Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Sam

SAM hay Sam và các biến thể có thể chỉ:
 Sam, tên ngắn gọn, thân mật của 'Samuel', 'Samantha', 'Samson', hay 'Samwise'.
 Chú Sam, trường hợp nhân cách hóa Hoa Kỳ.
 Sam the Eagle, một nhân vật trong The Muppet Show
 Sam (chương trình), một đề tài của Rob Pike.
 Sam (chó), một con chó được bình chọn là xấu xí nhất.
 Họ Sam Limulidae
 Chi Sam Tachypleus 
 Con sam, một sinh vật thường sống thành cặp ở biển.
SAM - BTV11: Kênh hoạt hình dành cho thiếu nhi của Đài Phát thanh - Truyền hình Bình Dương.
Sam (diễn viên), nữ diễn viên và người dẫn chương trình người Việt Nam.
Công ty cổ phần Tập đoàn SAM Holdings, tiền thân là Nhà máy Vật liệu Bưu điện II được thành lập năm 1986.
Những từ viết tắt: 
 SAM, mã quốc gia của IOC và FIFA dành cho đảo Samoa Mỹ.
 S-adenosyl methionine
 Bảo tàng nghệ thuật Seattle
 Secure Access Module
 Security Account Manager, the accounts database used by Microsoft Windows NT
 Self-assembled monolayer
 Sociedad Aeronáutica de Medellín, a Colombian airline
 Software Automatic Mouth
 Student Association of Missouri
 Tên lửa đất đối không (Surface to air missile)
 System Administration Manager HP-UX System Administration Manager

Victorious
Trang định hướng địa danh
Vịnh Con Lợn

Vịnh Con Lợn, hay vịnh Con Heo (tiếng Tây Ban Nha: Bahía de Cochinos), là một vịnh nằm ở bờ biển phía Nam tỉnh Matanzas, Cuba. Đây là nơi đã diễn ra cuộc đổ bộ của những người Cuba lưu vong nhằm tấn công lật đổ chính quyền cộng sản của Fidel Castro vào ngày 17 tháng 4 năm 1961. Những người này được CIA huấn luyện và được chính quyền Mỹ ủng hộ. Tuy nhiên, cuộc lật đổ đã không thành.

Từ nguyên

Trong tiếng Tây Ban Nha Cuba, cochinos còn có thể chỉ đến loài cá Balistes vetula, cư trú tại các rạn san hô ở Bahía de Cochinos, chứ không phải chỉ đến loài heo rừng (Sus scrofa).

Xem thêm
Sự kiện Vịnh Con Lợn
John F. Kennedy
Vụ ám sát Tổng thống Kennedy
Watergate

Tham khảo

Vịnh Cuba
Địa lý tỉnh Matanzas
Vịnh Bengal

Vịnh Bengal (, [bɔŋgopoʃagoɾ],  [bəŋgɑːl kɪː kʰɑːɽɪː]) là một trong những vịnh lớn nhất thế giới, nằm ở Nam Á, phía đông bắc Ấn Độ Dương. Vịnh Bengal có hình gần như tam giác, có ranh giới là Ấn Độ và Sri Lanka ở phía tây, Bangladesh và bang Tây Bengal của Ấn Độ ở phía bắc (từ đây mà có tên gọi vịnh Bengal), Myanmar cùng phần phía nam của Thái Lan và quần đảo Andaman và Nicobar ở phía đông. Ranh giới phía nam của nó được coi là đường tưởng tượng nối từ mũi Dondra ở điểm cực nam Sri Lanka với điểm cực bắc của đảo Sumatra. Với tổng diện tích 2,172 triệu km², độ sâu trung bình 2.586-2.600 m, nhiệt độ nước 25-27 °C. Sông Hằng và sông Brahmaputra là hai con sông lớn đổ vào phía bắc vịnh tạo thành những cửa sông rộng. Trong vịnh có quần đảo Andaman và Nicobar. Hải cảng quan trọng là Chennai của Ấn Độ và Chittagong của Bangladesh.

Sứ thần Việt Nam Phạm Phú Thứ vào thế kỷ 19 khi đi ngang qua vùng biển Ấn Độ ghi lại địa danh Vịnh Bengal là Vịnh Minh Ca Lê, Mênh Ca Lê cũng rút gọn lại thành Minh Hải, Mênh Hải.

Sông 

Nhiều con sông lớn của Ấn Độ chảy theo hướng tây-đông đổ vào vịnh Bengal: ở phía bắc là các sông như Hằng, Meghna và Brahmaputra, còn ở phía nam là sông Mahanadi qua vùng châu thổ sông Mahanadi, sông Godavari, sông Krishna, Irrawaddy và sông Kaveri (hay Cauvery). Sông ngắn nhất đổ vào vịnh Bengal là sông Cooum dài 64 km. Sông Brahmaputra là con sông dài thứ 28 trên thế giới (2.948 km hay 1.832 dặm Anh), chảy qua Ấn Độ, Trung Quốc, Nepal, Bangladesh và Bhutan. Các rừng đước Sundarbans được hình thành tại cửa sông Hằng, Brahmaputra và Meghna trên bờ biển của vịnh Bengal. Sông Ayeyarwady của Myanmar cũng chảy vào vịnh này.

Hải cảng 

Các hải cảng chính của Bangladesh trên vịnh bao gồm Chittagong và Mongla. Các hải cảng chính của Ấn Độ trên vịnh này bao gồm Krishnapatnam, Chennai (tên gọi cũ Madras), Vishakhapatnam, Kolkata (tên gọi cũ Calcutta) và Pondicherry. Yangon, thành phố lớn nhất và cựu thủ đô của Myanmar cũng là một hải cảng quan trọng trong vịnh này.

Đảo 
Trên vịnh này có nhiều đảo, bao gồm các nhóm đảo Andaman, Nicobar và Mergui. Nhóm các đảo Cheduba cùng các đảo khác ở phía đông bắc, ngoài khơi Myanmar, là đáng chú ý vì một chuỗi các núi lửa bùn, đôi khi có các hoạt động phun trào diễn ra. Đại Andaman là quần đảo chính hay nhóm đảo của quần đảo Andaman, trong khi quần đảo Ritchie bao gồm các đảo nhỏ hơn. Chỉ 37 trên tổng số 572 đảo của quần đảo Andaman và Nicobar là có cư dân sinh sống, chiếm tỷ lệ 6,5%/

Bãi biển 

Cox's Bazar, vùng bờ biển phía đông bắc của vịnh, là một trong những bờ biển tự nhiên còn hoang sơ của thế giới. Các bãi biển khác dọc theo vịnh còn có Bakkhali, Digha, Chandipur, Puri, Waltair, bãi Marina tại Chennai và bãi Ngapali ở Myanmar.

Xem thêm 
 Quần đảo Andaman và Nicobar
 Cox's Bazar

Tham khảo 

Vịnh châu Á

Biển rìa lục địa Ấn Độ Dương
Khảo cổ học hàng hải
Biên giới Ấn Độ-Bangladesh
Biên giới Bangladesh-Myanmar
Vịnh Ấn Độ
Thủy vực Bangladesh
Vịnh Indonesia
Thủy vực Myanmar
Thủy vực Sri Lanka
Vịnh Ba Tư

Vịnh Ba Tư, hay Vịnh Péc-xích là một eo biển nông thuộc Ấn Độ Dương nằm giữa Bán đảo Ả Rập và vùng tây nam Iran. Vịnh Ba Tư giáp Kuwait và Iraq về phía tây bắc, Iran về phía bắc và đông bắc, Ả Rập Xê Út và Qatar về phía tây và tây nam, các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất và một phần Oman về phía nam và đông nam.

Địa lý 
Với tổng diện tích mặt nước vào khoảng 251.000 km², nơi rộng nhất của vịnh này là 989 km từ bờ biển phía Iran tới Ả Rập Xê Út, nơi hẹp nhất là 56 km ở Eo biển Hormuz, cũng là cửa thông của vịnh ra đại dương.

Đầu phía tây bắc của vịnh là châu thổ Shatt al-Arab, nơi hai con sông Tigris và Euphrates hòa nước vào vịnh.

Chiều sâu trung bình 50 m, nơi sâu nhất khoảng 90 m.

