than bùn. Sản phẩm nông nghiệp có dứa và gạo.

Lịch sử
Từ thế kỷ 7, Lampang là một phần của Vương quốc Haripunchai của Dân tộc Môn. Vào thế kỷ 11, Đế quốc Khmer chiếm vùng đất này. Vua Mengrai của Lannathai đã sáp nhập Vương quốc Haripunchai vào vương quốc của mình năm 1292. Sau khi Lannathai sụp đổ, vùng này thuộc sự cai trị của Myanmar và cuối cùng thuộc về Thái Lan năm 1774.

Biểu tượng

Các đơn vị hành chính

Tỉnh Lampang có 13 huyện (Amphoe). Các huyện này được chia thành 100 xã (tambon) và 855 thôn (muban).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Province page from the Tourist Authority of Thailand
Golden Jubilee Network province guide 

Tỉnh của Thái Lan
Mưa đá

Mưa đá là hiện tượng mưa dưới dạng hạt hoặc băng có hình dáng và kích thước khác nhau do đối lưu cực mạnh từ các đám mây dông gây ra. Kích thước có thể từ 5 mm đến hàng chục cm, thường cỡ khoảng một vài cm, có dạng hình cầu không cân đối. Những hạt mưa đá thường rơi xuống cùng với mưa rào. Mưa đá thường kết thúc rất nhanh chỉ trong vòng 5 -10 phút, lâu nhất cho cả một vệt mưa cũng chỉ 20 - 30 phút.

Mưa đá thường xảy ra ở vùng núi hay khu vực giáp biển, giáp núi (bán sơn địa), còn vùng đồng bằng ít xảy ra hơn. Vì vậy ở Việt Nam mưa đá có thể xảy ra ở khắp các vùng miền. và cả trong mùa hè. Riêng ở vùng núi phía bắc Việt Nam, từ tháng 1 đến tháng 5 hàng năm thường có mưa đá, nhiều nhất là từ tháng 3 đến tháng 5, mà nguyên nhân chủ yếu là các đợt Frông lạnh cực mạnh tràn về nhanh.

Nguyên nhân 
Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng mưa đá này là do áp cao cận nhiệt đới lấn tới, đẩy lượng ẩm lớn từ biển về phía đất liền, trong khi áp cao cận nhiệt cũng tạo thời tiết nắng nhiều, nhiệt độ không khí cao. Với điều kiện nhiệt ẩm cao, không khí có sự bất ổn định lớn, xáo trộn rất mạnh, dòng không khí chuyển động đi lên đưa khối mây nóng ẩm lên rất cao, vượt qua tầng đối lưu. Càng lên cao nhiệt độ càng giảm, cho đến mức 0 độ C, hơi nước chuyển từ thể lỏng, rồi thể lỏng sang rắn thành các hạt lớn, khi hạt đủ lớn, thắng được lực trọng trường rơi xuống đất thì gọi là mưa đá.

Mưa đá hình thành trong các đám mây giông bão, đặc biệt là những đám mây có luồng khí mạnh, hàm lượng nước ở thể lỏng cao, phạm vi thẳng đứng lớn, các giọt nước lớn và nơi có phần lớn lớp mây ở dưới nhiệt độ đóng băng (0 °C; 32 °F)… Tốc độ phát triển của mưa đá bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như độ cao, vùng đóng băng và độ đứt gió.

Tác hại

Trong cơn dông mưa đá thường kèm theo gió rất mạnh, có khi là gió lốc kèm theo mưa đá, sức tàn phá hết sức khủng khiếp do gió mạnh và xoáy gây ra.

Ngoài gió rất mạnh ra thì bản thân những hòn mưa đá cũng có khi gây ra sập nhà, tàn phá cây cối, thậm chí gây chết người. Vì vậy mưa đá được xếp vào những hiện tượng thời tiết nguy hiểm.

Hiện tượng mưa đá còn phá hủy mùa màng của nông dân, hư hại về tài sản và gây thiệt hại có thể lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng trong thời gian ngắn.

Trước, trong và sau mưa đá 
Trước khi mưa đá ập đến, chúng ta có thể quan sát để nhận biết các hiện tượng bất thường như mây chuyển đen, nhiệt độ giảm sút đột ngột, tiếng nổ trên trời, ...

Trong khi mưa đá diễn ra , cần :

 Tìm nơi trú ẩn an toàn, tránh xa các nơi nguy hiểm.
 Đội vật cứng trên đầu, tránh va chạm.
 Nắm bắt thông tin của các cơ quan dự báo thời tiết gần nhất.
 Di dời tài sản đến nơi an toàn.

Sau khi mưa đá diễn ra, người dân cần hợp tác với chính quyền địa phương để cứu giúp những người gặp nạn và khắc phục hậu quả.

Xem thêm 
Mưa­
Tuyết
Dông­
Bão­
Sấm­
Chớp­
Sét­
Sương

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

 
 Mưa đá là gì  Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn trung ương

Đá
Thiên tai
Giáng thủy
Nước đá
Nguy hiểm thời tiết
Torino FC

Torino Football Club (), có nghĩa là Câu lạc bộ bóng đá Torino, là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp thuộc thành phố Torino (Turin) của Ý. Biệt danh của đội là I Granata (Màu Hạt dẻ) hoặc Il Toro (Bò đực). Đội được biết đến với tên gọi A.C. Torino đến năm 1970, và Torino Calcio từ năm 1970 đến 2005.

Lịch sử hình thành
Được thành lập như câu lạc bộ bóng đá Torino vào năm 1906, Torino là một trong những câu lạc bộ thành công nhất tại Ý với bảy chức vô địch, trong đó có năm chức vô địch liên tiếp (một kỷ lục gắn với Juventus và Inter) tại thời điểm Grande Torino, được công nhận rộng rãi như là một trong những đội mạnh nhất của năm 1940. Và cũng ở thời điểm này toàn bộ đội đã bị chết trong thảm họa máy bay 1949 Superga. Họ cũng đã giành Coppa Italia năm lần, cuối cùng trong số đó là ở mùa 1992-93. Ở châu Âu, Torino giành Mitropa Cup vào năm 1991 và đã lọt vào chung kết tại UEFA Cup năm 1991-1992.Trong bảng xếp hạng toàn bộ lich sử của Serie A, trong đó có tính đến tất cả các câu lạc bộ đã chơi trong giải đấu ít nhất một lần, Torino chiếm vị trí thứ 8, đã tham gia vào 71 của 83 lần giải được tổ chức. Kình địch lớn nhất của đội bóng là câu lạc bộ cùng thành phố Juventus. Torino kết thúc mùa giải 2015-16 ở vị trí thứ 12.

Danh hiệu
 Serie A
Vô địch (8): 1926-27,1927–28, 1942–43, 1945–46, 1946–47, 1947–48, 1948–49, 1975–76
Á quân (7): 1907,1914–15,1928–29,1938–39,1941–42,1976–77,1984–85
 Coppa Italia
Vô địch (5): 1935–36, 1942–43, 1967–68, 1970–71,1992–93
Á quân (8):1937–38, 1962–63, 1963–64, 1969–70, 1979–80, 1980–81, 1981–82,1987–88

Châu Âu
 UEFA Cup
Á quân (1): 1991–92

Cầu thủ

Đội hình hiện tại

.

Cho mượn

Liên kết ngoài 
 Torino FC, Sito non ufficiale dedicato al Torino FC 1906 
 Torino FC, Unofficial Site Dedicated to Torino FC 1906 - The First In English Language

Tham khảo

Câu lạc bộ bóng đá Ý

Khởi đầu năm 1906 ở Ý
Khởi đầu năm 2005 ở Ý
Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 1906
Vĩ tuyến 17 Bắc

Vĩ tuyến 17 Bắc là một vĩ tuyến có vĩ độ bằng 17 độ ở phía bắc của mặt phẳng xích đạo của Trái Đất. Vĩ tuyến này có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong lịch sử Việt Nam.

