Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Hạ viện

Hạ viện (Hạ nghị viện hoặc Chúng nghị viện) là một trong hai viện của Quốc hội ở tại các Quốc gia lưỡng viện. Các thành viên của Hạ viện được chọn lựa qua bầu cử. Hạ viện có chức năng lập pháp. Quyền lực của hạ viện so với thượng viện là khác nhau tùy theo hiến pháp.

Đại biểu quốc hội tại hạ nghị viện thường là do người dân trực tiếp bầu, nên còn gọi là dân biểu hoặc "hạ nghị sĩ", và hạ nghị viện còn được gọi là viện dân biểu. Trong khi đại biểu quốc hội tại thượng nghị viện thường được gọi là nghị sĩ, hay là thượng nghị sĩ.

 Tại các quốc gia theo thể chế dân chủ nghị viện, hạ viện có quyền lập ra thủ tướng và chính phủ. Đảng nào có nhiều ghế trong hạ viện có quyền thành lập chính phủ.

Ví dụ: Anh, Canada, Úc...

 Quốc hội tại những quốc gia có một viện được coi là tương đương với hạ viện.

Ví dụ: Việt Nam, Trung Quốc...

 Hạ viện Hoa Kỳ bao gồm 435 dân biểu được bầu chọn dựa trên tỷ lệ dân số của mỗi tiểu bang.

Đặc điểm của hạ nghị viện 

 Hạ viện có những quyền lực riêng mà thượng viện không có, và ngược lại, điều này thay đổi tuỳ thuộc vào hiến pháp từng quốc gia.
 Các nghị quyết được thông qua bởi hạ viện.
 Hạ viện có nhiều ghế hơn thượng viện.
 Nhiệm kỳ thành viên ngắn hơn của thượng viện

Xem thêm

 Nghị viện
 Thượng viện
 Ngành lập pháp

Tham khảo

Chính trị
Cơ quan lập pháp
Hạ viện quốc gia
Tự do trên thế giới (báo cáo)

]]

Tự do chính trị được đánh giá hàng năm bởi tổ chức Freedom House với mục đích định lượng mức độ dân chủ và tự do tại các quốc gia trên thế giới. Thang điểm được tính từ 1 (rất tự do) đến 7 (thiếu tự do nghiêm trọng).

Chú thích: PR - Quyền chính trị (Political Rights); CL - Quyền tự do dân sự (Civil Liberties)

(*) - Dân chủ đại diện.

Châu Phi cận sa mạc Sahara

Châu Mỹ

Châu Á Thái Bình Dương

Trung Âu & Đông Âu & Liên Xô (cũ)

Tây Âu và Nam Âu

Trung Đông & Bắc Phi

Các vùng lãnh thổ

Xu hướng tự do toàn cầu
Ghi chú: (Không bao gồm các vùng lãnh thổ đang bị tranh chấp).

Xem thêm
 Tự do ngôn luận
 Tự do tôn giáo
 Tự do báo chí
 Tự do lập hội
 Tự do kinh tế
 Chỉ số dân chủ

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tự do trên thế giới  - (bằng tiếng Anh)

Tự do
Chính trị
Dân chủ
Loại chính phủ
Nhân quyền
Triết học chính trị
Chế độ chính trị
Danh sách quốc gia
Chỉ số
Cấp số cộng

Trong toán học, một cấp số cộng hay dãy số cách đều (tiếng Anh: arithmetic progression hoặc arithmetic sequence) là một dãy số thoả mãn điều kiện hai phần tử liên tiếp nhau sai khác nhau một hằng số hay khoảng cách. Chẳng hạn, dãy số 3, 5, 7, 9, 11,... là một cấp số cộng với các phân tử liên tiếp sai khác nhau hằng số 2.

Hằng số sai khác chung được gọi là công sai của cấp số cộng. Các phần tử của nó cũng được gọi là các số hạng.

Số hạng tổng quát 
Nếu cấp số cộng khởi đầu là phần tử  và công sai là d, thì số hạng thứ n của cấp số cộng được tính theo công thức:

Tổng 
Tổng của n số hạng đầu của cấp số cộng được gọi là tổng riêng thứ n. Ta có:

Khi chứng minh công thức này, tổng riêng này được tách thành tổng của a1an, của a2 với an-1,... Một câu chuyện kể rằng Carl Gauss đã tìm ra cách này khi học tiểu học để trả lới thầy giáo khi tính tổng của 100 số tự nhiên dương đầu tiên.

Chứng minh:

.
.

Tích 

Tích của n phần tử của cấp số cộng bắt đầu từ phần tử  với công sai , với  số hạng là

trong đó  là ký hiệu của giai thừa trên (tiếng Anh: upper factorial)

Đây là tổng quát hoá từ tích  được ký hiệu là  tới tích của

với các số nguyên dương  và  cho bởi công thức

Còn  là ký hiệu của Hàm gamma.

(Công thức này không bao gồm trường hợp  là số âm hoặc không).

Xem thêm 

 Phép cộng
 Cấp số nhân
 Cấp số cộng tổng quát
 Carl Friedrich Gauss

Tham khảo

Dãy số
Dãy toán học
Thị tứ

Thị tứ là khái niệm có ở Việt Nam, chỉ khu vực trung tâm của một hoặc nhiều xã với lượng dân cư tương đối, trong đó các ngành nghề như thương mại, dịch vụ, công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp phát triển hơn so với các xã phụ cận. Dân cư sống trong thị tứ cũng sống tập trung và có mật độ cao hơn. Một thị tứ được hình thành khi ở khu vực đó có sự thuận lợi về các điều kiện hạ tầng cơ sở hơn so với các xã phụ cận.

Thị tứ không phải là một đơn vị hành chính chính thức của Việt Nam. Tuy nhiên, thị tứ là tiên đề để hình thành nên các phường mới trong tương lai, khi nó phát triển đủ lớn để chính quyền có thể công nhận.

Tham khảo

Phân cấp hành chính
Máy bay cánh cố định

Máy bay có cánh cố định là một loại máy bay có khả năng bay bằng cách sử dụng cánh tạo ra lực nâng được tạo ra bởi sự chuyển dịch về phía trước nhờ động cơ đẩy và hình dạng của cánh máy bay. Máy bay cánh cố định được phân biệt với máy bay có cánh quay, trong đó các cánh tạo thành một cánh quạt gắn trên một trục quay, và cánh vẫy, trong đó cánh vỗ theo cách tương tự như một con chim.

Máy bay cánh cố định lượn, bao gồm cả tàu lượn bay tự do bay các loại và diều có buộc dây, có thể sử dụng không khí để di chuyển lên cao. Máy bay cánh cố định có động cơ nhận được lực đẩy về về phía trước từ một động cơ bao gồm dù lượn có động cơ, tàu lượn có động cơ và một số máy hiệu ứng mặt đất.

Các cánh của một máy bay cánh cố định không nhất thiết phải cứng nhắc; diều, tàu lượn, máy bay máy bay cánh cụp cánh xòe và máy bay sử dụng cánh cong vênh là tất cả các máy bay cánh cố định. Máy bay cánh cố định nhất được lái bởi một phi công trên máy bay, nhưng một số được thiết kế để điều khiển từ xa hoặc máy tính kiểm soát.

Chú thích 

Máy bay
Hình dạng máy bay
Phan Quang Đán

Phan Quang Đán, còn biết đến là Phan Huy Đán (6 tháng 11 năm 1918 – 26 tháng 3 năm 2004) là một bác sĩ, chính khách Việt Nam từ thập niên 1940 tới 1975. Ông là bác sĩ y khoa đào tạo từ Viện Đại học Harvard, Hoa Kỳ, có phòng mạch trên đường Nguyễn Thái Học, Sài Gòn và từng là giáo sư Trường Đại học Y khoa Sài Gòn. Vào cuối thập niên 1960 sang đầu thập niên 1970 ông là Bộ trưởng Bộ Chiêu hồi trong Chính phủ Việt Nam Cộng hòa.