Tiềm năng khoáng chất 
Vịnh Ba Tư và vùng duyên hải là nguồn cung cấp dầu thô lớn nhất thế giới. Cũng vì đó, kỹ nghệ dầu hỏa chiếm địa vị chính trong vùng. Al-Safaniya là vũng dầu ngầm dưới biển lớn nhất. Ngoài dầu thô, Vịnh Ba Tư còn có dự trữ khí đốt thiên nhiên rất lớn. Đây là nền móng cho kỹ nghệ khí đốt dạng lỏng (liquified natural gas) rất phát triển tại Qatar.

Vịnh Ba Tư thường được biết đến là nơi xảy ra cuộc chiến Vùng Vịnh lần thứ nhất.

Chú thích

Liên kết ngoài 

 The Persian Gulf, Information, history and resources of the Persian Gulf
 The Portuguese in the Arabian peninsula and in the Persian Gulf 
 Persian Gulf Region 
 Persian Gulf Pavillion of Tehran Int'l Book Fair
 Publication of Historical Maps of the Persian Gulf in Tehran   
 Factsheet on the Legal and Historical Usage of the "Persian Gulf" - ISG MIT 
 The Persian Gulf: The Politics of Geographic Renaming 

Địa lý Trung Đông
Địa lý Tây Á
Biển rìa lục địa Ấn Độ Dương
Biên giới Bahrain – Ả Rập Xê Út
Biên giới Bahrain-Qatar
Biên giới Iran-Iraq
Biên giới Iraq-Kuwait
Vịnh biển châu Á
Vịnh biển Iran
Thủy vực Bahrain
Vịnh biển Ả Rập Xê Út
Vịnh biển Qatar
Thủy vực Iraq
Thủy vực Kuwait
Biên giới Kuwait – Ả Rập Xê Út
Biên giới Qatar – Ả Rập Xê Út
Biên giới Ả Rập Xê Út-Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Hồ Hòa Bình

Hồ Hòa Bình hay hồ thủy điện Hòa Bình là công trình chứa nước cung cấp cho nhà máy thủy điện Hòa Bình. Dự trữ nước vào mùa khô.

Đây là hồ chứa nước nhân tạo lớn nhất Việt Nam, nằm trên sông Đà, có chiều dài 230 km từ Phú Thọ đi Sơn La. Đập chính của hồ nằm tại phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ. Dung tích của hồ vào khoảng 9,45 tỷ mét khối. Hồ có tất cả 12 cửa xả đáy. Nếu mở tất cả 12 cửa xả đáy sẽ phải di dân toàn bộ phường Hòa Bình và vùng hạ du

Tham khảo

Nhà máy thủy điện Hòa Bình
Hòa Bình
Sơn La
Hồ nhân tạo
Hòa Bình
Hồ Thác Bà

Hồ Thác Bà là nguồn cung cấp nước cho nhà máy thủy điện Thác Bà thuộc tỉnh Yên Bái cũ (nay thuộc tỉnh Lào Cai). Hồ nằm cách thành phố Hà Nội 180 km theo quốc lộ 2 hoặc quốc lộ 32 về phía tây bắc.

Hồ Thác Bà được hình thành khi đập thủy điện Thác Bà hoàn tất năm 1971 làm nghẽn dòng sông Chảy và tạo ra hồ. Diện tích vùng hồ: 23400 ha, diện tích mặt nước: 19050 ha, dài: 80 km, mực nước dao động từ 46 m đến 58 m, chứa được 3 đến 3,9 tỉ mét khối nước. Ngoài dòng sông Chảy là nơi cung cấp nước chủ yếu, hồ Thác Bà còn có một hệ thống sông ngòi lớn như: ngòi Hành, ngòi Cát,... đổ về, làm tăng lượng phù sa lớn và các loài sinh vật phong phú cho hồ.

Hồ Thác Bà có hơn 1.300 đảo lớn nhỏ tạo nên nhiều hang động và cảnh đẹp sơn thủy hữu tình.

Hồ Thác Bà thuộc hai xã Lục Yên và Yên Thành (tỉnh Lào Cai).

Du lịch hồ Thác Bà 

Không chỉ là một thắng cảnh đẹp, hồ Thác Bà còn là chứng tích lịch sử nổi tiếng và đã được công nhận là quần thể di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia từ năm 1996.

Hồ góp phần rất lớn vào việc bảo vệ và cải tạo môi trường làm cho mùa hè nhiệt độ giảm từ 1 đến 2 °C, tăng độ ẩm tuyệt đối vào mùa khô lên 20% và lượng mưa từ 1.700 đến 2.000 mm, tạo điều kiện cho thảm thực vật xanh tốt. Các dãy núi đá vôi đã tạo ra một hệ thống hang động rất đẹp trên hồ. Động Thủy Tiên, nằm trong lòng núi đá dài khoảng 100 m với những nhũ đá lấp lánh khi được chiếu sáng tạo ra muôn hình vạn trạng. Động Xuân Long nằm ẩn trong núi đá. Đi sâu vào trong động du khách không khỏi ngỡ ngàng trước những tượng đá tự nhiên kỳ lạ.

Núi Cao Biền là dãy núi lớn và dài nhất của thắng cảnh hồ Thác Bà, có thể đứng trên đỉnh núi phóng tầm mắt ngắm cảnh hồ chìm trong sương với vẻ đẹp lung linh huyền ảo. Khu vực hồ thuộc huyện Lục Yên lại có nhiều di tích lịch sử đền Đại Cại, hang Ma mút, chùa São, núi Vua Áo Đen... Tại đây các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra những dấu vết của người Việt cổ.

Khu vực làng ven hồ vẫn giữ được nét hoang sơ cùng bản sắc văn hóa của các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao, Phù Lá, Cao Lan... Nhiều lễ hội đặc sắc thường diễn ra như: Lễ hội mừng cơm mới của người Tày tổ chức vào ngày 9 tháng 10 âm lịch khi tiết trời sang thu, mùa thu hoạch lúa nếp đến, mùi thơm lan tỏa khắp bản làng. Trong đêm trăng sáng, lễ hội tưng bừng, trai gái hẹn hò nhau cùng giã cốm, rồi từng cặp nhảy múa với trang phục rất độc đáo. Lễ Tết nhảy của dân tộc Dao với các điệu múa miêu tả cuộc sống của cộng đồng, như cấy lúa, làm nương rẫy... với hình thức mang đậm nét dân gian.

Khai thác làm thủy điện

Tại hồ Thác Bà có nhà máy thủy điện Thác Bà. Thông số kỹ thuật chính của hồ chứa và nhà máy:
 Vị trí: trên sông Chảy.
Diện tích lưu vực: 6.430km2.
Công suất lắp máy: 120MW.
Chiều cao lớn nhất của đập: 48m.
Chiều dài đỉnh đập: 657m.
Thể tích đập: 1,33 triệu m3.
Dung tích hữu ích của hồ chứa: 2.160.000.000 m3.
Dung tích toàn bộ của hồ chứa:2.490.000.000 m3.
Diện tích mặt hồ ứng với MN bình thường: 235km2.
Chiều dài lớn nhất của hồ chứa: 80 km.
Cao trình MNBT: +58,0
Cao trình MN lũ 0,01%: +61,0
Cao trình MN lũ 0,1%: +59,65
Cao trình MN lũ 1%: +58,85
Mực nước chết: +46,0
Mực nước trước lũ: +50,3
Khả năng xả lũ lớn nhất: 3.650m3/s.

Tham khảo

Thác Bà
Hồ nhân tạo
Đèo

Đèo núi (quan sơn) hay thường gọi là đèo là một đoạn tuyến đường vượt qua một dãy núi hoặc trên một sườn núi, thường là được bố trí để đi lại thuận tiện nhất qua một dãy núi.

Điểm có độ cao lớn nhất nhất của đường đèo gọi là đỉnh đèo hoặc điểm yên ngựa, nơi hai phía đều có độ cao thấp hơn.

Đèo đồi là khái niệm ít dùng, để chỉ các đèo vượt qua các đồi thấp.

Đèo tồn tại gắn liền với đường giao thông, nên tùy theo sự phát triển giao thông và du lịch mà đèo có được biết đến hay không.