Địa lý 

Bắt đầu từ kinh tuyến gốc và xoay dần về hướng đông thì vĩ tuyến 17° Bắc đi ngang qua:

Việt Nam
Năm 1954, Hiệp định Genève được ký kết, lấy vĩ tuyến 17 (vĩ tuyến 17° bắc), dọc sông Bến Hải, thuộc tỉnh Quảng Trị, làm phân định giới tuyến quân sự Bắc - Nam tạm thời cho Việt Nam, chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử vào tháng 7/1956. Đến năm 1956, quy chế hoạt động tại giới tuyến được đưa ra, đặt dưới sự giám sát của Ủy ban quốc tế gồm Ba Lan, Canada và Ấn Độ. Đây là khu phi quân sự rộng 1,6 km (một dặm Anh) về mỗi phía tính từ bờ sông Bến Hải, bắt đầu từ biên giới Việt Nam – Lào cho đến bờ Biển Đông. Cũng từ đó, dòng Bến Hải chạy dọc vĩ tuyến 17 thành nơi chia cắt đất nước Việt Nam trong suốt hơn 20 năm Chiến tranh Việt Nam.

Xem thêm
Vĩ tuyến 17 ngày và đêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chiến tranh Việt Nam
Quảng Trị
17 Bắc
Hiện tượng foehn

Hiện tượng foehn (gió phơn) chỉ việc gió sau khi vượt qua núi trở nên khô và nóng. Ở Việt Nam, hiện tượng foehn vào mùa gió Tây Nam thường được dân gian gọi là gió Lào hoặc gió phơn Tây Nam khô nóng.

Tên gọi
Foehn có nguồn gốc từ tiếng Đức (föhn) chỉ thứ gió ở vùng núi Alps, nhờ nó khu vực Trung Âu được hưởng khí hậu ấm áp.

Ở những nơi khác trên thế giới, hiện tượng này được gọi bằng các tên khác. Chẳng hạn, ở Mỹ và Canada gọi là chinook, và có nơi gọi là Diablo hay gió Santa Ana. Còn ở Tây Ban Nha gọi là gió Bilbao. Ở Việt Nam gọi là gió Lào. Nói chung, thường đặt tên cho gió này theo tên địa phương nơi xảy ra.

Bản chất

Gió hình thành và chuyển động song song với mặt đất. Khi bị núi chắn ngang thì gió phải vượt lên cao, lên tầng không khí loãng và lạnh hơn, khiến cho hơi nước ngưng tụ, gây mưa bên triền núi hứng gió và đồng thời làm gió giảm áp suất. Khi đã qua đỉnh núi thì gió trở thành một luồng khí khô hạ áp nên khi đi từ trên cao xuống, gặp không khí đặc hơn gió sẽ bị nén lại. Quá trình đó làm tăng nhiệt độ của gió (quá trình đoạn nhiệt trong nhiệt động lực học). Kết quả là bên triền núi hứng gió (đoạn lên núi) thì gió ẩm, mát và gây mưa nhiều nhưng bên triền núi khuất gió (đoạn xuống núi) thì gió lại khô và nóng. Dãy núi càng cao, thì khi xuống núi mức gia tăng nhiệt độ càng lớn và càng khô.

Hậu quả
Gió khô nóng nên dễ gây ra hỏa hoạn, nhất là cháy rừng. Đặc biệt, nó làm cho khí hậu ở các vùng mà nó thổi tới trở nên có nhiệt độ cao hơn và khô hơn gây các cây xanh khô héo...

Hiện tượng foehn ở Việt Nam
Gió Tây Nam khô nóng là thuật ngữ mà các nhà chuyên môn ở Việt Nam dùng để chỉ hiện tượng này. Gió hình thành từ vịnh Thái Lan, di chuyển theo hướng Tây Nam - Đông Bắc qua Campuchia và Lào. Khi tiếp cận dãy núi Trường Sơn thì gió tăng tốc, vượt qua và tràn xuống vùng Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ. Gió thường xuất hiện từ đầu tháng Tư đến giữa tháng Chín, thường bắt đầu thổi từ 8-9 giờ sáng cho đến chiều tối, thổi mạnh nhất từ khoảng gần giữa trưa đến xế chiều. Gió khô và nóng, nên làm cho khí hậu các vùng nói trên trở nên khắc nghiệt. Độ ẩm có khi xuống 30% trong khi nhiệt độ có khi lên tới 43°C. Với bầu trời nắng chói chang, gió lại thổi đều đều như quạt lửa nên cây cỏ héo khô, ao hồ cạn kiệt, con người và gia súc bị ngột ngạt, rất dễ phát sinh hoả hoạn.

Một số công trình nghiên cứu làm mát gió Tây Nam khô nóng đã được tiến hành và đề xuất việc đào các hồ nước, phá bớt núi đá trọc để tăng độ ẩm cho gió.

Ngoài các vùng trên, hiện tượng foehn cũng thấy xảy ra ở Mường Thanh và ở Sa Pa (gọi là gió Ô Quý Hồ).

Tham khảo và Liên kết ngoài

Gió khô nóng 
Biến gió Lào thành gió mát 
Vị Giáo sư 84 tuổi và khát vọng chế ngự gió Lào 
Có thể chế ngự gió Lào? 
Xây hồ chứa nước trên núi đá làm mát gió Lào

Tham khảo

Gió
Thời tiết núi

cs:Místní názvy větrů#Fén
Loei (tỉnh)

Loei (, , phiên âm: Lơi) là một trong những tỉnh thưa dân nhất Thái Lan, thuộc vùng Isan. Tỉnh này giáp các tỉnh (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ): Nong Khai, Udon Thani, Nong Bua Lam Phu, Khon Kaen, Phetchabun, Phitsanulok. Về phía bắc, tỉnh này giáp các tỉnh Xayabury và Viêng Chăn của Lào.

Tham khảo

Tỉnh của Thái Lan
Loei
Isan
Khon Kaen (tỉnh)

Khon Kaen (, ; phiên âm: Khon Ken) là tỉnh lớn thứ hai của vùng Isan, Thái Lan. Các tỉnh giáp giới (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Nongbua Lamphu, Udon Thani, Kalasin, Maha Sarakham, Buriram, Nakhon Ratchasima, Chaiyaphum, Phetchabun và Loei.

Các đơn vị hành chính 

Tỉnh này có 20 huyện (Amphoe) và 6 phó huyện (King Amphoe). Các huyện được chia thành 198 xã (tambon) và 2139 thôn (muban).

Đang có kế hoạch phân chia phần tây bắc để lập một tỉnh mới có trung tâm tại Phu Wiang. Các huyện sẽ thuộc tỉnh mới này gồm có: Nong Ruea, Chum Phae, Si Chomphu, Phu Pha Man, Nong Na Kham và Wiang Kao.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Province page from the Tourist Authority of Thailand

 Inofficial website 
 Official website of province  (Thai only)

Tỉnh của Thái Lan
Tỉnh Khon Kaen
Isan
Ranong (tỉnh)

Ranong (tiếng Thái: ระนอง, phiên âm: Ra-nong) là một tỉnh miền Nam của Thái Lan, nằm bên bờ biển Andaman và là tỉnh có dân số thấp nhất Thái Lan với số dân chỉ gần 193.000 người vào năm 2024. Tỉnh này giáp các tỉnh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Chumphon, Surat Thani và Phang Nga. Về phía tây, tỉnh này giáp vùng hành chính Tanintharyi của Myanmar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Province page from the Tourist Authority of Thailand
Official website
Website of Kiwi Orchid containing a Ranong travel guide 

Tỉnh của Thái Lan
Biển Andaman
Phitsanulok (tỉnh)

Phitsanulok (tiếng Thái: พิษณุโลก, phiên âm: Bít-xa-nu-lóc) là một tỉnh thuộc khu vực miền Trung của Thái Lan. Năm 2018, tỉnh có dân số 866.891 người và diện tích 10.815,854 km². Về đơn vị hành chính, tỉnh được chia thành 9 huyện. Thành phố Phitsanulok là trung tâm đô thị của tỉnh, đồng thời là nơi đặt trụ sở hành chính cấp tỉnh.
Các tỉnh giáp ranh (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ): Loei, Phetchabun, Phichit, Kamphaeng Phet, Sukhothai, Uttaradit. Tỉnh có ranh giới tiếp giáp với tỉnh Xayabury của Lào ở phía đông bắc và là tỉnh duy nhất của miền Trung Thái Lan có đường biên giới tiếp giáp với Lào.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Trang giới thiệu về tỉnh từ trang Du lịch Thái Lan

