Rhein

Sông Rhine hay Sông Rhein (tiếng Anh: Rhine; tiếng Đức: Rhein; tiếng Hà Lan: Rijn; tiếng Pháp: Rhin; tiếng Ý: Reno; tiếng Romansh: Rain) thường được phiên âm trong tiếng Việt với tên sông Ranh hoặc sông Rai-nơ là một trong những con sông lớn và quan trọng nhất châu Âu, dài 1.233 km có lưu lượng trung bình hơn 2.000 mét khối trên một giây. Tên của sông Rhein bắt nguồn từ từ tiếng Đức cổ Rhein, mà từ này lại bắt nguồn từ từ tiếng Đức trên trung: Rin, từ gốc Ấn-Âu nguyên thủy *reie- ("chảy, chạy"). Sông Reno trong tiếng Ý có chung gốc này.

Sông Rhein bắt nguồn từ hồ Tomasee trên dãy núi Alps thuộc địa phận Thụy Sĩ. Nó chảy vào hồ Bodensee rồi hướng lên phía Bắc tới biên giới Đức-Pháp, chảy qua Strasbourg (Pháp), chảy vào lãnh thổ Đức bắt đầu từ Karlsruhe qua Bonn, Köln, Düsseldorf, v.v... và chảy sang Hà Lan. Trong lãnh thổ Hà Lan, Rhein chia thành 2 phân lưu là sông Waal và sông Lek. Sông Rhein đổ vào biển Bắc gần Rotterdam. Các phụ lưu lớn của Rhein là sông Main (Đức), sông Mosel (Pháp, Luxembourg, Đức), sông Neckar (Đức), sông Lahn (Đức) và sông Ruhr (Đức).

Địa lý

Chiều dài và phát hiện 
 
Rhein là một trong những con sông dài nhất và quan trọng nhất ở châu Âu. Mãi cho đến năm 1932, chiều dài của nó được ghi nhận là 1.230 km (764 dặm). Tuy nhiên năm 1932, German encyclopedia Knaurs Lexikon ghi chiều dài của nó là 1.320 km (820 dặm), có lẽ là lỗi hoán đổi khi đánh máy. Sau đó, con số này được đăng trong Brockhaus Enzyklopädie có bản quyền, và hiển nhiên được được chấp nhận và xuất hiện trong nhiều sách tham khảo và ấn phẩm chính thức. Lỗi này được phát hiện năm 2010, và một Rijkswaterstaat người Hà Lan xác nhận chiều dài của nó là 
.

Thụy Sĩ, Liechtenstein, Áo và Đức 

Nguồn của con sông nhìn chung được xem là từ phía bắc của Lai da Tuma (Tomasee) ở Vorderrhein, mặc dù nhành phía nam của nó Rein da Medel thực tế là dài hơn trước khi nó hòa vào Vorderrhein gần Disentis. 
Vorderrhein, hay Anterior Rhine, chảy từ Lai da Tuma (Tomasee), gần đèo Oberalp và đi qua Ruinaulta được hình thành bởi các khối đá trượt lớn trên Anpơ, Flims Rockslide.
Hinterrhein, hay Posterior Rhine, bắt nguồn từ Paradies Glacier, gần Rheinwaldhorn. Một trong các nhánh của nó là Reno di Lei chảy ra từ Valle di Lei vùng lãnh thổ chính trị của Ý. Sau khi chảy qua 3 thung lũng được chia cách bởi 2 hẻm núi, Roflaschlucht và Viamala, nó chảy đến Reichenau.

Từ Reichenau, Rhein chảy theo hướng đông là Alpenrhein hay "Rhein Anpơ", qua Chur vòng về phía bắc tạo thành một ranh giới phía bắc dài 20 km giữa Liechtenstein và Áo, bờ phía đông và bang St. Gallen của Thụy Sĩ ở bồ phía tây. Dòng sông chảy vào hồ Constance thuộc lãnh thổ của Áo và chảy theo lòng sông cổ tự nhiên của nó. Khi qua hồ nó chảy theo hướng tây có tên là Hochrhein, băng qua thác Rhein, và hợp lưu với sông Aar. Aar có lưu lượng gấp đôi lưu lượng sông Rhein, trungbi2nh gần . Aar cũng thu nước từ  đỉnh Finsteraarhorn, là điểm cao nhất của lưu vực sông Rhein. Rhein tạo thành ranh giới tương đối giữa Đức từ hồ Constance với Thụy Sĩ trừ một phần của Zürich trừ và Schaffhausen.