Hoạt động chính trị

Từ khởi đầu đến thời Đệ Nhất Cộng hòa
Ông bắt đầu hoạt động chính trị chống Pháp vào thập niên 1940 nhưng đến năm 1947 thì phải bỏ nước lưu vong sang Trung Quốc. Ông về Việt Nam năm 1948 và giữ chức Tổng trưởng Thông tin trong Chính phủ Trung ương lâm thời Việt Nam. Năm 1955 tham gia cuộc bầu cử Quốc hội Việt Nam Cộng hòa năm 1956 nhưng bị vu cáo là cộng sản. Ông đứng ra tổ chức Khối Dân chủ (còn gọi là Mặt trận Dân chủ) làm lực lượng đối lập với Đảng Cần lao và dùng báo Thời luận với 80.000 ấn bản mỗi ngày làm cơ quan ngôn luận. Vì chỉ trích chính sách Nhà nước, trụ sở báo Thời luận bị đám đông kéo vào phá tan vào cuối năm 1957 rồi đến tháng Ba năm 1958 thì bị rút giấy phép phải đóng cửa. Ông quay sang viết lập tờ Tin Bắc và lập Đảng Tự do Dân chủ đến năm 1959 thì ứng cử vào Quốc hội. Tuy đắc cử với số phiếu nhiều gấp năm lần đối thủ thuộc đảng Cần lao, ông bị loại không cho nhậm chức.

Năm 1960 ông nhận làm cố vấn cho nhóm âm mưu đảo chính lật đổ Tổng thống Ngô Đình Diệm. Sự việc thất bại và ông bị bắt giam cho đến năm 1963 khi cuộc đảo chánh năm 1963 chấm dứt nền Đệ Nhất Cộng hòa Việt Nam.

1963 đến thời Đệ Nhị Cộng hòa
Năm 1967 bác sĩ Phan Quang Đán ứng cử vào Quốc hội. Vì hoạt động của ông chống đối chính phủ quân sự của Nguyễn Cao Kỳ nên bị mưu sát. Ông cũng ra tranh cử trong liên danh cùng với Phan Khắc Sửu làm Phó Tổng thống năm 1967 nhưng thua liên danh Nguyễn Văn Thiệu – Nguyễn Cao Kỳ.

Với chính phủ dân sự, ông được bổ làm Bộ trưởng Bộ Chiêu hồi rồi Thứ trưởng Bộ Xã hội.

Sau năm 1975 Phan Quang Đán sang tỵ nạn ở Mỹ và mất năm 2004.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Hồ sơ Ngũ giác đài về chính trị thời Đệ Nhất Cộng hòa 

Sinh năm 1918
Mất năm 2004
Bác sĩ Việt Nam
Người Mỹ gốc Việt
Người Việt di cư tới Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Bộ trưởng Việt Nam Cộng hòa
Chính khách Việt Nam Cộng hòa
Quốc vụ khanh Việt Nam Cộng hòa
Cá măng sữa

Cá măng sữa (danh pháp hai phần: Chanos chanos), còn gọi là cá măng biển, cá chua (tên địa phương) hay cá chẽm, là một loại cá thực phẩm quan trọng tại khu vực Đông Nam Á. Nó là loài duy nhất còn tồn tại trong họ Chanidae (hiện nay người ta đã biết có 7 loài khác đã tuyệt chủng trong 5 chi bổ sung khác).

Cá măng sữa nói chung có bề ngoài cân đối và dáng thuôn dài, dẹp hai bên, với vây đuôi chẻ khá lớn. Chúng có thể dài tới 1,7 m, nhưng thông thường chỉ khoảng 1 m. Chúng không có răng và nói chung ăn các loại tảo và động vật không xương sống.

Chúng có mặt ở Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, có khuynh hướng sống thành bầy xung quanh bờ biển và các đảo có đá ngầm. Các ấu trùng của chúng (cá bột) sống ở biển khoảng 2–3 tuần, sau đó chúng di cư vào các bãi lầy có đước, sú vẹt, các cửa sông và đôi khi là cả các hồ nước lợ, sau đó trở lại biển để trưởng thành và sinh sản.

Cá bột được vớt từ các cửa sông và nuôi trong các ao nuôi cá, tại đây chúng có thể ăn gần như bất kỳ thức ăn gì và lớn rất nhanh, sau đó được đem bán ở dạng hoặc là cá tươi, cá ướp đá, cá đóng hộp hay cá hun khói.

Loài cá này là biểu tượng quốc gia của Philippines, tại đây nó được gọi là bangus. Do cá măng sữa có nhiều xương hơn so với các loại cá thực phẩm khác ở nước này, nên cá măng sữa rút xương hay "bangus không xương" rất phổ biến ở các siêu thị và chợ tại quốc gia này.

Chú thích

Tham khảo

 Chanos chanos (TSN162838)  ITIS, truy cập ngày 11 tháng 3 năm 2006.
 Chanidae, FishBase, Ranier Froese và Daniel Pauly chủ biên, phiên bản tháng 5 năm 2006. N.p.: FishBase, 2006.
 Chanos, FishBase, Ranier Froese và Daniel Pauly chủ biên, phiên bản tháng 5 năm 2006. N.p.: FishBase, 2006.
 Chanos chanos, FishBase, Ranier Froese và Daniel Pauly chủ biên, phiên bản tháng 5 năm 2006. N.p.: FishBase, 2006.
 Francisco José Poyato-Ariza, A revision of the ostariophysan fish family Chanidae, with special reference to the Mesozoic forms (Verlag Dr. Friedrich Pfeil, 1996)

Liên kết ngoài 
 Mục từ cá măng sữa trong FishBase
 SEAFDEC Thông tin nuôi cá măng sữa 

C
Cá Ấn Độ Dương
Cá Philippines
Ẩm thực Philippines
Hóa thạch sống
Cá Palau
Cá Hawaii
Cá ăn được
Cá biển Đỏ
Cá Đông Nam Á
Động vật được mô tả năm 1775
Chanidae
Cá Thái Bình Dương
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Pentium 4

Pentium 4 là bộ vi xử lý kiến trúc x86 thế hệ thứ 7 do Intel sản xuất, và là thiết kế CPU hoàn toàn mới đầu tiên của họ kể từ Pentium III năm 1999. Thiết kế mới này được gọi là kiến trúc NetBurst. Không như Pentium II, Pentium III, và các loại Celeron khác nhau, kiến trúc này khác được tạo mới hoàn toàn và thừa kế rất ít từ thiết kế Pentium Pro/P6.

Bộ vi xử lý Pentium 4 đầu tiên, mã hiệu là "Willamette", chạy với tốc độ 1.4 và 1.5 GHz và đã được phát hành vào tháng 11 năm 2000 trên nền Socket 423, và sau đó đã chạy với tốc độ từ 1.5 GHz tới 2 GHz trên Socket 478. Được ghi nhận cùng với sự ra đời của Pentium 4 là bus FSB (Front side bus) nhanh với tốc độ 400 MT/s.  Khi đó, chip AMD Athlon đang chạy với tốc độ 266 MT/s.

Dòng vi xử lý Pentium 4 đã kết thúc vào ngày 27 tháng 7 năm 2006, được thay thể bởi dòng Intel Core 2 - dòng sử dụng nhân "Conroe".

Thông số các loại CPU Pentium 4

Tham khảo

CPU Intel
Intel 786
Vi xử lý Intel x86
Giới thiệu liên quan đến máy tính năm 2000
Galilea

Galilea (tiếng Do Thái: הגליל ha-Galil, tiếng Ả Rập: الجليل al-Jaleel), là vùng đất thuộc phía bắc Israel. Galilea được biết đến là nơi Jesus lớn lên và truyền đạo. Thông thường nó được chia thành ba khu vực: 
 Galilea Thượng
 Galilea Hạ 
 Galilea Tây

Những thành phố quan trọng của Galilea là Nazareth, Tiberias và Safed. Bên cạnh Nazareth, nơi đặc biệt có nhiều người Ả Rập sinh sống, bao gồm cả người đạo Hồi và đạo Thiên chúa, còn có thành phố quan trọng khác của người Hồi giáo là Umm al-Fahm.

Tham khảo

Vùng đất Israel
Lịch sử Do Thái
Khu vực trong Tân Ước
Vùng Israel
Địa lý quận Bắc (Israel)
Giê-su và lịch sử
Levant
Vùng lịch sử
Cuộn cảm

Cuộn cảm (hay cuộn từ, cuộn từ cảm) là một loại linh kiện điện tử thụ động tạo từ  một dây dẫn điện với vài vòng quấn, sinh ra từ trường khi có dòng điện chạy qua. Cuộn cảm có một độ tự cảm (hay từ dung) L đo bằng đơn vị Henry (H).