Tỉnh của Thái Lan
Thạch Lâm (Vân Nam)

Thạch Lâm hay Rừng đá (tiếng Hoa: 石林) là một khu rừng đá tự nhiên tại huyện tự trị dân tộc Di Thạch Lâm (石林彝族自治县)，tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, cách Côn Minh 120 km. Diện tích hơn 40 vạn mẫu. Thạch Lâm là điển hình khu địa chất hình thành và biến hóa qua hàng tỷ năm và có địa mạo đặc biệt Carxtơ. Ngày 12 tháng 3 năm 2004, Thạch Lâm được các chuyên gia của tổ chức bình chọn địa chất thế giới thuộc UNESCO công nhận là Vườn địa chất thế giới. Năm 1984, Thạch Lâm được chính phủ Trung Quốc phê chuẩn là Khu thắng cảnh trọng điểm quốc gia. Theo truyền thuyết của dân tộc Di (彝族) thì Thạch Lâm là đất tổ của dân tộc này. Phong cảnh chủ yếu của Thạch Lâm là: Rừng đá lớn nhỏ, Lý Tử Tinh Thạch Lâm (李子菁石林), Động Chi Vân, Trường Hồ, Đại Điệp Thủy (大叠水). Mỗi năm vào ngày 24/6 âm lịch là thời gian tham quan Thạch Lâm lý tưởng nhất

Tham khảo

Thành viên Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu
Công viên địa chất ở Trung Quốc
Địa mạo Vân Nam
Địa chất Vân Nam
Người Lô Lô
Thắng cảnh loại AAAAA
Dạng địa hình Karst Trung Quốc
Điểm tham quan ở Vân Nam
Gia Nghĩa (định hướng)

Gia Nghĩa có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam
 Phường Bắc Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng
 Phường Đông Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng
 Phường Nam Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng.

 Địa danh cũ
 Thành phố Gia Nghĩa, tỉnh lỵ tỉnh Đắk Nông
 Thị trấn Gia Nghĩa (huyện Đắk Nông, tỉnh Đắk Lắk), sau là một phần các phường Nghĩa Đức, Nghĩa Phú, Nghĩa Tân, Nghĩa Thành, Nghĩa Trung (thành phố Gia Nghĩa); nay tương ứng một phần các phường Bắc Gia Nghĩa, Nam Gia Nghĩa, Đông Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng.

Đài Loan
 Huyện Gia Nghĩa (phồn thể: 嘉義縣, bính âm Hán ngữ: Jiāyì Xiàn, bính âm thông dụng: Jiayì Siàn) thuộc Đài Loan.
 Thành phố Gia Nghĩa (嘉義市, bính âm Hán ngữ: Jiāyì Shì; bính âm thông dụng: Jiayì Shìh; Wade-Giles: chia-yi shih; tiếng Đài Loan: Ka-gī chhī) thuộc Đài Loan.
Buriram (tỉnh)

Buriram (, , ) là một tỉnh thuộc vùng Isan của Thái Lan. Các tỉnh lân cận (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Sa Kaeo, Nakhon Ratchasima,  Khon Kaen, Maha Sarakham và Surin. Về phía đông nam, tỉnh này giáp Oddar Meancheay của Campuchia. Giống như nhiều tỉnh Isan khác, tỉnh này đã từng là một phần lãnh thổ của Đế quốc Khmer với minh chứng là nhiều dấu tích của Khmer và có số dân Khmer đông đảo đang sinh sống tại đây. Tên gọi Buri Ram có nghĩa Thành phố hạnh phúc.

Buriram là một trong những tỉnh của Thái Lan có cộng đồng người Kuy lớn, tuy nhiên người nói ngôn ngữ Lào Isan vẫn chiếm phần lớn dân số của tỉnh.

Đơn vị hành chính

Tỉnh được chia thành 23 huyện (amphoe ). Các huyện lại được chia thành 189 phó huyện (tambon) và 2.212 làng (mubans).

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Province page from the Tourist Authority of Thailand 

 Website of the Province  (Thai only)

Isan
Tỉnh của Thái Lan
Thiết Ngưng

Thiết Ngưng (chữ Hán: 鐵凝; sinh năm 1957) là nữ nhà văn, chính trị gia Trung Quốc. Bà là Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX, là Chủ tịch Hội Nhà văn Trung Quốc từ năm 2006 đến 2025.

Tiểu sử 
Thiết Ngưng sinh tại Bắc Kinh nhưng có quê quán ở tỉnh Hà Bắc.

Ngày 12 tháng 11 năm 2006, bà được Đại hội lần thứ 7 Hội Nhà văn Trung Quốc bầu làm Chủ tịch Hội, kế nhiệm nhà văn Ba Kim từ trần ngày 17 tháng 10 năm 2005. Như vậy bà là Chủ tịch Hội thứ ba trong lịch sử Hội Nhà văn Trung Quốc kể từ khi thành lập vào năm 1949, sau Mao Thuẫn và Ba Kim.

Tác phẩm 
 Ôi, Hương Tuyết (哦，香雪), (1982)
 Chiếc áo đỏ không cúc (沒有紐扣的紅襯衫)
 Đề tài chuyện tháng Sáu (六月的話題), truyện ngắn
 Mạch kiết đoá (麥秸垛)
 Miên hoa đoá (棉花垛)
 Con đường làng dẫn tôi về nhà (1983)
 Vĩnh viễn là bao lâu (永遠有多遠), (1999)
 Cửa hoa hồng (玫瑰門)
 Đại dục nữ (大浴女), tạm dịch: Người đàn bà tắm

Xem thêm 

 Danh sách Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Nhà văn "mỹ nữ" được bầu làm Chủ tịch Hội Nhà văn Trung Quốc

Nhà văn Trung Quốc
Người Hà Bắc
Người Bắc Kinh
Nữ nhà văn thế kỷ 20
Nữ nhà văn thế kỷ 21
Ủy viên dự khuyết Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVII
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVIII
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX
Nữ chính khách Trung Quốc
Dông

Dông hoặc giông, giông lốc là hiện tượng khí tượng phức hợp gồm chớp và kèm theo sấm do đối lưu rất mạnh trong khí quyển gây ra. Nó thường kèm theo gió mạnh, mưa rào, sấm sét dữ dội, thậm chí cả mưa đá, vòi rồng. Ở vùng vĩ độ cao có khi còn có cả tuyết rơi. Đám mây gây dông gọi là mây vũ tích.

Từ nguyên 
Thuật ngữ "dông" hay "giông" trong tiếng Anh là thunderstorm; từ điển khí tượng Trung Quốc dịch là "lôi bạo", nghĩa là "sấm dữ dội", còn trong dân gian Việt Nam thì "dông" là "trận gió to", không hoàn toàn trùng với thuật ngữ dông trong khí tượng học.

Hình thành và miêu tả 
Cơn dông được hình thành khi có khối không khí nóng ẩm chuyển động. Loại mây gây dông là mây vũ tích. Cơn dông có thể kéo dài từ 30 phút đến 12 tiếng và có thể trải rộng từ 30km đến 300 km Quá trình trung hoà và tái tạo điện tích xảy ra liên tục trong cơn dông. Nó thường kèm theo gió mạnh, sấm sét, vòi rồng,...

Người La Mã xưa thì cho rằng dông sét là những trận chiến giữa thần sấm Jupiter (còn thần thoại Hy Lạp là thần Zeus) và thần lửa (Vulkan).

