Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Xà cừ

Xà cừ hay sọ khỉ, quả gỗ  (danh pháp hai phần: Khaya senegalensis) là một loại cây thuộc Họ Xoan (Meliaceae). Xà cừ mọc tự nhiên ở Bénin, Burkina Faso, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Tchad, Bờ Biển Ngà, Gabon, Gambia, Ghana, Guinée, Guinea-Bissau, Mali, Niger, Nigeria, Sénégal, Sierra Leone, Sudan, Togo, và Uganda.

Mô tả
Là cây đại mộc có thể cao từ 35–40 m, đường kính cây có khi đạt đến 2m (ở Thảo cầm viên TP Hồ Chí Minh). Cây thường xanh, tán lá rậm, cành nhiều, cành non cong xuống. Lá kép lông chim một lần chẵn, cụm hoa chùm tán, hoa nhỏ màu trắng có 4 cánh nhỏ màu trắng dính nhau, mùa hoa tháng 4-5. Quả nang nhỏ, màu trắng, hình cầu chín vào tháng 10, khi chín bung thành 4 mảnh (thường thì những cây xà cừ già mới có quả). Vỏ cây màu xám nâu, vỏ nứt đồng tiền khoanh tròn như cái sọ nên cây còn có tên là sọ khỉ.

Sinh trưởng 
Cây ưa sáng mọc nhanh, dễ trồng hạt nẳy mầm rất khoẻ, tái sinh hạt và chồi đều mạnh. Cây tăng trưởng rất nhanh, có thể phát triển tốt trên nhiều loại đất, rất phù hợp với nền đất cát của vùng ven biển miền trung Việt Nam, cây có bộ rễ sâu có thể thích nghi việc chóng chịu điều kiện thiếu nước.

Cây ít sâu bệnh hại, chủ yếu là sâu loài Hypsipyla robusta cắn hại. Thân gỗ thường bị các loại bọ cánh cứng Lytus spp. phá hoại. Ngoài ra cây thường bị nhiễm loại vi khuẩn Xanthomonas khaye gây nên các hiện tượng u bướu chảy nhựa.

Sử dụng
Gỗ có lõi màu đỏ nhạt, dác màu nâu đỏ, gỗ rắn thớ xoắn, dễ nứt nẻ cong vênh. Gỗ được sử dụng đòng tàu thuyền, làm đồ mộc gia dụng.

Xà Cừ có thể được gây trồng rộng rãi để làm cây xanh đường phố, cảnh quan công viên. Trong tự nhiên, không gian phát triển bộ rễ của cây rất lớn đủ đáp ứng điều kiện bám giữ chống chịu gió bão, tuy nhiên trong phát triển cây xanh vỉa hè, cần giới hạn đường kính thân cây không vượt quá 400mm để tránh hiện tượng cây bị gãy đổ gây ách tắc giao thông và thiệt hại kinh tế.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998.
Tài nguyên cây gỗ Việt Nam - Trần Hợp

Liên kết ngoài

Xà cừ trên trang web của Cục Lâm nghiệp Việt Nam

Sách đỏ IUCN 2006 về các loài bị đe dọa. Truy cập ngày 22-8-2007.
Xà cừ trên diễn đàn SVRVN

S
Thực vật Cameroon
Thực vật Gabon
Thực vật Ghana
Thực vật Guiné-Bissau
Thực vật Guinée
Thực vật Nigeria
Thực vật được mô tả năm 1830
Thực vật Uganda
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật được mô tả năm 1832
Thực vật Burkina Faso
Thực vật Tchad
Thực vật Bờ Biển Ngà
Thực vật Mali
Thực vật Niger
Thực vật Sénégal
Thực vật Sierra Leone
Thực vật Sudan
Thực vật Togo
Chi Oanh đuôi nhọn

Chi Oanh đuôi nhọn (danh pháp khoa học: Tarsiger) là một chi chim bao gồm 6 loài trong họ Đớp ruồi (Muscicapidae). Chúng là các loài chim ăn côn trùng nhỏ, chủ yếu có màu sắc rực rỡ. Chúng có nguồn gốc từ châu Á và (một loài) ở đông bắc châu Âu. Bốn trong số sáu loài bị giới hạn trong hệ thống núi Sino-Himalaya. Chi này đôi khi được bao gồm trong chi liên quan Luscinia, nhưng các nghiên cứu đã công nhận Luscinia là một nhóm đơn ngành riêng biệt.

Danh sách loài
Chi này chứa 6 loài sau:
 Tarsiger chrysaeus: Oanh đuôi nhọn ngực vàng
 Tarsiger cyanurus: Oanh đuôi nhọn hông đỏ
 Tarsiger hyperythrus: Oanh đuôi nhọn ngực hung
 Tarsiger indicus: Oanh đuôi nhọn mày trắng
 Tarsiger johnstoniae: Oanh đuôi nhọn vòng cổ
 Tarsiger rufilatus: Oanh đuôi nhọn Himalaya

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

T
Danh sách các chi chim
Chim châu Á
Chi Oanh đuôi nhọn
Dế Mèn phiêu lưu ký

Dế Mèn phiêu lưu ký là tác phẩm văn xuôi đặc sắc và nổi tiếng nhất của nhà văn Tô Hoài viết về loài vật, dành cho lứa tuổi thiếu nhi. Ban đầu truyện có tên là Con dế mèn (chính là ba chương đầu của truyện) do Nhà xuất bản Tân Dân, Hà Nội phát hành năm 1941. Sau đó, được sự ủng hộ nhiệt tình của nhân dân, Tô Hoài viết thêm truyện Dế Mèn phiêu lưu ký (là bảy chương cuối của truyện). Năm 1955, ông mới gộp hai truyện vào với nhau để thành truyện Dế Mèn phiêu lưu ký như ngày nay. Truyện đã được đưa vào chương trình học lớp 6 học kỳ 1 môn Ngữ Văn (bộ sách Chân Trời Sáng Tạo và bộ Kết Nối Tri Thức Với Cuộc Sống của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam) ở Việt Nam hiện nay.

Dế Mèn phiêu lưu ký có thể tạm dịch là "Ghi chép về cuộc đời trôi dạt của Dế Mèn" ("phiêu lưu" ở đây có nghĩa là "trôi dạt", không phải là "mạo hiểm" theo cách dùng từ của người Việt Nam).

Năm 2020, Nhà xuất bản Kim Đồng vừa cho ra mắt ấn bản đặc biệt Dế mèn phiêu lưu ký kỉ niệm 100 năm ngày sinh của nhà văn Tô Hoài (27/09/1920 - 27/09/2020) với hơn 100 bức tranh minh họa màu nước của họa sĩ trẻ Đậu Đũa.

Nội dung
Truyện gồm 10 chương, kể về những cuộc phiêu lưu của Dế Mèn qua thế giới muôn màu muôn vẻ của những loài vật nhỏ bé.
 Chương 1 kể về bài học đường đời đầu tiên.
 Chương 2 tới chương 9 kể về những cuộc phiêu lưu của Mèn, cùng người bạn đường là Dế Trũi.
 Chương 10 kể về việc Mèn cùng Trũi về nhà và nghỉ ngơi, dự tính cuộc phiêu lưu mới.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 

Tô Hoài
Văn học thiếu nhi Việt Nam
Truyện thiếu nhi Việt Nam
Tác phẩm văn học Việt Nam
Tác phẩm năm 1941
Vũng Rô

Vũng Rô là một vũng biển thuộc xã Hòa Xuân Nam, tỉnh Đắk Lắk.

Địa lý
Vũng Rô là một vũng vịnh thuộc thôn Vũng Rô, xã Xuân Hòa Nam, tỉnh Đắk Lắk. Vịnh nằm ngay sát rìa dãy núi Đèo Cả. Vũng Rô nằm tiếp giáp với biển Đại Lãnh thuộc Vịnh Vân Phong, tỉnh Khánh Hòa. Vịnh Vũng Rô có diện tích 16,4 km² mặt nước, được 3 dãy núi cao che chắn là Đèo Cả, Đá Bia và Hòn Bà từ 3 phía Bắc, Đông và Tây. Phía Nam vịnh là đảo Hòn Nưa cao 105 m như 1 pháo đảo canh gác, trên đảo có ngọn hải đăng lớn. Vịnh là ranh giới tự nhiên trên biển giữa tỉnh Đắk Lắk với tỉnh Khánh Hòa.

