HQ-12

KS-1 hay Kaishan-1 (), tên định danh quân sự HQ-12 (; Tên định danh NATO: CH-SA-12) là hệ thống tên lửa phòng không đầu tiên của Trung Quốc sử dụng radar mảng pha.

Phát triển 
Các nguyên mẫu của HQ-12, ban đầu được biết đến với tên KS-1 trước khi được đưa vào trang bị trong Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, được phát triển từ đầu những năm 1980.

Đơn vị phát triển là doanh nghiệp nhà nước Jiangnan Space Industry. Tên lửa đã thử nghiệm thành công lần đầu năm 1989, và quá trình phát triển hoàn tất vào năm 1994. Trước khi hoàn thiện, hệ thống đã được giới thiệu tại Triển lãm Hàng không Paris năm 1991, và sau đó tiếp tục được giới thiệu tại Triển lãm Hàng không Chu Hải năm 1998. Tuy nhiên, hệ thống không được đưa vào sản xuất hàng loạt, do thiếu đơn đặt hàng từ Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc cũng như sự quan tâm từ khách hàng nước ngoài.

Việc phát triển biến thể cải tiến KS-1A được hoàn tất vào cuối những năm 1990, và sản phẩm hoàn chỉnh được giới thiệu vào năm 2001 bởi Tổng công ty xuất nhập khẩu máy móc chính xác Trung Quốc. Hệ thống mới bao gồm khung gầm việt dã và radar đa chức năng mới. Đến năm 2005, Malaysia đã ký biên bản ghi nhớ để mua KS-1A. Việc thử nghiệm KS-1A cũng được tiến hành bởi Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc; hệ thống với định danh quân sự mới HQ-12 đã được giới thiệu tại triển lãm kỷ niệm 80 năm thành lập Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, cho thấy nó đã được đưa vào trong biên chế. Năm 2009, HQ-12 đã tham gia lễ duyệt binh kỷ niệm 60 năm thành lập Trung Quốc.

KS-1A và các biến thể cải tiến sau đó đã được xuất khẩu sang Myanmar, Turkmenistan và Thái Lan. Đến năm 2016, HQ-22 — phiên bản phát triển tiếp theo của hệ thống HQ-12 — đã được giới thiệu tại Triển lãm Hàng không Chu Hải 2016.

Thiết kế 

HQ-12, hay KS-1, là hệ thống phòng không đầu tiên của Trung Quốc được trang bị radar mảng pha. Hệ thống radar này được cải tiến liên tục qua từng biến thể của tổ hợp tên lửa. Một khẩu đội HQ-12 điển hình bao gồm:
 1 radar mảng pha thụ động (PPAR)
 4 bệ phóng, mỗi bệ mang 2 tên lửa
 16 tên lửa dự trữ trên xe tiếp đạn
 trạm chỉ huy – điều khiển
 các tổ máy phát điện.

Biến thể KS-1 ban đầu sử dụng radar điều khiển hỏa lực SJ-212, phát triển từ radar 30N6E1 của Nga, có khả năng theo dõi 50 mục tiêu ở cự ly tới 27 km.

Biến thể KS-1A có thể lắp một trong hai loại radar:
 HT-233 với tầm 50 km
 H-200 (radar đa chức năng) với tầm 70 km

Biến thể KS-1C tiếp tục sử dụng radar H-200 từ KS-1A nhưng thay bệ phóng dạng ray bằng ống phóng (canister). Về tổng thể, KS-1 được đánh giá tương đương với MIM-23 Hawk, của Hoa Kỳ, vốn là tiền thân của hệ thống MIM-104 Patriot.

Mặc dù hiệu năng của KS-1 nguyên bản đã trở nên lỗi thời, HQ-12 (KS-1A) là một nền tảng đáng tin cậy và có năng lực cao hơn, chủ yếu được thiết kế để tiêu diệt máy bay, UAV và trực thăng.

Ngoài ra, hệ thống còn có thể đóng vai trò như một nền tảng phòng thủ tên lửa, có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình với tốc độ vượt quá Mach 3.

Lịch sử hoạt động 
Quân đội Trung Quốc đã sử dụng KS-1A làm cơ sở để phát triển HQ-12, do KS-1A có hiệu năng tốt hơn phiên bản KS-1 ban đầu.

Các phiên bản 
 KS-1
 Phiên bản ban đầu với radar điều khiển hỏa lực SJ-202, và đầu dò tên lửa dùng ăng-ten parabol truyền thống và có khả năng dẫn 2 tên lửa vào cùng một mục tiêu. Tầm bắn của hệ thống hơn 40 km.
 KS-1A
 Trang bị radar HT-233 (tầm hoạt động 50 km, độ cao tác chiến 24 km). Nó cũng có thể trang bị radar H-200 (tầm hoạt động 70 km, độ cao tác chiến 27 km)
 KS-1C
 Do Tập đoàn Khoa học và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASIC) phát triển. Tên lửa được phóng từ container chứa.
 HQ-12
 Định danh của Trung Quốc dành cho phiên bản KS-1A với radar H-200.
 KS-1M
 Biến thể sản xuất nội địa của Myanmar dựa trên HQ-12 theo giấy phép chuyển giao công nghệ (TOT). Được giới thiệu tại lễ duyệt binh Ngày Lực lượng Vũ trang năm 2017. Mỗi xe khung gầm nội địa Miltruk mang 2 tên lửa đất đối không. Tên lửa có tên GYD-1B, hình dáng “mập” hơn phiên bản của Trung Quốc. Tầm bắn tối đa chưa rõ, có thể tương đương KS-1C (theo truyền thông địa phương).
 HQ-22 (FK-3 – xuất khẩu)
 Biến thể thế hệ thứ hai phát triển từ HQ-12, tầm bắn tối đa tới 170 km, độ cao tác chiến 50 m – 27 km. Có tầm bắn vượt trội so với HQ-12 và được xem là giải pháp giá rẻ khi so với HQ-9.

Quốc gia sử dụng 

 
 Không quân Trung Quốc: 150 khẩu đội (tính đến năm 2020)

 
 Quân đội Myanmar: 15 khẩu đội KS-1A và KS-1M.

 
 Không quân Hoàng gia Thái Lan: KS-1C đưa vào sử dụng năm 2016.

 
 Lực lượng Vũ trang Hoàng gia Campuchia: 4 khẩu đội KS-1C đưa vào sử dụng năm 2024.

Thông số kỹ thuật (KS-1) 
 Khối lượng: 900 kg
 Đầu đạn: Hơn 100 kg
 Chiều dài: 5,6 m
 Đường kính: 0,4 m
 Tốc độ: 1.200 m/giây
 Khả năng cơ động: Hơn 20 g
 Tốc độ mục tiêu tối đa: 750 m/giây
 Khả năng cơ động mục tiêu tối đa: Hơn 5 g
 Tầm bắn tối đa: Hơn 50 km
 Tầm bắn tối thiểu: 100 m
 Độ cao tối đa: Hơn 25 km
 Độ cao tối thiểu: Dưới 500 m

Hình ảnh

Xem thêm 
 Akash – (Ấn Độ)
 Type 03 Chū-SAM – (Nhật Bản)
 NASAMS – (Na Uy, Hoa Kỳ)
 Barak 8 – (Ấn Độ, Israel)
 QRSAM – (Ấn Độ)
 VL-SRSAM – (Ấn Độ)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Phòng thủ tên lửa
Tên lửa đất đối không
Tên lửa đất đối không Trung Quốc
Vũ khí Trung Quốc