Trần Ninh (Phó giáo sư, tiến sĩ)

Thông tin sơ bộ 
Phó giáo sư tiến sĩ Trần Ninh (sinh ngày 15 tháng 8 năm 1943 ( theo giấy khai sinh) có thể là năm 1942). Ông được biết đến là một Phó Giáo sư, Tiến sĩ, đồng thời là một trong những người đầu tiên nghiên cứu về ngành rêu tại Việt Nam. Được tuyên dương là nhà giáo ưu tú (2010), Huân chương lao động hạng Ba (2008). Ông từng đi học nghiên cứu ở Hungary và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ về khu hê rêu ở dãy núi Tam Đảo, công bố nhiều vài báo khoa học trong và ngoài nước, đóng góp quan trọng trong ngành thực vật học tại Việt Nam.

Gia đình 
Có cha là cụ Trần Quý, mẹ là cụ Phan Thị Soa. Vợ là bà Bùi Thị Truyện cùng với 3 người con, bao gồm Trần Tuấn Tú, Trần Thị Quỳnh Trang, Trần Minh Tâm.

Tiểu sử 
Ông sinh vào ngày 15 tháng 8 năm 1943 tại xã Tứ Mỹ, tỉnh Hà Tĩnh. Sinh ra trong một gia đình nhà nông, có cha làm công nhân rồi sang nghề nông.

Học tại trường tiểu học(cấp 1) từ năm 1951-1955, THCS xã Sơn Châu, huyện Hưong Sơn tỉnh Hà Tĩnh. Rồi học trường THPT Đức Thọ (1959-1962). Ông học tại Khoa Sinh học của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội (HUS).

Sự nghiệp 
Vào năm 1974, ông tham gia một chuyến đi khảo sát động thực vật ở Tây Nguyên, cùng với đoàn công tác. Trong hành trình đi đặc biệt ấy, ông đã viết một cuốn nhật ký ghi bằng bút xanh, 17 trang giấy của một cuốn vở ô ly. Trong đó, ông có ghi chi tiết những đợt khám phá của đoàn khi đến đó. Mục đích nhằm khảo sát sự đa dạng sinh học của vùng Tây Nguyên, mỗi thành viên đoàn công tác đều khảo sát theo chuyên môn nghiên cứu của bản thân. Trong đó, ông Trần Ninh đi khảo sát ngành rêu tại đây. Suốt hành trình di chuyển, ông hay viết những dòng chữ nhằm để hồi tưởng lại ký ức cũng như tâm tư bản thân. Đôi khi lúc đi khảo sát, ông lấy sách ra học những từ Latin và học tiếng Pháp để phục vụ cho việc nghiên cứu, cũng có lúc nhớ Hà Nội da diết, được thể hiện trong những tâm trạng cảm xúc của ông "Một tháng xa Hà Nội mà tưởng chừng như mấy năm rồi, sao mà xa vời vợi. Hôm nay là chủ nhật, đường phố Hà Nội chắc đông vui lắm, ta thèm cảm giác đựoc hòa mình trong đó. Nơi khhong phải ta sinh ra nhưng biết bao kỷ niệm, nơi mà ta hằng mong nhớ và nghĩ đến cong người luôn đến với ta trong giấc mơ".Ông hay nhớ về người vợ thân yêu đang chờ đón ở nhà, nhưng rồi tự động viên bản thân mình cố gắng, chịu đựng cảm giác cô đơn giữa chốn rừng, tiếp tục làm tốt các công việc nghiên cứu về rêu. Đoàn phải đến giữa tháng 5-1974, mới về đến được Hà Nội. Ông Ninh đã thành công trong công cuộc nghiên cứu, với tổng cộng 150 mẫu rêu. Tặng cuốn nhât ký cho TRUNG TÂM DI SẢN CÁC NHÀ KHOA HỌC VIỆT NAM năm 2019.

Ngoài ra, ông thành công bảo vệ luận án tiến sĩ vào năm 1981 tại Hungary, với đề tài "Bryogeographical Studies in the Tam Dao Mountains". Trong chương trình nghiên cứu cũng nhờ sự hướng dẫn của GS.Póc Tamás- nhà thực vật học rêu nổi tiếng người Hungary.

Do đó, Hướng nghiên cứu chính của ông là rêu học (bryology) và chi camelia (trà hoa vàng), trong đó phát hiện và mô tả nhiều loài mới cho khoa học.

Trong hành trình nghiên cứu trà hoa vàng, ông cùng giáo sư người Nhật Naotoshi Hakoda, một chuyên gia về trà đã hợp tác nghiên cứu. Tìm thấy loại trà hoa vàng quý và đặt tên là Hakoda Ninh (Camellia hakodae Ninh), loại trà giàu dược tính được tìm thấy tại sườn núi Đông Bắc Tam Đảo (Thái Nguyên). Nhất là giống trà hakoda - D nổi tiếng với khả năng hỗ trợ sức khỏe, được Viện Dược liệu và Viện Hóa học (Viện Hàn lâm khoa học Việt Nam) đánh giá cao. Hiện nay, giống trà này đã được nhân giống và trồng làm thương phẩm tại Thái Nguyên và một số khu vực lân cận như Sóc Sơn (Hà Nội).Tóm lại, Loài trà này không chỉ mang giá trị dược liệu mà còn có ý nghĩa lớn trong việc bảo tồn các giống trà hoa vàng bản địa Việt Nam. 

Cả cuộc đời ông đã gắn bó rất nhiều trong công cuộc nghiên cứu ngành rêu và những loại trà hoa vàng tại Việt Nam. Mặc dù sức khỏe của ông cũng dần yếu đi từng ngày, ông vẫn miệt mài và tiếp tục đi trên con đường nghiên cứu về các giống trà hoa vàng, rêu mới.

Vinh danh 
-Huân chương lao động hạng Ba (2008)

-Nhà giáo Ưu tú (2010)

-Bằng khen của Thủ tướng (2004)

Các phát hiện về giống trà hoa vàng 
Giống trà Hakoda-D (1999)

Giống trà Phanii (không rõ năm)

Giống trà Hakoda-E