Tên hiệu hãng hàng không

Hô hiệu hàng không hoặc hô hiệu máy bay là một hô hiệu truyền thông được chỉ định làm mã định danh duy nhất đề cập đến một chiếc máy bay.

Các hô hiệu trong hàng không bắt nguồn từ một số chính sách khác nhau, tùy thuộc vào loại hình hoạt động bay và việc người gọi đang ở trên máy bay hay tại một cơ sở mặt đất. Ở hầu hết các quốc gia, các chuyến bay hàng không chung không theo lịch trình sẽ tự nhận dạng bằng hô hiệu tương ứng với Số đăng ký máy bay (còn được gọi là số N ở Hoa Kỳ, hoặc số đuôi). Trong trường hợp này, hô hiệu được đọc bằng Bảng chữ cái ngữ âm NATO của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO). Số đăng ký máy bay quốc tế tuân theo mẫu gồm tiền tố quốc gia, theo sau là một mã định danh duy nhất gồm các chữ cái và chữ số. Ví dụ, một chiếc máy bay đăng ký là N978CP thực hiện một chuyến bay hàng không chung sẽ sử dụng hô hiệu November-niner-seven-eight-Charlie-Papa. Tuy nhiên, ở Hoa Kỳ, một phi công thường sẽ bỏ qua từ November, và thay vào đó sử dụng tên của nhà sản xuất máy bay hoặc kiểu máy cụ thể. Đôi khi, các phi công hàng không chung có thể bỏ qua thêm các số đứng trước và chỉ sử dụng ba số và chữ cái cuối cùng. Điều này đặc biệt đúng tại các bãi đáp không có kiểm soát (những nơi không có đài kiểm soát không lưu) khi thông báo vị trí trong vòng lượn sân bay, hoặc tại các sân bay có đài kiểm soát sau khi đã thiết lập liên lạc hai chiều với kiểm soát viên không lưu. Ví dụ: Skyhawk eight-Charlie-Papa left base (xem bên dưới).

Quốc tế 

Ở hầu hết các quốc gia, hô hiệu máy bay hoặc "số đuôi"/"chữ cái đuôi" (còn được gọi là ký hiệu đăng ký) được liên kết với bảng phân bổ hô hiệu vô tuyến quốc tế và tuân theo một quy ước rằng các đài vô tuyến máy bay (và mở rộng ra là chính chiếc máy bay đó) nhận được các hô hiệu gồm năm chữ cái. Ví dụ, tất cả các máy bay dân dụng của Anh đều có hô hiệu gồm năm chữ cái bắt đầu bằng chữ G. Máy bay Canada có hô hiệu bắt đầu bằng C–F hoặc C–G, chẳng hạn như C–FABC. Tàu đệm khí (hovercraft) ở Canada đủ điều kiện nhận hô hiệu C–Hxxx, và máy bay siêu nhẹ nhận hô hiệu C-Ixxx. Trong quá khứ, ngay cả máy bay Mỹ cũng sử dụng hô hiệu năm chữ cái, chẳng hạn như KH–ABC, nhưng chúng đã được thay thế trước Thế chiến II bằng hệ thống hô hiệu máy bay dân sự hiện tại của Mỹ (xem bên dưới).

Dấu gạch ngang ("-") trong đăng ký chỉ được đưa vào trên thân máy bay để dễ đọc. Trong các hệ thống quản lý không lưu (màn hình radar ATC, hệ thống quản lý luồng, v.v.) và trên các mẫu kế hoạch bay, dấu gạch ngang không được sử dụng (ví dụ: PHVHA, FABCD, CFABC).

