Harry Potter và Tên tù nhân ngục Azkaban

Harry Potter và tên tù nhân ngục Azkaban (tiếng Anh: Harry Potter and the Prisoner of Azkaban) là tập thứ ba của bộ tiểu thuyết Harry Potter của nhà văn J. K. Rowling, xuất bản đầu tiên tại Vương Quốc Anh vào ngày 8/7/1999 bởi Nhà xuất bản Bloomsbury và tại Hoa Kỳ vào ngày 8/9/1999 bởi Nhà xuất bản Scholastic Inc. Đã có 68,000 bản được tiêu thụ chỉ trong 3 ngày đầu phát hành ở Hoa Kỳ và hơn 3 triệu bản trên khắp cả nước. Cuốn sách đã thắng giải Whitbread Children's Book Award vào năm 1999, Bram Stoker Award vàLocus Award for Best Fantasy Novel vào năm 2000 và nhiều giải thưởng khác bao gồm giải Hugo. Bộ phim điện ảnh dựa theo cuốn sách đã được công chiếu vào năm 2004, thu về lợi nhuận hơn $796 triệu và nhận được nhiều lời khen ngợi. Ngoài ra còn có các trò chơi video games dựa trên tập truyện này. Bản dịch tiếng Việt do nhà văn Lý Lan dịch và xuất bản đầy đủ bởi Nhà xuất bản Trẻ vào tháng 12/2002, với bìa sách do Nhà xuất bản Trẻ tự thiết kế. Đây cũng là quyển duy nhất trong bộ truyện không sử dụng bìa từ phiên bản của Hoa Kỳ.

Tóm tắt truyện 
Kết thúc năm học thứ hai, Harry phải trải qua kỳ nghỉ hè tồi tệ nữa tại nhà Dursley. Cậu phải lén luyện tập phép thuật vào ban đêm và phải dược dì dượng ký giấy tham quan nếu muốn tới làng phù thủy Hogsmeade vào kỳ nghỉ đông tại trường. Điều kiện là cậu không được để lộ khả năng pháp thuật và cư xử lễ phép với Marge, em gái của dượng Vernon sẽ đến chơi trong một tuần tới. Nhưng bà cô này liên tục sỉ vả Harry, thậm chí còn lăng mạ cha mẹ cậu. Harry trong cơn tức giận đã không kiểm soát được năng lực pháp thuật, khiến bà ta phồng lên như quả bóng bay và trôi đi. Harry sau đó lập tức gói ghém hành lý rời khỏi nhà Dursley.

Khi đã nguôi giận, Harry ngồi một mình trong công viên, nghĩ rằng mình sẽ bị đuổi học vì đã sử dụng pháp thuật với Muggle. Bỗng cậu nhìn thấy một con chó đen đang nhìn mình chằm chằm bên kia đường. Rồi xe khách Hiệp Sĩ bất ngờ xuất hiện, đưa Harry đến quán Cái Vạc Lủng. Trên xe, cậu biết được Sirius Black, tên tội phạm đặc biệt nguy hiểm và là tay sai của Voldemort đã tẩu thoát khỏi nhà tù Azkaban. Khi tới nơi, Bộ trưởng Bộ Pháp thuật Conelius Fudge cho biết Harry sẽ không bị đuổi học nhưng cũng dặn cậu không nên đi lung tung vào lúc này. Cậu cũng gặp lại Ron và Hermione tại Hẻm Xéo. Ron hào hứng khoe với hai người bạn về chuyến du lịch Ai Cập của gia đình và mời họ về nhà mình. Sau bữa tối, Harrry bỗng nghe lỏm được cuộc nói chuyện của ông bà Weasley về việc Sirius Black đang tìm đến cậu khiến cậu không hiểu vì sao một kẻ sát nhân tâm thần lại muốn nhắm vào mình.

