Nguyễn Quang Liệu

Nguyễn Quang Liệu (sinh năm 1968, quê Hà Tĩnh) là một nhà sử học, giảng viên và quản lý giáo dục người Việt Nam. Ông hiện là Hiệu trưởng của Trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội.

Tiểu sử 
Nguyễn Quang Liệu sinh năm 1968 tại tỉnh Hà Tĩnh. Ông theo học chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam tại Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là một phần của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) và tốt nghiệp đại học năm 1991. Ông tiếp tục học cao học và bảo vệ luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam năm 2000, sau đó nhận học vị Tiến sĩ cùng chuyên ngành vào năm 2010. Ông được phong học hàm Phó Giáo sư năm 2018.

Bên cạnh quá trình đào tạo chính quy, ông còn tham gia nhiều khóa đào tạo chuyên sâu khác như Giáo dục học Đại học tại Trường Cán bộ quản lý Giáo dục và Đào tạo Trung ương (1997), Phương pháp giảng dạy đại học và nghiên cứu khoa học (1999), Bồi dưỡng giảng viên Tư tưởng Hồ Chí Minh (2003) và Bồi dưỡng giảng viên môn Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam (2009). Về ngoại ngữ, ông có trình độ Tiếng Pháp bậc C và Tiếng Anh bậc B1.

Sự nghiệp 
Trước khi đảm nhiệm vị trí Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn, PGS.TS Nguyễn Quang Liệu đã có thời gian dài công tác tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, trong đó có vai trò Trưởng phòng Chính trị và Công tác sinh viên. Ông bắt đầu làm việc tại trường từ năm 1992 và đã trải qua nhiều vị trí giảng dạy, quản lý khác nhau.

Ngày 22 tháng 11 năm 2019, GS Phạm Quang Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, đã trao Quyết định bổ nhiệm PGS.TS Nguyễn Quang Liệu làm Hiệu trưởng đầu tiên của Trường THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn. Đây là trường THPT thứ tư trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội. Trường chính thức tuyển sinh khóa đầu tiên từ năm học 2020-2021 với quy mô khoảng 90 học sinh cho ba lớp chuyên Ngữ văn, Lịch sử và Địa lý, đối tượng tuyển sinh trên toàn quốc. Đến năm 2025, số lượng thí sinh dự thi vào trường đã lên tới hơn 2.000 em, với tỉ lệ chọi cao nhất ở lớp chuyên Văn lên đến gần 1/17.

Trên cương vị Hiệu trưởng, PGS.TS Nguyễn Quang Liệu thường xuyên chia sẻ với báo chí về các vấn đề giáo dục, đặc biệt là những tranh luận xoay quanh nội dung đề thi chuyên. Điển hình, năm 2020, ông đã lên tiếng bảo vệ đề thi chuyên Văn của trường khi đề thi này gây tranh cãi vì bị cho là "cổ hủ". Ông khẳng định đề thi đáp ứng yêu cầu phân loại cao, khuyến khích học sinh bày tỏ quan điểm cá nhân và không hề áp đặt. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của đội ngũ giáo viên trong giáo dục và đào tạo tinh hoa. Trong công tác tuyển sinh, ông luôn đưa ra những lời khuyên thiết thực cho phụ huynh và học sinh, cảnh báo về tình trạng đăng ký quá nhiều trường chuyên mà thiếu định hướng rõ ràng.

Công trình khoa học 
PGS.TS Nguyễn Quang Liệu có hướng nghiên cứu chính về Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông đã công bố nhiều công trình khoa học, bao gồm sách chuyên khảo và các bài báo đăng trên các tạp chí chuyên ngành.

Sách 
 Thanh niên “Ba sẵn sàng” với sự nghiệp kháng chiến chống Mĩ, cứu nước (viết chung), Nhà xuất bản Thanh niên, Hà Nội, 2001.
 Khoa Lịch sử – Bốn mươi lăm năm xây dựng và trưởng thành (viết chung), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 2001.
 Lịch sử Đảng bộ Huyện Tiền Hải (1926 – 2010) (viết chung), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 2011.
 Cuộc vận động thanh niên miền Bắc của Đảng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1965-1975), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 2012.

Bài báo tiêu biểu 
 "Chủ trương hoà hoãn của Đảng để giữ vững chính quyền thời kì 1945-1946", Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, 2000.
 "Đảng lãnh đạo quá trình thống nhất nước nhà về mặt Nhà nước", Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, 2000.
 "Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và đào tạo thanh niên" (2003).
 "Vai trò của thanh niên xung phong trong chiến dịch Điện Biên Phủ" (2005).

Quan điểm giáo dục 
PGS.TS Nguyễn Quang Liệu là người có nhiều quan điểm rõ ràng và thẳng thắn về giáo dục. Ông đặc biệt quan tâm đến vị trí của môn Lịch sử trong chương trình giáo dục phổ thông. Năm 2022, khi có tranh luận về việc Lịch sử trở thành môn học lựa chọn ở bậc THPT, ông đã khẳng định: "Để môn Lịch sử trở thành môn học lựa chọn là không phù hợp. Môn Lịch sử phải trở thành môn học bắt buộc". Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng việc giữ Lịch sử là môn bắt buộc cần đi đôi với đổi mới phương pháp dạy và học để tạo hứng thú cho học sinh.

Bên cạnh đó, ông cũng bày tỏ sự trăn trở về công tác hướng nghiệp. Trong một hội thảo năm 2022, ông nhận định: "Công tác hướng nghiệp hiện nay chưa tốt, thậm chí còn để lại khoảng trống mênh mông khiến nhiều sinh viên không biết mình học để làm gì". Ông cho rằng cần có sự gắn kết chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và doanh nghiệp để giúp học sinh, sinh viên có định hướng nghề nghiệp rõ ràng.

Hoạt động xã hội 
PGS.TS Nguyễn Quang Liệu cũng tích cực tham gia các hoạt động xã hội, đặc biệt là tại quê hương Hà Tĩnh. Tháng 3 năm 2021, ông đã trao tặng 4.500 đầu sách và ủng hộ 50 triệu đồng tiền mặt cho Quỹ Khuyến học xã Thạch Trị, huyện Thạch Hà, tổng giá trị 350 triệu đồng. Đây là hành động thiết thực nhằm khơi dậy truyền thống hiếu học và góp phần phát triển giáo dục địa phương.

Giải thưởng 
Với những đóng góp trong nghiên cứu lịch sử, PGS.TS Nguyễn Quang Liệu đã được trao Giải thưởng Phạm Thận Duật của Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang tin Trường THPT chuyên KHXH&NV