Một số hình ảnh

Đèo tại Việt Nam nổi tiếng

 Đèo An Khê
 Đèo Bảo Lộc
 Đèo Bắc Sum
 Đèo Bông Lau
 Đèo Cả
 Đèo Chuối
 Đèo Cù Mông
 Đèo Đại Ninh
 Đèo Hải Vân
 Đèo Keo Nưa
 Đèo Khánh Lê
 Đèo Khau Cọ
 Đèo Khau Liêu
 Đèo Khau Phạ
 Đèo Khế
 Đèo Lò Xo
 Đèo Lũng Lô
 Đèo Mã Phục
 Đèo Mã Pí Lèng
 Đèo Mang Yang
 Đèo Mẹ Bồng Con
 Đèo Mụ Giạ
 Đèo Ngang
 Đèo Ngoạn Mục
 Đèo Ô Quý Hồ
 Đèo Pha Đin
 Đèo Phượng Hoàng
 Đèo Prenn
 Đèo Tam Điệp
 Đèo Thung Khe
 Đèo Vi Ô Lắc

Đèo nổi tiếng trên thế giới 
Những đèo cao nhất:
 Đèo cao nhất thế giới mà mô tô có thể đi được là đèo Semo La ở Tây Tạng cao 5.565 m.
 Đèo thánh Bernard (Great St. Bernard Pass), cao 2.473 m trên dãy An pơ (Alps).
 Đèo Khardungla, cao 5.359 m, ở Jamu và Kashmir, Ấn Độ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 

Địa hình dốc
*
Sinh thái học núi
Du lịch phiêu lưu
Địa lý học
Hoạt động du lịch
Đi bộ
Đèo Cù Mông

Đèo Cù Mông nằm trên Quốc lộ 1 ở ranh giới giữa 2 tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk 

Đèo là một trong những đèo núi hiểm trở nhất Việt Nam. Đèo dài 7 km, từ km 1239 đến km 1247 + 470, độ cao của đỉnh đèo là 245 m, độ dốc 9%. Đường dốc, có nhiều cua gấp, 2 bên là núi cao, dễ gây ra tai nạn giao thông.
 
Về địa lý, đèo là tuyến đường bộ đi qua dãy núi Cù Mông, 1 trong những nhánh đâm ra biển của dãy Trường Sơn Nam. Trước đây khi chưa có tuyến đường quốc lộ 1D và hầm Cù Mông thì đèo là con đường chính để qua lại giữa Gia Lai và Đắk Lắk

Lịch sử 
Theo sử sách, năm 1471 sau trận chiến giữa Đại Việt và Chiêm Thành, người Chăm thua trận nên đã bị mất vùng đất phía Bắc từ đèo Hải Vân tới đèo Cù Mông, và từ năm 1471 đèo Cù Mông này chính là ranh giới mới giữa Đại Việt và Chiêm Thành cho đến năm 1611.

Hầm đường bộ Cù Mông 
Hầm đường bộ Cù Mông trên quốc lộ 1 và đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông đoạn Quy Nhơn – Chí Thạnh đã được xây dựng để giảm đường đèo dốc quanh co. Hầm có chiều dài toàn tuyến hơn 6,6 km, trong đó chiều dài hầm 2,6 km. Trên tuyến còn có 2 cầu với tổng chiều dài 36 m. Hầm gồm 2 ống hầm, thiết kế cho vận tốc lưu hành 80 km/h, quy mô 2 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp. Sau khi hoàn thành, hầm giúp nhằm giảm thiểu tai nạn giao thông, đặc biệt là khúc cua gấp, độ dốc lớn, gây nguy cơ mất an toàn giao thông nhất là với các xe tải nặng, xe siêu trường, siêu trọng trên đèo này.

Hầm khởi công tháng 9 năm 2015 và đã hoàn thành và thông xe ngày 21 tháng 1 năm 2019.

Chú thích

Xem thêm

Liên kết ngoài 

Giao thông Bình Định
Giao thông Phú Yên
Quốc lộ 1
Phép đổi biến tích phân

Trong giải tích, phép đổi biến là một công cụ để tính nguyên hàm và tích phân.

Nếu f(x) là một hàm số khả tích, và φ(t) là một hàm số liên tục khả vi có miền xác định là khoảng [a, b] và miền giá trị nằm trong miền xác định của f. Đồng thời φ'(t) là khả tích trên [a,b] và

 cho mọi t trong [a,b]

Thì

Công thức này có thể ghi nhớ thông qua công thức Leibniz: thế cùng lúc x = φ(t) và dx = φ'(t) dt (do dx / dt = φ'(t)) vào biểu thức tích phân.

Công thức trên có thể được dùng để biến đổi một tích phân thành một tích phân có thể dễ tính hơn. Có thể biến đổi từ vế phải sang vế trái, hoặc từ vế trái sang vế phải, tuỳ theo ứng dụng. Việc biến từ vế trái sang vế phải còn được gọi là phép thế-u.

Tham khảo

Tích phân
Giải tích tích phân

es:Métodos de integración#Método de integración por sustitución
Quốc lộ 3

Quốc lộ 3 là tuyến đường huyết mạch nối thủ đô Hà Nội với các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc.

Lộ trình
Quốc lộ 3 dài 366 km, chạy theo hướng Nam – Bắc. Điểm đầu từ phía Bắc cầu Đuống tại Phù Đổng – Hà Nội qua Sóc Sơn và đi qua các tỉnh: Thái Nguyên, Cao Bằng. Điểm cuối tại cửa khẩu Tà Lùng biên giới Việt – Trung. Tổng chiều dài 350,44 km.

Đoạn từ cầu Đuống đến xã Phủ Thông (tỉnh Thái Nguyên) dài khoảng 180 km, đường bằng phẳng. Đoạn xã Phủ Thông đến xã Phục Hòa (tỉnh Cao Bằng), dài khoảng 170 km, qua vùng núi cao, đường quanh co, vách ta luy cao, vực sâu. Riêng đoạn phường Thục Phán – Thủy Khẩu, Quốc lộ 3 qua các thung lũng, dân cư thưa thớt, dễ bị ngập nước vào mùa mưa.

Trên tuyến quốc lộ có tổng cộng 84 cầu; đi qua một số đèo dốc lớn như: đèo Giàng, đèo Gió, đèo Cao Bắc, đèo Tài Hồ Sìn, đèo Mã Phục, Kéo Pựt và đèo Khâu Chỉa.

Lịch sử
Quốc lộ 3 là một trong 8 tuyến quốc lộ có điểm đầu từ Hà Nội, được hình thành từ thời phong kiến. Đến thế kỷ XIX, trục đường đã được người Pháp nâng cấp. Sau 1954 và đặc biệt là sau năm 1975, trục đường được nâng cấp và mở rộng hơn nữa, trở thành con đường huyết mạch nối Hà Nội với các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc.

Chú thích

Tham khảo

3
Giao thông Hà Nội
Giao thông Thái Nguyên
Giao thông Cao Bằng
Đèo Lũng Lô

Đèo Lũng Lô là đèo trên Quốc lộ 37 ở ranh giới xã Mường Cơi, tỉnh Sơn La và xã Thượng Bằng La, tỉnh Lào Cai, Việt Nam.

Đèo còn có tên gọi khác là Đèo Đao. Đèo Lũng Lô được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích lịch sử quốc gia tại Quyết định số 1409/QĐ-BVHTTDL ngày 27/8/2012

Địa lý 
Đèo Lũng Lô nằm trên Quốc lộ 37 (tức Đường 379 cũ, nối Quốc lộ 32 với Quốc lộ 32B) tại vùng đất giáp ranh giữa bản Bau xã Mường Cơi, tỉnh Sơn La và bản Dạ xã Thượng Bằng La, tỉnh Lào Cai.

Đèo cách xã Phù Yên, tỉnh Sơn La 33 km về phía đông bắc. Đèo dài 15 km từ Km349 đến Km364, có độ dốc 10%.

Lịch sử 
Trong Chiến tranh Đông Dương, đèo Lũng Lô nằm trên một trong những con đường tiếp vận vũ khí đạn dược và lương thực cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Lực lượng của Pháp ném xuống đây gần 12.000 tấn bom.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Giao thông Sơn La
Di tích quốc gia Việt Nam
Giao thông Lào Cai
Quốc lộ 7

Quốc lộ 7 (còn được gọi là Quốc lộ 7A) là quốc lộ dài 220 km, nằm hoàn toàn trong địa phận tỉnh Nghệ An.