Ven bờ biển Vũng Rô có nhiều bãi cát vừa và nhỏ. Theo địa chí Phú Yên, Vũng Rô có 12 bãi nhỏ gồm: Bãi Lách, bãi Mù U, bãi Ngài, bãi Chùa, bãi Chân Trâu, bãi Hồ, bãi Hàng, bãi Nhỏ, bãi Chính, bãi Bàng, bãi Lau, bãi Nhãn. Một số bãi đẹp như: Bãi Chùa, Bãi Bàng, Bãi Lau,... Trong lòng vịnh có nhiều loại tôm cá trú ngụ. Dưới đáy biển còn có nhiều loại san hô rất đẹp và độc đáo.

Huyền thoại đường Hồ Chí Minh trên biển

Vũng Rô xưa kia là 1 địa chỉ tiếp nhận vũ khí bí mật từ miền Bắc chuyển vào qua những chuyến tàu không số lịch sử. Từ năm 1964 đến năm 1965, Vũng Rô đã tiếp nhận 4 chuyến tàu cập bến an toàn, đưa được hàng ngàn tấn vũ khí đạn dược chi viện cho chiến trường Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Vũng Rô đã được Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam công nhận là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp quốc gia năm 1997.

Kinh tế 
Vũng Rô là một trong ba địa điểm có điều kiện tự nhiên tốt nhất tại Việt Nam để xây dựng cảng biển lớn (hai địa điểm còn lại là Cam Ranh và Vân Phong). Hơn nữa việc nằm cạnh cảng trung chuyển container quốc tế Vân Phong tạo cho Vũng Rô lợi thế rất lớn cho các hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, giao lưu với thế giới. Nhằm khai thác lợi thế cảng Vũng Rô, khu kinh tế Nam Phú Yên đã được thành lập.

Giao thông 
Hiện đã có đường nối từ Tuy Hòa vào Vũng Rô. Đường Phước Tân- Bãi Nga chạy dọc ven biển qua nhiều thắng cảnh như Mũi Điện, Bãi Môn tạo nhiều thuận lợi để phát triển kinh tế xã hội.

Hình ảnh
Dưới đây là một số hình ảnh của vịnh Vũng Rô:

Xem thêm
Danh sách vũng vịnh ven bờ biển Việt Nam

Tham khảo

Website Du lịch Phú Yên

Rô
Địa lý Phú Yên
Đông Hòa
Thông năm lá thừa lưu

Thông năm lá thừa lưu, thông năm lá cành lông hay thông trắng Quảng Đông (danh pháp hai phần là Pinus wangii) là loài cây lá kim trong họ Thông (Pinaceae). Nó được tìm thấy ở miền nam Trung Quốc và có thể cả ở Việt Nam. Nó bị đe dọa do mất môi trường sinh sống.

Miêu tả
Nó là loài cây thân gỗ cao tới 20 m; đường kính thân cây tới 60 cm, các cành mảnh dẻ hơn màu nâu đỏ sẫm và dần dần chuyển thành màu nâu xám sẫm, năm thứ nhất có lông tơ màu nâu rậm rạp che phủ nhưng sau đó từ năm thứ hai hay ba thì trở thành không lông; các chồi về mùa đông có màu nâu và không chứa nhựa. Các lá kim mọc thành chùm 5 lá, dày và hơi bẻ cong vào, thiết diện hình tam giác, kích thước dài 2,5–6 cm và rộng 1-1,5 mm, cứng, bó mạch 1, ống nhựa 3, gốc lá có vỏ bao sớm rụng. Nón hạt mọc đơn độc hay thành cụm 2-3 nón ở phần cuối các cành, có cuống dài 1,5–2 cm, màu nâu ánh vàng, nâu hay nâu xám sẫm khi chín, hình elipxoit thuôn dài hay hình trứng-trụ, kích thước 4,5-9 × 2-4,5 cm. Vảy hạt gần dạng trứng ngược, kích thước 2-3 × 1,5–2 cm; các mấu hình thoi ngang, mép mỏng, hơi cong vào, ít thấy hơi uốn ngược ở các vảy hạt phần gốc hay phần giữa. Hạt màu nâu nhạt, hình elipxoit-trứng, kích thước 8-10 × ~ 6 mm; cánh khoảng 16 × 7 mm.

Phân bố
Đây là loài nguy cấp tại Trung Quốc. Các cây ở Việt Nam có thể là đại diện của loài khác, có lẽ tốt nhất nên đặt trong thông Đà Lạt (Pinus dalatensis) Ferré, loài đặc hữu của Việt Nam.

Gỗ được dùng trong xây dựng, làm cầu, cọc, đồ gỗ.

Mọc rải rác trong các rừng lá rộng thường xanh trên sườn đồi núi đá vôi, với chỉ các quần thể phân tán còn lại trên cách vách dá khó tiếp cận với độ cao 500-1.800 m tại đông nam tỉnh Vân Nam (các huyện Tây Trù và Ma Lật Pha của châu tự trị người Tráng-Miêu Văn Sơn).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 
 
 Thông trắng Quảng Đông tại Quần thực vật Trung Hoa

W
Thông ở Việt Nam
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Vân Nam
Cây Trung Quốc
Cây Việt Nam
Văn Sơn, Vân Nam
Lê Minh (nhà sản xuất trò chơi máy tính)

Lê Minh "Gooseman" (sinh năm 1977), là một nhà thiết kế và sản xuất trò chơi máy tính, người Canada gốc Việt. Anh chính là cha đẻ của dòng game Counter-Strike kinh điển – dòng game đã giúp định hình và gây sự ảnh hưởng đến đại đa số các game bắn súng góc nhìn người thứ nhất sau này. Ban đầu, Lê Minh đã tạo ra bản mod Counter-Strike chạy trên nền tảng của Half-Life với sự hỗ trợ của Jess Cliffe. Sau đó, Lê Minh đã chính thức đầu quân cho Valve để bắt đầu phát triển tựa game Counter-Strike riêng biệt, nó đã được phát hành vào tháng 11 năm 2000.

Biệt danh của Lê Minh bắt nguồn từ Shane Gooseman, một trong những nhân vật chính trong seri phim hoạt hình những năm 1980, The Adventures of the Galaxy Rangers.

Tiểu sử
Lê Minh sinh ra ở Việt Nam. Vào năm 1979, gia đình anh rời Việt Nam và nhập cư Canada theo diện người tị nạn.

Minh theo học đại học Simon Fraser từ năm 1996 đến năm 2001, tốt nghiệp năm 2001 với bằng Cử nhân Khoa học Ứng dụng về Khoa học Máy tính. Chương trình giảng dạy và môn tự chọn của  "tập trung chủ yếu vào các khóa học đồ họa máy tính bao gồm các môn học như thuật toán nén, kỹ thuật hoạt hình 3D, nhận dạng hình ảnh".

Lê Minh tập chơi Quake vào năm 1996 và đã bắt đầu mày mò với SDK từ đó. Với công cụ này, anh đã tạo ra bản mod đầu tay có tên là Navy SEALs. Trong khi anh đang thực hiện bản mod Action Quake 2, anh nảy ra ý tưởng cho Counter-Strike và đã làm quen với chủ web AQ2 Jess Cliffe – một chuyên gia mạng.

Lê Minh bắt đầu thực hiện Counter-Strike với engine GoldSrc trong khi anh đang học giữa năm thứ tư tại đại học Simon Fraser (sau này, anh tốt nghiệp với bằng khoa học máy tính). Lê Minh bỏ ra khoảng 20 giờ một tuần để làm bản mod, bỏ nhiều công sức cho nó hơn là việc học tập của mình; và bản beta 1.0 đã được phát hành vào tháng 6 năm 1999.

Đến năm 2000, Lê Minh gia nhập Valve Software ở Bellevue, Washington, Mỹ nơi anh tiếp tục phát triển Counter-Strike và những game có liên quan như Day of Defeat: Source. Sau đó, Minh đã ngừng làm việc với Valve để thực hiện các dự án của riêng mình. Tiếp sau hai năm làm việc với một hãng phát triển khác. Anh bắt đầu chuyển đến Hàn Quốc trong năm 2008 để làm việc với một hãng game nhỏ có tên FIX Hàn Quốc với phong cách tiểu tư sản và đã bị lợi dụng tên tuổi của mình cho việc gọi vốn cho một hãng game không có nguồn lực. Qua những năm 20, anh đã quay lại với việc phát triển game trong vai trò sáng tạo cùng với Ultimo Ratio Games và cho ra mắt tựa game tiếp theo là Alpha Response.

Công nhận 
GameSpy đã cho rằng Lê Minh là nguyên nhân chính cho việc Half-Life vẫn còn phổ biến sau 5 năm phát hành.  IGN xếp Jess Cliffe và Minh Lê ở vị trí thứ 14 trong danh sách "Top 100 người sáng tạo trò chơi mọi thời đại".