Hôm sau, Harry, Ron và Hermione cùng lên tàu đến Hogwarts, và ngồi cùng toa với giáo sư Remus Lupin, người đang ngủ khi họ bước vào. Chuyến tàu đột ngột dừng lại, và các Giám Ngục, sinh vật canh giữ Azkaban do Bộ Pháp Thuật cử đi tìm Sirius Black xuất hiện. Nhưng chúng lại để ý đến Harry và khiến cậu ngất xỉu, buộc Lupin phải thức dậy đuổi chúng đi. Khi Harry tỉnh lại, Lupin giải thích rằng lũ Giám Ngục đặc biệt quan tâm đến những ai có trái tim trong sáng và sẽ hút hết những ký ức hạnh phúc của họ, không cần biết đấy có phải người mà Bộ đang tìm kiếm hay không. Ông cũng trấn an ba đứa rằng ông đã đuổi chúng đi rồi.

Trong bữa tiệc đầu năm, giáo sư Dumbledore thông báo với toàn trường tin tức Sirius Black đã trốn thoát và các Giám Ngục được thiết lập quanh trường để bảo vệ. Cụ cũng thông báo thay đổi bộ máy giáo viên: Remus Lupin là giáo viên mới của môn Phòng chống Nghệ thuật Hắc ám và Rubeus Hagrid đảm nhận môn Chăm sóc Sinh vật huyền bí. Học sinh kể từ năm thứ ba sẽ có một môn tự chọn cho mình, chỉ có Hermione là tham gia tất cả các lớp học, dù giờ học trùng nhau. Tại lớp Tiên tri, giáo sư Sybill Trelawney yêu cầu các học sinh đọc lá trà dự báo tương lai. Nhưng bà bất ngờ sợ hãi khi thấy chén trà của Harry có biểu tượng Hung tinh - biểu tượng của cái chết. 

Đến lớp Chăm sóc Sinh vật huyền bí, Hagrid giới thiệu với cả lớp con Bằng Mã của ông, Buckbeak, và yêu cầu các học sinh tới chào hỏi nó. Trong khi Harry làm đúng theo những gì Hagrid chỉ dẫn và làm thân với Buckbeak, Draco lại giở thói ương ngạnh, khiêu khích Buckbeak và bị nó đá gãy tay. Thằng nhóc lập tức chạy về mách lẻo với cha. Lớp Phòng chống Nghệ thuật Hắc ám của Lupin diễn ra nhẹ nhàng hơn. Ông yêu cầu cả lớp phải đối mặt với Ông Kẹ, sinh vật có khả năng biến thành nỗi sợ của người đứng trước nó và sử dụng thần chú "Riddikulus" để biến nó thành thứ gây cười. Nhưng khi tới lượt Harry, Lupin đã chặn lại vì ông lo rằng nỗi sợ của Harry có thể gây nguy hiểm cho cậu cũng như cả lớp. Lúc đó Ông Kẹ cũng lập tức biến thành nỗi sợ của Lupin là mặt trăng.