Sau khi máy bay đã thiết lập liên lạc với một cơ sở kiểm soát không lưu, hô hiệu có thể được viết tắt. Ví dụ, một máy bay Canada ban đầu được nhận dạng là C-GRTY sau đó có thể tự nhận dạng là Romeo-Tango-Yankee nhưng việc bỏ bớt phải do cơ quan kiểm soát không lưu khởi xướng, không phải phi công. Máy bay Mỹ được đề cập ở trên sau đó có thể sử dụng Eight-Charlie-Papa. Đôi khi nhãn hiệu hoặc kiểu máy bay được sử dụng phía trước hô hiệu đầy đủ hoặc viết tắt, chẳng hạn, máy bay Mỹ nói trên sau đó có thể sử dụng Cessna Eight-Charlie-Papa. Ngoài ra, chữ cái đầu tiên của hô hiệu có thể được ghép với hai hoặc ba ký tự cuối cùng, ví dụ một máy bay Anh đăng ký G–BFRM có thể tự nhận dạng là Golf–Romeo–Mike trong khi máy bay Mỹ có thể sử dụng November–Eight-Charlie-Papa. Việc sử dụng các hô hiệu viết tắt có những mối nguy hiểm, trong trường hợp các máy bay có hô hiệu tương tự ở trong cùng một khu vực lân cận. Do đó, các ký hiệu viết tắt chỉ được sử dụng miễn là nó không gây nhầm lẫn.

Hàng không thương mại 

Các nhà khai thác thương mại, bao gồm các hãng hàng không thường lệ, hãng hàng không vận tải hàng hóa và các nhà khai thác taxi hàng không, thường sẽ sử dụng một hô hiệu đã đăng ký với ICAO hoặc FAA cho công ty của họ. Theo Phụ lục 10 Chương 5.2.1.7.2.1 của ICAO - Hô hiệu đầy đủ loại C, một hô hiệu bao gồm mã định danh điện thoại vô tuyến của cơ quan khai thác máy bay, tiếp theo là mã nhận dạng chuyến bay. Mã nhận dạng chuyến bay thường giống với số hiệu chuyến bay, nhưng có thể khác để tránh nhầm lẫn hô hiệu, nếu hai hoặc nhiều chuyến bay gần nhau có số hiệu chuyến bay tương tự (ví dụ: KLM649 và KLM645 hoặc BAW466 và BAW646). Ví dụ, chuyến bay 75 của British Airways sẽ sử dụng hô hiệu Speedbird Seven–Five, vì Speed-bird là mã định danh điện thoại vô tuyến cho British Airways và 75 sẽ là mã nhận dạng chuyến bay. (Mã định danh điện thoại vô tuyến không giống với hô hiệu, mặc dù đôi khi cả hai bị đánh đồng.) Pan Am có mã định danh điện thoại vô tuyến là Clipper (xem danh sách).

Đối với những hô hiệu này, cách sử dụng đúng thay đổi tùy theo quốc gia. Ở một số quốc gia, chẳng hạn như Hoa Kỳ, các con số được đọc bình thường (đối với ví dụ trên là Speed-bird Seventy-five) thay vì được đánh vần từng chữ số, dẫn đến khả năng gây nhầm lẫn. Ở hầu hết các quốc gia khác, bao gồm cả Vương quốc Anh, chúng được đánh vần từng chữ số. Các nhà khai thác taxi hàng không ở Hoa Kỳ đôi khi không có hô hiệu đã đăng ký, trong trường hợp đó tiền tố T được sử dụng, tiếp theo là số đăng ký máy bay (ví dụ: Tango-November-Niner-Seven-Eight-Charlie-Papa).

Một số biến thể của hô hiệu tồn tại để biểu đạt các mối lo ngại về an toàn cho tất cả các nhà khai thác và kiểm soát viên đang theo dõi quá trình truyền tin. Hô hiệu máy bay bao gồm hậu tố "heavy" đối với các máy bay hạng nặng để chỉ ra một chiếc máy bay tạo ra vệt xoáy sau máy bay đáng kể, ví dụ: United Two-Five Heavy. Tất cả các máy bay có khả năng hoạt động với trọng lượng cất cánh tối đa tổng thể lớn hơn  phải sử dụng hậu tố này cho dù chúng có đang hoạt động ở trọng lượng này trong một giai đoạn bay cụ thể hay không. Đây điển hình là các máy bay Boeing 707, Boeing 747, Boeing 767, Boeing 777, Boeing 787, Airbus A300, Airbus A310, Airbus A330, Airbus A340, Airbus A350, DC-10, MD-11, và Lockheed L-1011. Mặc dù MTOW của Boeing 757 nhỏ hơn 136 tấn, nó vẫn được phân loại là máy bay hạng nặng (heavy) vì nó tạo ra vệt xoáy sau mạnh. Hậu tố "super" được sử dụng cho Airbus A380, và cũng được sử dụng cho Antonov An-225 (đã bị phá hủy vào năm 2022).