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Counter-Strike.net
 

Người Canada gốc Việt
Nhà khoa học kỹ thuật gốc Việt
Nhà thiết kế trò chơi điện tử
Lập trình viên Canada
Kỹ sư Việt Nam
Isfahan

Isfahan ( ) là một thành phố nằm cách Tehran 340 km về phía nam, là tỉnh lỵ của tỉnh Esfahan và là thành phố lớn thứ ba của Iran (sau Tehran và Mashhad). Thành phố Esfahan có dân số 1.986.542 còn vùng đô thị có dân số 3.430.353 người theo điều tra năm 2006. Đây là vùng đô thị đông dân thứ nhì tại Iran sau Tehran.

Các thành phố Najafabad, Khaneh Esfahan, Khomeini-shahr, Shahin-shahr, Zarrinshahr, Mobarakeh, Falavarjan và Fouladshahr tạo thành vùng đô thị Esfahan.

Esfahan tọa lạc ở các tuyến đường chính bắc-nam và đông-tây của Iran và đã từng là một trong những thành phố lớn nhất trên thế giới. Thành phố này đã phát triển từ năm 1050 đến năm 1722, đặc biệt là vào thế kỷ 16 dưới triều đại Safavid, khi đây là kinh đô của Ba Tư lần thứ hai trong lịch sử của đế quốc này. Thành phố này nổi tiếng với những kiến trúc Hồi giáo, có nhiều đại lộ, nhà thờ Hồi giáo đehp. Điều này khiến cho thành phố được người Iran mang vào câu thành ngữ Esfahān nesf-e jahān ast: "Esfahan là một nửa của thế giới".

Quảng trường Naghsh-i Jahan của Esfahan là một trong những quảng trường lớn nhất thế giới với kiến trúc tiêu biểu của Iran và Hồi giáo đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới.

Lịch sử

Địa lý

Khí hậu 
<div style="width:80%;">

Ghi chú

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài 

 
 S treet view 
 Public libraries atlas  (Persian)
 Digital Library of Isfahan Municipality 

Thành phố của Iran
Cố đô
Thành phố ở tỉnh Isfahan
Cố đô Iran
Thành phố Parthia
Thuộc địa Seleukos
Muntinlupa

Thành phố Muntinlupa (tiếng Philippines: Lungsod ng Muntinlupa) là thành phố nằm ở cực nam của Metro Manila. Thành phố này giáp thành phố Taguig về phía bắc; về phía tây bắc là thành phố Paranaque; phía tây là La Pinas; tây nam là Bacoor, Cavite; San Pedro, Laguna; còn phía đông là hồ Laguna de Bay, hồ nước lớn nhất quốc gia này. Thành phố này có nickname là "Emerald City of the Philippines". Theo điều tra dân số năm 2000, dân số thành phố này là 379.310 người.

Muntinlupa là nơi có nhà tù quốc gia Bilibid có mức độ an ninh cao nhất, nơi từng giam giữ những phạm nhân nguy hiểm nhất.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Muntinlupa City official government website 

Thành phố của Philippines
Khu dân cư trên Laguna de Bay

Thành phố ở vùng đô thị Manila
Tân Điền (định hướng)

Tân Điền có thể là:

Việt Nam 
 Xã Tân Điền, tỉnh Đồng Tháp.

 Địa danh cũ
 Xã Tân Điền (huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang); nay là một phần xã Tân Điền, tỉnh Đồng Tháp
 Xã Tân Điền (huyện Năm Căn, tỉnh Minh Hải; thành lập năm 1979 trên cơ sở tách ra từ xã Quách Phẩm B), nến năm 1991, bị giải thể và nhập vào xã Thanh Tùng (huyện Đầm Dơi, tỉnh Minh Hải).

Trung Quốc 
 Huyện Tân Điền (chữ Hán giản thể: 新田县, Hán Việt: Tân Điền huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Vĩnh Châu, tỉnh Hồ Nam.
 Vùng Tân Điền (新田) của Hồng Kông.
Đại học Quốc tế Nhật Bản

Trường Đại học Quốc tế Nhật Bản (kanji: 国際大学, rōmaji: kokusai daigaku, tên giao dịch tiếng Anh: International University of Japan, thường gọi tắt là IUJ) là một trường đại học tư thục nằm ở thành phố Minami Uonuma, tỉnh Niigata, Nhật Bản.

Thành lập năm 1982, IUJ là trường đầu tiên và cũng là một trong số ít những trường đại học ở Nhật giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh. Các khóa học của trường chuyên về đào tạo thạc sĩ, bao gồm: MBA, Quản trị thương mại điện tử, Phát triển quốc tế, Hòa bình quốc tế học và Quan hệ quốc tế. Chủ tịch hiện tại của trường là Kobayashi Yotaro, Tổng Cố vấn (CCA) của Fuji Xerox và chủ tịch khu vực châu Á Thái Bình Dương của Trilateral Commision.

Điểm nổi bật của IUJ là thành phần học sinh vô cùng đa dạng, đến từ hơn 45 quốc gia với đại diện của đầy đủ 5 châu lục trên toàn thế giới. Hàng năm, trường đều tổ chức 2 sự kiện văn hóa lớn là "Open Day" vào học kỳ mùa thu và "ASEAN Night" vào học kỳ mùa xuân để học sinh của trường có dịp quảng bá văn hóa, đặc biệt là văn hóa ẩm thực, đất nước mình đến người dân địa phương.

Trường IUJ nằm ở khu vực địa lý đặc biệt của Nhật với tên gọi "Xứ Tuyết" (yukiguni), nơi có tuyết rơi rất dày vào mùa đông. Khu vực này cũng là nơi tập trung nhiều suối nước nóng (onsen) và khu trượt tuyết, là địa điểm du lịch phổ biến.

Thị trấn gần trường nhất là Urasa, cách trường khoảng 4 km. Tại đây có ga tàu hỏa Urasa, một trong những điểm dừng của Tàu cao tốc Joetsu (Joetsu Shinkansen). Đi bằng Tàu cao tốc từ Urasa đến thành phố Niigata mất 40 phút, và đến Tokyo là mất 100 phút. IUJ có tuyến xe buýt thường xuyên chạy giữa trường với ga. Ngoài ra còn có một số tuyến xe buýt và tàu hỏa địa phương để đi đến những thị trấn lớn hơn ở lân cận như là Muikamachi hay Koide, nhưng nhìn chung giao thong công cộng là vô cùng hạn chế.

Tham khảo

Tỉnh Niigata
Quốc tế Nhật Bản
Đại học và cao đẳng tư thục ở Nhật Bản
Đào Viên (khu)

Khu Đào Viên () là quận huyện lỵ của thành phố Đào Viên ở Đài Loan (Trung Hoa Dân quốc), thành phố này toạ lạc ở phía tây bắc của đảo Đài Loan.

Lịch sử

Đào Viên là nơi có nhiều bộ tộc thổ dân Đài Loan. Tên cũ của Đào Viên gọi là Đào Tử Viên () do khu vực này đã từng có nhiều hoa đào.

Đế quốc Nhật Bản

Dưới thời thuộc Nhật, khu vực này là một phần của  thành lập vào tháng 11 năm 1901. Vào năm 1920, nó được đổi thành , và sát nhập vào quận Tōen, Tân Trúc Châu.

Trung Hoa Dân Quốc
Sau khi Nhật trao trả Đài Loan cho Trung Hoa Dân Quốc, nó được tái cơ cấu thành thị trấn Đào Viên của huyện Đào Viên. Vào ngày 21 tháng 4 năm 1971, thị trấn được nâng cấp từ hương thành huyện hạt thị gọi là thành phố Đào Viên. Vào ngày 25 tháng 12 năm 2014, thành phố trở thành khu của thành phố Đào Viên.

Địa lý
 Diện tích: 
 Mật độ: 
 Dân số: 427.815 người (tháng 1 năm 2016)

Hành chính

Vận chuyển

Đường sắt 
 Ga Đào Viên

Tàu điện ngầm 
 Tàu điện ngầm Đào Viên

Thành phố kết nghĩa
 Radom, Ba Lan
 Irvine, California, Hoa Kỳ
 Kennewick, Washington, Hoa Kỳ

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
  

Đào Viên
Khu ở Đài Loan
Đào Viên

Thành phố Đào Viên (; Bạch Thoại tự: Thô-hn̂g-chhī; chú âm phù hiệu: ㄊㄠˊ ㄩㄢˊ ㄕˋ) là một thành phố của Đài Loan, thành phố này nằm ở tây bắc của đảo Đài Loan, kế bên thành phố Tân Đài Bắc. Khu Đào Viên là trung tâm thành phố.