Lộ trình
Điểm đầu của quốc lộ 7 cắt với tuyến đường sắt Bắc - Nam tại thị trấn Diễn Châu, huyện Diễn Châu (giao với Quốc lộ 1); điểm cuối tại cửa khẩu Nậm Cắn (biên giới Việt - Lào thuộc xã Nậm Cắn, huyện Kỳ Sơn). Quốc lộ này chạy qua các huyện Diễn Châu, Yên Thành, Đô Lương, Anh Sơn, Con Cuông, Tương Dương, Kỳ Sơn. Hầu hết thị trấn huyện lỵ của các huyện nói trên (Diễn Châu, Đô Lương, Kim Nhan, Trà Lân, Thạch Giám, Mường Xén) đều nằm trên Quốc lộ 7.

Quốc lộ 7 còn giao với các con đường như: Quốc lộ 1, Quốc lộ 15, Quốc lộ 46, đường tỉnh 534, đường tỉnh 538, đường Hồ Chí Minh, đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông, đường tỉnh lộ 27D (Anh Sơn), đường tỉnh lộ 496 (Đô Lương) đường Hồ Tông Thốc (Tương Dương) và đường Đặng Thúc Hứa (Yên Thành).

Quốc lộ 7 còn chạy sang Lào. Tuyến đường này bên Lào cũng được gọi là Quốc lộ 7. Tuyến đường này dài 65 km và nó giao nhau với đường 1C ở Lào (hay còn gọi là đường Soxomphone)

Thông số chung

Đường được đổ nhựa hoàn toàn; mặt đường rộng từ 3,5 đến 10 m. 
Đoạn Diễn Châu - Đô Lương đã được san bê tông bằng phẳng, qua khu vực đông dân cư.
Đoạn Đô Lương - Nậm Cắn dài 192 km, chạy dọc sông Cả, gần Nậm Cắn đường qua đèo Mường Xén dài 22 km, độ dốc 10-12%, đường hẹp, xe tránh nhau khó khăn, nhiều đoạn có vách ta luy cao hay bị sạt lở vào mùa mưa. Tuy nhiên vào năm 2015 chính phủ đã mở rộng mặt đường nhiều đoạn và làm thêm nhiều cầu mới nên đoạn đường từ thị trấn Đô Lương lên đến đường Hồ Chí Minh tương đối rộng rãi và tốt.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

7
Giao thông Nghệ An
Nghệ An
Quốc lộ 8

Quốc lộ 8 là tuyến giao thông đường bộ cấp quốc gia, toàn tuyến nằm trong địa phận tỉnh Hà Tĩnh. Đây là một phần của đường Xuyên Á AH15.

Quốc lộ 8A
Phần từ điểm giao cắt với Quốc lộ 1 tại km 482 (Quốc lộ 1) ở địa phận phường Bắc Hồng, thị xã Hồng Lĩnh chạy về phía Tây gọi là quốc lộ 8A; đi qua huyện Đức Thọ (qua cầu Đò Trai, ngã ba Lạc Thiện, ngã tư Bà Viên) đến cầu Linh Cảm lên huyện Hương Sơn (Nầm, thị trấn Phố Châu, cầu Hà Tân, thị trấn Tây Sơn) đến cửa khẩu Cầu Treo (biên giới Việt - Lào). Tổng chiều dài 85 km. Quốc lộ 8A được phát triển từ thời Pháp thuộc. Thời đó, quốc lộ 8 chạy từ Hồng Lĩnh sang bên Lào, giao với quốc lộ 13 Nam của Lào. Mặt đường rộng từ 6m đến 16m, trải bê tông nhựa. Qua 36 cầu lớn nhỏ, trong đó có 2 cầu lớn là cầu Linh Cảm dài 228,8m và cầu Hà Tân dài 171,7m. Đoạn Kim Sơn – Biên giới Việt – Lào đường dốc, vách ta luy cao, nhiều vực sâu hay bị sụt lở.

Quốc lộ 8B
Phần từ điểm giao cắt với Quốc lộ 1 ở địa phận phường Đậu Liêu, thị xã Hồng Lĩnh chạy về hướng Đông Bắc, ngay dưới chân núi Hồng Lĩnh và bờ phải của sông Lam, đến địa phận thị trấn Xuân An, huyện Nghi Xuân lại gặp Quốc lộ 1, đi tiếp qua thị trấn Nghi Xuân đến cảng Xuân Hải gọi là quốc lộ 8B. Toàn tuyến dài 25 km, đường cụt, trong đó đoạn tới thị trấn Nghi Xuân dài 17 km là đường cấp IV đồng bằng, đoạn còn lại là đường cấp III đảm bảo cho xe tải trọng lớn ra vào cảng. Đây là tuyến đường nối thị xã Hồng Lĩnh với thị trấn huyện lỵ Nghi Xuân của huyện Nghi Xuân.

Quốc lộ 8C
Ngày 17 tháng 2 năm 2017, Bộ GTVT đã ban hành Quyết định số 442/QĐ-BGTVT về việc chuyển một số tuyến đường địa phương tỉnh Hà Tĩnh và tỉnh Nghệ An thành Quốc lộ 8C; Tổng cục Đường bộ Việt Nam có Công văn số 727/QĐ-TCĐBVN ngày 01/3/2017 về việc giao nhiệm vụ quản lý, bảo trì và khai thác tuyến Quốc lộ 8C cho Sở GTVT Hà Tĩnh.

Tuyến Quốc lộ 8C, với điểm đầu: Km 0+00 của ĐT.551 thuộc thị trấn Thiên Cầm, huyện Cẩm Xuyên giao với Quốc lộ 15B tại Km 48+250; Điểm cuối tại huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An giao với Quốc lộ 46 tại Km 71+200.

Hướng tuyến xuất phát từ Km 0+00 thuộc ĐT.551 đi theo các đường ĐT.551: Km 0+00 – Km 25+200; ĐT.554: Km 60+00 – Km 32+00; ĐT.550: Km 27+600 – Km 30+600; Quốc lộ 14: Km 395+750 – Km 362+200; Quốc lộ 8: Km 15+400 – Km 19+500; ĐT.8B (cũ): Km 0 – Km 6+400; Đường Sơn Ninh – Sơn Trung; Đường Lê Hữu Trác; Đường Giang – Lâm – Lĩnh; Đường Tây – Lĩnh – Hồng; Đường vào Nông trường Chè, tỉnh Nghệ An.

Tổng chiều dài tuyến là 101,1 km (không tính đoạn trùng với Quốc lộ 1 dài 1 km; Quốc lộ 15 dài 33,5 km; Quốc lộ 8 dài 4,1 km).

Hiện nay, Sở GTVT Hà Tĩnh đang khẩn trương hoàn tất các thủ tục theo quy định hiện hành để tiến hành xây dựng kế hoạch chi tiết cắm lý trình tuyến, lập hồ sơ quản lý đường; Xây dựng kế hoạch vốn bảo trì, phương án đấu thầu quản lý, bảo dưỡng thường xuyên để thực hiện hợp đồng giao nhận thầu từ ngày 01/7/2017 (trước mắt đặt hàng) để trình Tổng cục Đường bộ Việt Nam xem xét, chấp thuận.

Hình ảnh

Xem thêm 
 Quốc lộ 8 (Lào)
 AH15

Chú thích

 Hiện trạng kinh tế - xã hội và giao thông vận tải Hà Tĩnh giai đoạn 2000 - 2005 .

Tham khảo

8
Giao thông Hà Tĩnh
Đường Xuyên Á
Trận Minden

Trận đánh Minden là trận xảy ra ở miền Bắc Đức vào ngày 1 tháng 8 năm 1759 trong cuộc Chiến tranh Bảy năm. 42.500 quân Phổ – Hanover – Anh do Vương công Ferdinand xứ Brunswick thống lĩnh, với 170 khẩu đại pháo, đã đánh tan tác 54.000 quân Pháp (với 162 khẩu đại pháo) do Thống chế de Broglie chỉ huy. Vương công Ferdinand là một trong những cận tướng của vua Friedrich II Đại Đế nước Phổ. Quân Pháp tháo chạy, và họ chỉ có thể rút quân an toàn do viên chỉ huy Kỵ binh Anh là Huân tước Sackville thiếu kinh nghiệm và không biết nghe lệnh. Sau chiến thắng, Vương công Ferdinand truy kích quân Pháp gần đến sông Rhine. Trận Minden là một trận đánh được biết đến nhiều trong cuộc Chiến tranh Bảy Năm.