Đối với các dịch vụ cấp cứu hàng không hoặc các chuyến bay khác liên quan đến an toàn sinh mạng (chẳng hạn như máy bay chở một người bị đau tim), từ "Medevac" được thêm vào trước hô hiệu. Đối với các chuyến bay mà sinh mạng không gặp nguy hiểm trực tiếp (chẳng hạn như vận chuyển nội tạng để cấy ghép), tiền tố hô hiệu "Pan-Pan-Medical" được sử dụng trước hô hiệu bình thường, ví dụ: Pan-Pan-Medical Three-Three-Alpha, Pan-Pan-Medical Northwest Four-Five-Eight, hoặc Pan-Pan-Medical Singapore Niner-Two-Three. Pan Pan (phát âm là "pahn-pahn") là tín hiệu vô tuyến thoại cho sự "khẩn cấp", trong khi Mayday là tín hiệu vô tuyến thoại cho sự "nguy cấp". Từ này có thể được bỏ qua đối với các dịch vụ cấp cứu hàng không có hô hiệu được chỉ định, đặc biệt là khi họ đã thông báo cho các kiểm soát viên không lưu rằng họ đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu hàng không vào lúc bắt đầu chuyến bay và không thay đổi từ kiểm soát viên này sang kiểm soát viên khác. Ví dụ, dịch vụ cấp cứu hàng không Memorial Hermann Life Flight có thể chỉ đơn giản tự nhận dạng là Life-Flight Three. Một máy bay đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp trong chuyến bay đôi khi sẽ thêm từ Mayday vào trước hô hiệu của mình.

Dịch vụ Bác sĩ Bay Hoàng gia (RFDS) của Úc sử dụng "FlyDoc" theo sau là ba con số được chỉ định cho máy bay làm hô hiệu của họ. Một ví dụ về điều này là FlyDoc425, có trụ sở tại Bundaberg, Queensland, và được sử dụng như một phần của dịch vụ cấp cứu hàng không cho Bang Queensland.

Trước đây, một trong những hô hiệu hiếm nhất, "Concorde", đã được sử dụng để nhận dạng máy bay Concorde của British Airways. Mục đích của hô hiệu này là để nâng cao nhận thức của các kiểm soát viên không lưu về hiệu suất độc đáo của máy bay và sự chú ý đặc biệt mà nó yêu cầu. Hô hiệu này được đính kèm vào hô hiệu vô tuyến bình thường của British Airways, ví dụ: "Speedbird-Concorde One". Air France, hãng hàng không duy nhất khác vận hành Concorde thương mại, hoàn toàn không sử dụng hô hiệu "Concorde" trong dịch vụ thông thường; các chuyến bay Concorde của hãng chỉ đơn giản sử dụng hô hiệu Airfrans tiêu chuẩn.