Dông được xếp vào thời tiết nguy hiểm vì hàng năm có nước sét đánh chết hàng nghìn người, gây ra hàng trăm vụ cháy rừng, cháy nhà, làm hư hỏng nhiều thiết bị máy móc, nhất là các thiết bị điện tử.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bão
Thời tiết
Mưa
Tia sét
Liên kết ion

Liên kết ion, hay liên kết điện tích, là một loại liên kết hóa học bao gồm lực hút tĩnh điện giữa các ion tích điện trái dấu hoặc giữa hai nguyên tử có độ âm điện khác nhau rõ rệt. Đây là tương tác chính xảy ra trong các hợp chất ion, và là một trong những loại liên kết chính, cùng với liên kết cộng hóa trị và liên kết kim loại. Ion là nguyên tử (hoặc nhóm nguyên tử) mang điện tích tĩnh điện. Các nguyên tử nhận thêm electron tạo ra các ion mang điện tích âm (gọi là anion). Các nguyên tử cho đi electron tạo thành các ion mang điện tích dương (gọi là cation).

Tính chất của hợp chất ion
 Các hợp chất ion có nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi cao do liên kết ion tương đối bền vững.
 Dẫn điện ở trạng thái nóng chảy và khi tan trong dung dịch, ở trạng thái rắn thường không dẫn điện.
 Cứng và dễ vỡ.
 Hình thành tinh thể, có dạng rắn.
 Tinh thể ion thường không màu.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Ion
Ion
Bế tinh

Bế tinh được hiểu là việc giữ tránh xuất tinh sớm để kéo dài thời gian quan hệ tình dục nhằm tạo sự hòa hợp, thăng hoa cảm xúc với bạn tình. Phương pháp này không ngăn lây truyền bệnh tình dục và không hiệu quả để tránh thai.

Trong tiếng Anh, coitus reservatus hoặc sexual continence chỉ một cách quan hệ tình dục trong đó người thâm nhập không xuất tinh bên trong người nhận mà giữ trạng thái kích thích ngay trước cực khoái và tránh xuất tinh càng lâu càng tốt. Từ karezza cũng có khái niệm tương tự. Từ này được nhiều người cho rằng là bắt nguồn từ tiếng Ý có nghĩa là sự mơn trớn, âu yếm tuy nhiên Alan W. Watts cho rằng nó là một từ tiếng Ba Tư. Alice Bunker Stockham đã nghĩ ra từ karezza và nó tương tự như từ maithuna trong Đát-đặc-la và sahaja trong Hindu Yoga.

Có sự khác biệt nhỏ giữa karezza và coitus reservatus. Thực tế, không giống như karezza, người phụ nữ có thể có được sự cực khoái kéo dài trong khi người đàn ông thể hiện sự tự kiểm soát. Tương tự, khi hai người nam quan hệ tình dục với nhau, người nhận được kích thích tuyến tiền liệt lâu hơn.

Chú thích

Liên kết ngoài

Quan hệ tình dục
Hành vi tính dục
Đức hạnh
Quân sư

Quân sư là người đưa kế sách, mưu lược cho vua để giúp họ điều hành công việc tốt hơn, dễ dàng hơn. Từ này thường được coi là một từ cổ, mang nghĩa người thân cận của vua, hiến kế giúp vua điều hành những việc quân cơ đại sự.
Ví dụ: Khổng Minh Gia Cát Lượng là một trong những quân sư kiệt xuất nhất trong lịch sử Trung Hoa, với rất nhiều lần hiến kế cho Lưu Bị, giúp nước Thục tạo thế chân vạc với các nước còn lại trong thời chiến tranh Tam Quốc.

Tham khảo

Nghề nghiệp lỗi thời
Chức quan phong kiến
Vườn quốc gia Mu Ko Phetra

Vườn quốc gia Mu Ko Phetra là một vườn quốc gia biển ở Biển Andaman của Thái Lan với phần lớn diện tích bờ biển không bị con người can thiệp, vùng nước và 30 đảo nằm ở phía nam của Tỉnh Trang và phía bắc của Tỉnh Satun. Vườn quốc gia này được thành lập ngày 31/12/1984, đây là vườn quốc gia thứ 49 và là vườn biển thứ 14 của Thái Lan.

94.74% hay 468,38 km²/494,38 km² của vườn quốc gia này là mặt nước. Hai hòn đảo lớn nhất của khu vườn này là Ko Phetra (เกาะเภตรา) (tên của vườn này lấy theo tên của đảo này) và đảo Ko Khao Yai (เกาะเขาใหญ่). 
Nhiều hòn đảo của vườn quốc gia này là nơi rùa biển đẻ trứng. Vườn này cũng tập trung nhiều rặng san hô. Nhiều đảo trong khu vườn này bao gồm những rặng san hô và đá vôi dốc và các bãi biển nhỏ. Những nơi này vẫn là nơi tạm cư của ngư dân trong mùa đánh bắt cá.

Trong những hang động của các vách núi ở trên các vách cheo leo là nơi chim yến làm tổ đẻ trứng. Nhiều hòn đảo đã được chuyển nhượng trong nhiều thập kỷ để khai thác tổ yến (yến sào). Các đảo này được đánh giá cao và được bảo vệ bằng vũ trang.

Tọa độ .

Đảo Trang

 Ko Lao Liang thực sự bao gồm 2 đảo giống nhau, cách nhau 300 m, gồm: Ko Lao Liang Nuea (เกาะเหลาเหลียงเหนือ, hay cũng gọi Ko Lao Liang Nong, เกาะเหลาเหลียงน้อง) là đảo nhỏ hơn, và Ko Lao Liang Tai (เกาะเหลาเหลียงใต้, cũng gọi là Ko Lao Liang Phi เกาะเหลาเหลียงพี่), đảo lớn hơn. Cả hai đều có bãi biển nhỏ và có yến sào. Khu vực chung quanh các đảo này là các rặng san hô được sử dụng cho du khách lặn.

Các đảo Satun
 Ko Phetra (เกาะเภตรา) là một đảo với các mỏm đá hình kỳ quái, có yến sào và dịch vụ lặn.
 Ko Lidi (เกาะลิดี) là một đảo khá lớn với bãi biển.
 Ko Khao Yai (เกาะเขาใหญ่), đảo lớn nhất với các rặng đá vôi trong giống tòa lâu đài. Một phần của đảo này là Ao Kam Poo (อ่าวก้ามปู) - một vịnh rộng 700 m với thác nước và suối. Đây là nơi rùa biển đẻ trứng.
 Ko Bulon (เกาะบุโหลน), một hòn đảo đẹp với nước biển sạch và rặng san hô. Đây là nơi tham quan ưa thích của du khách đến vườn quốc gia này.

Các bãi biển
 Bãi Rawai (หาดราไว), không phải là bãi biển có cùng tên gọi ở tỉnh Phuket, là một bãi biển dài 3,5 km ở đất liền. Đây là nơi cắm trại phổ biến.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mu Ko Petra National Park from National Park, Wildlife and Plant Conservation Department 
Mu Ko Petra National Park from Ministry of Defense (Thai only)

Vườn quốc gia Thái Lan
Địa lý tỉnh Trang
Điểm tham quan ở tỉnh Trang
Địa lý tỉnh Satun
Điểm tham quan ở tỉnh Satun
IUCN Loại II
Biển Andaman
Khởi đầu năm 1984 ở Thái Lan
Eo biển Malacca
Nakhon Si Thammarat (tỉnh)

Nakhon Si Thammarat (, ) là một tỉnh miền Nam của Thái Lan, tại bờ tây của vịnh Thái Lan. Tính đến năm 2018, đây là tỉnh đông dân nhất miền Nam Thái Lan, với dân số khoảng 1,5 triệu người. Các tỉnh giáp giới là (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) Songkhla, Phatthalung, Trang, Krabi và Surat Thani.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Province page from the Tourist Authority of Thailand

Tỉnh của Thái Lan

Vịnh Thái Lan
Nam Thái Lan
An Dương (định hướng)

An Dương có thể là:

Địa danh

Việt Nam
 Phường An Dương, thành phố Hải Phòng

 Địa danh cũ
 Quận An Dương, thành phố Hải Phòng
 Phường An Dương (quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng); nay là một phần phường An Biên
 Thị trấn An Dương (huyện An Dương, thành phố Hải Phòng), sau là một phần phường Lê Lợi (quận An Dương); nay là một phần phường An Dương.
 Xã An Dương, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang

Trung Quốc
 Địa cấp thị An Dương, tỉnh Hà Nam
 Huyện An Dương, địa cấp thị An Dương, Hà Nam

Nhân vật
 Tên hiệu của vua Thục Phán.