Tổng quan 
Đối với dòng điện một chiều (DC), dòng điện có cường độ và chiều không đổi (tần số bằng 0), cuộn dây hoạt động như một điện trở có điện kháng gần bằng không hay nói khác hơn cuộn dây nối đoản mạch. Dòng điện trên cuộn dây sinh ra một từ trường, B, có cường độ và chiều không đổi.

Khi mắc điện xoay chiều (AC) với cuộn dây, dòng điện trên cuộn dây sinh ra một từ trường B, biến thiên và một điện trường, E, biến thiên nhưng luôn vuông góc với từ trường. Cảm kháng của cuộn từ lệ thuộc vào tần số của dòng xoay chiều.

Cuộn cảm L có đặc tính lọc nhiễu tốt cho các mạch nguồn DC có lẫn tạp nhiễu ở các tần số khác nhau tùy vào đặc tính cụ thể của từng cuộn cảm, giúp ổn định dòng, ứng dụng trong các mạch lọc tần số.

Từ trường và từ dung 
Khi có dòng điện chạy qua, cuộn dây sinh từ trường và trở thành nam châm điện. Khi không có dòng điện chạy qua, cuộn dây không có từ. Từ trường sản sinh tỉ lệ với dòng điện

Hệ số tỷ lệ L là từ dung hay độ tự cảm, là tính chất vật lý của cuộn dây, đo bằng đơn vị Henry - H, thể hiện khả năng sản sinh từ của cuộn dây bởi một dòng điện, A là diện tích bề mặt cuộn dây. B.A ứng với từ thông. Từ dung càng lớn thì từ thông sinh ra càng lớn (ứng với cùng một dòng điện), và cũng ứng với dự trữ năng lượng từ trường (từ năng) trong cuộn dây càng lớn.

Bảng dưới đây tóm tắt công thức tính từ dung cho một số trường hợp

Điện thế, dòng điện và trở kháng 
Theo định luật cảm ứng Faraday, từ trường biến thiên theo thời gian tạo ra một điện thế trên cuộn dây V.

Với từ dung không đổi theo thời gian:

Dòng điện chạy trên cuộn dây có liên hệ với điện thế qua:

Trở kháng phức của cuộn cảm với dòng điện xoay chiều, phụ thuộc vào tần số của dòng điện xoay chiều.

Với j là đơn vị ảo, ω là tần số góc của dòng điện xoay chiều.

Trường hợp cuộn dây không có điện trở, R=0, điện thế đi trước dòng điện một pha 90°. Trong trường hợp cuộn dây có điện trở, R>0, điện thế đi trước dòng điện một góc θ

Năng lượng lưu trữ 
Năng lượng từ trường lưu trữ trên cuộn dây được tính theo công thức:

Chỉ số chất lượng 
Chỉ số chất lượng hay còn gọi là hệ số phẩm chất, Q, được định nghĩa là tỉ số của điện ứng trên điện trở

Phương pháp nối kết 
Nhiều cuộn dây có thể mắc nối tiếp với nhau để tăng từ dung hay song song với nhau dễ giảm từ dung.

Khi mắc nối tiếp nhiều (n) cuộn dây lại với nhau, tổng từ dung sẽ tăng và bằng tổng của các từ dung:
Lt = L1 + L2 +... + Ln

Khi mắc song song nhiều (n) từ dung lại với nhau, từ dung tổng sẽ giảm, nghịch đảo của từ dung tổng bằng tổng nghịch đảo các từ dung:

Xem thêm 
Ứng dụng cuộn cảm
 Nam châm điện
 Công tắc điện tử
Mạch điện
 LC
 RC
 RL
 RLC

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

Bài cơ bản sơ khai
Linh kiện điện tử
Mạch điện tử
Dự trữ năng lượng
Thiết bị điện
Dụng cụ điện từ học
Phát minh Anh
Danh sách người đoạt giải Nobel Văn học

Giải Nobel Văn học (tiếng Thụy Điển: Nobelpriset i litteratur) là giải thưởng thường niên do Viện Hàn lâm Thụy Điển trao tặng cho các tác giả có đóng góp tiêu biểu trong lĩnh vực văn học. Đây là một trong năm giải Nobel thành lập theo bản di chúc năm 1895 của Alfred Nobel, được trao nhằm vinh danh những đóng góp tiêu biểu trong các lĩnh vực hóa học, vật lý, văn học, hòa bình, và sinh lý học hoặc y học. Theo di chúc của Nobel, giải thưởng do Quỹ Nobel quản lý và được xét tặng bởi Viện Hàn lâm Thụy Điển. Giải Nobel Văn học đầu tiên được trao cho Sully Prudhomme của Pháp vào năm 1901. Mỗi người đoạt giải nhận một huy chương, một bằng chứng nhận cùng một khoản tiền thưởng (khác nhau tùy theo năm). Năm 1901, Prudhomme nhận được tiền thưởng 150.782 SEK, tương đương với 8.763.633 SEK theo thời giá tháng 12 năm 2020. Mức tiền thưởng cho giải thưởng năm 2023 là 11.000.000 SEK. Lễ trao giải diễn ra ở Stockholm vào ngày 10 tháng 12 hằng năm, đúng vào ngày mất của Nobel.

Đến năm 2025, giải Nobel Văn học đã được trao cho 122 cá nhân. Người trẻ tuổi nhất đoạt giải Nobel Văn học là Rudyard Kipling, chủ nhân giải thưởng năm 1907 ở tuổi 41. Ở tuổi 88, chủ nhân giải Nobel Văn học năm 2007 Doris Lessing là người lớn tuổi nhất được trao tặng giải thưởng này. Giải Nobel Văn học đã có một lần được trao sau khi người đoạt giải qua đời: Erik Axel Karlfeldt vào năm 1931. Khi được chọn nhận giải Nobel vào năm 1958, tác giả người Nga Boris Pasternak bị buộc phải công khai từ chối giải thưởng dưới áp lực từ chính quyền Liên Xô. Năm 1964, Jean-Paul Sartre cho biết rằng ông không muốn nhận giải Nobel Văn học, do ông cũng đã từng từ chối mọi danh hiệu chính thức trong quá khứ. Tuy vậy, ủy ban Nobel không công nhận việc từ chối giải thưởng và vẫn liệt kê họ trong danh sách người đoạt giải.

Đã có 18 phụ nữ được trao giải Nobel Văn học, nhiều hơn bất kỳ giải Nobel nào khác ngoại trừ giải Nobel Hòa bình. Giải thưởng này đã có bốn lần được trao cho hai người (1904, 1917, 1966, 1974). Đã có bảy năm không trao giải Nobel Văn học (1914, 1918, 1935, 1940–1943). Có ba lần giải Nobel Văn học bị tạm hoãn một năm: giải thưởng của các năm 1915, 1949 và 2018 được trao cùng với giải thưởng của năm kế tiếp. Quốc gia đạt nhiều giải Nobel nhất là Pháp với 16 giải thưởng, tiếp theo là Hoa Kỳ và Anh với cùng 13 giải.

Danh sách

Thống kê theo ngôn ngữ

Thống kê theo quốc gia

Xem thêm
 Danh sách người đoạt giải Nobel (tổng hợp)
 Danh sách người đoạt giải Nobel các lĩnh vực: vật lý, hóa học, sinh lý học hoặc y học, hòa bình, văn học, kinh tế

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Trang web chính thức của Viện Hàn lâm Thụy Điển
 Trang web chính thức của Quỹ Nobel

Văn học
Văn học

Văn học
Bạch Phác

Bạch Phác (chữ Hán: 白朴; 1226–1306?) là một nhà thơ, soạn tạp kịch, từ và khúc đời Nguyên, Trung Quốc, người được xem là một trong bốn tác gia tạp kịch nổi tiếng thời bấy giờ (Nguyên khúc tứ đại gia gồm: Quan Hán Khanh, Bạch Phác, Mã Trí Viễn và Trịnh Quang Tổ). Bạch Phác là tác giả vở Chúc Anh Đài tử giá Lương Sơn Bá về sau được phỏng tác thành một trong những vở cải lương nổi tiếng ở Việt Nam nhưng ít ai biết đến nguyên tác.

Cuộc đời
Bạch Phác tự Thái Tố, hiệu Lan Cốc, người Áo Châu (gần Sơn Tây ngày nay). Ông xuất thân trong một gia đình quan lại nhỏ, sống trong thời kỳ quân Mông Cổ tiêu diệt nhà Kim, xã hội tao loạn.