Tàu lượn 
Các phi công tàu lượn thường có thể sử dụng bất kỳ loại nào trong ba loại hô hiệu khác nhau. Vì hầu hết (không phải tất cả) tàu lượn hiện nay đều hiển thị số đăng ký hàng không chung tiêu chuẩn của CAA, ví dụ: G-xxxx, họ có thể gọi bằng cùng một quy tắc hô hiệu và viết tắt như các máy bay hạng nhẹ khác. Điều này đã là thông lệ từ lâu ở Hoa Kỳ. Trước khi các đăng ký này ra đời (trong khoảng thời gian từ 2004 đến 2008), họ đã từng sử dụng và thông thường vẫn đang sử dụng, hoặc là một mã ba chữ cái được cấp cho tất cả các tàu lượn bởi Hiệp hội Tàu lượn Anh (BGA) được gọi là Trigraph của máy bay. Ví dụ, XYZ thông thường sẽ gọi ATC là "Glider X-ray, Yankee, Zulu", hoặc, nếu họ trả thêm phí, có thể nhận từ BGA một mã số hoặc mã hỗn hợp số và chữ cái được gọi là số thi đấu để đánh dấu máy bay của họ và làm hô hiệu. Ví dụ R4 "Romeo Four", hoặc 26 "Two Six" hoặc F1 "Foxtrot One". Tùy chọn, các tàu lượn thông thường sẽ thêm "Glider" vào trước hô hiệu của họ khi gọi các đơn vị ATC để kiểm soát viên biết rằng tàu lượn sẽ không thể duy trì một độ cao cụ thể, vì các tàu lượn thông thường là đang hạ độ cao trong một đường lượn thẳng hoặc đang xoay vòng để lấy độ cao. Một số tàu lượn vẫn không bắt buộc phải mang số đăng ký loại Hàng không chung của CAA vì chúng là các thiết kế cũ hoặc nguyên mẫu và do đó chỉ có thể tiếp tục sử dụng Trigraph hoặc số thi đấu làm hô hiệu. Chúng được gọi là máy bay Phụ lục II vì chúng được liệt kê trong Phụ lục II của EASA.

Quân sự 

Các chuyến bay quân sự thường sử dụng nhiều hơn một hô hiệu trong suốt một chuyến bay. Các hô hiệu hành chính được sử dụng với các cơ sở kiểm soát không lưu tương tự như các nhà khai thác thương mại. ví dụ: Navy Alpha-Golf-Two-Zero-One, Reach-Three-One-Seven-Niner Two.

Hô hiệu chiến thuật được sử dụng trong các phần chiến thuật của chuyến bay, và chúng thường cho biết nhiệm vụ của chuyến bay hoặc vị trí của một máy bay trong một đội hình.

Ví dụ, Phi đoàn Cứu hộ 442 của Không quân Hoàng gia Canada, đóng tại Comox, British Columbia sử dụng hô hiệu "Snake 90x" tùy thuộc vào số đuôi của trực thăng: 901, 902, v.v. Tuy nhiên, khi được giao nhiệm vụ tìm kiếm và cứu nạn (SAR), hô hiệu máy bay sẽ trở thành "Rescue 90x".

Cơ sở mặt đất 
Các cơ sở mặt đất tự nhận dạng bằng tên và chức năng của cơ sở đó: ví dụ: Seattle Tower cho vị trí kiểm soát viên không lưu tại đài kiểm soát, SoCal Approach cho một TRACON, hoặc Boston Center cho một trung tâm kiểm soát đường dài. Tất cả các quốc gia ICAO khác trên thế giới, ví dụ như Joint Aviation Authorities (JAA) của Châu Âu, sử dụng từ control hoặc radar thay vì center trong không phận của họ: (Langen Radar, Brussels Control, Paris Control, v.v.). London Centre (center) là hô hiệu tần số khẩn cấp cho London Terminal Control TC.

Mã máy trả lời 24-bit của ICAO được dành cho việc sử dụng phi nhân tính trong các giao thức Chế độ S và ADS-B.

Xem thêm 

 Mã hãng hàng không
 Danh sách các mã định danh loại máy bay của ICAO
 Bảng chữ cái ngữ âm NATO
 Hô hiệu tàu vũ trụ

Tham khảo

Đọc thêm 

 Cục Hàng không Liên bang Hoa Kỳ, Aeronautical Information Manual, Official Guide to Basic Flight Information and ATC Procedures, 2024. Chương 4, Mục 2
 AirportFreak. Aircraft call-signs explained, 2012. http://www.airportfreak.yolasite.com/call-signs.php