AGM-158C LRASM

Tên lửa chống hạm tầm xa AGM-158C LRASM là một tên lửa hành trình chống hạm phóng từ trên không tàng hình được phát triển cho Không quân Hoa Kỳ và Hải quân Hoa Kỳ bởi Cơ quan Chỉ đạo các Dự án Nghiên cứu Quốc phòng Tiên tiến. Được phát triển dựa trên AGM-158B JASSM-ER, LRASM được dự định tiên phong các khả năng nhắm mục tiêu tự động tinh vi hơn so với tên lửa chống hạm Harpoon đang trong trang bị của Hải quân Hoa Kỳ, vốn đã được đưa vào sử dụng từ năm 1977.

Vào tháng 6 năm 2009, DARPA đã trao hợp đồng cho Lockheed Martin cho chương trình phát triển LRASM theo hai giai đoạn. Vào tháng 12 năm 2013, DARPA đã công bố ý định trao hợp đồng tiếp theo độc quyền cho Lockheed Martin để tiếp tục hoàn thiện các hệ thống con và thiết kế hệ thống LRASM cho Hải quân. Vào tháng 3 năm 2014, Raytheon/Kongsberg đã cùng nhau phản đối quyết định của DARPA với Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ Hoa Kỳ (GAO). Vào tháng 6 năm 2014, GAO đã bác bỏ đơn phản đối, cho rằng việc trao hợp đồng cho bất kỳ nguồn nào khác có thể gây ra sự trùng lặp đáng kể về chi phí mà không thể thu hồi được thông qua cạnh tranh, và nhu cầu cấp thiết của Chính phủ về loại tên lửa mới.

Hải quân Hoa Kỳ đã được Lầu Năm Góc cho phép đưa tên lửa LRASM vào sản xuất với số lượng hạn chế vào tháng 2 năm 2014 như một giải pháp tạm thời để giải quyết các vấn đề về tầm bắn của tên lửa Harpoon và để ưu tiên tiêu diệt tàu chiến của đối phương, một nhiệm vụ vốn đã bị bỏ quên kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, nhưng tình hình đã thay đổi khi Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc ngày càng chứng tỏ mình là đối thủ đáng gờm của Hải quân Mỹ.

Vào tháng 3 năm 2014, Hải quân cho biết họ sẽ tổ chức một cuộc trình diễn đấu thầu cho tên lửa chống hạm Tấn công Tàu mặt nước Giai đoạn 2 như một bước tiếp theo của LRASM để đưa vào phục vụ vào năm 2024. Chương trình đấu thầu sẽ bắt đầu vào năm tài khóa 2017, và kết thúc vào năm 2023 để lựa chọn một loại tên lửa chống hạm siêu thanh. Đây là sự cạnh tranh quyết liệt giữa LRASM và tên lửa Joint Strike Missile do liên doanh giữa 2 công ty Raytheon Missiles & Defense/Kongsberg Defence & Aerospace phát triển, cùng với tên lửa Tomahawk cải tiến phóng từ mặt đất của Raytheon. Tên lửa được chọn là mẫu chiến thắng trong cuộc thi tên lửa chống hạm OASuW/Increment 2 sẽ tham gia chương trình Tên lửa tấn công chống hạm siêu thanh phóng từ trên không (Hypersonic Air Launched Offensive Anti-Surface) (HALO), dự kiến sẽ được trang bị trên các máy bay có khả năng hoạt động trên tàu sân bay như F/A-18 Hornet và F-35C Lightning. Hải quân Hoa Kỳ đã trao hợp đồng cho Raytheon và Lockheed Martin vào tháng 3 năm 2023 để phát triển các tên lửa cạnh tranh cho chương trình HALO, với việc Hải quân yêu cầu tên lửa mới phải có khả năng phóng từ nhiều loại bệ phóng (trên không, trên mặt nước và dưới nước). Hải quân có kế hoạch trang bị HALO cho tàu khu trục tên lửa dẫn đường tàng hình lớp Zumwalt và tàu ngầm lớp Virginia Block V, mang lại cho chúng khả năng tên lửa siêu thanh trong tương lai gần.