Được Nguyên Hiếu Vấn - một người bạn của cha - yêu mến và dạy dỗ học hành, Bạch Phác từ nhỏ đã thể hiện chí thông minh đĩnh ngộ của mình, đặc biệt trong văn học. Ông không tham gia làm quan triều đình nhưng vẫn rất quan tâm đến thời đại. Sáng tác của ông rất phong phú về thể loại, vừa thể hiện khí chất phóng túng của một nhà Nho tài tử nhưng cũng mang cảm xúc trước sự hưng vong của đất nước.

Tuy là đại gia Nguyên khúc nhưng tác phẩm của Bạch Phác lưu truyền đời sau không nhiều. Tại Việt Nam, người đọc biết đến một Quan Hán Khanh với Đậu Nga oan, Vương Thực Phủ với Tây sương ký nhiều hơn mặc dù sử sách Trung Quốc cũng đặc biệt ca tụng những sáng tác Bạch Phác. Tuy nhiên, văn học sử Trung Quốc cũng không nói rõ cuộc đời về sau của ông.

Tác phẩm
Theo cuốn Văn học nước ngoài do Lưu Đức Trung chủ biên (Nhà xuất bản Giáo dục) thì Bạch Phác viết 16 vở tạp kịch, nội dung chủ yếu đề cập đến tình yêu nam nữ; trong đó nổi tiếng hơn cả là Chúc Anh Đài tử giá Lương Sơn Bá nhưng đã thất lạc. Ngoài ra còn có các vở tiêu biểu như Tường đầu mã thượng, Ngô đồng vũ... "Tường đầu mã thượng" kể về mối tình của đôi trai gái Lý Thiên Kim và Bùi Nghiêu Tuấn. Thiên Kim không đợi Nghiêu Tuấn đỗ đạt làm quan, dời đến sống ở vườn nhà Tuấn. Sau bảy năm, bị cha Tuấn phát hiện, hết sức ngăn cấm nhưng đôi tài tử giai nhân vẫn vượt qua mọi thử thách, đoàn viên bên nhau. Còn "Ngô đồng vũ" sử dụng thủ pháp tập trung miêu tả nội tâm nhân vật, miêu tả câu chuyện tình yêu giữa Đường Minh Hoàng Lý Long Cơ và quý phi Dương Ngọc Hoàn...

Ngoài sáng tác tạp kịch, Bạch Phác còn viết nhiều bài từ và tạp khúc. Tiêu biểu có Kim Lăng Phượng hoàng đài điếu vọng (trong tập Thiên lại tập) mà người đời sau cho rằng rất có thể lấy cảm hứng từ Đăng kim lăng phượng hoàng đài của Lý Bạch. Về tản khúc, sáng tác của Bạch Phác mang phong cách của phái hào phóng đời Tống, lời lẽ hết sức trang nhã, vịnh tình, tả cảnh đều uyển chuyển. Kim phượng thoa phân là một tản khúc miêu tả nỗi lòng khuê oán được xem như là một tác phẩm tiêu biểu của ông thời kỳ này. Rất tiếc tại Việt Nam chưa thấy bản dịch các thể loại từ và tạp khúc của Bạch Phác.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhà viết kịch Trung Quốc
Sinh năm 1226
Mất năm 1306
Người Sơn Tây (Trung Quốc)
Nhà thơ Trung Quốc thời Nguyên
Sinh thập niên 1220
Người từ Hãn Châu
Vườn quốc gia Joshua Tree

Vườn quốc gia Joshua Tree tọa lạc tại đông bắc tiểu bang California, Hoa Kỳ. Vườn quốc gia này được thành lập năm 1994. Với diện tích 1.234 dặm vuông (3.196 km²), đại bộ phận của nó được bao gồm bởi hai sa mạc, đó là Mojave và Colorado ở khu vực thấp hơn. Một phần của vườn quốc gia này (2.367 km²) là khu vực hoang dã. Dãy núi Little San Bernardino chạy qua các cạnh của vườn quốc gia. Tên của vườn quốc gia này được đặt theo loài cây phổ biến ở khu vực, cây Joshua (Yucca brevifolia). Có ít nhất 240 loài chim được tìm thấy tại đây. Nơi quan sát loài chim tốt nhất trong vườn quốc gia là Đập hồ Barker.

Tham khảo

 Birds, Joshua Tree National Park Association
 California Desert Protection Act-1994, PDF document
 Joshua Tree: the Complete Guide: Joshua Tree National Park ISBN 978-0-9825172-3-9
 "Joshua Tree" (2001), California's Gold. VHS videorecording by Huell Howser Productions, in association with KCET/Los Angeles.

Liên kết ngoài

  by the National Park Service
 Map of Joshua Tree National Park
 Geologic Travel Cuide : article by the American Geological Institute
 "Keys Ranch: Where Time Stood Still", a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan
 Joshua Tree National Park Bird Checklist with seasonal info.
 "Motorcycle Classics" Motorcycling through Joshua Tree National Park article

Joshua Tree
IUCN Loại II
Lịch sử tự nhiên quận San Bernardino, California
Bê tông nhựa

Bê tông nhựa là hỗn hợp cấp phối gồm: đá, cát, bột khoáng và nhựa đường, được sử dụng chủ yếu làm kết cấu mặt đường mềm.

Phân loại bê tông nhựa
Dựa vào cách phân loại của bê tông nhựa chúng ta có các loại sau:
Phân loại theo nhiệt độ
Bê tông nhựa nóng: Hỗn hợp được nung và trộn ở nhiệt độ từ 140oC – 160oC.Khi thi công nhựa phải nóng từ 90-100oC
Bê tông nhựa nguội: Được trộn ở nhiệt độ thông thường, điều kiện sử dụng là phải cho xe chạy lưu thông từ 4 – 6 tháng mới thì mặt đường bê tông nhựa mới hình thành.
Phân loại theo cốt liệu
Bê tông nhựa hạt thô, bê tông nhựa hạt trung, bê tông nhựa hạt mịn và bê tông nhựa hạt cát.
Phân loại theo kết cấu sử dụng
Bê tông nhựa lớp loại I, bê tông nhựa loại II.

Lịch sử

Các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành của bê tông nhựa

Sản xuất và vận hành trạm trộn bê tông nhựa nóng
Bê tông nhựa nóng được sản xuất tập trung ở các trạm trộn bê tông nhựa nóng.
Để có được sản phẩm bê tông nhựa nóng,thì các dòng vật liệu được vận chuyển lên và cân đong bằng hệ thống cân điện tử đảm bảo chính xác,sai số nhỏ.
Sau đó tất cả các loại vật liệu được đưa vào buồng trộn, ở đó các loại vật liệu như đá lớn,đá vừa,đá nhỏ,cát,chất phụ gia được trộn khô với nhau.Sau khoảng 20s nhựa đường được phun vào ở dạng sương mù trộn lẫn với các loại vật liệu khác,các cánh trộn trong buồng trộn tiếp tục khuấy trộn trong thời gian khoảng 30-60s thì được xả xuống qua cửa xả của buồng trộn.

Các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành của Việt Nam
Tiêu chuẩn ngành "Quy trình công nghệ thi công và nghiệm thu lớp phủ mỏng bê tông nhựa có độ nhám cao" 22 TCN 345 - 06
Tiêu chuẩn ngành "Quy trình công nghệ thi công và nghiệm thu mặt đường bê tông nhựa" 22 TCN 249 - 98
Tiêu chuẩn ngành "Quy trình công nghệ thi công và nghiệm thu mặt đường bê tông nhựa sử dụng nhựa đường polyme" 22 TCN 356 - 06
TCVN 8819-2011: "Mặt đường bê tông nhựa nóng-yêu cầu thi công và nghiệm thu"

 Quyết định 858/BGTVT về việc áp dụng các tiêu chuẩn hiện hành về BTN cho các đường có lưu lượng cao và chịu tải trọng lớn.

Tham khảo

nhựa
Vật liệu xây dựng

de:Asphalt#Asphaltbeton (Heißeinbau)
Trung điểm

Trung điểm là điểm nằm chính giữa đoạn thẳng, chia đoạn thẳng ra làm hai đoạn dài bằng nhau.

Công thức để xác định trung điểm của một đoạn thẳng trên một mặt phẳng Euclid nối điểm (x1, y1) và (x2, y2) là

Xem thêm 
 Trung vị

Tham khảo

Liên kết ngoài 
  Hoạt hình  - Các đặc điểm về trung điểm của đoạn thẳng (tiếng Anh).

