AIDC T-5 Brave Eagle

AIDC T-5 Brave Eagle () là một loại máy bay huấn luyện phản lực cận âm nâng cao và máy bay cường kích hạng nhẹ của Đài Loan, do Aerospace Industrial Development Corporation (Tập đoàn Phát triển Công nghiệp Hàng không vũ trụ) (AIDC) phát triển.

Phát triển

Chương trình máy bay huấn luyện phản lực nâng cao 
Chương trình Máy bay Huấn luyện Phản lực Nâng cao (Advanced Jet Trainer Program – AJT) được khởi động vào đầu những năm 2000 khi Không quân Trung Hoa Dân Quốc tìm kiếm phương án thay thế cho phi đội máy bay huấn luyện nâng cao AIDC AT-3 và Northrop F-5 bằng 66 máy bay chế tạo mới. Ba phương án thiết kế đã được đề xuất, bao gồm: một phiên bản hiện đại hóa, nâng cấp của AT-3 mang tên AT-3 MAX; một biến thể phát triển từ máy bay chiến đấu AIDC F-CK-1 Ching-Kuo với tên gọi XAT-5; hoặc máy bay Alenia Aermacchi M-346 Master của Ý. Năm 2014, Aerospace Industrial Development Corporation (AIDC) đã ký biên bản ghi nhớ với Alenia Aermacchi nhằm lắp ráp M-346 tại Đài Loan. Động cơ của toàn bộ các máy bay M-346 được lắp ráp tại Đài Loan bởi International Turbine Engine Company (ITEC), một liên doanh giữa Honeywell và AIDC. Bộ Quốc phòng cũng đã đánh giá máy bay KAI T-50 Golden Eagle của Hàn Quốc.

Đến năm 2017, phương án XAT-5 được công bố là đã giành chiến thắng trong gói thầu, với việc phát triển và sản xuất do liên danh giữa AIDC và Viện Khoa học và Công nghệ Trung Sơn đảm nhiệm, dự kiến bắt đầu bàn giao từ năm 2026. Bốn nguyên mẫu sẽ được chế tạo và tổng chi phí chương trình ước tính khoảng 68,6 tỷ Đài tệ (2,2 tỷ USD).

Tên gọi 
Ban đầu, Aerospace Industrial Development Corporation (AIDC) sử dụng tên dự án “Blue Magpie”, lấy theo loài chim ác là xanh Đài Loan. Tuy nhiên, đến năm 2018, Bộ Quốc phòng Trung Hoa Dân Quốc đã tổ chức một cuộc thi nhằm lựa chọn tên chính thức cho máy bay. Người dân Đài Loan được mời đề xuất tên kèm theo phần thuyết minh ngắn, với giải thưởng cho người chiến thắng là 30.000 Đài tệ. Vào ngày 24 tháng 9 năm 2019, Tổng thống Thái Anh Văn đã chính thức đặt tên cho mẫu máy bay mới là “Brave Eagle” (Chim ưng dũng mãnh – Yǒngyīng) trong lễ xuất xưởng nguyên mẫu đầu tiên.

Sản xuất 

Năm 2017, Hoa Kỳ đã phê duyệt việc xuất khẩu các linh kiện cho 132 động cơ Honeywell/ITEC F124 dành cho chương trình XAT/AT-5. Đến năm 2018, Aerospace Industrial Development Corporation (AIDC) thông báo rằng nguyên mẫu đầu tiên sẽ được xuất xưởng vào tháng 9 năm 2019, với các chuyến bay thử nghiệm dự kiến bắt đầu vào tháng 6 năm 2020. Năm 2019, Bộ Quốc phòng Đài Loan đã báo cáo trước cơ quan lập pháp rằng chuyến bay đầu tiên dự kiến diễn ra vào tháng 6 năm 2020, sản xuất quy mô nhỏ sẽ bắt đầu vào tháng 11 năm 2021 và sản xuất hàng loạt dự kiến khởi động vào tháng 3 năm 2023.

Tháng 9 năm 2019, chiếc A1 – nguyên mẫu đầu tiên trong số bốn nguyên mẫu – đã được xuất xưởng bởi Tổng thống Thái Anh Văn.

Đến tháng 3 năm 2021, AIDC thông báo đã hoàn tất các thử nghiệm bay nội bộ, và việc thử nghiệm hai nguyên mẫu cùng hai máy bay đầu tiên dự kiến bàn giao trong năm sẽ được Không quân Đài Loan tiếp quản thực hiện. Một số chuyến bay thử nghiệm nội bộ và tác chiến đã được hoàn thành vào tháng 7 năm 2021 từ căn cứ không quân Đài Đông với một số hoạt động diễn ra trên khu vực Thái Bình Dương.

Mẫu sản xuất đầu tiên của T-5 đã thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 21 tháng 10 năm 2021. Máy bay này mang số hiệu 11003.