"Đào Viên" có nghĩa là "vườn đào," do khu vực này từng có nhiều hoa đào. Đào Viên là một khu vực công nghiệp quan trọng của Đài Loan. Sân bay quốc tế Đào Viên Đài Loan nằm ở huyện này.

 Diện tích: 1.220 km²
 Dân số: 1.921.526 người (7/2007)

Hành chính 

Xem: Phân cấp hành chính Trung Hoa Dân quốc

Xem thêm
Tỉnh Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
Tỉnh Đài Loan (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
Phân cấp hành chính Trung Hoa Dân Quốc
Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc 
Vị thế chính trị của Đài Loan
Đài Loan độc lập
Trung Hoa Đài Bắc
Quốc Dân Đảng Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang web của chính quyền thành phố Đào Viên http://english.tycg.gov.tw/ 

Thành phố trực thuộc trung ương Đài Loan
Tân Bắc

Thành phố Tân Bắc () là một thành phố trực thuộc trung ương nằm ở phía bắc của Đài Loan. Thành phố bao quanh thủ đô Đài Bắc, phía bắc giáp Cơ Long, phía Tây giáp Đào Viên và phía đông giáp Nghi Lan. Tên tiếng Anh của thành phố là New Taipei City (Thành phố Tân Đài Bắc).

Trước ngày 25 tháng 12 năm 2010, thành phố nguyên là huyện Đài Bắc () trực thuộc tỉnh Đài Loan

Hơn 80% dân số thành phố này sống trong 10 quận mà nguyên là các thành phố trực thuộc Huyện Đài Bắc, chiếm trên 1/6 diện tích của thành phố.

Hành chính 
Tân Bắc có 29 Khu (區). Các đơn vị này được chia thành 1.013 lý (里), sau đó lại được chia tiếp ra thành 21.683 Lân (鄰).(6/2008)

Thành phố kết nghĩa 
  Cincinnati, USA
  Quận Miami-Dade, Florida, USA

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Taipei County Tour Net 

Thành phố trực thuộc trung ương Đài Loan
Tân Trúc (huyện)

Tân Trúc là một huyện ở tây bắc của tỉnh Đài Loan. Dân số chủ yếu là người Khách Gia. Ở đây cũng có người bản xứ Đài Loan sinh sống.

Phân chia hành chính 
Huyện Tân Trúc có 1 huyện hạt thị (縣轄市), 3 trấn (鎮) và 9 hương (鄉).

Xem thêm: Phân cấp hành chính Đài Loan

Xem thêm

Tỉnh Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
Tỉnh Đài Loan (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
Phân cấp hành chính Trung Hoa Dân Quốc
Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
Vị thế chính trị của Đài Loan
Đài Loan độc lập
Trung Hoa Đài Bắc
Quốc Dân Đảng Trung Quốc

Liên kết ngoài
Website huyện Tân Trúc  
Giới thiệu  

 

Huyện Đài Loan
Thằng mõ

Thằng mõ là người có nhiệm vụ gõ mõ và thông báo theo chỉ thị của các chức sắc trong các làng xã cổ Việt Nam. Công việc của anh ta là đi khắp làng gõ mõ gọi dân làng đến tề tựu ở sân đình để nghe những tin tức mới xảy ra trong làng. Ngoài công việc trên, người này có nhiệm vụ khác là tuần phòng ban đêm và gõ từng hồi mõ báo hiệu giờ giấc dưới sự hướng dẫn của viên chức và các tráng đinh trong làng. Người này làm việc này không có lương bổng. Tuy nhiên anh ta thường được làng cấp cho một mảnh đất công nhỏ để cày cấy hoặc được đến mùa gặt thì được các địa chủ cho một ít thóc.

Trên thực tế, "thằng mõ" thường là một người rất nghèo và bị dân làng coi thường thân phận. Song hoàng đế Lê Thánh Tông (1442 - 1497) đã từng làm một bài thơ ngợi khen vai trò của "thằng mõ":

"Mõ này cả tiếng lại dài hơi, 
Mẫn cán ra tay chẳng phải chơi.
Mộc đạc vang lừng trong bốn cõi, 
Kim thanh rền rĩ khắp đòi nơi.
Trẻ già chốn chốn đều nghe lệnh, 
Làng nước ai ai phải cứ lời.
Trên dưới quyền hành tay cắt đặt, 
Một mình một chiếu thảnh thơi ngồi."

Tuy thân phận thấp hèn như vậy, nhưng "thằng mõ" xuất hiện khá nhiều trong các vở chèo cổ của Việt Nam.

Đứng dưới góc độ nghiên cứu lịch sử về truyền thông đại chúng ở Việt Nam thì "thằng mõ" được xem là phương tiện truyền thông sơ khai nhất trong xã hội cổ truyền Việt Nam, "hệ thống truyền tin" này đã tồn tại đến giữa thế kỷ thứ XX và đóng góp giá trị nhất định trong việc mang tin tức đến cho dân làng.

Tham khảo

"Báo chí Việt Nam từ khởi thủy đến 1945" của Huỳnh Văn Tòng, Nhà xuất bản Tp. Hồ Chí Minh (2000), trang 10,11.

T
Nghề nghiệp trong truyền thông đại chúng
Nghề nghiệp lỗi thời
Pasay

Thành phố Pasay (tiếng Philippines: Lungsod ng Pasay) là một thành phố trực thuộc trung ương, đô thị loại một của Philippines, và nằm trong vùng đô thị Manila. Pasay nằm ngay phía nam của Manila. Thành phố có 354.908 dân (năm 2000) và rộng chỉ có 19 km². Dân số lớn trong khi diện tích nhỏ khiến cho mật độ dân số ở đây lên tới 18.679 người/km². Pasay được công nhận là thành phố từ năm 1947.

Thành phố Pasay có Sân bay quốc tế Ninoy Aquino, Trung tâm văn hóa Philippines, Trung tâm hội nghị quốc tế Philippines. Ở đây còn có nhiều nhà hàng, quán cà phê, câu lạc bộ, vũ trường.

Tham khảo

Philippines năm 1863
Thành phố ở vùng đô thị Manila
Khu dân cư trên vịnh Manila
Navotas

Navotas là một thành phố ở Metro Manila, Philippines. Thành phố này nằm trên mỗi dải đất hẹp dọc theo bờ đông của vịnh Manila. Navotas nằm chính bắc Manila, phía tây thành phố Malabon, phía nam Obando, Bulacan.

Được mệnh danh là "Thủ đô ngư nghiệp của Philippines", dân Navotas sống chủ yếu bằng ngư nghiệp với 70% dân số trực tiếp hay gián tiếp sống bằng nghề này. Thành phố này nổi tiếng với sản phẩm nước mắm và mắm tôm (patis và bagoong trong tiếng Tagalog)

Navotas là một phần của tiểu vùng không chính thức của Metro Manila gọi là CAMANAVA. Tiểu vùng này còn bao gồm các thành phố Caloocan, Malabon, và Valenzuela. Navotas chịu cảnh lụt lội vào mùa mưa và triều cường.
Navotas được chia thành 2 quận với tổng cộng 14 barangay:

Quận 1
 Bagumbayan Bắc
 Bagumbayan Nam
 Bangculasi
 Navotas East
 Navotas West
 North Bay Blvd., Bắc
 North Bay Blvd., Nam
 Làng San Rafael
 Sipac-Almacen

Quận 2
 Daanghari
 San Jose (Pob.)
 San Roque
 Tangos
 Tanza

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang web chính thức của thành phố Navotas 

Thành phố cảng Philippines

Thành phố ở vùng đô thị Manila
Khu dân cư trên vịnh Manila
Khu dân cư thành lập năm 1859
Trận Đức Cơ

Trận Đức Cơ hay trận đổ bộ 27V là một trận đánh diễn ra trong năm 1966 giữa Tiểu đoàn 5 thuộc Trung đoàn 33 của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam và Tiểu đoàn 3 thuộc Trung đoàn Kỵ binh Đệ Nhất Quân đội Hàn Quốc. Trận đánh nổ ra khi Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam thâm nhập vào huyện Đức Cơ từ phía biên giới Campuchia.