Xem thêm
 An Dương Vương (định hướng)
Bình Giang (định hướng)

Bình Giang có thể là:

Việt Nam 
 Xã Bình Giang, thành phố Hải Phòng
 Xã Bình Giang, tỉnh An Giang
 Xã Bình Giang, tỉnh Ninh Bình.

 Địa danh cũ
 Huyện Bình Giang thuộc tỉnh Hải Dương
 Xã Bình Giang (huyện Tây Sơn, tỉnh Nghĩa Bình), sau chia thành các xã Tây Thuận và Tây Giang (huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định); nay là một phần xã Bình Khê, tỉnh Gia Lai
 Xã Bình Giang (huyện Thăng Bình, Quảng Nam); này là một phần xã Thăng An, thành phố Đà Nẵng
 Tên cũ của sông Thiên Đức.

Trung Quốc 
 Huyện Bình Giang thuộc thành phố Nhạc Dương, tỉnh Hồ Nam.
 Quận Bình Giang thuộc thành phố Tô Châu, tỉnh Giang Tô.
You'll See

"You'll See" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Madonna nằm trong tuyệt phẩm ballad của cô, Something to Remember (1995). Nó được phát hành vào ngày 30 tháng 10 năm 1995 như là đĩa đơn đầu tiên trích từ album bởi Maverick Records và Warner Bros. Records. Sau những tranh cãi về hình ảnh gợi dục trong album phòng thu Erotica (1992) và quyển sách ảnh phát hành cùng năm Sex, việc phát hành album cũng như đĩa đơn được xem là động thái nhằm xoa dịu hình tượng của nữ ca sĩ trước công chúng. Đây là một bản acoustic pop ballad được viết lời và sản xuất bởi Madonna và David Foster, và sử dụng nhiều loại nhạc cụ khác nhau như bộ gõ, đàn tremolo guitar và piano. Nội dung bài hát đề cập đến sự độc lập của người phụ nữ sau khi kết thúc một mối tình.

Sau khi phát hành, "You'll See" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao chất giọng của Madonna thể hiện trong bài hát. Nó cũng gặt hái những thành công đáng kể về mặt thương mại, lọt vào top 5 ở những thị trường lớn như Áo, Canada, Phần Lan, Ý và Vương quốc Anh, và lọt vào top 10 ở một số quốc gia khác. Tại Hoa Kỳ, bài hát đạt vị trí thứ sáu trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, trở thành đĩa đơn thứ 29 của Madonna lọt vào top 10 tại đây, và giúp cô trở thành một trong ba nghệ sĩ hiếm hoi trong lịch sử Hot 100 có những bài hát từng giữ tất cả các thứ hạng từ một đến mười trên bảng xếp hạng.

Video ca nhạc cho "You'll See" được đạo diễn bởi Michael Haussman, trong đó câu chuyện được xem là phần tiếp theo từ video ca nhạc trước đó của Madonna cho "Take a Bow". Nó nhận được nhiều đánh giá tích cực từ giới chuyên môn, và nhận được một đề cử Giải Video âm nhạc của MTV năm 1996 cho Quay phim xuất sắc nhất. Một phiên bản tiếng Tây Ban Nha cho bài hát được viết lời bởi ca sĩ kiêm nhạc sĩ người Argentina Paz Martinez, đi kèm với một video ca nhạc, đã được đưa vào phiên bản Mỹ Latinh của Something to Remember. Madonna đã trình diễn "You'll See" trên chương trình truyền hình Anh quốc Top of the Pops và trong một số đêm diễn ở Hoa Kỳ thuộc chuyến lưu diễn Drowned World Tour (2001). Bài hát cũng được hát lại bởi một số nghệ sĩ, bao gồm ca sĩ người Scotland Susan Boyle cho album phòng thu đầu tay của cô, I Dreamed a Dream (2009).

Danh sách bài hát

 Đĩa CD tại Hoa Kỳ
 "You'll See" (bản chỉnh sửa) – 4:15
 "You'll See" (bản không lời) – 4:44

 Đĩa CD tại châu Âu
 "You'll See" (bản chỉnh sửa) – 4:15
 "Rain" (bản LP) – 5:28
 "You'll See" (bản không lời) – 4:44

 Đĩa CD tại Hoa Kỳ
 "You'll See" (bản chỉnh sửa) – 4:15
 "Live to Tell" (trực tiếp) – 8:14
 "You'll See" (bản không lời) – 4:44

 Đĩa CD maxi và 12" tại Hoa Kỳ
 "You'll See" (bản chỉnh sửa) – 4:15
 "You'll See" (bản không lời) – 4:44
 "Verás" – 4:35
 "Live to Tell" (trực tiếp) – 8:14

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Tài liệu

Liên kết ngoài

Bài hát năm 1995
Đĩa đơn năm 1995
Bài hát của Madonna
Pop ballad
Ballad thập niên 1990
Đĩa đơn của Maverick Records
Đĩa đơn của Warner Bros. Records
Haemophilus influenzae

Haemophilus influenzae là vi khuẩn thuộc họ Pasteurellales, được Richard Pfeiffer phân lập vào năm 1892 trong một trận dịch cúm. Haemophilus influenzae là cầu trực khuẩn (coccobacillus) gram âm, rất khó nuôi cấy trên môi trường thông thường. Haemophilis influenzae có sức đề kháng yếu, dễ bị tiêu diệt bởi ánh nắng, chất sát khuẩn thông thường.

Haemophilus influenzae có rất nhiều chủng sinh hóa (biovar) lẫn chủng huyết thanh (serotype) khác nhau, trong đó chủng có khả năng gây bệnh cao nhất là type b. Haemophilus influenzae là tác nhân gây ra nhiều bệnh lý khác nhau ở người (viêm đường hô hấp, nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não mủ, v.v.) và có thể dự phòng thông qua tiêm chủng vaccine Hib. Ở Việt Nam, tiêm chủng phòng ngừa H. influenzae type b (Hib) nằm trong chương trình tiêm chủng quốc gia mở rộng.

Đặc điểm vi sinh học

Hình thái 
Haemophilus influenzae là cầu trực khuẩn gram âm, không di động, kỵ khí tùy nghi (facultatively anaerobic), lên men carbohydrate, phản ứng oxidase và catalase dương tính, khử nitrate thành nitrite và ký sinh bắt buộc.

Nuôi cấy 
Haemophilus influenzae tương đối khó nuôi cấy (fastidious organism). Từ nguyên (Etymology) của "Haemophilus" nghĩa là yêu (philus) máu (Haemo) gợi ý H. influenzae chỉ mọc được trên môi trường thạch máu (blood agar), hay nói chính xác hơn là mọc được trên môi trường có hai yếu tố của máu: yếu tố X (bản chất là haemin, tức nhân heme liên kết với cation Fe3+, bền vững với nhiệt (không bị phá hủy khi đun sôi ở 120oC) và có trong hồng cầu) và yếu tố V (tức nicotinamide adenine dinucleotide, NAD). 

Trực khuẩn sử dụng yếu tố X để tổng hợp catalase, peroxidase và các cytochrome của hệ thống chuỗi chuyền electron (electron chain transport). Thạch có 5% máu đủ cung cấp yếu tố X cần thiết cho H. influenzae. 

Yếu tố V có nhiều ở trong máu; tuy nhiên ở máu động vật (cừu), yếu tố V dễ bị phân hủy do máu chứa nhiều NADase (phân hủy NAD). Trong môi trường thạch nâu (Chocolate agar), yếu tố V được giải phóng khỏi hồng cầu và không bị phân giải bởi NADase (do NADase bị biến tính ở nhiệt độ cao). 

Do đặc tính cần hai yếu tố X và V trong môi trường nuôi cấy, Haemophilus influenzae không mọc được trên môi trường hồng cầu cừu (Sheep blood agar) nhưng có thể mọc được trên môi trường máu động vật khác (thỏ) với kích thước khuẩn lạc bé hơn nhiều so với mọc trên môi trường thạch nâu cùng điều kiện.