Vào tháng 8 năm 2015, tên lửa này được chính thức đặt tên là AGM-158C.

Thiết kế 
Không giống như các tên lửa chống hạm hiện đại, LRASM có khả năng thực hiện khóa mục tiêu tự động, dựa vào các hệ thống nhắm mục tiêu trên tàu để tự xác định mục tiêu mà không cần thông tin tình báo chính xác trước đó hoặc thiết bị định vị vệ tinh toàn cầu và liên kết dữ liệu. Tên lửa sẽ được thiết kế với các biện pháp đối phó để né tránh các hệ thống phòng thủ chủ động của đối phương.

LRASM được thiết kế dựa trên AGM-158B JASSM-ER, nhưng tích hợp radar thụ động đa chế độ, liên kết dữ liệu và thiết bị đo độ cao mới, cùng hệ thống năng lượng được nâng cấp. Nó có thể được điều khiển để tấn công tàu địch bằng bệ phóng, nhận cập nhật qua liên kết dữ liệu hoặc sử dụng cảm biến trên tàu mẹ để tìm mục tiêu. LRASM sẽ bay về phía mục tiêu ở độ cao trung bình, sau đó giảm xuống độ cao thấp để tiếp cận sát mặt biển nhằm né tránh hệ thống phòng thủ tên lửa. AGM-158B JASSM-ER được ước tính có tầm bắn tối đa là 500 hải lý (930 km). Lockheed Martin tuyên bố tầm bắn của tên lửa lớn hơn 200 hải lý (370 km).

Để đảm bảo khả năng sống sót và hiệu quả tiêu diệt mục tiêu, LRASM được trang bị hệ thống tìm kiếm và dẫn đường do BAE Systems thiết kế, tích hợp GPS/INS chống nhiễu, bộ dò ảnh hồng ngoại (IIR hồng ngoại ) với khả năng nhận dạng khớp cảnh/mục tiêu tự động, liên kết dữ liệu và các thiết bị điện tử thụ động (ESM) và cảm biến cảnh báo radar. Phần mềm trí tuệ nhân tạo sẽ kết hợp các tính năng này để định vị tàu địch và tránh tàu trung lập trong các khu vực đông đúc. Một loạt tên lửa có thể hoạt động cùng nhau để chia sẻ dữ liệu nhằm phối hợp tấn công theo kiểu bầy đàn. Ngoài việc truyền liên kết dữ liệu ngắn, công suất thấp, LRASM hầu như không phát ra tín hiệu, kết hợp với khung thân có độ tán xạ radar thấp và dấu hiệu IR thấp giúp giảm khả năng bị radar đối phương phát hiện. Không giống như các tên lửa trang bị đầu dò chỉ có radar trước đây có thể bắn nhầm các tàu khác nếu tàu đối phương cơ động chuyển hướng hoặc tung ra các biện pháp đánh lừa, đầu dò đa chế độ của LRASM đảm bảo bắn trúng mục tiêu chính xác. LRASM có thể tự tìm mục tiêu bằng cách sử dụng khả năng tự dẫn bằng radar thụ động để xác định vị trí các tàu trong một khu vực, sau đó sử dụng các radar thụ động khi tiếp cận mục tiêu. Giống như JASSM, LRASM cũng có khả năng tấn công các mục tiêu trên đất liền.