Vào đêm 9 tháng 8, quân tiếp viện thuộc Tiểu đoàn 5 Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đã tiến hành tấn công một căn cứ chiến lược của quân đội Hàn Quốc đóng ở huyện Đức Cơ. Lực lượng lính nhảy dù tại đây đã được thông báo trước nhằm ngăn cản một đơn vị của quân Giải phóng đang từ Campuchia trở về. Sau nhiều giờ giao tranh, phía Hàn Quốc với quân số ít hơn đã đẩy lùi được cuộc tấn công của Tiểu đoàn 5. Trong trận chiến, pháo binh Mỹ và Hàn Quốc bắn gần 1.900 viên đạn pháo từ căn cứ Tiểu đoàn 3 và Đức Cơ. Đại đội 9 Hàn Quốc bắn 1.500 viên đạn, trong khi xe tăng M48 Patton bắn 24 viên đạn pháo 90mm nổ mạnh, 33 viên đạn pháo nổ mảnh và gần 17.000 viên đạn súng máy. Trận đánh được coi là một "chiến thắng của hỏa lực Mỹ", với sự triển khai ồ ạt của hỏa lực pháo binh, thiết giáp và máy bay ném bom đã đẩy lùi cuộc tấn công của bộ binh vào một vành đai phòng thủ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trận Đức Cơ 

Đ
Trận đánh liên quan tới Việt Nam
Việt Nam năm 1966
Xung đột năm 1966
Lịch sử Gia Lai
Carlos Fuentes

Carlos Fuentes Macías (11 tháng 11 năm 1928 – 15 tháng 5 năm 2012) là một nhà văn México, là một trong những tiểu thuyết gia và nhà văn tiểu luận nổi tiếng nhất trong khu vực nói tiếng Tây Ban Nha. Fuentes đã gây ảnh hưởng cho văn học Mỹ Latin đương đại, tác phẩm của ông phần lớn đã được dịch sang tiếng Anh và nhiều thứ tiếng khác.

Tiểu sử 
Fuentes sinh tại Thành phố Panama; cha mẹ ông là những nhà ngoại giao Mexico. Thời nhỏ, ông sống ở Quito, Montevideo, Rio de Janeiro, Washington, Santiago và Buenos Aires. Vào thời niên thiếu, ông quay về Mexico và sống ở đó cho đến năm 1965. Ông đã kết hôn với ngôi sao điện ảnh Rita Macedo và họ đã sống với nhau từ năm 1959 đến năm 1973, họ đã ly hôn khi Fuentes chạy theo một ký dã đang mang thai và không nổi tiếng vào thời điểm đó, đó là Silvia Lemus. Ông và cô ký giả này kết hôn tại Paris năm 1976. Rita đã tự vẫn năm 1993.

Ông cũng theo nghề bố mẹ làm nhà ngoại giao năm 1965 và làm đại sứ tại London, Paris và nhiều thủ đô khác nữa. Năm 1978, ông từ chức đại sứ tại Pháp để chống lại quyết định bổ nhiệm Gustavo Diaz Ordaz, cựu tổng thống Mexico, khi ông này được bổ nhiệm làm đại sứ tại Tây Ban Nha. Ông cũng đã giảng dạy tại Brown, Princeton, Harvard, Penn, George Mason, Columbia và Cambridge. Hiện ông đang giảng tại đại học Brown. Ông cũng là bạn của nhà xã hội học Mỹ,C. Wright Mills, người mà ông đã viết riêng cuốn sách tặng có tựa The Death of Artemio Cruz.

Fuentes mất tại Thành phố Mexico. Ông có ba con, chỉ có một trong số đó còn sống.

Tác phẩm tuyển chọn 

 Los días emmascarados (1954)
 La plus limpide région (Miền trong sáng nhất, 1957) tiểu thuyết
 Las Buenas Conciencias [1959]
 La región más transparente, Where the Air Is Clear (1959)
 La muerte de Artemio Cruz, The Death of Artemio Cruz (Cái chết của Artemio Cruz, 1962) tiểu thuyết
 Aura (Nàng Aura, 1962) tiểu thuyết kinh dị
 La nueva novela hispanoamericana (1969)
 Zona sagrada, Holy Place (Nơi không khí trong sáng hơn, 1967) tiểu thuyết
 Cambio de piel, A Change of Skin (1967)
 Cumpleaños (Birthday) (1969)
 El tuerto es rey (1971)
 Diana o la cazadora solitaria, Diana, The Goddess Who Hunts Alone (1972)
 Terra Nostra (Đất của chúng ta, 1975) tiểu thuyết
 Una familia lejana (Distant Relations) (1980)
 Agua quemada (Burnt Water) (1981)
 Orquídeas a la luz de la luna (1982)
 Gringo viejo (The Old Gringo) (Mẽo già, 1985) tiểu thuyết
 Cristóbal Nonato (Christopher Unborn) (1987)
 Ceremonias del alba (1991)
 El naranjo (The Orange Tree) (1993)
 La frontera de cristal (1995)
 "New Time for Mexico"(1996)
 Los años con Laura Díaz (The Years with Laura Díaz) (1999)
 En esto creo (2002)
 Contra Bush (2004)
 Todas las Familias Felices (2006), ISBN 987-04-0557-6

Tham khảo

Nhà văn México
Tiểu thuyết gia thế kỷ 20
Tiểu thuyết gia thế kỷ 21
Nhà soạn kịch thế kỷ 20
Nhà văn hiện thực huyền ảo
Tử vong vì bệnh tim mạch
Núi Baker

Núi Baker là một ngọn núi ở Hoa Kỳ nằm ở phía bắc dãy Cascade, phía nam sông Fraser trong Vành đai núi lửa Cascade. Đỉnh núi này nằm gần biên giới Hoa Kỳ-Canada, cách phía bắc của thành phố Bellingham, quận Whatcom 48 km (30 dặm). Baker là đỉnh núi cao nhất ở ở phía bắc tiểu bang Washington. Đây là một núi lửa đang ngủ nhưng vẫn có dấu hiệu hoạt động thông quan việc quan sát hơi nước tỏa ra từ miệng núi lửa của đỉnh núi này.

Ngọn núi này có thể nhìn thấy từ Greater Victoria, Greater Vancouver và Fraser Valley và cũng có thể thấy từ các cộng đồng Mission và Abbotsford của British Columbia, cả hai đều cách  về phía đông của Vancouver, British Columbia — ngọn núi này cũng có thể nhìn thấy từ một vài nơi ở Everett và thậm chí Seattle ở tây nam. Những người thổ dân Mỹ gọi ngọn núi là "Koma Kulshan," nhưng nhà thám hiểm George Vancouver đặt tên ngọn núi này theo 3rd Lieutenant Joseph Baker thuộc HMS Discovery, ông là người nhìn thấy nó vào ngày 30 tháng 4 năm 1792. Tuy nhiên, người Tây Ban Nha mới là những người châu Âu đầu tiên nhìn thấy núi Baker. Những ghi chép đầu tiên được thực hiện trong chuyến thám hiểm năm 1790 của Manuel Quimper và Gonzalo López de Haro. Họ đã đặt tên nó là La gran montana del Carmelo.

Sau núi Rainier, Baker là núi có băng tuyết trên đỉnh nhiều thứ nhì trong các núi lửa Cascade: khối lượng băng trên núi Baker là 1,8 km³, hơn tất cả các núi khác trong dãy Cascades (trừ núi Rainier) cộng lại. Núi này cũng là một trong những nơi bị phủ tuyết nhất thế giới. Năm 1999, khu trượt tuyết núi phụ của Baker lập kỷ lục thế giới về lượng mưa tuyết trong một mùa với lượng tuyết 2896 cm (1140 inch).

Tham khảo 

Baker, Núi
Baker, Núi
Núi lửa còn hoạt động
Núi lửa Hoa Kỳ
Đỉnh Glacier

Đỉnh Glacier (tiếng Anh: Glacier Peak; phương ngữ người thổ dân Sauk Lushootseed là Tda-ko-buh-ba hay Takobia) là một trong năm núi lửa chính trong vành đai núi lửa Cascade ở phía bắc tiểu bang Washington, Hoa Kỳ, đỉnh núi này nằm ở phía nam sông Fraser. Đây là  đỉnh núi biệt lập và tương đối khó đến. Ngược với tên của nó là Đỉnh Băng Hà, bề mặt phủ băng của nó không có nhiều lắm. Từ các trung tâm dân cư chính khó nhìn thấy đỉnh núi này, nó cũng kém hấp dẫn nổi bật và tỏ ra nguy hiểm nên ít có xu hướng ít được chú đến. Dù vậy, kể từ cuối thời kỳ băng hà, đỉnh núi lửa này đã nhiều lần phun trào lớn và dữ dội, ít nhất là 6 đợt, trong đó đợt phun trào gần đây nhất là khoảng 200-300 năm trước.