Vào kỳ nghỉ đông, các học sinh được tham quan làng Hogsmeade. Nhưng do sự cố tại nhà Dursley, giấy tham quan của Harry không được ký nên cậu đành phải ở lại. Cậu gặp lại Lupin và được ông mời về phòng. Ông nói rằng mình quen biết cha mẹ của Harry và họ đều là những người tuyệt vời. Ông cũng thừa nhận việc không cho Harry đối mặt với Ông Kẹ trong lớp vì lo sợ rằng nỗi sợ của cậu là Voldemort, nhưng Harry nói rằng nỗi sợ của cậu thực ra là Giám Ngục. Đột nhiên Snape xuất hiện cùng với một cốc thuốc. Lupin trấn an Harry rằng đó là thuốc mà Snape điều chế riêng cho ông. Tới tối, các học sinh Nhà Gryffindor khi trở về phòng sinh hoạt chung thì phát hiện bức tranh Bà Béo bị xé toạc. Các giáo viên lập tức tới kiểm tra. Peeves, con ma lâu đời nhất Hogwarts, cũng là nhân chứng duy nhất vào lúc đó nói rằng thủ phạm là Sirius Black. Cụ Dumbledore phải để các học trò ngủ tại đại sảnh và đồng thời các giáo viên cũng phải chia nhau đi tìm Sirius Black và bảo vệ Harry nghiêm ngặt. Snape nói với cụ rằng để giáo viên mới lên lớp lúc này là không an toàn, ám chỉ Lupin. Ngay hôm sau trong lớp Phòng chống Nghệ thuật Hắc ám, Snape bất ngờ thay Lupin lên lớp, đồng thời khẳng định Lupin không có khả năng giảng dạy. Ông dạy cho cả lớp về Người Sói và Hóa Thú Sư, dù chưa đến chương trình học. Ngày kế tiếp, trong trận Quidditch giữa Gryffindor và Hufflepuff, Harry một lần nữa chạm mặt Giám Ngục. Chúng làm cậu ngất xỉu và rơi tự do, còn cây chổi của cậu bị gãy nát. Nhưng cụ Dumbledore đã nhanh chóng cứu cậu và đuổi hết lũ Giám Ngục đi. Khi tỉnh lại, Harry đến hỏi Lupin tại sao cậu bị ảnh hưởng bởi Giám Ngục đến vậy. Lupin giải thích rằng đấy là do cậu bị ám ảnh bởi tiếng hét của mẹ khi bà bị Voldemort sát hại. 

Gần Giáng Sinh, Harry được Fred và George tặng cho tấm Bản đồ Đạo tặc, để vào làng Hogsmeade bằng lối đi bí mật. Cậu nghe lén cuộc trò chuyện giữa giáo sư McGonagall và bộ trưởng Fudge tại quán Ba Cây Chổi, và biết được một sự thật động trời: Sirius Black là cha đỡ đầu của cậu, cũng là người bạn thân nhất của cha mẹ cậu, nhưng đã phản bội khi tiết lộ nơi ẩn náu của gia đình Potter cho Voldemort và sát hại người bạn chung của họ là Peter Pettigrew. Ron và Hermione an ủi Harry và khuyên cậu đừng nên suy nghĩ dại dột vì lo rằng Harry sẽ tìm tới Sirius Black để trả thù cho cha mẹ. Tới Giáng Sinh, Harry được tặng món quà là cây chổi Tia Chớp, cây chổi bay nhanh nhất thế giới. Nhưng món quà không có tên người gửi khiến Hermione lo rằng nó có thể bị yểm bùa nên liền báo cáo với giáo sư McGonagall để kiểm tra. Rất may là không có bùa chú nào bị yểm lên cây chổi. 

Sau kỳ nghỉ, Lupin dạy Harry thi triển Bùa Hộ Mệnh, thần chú cao cấp giúp gọi Thần Hộ Mệnh của bản thân và đẩy lùi Giám Ngục, và Harry với tài năng thiên phú đã thi triển thành công. Một đêm nọ, khi các học sinh Nhà Gryffindors đang ngủ thì đồng loạt tỉnh giấc bởi tiếng hét của Ron. Cậu sợ hãi nói rằng Sirus Black đã đứng ngay bên giường của cậu. Giáo sư McGonagall liền chạy đến và điều tra ra Black đã có mật khẩu vào phòng sinh hoạt chung do danh sách mật khẩu đã bị Neville làm thất lạc. Do đó an ninh của trường càng được siết chặt hơn. Một tuần sau, Harry lại dùng Bản đồ Đạo tặc để lẻn đến làng Hogsmeade chơi với đám bạn nhưng bị Draco phát hiện và tố cáo với Snape. Snape gọi Harry đến để trách mắng và cũng phát hiện ra tấm Bản đồ Đạo tặc, nhưng vì không biết cách sử dụng nên gọi Lupin tới giải quyết. Lupin đưa Harry ra ngoài, trách mắng cậu và tịch thu tấm bản đồ. Sau đó Hermione tới báo cho cậu và Ron tin xấu: Buckbeak đã bị kết án tử hình dưới áp lực của Lucius Malfoy. Cả ba đến an ủi Hagrid và trong lớp Chăm sóc Sinh vật huyền bí, Hermione còn thẳng tay tát Draco vì tội láo nháo.  