LRASM được thiết kế để tương thích với Hệ thống phóng thẳng đứng Mark 41 được sử dụng trên nhiều tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ và có thể được phóng từ máy bay, gồm cả B-1 Lancer. Đối với tàu chiến, LRASM sẽ được trang bị thêm tên lửa đẩy Mk 114 có thể tách rời giúp đẩy tên lửa lên độ cao cần thiết trước khi động cơ chính được kích hoạt. Mặc dù ưu tiên là phát triển các biến thể tên lửa phóng từ trên không và trên mặt nước, Lockheed đang phát triển một phiên bản phóng từ tàu ngầm, và biến thể triển khai từ bệ phóng dạng container trên boong các tàu nhỏ hơn.  LRASM sẽ chỉ được sử dụng như một tên lửa phóng từ trên không được triển khai từ F/A-18E/F Super Hornet và Rockwell B-1B Lancer, có khả năng mang tới 24 tên lửa LRASM. Năm 2020, Hải quân Hoa Kỳ bắt đầu quá trình tích hợp LRASM vào máy bay tuần tra biển P-8 Poseidon, dự kiến ​​hoàn thành vào năm 2026.

Một số cố vấn hải quân Mỹ đã đề xuất sử dụng LRASM như một tên lửa tấn công mặt đất bên cạnh vai trò chống tàu. Bằng cách giảm kích thước đầu đạn 1.000 lb (450 kg) để tăng tầm bắn từ 300 dặm (480 km) lên 1.000 dặm (1.600 km), đầu đạn trên tên lửa vẫn sẽ đủ mạnh để phá hủy hoặc vô hiệu hóa tàu chiến đồng thời có đủ tầm bắn tới các mục tiêu trên đất liền. Với hệ thống tự dẫn phù hợp, một tên lửa LRASM duy nhất sẽ tăng tính linh hoạt của Hải quân thay vì cần hai tên lửa chuyên dụng cho các vai trò khác nhau.

Phát triển 

Chương trình được khởi xướng vào năm 2009 và bắt đầu theo hai hướng khác nhau. LRASM-A là một tên lửa hành trình cận âm dựa trên AGM-158 JASSM-ER tầm bắn 500 hải lý của Lockheed Martin; Lockheed Martin đã được trao các hợp đồng phát triển ban đầu. LRASM-B được dự kiến thiết kế như một tên lửa siêu âm tầm cao theo kiểu BrahMos của Ấn Độ-Nga, nhưng nó đã bị hủy bỏ vào tháng 1 năm 2012. Các thử nghiệm bay mang theo cảm biến LRASM bắt đầu vào tháng 5 năm 2012; một nguyên mẫu tên lửa được lên kế hoạch bay vào "đầu năm 2013" và lần phóng đầu tiên được dự định vào "cuối năm 2014"

Vào ngày 1 tháng 10 năm 2012, Lockheed đã nhận được một sửa đổi hợp đồng để thực hiện các cải tiến nhằm làm giảm rủi ro trước chuyến bay thử nghiệm sắp tới của phiên bản LRASM-A phóng từ trên không. Vào ngày 5 tháng 3 năm 2013, Lockheed đã nhận được một hợp đồng để bắt đầu tiến hành các thử nghiệm phóng tên lửa LRASM từ trên không và trên mặt đất. Vào ngày 3 tháng 6 năm 2013, Lockheed đã tiến hành thành công các thử nghiệm "đẩy xuyên" của một LRASM mô phỏng trên Hệ thống phóng thẳng đứng Mk 41 (VLS). Bốn thử nghiệm đã xác minh rằng LRASM có thể phá vỡ nắp trước của thùng chứa mà không làm hỏng tên lửa. Vào ngày 11 tháng 7 năm 2013, Lockheed hoàn thành thành công thử nghiệm tích hợp tên lửa LRASM trên máy bay Rockwell B-1B Lancer.