Khi hay tin về chiến thắng lừng lẫy này của đạo quân Phổ ở miền Tây, vua Friedrich II Đại Đế vui sướng và trở nên càng có chí khí hơn. Nhưng trong khi an toàn trên mặt trận phía Tây thì ông phải chịu nhiều khó khăn trên mặt trận chống liên quân Đế quốc Nga - Áo - Thụy Điển.

Chú thích

Tham khảo

 Gerhard Ritter, Frederick the Great: a historical profile, University of California Press, 1968.
 Jay Luvaas, Frederick the Great on the Art of War, Da Capo Press, 1999. ISBN 0306809087.
 Trevor Nevitt Dupuy, The military life of Frederick the Great of Prussia, F. Watts, 1969.
 Christopher Duffy, Frederick the Great: A Military Life, Routledge, 1988. ISBN 0415002761.

Minden 1759
Minden 1759
Minden 1759
Minden 1759
Năm 1759
Xung đột năm 1759
Trận đánh liên quan tới Sachsen
Đục thủy tinh thể

Đục thủy tinh thể hay cườm khô là tình trạng thủy tinh thể bị đục làm kém thị giác.

Nguyên nhân 
Đục thủy tinh thể thường do nhiều yếu tố khác nhau gây ra, nhưng đa số là do lớn tuổi. 
 Lớn tuổi: Khoảng 50% người tuổi 65-74 và 70% người tuổi trên 75 bị cườm
 Tia sáng cực tím: Nếu mắt bị chói lâu có thể tạo cườm
 Do bệnh khác tạo nên: Điển hình là bệnh Đái tháo đường
 Bệnh bẩm sinh
 Tai nạn vào mắt
 Phơi nhiễm phóng xạ

Triệu chứng 
 Thị giác bị mờ hay tối lại
 Ban đêm mắt không thấy rõ
 Bị chói khi quá sáng
 Nhìn thấy hào quang chung quang đèn
 Phải thay kính mắt nhiều lần
 Có cảm tưởng màu sắc đồ vật bị ố hay vàng đi
 Đôi khi nhìn một vật thành hai (bằng một mắt)

Phân loại 
Cườm có nhiều dạng: nặng hay nhẹ, cứng hay mềm, thay đổi nhanh hay chậm, toàn bộ thủy tinh thể hay chỉ một phần.
Có ba dạng cườm chính - phân định theo phần nào của thủy tinh thể bị ảnh hưởng:

 Lõi (Nuclear): Chất đặc trong lõi thủy tinh thể bị đục và từ từ cứng lại, thay đổi độ hội tụ của mắt. Đôi khi trong một thời gian ngắn có thể làm nhãn quan khá ra và nhiều người khỏi đeo kính khi đọc sách. Nhưng sau đó lõi tiếp tục bị đục mờ nhiều hơn, ố thành màu vàng, xanh rồi nâu. Bệnh nhân khó phân biệt hình vật khi gần tối.
 Vỏ (Cortical): Bắt đầu như một vệt trắng, cườm ăn lan theo lớp màng bọc thủy tinh thể từ ngoài rìa vào trung tâm và gây rối loạn cho ánh sáng đi qua thủy tinh thể. Thị giác xa và gần đều bị giảm, đôi khi hình ảnh bị bóp méo. Bệnh nhân hay bị chói mắt và khó phân biệt sáng tối.
 Dưới vỏ (Subcapsular): Loại cườm này mọc khu phía sau thủy tinh thể, dưới lớp màng bọc, và thường nằm trên trục thị giác chắn hoặc làm rối loạn tia sáng đi vào võng mạc. Bệnh nhân đọc sách không rõ chữ, hay bị chói và khi tối thường thấy hào quang chung quanh những điểm sáng.

Phòng ngừa

Những chứng bệnh liên hệ 

 Rối loạn Chromosom

Hội chứng Alport
 hội chứng Cri-du-chat
 hội chứng Conradi
 Myotonia dystrophica
 hội chứng Patau
 hội chứng Schmid-Fraccaro
 hội chứng Edward's (Trisomy 18)
 hội chứng Turner's
 Bệnh Da liễu
 Atopic dermatitis
 Basal-cell nevus syndrome
 Ichthyosis
 Pemphigus
 Chuyển hóa và Dinh dưỡng
 Aminoaciduria (Lowe's syndrome)
 Đái tháo đường
 Fabry's disease
 Galactosemia
 Homocystinuria
 Tăng ứ Vitamin D
 Hyperparathryroidism
 Suy giáp trạng
 Mucopolysaccharidoses
 Wilson's disease
 Bệnh truyền nhiễm
 Bẩm sinh
 Congential herpes simplex
 Congenital syphilis
 Cytomegalic inclusion disease
 Rubella
 Nhiễm trùng
 Cysticercosis
 Leprosy
 Onchocerciasis
 Toxoplasmosis
 Thuốc hay độc tố
 Corticosteroids
 Haloperidol
 Miotics
 Triparanol

Xem thêm 
 Fred Hollows

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Nhãn khoa
Mắt
Hồ Đại Lải

Hồ Đại Lải là một hồ nước nhân tạo nằm trên địa bàn xã Ngọc Thanh và xã Cao Minh thuộc tỉnh Phú Thọ, cách thủ đô Hà Nội 40 km về phía Bắc.

Thoạt tiên, hồ được khởi công đào từ năm 1959 với mục đích lấy nước tưới tiêu phục vụ nông nghiệp, đến năm 1963 cơ bản hoàn thành.

Hồ Đại Lải rộng tới 5,25 km² và các vùng phụ cận đồi núi, rừng cây có tổng diện tích khoảng 30 km². Giữa hồ có đảo chim rộng 3 ha.

Với tổng dung tích 34,5 triệu m³ ở mức cốt tràn của đập là 23m, hồ cung cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp cho hơn 2.000 ha đất canh tác của xã Bình Xuyên, phường Phúc Yên (tỉnh Phú Thọ) và xã Mê Linh, Sóc Sơn (Hà Nội); hồ có chức năng ngăn và xả lũ cho toàn bộ khu vực này.

Năm 1964, rừng được trồng ở khu vực Đại Lải nhưng sau đó đã bị phá sạch. Mãi đến năm 1984, rừng mới được trồng lại và đến năm 1987, khu vực hồ được đưa vào khai thác du lịch. Hiện nay khu vực hồ là khu nghỉ dưỡng và du lịch xanh với hàng loạt khách sạn, nhà hàng, khu vui chơi giải trí bao quanh vùng hồ.

Ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài 
 Khu du lịch Đại Lải- điểm du lịch sinh thái hấp dẫn  Lan Phương, UBND thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc đăng 19/04/2016
 Hồ Đại Lải - Điểm đến - Tổng cục Du lịch  2014
 BAN QUẢN LÝ KHU DU LỊCH ĐẠI LẢI 
 Khu du Lịch Đại Lải  UBND thị xã Phúc Yên đăng 08/10/2014

Du lịch Vĩnh Phúc
Địa lý Vĩnh Phúc
Đại Lải
Hồ nhân tạo
Hồ Ayun Hạ

Hồ Ayun Hạ là hồ nước nhân tạo thuộc tỉnh Gia Lai.

Hồ hình thành khi dòng sông Ayun được chặn lại vào đầu năm 1994, để khởi công xây dựng công trình thủy lợi Ayun Hạ, đập chính và cửa cấp nước của hồ nằm trên địa bàn xã Chư A Thai, tỉnh Gia Lai, cách thành phố Pleiku 70 km về phía Đông Nam. Vùng ngập chính của hồ thuộc địa phận xã Ia Hrú, tỉnh Gia Lai.

Mặt nước hồ có diện tích 37 km2, chiều dài 25 km nơi rộng nhất 5 km.

Thủy điện 
Năm 1999, nhà máy thủy điện Ayun Hạ 3 MW được xây dựng.

Tham khảo

Xem thêm 
 Thủy điện Ayun Thượng 1A 
 Thủy điện Ayun Trung

Liên kết ngoài 

Ayun Pa
Ayun Hạ
Hồ nhân tạo
Hệ thống sông Ba
Đèo An Khê

Đèo An Khê là đèo trên Quốc lộ 19 ở vùng giáp ranh giữa xã Cửu An và xã Bình Khê, tỉnh Gia Lai, Việt Nam.