Vài ngày sau trong kỳ thi môn Tiên tri, giáo sư Trelawney bỗng rơi vào trạng thái thôi miên, đưa ra lời tiên đoán: Người hầu của Chúa tể Hắc ám sẽ trở lại với chủ nhân của mình. Sau đó, Harry, Ron và Hermione đến an ủi Hagrid vì đã đến ngày Buckbeak bị xử tử. Tại căn nhà, Hagrid cũng trả lại cho Ron con chuột cưng Scabbers đã mất tích từ đầu năm. Nhưng con chuột lại tuột khỏi tay cậu định bỏ trốn. Lúc đó Crookshanks, mèo cưng của Hermione bỗng xuất hiện và đuổi theo con chuột. Ron cố đuổi theo nhưng một con chó đen bất ngờ chui lên từ gốc cây Liễu Roi và kéo cậu xuống dưới. Harry và Hermione phải vật lộn với cái cây để cứu bạn. Hóa ra dưới gốc cây là đường hầm dẫn đến Lều Hét tại làng Hogsmeade. Ba đứa cũng nhận ra con chó đen kia chính là hình dạng hóa thú của Sirius Black. Lupin cũng chạy đến và bất ngờ ôm lấy Black như hai người bạn thân. Hermione liền buộc tội Lupin là đồng phạm và cáo buộc ông là Người Sói, nói rằng cô đã phát hiện ra điều đó sau lớp học về Người Sói của Snape. Ông thừa nhận điều đó, nói rằng mình bị biến thành Người Sói khi còn nhỏ. Nhờ cụ Dumbledore mà ông mới được học tại Hogwarts và kết bạn với James Potter, Sirius Black và Peter Pettigrew, và Bản đồ Đạo tặc chính là do bốn người cùng tạo ra. Lều Hét cũng là do cụ Dumbledore xây nên dành riêng cho Lupin để ông có chỗ trú ẩn khi biến thành Người Sói, và cây Liễu Roi được trồng ngay trên đường hầm bí mật để không ai biết. Đồng thời loại thuốc mà Snape điều chế cho Lupin là thuốc Bả Sói, để Lupin uống vào những ngày trăng tròn để không bị biến thành Người Sói, gây nguy hiểm cho các học sinh. Snape lúc đó bất ngờ xuất hiện và đòi giao cả Black và Lupin cho Giám Ngục. Nhưng Harry liền đánh gục Snape, và bắt Black và Lupin phải khai ra sự thật. Lupin liền phơi bày tát cả sự thật, rằng Sirius Black hoàn toàn vô tội và bị oan. Mọi tội trạng mà ông bị cáo buộc đều là do Peter Pettigrew gây ra. Chính Pettigrew mới là kẻ phản bội và hắn chính là con chuột  Scabbers của Ron. Lupin phát hiện ra điều này sau khi thấy tên Pettigrew xuất hiện ngay bên cạnh Harry, Ron và Hermione trong tấm Bản đồ Đạo tặc. Sirius cũng phát hiện ra Pettigrew còn sống sau khi nhìn thấy mẩu tin về chuyến du lịch Ai Cập của gia đình Weasley trên tờ Nhật báo Tiên tri, và nhận ra Scabbers có những đặc điểm giống hệt hình dạng hóa thú của Pettigrew, nên đã quyết định vượt ngục để bảo vệ Harry. Chính con mèo Crookshanks đã giúp Sirius lấy trộm mật khẩu vào phòng sinh hoạt chung của Nhà Gryffindors để truy tìm Pettigrew. Sau đó ông cùng Lupin ép Pettigrew phải trở lại hình dạng người và toan giết hắn để trả thù cho James và Lily, nhưng Harry ngăn hai người lại và quyết định giao Pettigrew cho Giám Ngục. Khi tất cả bước ra khỏi lều, trăng tròn bỗng xuất hiện và Lupin bị biến thành Người Sói, tạo thời cơ cho Pettigrew chạy trốn. Sirius phải hóa thú để bảo vệ ba đứa nhóc. Cả hai giằng co khiến Sirius bị thương nặng và Lupin chạy trốn vào Rừng Cấm. Lúc đó lũ Giám Ngục bất ngờ xuất hiện và tấn công mọi người. Harry trong lúc tuyệt vọng đã nhìn thấy Thần Hộ Mệnh hình con hươu xuất hiện và đẩy lui lũ Giám Ngục. 