Vào ngày 27 tháng 8 năm 2013, Lockheed đã tiến hành thử nghiệm phóng tên lửa LRASM lần đầu tiên từ máy bay B-1B. Trên đường bay, tên lửa đã chuyển từ việc đi theo lộ trình đã định sang chế độ điều khiển tự động. Nó tự động phát hiện mục tiêu được chỉ định là một tàu không người lái dài 260 ft (79 m) đang di chuyển trong số ba tàu trong khu vực mục tiêu bằng đầu đạn trơ. Mục đích của thử nghiệm là để kiểm tra khả năng chịu tải của bộ cảm biến, bộ cảm biến này đã phát hiện tất cả các mục tiêu và chỉ tấn công mục tiêu được chỉ định. Hai cuộc thử nghiệm bay nữa đã được lên kế hoạch trong năm đó, liên quan đến các độ cao, tầm bắn và hình dạng khác nhau trong khu vực mục tiêu. Hai lần phóng LRASM từ hệ thống phóng thẳng đứng đã được lên kế hoạch cho mùa hè năm 2014. Tên lửa có một cảm biến do BAE Systems thiết kế. Cảm biến này được thiết kế để cho phép các cuộc tấn công có mục tiêu trong một nhóm tàu ​​địch được bảo vệ bởi các hệ thống phòng không tinh vi. Nó tự động định vị và nhắm mục tiêu vào tàu mặt nước đang di chuyển. Cảm biến sử dụng các công nghệ điện tử tiên tiến để phát hiện mục tiêu trong môi trường tín hiệu phức tạp, sau đó tính toán vị trí mục tiêu chính xác cho bộ điều khiển tên lửa.

Vào ngày 17 tháng 9 năm 2013, Lockheed đã phóng một phương tiện thử nghiệm tăng tốc LRASM (BTV) từ một ống phóng thẳng đứng VLS Mk 41. Cuộc thử nghiệm do công ty tài trợ cho thấy LRASM, được trang bị động cơ tên lửa Mk 114 từ tên lửa chống ngầm RUM-139 VL-ASROC, có thể xuyên qua lớp vỏ ống phóng và thực hiện một lộ trình bay có điều khiển tự dẫn. Tháng 1 năm 2014, Lockheed đã thử nghiệm thành công phóng tên lửa từ ống phóng VLS Mk41 với phần mềm được sửa đổi.

Vào ngày 12 tháng 11 năm 2013, một tên lửa LRASM phóng từ Rockwell B-1 Lancer đã bắn trúng mục tiêu tàu chiến đang di chuyển trong lần thử nghiệm bay thứ hai. Tên lửa này điều hướng bằng cách sử dụng các điểm định vị đã được lên kế hoạch mà nó nhận được trong chuyến bay trước khi chuyển sang chế độ điều khiển tự động. Nó đã sử dụng các cảm biến trên máy bay để chọn mục tiêu, giảm độ cao và đánh trúng mục tiêu. Vào ngày 4 tháng 2 năm 2015, LRASM đã thực hiện lần thử nghiệm bay thành công thứ ba, được tiến hành để đánh giá hiệu suất ở độ cao thấp và khả năng tránh chướng ngại vật. Được thả từ máy bay Rockwell B-1 Lancer, tên lửa đã được điều hướng qua một loạt các điểm định vị đã được lên kế hoạch, sau đó phát hiện, theo dõi và tránh một vật thể được cố ý đặt trong đường bay ở pha cuối của hành trình để chứng minh các thuật toán tránh chướng ngại vật.

Vào tháng 8 năm 2015, Hải quân bắt đầu kiểm tra và thử nghiệm lắp đặt một tải trọng mô phỏng tên lửa LRASM trên máy bay F/A-18 Super Hornet. Thử nghiệm bay khả năng bay ban đầu của thiết bị mô phỏng LRASM với Super Hornet bắt đầu vào ngày 3 tháng 11 năm 2015, với chuyến bay đầu tiên diễn ra vào ngày 14 tháng 12, và thử nghiệm tải trọng hoàn tất vào ngày 6 tháng 1 năm 2016.

Vào tháng 7 năm 2016, Lockheed thử nghiệm phóng thành công tên lửa LRASM từ bệ phóng mặt đất. Tên lửa được kết nối với Tactical Tomahawk Weapon Control System (TTWCS)- hệ thống điều khiển vũ khí chiến thuật Tomahawk để tự dẫn và động cơ khởi tốc là Mk 114. Tên lửa bay theo lộ trình độ cao thấp theo kế hoạch và tấn công trúng mục tiêu đã định trước. Tên lửa cũng sẽ được phóng từ nhiều nền tảng phóng khác nhau.