Đỉnh núi băng tuyết này từ lâu đã được thổ dân châu Mỹ đưa vào ngôn ngữ và truyền thuyết của họ và lập tức đã gây chú ý của những đoàn thám hiểm châu Âu và Mỹ trong thế kỷ 18 và 19. Trong thập niên 1790, núi Baker, núi Rainier và núi St. Helens đã được ghi chép và đặt tên trong tài liệu về vùng sông Columbia và Puget Sound. Năm 1805, Lewis và Clark đã ghi chép về núi Adams. Đến giữa thế kỷ 19, 4 ngọn núi lửa này đã được đưa vào bản đồ xuất bản.

Đỉnh Glacier nằm ở địa phận của quận Snohomish, 112 km về phía đông bắc của Seattle, Washington.

Tham khảo

Glacier, Đỉnh
Glacier, Đỉnh
Núi lửa còn hoạt động
Núi lửa dạng tầng Holocen
Địa mạo quận Snohomish, Washington
Chi Dẽ giun

Chi Dẽ giun (danh pháp khoa học: Gallinago) là một chi chim trong họ Dẽ (Scolopacidae). Các loài dẽ giun này khá giống nhau, với mỏ rất thanh mảnh và bộ lông kỳ bí. Phần lớn có đời sống khá đặc biệt, thường chỉ đi kiếm ăn lúc rạng đông hay lúc chạng vạng. Chúng tìm kiếm thức ăn là các động vật không xương sống trong bùn bằng cách dùng mỏ dài để mổ như "máy khâu".

Các loài
 Gallinago solitaria - Dẽ giun cô độc
 Gallinago hardwickii - Dẽ giun Latham
 Gallinago nemoricola - Dẽ giun lớn hay dẽ giun gỗ
 Gallinago stenura - Dẽ giun châu Á hay dẽ giun nhọn đuôi
 Gallinago megala - Dẽ giun Swinhoe
 Gallinago nigripennis - Dẽ giun châu Phi
 Gallinago macrodactyla - Dẽ giun Madagascar
 Gallinago media - Dẽ giun to
 Gallinago gallinago - Dẽ giun thường
 Gallinago delicata - Dẽ giun Wilson
 Gallinago paraguaiae - Dẽ giun Nam Mỹ hay dẽ giun Magellan
 Gallinago nobilis - Dẽ giun quý phái
 Gallinago undulata - Dẽ giun khổng lồ
 Gallinago stricklandii - Dẽ giun Fuego
 Gallinago jamesoni - Dẽ giun Andes
 Gallinago imperialis - Dẽ giun hoàng đế

Các mẩu xương hóa thạch của một số loài Gallinago chưa được miêu tả, trông tương tự như của dẽ giun to đã được phát hiện trong các trầm tích Hậu Miocen hay Tiền Pliocen (khoảng 5 Ma) tại Lee Creek Mine, Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo
 Hayman Marchant và Prater, Shorebirds ISBN 0-7099-2034-2

Danh sách các chi chim
Henri Navarre

Henri Eugène Navarre (31 tháng 7 năm 1898 - 26 tháng 9 năm 1983) là một tướng của quân đội Pháp. Ông đã tham gia Chiến tranh thế giới thứ nhất, Chiến tranh thế giới thứ hai và là chỉ huy thứ 7 của Quân đội viễn chinh Pháp vùng Viễn Đông trong Chiến tranh Đông Dương. Navarre là tổng chỉ huy quân Pháp trong thời gian diễn ra trận Điện Biên Phủ.

Đến cuối năm 1953, Chiến tranh Đông Dương đã kéo dài 8 năm, Pháp lâm vào thế bị động trên chiến trường, quân đội Việt Minh của chính phủ Hồ Chí Minh đã giải phóng nhiều khu vực rộng lớn ở Tây Nguyên, khu 5, các tỉnh Cao Bắc Lạng và nhiều khu vực ở đồng bằng Bắc bộ. Chính phủ Pháp muốn tìm một giải pháp hòa bình có thể chấp nhận được để chấm dứt cuộc chiến nhưng mặt khác họ muốn duy trì quyền lợi tại Đông Dương. Pháp bổ nhiệm tổng chỉ huy Henri Navarre sang Đông Dương thay cho Raoul Salan nhằm tìm kiếm một chiến thắng quân sự quyết định để làm cơ sở cho một cuộc thảo luận hòa bình trên thế mạnh.

Navarre đã nhanh chóng chuyển chiến lược quân Pháp tại Đông Dương từ phòng thủ sang tấn công, ông đã lập các lực lượng quân tấn công lưu động và phái đến Điện Biên Phủ, là địa điểm quan trọng chiến lược trong tuyến vận chuyển của Việt Minh, là nơi được cho là cho thể lôi kéo quân Việt Minh vào các cuộc chiến và Pháp có thể dùng pháo binh và không kích ưu thế hơn của quân đội Pháp để đè bẹp Việt Minh. Tuy nhiên, Pháp đã đánh giá thấp khả năng của Việt Minh và đã thất bại thảm hại trong trận Điện Biên Phủ.

Navarre nghỉ hưu năm 1956. Trong năm đó ông cho xuất bản cuốn Agonie de l'Indochine, một tác phẩm phân tích nguyên nhân thất bại của Pháp tại Đông Dương. Ông mất tại Paris năm 1983.

Tham khảo

 Encyclopedia of the Vietnam War, ed. Spencer Tucker, s.v. "Navarre, Henri Eugene"

Trung tướng Pháp
Cựu sinh viên trường École Spéciale Militaire de Saint-Cyr
Quân nhân Pháp trong Thế chiến thứ nhất
Quân nhân Pháp trong Thế chiến thứ hai
Quân nhân Pháp trong Chiến tranh Đông Dương
Tướng lĩnh Pháp
Nílton Santos

Nílton dos Santos (16 tháng 5 năm 1925 – 27 tháng 11 năm 2013) là một cựu cầu thủ bóng đá người Brasil, chơi ở vị trí hậu vệ.

Ông có biệt danh Từ điển bách khoa vì có kiến thức sâu rộng về thể thao, có thể nói rằng biết mọi kiến thức về bóng đá. Nílton là cầu thủ chủ chốt trong phòng ngự ở đội tuyển Brasil ở các vòng chung kết World Cup 1954, 1958 và 1962 (ông cũng có tên tham dự World Cup 1950 nhưng không được ra sân) và nổi tiếng với pha ghi bàn tuyệt vời vào lưới Áo năm 1958: dẫn bóng từ sân nhà qua sân đối phương, kết thúc bằng một cú sút tuyệt vời, làm huấn luyện viên Vicente Feola rất phấn khích.

Nílton Santos chỉ chơi cho 2 đội bóng trong suốt sự nghiệp: câu lạc bộ Botafogo và đội tuyển Brasil. Ở đội tuyển ông thi đấu 75 trận và ghi được 3 bàn. Ông được đánh giá là một trong những hậu vệ trái xuất sắc nhất trong lịch sử bóng đá.

Năm 1998 Nílton Santos được bình chọn vào đội hình của thế kỉ 20 do MasterCard tổ chức. Pelé xếp ông vào danh sách 125 cầu thủ còn sống xuất sắc nhất tháng 3 năm 2004.

Ông qua đời ngày 27 tháng 11 năm 2013 tại quê nhà Rio de Janeiro, thọ 88 tuổi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 

Sambafoot  

Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Cầu thủ bóng đá Botafogo de Futebol e Regatas
FIFA 100
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil
Vận động viên Rio de Janeiro
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1962
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1958
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1950
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1954
Cầu thủ vô địch Giải vô địch bóng đá thế giới
Núi Rainier

Núi Rainier là một ngọn núi lửa đang hoạt động. Núi Rainier nằm ở đông nam thành phố Tacoma, Washington, quận Pierce, Washington, tại tiểu bang Washington, Hoa Kỳ. Cách Seatle  về phía đông nam. Đây là đỉnh núi cao nhất trong dãy núi Cascade và vành đai núi lửa Cascade với độ cao . Ngọn núi này và khu vực xung quanh được bảo vệ trong Vườn quốc gia núi Rainier. Núi Rainier có tổng cộng 26 sông băng lớn. Đỉnh núi có 2 miệng núi lửa, mỗi miệng có đường kính hơn  và miệng núi ở phía đông rộng hơn chồng lấn miệng núi lửa phía tây. Hơi nóng từ địa nhiệt ở miệng núi lửa giữ cho các khu vực miệng núi và hai bên rìa không có băng tuyết và tạo ra một mạng lưới hang băng bên trong các miệng núi có phủ băng. Một hồ miệng núi lửa nhỏ, là hồ nằm ở độ cao lớn nhất Hoa Kỳ, nằm ở phần thấp hơn của miệng phía tây bên dưới độ sâu  phủ băng chỉ có thể đến được thông qua các hang động băng.