Phụ lưu
Các phụ lưu của sông từ thượng nguồn:

Tả
 Sông Thur (Thụy Sĩ)
 Sông Töss
 Aar (Aare)
 Birs
 Birsig
 Ill (Pháp)
 Sông Moder
 Lauter (Rhein)
 Sông Nahe
 Sông Moselle
 Nette (Rhein)
 Ahr
 Erft
 Sông Meuse (hợp với một phần của Rhein ở châu thổ)

Hữu
 Sông Hinterrhein
 Ill (Áo)
 Schussen
 Sông Wutach
 Alb
 Wiese
 Elz (Rhein)
 Kinzig (Rhein)
 Rench
 Acher
 Murg
 Alb
 Pfinz
 Neckar
 Main
 Lahn
 Sông Wied
 Sieg
 Wupper
 Düssel
 Ruhr
 Emscher
 Sông Lippe
 Oude IJssel
 Berkel

Tham khảo 
 Berendsen, H.J.A. & E. Stouthamer (2001)  : Palaeogeographic development of the Rhine-Meuse delta, The Netherlands; Koninklijke van Gorcum, Assen; ISBN 90-232-3695-5
 Cohen, K.M., Berendsen, H.J.A. & E. Stouthamer (2002) Fluvial deposits as a record for Late Quaternary neotectonic activity in the Rhine-Meuse delta, Hà Lan. Netherlands Journal of Geosciences — Geologie en Mijnbouw, 81 (3-4), 389-405
 Gouw, M.J.P., Erkens, G. (2007) Architecture of the Holocene Rhine-Meuse delta (Hà Lan) – A result of changing external controls. Netherlands Journal of Geosciences — Geologie en Mijnbouw, 86 (1), 23-54
 Hoffmann, T., Erkens, G., Cohen, K.M., Houben, P., Seidel, J., Dikau, R.(2007) Holocene floodplain sediment storage and hillslope erosion within the Rhine catchment. The Holocene, 17 (1), 105-118 DOI: 10.1177/0959683607073287
 Ménot, G., Bard, E., Rostek, F., Weijers, J.W.H., Hopmans, E.C., Schouten, S., Sinninghe Damsté, J.S. (2006) Early Reactivation of European Rivers During the Last Deglaciation Science 313 (5793), 1623-1625 DOI: 10.1126/science.1130511

Ghi chú

Đọc thêm 
 Blackbourn, David., (2006) The Conquest of Nature: Water, Landscape and the Making of Germany. The transformation of the Rhine since the eighteenth century.

Liên kết ngoài 

 Rüdesheim famous wine-village (English) 
 
 Rhine in Flames in the Upper Middle Rhine Valley World Heritage

Từ nguyên 
 The *rei- root, American Heritage Dictionary

Địa thạch học 
 EUCOR-URGENT: Upper Rhine Graben Evolution and Neotectonics 
 Britain's Drowned Landscapes
 New Dating of European Ice Age 
 Regional Tectonics: from the Rhein Graben... 
 Rhine-Meuse Delta Studies

Lịch sử 
 Rhein river History and Maps 
 Rhein-Meuse delta studies

Lâu đài 
 Castles and Hotels on the Rhein
 Castles on the Rhein
 Castles Along the Rhein River
 More Castles on the Rhein 
 State-Owned Historical Monuments in Rheinland-Palatinate
 Castles on the Rhine river in Germany

Hàng hải 
 Rhein Navigation Commission

Hướng dẫn Du lịch 
 Travel Guide to the Middle Rhein (UNESCO World Heritage)
 Lorelei Info - Information all around the Lorelei in the Upper Middle Rhine Valley World Heritage

Sông quốc tế Châu Âu
Sông Vorarlberg
Sông của Pháp
Sông Liechtenstein
Sông của Thụy Sĩ
Sông biên giới
Biên giới Áo-Thụy Sĩ
Biên giới Đức-Pháp
Biên giới Đức-Thụy Sĩ
Biên giới Graubünden-St. Gallen
Biên giới Liechtenstein-Thụy Sĩ
Địa lý Trung Âu
Địa lý Tây Âu
Thung lũng tách giãn
Sông Baden-Württemberg
Sông Nordrhein-Westfalen
Sông Rheinland-Pfalz
Đường thủy liên bang Đức
Sông Grand Est
Sông Gelderland
Sông Utrecht (tỉnh)
Sông Zuid-Holland
Sông Overijssel
Sông của Hà Lan
Sông Bas-Rhin
Địa lý châu Âu
Sông Áo
Sông của Đức