Hình học
Hình học sơ cấp
Hình học afin
Hình học giải tích
Bán kính thủy lực

Bán kính thủy lực của một lòng dẫn là đại lượng được tính bằng tỉ số giữa diện tích mặt cắt ướt và chu vi ướt của lòng dẫn đó.

Công thức chung dùng để tính bán kính thủy lực là:

trong đó:
  là diện tích mặt cắt ướt (đơn vị thường dùng là m²)
  là chu vi ướt (m)
  là bán kính thủy lực (m)

Đối với đường ống, kênh dẫn nhân tạo
 Nếu ống dẫn tròn có đường kính  và dòng nước luôn chảy đầy ống (dòng chảy có áp) thì bán kính thủy lực:

 Với kênh dẫn hình chữ nhật có bề rộng  và chiều sâu nước trong kênh :

 Với kênh dẫn hình thang có bề rộng đáy , độ dốc mái  và chiều sâu nước trong kênh :

Đối với sông ngòi tự nhiên
Các sông ngòi tự nhiên thường có bề rộng sông rất lớn so với độ sâu nên bán kính thủy lực của sông thường được lấy bằng chiều sâu trung bình của đoạn sông:

Như vậy trong mọi trường hợp lòng dẫn hở (nghĩa là kênh dẫn hoặc sông ngòi), bán kính thủy lực luôn có quan hệ trực tiếp với chiều sâu nước trong lòng dẫn.

Tham khảo

Thủy lực
Địa mạo học
Động lực học chất lưu
Thủy văn học
Trầm tích học
Kỹ thuật thủy lợi
Đường ống
Công thức Chezy

Công thức Chézy được thiết lập bởi nhà thủy lực học người Pháp, Antoine Chézy, biểu thị mối liên hệ giữa vận tốc của dòng chảy đều với bán kính thủy lực của lòng dẫn và độ dốc mặt nước.

trong đó:
 v là vận tốc dòng chảy (đơn vị thường dùng: m/s)
 C là hệ số Chezy ()
 R là bán kính thủy lực (m)
 i là độ dốc mặt nước.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 History of the Chézy Formula

Động lực học chất lưu
Thủy văn học
Thủy lực
Kỹ thuật thủy lợi
Định luật
Sylwia Gruchała

Sylwia Gruchała (sinh ngày 6 tháng 11 năm 1981) là nữ kiếm thủ người Ba Lan. Ở nội dung đồng đội cô giành nhiều thích tích tại giải vô địch thế giới 1998 (đồng), 1999 (bạc), 2002 (bạc), 2003 (vàng), 2004, 2007 (vàng) cũng như huy chương bạc Olympic 2000. Ở nội dung cá nhân cô giành huy chương bạc 2003 tại giải vô địch thế giới và huy chương đồng Olympic 2004.

Gruchała là lính thuộc tiểu đoàn thứ 3 lực lượng Command Support (3rd Command Support Battalion) trực thuộc bộ binh Ba Lan đóng tại Warsaw. Cô cũng là 1 thành viên của đội Leon Paul. Năm 2009, cô chụp ảnh cho tạp chí CKM của Ba Lan.

Huy chương 
Nhờ thành tích thể thao, cô nhận được:

Giải thưởng Golden Cross năm 2000.
Hiệp sĩ Hoàng Gia Ba Lan (cấp 5) năm 2004.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Nữ kiếm thủ quyến rũ
 Video Sylwia Gruchała tại Sydney năm 2000
Trang web chính thức 

Gruchała, Sylwia
Gruchała, Sylwia
Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2004
Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2000
Nói lái

Nói lái là một cách nói kiểu chơi chữ trong nhiều ngôn ngữ. Trong đó, người ta tráo đổi phụ âm đầu và phần giữa các âm tiết để tạo nên những từ ngữ khác có nội dung mới, bất ngờ, hiểm hóc. Đối với từng vùng miền khác nhau thì do cách nói của tiếng địa phương nên tiếng nói lái sẽ có thay đổi một chút.

Nói lái trong tiếng Việt 
Đây là một biện pháp tu từ đặc biệt của tiếng Việt, do âm tiết tiếng Việt có hai đặc điểm quan trọng: ranh giới giữa các âm tiết rất rõ ràng và hầu như phụ âm đầu nào cũng có thể kết hợp với bất kì phần nào, mà vẫn tạo nên trong nhiều trường hợp những đơn vị có nghĩa. Nói lái khá phổ biến trong khẩu ngữ, để đùa vui hoặc bí mật nói với nhau một điều gì. Nói lái đước dùng nhiều trong văn học dân gian cũng như trong các tác phẩm viết nhằm gây tiếng cười hài hước, châm biếm, hoặc để đả kích một cách kín đáo một ai hoặc một hiện tượng xã hội. Nói lái được coi là ít nghiêm trang, có tính cách bông đùa, mỉa mai hoặc châm biếm, một số dùng để diễn tả sự thô tục một cách kín đáo.

Ngôn ngữ khác

Cách nói này cũng được nhiều dân quốc gia khác sử dụng.

Thí dụ trong tiếng Anh: "The Lord is a shoving leopard" (thay vì "The Lord is a loving shepherd") - gọi là Spoonerism. Giáo sư William Archibald Spooner là người nối tiếng có thói quen đãng trí hay nói lộn ngược, ví dụ, "You have hissed my mystery lecture" ("You have missed my history lecture").

Thí dụ trong tiếng Đức: "Auf der Liebesreise // sprach der Leibesriese: // "Reib es, Liese!" // Und sie rieb es leise." - gọi là "Wortdreher" hay "Buchstabendreher", cách làm thơ có vần như thế gọi là Schüttelreim
trong tiếng hán việt: thiết trường kỷ dĩ tôn kỳ trưởng (lấy ghế dài mời các trưỡng lão) đối lại là lập bình phong nhi tuyển phòng binh (lập tấm phong để tuyển dụng quân sĩ) câu đối này hay lẫn cã vần bằng trắc lẫn nói lái!

Thí dụ trong tiếng Pháp: văn hào Voltaire, tên thật là François Marie Arouet, lấy tên thành phố quê hương là Airvault (thuộc vùng Deux Sèvres) nói lái là Vault – Air để có bút danh Voltaire.

Tham khảo 

Tiếng Việt
Dân gian
Hài hước
Văn hóa ở Oxford
Hình thái tu từ
Chơi chữ
Eponym

hu:Rím#Kecskerím
Trung bình tấn

Trung bình tấn là một trong những tấn pháp (bộ pháp) cơ bản của võ thuật cổ truyền Á Đông. Ở các môn phái khác nhau thì nó có các tên gọi khác nhau: Thiếu Lâm của Trung quốc gọi nó là Mã bộ hay Tứ bình bộ, phái Không Thủ Đạo Karate của Nhật Bản thì gọi nó là Kiba Dachi (Tấn kỵ mã) hoặc Naihanchi dachi, Thái Cực Đạo Taekwondo của Triều Tiên thì gọi nó là Annin Sogi. Kỹ thuật trung bình tấn là hai bàn chân mở rộng sang hai bên, cách nhau khoảng gấp rưỡi bề rộng vai (tức là khoảng 3 bàn chân), đặt trên cùng một trục thẳng ngang, hai bàn chân song song với nhau.

Chú thích

Tấn pháp
Lực Lorentz

Trong vật lý học và điện từ học, lực Lorentz là lực tổng hợp của lực điện và lực từ tác dụng lên một điện tích điểm chuyển động trong trường điện từ.

Định luật phát biểu rằng nếu hạt có điện tích q (C) chuyển động với vận tốc v (m/s) trong điện trường E (V/m) và từ trường B (T) thì nó sẽ chịu lực tác dụng lên nó. Định luật III Newton phát biểu về lực và phản lực, do vậy mặc dù phản lực của từ trường là nhỏ nhưng nó phải được tính đến. Lực Lorentz bằng:

Các công thức phát sinh từ công thức cơ bản này miêu tả lực từ tác dụng lên dây dẫn có dòng điện chạy qua (đôi khi gọi là lực Laplace), lực điện từ trong một vòng dây di chuyển qua từ trường (một khía cạnh của định luật cảm ứng điện từ Faraday), và lực tác dụng lên điện tích điểm chuyển động với vận tốc gần bằng tốc độ ánh sáng (dạng tương đối tính của lực Lorentz).