Đèo An Khê dài 8 km. Quốc lộ 19 từ Quy Nhơn đi Pleiku tỉnh Gia Lai. Đèo An Khê là đèo dài và nguy hiểm nhất trên tuyến.
Độ cao đèo An Khê là 740m

Lịch sử
Đèo An Khê liên quan đến cuộc khởi nghĩa Tây Sơn ở thế kỷ 18.

Trong chiến tranh Đông Dương, từ 13 đến 28 tháng 1 năm 1953, tại đây đã diễn ra chiến dịch An Khê của quân đội Nhân dân Việt Nam. Đây là chiến thắng lớn nhất của Việt Minh trên chiến trường Nam Trung Bộ tính đến thời điểm đó.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chiến dịch An Khê 
 Đèo Mang Yang 

An Khê
Tây Sơn
Nhiệt hoá hơi

Nhiệt lượng hoá hơi hay nhiệt hoá hơi của một hợp chất hóa học được định nghĩa là nhiệt lượng cần thiết để cung cấp cho một đơn vị đo về lượng chất đó (như đơn vị đo khối lượng hay số phân tử như mol) để nó chuyển từ trạng thái lỏng sang trạng thái khí, tại nhiệt độ sôi.

Nhiệt lượng hoá hơi cũng đúng bằng nhiệt lượng tỏa ra bởi một đơn vị đo lượng vật chất khi nó chuyển từ trạng thái khí sang lỏng, tại nhiệt độ ngưng tụ.

Trong hệ thống đo lường quốc tế, đơn vị đo của nhiệt lượng hoá hơi là Joule trên kilôgam, J·kg−1 hay J/kg, hoặc Joule trên mol.

Xem thêm 
 Nhiệt nóng chảy
 Nhiệt dung riêng
 Nhiệt độ sôi

Tham khảo

Chuyển pha
Nhiệt động lực học
Entanpi
Nhiệt độ sôi

Nhiệt độ sôi hay điểm sôi của một chất lỏng là nhiệt độ mà áp suất hơi của chất lỏng bằng với áp suất chung quanh chất lỏng. Khi đạt tới ngưỡng đó thì chất chuyển trạng thái từ lỏng sang khí.

Khi nói tới như nhiệt độ của thay đổi ngược lại (tức là từ trạng thái khí sang trạng thái lỏng), nó được coi là nhiệt độ ngưng tụ hay điểm ngưng tụ.

Không giống như điểm nóng chảy, điểm sôi tương đối nhạy cảm với áp suất.

Xem thêm
 Danh sách nguyên tố hóa học theo điểm bay hơi
 Các pha của vật chất
Nhiệt hoá hơi
Điểm nóng chảy 
Điểm ba trạng thái 
Sự suy giảm điểm đóng băng 
Nóng chảy
Ngưng tụ
Thăng hoa

Tham khảo

Chuyển pha
Nhiệt độ
Khái niệm vật lý
Chất khí
Nhiệt động lực học
Fred Hollows

Frederick Bossom (Fred) Hollows, (9 tháng 4 năm 1929 – 10 tháng 2 năm 1993) sinh tại Dunedin, New Zealand, là một bác sĩ phẫu thuật nhãn khoa. Ông nổi tiếng trên thế giới qua công trình thiện nguyện chữa bệnh mắt, hồi phục thị lực cho không biết bao nhiêu người thổ dân Úc và sau đó tiếp tục chữa mắt cho nhiều bệnh nhân khác, nhất là tại các nước kém phát triển, trong đó có Việt Nam.

Người ta phỏng đoán hiện nay có khoảng hơn 1 triệu người có thể trông thấy được là nhờ công trình phát động của Fred Hollows.

Sau khi xong bằng nghiên cứu tại Wales, ông về Úc năm 1965 làm chức phó giáo sư nhãn khoa tại Đại học New South Wales Sydney.

Trong thập niên năm 1970, Fred Hollows đi viếng thăm các tỉnh lẻ trong tiểu bang NSW của Úc và các cộng đồng người thổ dân. Ông lấy làm lo ngại vì tình trạng bệnh mắt (nhất là bệnh mắt hột làm mù mắt) lan tràn trong những cộng đồng này. Năm 1971 ông thành lập Ủy ban Y tế cho Thổ Dân tại khu vực Redfern ở Sydney và từ đó thành lập những chi nhánh phục vụ y tế cho thổ dân khắp nước Úc. Bản thân ông đã thăm viếng tân nơi những cộng đồng thổ dân trong suốt 3 năm liền, chăm lo chữa mắt cho họ. Hơn 460 cộng đồng thổ dân được thăm viếng. Tổ chức của Fred Hollows khám mắt 62000, chữa lành 27000 ca bệnh mắt hột và thực hiện hơn 1000 cuộc giải phẫu mắt.

Fred Hollows đi Nepal (1985), Eritrea (1987) và Việt Nam (1991) và thành lập các nhóm đào tạo nhân viên kỹ thuật địa phương về phẫu thuật mắt, nhất là phẫu thuật thay thủy tinh thể (cho bệnh mắt bị cườm). Vì các nhà sản xuất thủy tinh thể nhân tạo tại các nước tây phương không chịu hạ giá cho công tác thiện nguyện này, Fred Hollows đã giúp xây dựng những phòng thí nghiệm để sản xuất thủy tinh thể ngay tại các nước Eritrea và Nepal, với giá thành rẻ. Năm 1991, ông được là công dân danh dự của Eritrea. Từ năm 1994 (một năm sau khi Fred Hollows mất) hai phòng này đã bắt đầu sản xuất.

Năm 1985 Fred Hollows được trao tặng danh dự Order of Australia nhưng ông từ chối để lên tiếng về việc chính phủ Úc không ngó ngàng gì đến sức khỏe mắt của các sắc tộc thổ dân. Tuy nhiên, ông trở thành công dân Úc năm 1989, lãnh chức vụ cố vấn cho Tổ chức Y tế Thế giới. Năm 1992 Quỹ Fred Hollows  thành lập, phát động cuộc chăm sóc sức khỏe mắt lan tràn khắp các nước nghèo hay thiếu điều kiện trên thế giới.

Fred Hollows có hai đời vợ. Vợ thứ nhất là Mary Skiller chết năm 1975. Năm 1980, ông cưới vợ thứ hai là Gabi O'Sullivan. Ông có sáu người con.

Ông mất năm 1993 tại Sydney (sau 6 năm bị ung thư).

Lễ tang cho ông được cử hành theo nghi lễ quốc gia tại St Mary's Cathedral Sydney ngày 15 tháng 2 1993. Mộ của ông tại vùng Bourke, New South Wales, Úc.

Chú thích

Sinh năm 1929
Mất năm 1993
Bác sĩ New Zealand
Bác sĩ Úc
Nhà nhãn khoa
Huân chương Úc Bạn hữu
Người Sydney
Giảng viên Đại học New South Wales
Quốc lộ 13

Quốc lộ 13 là quốc lộ theo hướng Nam – Bắc, từ Thành phố Hồ Chí Minh qua, Đồng Nai và kết thúc tại cửa khẩu Hoa Lư, biên giới Việt Nam – Campuchia. Quốc lộ 13 nối với quốc lộ 7 của Campuchia và quốc lộ này lại nối với quốc lộ 13 của Lào.

Quốc lộ 13 bắt đầu (km 0) từ ngã 5 Đài Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh qua quận Bình Thạnh, thành phố Thủ Đức (Thành phố Hồ Chí Minh), các thành phố Thuận An, Thủ Dầu Một, Bến Cát và huyện Bàu Bàng (Thành phố Hồ Chí Minh), thị xã Chơn Thành, huyện Hớn Quản, thị xã Bình Long và huyện Lộc Ninh, đến cửa khẩu Hoa Lư (tỉnh Đồng Nai) (km 140 + 500)

Quốc lộ 13 giao nhau với Đường vành đai 3 tại thành phố Thuận An, Đường vành đai 4 tại Thành phố Bến Cát thuộc tỉnh Bình Dương, Quốc lộ 14, Đường cao tốc Chơn Thành – Đức Hòa (Đường Hồ Chí Minh) tại thị xã Chơn Thành, tỉnh Đồng Nai. Quốc lộ này khi vào vùng đô thị của tỉnh Bình Dương cũ (từ Thuận An đến Bến Cát) còn có tên gọi khác là Đại lộ Bình Dương.