Tham khảo 

Rainier, Núi
Rainier, Núi
Hồ miệng núi lửa
Núi lửa còn hoạt động
R
Thiệu Đông

Thiệu Đông (chữ Hán giản thể: 邵东, Hán Việt: Thiệu Đông) là một thành phố cấp phó địa khu thuộc địa cấp thị Thiệu Dương, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố này có diện tích 1768 km2, dân số tháng 11 năm 2020 là 1,038 triệu người. Người Hán chiếm phần lớn dân số, còn lại là 28 dân tộc khác. Thành phố trước đây là huyện Thiệu Đông, được thành lập ngày 16 tháng 2 năm 1952 do tách ra từ huyện Thiệu Dương.

Hành chính
Thiệu Đông được chia ra các đơn vị hành chính gồm 17 trấn, 9 hương, các đơn vị này lại được chia ra thành 990 thôn hành chính, 27 uỷ ban cư, 12430 tiểu tổ thôn dân, 166 tiểu tổ cư dân.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Thiệu Dương
Tịch Nhi

Làng Gon tên cổ là thôn Tịch Nhi , nay hợp với các làng khác thành thôn Nam Đồng, xã Yên Đồng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Làng có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời (ít nhất là từ cuối thế kỷ 13 đầu thế kỷ 14). Sử liệu cho biết làng được khai khẩn và thành lập bởi các gia tướng của Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư.

Lịch sử
Nhân Huệ Vương, sau khi cùng nhà Trần đánh thắng quân nhà Nguyên, vào những năm cuối đời đã cùng với các gia tướng đi khai khẩn mở mang các vùng đất mới tại Ninh Bình, Nam Định. Làng Gon cùng với các ấp Động Châu, An Chung v.v. được Nhân Huệ Vương khai khẩn và thành lập trong quá trình đó.

Nhân Huệ Vương với làng Gon nói riêng là một Phúc thần, vì ông đã bỏ tiền để mở mang khai khẩn sau đó dạy cho dân làng biết nghề dệt chiếu (câu hát đối nổi tiếng "Tôi ở Tây hồ bán chiếu Gon...." câu này của Nguyễn Thị Lộ không suy diễn là chiếu Gon của làng Gon mà phải hiểu là chiếu Gon là một loại chiếu nhỏ đẹp, nhiều địa phương ở các tỉnh ven biển biết dệt loai chiếu này, thôn Tịch nhi cũng là một thôn dệt chiếu Gon, có lẽ vì lý do này mà được gọi là làng Gon).

Tham khảo

Nam Định
Nam Đồng (định hướng)

Nam Đồng trong tiếng Việt có thể là:

Địa danh
 Phường Nam Đồng, thành phố Hải Phòng
 Xã Nam Đồng, tỉnh Ninh Bình

 Địa danh cũ
 Phường Nam Đồng (quận Đống Đa, thành phố Hà Nội); nay là các phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Đống Đa và Kim Liên
 Phường Nam Đồng (thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương); nay là một phần phường Nam Đồng, thành phố Hải Phòng

Tổ chức
 Nam Đồng Thư xã

Xem thêm
 
 Nam Đông
 Nam Động
 Nam Dong
Oda Nobuyuki

còn được gọi là Oda Nobukatsu (織田 信 勝) là em trai của Oda Nobunaga, sống trước thời kỳ Sengoku của Nhật Bản. Ông đã nổi dậy chống lại anh trai mình cùng với nhà Hayashi và nhà Shibata. Thành Suemori của ông đã bị Ikeda Nobuteru chinh phục, Hayashi và Shibata được tha nhưng Nobuyuki bị chặt đầu.

Tham khảo

Sinh năm 1536
Mất năm 1557
Gia tộc Oda
Thời kỳ Sengoku
Samurai
Quý tộc Nhật Bản
Động Khẩu

Động Khẩu (chữ Hán giản thể: 洞口县, Hán Việt: Động Khẩu huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Thiệu Dương, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2199 km2, dân số năm 2004 là 800.080 người, trong đó có 158.994 người sống ở thành thị, người Dao có dân số 10.000 người. Mã số điện thoại Động Khẩu là 0739, mã vùng bưu chính là 4223xxx. Huyện này có GDP năm 2004 là 4,18 tỷ nhân dân tệ.

Hành chính
Huyện Động Khẩu được chia ra thành:
9 trấn: Động Khẩu, Sơn Môn, Thạch Giang, Giang Khẩu, Trúc Thị, Cao Sa, Hoàng Kiều, Dục Lan, Lao Điền.
10 hương
3 hương dân tộc

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Thiệu Dương
Edward Gibbon

Edward Gibbon (27 tháng 4 năm 1737 - 16 tháng 1 năm 1794) là một nhà sử học và nghị sĩ trong Nghị viện Anh. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, The History of the Decline and Fall of the Roman Empire (Lịch sử suy tàn và sụp đổ của Đế chế La Mã), đã được xuất bản thành sáu cuốn từ giai đoạn 1776 đến 1778. The History of the Decline and Fall of the Roman Empire nổi tiếng với lối nói mỉa mai, sử dụng tư liệu gốc, sự bôi nhọ tôn giáo có tổ chức. Đây là cuốn sách đã gây ra một số tranh cãi giữa các nhà phê bình.

Câu nói 
Đối với cái nhìn triết lý, những thói xấu của giới giáo sĩ thì ít nguy hại hơn những đức hạnh của họ rất nhiều (To a philosophic eye, the vices of the clergy are far less dangerous than their virtues.)

Tham khảo

Nhà sử học Anh
Mất năm 1794
Sinh năm 1737
Hội viên Hội Vương thất
Núi Adams

Núi Adams có thể là núi ở Mỹ hay New Zealand:

 Núi Adams (Colorado), gần Crestones của Sangre de Cristo Range
 Núi Adams (New Hampshire), ở White Mountains
 Núi Adams (Washington) thuộc dãy núi Cascade
 Núi Adams (New York)
 Núi Adams, New Zealand ở New Zealand.

Dãy núi Cascade
Núi lửa dạng tầng
Trang định hướng địa danh
Liên đoàn bóng đá Madagascar

Liên đoàn bóng đá Madagascar (tiếng Pháp: Fédération Malagasy de Football) là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Madagascar. Liên đoàn quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia Madagascar, tổ chức các giải bóng đá như vô địch quốc gia và cúp quốc gia. Liên đoàn bóng đá Madagascar gia nhập FIFA năm 1962 và CAF năm 1969.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Madagascar  trên trang chủ của FIFA.

Madagascar
Bóng đá Madagascar
Cơ quan quản lý bóng đá châu Phi
Tổ chức thể thao thành lập năm 1961
Hiệp hội bóng đá Malawi

Hiệp hội bóng đá Malawi () là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Malawi. Hiệp hội quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia Malawi và tổ chức giải vô địch bóng đá Malawi. Hiệp hội bóng đá Malawi gia nhập FIFA năm 1967 và CAF năm 1968.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ
 Malawi  trên trang chủ của FIFA.

Malawi
Bóng đá Malawi
Cơ quan quản lý bóng đá châu Phi
Tổ chức thể thao thành lập năm 1966
Đại học Cao Ly

Đại học Cao Ly hay Đại học Hàn Quốc (Tiếng Hàn: 고려대학교, Tiếng Anh: Korea University hay viết tắt là KU, Hanja: 高麗大學校) là một trường đại học của Hàn Quốc, nằm ở trung tâm thủ đô Seoul. Ngoài khu trường chính này, còn có khu thứ 2 tại Jochiwon. Trường được coi là một trong ba trường đại học hàng đầu của Hàn Quốc, cùng với hai trường Đại học Quốc gia Seoul và Đại học Yonsei tạo thành SKY.

Trường thành lập năm 1905 và đến nay trường có trên 30.000 sinh viên đại học và sau đại học đang nghiên cứu và học tập tại 81 khoa thuộc 15 trường thành viên và 75 viện nghiên cứu.

Hiệu trưởng
Sau đây là danh sách các hiệu trưởng của Đại học Cao Ly.