Oliver Heaviside là người đầu tiên suy luận ra công thức cho lực Lorentz vào năm 1889, mặc dù một số nhà lịch sử cho rằng James Clerk Maxwell đã đưa ra nó trong một bài báo năm 1865. Định luật được đặt theo tên của Hendrik Lorentz, người tìm ra công thức sau Heaviside một vài năm và ông đã nghiên cứu và giải thích chi tiết ý nghĩa của lực này.

Lực từ động

Thành phần gây ra bởi từ trường của lực này, còn gọi là lực từ hay đôi khi là lực Lorentz, có phương luôn vuông góc với phương chuyển động của hạt mang điện và làm thay đổi quỹ đạo chuyển động của hạt mang điện. Nếu hạt mang điện chuyển động theo phương vuông góc với đường cảm ứng từ thì hạt sẽ chuyển động theo quỹ đạo tròn, nếu hạt chuyển động theo phương không vuông góc với đường cảm ứng từ thì quỹ đạo của nó sẽ là hình xoắn ốc.

Lực tác động của từ trường lên dòng điện có nguyên nhân là thành phần này của lực Lorentz.

Lực từ giữa các cực của nam châm, cũng là tổng hợp lực gây ra bởi từ trường của nam châm này lên các electron chuyển động quanh nguyên tử ở nam châm kia, về bản chất cũng là thành phần này của lực Lorentz:

Xem thêm
 Lực
 Hiệu ứng Hall
 Điện từ học
 Hấp dẫn từ học
 Định luật Ampère
 Hendrik Lorentz
 Phương trình Maxwell
 Phương trình Maxwell trong thuyết tương đối hẹp

Tham khảo

Danh mục tham khảo

 volume 2.

Liên kết ngoài
Interactive Java tutorial on the Lorentz force  National High Magnetic Field Laboratory
Faraday's law: Tankersley and Mosca 
Notes from Physics and Astronomy HyperPhysics at Georgia State University; see also home page
 Interactive Java applet on the magnetic deflection of a particle beam in a homogeneous magnetic field  by Wolfgang Bauer

Lực
Khái niệm vật lý học
Điện từ học
Phương trình Maxwell
Khái niệm vật lý
Hiện tượng vật lý
Y tá

Y tá là một ngành chuyên nghiệp với nhiều trách nhiệm nhiệm vụ quan trọng trong hệ thống y tế. Y tá hợp tác cùng những chuyên viên y tế khác để chăm sóc, chữa trị, giáo huấn và bảo đảm an toàn cho người bệnh trong nhiều hoàn cảnh - từ cấp cứu đến hồi phục, từ tư gia đến nhà thương và trong nhiều lĩnh vực y khoa khác nhau - từ chuyên khoa đến y tế công cộng.

Để trở thành y tá đòi hỏi phải có kiến thức y học tổng quát và thường phải qua trung học cấp hai. Tại nhiều quốc gia (như Chile), y tá tối thiểu phải có bằng cử nhân. Trong khi ở một số nước châu Âu, sau khi học tốt nghiệp cấp 2 và được huấn luyện chuyên môn 18 tháng có thể được chấp nhận làm y tá.

Trong tiếng Việt đầu thế kỷ 20 thỉnh thoảng còn dùng "anh phiếc mê" hay "phiếc mê" mượn từ tiếng Pháp (infirmier) để chỉ người y tá.

Công tác và nhiệm vụ
Theo Bộ Lao động Hoa Kỳ  nhiệm vụ tổng quát của y tá gồm có:
Chữa trị bệnh nhân.
Giáo dục bệnh nhân và người thân về các bệnh chứng. 
Khuyên nhủ an ủi bệnh nhân và người thân. 
Ghi chép và cập nhật thay đổi bệnh lý.. 
Giúp xét nghiệm, thử nghiệm.
Sử dụng máy móc, công cụ y tế.
Thực thi chỉ định điều trị.
Giúp theo dõi bệnh nhân trong thời gian hồi phục.

Lịch sử
•Florence Nightingale

Florence Nightingale (12 tháng 5 năm 1820 – 13 tháng 8 năm 1910) được giới y tế công nhận là người phát huy ngành y tá hiện đại. Từ lâu, nghề "y tá" bị coi rẻ, họ thường làm những công việc phụ như "bám" theo các đội quân, phụ giúp dọn dẹp, nấu nướng, giặt ủi... Vì bà là con của một gia đình giàu có, vọng tộc, nên Nightingale đã làm cha mẹ thất vọng khi bà quyết định trở thành một y tá. Sau đó bà không ngừng đòi hỏi cải tiến y tế chăm sóc cho người nghèo và dần dần đưa ngành y tá lên bậc quan trọng trong hàng ngũ chuyên viên y tế.

Liên kết
Đào tạo y tá đủ tiêu chuẩn làm việc tại Mỹ www.vietnamnet.vn

Chú thích

Chuyên viên y tế
Điều dưỡng
Trại tập trung

Trại tập trung là một khu khá lớn được rào lại và dùng làm chỗ giam giữ hay cai quản một số đông người. Trại tập trung khác trại tù vì những người bị đưa vào trại tập trung thường không có án kết, không qua một cuộc xử lý thực sự tại toà án. Họ bị bắt và đưa vào trại chỉ vì họ có những tính chất chung mà chính quyền lúc bấy giờ nhân thấy cần quản chế chặt chẽ.

Những trại tập trung trong lịch sử:
 Những  trại tập trung do Đức Quốc xã dựng lên và tiêu diệt dân Do Thái trong thời kỳ 1938 - 1945.
 Những trại tập trung dân Nhật Bản tại Hoa Kỳ và Canada trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
 Những trại tập trung Ấp Chiến lược để cô lập dân và ngăn họ liên lạc với những người cộng sản miền Nam trong Chiến tranh Việt Nam.
 Những trại tập trung Học tập cải tạo dành cho cựu quân nhân Việt Nam Cộng hòa sau năm 1975.
 Trại cải tạo lao động của Liên Xô

Tham khảo

Giam giữ
Florence (định hướng)

Florence là tên tiếng Anh của Firenze, vùng Toscana, Ý; ngoài ra còn có các địa danh khác có tên này:

Canada:
 Sainte-Florence, Quebec

Pháp:
 Sainte-Florence, Gironde, một thị trấn ở tỉnh Gironde
 Sainte-Florence, Vendée, một thị trấn của tỉnh Vendée

Hoa Kỳ:
 Florence, Alabama
 Florence, Arizona
 Florence-Graham, California
 Florence, Colorado
 Florence, Illinois
 Florence, Indiana
 Florence, Kansas
 Florence, Kentucky
 Florence, Massachusetts
 Florence, Minnesota
 Florence, Mississippi
 Florence, Missouri
 Florence, Montana
 Florence, Nam Carolina
 Florence, Nam Dakota
 Florence, Nebraska
 Florence, New Jersey
 Florence, New York
 Florence, Oregon
 Florence, Texas
 Florence, Vermont
 Florence, Wisconsin

Trang định hướng địa danh
Họ Nho

Họ Nho (tên khoa học Vitaceae hay Vitidaceae) là một họ thực vật hai lá mầm bao gồm các loài nho (bồ đào) và một số loài khác như trinh đằng. Danh pháp của họ này bắt nguồn từ danh pháp khoa học của chi chứa các loài nho là Vitis.

Quan hệ của họ Vitaceae với các họ, bộ khác hiện nay vẫn chưa được làm sáng tỏ. Trong hệ thống Cronquist, họ này được đặt trong bộ Rhamnales (trong các tài liệu về thực vật bằng tiếng Việt gọi bộ này là bộ Táo/bộ Táo ta). Còn theo Angiosperm Phylogeny Group (APG) thì họ này nằm trong nhánh hoa Hồng (rosids), nhưng không được đặt vào bộ đã có nào. Trên trang web của Angiosperm Phylogeny Group thì người ta đặt họ Vitaceae là họ duy nhất của bộ Vitales (bộ Nho).

Chi Leea đôi khi được tách ra thành một họ riêng là Leeaceae, nhưng theo APG thì nó thuộc họ Vitaceae.