Tỉnh dậy trong bệnh xá của trường, Harry quả quyết rằng cha cậu đã dùng Bùa Hộ Mệnh để cứu cậu và Sirius. Cậu và Hermione giải thích với cụ Dumbledore rằng Sirius vô tội. Cụ nói rằng cụ tin hai đứa, nhưng cũng khuyên đừng nên nói chuyện này với ai khác vì lời nói của hai đứa nhóc 13 tuổi sẽ không thuyết phục được người khác. Cụ cũng nói với Hermione rằng cô có một thứ có thể cứu nhiều mạng sống vô tội. Hermione phải tiết lộ đó là con quay thời gian mà cô được giáo sư McGonagall tặng hồi năm nhất, cũng là thứ giúp cô tham gia tất cả các lớp học. Cả hai quay về ba tiếng trước, giải cứu Buckbeak và chạy đến chỗ cây Liễu Roi đúng lúc mọi người bị Giám Ngục tấn công và chính Harry đã dùng Bùa Hộ Mệnh để cứu bản thân cùng bạn bè và người cha đỡ đầu. Sau đó Harry, Ron và Hermione quá khứ được đưa về bệnh xá còn Sirius bị giam tại phòng giáo sư Filius Flitwick. Do đó Harry và Hermione tương lai cùng Buckbealk bay tới phòng giáo sư Flitwick và giải cứu Sirius. Harry dù rất muốn sống cùng người cha đỡ đầu nhưng không thể, vì hiện tại Sirius không có bằng chứng vô tội và vẫn sẽ bị truy nã. Nhưng cậu cũng thấy an tâm vì dù sao Sirius cũng đã được tự do. Sau khi Sirius cưỡi Buckbeak bay đi, cả hai trở về bệnh xá và bắt gặp cụ Dumbledore. Cụ lập tức hiểu ra nhưng không nói gì, chỉ chúc cả hai ngủ ngon. 

Cuối năm học, giáo sư Lupin sau khi trở lại bình thường đã quyết định từ chức vì việc ông là Người Sói đã bị lan truyền ra ngoài. Ông trả lại Bản đồ Đạo tặc cho Harry và rời đi. Harry cũng nhận được thư từ người cha đỡ đầu Sirius Black báo tin rằng ông và Buckbeak đã an toàn. Chính ông là người đã tặng cho Harry cây chổi Tia Chớp vào dịp Giáng Sinh. Ông cũng gửi cho cậu giấy tham quan làng Hogsmeade kèm theo bức thư với tư cách là người giám hộ hợp pháp của cậu, và tặng cho Ron một con cú để đền bù cho con chuột Scabbers.

Tham khảo 

3
Tiểu thuyết Anh
Tiểu thuyết năm 1999
Tiểu thuyết Vương quốc Liên hiệp Anh được chuyển thể thành phim
Tiểu thuyết Vương quốc Liên hiệp Anh thế kỷ 20
Biến đổi hình dạng trong tác phẩm giả tưởng
Tác phẩm giành giải BILBY
Harry Potter