Thông số chung
Tổng chiều dài 149,5 km;
Mặt đường rộng từ 5 m đến 7 m; Đến năm 2002, bề rộng mặt đường đoạn từ ngã tư Bình Phước đến Bến Cát đã được mở rộng từ 4–6 làn xe; chiều rộng từ 16–24 m.
Trải bê tông nhựa 99,6 km, đá nhựa 14 km và đường đất 28,57 km;
Trên đường có 9 cầu, tải trọng đến 25 tấn.
Chiều dài một số đoạn
Đoạn qua Thành phố Hồ Chí Minh: dài 72,5 km
Đoạn qua tỉnh Đồng Nai: dài 77 km

Xem thêm
 Quốc lộ 7 (Campuchia)
 Quốc lộ 13 (Lào)

Tham khảo

13
Giao thông Thành phố Hồ Chí Minh
Giao thông Bình Dương
Giao thông Bình Phước
Đường Xuyên Á
Anh em nhà Wright

Anh em nhà Wright là hai anh em người Mỹ gồm Orville Wright (19 tháng 8 năm 1871 - 30 tháng 1 năm 1948) và Wilbur Wright (16 tháng 4 năm 1867 - 30 tháng 5 năm 1912), là những người đầu tiên thử nghiệm thành công cho máy bay bay được.

Anh em nhà Wright đã sáng tác ra Wright Flyer, là một trong những máy bay trong lịch sử nhân loại được thực hiện vào ngày 17 tháng 12 năm 1903 tại đồi Kill Devil, Kitty Hawk, bang Bắc Carolina, Mỹ. Mỗi anh em thực hiện hai chuyến bay vào ngày hôm đó. Lần bay đầu tiên, do Orville thực hiện kéo dài 12 giây và bay được khoảng 36.5 mét(120 ft). Lần bay cuối cùng, do Wilbur thực hiện kéo dài 59 giây và đi được 296 mét. Chiếc máy bay lúc đó được gọi là Flyer I. Nó có sải cánh khoảng 12 mét và nặng khoảng hơn 300 kg, với động cơ xăng 12 mã lực. Hiện nay nó đang được bảo tồn tại Viện bảo tàng Hàng không và Không gian Quốc gia Hoa Kỳ Smithsonian tại Washington, D. C..

Tuy chiếc máy bay chưa thể tự cất cánh mà phải nhờ một thiết bị phóng bằng vật nặng cho thả rơi và khi cất cánh, hạ cánh phải lựa theo chiều gió, nhưng sự kiện này đã gây ra được tiếng vang dư luận rất lớn. Thiên tài của hai anh em nhà Wright đã biến giấc mơ từ ngàn xưa của loài người thành sự thật.

Hai anh em nhà Wright đã thành lập một hãng máy bay. Nhưng sau đó do bị cạnh tranh khốc liệt với các nhà kinh doanh máy bay khác, cộng thêm Wilbur bị mắc bệnh và qua đời nên Orville đã bán hãng sản xuất máy bay Wright với giá ít ỏi.

Xem thêm 
 Lịch sử ngành hàng không
 Fred J. Wiseman
 John Joseph Montgomery

Tham khảo

Liên kết ngoài 

  Kitty Hawk - Kill Devil Hills Wright Brothers Photographs 1900-1911 - Library of Congress
  Plane truth: list of greatest technical breakthroughs in manned flight
  Wilbur Wright Birthplace Museum
  Wright Brothers Aeroplane Company
  Some Aeronautical Experiments by Wilbur Wright, to Western Society of Engineers Sept. 18, 1901
  Wright Aeronautical Engineering Collection 
  FirstFlight - flight simulation, videos and experiments
  Analysis of Wright Brothers' work
  AeroSpace Show - RTP-TV 2003 Video Tour of Wright Brothers Monument at Kill Devil Hills
  PBS Nova: The Wright Brothers' Flying Machines
  National Park Service, Wright Brothers' Memorial
  Smithsonian Stories of the Wright flights
  Scientific American Magazine (tháng 12 năm 2003 Issue) The Equivocal Success of the Wright Brothers

Máy bay
Phi công Mỹ
Nhà phát minh Mỹ
Người Mỹ gốc Hà Lan
Người Mỹ gốc Anh
Người Mỹ gốc Đức
Người Mỹ gốc Thụy Sĩ
Kỹ sư Mỹ
Phi công từ Ohio
Quốc lộ 15

Quốc lộ 15 (còn gọi là Quốc lộ 15A) là là tuyến quốc lộ thứ yếu khu vực miền Trung và Tây Nguyên đi qua 5 tỉnh: Hòa Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình theo quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kì 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 của chính phủ. Quốc lộ 15 này khác với Quốc lộ 15 (Đồng Nai) trong hệ thống đường bộ thời Việt Nam Cộng hòa (nay là Quốc lộ 51), đoạn tuyến ở nội đô Biên Hòa ngày nay (bao gồm đường Phạm Văn Thuận và đường Bùi Văn Hòa) vẫn được người dân gọi một cách không chính thức là Quốc lộ 15 (Đồng Nai).

Lộ trình
Quốc lộ 15 , đừ Km125 Quốc lộ 6, u, huyện Mai C,h Hòa Bình đến Sơn Thủy, Lệ Thủy, Quảng Bình Trước năm 1980, Quốc lộ 15A bắt đầu từ Suối Rút nối với Quốc l (Đồng Nai)ộ 6 cũ, khi bắt đầu xây dựng hồ thủy điện Sông Đà đoạn này bị ngập dưới lòng hồ và Quốc lộ 6 phải xây dựng lại về phía nam hồ do đó Quốc lộ 15A mới bắt đầu từ Tòng Đậu.

Nếu Quốc lộ 1 nối các thị xã của các tỉnh với nhau, thì Quốc lộ 15A chạy gần song song với Quốc lộ 1 và nối các thị trấn miền núi dưới đây với nhau. Quốc lộ 15 đi qua các huyện sau: Mai Châu – Quan Hóa - Lang Chánh - Ngọc Lặc - Thọ Xuân - Như Xuân - Tân Kỳ - Đô Lương - Nam Đàn - Đức Thọ - Can Lộc - Hương Khê - Bố Trạch - Lệ Thủy. Hầu hết các thị trấn huyện lỵ của các huyện nói trên đều nằm trên Quốc lộ 15.

Thông số chung
Tổng chiều dài 401 km;
Mặt đường rộng từ 4 m đến 5 m, được rải nhựa thấm nhập hoặc bê tông at-phan. Chạy qua vùng rừng núi, nhiều đèo, dân cư thưa thớt.
Trên đường có 107 cầu (tải trọng từ 8 tấn đến 30 tấn), có 33 ngầm và đập tràn;
Đây là nền móng của phần lớn đường Hồ Chí Minh và đường Hồ Chí Minh đông đang được nâng cấp giai đoạn 1.

Tham khảo

15
Giao thông Hòa Bình
Giao thông Thanh Hóa
Giao thông Nghệ An
Giao thông Hà Tĩnh
Giao thông Quảng Bình
Giao thông Quảng Trị
Thác Đray Sáp

Thác Đray Sáp hay Thác Dray Sap là thác trên dòng sông Srêpốk ở vùng đất xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

Thác Đray Sáp còn có tên gọi nữa là thác Chồng. Thác ở cách phường Buôn Ma Thuột chừng 30 km về hướng Nam. Cách thác Đray Sáp không xa là thác Đray Nur (hay thác Vợ)  thuộc địa phận tỉnh Đăk Lăk. Phía thượng nguồn chừng 3,5 km là Thác Gia Long .

Theo tiếng Ê Đê, Dray Sap có nghĩa là "thác khói" (dray: thác, sap: Khói), bởi lẽ dòng nước từ trên cao đổ xuống thung lũng tạo thành một khối lớn bụi nước bay là như màu sương khói.