Vào ngày 4 tháng 4 năm 2017, Lockheed đã công bố lần đầu thử nghiệm phóng thành công tên lửa LRASM từ máy bay F/A-18 Super Hornet. Vào ngày 26 tháng 7 năm 2017, Lockheed đã được trao hợp đồng sản xuất phiên bản LRASM phóng từ trên không; lô sản xuất ban đầu bao gồm 23 tên lửa. Vào ngày 27 tháng 7 năm 2017, Lockheed đã thực hiện thành công tên lửa LRASM từ một bệ phóng nghiêng trên boong tàu với động cơ tên lửa đẩy Mk 114, chứng minh khả năng phóng tên lửa trên các tàu chiến không có bệ phóng thẳng đứng.

Năm 2020, Hải quân Hoa Kỳ bắt đầu lên kế hoạch tích hợp LRASM trên Boeing P-8 Poseidon.

Vào tháng 2 năm 2021, Hải quân và Không quân Hoa Kỳ đã trao hợp đồng trị giá 414 triệu đô la cho Lockheed Martin để tiếp tục sản xuất phiên bản LRASM phóng từ máy bay F/A-18E/F của Hải quân Hoa Kỳ và B-1B của Không quân Hoa Kỳ.

Vào tháng 9 năm 2024, Hải quân Hoa Kỳ đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm F-35C mang tên lửa LRASM, tiếp theo vào tháng 3 năm 2025 máy bay F-35B cũng đã thử nghiệm thành công khi mang tên lửa này.

Mối quan tâm từ nước khác 
Năm 2015, Thụy Điển công khai bày tỏ sự quan tâm đến tên lửa LRASM do lo ngại về hành động của Nga ở Đông Âu.  Vương quốc Anh, Singapore, Canada, Úc và Nhật Bản cũng đã bày tỏ sự quan tâm đến tên lửa này.

Vào ngày 7 tháng 2 năm 2020, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ thông báo rằng họ đã phê duyệt một thương vụ bán vũ khí quân sự nước ngoài có thể xảy ra cho Úc với số lượng lên tới 200 tên lửa LRASM và các thiết bị liên quan với chi phí ước tính là 990 triệu đô la Mỹ. Vào tháng 7 năm 2020, Úc thông báo nước này sẽ mua tên lửa LRASM để trang bị cho máy bay chiến đấu F/A-18F Super Hornet.

Các nước trang bị

Current 

 U.S. Air Force
 U.S. Navy

 Không quân Hoàng gia Úc: 200 tên lửa được mua để sử dụng trên máy bay F/A-18F Super Hornet của Phi đội số 1 RAAF.

Xem thêm 

 AGM-181 LRSO – ( Hoa Kỳ )
 SOM – (Thổ Nhĩ Kỳ)
 BrahMos – (Ấn Độ, Nga)
 Naval Strike Missile- Tên lửa tấn công hải quân – (Na Uy)
 RBS-15 – (Thụy Điển)
 3M54/3M14 Kalibr – (Nga)
 P-800 Oniks/Yakhont – (Nga)
 Kh-22 – (Liên Xô)
 Kh-35 – (Nga)
 Kh-32 – (Nga)
 YJ-12 – (Trung Quốc)
 YJ-18 – (Trung Quốc)
 CJ-10 – (Trung Quốc)
 Tên lửa đất đối hạm Type 12 – (Nhật Bản)
 ASM-3 – (Nhật Bản)
 Hùng Phong III – (Đài Loan)
 Vũ khí chống hạm/hành trình tương lai – (Pháp, Ý, Vương quốc Anh)

Tham khảo

Link ngoài 

 LRASM - Lockheed Martin

Tên lửa hành trình
Tên lửa hành trình chống hạm
Tên lửa đối đất]