Phân loại
Họ Nho Vitaceae
Phân họ Vitoideae (Durande, 1782 cũ Juss., 1789) Eaton, 1836:
Cissus L., 1753
Cyphostemma (Planch.) Alston trong Trimen, 1931
Acareosperma Gagnepain, 1919
Ampelocissus Planch., 1884, nom. cons.
Parthenocissus Planchon, trong Alph. de Candolle & A.C. de Candolle, 1887, nom. cons.
Ampelopsis A.Michaux, 1803
Clematicissus Planch., in Alph. de Candolle & A.C. de Candolle, 1887
Tetrastigma (Miquel) Planch., in Alph. de Candolle & A.C. de Candolle, 1887
Rhoicissus Planch., in Alph. de Candolle & A.C. de Candolle, 1887
Pterocissus Urban & Ekman, 1926
VitisYua C.L.Li, 1990
Phân họ Leeoideae (DC., 1824)Burmeist., 1837Leea D.van Royen ex Linnaeus, 1767, nom. cons.''

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Vitaceae trong Angiosperm Phylogeny Web
 Vitidaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.  http://delta-intkey.com
Nguyễn Quang Bật

Nguyễn Quang Bật (chữ Hán: 阮光弼; 1463–1505) tên thật Nguyễn Quang Hiếu, là người đỗ trạng nguyên năm 1484 dưới triều vua Lê Thánh Tông.

Tiểu sử 
Người xã Bình Ngô (nôm gọi là Ngo) huyện Gia Định - Nay là thôn Bình Ngô, xã An Bình huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh , có ý chí "nhân định thắng thiên", không tin vào số mệnh. Tương truyền trước khoa thi ông nằm mơ thấy Thần hiện về báo mộng ông sẽ không đoạt giải cao; thế nhưng ông tin rằng "Thần đâu biết được việc người; phen này ta đỗ, đỗ thời trạng nguyên" và càng ra sức học. Đến kì thi Đình, năm ông 21 tuổi đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ Đệ nhất danh (Trạng nguyên) khoa Giáp Thìn niên hiệu Hồng Đức 15 (1484) đời Lê Thánh Tông.  Ngoài ra, ông là thành viên nhóm Tao đàn Nhị thập bát Tú, làm quan đến chức Đô ngự sử. Ông cùng Đàm Văn Lễ vâng di chiếu của vua lập Túc Tông lên ngôi. Vì trái ý của Lê Uy Mục nên bị giáng xuống Thừa Tuyên, Quảng Nam. Vua sai người mật dìm chết ở sông Phúc Giang. Tương Dực Đế biết ông chết oan, bèn truy phong tước Bá, và tặng lá cờ thêu 3 chữ "Trung Trạng nguyên". Vua còn cho dân địa phương lập miếu thờ làm thành hoàng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Danh sách Trạng nguyên 

Người Bắc Ninh
Quan lại nhà Lê sơ
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Tiến sĩ nhà Hậu Lê
Trạng nguyên Việt Nam
Bá tước truy phong Việt Nam
Nhi khoa

Nhi khoa là một ngành của Y học chịu trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cho trẻ em từ lúc mới sinh cho đến 14-21 tuổi, tùy thuộc vào mỗi Quốc gia. Ở Việt Nam Nhi khoa chăm sóc sức khỏe cho trẻ em từ sơ sinh đến dưới 15 tuổi. Bác sĩ thực hành trong lĩnh vực này được gọc là bác sĩ Nhi khoa.

Sự khác biệt giữa Y học người lớn và Nhi khoa 
Nhi khoa khác biệt với Y học người lớn về nhiều lĩnh vực. Sự khác biệt về kích thước cơ thể tương ứng sự khác biệt về sự trưởng thành. Cơ thể nhỏ của một trẻ em hoặc một trẻ sơ sinh khác biệt cơ bản về mặt sinh lý so với người lớn. Các dị tật bẩm sinh, khác biệt về di truyền và các vấn đề về sự phát triển là những vấn đề được các bác sĩ Nhi khoa quan tâm nhiều hơn so với các bác sĩ của người lớn.

Các bệnh lý di truyền thường được các bác sĩ Nhi khoa điều trị hơn so với các bác sĩ của người lớn. Ví dụ như các bệnh Thalassemia, thiếu máu hồng cầu hình liềm và bệnh xơ nang (cystic fibrosis). Các vấn đề liên quan các bệnh nhiễm trùng và miễn dịch thường được các Bác sĩ Nhi khoa giải quyết đầu tiên.
Thời kỳ thơ ấu là thời kỳ các hệ thống cơ quan của cơ thể có sự trưởng thành và phát triển nhanh nhất.

Điều trị cho trẻ em không giống điều trị bệnh cho một người lớn thu nhỏ. Sự khác biệt lớn giữa Nhi khoa và y học người lớn là trẻ em còn nhỏ và trong hầu hết các trường hợp không thể tự quyết định. Phải luôn luôn quan tâm đến các biện pháp bảo vệ, sự riêng tư, trách nhiệm pháp lý và sự tán thành bằng văn bản trong mọi thủ thuật Nhi khoa. Bác sĩ Nhi khoa thường phải đối xử với cha mẹ của bệnh nhân và thỉnh thoảng với gia đình của bệnh nhân hơn là chính đứa trẻ.

Các chuyên ngành của Nhi khoa 
Các bác sĩ Nhi khoa chuyên ngành phải được đào tạo thêm về các chuyên khoa. Hành nghề chuyên khoa trong Nhi khoa tương tự như một số lĩnh vực hành nghề các chuyên khoa của người lớn, nhưng có sự khác biệt lớn về mô hình bệnh tật. Điển hình, các bệnh thường thấy ở trẻ em thì hiếm thấy ờ người lớn (ví dụ: viêm tiểu phế quản, nhiễm trùng rotavirus) và các bệnh thường thấy ở người lớn thì hiếm thấy ở trẻ em (ví dụ bệnh động mạch vành, huyết khối tĩnh mạch sâu). Cũng vậy, bác sĩ tim mạch nhi giải quyết các bệnh tim của trẻ em, đặc biệt các dị tật tim bẩm sinh và các bác sĩ ung thư Nhi thường hay điều trị các loại bệnh ung thư tương đối phổ biến ở trẻ em (ví dụ một số bệnh bạch cầu cấp, U lympho và các loại sarcome) nhưng hiếm gặp ở người lớn. Mọi chuyên ngành của Y học người lớn hầu như đều có trong Nhi khoa.
Một chuyên khoa lớn chỉ có trong Nhi khoa đó là sơ sinh: chăm sóc sức khỏe cho các trẻ sơ sinh từ 0 đến 28 ngày tuổi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trẻ em
Chuyên ngành y khoa
Bác sĩ theo chuyên môn
Họ Dung

Họ Dung (danh pháp khoa học: Symplocos) là một họ thực vật có hoa thuộc bộ Ericales, chỉ có một chi là Symplocos, với khoảng 250-320 loài, có nguồn gốc châu Á, Australia, Trung Mỹ và Nam Mỹ. Các loài trong họ này thường là cây gỗ hay cây bụi, với các lá có khía răng cưa, thiếu lá kèm, thường có màu hơi vàng. Hoa mọc thành cụm với các hoa nhỏ. Cánh hoa hợp sinh tại gốc và bầu nhụy nhỏ. Quả là loại quả hạch.

Một số loài 
 S. adenophylla - dung chè, cây gỗ nhỏ, Đông Dương
 S. chapaensis - dung Sa pa, cây gỗ nhỏ, Đông Dương
 S. cochinchinensis - dung nam, cây gỗ nhỏ, Việt Nam
 S. coreana - cây bụi, lá sớm rụng, cao tới 5m; Nhật Bản, Triều Tiên
 S. ferruginea: Kháo
 S. glauca - cây gỗ, thường xanh, cao tới 15m; Nhật Bản, Đài Loan, Trung Quốc, Đông Dương
 S. lancifolia - cây gỗ, thường xanh, cao tới 5m; Nhật Bản
 S. lucida - Trung Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Nam Á, Malesia
 S. myrtacea - cây gỗ, thường xanh, cao tới 10m; Nhật Bản
 S. paniculata - cây bụi, lá sớm rụng, cao tới 8m; Nhật Bản, Hàn Quốc; phổ biến như một loại cây cảnh.
 S. poilanei - dung sạn, gỗ nhỏ
 S. prunifolia - cây gỗ, thường xanh, cao tới 10m; Nhật Bản, Triều Tiên
 S. racemosa - Trung Quốc, Nam Á
 S. sordida - dung úa, gỗ nhỏ
 S. tanakae - cây gỗ, thường xanh; Nhật Bản
 S. theophrastaefolia - cây gỗ, thường xanh, cao tới 15m; Nhật Bản, Đài Loan, Trung Quốc

