Type 99 (pháo hàng không)

Súng máy Type 99 Mark 1/Type 99 Mark 2 là loại pháo do Nhật Bản chế tạo dựa trên pháo tự động Oerlikon FF và Oerlikon FFL tương ứng. Chúng được Hải quân Đế quốc Nhật Bản (IJN) tiếp nhận vào năm 1939 và trở thành pháo tự động tiêu chuẩn trang bị cho máy bay Hải quân Nhật trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Tiếp nhận 
Năm 1935, các sĩ quan trong Hải quân Đế quốc Nhật Bản bắt đầu nghiên cứu pháo tự động cỡ 20 mm để trang bị cho các máy bay tiêm kích tương lai. Họ chú ý đến dòng pháo máy bay do Oerlikon sản xuất, gồm các mẫu FF, FFL và FFS. Tất cả đều sử dụng cùng một nguyên lý hoạt động là cơ chế giật lùi với mồi đánh lửa sớm tiên tiến (API blowback) do pháo Becker phát triển, nhưng sử dụng các loại đạn khác nhau: 20 × 72RB, 20 × 101RB và 20 × 110RB.

Sau khi nhập khẩu và đánh giá các mẫu thử, Hải quân Nhật Bản quyết định vào năm 1937 tiếp nhận các vũ khí này. Để sản xuất pháo Oerlikon, một nhóm đô đốc hải quân đã nghỉ hưu thành lập một công ty sản xuất vũ khí mới mang tên Dai Nihon Heiki KK. Năm 1939, công ty bắt đầu sản xuất phiên bản Nhật Bản của pháo FF, ban đầu gọi là Type E (do cách phiên âm tiếng Nhật của “Oerlikon” là Erikon), nhưng từ cuối năm 1939 chính thức được gọi là Type 99 Mark 1. Phiên bản Nhật của FFL được sản xuất với tên gọi Type 99 Mark 2. Mẫu FFS đã được thử nghiệm nhưng không đưa vào sản xuất.

Số “99” trong tên gọi bắt nguồn từ năm theo lịch Hoàng gia Nhật Bản, trong đó năm 1939 tương ứng với năm 2599. Tên gọi chính thức là súng máy Type 99 Mark 1 (tiếng Nhật: Kyū-Kyū Shiki Ichigō Kizyū, chữ Hán: 九九式一号機銃) và súng máy Type 99 Mark 2 (Kyū-Kyū Shiki Nigō Kizyū, chữ Hán: 九九式二号機銃). Hải quân Nhật phân loại các vũ khí cỡ 20 mm là “súng máy” thay vì “pháo”. Các vũ khí này không được Lục quân Nhật sử dụng — giữa Hải quân và Lục quân gần như không có sự thống nhất về loại súng và đạn dược.

Type 99 Mark 1 và Mark 2 không phải là các phiên bản của cùng một khẩu pháo, mà phát triển song song thành nhiều biến thể khác nhau. Do sự tương đồng kỹ thuật lớn, một số cải tiến được áp dụng đồng thời cho cả hai loại.

Do sử dụng loại đạn lớn hơn so với Type 99 Mark 1, Type 99 Mark 2 có vận tốc đầu nòng cao hơn nhưng tốc độ bắn thấp hơn và khối lượng lớn hơn. Trong những năm đầu chiến tranh, IJN ưa chuộng Type 99 Mark 1 và chỉ đưa Type 99 Mark 2 vào sử dụng thực tế từ năm 1942. Về cuối chiến tranh, xu hướng chuyển sang lắp đặt Type 99 Mark 2 tăng lên, có thể nhằm đối phó với hiệu năng và độ bền ngày càng cao của máy bay chiến đấu Hoa Kỳ.