Thiết kế 
Thiết kế của máy bay dựa trên AIDC F-CK-1 Ching-kuo và sử dụng cùng loại động cơ, nhưng có tới 80% thành phần hoàn toàn mới, bao gồm cả thân máy bay bằng vật liệu composite. So với F-CK-1, máy bay được trang bị hệ thống điện tử hàng không tiên tiến hơn, dung lượng nhiên liệu lớn hơn và kích thước cũng nhỉnh hơn một chút. Cánh khí động (aerofoil) được điều chỉnh nhẹ, với cánh dày hơn so với F-CK-1 nhằm tăng độ ổn định ở tốc độ thấp và độ cao thấp, đồng thời cho phép chứa thêm nhiên liệu. Cửa hút khí ram air của F-CK-1 đã được thiết kế lại với sự hợp tác của Eaton Corporation, trong đó hai chi tiết in 3D bằng hợp kim nhôm (công nghệ laser powder bed fusion) thay thế cho 22 chi tiết ban đầu. Tập đoàn Meggitt cung cấp bánh đáp chính, phanh carbon và hệ thống điều khiển phanh, tương tự như trên AT-3 và F-CK-1. Hệ thống ghế phóng được cung cấp bởi Martin-Baker. Hơn 55% linh kiện của máy bay được sản xuất tại Đài Loan. Theo các báo cáo, ngay từ đầu máy bay đã được thiết kế để đảm nhiệm đồng thời hai vai trò: huấn luyện trong thời bình và tác chiến trong thời chiến.

Hệ thống điện tử hàng không và cảm biến 
NCSIST đang phát triển radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) trang bị cho T-5 Brave Eagle. Tuy nhiên, Tron Future Tech ((創未來科技 / Tron Future Tech Inc) – công ty tư nhân trong lĩnh vực quốc phòng của Đài Loan cũng đã tham gia đấu thầu với phương án radar AESA sử dụng công nghệ gallium nitride (GaN). Đến năm 2019, công bố cho biết Pyras Technology sẽ cung cấp các ăng-ten radar và thông tin liên lạc cho nền tảng này.

Các biến thể 
Năm 2019, Jane’s đưa tin rằng một biến thể tiêm kích hạng nhẹ của AT-5 đang được lên kế hoạch nhằm thay thế phi đội Northrop F-5E/F Tiger II.

Sự cố 
Vào ngày 15 tháng 2 năm 2025, T-5 đã gặp sự cố hàng không đầu tiên. Cả hai động cơ đều bị hỏng, và phi công duy nhất đã nhảy dù an toàn trước khi máy bay rơi xuống biển cách thành phố Đài Đông khoảng 5 hải lý. Không quân Đài Loan đã cho đình bay toàn bộ phi đội T-5 và tiến hành điều tra, trong khi phi công Lin Wei được điều trị tại Mackay Memorial Hospital Taitung Branch. Trung tướng nghỉ hưu Chang Yen-ting và Shu Hsiao-huang, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan, nhận định rằng một cánh quạt (fan blade) bị gãy từ một động cơ có thể đã va vào động cơ còn lại, dẫn đến hỏng cả hai động cơ. Hộp ghi dữ liệu chuyến bay của máy bay đã được thu hồi vào tháng 3.

Vận hành 
 Không quân Đài Loan: 43 chiếc đã được bàn giao tính đến tháng 3 năm 2025 trong tổng số 66 chiếc dự kiến

Thông số kỹ thuật 
Dữ liệu lấy từ Airforce technology

Đặc điểm tổng quát 
 Kíp lái: 2 người
 Chiều dài: 15 m (47 ft 6 in)
 Sải cánh: 9 m (30 ft 3 in)
 Chiều cao: 4,39 m (14 ft 5 in)
 Trọng lượng không tải: 4.500 kg (9.921 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 7.500 kg (16.535 lb)
 Động cơ: 2 × động cơ tua-bin phản lực cánh quạt Honeywell/ITEC F124-200TW, mỗi động cơ cung cấp lực đẩy 27,8 kN (6.250 lbf)

Hiệu suất bay 
 Tốc độ tối đa: 1.030 km/h (640 dặm/giờ; 556 hải lý/giờ)
 Tốc độ hành trình: 1.013 km/h (629 dặm/giờ; 547 hải lý/giờ)
 Tầm bay: 1.350 km (839 dặm; 729 hải lý)
 Trần bay: 13.000 m (42.651 ft)
 Vận tốc tăng độ cao: 48 m/giây (9.500 ft/phút)

Vũ khí trang bị 
 2 giá treo cứng, với khả năng mang theo các loại vũ khí kết hợp:
 Tên lửa: Sky Sword I, AIM-9 và AGM-65

Thư viện ảnh

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Global Security AT-5 AJT Advanced Jet Trainer - Yung Yin (Brave Eagle)

Máy bay huấn luyện quân sự
Máy bay phản lực
Máy bay phản lực hai động cơ
Máy bay cánh giữa