Đặc điểm lâm sàng

Xem thêm 

 Viêm phổi không điển hình 
 Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae)
 Mycoplasma pneumoniae
 Kháng thuốc kháng sinh

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 

Vi trùng
Vắc-xin
I
Viêm phổi
Dahomey

Vương quốc Dahomey (/dəˈhoʊmi/) là một vương quốc Tây Phi nằm trong lãnh thổ của nước Bénin ngày nay, tồn tại từ khoảng năm 1600 đến 1904. Vương quốc này phát triển trên cao nguyên Abomey, nơi sinh sống của người Fon vào đầu thế kỷ 17, và trở thành một thế lực khu vực vào thế kỷ 18 khi mở rộng về phía nam để chinh phục các thành phố quan trọng như Whydah, thuộc Vương quốc Whydah ven bờ Đại Tây Dương. Sự chiếm đóng này mang lại cho Dahomey quyền tiếp cận không bị cản trở với thị trường buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương.

Trong phần lớn thế kỷ 19, Vương quốc Dahomey trở thành một cường quốc khu vực sau khi chấm dứt tình trạng phụ thuộc đối với Đế chế Oyo. Các du khách châu Âu đã ghi chép rộng rãi về vương quốc này, biến Dahomey thành một trong những quốc gia châu Phi quen thuộc nhất đối với người châu Âu. Dahomey là một cường quốc có tầm quan trọng khu vực, với nền kinh tế nội địa được xây dựng trên cơ sở chinh phục và lao động nô lệ, thương mại quốc tế mạnh mẽ và quan hệ ngoại giao với người châu Âu, hệ thống hành chính trung ương và thuế khóa được tổ chức tốt, cũng như lực lượng quân đội mạnh mẽ. Vương quốc này cũng nổi bật với các tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, một đơn vị quân đội toàn nữ được người châu Âu gọi là Dahomey Amazons, và các nghi lễ tôn giáo Vodun phức tạp.

Sự phát triển của Dahomey trùng hợp với sự bùng nổ của buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương, và nó được người châu Âu biết đến như là một trong những nguồn cung cấp nô lệ chính. Xã hội Dahomey mang tính quân sự hóa cao, luôn trong tình trạng chuẩn bị chiến tranh; họ thường xuyên tiến hành các cuộc chiến và đột kích các quốc gia lân cận để bắt tù nhân bán vào thị trường nô lệ, đổi lấy các hàng hóa của châu Âu như súng, thuốc súng, vải, vỏ sò cowrie, thuốc lá, ống điếu và rượu. Một số tù nhân khác bị biến thành nô lệ trong Dahomey, làm việc trên các đồn điền hoàng gia hoặc bị hiến tế trong các nghi lễ tôn giáo hàng năm được gọi là "Lễ hội thường niên của Dahomey" (Annual Customs of Dahomey). Lễ hội này bao gồm việc thu thập và phân phát quà tặng và cống phẩm, các nghi lễ Vodun, diễu hành quân sự và thảo luận giữa các chức sắc về tương lai của vương quốc.

Vào những năm 1840, Dahomey bắt đầu suy yếu do áp lực từ Anh Quốc yêu cầu chấm dứt buôn bán nô lệ. Hải quân Hoàng gia Anh đã thiết lập một cuộc phong tỏa trên biển và tuần tra chống buôn bán nô lệ gần bờ biển Dahomey. Vương quốc này cũng chịu thất bại khi không thể xâm chiếm và bắt nô lệ tại Abeokuta, một thành bang Yoruba được thành lập bởi các cư dân của Đế chế Oyo di cư xuống phía nam. Sau đó, Dahomey bắt đầu gặp các tranh chấp lãnh thổ với Pháp, dẫn đến cuộc chiến vào năm 1890, và một phần vương quốc trở thành vùng bảo hộ của Pháp. Vương quốc chính thức sụp đổ bốn năm sau, khi vua cuối cùng, Béhanzin, bị lật đổ và đất nước bị sáp nhập vào Tây Phi thuộc Pháp.

Dahomey thuộc Pháp giành độc lập vào năm 1960 với tên gọi Cộng hòa Dahomey, sau đó đổi tên thành Bénin vào năm 1975.

Các quốc vương Dahomey

Tham khảo

Bénin
Lịch sử châu Phi
Cựu thuộc địa Pháp
Cựu quốc gia châu Phi
Tây Phi thuộc Pháp
Cựu vương quốc
Cựu quốc gia quân chủ
Cựu quốc gia quân chủ Châu Phi
Lịch sử Bénin
Carl Ludwig Blume

Carl Ludwig Blume (9 tháng 6 năm 1796 – 3 tháng 2 năm 1862) là một nhà thực vật học người Hà Lan gốc Đức.

Cuộc đời 
Ông sinh ra tại Braunschweig, Niedersachsen thuộc Đức, nhưng dành phần lớn cuộc đời mình để làm việc tại Hà Lan, tại đó ông là giám đốc của Rijksherbarium (vườn thực vật quốc gia Hà Lan) tại Leiden. Tên của ông đôi khi được viết là Karel Lodewijk Blume theo tiếng Hà Lan, nhưng tên gọi bằng tiếng Đức được sử dụng rộng rãi nhất trong các tài liệu về thực vật.

Ông là người đã thực hiện các nghiên cứu rộng lớn nhất về quần thực vật miền nam châu Á, cụ thể là tại đảo Java, khi đó là thuộc địa của Hà Lan. Từ năm 1823 tới năm 1826 Blume là giám đốc thứ hai của Vườn thực vật Bogor tại Bogor (Buitenzorg) ở Java.

Tạp chí thực vật Blumea được đặt theo tên của ông.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Karl Ludwig Blume  – công trình của Karl Ludwig Blume về phong lan

Sinh năm 1796
Mất năm 1862
Nhà côn trùng học Đức
Nhà nấm học Đức
Cựu sinh viên Đại học Leiden
Nhà dương xỉ học
Danh sách trình diễn trực tiếp của Madonna

Dưới đây là danh sách các chuyến lưu diễn vòng quanh thế giới của nữ hoàng nhạc Pop Madonna.

Các chuyến lưu diễn vòng quanh thế giới

Các buổi hòa nhạc đáng chú ý

Hình ảnh

Tham khảo

Madonna (ca sĩ)
M
Xvnkb

Xvnkb là chương trình hỗ trợ nhập liệu, hay còn gọi là bộ gõ đầu tiên hỗ trợ việc nhập liệu Tiếng Việt chạy trên nền bộ quản lý cửa sổ X trong các hệ điều hành GNU/Linux và BSD. Xvnkb là từ viết tắt của X-window VietNamese KeyBoard. Tác giả của xvnkb là anh Đào Hải Lâm. Hiện nay phiên bản mới nhất của xvnkb là xvnkb 0.2.11. Phần mềm được phát hành theo giấy phép nguồn mở GNU General Public License.

Đặc tính
xvnkb có đầy đủ các chức năng của một bộ gõ tân tiến, như việc cho phép người dùng lựa chọn phương pháp nhập liệu và hỗ trợ nhiều bảng mã khác nhau, đặt phím tắt để chuyển kiểu gõ, kiểm tra chính tả tiếng Việt khi gõ, gõ lặp dấu...
 
Các phương pháp nhập liệu được xvnkb hỗ trợ: 
VNI
Telex
VIQR

Các bảng mã tiếng Việt được xvnkb hỗ trợ: 
TCVN3
Unicode
VNI
VIQR
Viscii
VPS

CHIM
CHIM là chương trình hỗ trợ nhập liệu của cùng tác giả được viết cho các trình duyệt web bằng ngôn ngữ lập trình Javascript. CHIM có một phần mã được dựa trên xvnkb.

Xem thêm
X-UniKey
UniKey

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ của xvnkb
Trang chủ của bộ gõ CHIM 

Phần mềm tiếng Việt tự do
Bộ gõ tiếng Việt
Dự án Gutenberg

Dự án Gutenberg (tiếng Anh: Project Gutenberg, thường viết tắt PG) là dự án tình nguyện để số hóa, lưu trữ, và phân phối tác phẩm văn hóa. Vì được thành lập năm 1971, dự án này là thư viện trực tuyến đầu tiên. Phần nhiều tài liệu thuộc dự án này là văn bản đầy đủ của những sách thuộc phạm vi công cộng. Dự án này cố gắng để người khác sử dụng nó tự do và dễ dàng, bằng cách sử dụng các định dạng lâu bền và mở mà có thể truy cập trên bất kỳ máy tính nào.