Lưu ý

Hình ảnh 

Thực vật châu Á
Symplocos
Olympic Tin học Sinh viên Việt Nam

Olympic Tin học Sinh viên Việt Nam là kì thi tin học lớn nhất dành cho sinh viên hiện nay. Mục đích của cuộc thi nhằm khuyến khích phong trào học tập, rèn luyện, nghiên cứu sáng tạo CNTT-TT của sinh viên trong các trường Đại học, cao đẳng. Thí sinh cần phải sử dụng kỹ năng lập trình với các ngôn ngữ lập trình phổ biến như: C, C++, Python, Java để giải quyết bài toán sử dụng các kiến thức đã học về cấu trúc dữ liệu và giải thuật. Theo thông lệ, Olympic Tin học được tổ chức vào tháng 12 hàng năm. Thời điểm này đã được coi như những ngày Hội của sinh viên yêu thích CNTT-TT được tuyển chọn qua các kỳ thi từ các trường Đại học và Cao đẳng, những người có ý chí rèn luyện, tự tin bước vào một cuộc đấu trí hấp dẫn, đòi hỏi sự thông minh, sáng tạo. Cũng qua các kỳ OLP, các lớp sinh viên có dịp tự khẳng định mình, đồng thời tự đánh giá trình độ của mình trên bước đường sự nghiệp.

Với khối thi chuyên tin và khối không chuyên, mỗi trường đại học được tham dự tối đa 3 sinh viên. Với khối thi siêu cúp mỗi trường được tham dự tối đa 10 sinh viên. Cuộc thi Olympic Sinh viên được tài trợ bởi các công ty công nghệ lớn tại Việt Nam như: Viettel, VNPT, FPT, VNG, Shopee vì là cuộc thi giúp cho sinh viên phát triển tư duy và đây cũng là nguồn nhân lực CNTT trẻ tốt nhất Việt Nam

Khối thi

 Khối cá nhân chuyên Tin học
 Khối cá nhân không chuyên Tin học
 Khối Cao đẳng(Từ năm 2023 khối cao đẳng thi chung với khối không chuyên, với hệ số nhân 1,2 điểm với thí sinh cao đẳng thi khối không chuyên và 1,4 điểm cho thí sinh cao đẳng thi khối chuyên tin).
 Khối siêu cúp

Xem thêm
 Hội Tin Học Việt Nam
 Tin học trẻ không chuyên toàn quốc
 Olympic Tin học quốc tế

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ 

Cuộc thi khoa học máy tính
Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh

Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh là một tổ chức quần chúng tự nguyện của những cá nhân và đơn vị làm công nghệ thông tin (CNTT) trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh là thành viên chuyên môn của Hội Tin Học Việt Nam. Mục đích của hội nhằm tập hợp những đơn vị và những cá nhân hoạt động trong lĩnh vực CNTT trên địa bàn thành phố và các địa phương khác nhằm tăng cường đoàn kết, hợp tác trao đổi thông tin, kinh nghiệm, phổ biến kiến thức, phát triển và xây dựng ngành CNTT, tham gia tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.

- Những đặc điểm chính của đơn vị trong nhiệm kỳ VIII (2024 - 2029): 

+ Ban Chấp hành Hội hiện có 27 thành viên (do Đại hội nhiệm kỳ VIII bầu ra). Ban Thường vụ và Ban Kiểm tra do Ban Chấp hành bầu cử. Thường vụ gồm 09 thành viên: 01 Chủ tịch, 07 Phó Chủ tịch và 01 Tổng Thư ký. Văn phòng Hội là bộ máy giúp việc của Ban Chấp hành, Ban Thường vụ. Tổng Thư ký là người điều hành văn phòng Hội. 

+ Trải qua 35 năm hình thành và phát triển, Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh (gọi tắt là HCA) đã quy tụ được Hơn 470 Hội viên đơn vị là tổ chức/doanh nghiệp công nghệ phần lớn có quy mô hoạt động toàn quốc, một số có quy mô hoạt động quốc tế (con số này ngày càng tăng). 

+ Ngoài ra, HCA còn là đối tác của hơn 50 tổ chức xúc tiến thương mại, hiệp hội, hội của các quốc gia, vùng lãnh thổ đang hoạt động tại Việt Nam và tại chính quốc gia của họ, với nhiệm vụ là cầu nối triển khai các thông tin, sự kiện, chương trình như kết nối giao thương, hội chợ, hội thảo, kêu gọi đầu tư, xúc tiến thương mại giữa các doanh nghiệp.

Hội thành lập năm 1988. Trụ sở Hội đặt tại Tòa nhà Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP.HCM, số 224 Điện Biên Phủ, Phường Võ Thị Sáu, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh.

Hoạt động

 Tập hợp và đoàn kết các hội viên nhằm trao đổi kinh nghiệm, nâng cao kiến thức, hỗ trợ giúp đỡ nhau trong công tác chuyên môn
 Thực hiện chức năng tư vấn, và phản biện xã hội của một tổ chức Hội về khoa học và công nghệ trong lãnh vực CNTT theo quy định của Nhà nước.
 Tổ chức các hoạt động nhằm phổ biến kiến thức về CNTT.
 Tham gia thực hiện chương trình quốc gia và các chương trình địa phương về CNTT, đưa nhanh việc ứng dụng CNTT vào các hoạt động dịch vụ sản xuất và quản lý, góp phần tích cực vào việc phát triển ngành CNTT ở Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước.
 Phối hợp, tham gia công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho ngành CNTT.
 Đại diện và bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp của hội viên, kiến nghị với Nhà nước về những vấn đề thuộc lĩnh vực CNTT.
 Tham gia với các cơ quan chức năng trong việc bảo vệ sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực CNTT.
 Được xuất bản các ấn phẩm chuyên ngành CNTT và tổ chức các dịch vụ CNTT theo quy định của nhà nước.

Tham khảo

Xem thêm
 Hội Tin học Việt Nam

Liên kết ngoài
 Trang chủ

Liên hiệp các Hội Khoa học và Kĩ thuật Việt Nam
Tổ chức tin học
Tin học Việt Nam
Danh sách vườn quốc gia tại Thái Lan

Vườn quốc gia ở Thái Lan (Thái Lan: อุทยานแห่งชาติ ทาง บก) được định nghĩa là một khu vực có chứa tài nguyên thiên nhiên có tầm quan trọng về sinh thái, mang vẻ đẹp độc đáo, hoặc hệ động thực vật đặc biệt quan trọng. Hiện nay có 102 vườn quốc gia (trong đó có 21 khu bảo tồn biển quốc gia, อุทยานแห่งชาติ ทาง ทะเล). Các vườn quốc gia tại Thái Lan thường là các lâm viên (วนอุทยาน ใน) được quản lý như là một vườn quốc gia.

Các vườn quốc gia này được quản lý bởi cơ quan quản lý Vườn quốc gia, Khu bảo tồn động thực vật hoang dã (DNP), là một phần của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Bộ phận này mới được thành lập năm 2002, và trước đây, các vườn quốc gia được quản lý bởi Cục Lâm nghiệp Hoàng gia của Bộ Nông nghiệp.

Vườn quốc gia đầu tiên là Khao Yai được thành lập vào năm 1961, khi Luật Vườn quốc gia BE 2504 đã được thông qua. Còn vườn quốc gia biển đầu tiên là Khao Sam Roi Yot, được thành lập vào năm 1966. Năm 1993, chính quyền trong ban quản lý vườn quốc gia được chia thành hai bộ phận, một bộ phận quản lý các Vườn quốc gia trên đất liền và một cho các Vườn quốc gia biển (MNPD).

Trong tương lai sẽ có thêm 33 vườn quốc gia và 3 khu bảo tồn biển dự kiến sẽ được thành lập.

Danh sách

Vườn quốc gia đất liền

Vườn quốc gia biển

Chưa công bố

Tham khảo

Liên kết ngoài
Vườn quốc gia, Khu bảo tồn động thực vật Hoang dã 
Ban quản lý Vườn quốc gia, Cục Nông nghiệp 
Ban quản lý Công viên biển, Cục Nông nghiệp 
Danh sách các vườn quốc gia Thái Lan
Các địa điểm quan sát Chim tại Thái Lan

Thái Lan
Vườn quốc gia
Môi trường Thái Lan
Công viên Thái Lan