Lê Viết Kim Ba

Lê Viết Kim Ba (sinh năm 1943) là nữ phó giáo sư, tiến sĩ Việt Nam, được tặng Giải thưởng Kovalepxkaia năm 1990 cho những kết quả nghiên cứu về màng lọc và ứng dụng trong thực tiễn, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, sinh học, môi trường.

Tiểu sử và học vấn 
Lê Viết Kim Ba sinh năm 1943 ở Hoằng Hóa, Thanh Hóa trong một gia đình trí thức. Năm 1966, bà tốt nghiệp Khoa Hóa học, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và được giữ lại làm giảng viên Bộ môn Hóa phân tích, Khoa Hóa học, Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Năm 1975, Lê Viết Kim Ba đã thi đỗ nghiên cứu sinh và được cử sang nghiên cứu ở Cộng hòa Dân chủ Đức (Viện Hóa cao phân tử ở Teltow - Seehof thuộc Viện Hàn lâm Khoa học CHDC Đức). Trong hơn 3 năm, bà đã bảo vệ xuất sắc luận án tiến sĩ. Về nước, bà được phong học hàm Phó Giáo sư.

Bà làm việc tại Bộ môn Hóa phân tích, Khoa Hóa học, Đại học Tổng hợp Hà Nội đến năm 1999.

Sự nghiệp 

Lê Viết Kim Ba là người có những nghiên cứu khoa học có giá trị thực tiễn cao, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, sinh học, môi trường.

Trong thời gian làm nghiên cứu sinh ở Đức, Lê Viết Kim Ba đã nghiên cứu chế tạo màng lọc từ polyacrylonitrile. Bà đã phát hiện và chứng minh sự sai lầm của cơ chế tạo màng lọc bất đối xứng do Strathmann và Koch đưa ra. Từ các kết quả nghiên cứu của mình bà đã tìm mối liên hệ giữa các điều kiện chế tạo với cấu trúc hình thành và tính chất của màng; tìm qui luật, khái quát hoá và đưa ra cơ chế mới để giải thích quá trình hình thành màng bất đối xứng. Bà và đồng nghiệp (đồng tác giả) đã đăng ký 03 sáng chế về màng lọc polyacrylonitrile tại Cục phát minh sáng chế của CHDC Đức vào năm 1979 (Patenschrift 134443, 134447, 140703). Bà cũng là người đầu tiên ở Việt Nam chế tạo thành công các loại màng lọc ứng dụng trong y tế, sinh học và môi trường. Trong thập niên 1980, màng siêu lọc máu do bà chế tạo đã cứu sống nhiều bệnh nhân suy thận nặng.

Năm 1980, bà đứng ra làm chủ nhiệm đề tài cấp Bộ mang tên “Nghiên cứu chế tạo màng thẩm thấu ngược để làm ngọt nước biển”. Sau 5 năm, đề tài đã được nghiệm thu và được đánh giá xuất sắc. Đề tài đã được ứng dụng góp phần giải quyết tình trạng thiếu nước ngọt của các cán bộ chiến sĩ đang công tác ở quần đảo Trường Sa. Năm 1985, bà lại làm chủ nhiệm đề tài cấp Nhà nước mang tên “Nghiên cứu chế tạo màng siêu lọc máu” để điều trị cho các bệnh nhân suy thận. Tiếp đó, nhận thấy các đơn vị sản xuất dịch truyền của Việt Nam phải sử dụng màng lọc của nước ngoài với giá thành cao, bà đã trăn trở nghiên cứu, chế tạo các loại màng lọc dịch tiêm truyền của Việt Nam với giá thành rẻ hơn mà chất lượng không thua kém sản phẩm ngoại. Từ thành công trong việc chế tạo màng lọc này đã đưa bà và các cộng sự đến với Giải thưởng Sáng tạo Khoa học công nghệ Việt Nam năm 1999. 

Bộ Y tế đã cấp phép để cơ sở chế tạo màng lọc do Lê Viết Kim Ba làm chủ được phép sản xuất và lưu hành các loại màng lọc dịch tiêm truyền với các kích thước lỗ lọc khác nhau. Thương hiệu màng lọc DIAMOND chính thức được thị trường biết tới và được khẳng định. Cho đến nay, màng lọc DIAMOND do bà và cộng sự sản xuất ra đã được sử dụng tại hơn 20 cơ sở trong cả nước trong đó có Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, các xí nghiệp dược phẩm ở Trung ương, ở TP. Hồ Chí Minh và ở nhiều tỉnh thành khác…

Năm 1986, bà được tặng Giải thưởng Kovalevskaia.

Giải thưởng khoa học 
 Giải thưởng Kovalevskaia (1990)
 Giải thưởng Sáng tạo Khoa học công nghệ Việt Nam (1999)
 3 sáng chế về màng lọc polyacrylonitrile tại Cục phát minh sáng chế của CHDC Đức (1979)

Công trình khoa học 

 Nghiên cứu chế tạo và triển khai sản xuất màng lọc. Tác giả: PGS.TS Lê Viết Kim Ba; ThS. Trần Thị Dung; ThS. Nguyễn Thị Hiền và CN. Vũ Quỳnh Thương, Khoa Hoá học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên.
 Nghiên cứu chế tạo màng siêu lọc máu. Lê Viết Kim Ba, (chủ nhiệm đề tài) Đại học Tổng hợp Hà Nội , 1990. - 24 tr.

Gia đình 
Lê Viết Kim Ba sinh ra trong một dòng họ nổi tiếng ở vùng đất học Hoằng Lộc (Hoằng Hóa, Thanh Hóa). Cha của Lê Viết Kim Ba là Lê Viết Khoa, tiến sĩ hóa học (tiến sĩ đầu tiên của Đông Dương), Viện trưởng đầu tiên của Viện Hóa học Việt Nam. Ông nội của bà là cụ Phó bảng Lê Viết Tạo.

Tham khảo

Xem thêm
 Giải thưởng Kovalevskaia

Sinh năm 1943
Nhân vật còn sống
Người Thanh Hóa
Nữ khoa học gia
Tiến sĩ
Phó Giáo sư
Giải thưởng Kovalevskaia