Lịch sử 
Dự án Gutenberg do Michael Hart bắt đầu năm 1971. Hart, một sinh viên tại Đại học Illinois, được phép truy cập máy tính mẹ (mainframe) loại Xerox Sigma V tại Phòng Thí nghiệm Vật liệu của đại học. Do những người quản lý hệ thống thân thiện, ông được tài khoản hầu như không giới hạn; về sau, giá trị của tài khoản hồi đó được ước lượng bằng 100.000 đô la hay cả 100 triệu đô la. Hart nói là muốn "hoàn lại" quà tặng này bằng cách làm công việc có giá trị cao.

Máy tính này là một trong 15 nút trên mạng máy tính mà sắp trở thành Internet. Ông tin rằng công chúng sẽ có thể truy cập máy tính vào tương lai và quyết định làm sẵn các tác phẩm văn chương miễn phí dưới hình thức điện tử. Ông sử dụng văn bản Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ để lưu trữ đầu tiên, và văn kiện này trở thành sách điện tử (e-book) đầu tiên của Dự án Gutenberg. Ông đặt tên dự án theo Johannes Gutenberg, thợ in người Đức tiến hành cách mạng máy in vào thế kỷ 15.

Chú thích

Xem thêm 
 Dự án Runeberg
 Google Book Search
 Open Content Alliance

Liên kết ngoài 
 Trang chủ
 Distributed Proofreaders, nhóm người thu thập tình nguyện toàn cầu hiện là nguồn e-book chính của Dự án Gutenberg

Thư viện trực tuyến
Website
Thư viện số
Khởi đầu năm 1971 ở Hoa Kỳ
Website MediaWiki
Tổ chức thành lập năm 1971
Phạm vi công cộng
Hệ thần kinh trung ương

Hệ thần kinh trung ương (HTKTƯ) là một phần của hệ thần kinh có chức năng tiếp nhận và hợp nhất thông tin, điều khiển hành vi của cơ thể ở động vật đối xứng hai bên (động vật đa bào trừ bọt biển và những động vật đối xứng tâm như sứa). Hệ thần kinh trung ương chiếm phần lớn hệ thần kinh, bao gồm não và tủy sống. Vài cách phân loại cũng đưa võng mạc và thần kinh sọ não vào hệ thần kinh trung ương. Cùng với hệ thần kinh ngoại vi, nó có chức năng chính trong điều khiển hành vi. Hệ thần kinh trung ương nằm trong khoang lưng trong đó khoang sọ chứa não và khoang xương sống chứa tủy sống. Ở động vật có xương sống, não được hộp sọ bảo vệ trong khi xương sống bảo vệ tủy sống. Não và tủy sống đều được bao bọc bởi màng thần kinh.

 Não bộ gồm có:
 Đoan não: gồm 2 bán cầu đại não và các nhân xám nền não. Trong có não thất bên. Được phát triển từ phần trước của bọng não trước (ở giai đoạn 3 bọng não).
 Gian não: gồm đồi não, vùng hạ đồi và tuyến yên. Trong có não thất III. Được phát triển từ phần sau của bọng não trước (ở giai đoạn 3 bọng não).
 Trung não: gồm có lồi não và cuống não. Trong có cống não. Có nguồn gốc từ não giữa.
 Não trám: gồm cầu não, tiễu não phát triển từ não sau và hành não phát triển từ tủy não. Bên trong có não thất IV.

Hành não, cầu não và trung não tạo thành thân não.

 Tuỷ sống hay còn gọi là tuỷ gai do ống thần kinh sinh ra tiền thân ở lớp ngoại bì của phôi thai, trong có ống trung tâm.

Xem thêm 
 Hệ thần kinh ngoại vi

Chú thích

Liên kết ngoài 

 

Hệ thần kinh
Giải phẫu học
Hệ thần kinh trung ương
Khoa học thần kinh
Nguyễn Duy Quý

Nguyễn Duy Quý (6/4/1932 - 4/5/2022) là một giáo sư triết học người Việt, quê quán: huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Ông nguyên là Giám đốc Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia (nay là Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam), Viện sĩ nước ngoài của Viện Hàn Lâm khoa học Liên bang Nga (РАН), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII (1996–2001), chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam–Canađa.

Năm 1965 ông xin làm sinh viên khoa Vật lý trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Tham khảo 

 100 chân dung – Một thế kỷ Đại học Quốc gia Hà Nội

Liên kết ngoài 
 GS.TSKH. NGUYỄN DUY QUÝ
 Đổi mới tư duy lý luận .

Người Nghệ An
N
Viện Hàn lâm Khoa học Nga
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Nhân vật còn sống
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IX
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam
Giáo sư Việt Nam
Gấu trúc Tần Lĩnh

Gấu trúc Tần Lĩnh (Tiếng Trung 秦岭大熊猫, danh pháp hai phần: Ailuropoda melanoleuca qinlingensis) là một phân loài gấu trúc lớn, được phát hiện vào thập niên 1960 nhưng không được công nhận như một phân loài cho đến năm 2005. Đây là phân loài đầu tiên của gấu trúc lớn đã được công nhận, nó khác với phân loài quen thuộc hơn bởi bộ lông màu nâu cùng hộp sọ và kích thước tổng thể nhỏ hơn.

Phân loài này có phạm vi phân bổ hạn chế trong dãy núi Tần Lĩnh, ở cao độ khoảng 1.300–3.000 m.

Tham khảo 

 Wan, Q.-H., H. Wu và S.-G. Fang. 2005. Một phân loài mới của gấu trúc lớn (Ailuropoda melanoleuca) ở Thiểm Tây, Trung Quốc. Journal of Mammalogy 86: 397–402.
 

M
Động vật có vú Trung Quốc
Thiểm Tây
Phân loài
Giun tử thần Mông Cổ

Giun tử thần Mông Cổ hay Trùng Mông Cổ là một loại sinh vật giống như rắn, sự xuất hiện của nó được ghi nhận tại sa mạc Gobi. Người ta thường coi nó là một loại sinh vật huyền bí, các báo cáo quan sát thấy nó vẫn còn nằm trong tranh luận hoặc chưa chắc chắn có thật hay không.

Đặc điểm
Nó thường được mô tả là một loại giun to, màu đỏ sáng, dài 2 tới 4 foot. Tên địa phương là allghoi (hoặc orghoi), khorkhoi (хорхой) có nghĩa là "loài giun đầy máu trong ruột", bởi vì các báo cáo cho biết nó trông y hệt một khúc ruột bò. Có rất nhiều người dân địa phương tại Mông Cổ nói tới nó (chẳng hạn như một loại giun có khả năng phun ra chất độc màu vàng gây chết người, nhằm tiêu diệt kẻ thù từ một khoảng cách xa). Tuy vậy, không có quan sát khoa học nào rõ ràng. Một vài người tin rằng loài giun này thực tế là một loài bò sát hay thằn lằn không chân nguyên nhân vì thời tiết khô hạn tại nơi mà nó sinh sống.

Nhà khoa học Karl Shuker cũng từng mô tả trong cuốn sách của ông, cuốn The Beasts that Hide from Man (2003), rằng đã có trường hợp nó sát hại nạn nhân bằng một dòng điện. Một cuộc thám hiểm năm 2005 thực hiện bởi trung tâm động vật Fortean, Cryptoworld và E-Mongol nghiên cứu cho thấy các báo cáo và quan sát mới về loài sinh vật này. Mặc dù họ cũng không tìm thấy bằng chứng khoa học về sự tồn tại của nó, họ vẫn tin rằng loài sinh vật này tồn tại sâu trong sa mạc Gobi dọc theo khu vực cấm giữa biên giới Trung Quốc và Mông Cổ. Những cuộc thám hiểm xa hơn được lên kết hoạch vào năm 2006 và 2007. Người ta cho rằng màu vàng có tác dụng cuốn hút loài giun này.