Pháo Type 99 có vận tốc đầu nòng và tốc độ bắn tương đối thấp so với các pháo cỡ nòng 20 mm khác, nhưng đổi lại là khối lượng rất nhẹ, không ảnh hưởng đáng kể đến tính năng bay của máy bay tiêm kích Hải quân Nhật. Quan hệ kinh tế và chính trị chặt chẽ giữa IJN và Dai Nihon Heiki KK cũng khiến công ty này hầu như không có đối thủ cạnh tranh.

Type 99 Mark 1 

Type 99 Mark 1 được Hải quân Nhật Bản sử dụng cho cả cấu hình lắp cố định và lắp linh hoạt. Cấu hình lắp cố định được phát triển trước, dùng làm pháo cho máy bay tiêm kích, cấp đạn bằng trống 60 viên, lắp trong cánh của máy bay Mitsubishi A6M (Zeke/Zero). Một phiên bản lắp linh hoạt, ban đầu phát triển cho máy bay ném bom Mitsubishi G3M, được lắp ngược lại để đưa trống đạn xuống dưới tầm ngắm của xạ thủ. Các trống đạn nhỏ hơn (45, 30 hoặc 15 viên) được sử dụng trong các cấu hình lắp linh hoạt khi không gian hạn chế.

Dung lượng đạn hạn chế là một nhược điểm đáng kể. Type 99 Mark 1 Fixed Model 3 có thể trang bị trống 100 viên, nhưng kích thước trống lại gây khó khăn khi lắp trên máy bay tiêm kích, mặc dù biến thể này vẫn được sử dụng trên các lô sản xuất đầu tiên của A6M3. Một giải pháp thực tế hơn là Type 99 Mark 1 Fixed Model 4, được trang bị cơ chế cấp đạn bằng băng do Kawamura phát triển.

Được trang bị trên 

 Kawanishi H6K
 Kawanishi H8K
 Kawanishi N1K Kyōfū
 Mitsubishi A6M
 Mitsubishi G3M
 Mitsubishi G4M
 Mitsubishi J2M Raiden
 Nakajima J1N

Type 99 Mark 2 
Type 99 Mark 2 là loại vũ khí nặng hơn, có lực giật mạnh hơn và không được Hải quân Nhật Bản đưa vào sử dụng trước năm 1942. Nó chỉ được sử dụng trong các cấu hình lắp cố định, tức là trên máy bay tiêm kích hoặc trong các tháp pháo điều khiển bằng động cơ. Type 99 Mark 2 được trang bị trên các phiên bản sau của A6M, bắt đầu từ với A6M3a Reisen Model 22 Ko, và trên các máy bay tiêm kích hải quân đời sau như Kawanishi N1K-J.

Biến thể Model 4 của loại pháo này áp dụng cùng cơ chế cấp đạn bằng băng như Type 99 Mark 1 Model 4. Type 99 Mark 2 Model 5 là kết quả của các nỗ lực nhằm tăng tốc độ bắn. Thông qua các cải tiến, bao gồm việc bổ sung lò xo giảm chấn mạnh hơn, tốc độ bắn được nâng lên khoảng 670–750 phát/phút. Tuy nhiên, Model 5 chỉ được chính thức chấp nhận vào tháng 5 năm 1945 và có thể chưa từng tham gia chiến đấu.

Đặc điểm kỹ thuật 

 Cỡ nòng: 20 mm
 Loại đạn: 20×101RB
 Chiều dài: 189 cm (74 in)
 Trọng lượng: 34 kg (75 lb)
 Tốc độ bắn: 480 rounds/min
 Tốc độ đầu nòng: 750 m/s (2460 ft/s)

Được trang bị trên 

 Aichi B7A Ryūsei
 Aichi E16A
 N1K-J Shiden
 Mitsubishi A6M
 Mitsubishi A7M Reppū
 Mitsubishi G4M
 Mitsubishi J2M Raiden
 Nakajima J1N

Các phiên bản

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Type 99 cannon, www.warbirdsresourcegroup.org
 World War II Aircraft Gun Tables
Pháo tự động
Pháo 20 mm