Các khoa và chương trình giảng dạy

Người nổi tiếng và cựu sinh viên

Ngoài ra, Tổng thống Hàn Quốc đương nhiệm Lee Myung Bak và thị trưởng thành phố Seoul Oh Se-hoon (Grand National Party), Đại học Cao Ly đã cho đời nhiều Tổng thống Hàn Quốc, các thành viên Quốc hội (chiếm 24/299 tổng số thành viên quốc hội), thống đốc và các chính trị gia. Hơn 2,765 luật sư tại Hàn Quốc tốt nghiệp từ các khoa của trường. Trong số các sinh viên ưu tú của Đại học Cao Ly trở thành doanh nhân nổi tiếng, vận động viên, khoa học gia, bác sĩ, những nhà nghiên cứu, có những người nổi tiếng cả nước trong các lĩnh vực tương ứng. Choi Tae-won, Chủ tịch đương nhiệm của Tập đoàn SK, đã tốt nghiệp Đại học Cao Ly năm 1983 chuyên ngành khoa học. Nữ hoàng trượt băng nghệ thuật Kim Yu-Na vô địch thế giới năm 2009, giành huy chương vàng Thế vận hội mùa đông năm 2010 hiện đang theo học chuyên ngành giáo dục tại Đại học Cao Ly. Năm 2009, trường có xấp xỉ gần 280,000 sinh viên đang theo học.

Cựu sinh viên nổi tiếng 
 Lee Myung Bak: Cựu Thị trưởng Seoul và là Tổng thống Hàn Quốc đang tại nhiệm.
 Oh Se Hoon: Thị trưởng Seoul
 Choi Tae-won: Chủ tịch Tập đoàn SK
 Kim Seung Yoo: Chủ tịch Tập đoàn Tài chính Hana
 Lee Hak Soo: Phó Chủ tịch Tập đoàn Samsung
 Hwang Young-Cho: huy chương vàng marathon, Thế vận hội Mùa hè, Barcelona (1992)
 Hong Myung-Bo: Huy chương đồng giải vô địch bóng đá thế giới 2002
 Cha Bum-Kun: Cầu thủ xuất sắc nhất Bundesliga mùa bóng 85~86
 Chung Eui-sun: Chủ tịch Kia Motors

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chủ của trường Korea
 Korea University 
 Korea University Library
 Official Site of KU Global Network 
 KU Alumni Association
 Association of Pacific Rim Universities
 Medical Center
 Portal
 CDL 

Các trường đại học SKY
Tổ chức thành lập năm 1905
Giáo dục năm 1905
Giáo dục Seoul
Trường đại học và cao đẳng Seoul
Triều Tiên 1905
Trường đại học và cao đẳng tư thục ở Hàn Quốc
Manila LRT

Manila LRT (Manila Light Rail Transit System) hay được gọi tắt là LRT là hệ thống giao thông đường sắt đô thị trên cao của vùng đô thị Manila. Đây là hệ thống giao thông đường sắt đô thị đầu tiên ở Đông Nam Á. Nó được xây dựng trước hệ thống Singapore MRT 3 năm, và bắt đầu đi vào hoạt động từ ngày 1 tháng 12 năm 1984. Hệ thống này được điều hành bởi một doanh nghiệp nhà nước của Philippines.

Hệ thống này có hai tuyến (LRT 1 hay tuyến Vàng và MRT 2 hay tuyến Tím), có 38 ga tại các thành phố Caloocan, Manila, Marikina, Pasay, Pasig, Quezon, và San Juan. Hai tuyến của hệ thống có một số ga chung để phục vụ hành khách đổi tuyến. Ngoài ra còn có hai ga chung với hệ thống Manila MRT.

Tham khảo

Manila
Giao thông Philippines
Lê Quang Chiểu

Lê Quang Chiểu (1852-1924) là một nhà thơ cận đại Việt Nam. Ông là soạn giả bộ sách Quốc âm thi hợp tuyển được các nhà nghiên cứu văn học xác định là tập thơ chữ Quốc ngữ in đầu tiên ở Việt Nam.

Thân thế & sự nghiệp
Lê Quang Chiểu, tục gọi Cai tổng Chiểu (vì làm Chánh tổng), quê ở làng Nhơn Ái, tổng Định Bảo, quận Châu Thành, tỉnh Cần Thơ (ngày nay là xã Nhơn Ái thuộc huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ).

Ông sinh trong một gia đình giàu có nhờ ruộng đất, thuở trẻ ông là học trò của cử nhân Phan Văn Trị. Trước ông làm việc cho Pháp, giữ chức cai tổng, nhưng sau đó ông xin thôi và đã làm mười bài thất ngôn bát cú liên hoàn có tên là Tự thuật giải chức để giãi bày.

Rảnh rỗi, ông chuyên tâm lo sáng tác thơ. Trong số ấy, có nhiều bài viết nhằm chỉ trích Tôn Thọ Tường (họa mười bài Tự thuật của Tôn Thọ Tường), Trần Bá Lộc, Huỳnh Công Miêng... và một số bài vịnh sử, vịnh vật khá có giá trị.

Ông cũng có công sưu tập thơ của các sĩ phu đương thời như Nguyễn Đình Chiểu, Bùi Hữu Nghĩa, Huỳnh Mẫn Đạt, Phan Văn Trị v.v.. và gom góp một số thơ của ông, làm thành bộ thơ có nhan đề là Quốc âm thi hợp tuyển, được nhà xuất bản Claude & Cie in tại Sài Gòn năm 1903.
 
Vào năm 1912, Lê Quang Chiểu còn có công đem bản văn tuồng hát bội Lý Thiên Long in ra chữ quốc ngữ. Trước đó bản tuồng ở dạng chữ Nôm chép tay, ít người biết. Nhờ việc làm này, tuồng Lý Thiên Long mới được phổ biến rộng rãi đến số đông người ham chuộng văn chương và tuồng hát.

Lê Quang Chiểu là chú ruột của bác sĩ Lê Văn Hoạch (kế vị bác sĩ Nguyễn Văn Thinh làm Thủ tướng Nam Kỳ từ tháng 1 năm 1947) và ông có một người "vợ không chính thức" đó là nữ sĩ Trần Ngọc Lầu.
 
Năm 1924, Lê Quang Chiểu mất. Hiện mộ ông ở tại vườn nhà của ông Lê Quang Thụy, cháu gọi ông Chiểu bằng bác ruột. Nơi ngôi mộ xây hồi 1926 có ghi: Ô. Lê Quang Chiểu - Nguyên nhứt hạng Cai tổng Định Bảo - Từ trần ngày 16 tháng 2 An Nam năm Giáp Tý. Hưởng thọ đặng 72 tuổi (1852-1924).

Thơ Lê Quang Chiểu

Chú thích

Người Cần Thơ
Nhà thơ Việt Nam
José Luis Rodríguez Zapatero

() (sinh ngày 4 tháng 8 năm 1960), được biết đến nhiều hơn qua họ đệm Zapatero của ông, là Thủ tướng Tây Ban Nha. Đảng do ông lãnh đạo, Đảng Công nhân Xã hội Tây Ban Nha, đã dành thắng lợi trong cuộc tổng tuyển cử vào ngày 14 tháng 3 năm 2004 và một cuộc bầu cử khác vào ngày 9 tháng 3 năm 2008. Những hành động đầu tiên của chính phủ đầu tiên của ông bao gồm rút quân đội Tây Ban Nha ra khỏi Iraq, một cuộc thương lượng gây tranh cãi với nhóm ly khai vũ trang ETA, thành lập Tòa án Bạo hành Phụ nữ Tây Ban Nha, luật pháp hóa hôn nhân cùng giới và một chương trình ân xá cho dân nhập cư không giấy tờ.

Xem thêm 
 Lịch sử Tây Ban Nha
 Chính trị Tây Ban Nha
 Viva Zapatero!

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chính thức 
 Đảng Công nhân Xã hội Tây Ban Nha
 Trang web La Moncloa, nơi ở chính thức của Thủ tướng Tây Ban Nha

Truyền thông 
 Cuộc chuyển giao thứ hai, bản điều tra của báo The Economist, 24 tháng 6 năm 2004
 Cuộc phỏng vấn của Tạp chí Time, 19 tháng 9 năm 2004 
 Vị thủ tướng tình cờ
 Tiểu sử chi tiết của Tổ chức CIDOB  
 "Rodriguez Zapatero thật sự"; Đánh giá bình luận từ tổ chức Nạn nhân Khủng bố 

Thủ tướng Tây Ban Nha
Người Castile-León
Sinh năm 1960
Nhân vật còn sống