Xem thêm 
 Olgoi-Khorkhoi, tiểu thuyết khoa học viễn tưởng của nhà văn Xô-viết I. A. Efremov

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 The Mongolian Death Worm  VirtueScience. Giun tử thần ở Mông Cổ: Nguồn gốc những huyền thoại
 Death Worm!  Bài báo về giun tử thần ở Mông Cổ. Adam Davies, tháng 4 năm 2004. Bản lưu 17/1/2007
 The dreaded Mongolian death worm Lời mô tả về loài giun tử thần ở Mông Cổ
 Operation Deathworm – Part 1 Kết quả chuyến thám hiểm năm 2005
 Scientists search for Mongolian Death Worm Attempt to confirm existence of legendary beast mongabay.com, 3 tháng 5 năm 2005
 Expedition Deathworm 2005: In search of the mythic Gobi death worm  2005 Báo cáo về chuyến thám hiểm tại Mông Cổ
 The Cryptid Zoo: Mongolian Death Worm (or Olgoi-Khorkhoi)
 Мифический Олгой-Хорхой

Sinh vật bí ẩn
Động vật thần thoại châu Á
Văn hóa Mông Cổ
Rắn trong huyền thoại
Quái vật thần thoại
Vĩnh Thịnh (định hướng)

Vĩnh Thịnh có thể là:

Địa danh 
 Xã Vĩnh Thịnh, thành phố Hải Phòng
 Xã Vĩnh Thịnh, tỉnh Gia Lai.

 Địa danh cũ
 Xã Vĩnh Thịnh (huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần xã Vĩnh Hậu, tỉnh Cà Mau
 Xã Vĩnh Thịnh (huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định); nay là một phần xã Vĩnh Thịnh, tỉnh Gia Lai
 Xã Vĩnh Thịnh (huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa); nay là một phần xã Biện Thượng thuộc tỉnh
 Xã Vĩnh Thịnh (huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc); nay là một phần xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ.

Khác 
 Niên hiệu của vua Lê Dụ Tông (1706-1719).

Xem thêm 
 Vĩnh Thạnh.
Hessen

Hessen là một bang của Đức ngày nay, với diện tích 21.114 km² và dân số 6,1 triệu người. Thủ phủ của tiểu bang này là Wiesbaden. Thành phố lớn nhất của bang Hessen là Frankfurt am Main.

Địa lý 

Nằm ở trung tâm của phía tây nước Đức, bang Hessen tiếp giáp với các bang (bắt đầu từ phía bắc và theo chiều kim đồng hồ) Niedersachsen, Thüringen, Bayern, Baden-Württemberg, Rheinland-Pfalz và Nordrhein-Westfalen.

Các thành phố lớn của Hessen gồm Frankfurt am Main, Wiesbaden, Darmstadt, Offenbach, Hanau, Gießen, Wetzlar, và Limburg trong vùng Rhine Lớn, Fulda ở phía đông, và Kassel và Marburg ở phía bắc.

Các con sông lớn chảy qua bang bao gồm sông Fulda và sông Eder ở phía bắc, sông Lahn chảy qua trung tâm Hessen, và sông Main và Rhine ở phía bắc. Vùng nông thôn của bang có địa hình chủ yếu là đồi và nhiều rặng núi, bao gồm các rặng núi Rhön, Westerwald, Taunus, Vogelsberg, Knüll và Spessart.

Đa phần dân cư của bang Hessen tập trung ở phía nam của bang trong vùng Rhine Lớn. Sông Rhine là biên giới tự nhiên của bang Hessen về phía đông nam, chỉ có nhánh nhỏ của con sông này là Alt-Rhein chảy qua bang. Rặng núi giữa sông Main và Neckar được gọi là Odenwald. Vùng đồng bằng giữa sông Main, Rhine và Neckar, và rặng núi Odenwald được đặt tên là Ried.

Hessen được coi là bang xanh nhất nước Đức do có diện tích rừng bao phủ tới 42% diện tích bang.

Hệ thống hành chính 

Hessen được chia thành 21 quận và 5 thành phố độc lập (bên cạnh là ký hiệu viết tắt, được sử dụng trên biển số xe cơ giới):
Các thành phố độc lập:
Darmstadt (DA)
Frankfurt am Main (F)
Kassel (KS)
Offenbach am Main (OF)
Wiesbaden (WI)
Các vùng hành chính tại Hessen: Darmstadt, Gießen, Kassel

Chú thích

Tham khảo

Bang của Đức
Nước quân chủ ngày xưa
Vùng trồng nho ở Đức
Vùng cấp một Liên minh châu Âu
Vasey's Paradise

Vaseys Paradise là một ốc đảo vào khoảng 2,5 kilômét (1,5 dặm) dưới "Bãi cát tại dặm 30" trên sông Colorado ở Quận Coconino, Arizona, Hoa Kỳ. Ở trong vùng nửa khô hạn, nó hỗ trợ cây cối rậm rạp và thác nước chảy từ những mặt vách đá ở trên. Vùng này có một loại ốc nguy cấp, ốc hổ phách Kanab, và hệ sinh thái rất dễ bị vỡ. Nó nằm ở trong Vườn Quốc gia Grand Canyon, tại tọa độ .

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thác Vaseys Paradise 

Hình ảnh Vaseys Paradise 

Grand Canyon
Thủy vực quận Coconino, Arizona
Ốc đảo Mỹ
Maiasaura

Maiasaura peeblesorum ("bà mẹ bò sát tốt của Peebles") là một loài khủng long chân chim có mỏ vịt và sống tại Montana ngày nay vào Hậu Phấn trắng (giai đoạn Campani), vào khoảng 74 triệu năm trước; là một trong những loại thú mỏ vịt, đẻ trứng trong những chiếc tổ khổng lồ. Maiasaura được khám phá tra bởi nhà cổ sinh vật học khủng long John Horner, cố vấn cổ sinh vật học cho bộ phim Công viên kỷ Jura. Ông đặt tên khủng long sau khi kiếm thấy một loạt tổ có vỏ trứng và xương của khủng long mới nở. Đây là bằng chứng đầu tiên về khủng long lớn nuôi thú con khi chúng nở và cho nó ăn, như chim vậy. Bọn trẻ hẳn đã ở bên bố mẹ suốt nhiều năm. Hơn 200 bộ xương mẫu, từ các nhóm tuổi, đã được khám phá ra.

Phân loại
Phát sinh loài bên dưới thể hiện mối quan hệ giữa các loài trong họ hadrosauridae công bố năm 2013 của Alberto Prieto-Márquez và đồng nghiệp:

Chú thích

Tham khảo
 

Họ Khủng long mỏ vịt
Khủng long Bắc Mỹ
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Địa chất Montana
Sinh vật Công viên Khủng long
Dự án Khủng long/Theo dõi
Khủng long Creta muộn Bắc Mỹ
Saurolophinae
Eoraptor

Eoraptor là một trong những khủng long cổ xưa nhất trong lịch sử. Nó có hai chân, ăn thịt, và sống cách nay 231,4 triệu năm, ở nơi ngày nay là miền Tây Bắc Argentina. Loài điển hình là Eoraptor lunensis, có nghĩa "thung lũng Mặt Trăng", chỉ đến nơi khám phá ra đầu tiên: tiếng Hy Lạp cổ ηως (eos) có nghĩa "bình minh" hay "buổi sáng" và Latinh lunensis có nghĩa "thuộc Mặt Trăng"). Các nhà cổ sinh vật học thừa nhận Eoraptor là tổ tiên của theropoda và sauropodomorpha, hoặc ít nhất là họ hàng gần của tổ tiên đó. Nó được biết đến do vài bộ xương ở trạng thái tốt.

Chú thích

Tham khảo
 
Trang cổ sinh vật học của Paul Sereno
Mục trong Cơ sở dữ liệu Cổ sinh vật học 

Phân bộ Khủng long chân thú
Khủng long kỷ Tam Điệp
Khủng long Nam Mỹ
Bộ Khủng long hông thằn lằn
Dự án Khủng long/Theo dõi