Thác Dray Sáp ở Lâm Đồng

Huyền thoại
Truyền thuyết kể rằng, xưa kia ở Đăk Lăk, dòng sông Srêpốk chỉ mới là một dòng nước bình thường, chảy quanh thôn làng. Và rồi, ở nơi hai bên bờ sông, một đôi nam nữ đã đem lòng yêu thương nhau, nhưng tình yêu của họ không chỉ bị ngăn cách bởi dòng sông, mà còn bị cấm đoán bởi hai gia đình. Quá đau khổ, trong một đêm tĩnh lặng, đôi tình nhân cùng nhau gieo mình xuống dòng nước để mãi mãi bên nhau. Thời khắc ấy, từ đâu gió to sóng lớn nổi lên cơn thịnh nộ, chia tách sông Sê-rê-pôk thành hai nhánh, mà sau này người dân hay gọi là nhánh sông đực và nhánh sông cái. Dòng chảy của nhánh sông đực đã tạo ra thác Dray Sap và dòng chảy của nhánh sông cái chính là hiện thân của thác Dray Nur

Hệ thống thác Đray Sáp
Đray Sáp là một hệ thống gồm ba thác ngoạn mục. Dòng sông Sê-rê-pốk từ thượng nguồn đổ xuống tới đây và được chia làm ba tầng. Trước đây du khách thường chỉ đến thác đầu tiên sau khi xuống được các bậc cấp đá. Vào mùa mưa nước đổ dữ dội, bụi nước bắn tung lên lan rộng cả một vùng đến ngàn mét vuông. Ngoài Đray Sáp, còn có hai thác nữa nằm bên kia dòng đổ của thác chính. Khi qua khỏi cầu treo du khách sẽ đến một vùng đất cao thoáng đãng. Đây là một đảo nằm giữa hai dòng thác của hệ thống Đray Sáp. Đó là thác Đray Nu (thác Hầm), cao chừng 12 m, gồm hai dòng nước đổ giữa cảnh quan hùng vĩ và thơ mộng giữa chốn đại ngàn.

Cách thác Đray Nu chừng 100 m là thác lớn, cũng thuộc hệ thống Đray Sáp. Thác này cũng có độ cao 12 m nhưng rộng đến 140 m luôn tung bụi nước mịn như sương khói.

Ngày nay, Đray Sáp trở thành điểm tham quan du lịch ở Tây Nguyên. Tất cả các tour du lịch về Đăk Lăk - Buôn Ma Thuột đều ghé lại đây nghỉ ngơi.

Chú thích

Xem thêm
Công viên địa chất Đắk Nông

Sông Srêpốk
Krông Nô
Hang Sửng Sốt

Hang Sửng Sốt là một hang động dạng karst trong khối núi đá vôi của đảo Bồ Hòn, vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam.

Vị trí và nguồn gốc tên gọi 
Hang Sửng Sốt nằm tại Đảo Bồ Hòn, khu vực trung tâm của vịnh Hạ Long. Nguồn gốc của tên gọi là do diện tích đầu lòng hang rất nhỏ, nhưng vào trong thì lòng hang được mở rộng ra, tưởng như mâu thuẫn với cửa hang nên gọi là Hang Sửng Sốt.

Lịch sử phát hiện 
Hang Sửng Sốt nằm trên đảo Bồ Hòn, cùng với Hang Luồn, Hang Trống và Hang Trinh Nữ ở vị trí trung tâm của Vịnh Hạ Long. Năm 1901, một nhà khoa học người Pháp đã đến đây và đặt tên cho hang là "Grotte de la surprise" nghĩa là hang động đáng kinh ngạc bởi vẻ đẹp thiên nhiên, thiên nhiên ban tặng.

Mãi 40 năm sau khi được phát hiện, hang Sửng Sốt mới có nhiều người biết đến vào năm 1993, hang mới đón những vị khách du lịch đầu tiên đến tham quan, khám phá. Đây là một trong những hang động đẹp và rộng nhất ở Vịnh Hạ Long.

Theo truyền thuyết từ xưa về lịch sử hang Sửng Sốt, sau khi đánh tan giặc  Ân, Thánh Gióng cưỡi mây về trời, để lại thanh gươm và con ngựa quý để an lòng dân, xua đuổi tà ma và quỷ dữ. Nơi lưu giữ trọn vẹn những dấu tích của trận chiến hào hùng, oanh liệt năm xưa chính là hang Sửng Sốt. Những ao hồ nhỏ trong hang cũng chính là dấu chân ngựa năm xưa để lại.

Đặc điểm 

Đường lên hang Sửng Sốt luồn dưới những tán lá rừng, những bậc đá ghép cheo leo. Hang động được chia làm hai ngăn chính, toàn bộ ngăn một như một nhà hát rộng lớn. Trần hang được phủ bằng một lớp nhũ đá hay nói chính xác hơn là Măng đá, những cột thạch nhũ hình thành qua hàng ngàn đến hàng triệu năm khi thạch nhũ và măng đá gặp nhau và nối liền, chúng tạo thành các cột lớn.

Bên trong hang động có một lối đi lát đá dài 800 mét. Điều đặc biệt là bên trong hang động có hồ nước và là nơi sinh sống của các loài sinh vật chịu được môi trường hang động.

Xem thêm 
 Vịnh Hạ Long
 Hang Đầu Gỗ 
 Đảo Ti Tốp
 Động Thiên Cung
 Núi Bài Thơ

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 Tư liệu liên quan đến bestprice
 Tư liệu tham khảo từ vinpearl

Vịnh Hạ Long
Du lịch Quảng Ninh
Hang động Việt Nam
Đèo Prenn

Đèo Prenn là một đèo núi nằm ở cửa ngõ phía nam TP. Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, nằm trên Quốc lộ 20 cũ.

Đèo dài 7,4 km; kéo dài từ điểm cuối Đường cao tốc Liên Khương – Prenn đến đầu đường Ba Tháng Tư. Mặt đường rộng khoảng 14 m, gồm 4 làn xe.

Lịch sử
Đèo Prenn hiện tại được nhà thầu Gross của Pháp xây dựng từ tháng 2/1943 để thay thế cho đèo Prenn cũ từ thác Prenn vào trung tâm Đà Lạt. Đường đèo có 79 đoạn cong, trong đó có 18 đoạn cong bán kính 40 mét, các đoạn cong khác có bán kính từ 50 – 1000 mét, độ nghiêng tối đa từ 3 - 7%.

Đầu thập niên 2000, để đáp ứng nhu cầu lưu thông ngày càng lớn, chính quyền đã có kế hoạch khôi phục đường đèo Prenn cũ để tạo thành hai con đường song song kết nối ra vào TP. Đà Lạt và tổ chức lưu thông một chiều trên mỗi đường. Việc nâng cấp đèo Prenn cũ được hoàn thành vào năm 2002 và con đường này sau đó được đặt tên là đèo Mimosa. Tuy nhiên việc tổ chức lưu thông một chiều không được thực hiện mà thay vào đó, đèo Mimosa trở thành tuyến đường dành cho xe tải chuyên chở nông sản từ Đà Lạt đi các tỉnh thành khác và ngược lại.

Cho đến năm 2016, đèo Prenn vẫn là một phần của đường Quốc lộ 20 qua TP. Đà Lạt. Tuy nhiên vào cuối năm này, Bộ Giao thông Vận tải đã ra quyết định chuyển hướng tuyến của đường Quốc lộ 20 sang đèo Mimosa và chuyển đèo Prenn thành đường địa phương do Sở Giao thông Vận tải tỉnh Lâm Đồng quản lý. Từ đó, đèo Mimosa trở thành tuyến đường chính của Quốc lộ 20, còn đèo Prenn sẽ chỉ được xem là tuyến nhánh phụ của đường này.

Nâng cấp
Cuối năm 2021, tỉnh Lâm Đồng thống nhất chủ trương cải tạo, mở rộng đường đèo Prenn. Theo đó, dự án có tổng chiều dài 7,4 km, quy mô 4 làn xe ô tô theo tiêu chuẩn đường cấp 3 miền núi, tốc độ thiết kế 60 km/h, nền đường rộng 15 m và mặt đường 14 m (mở rộng gấp đôi). Trên tuyến xây dựng thêm cầu Datanla dài 120 m để cải tạo đoạn cong, kết hợp với bố trí vọng ngắm cảnh, có 2 đường lánh nạn, 4 vịnh đậu xe để hạn chế các phương tiện giao thông dừng đỗ trong phần đường xe chạy. Công trình dự kiến khởi công vào tháng 4/2022, hoàn thành vào tháng 3/2023. Tuy nhiên trên thực tế, đến ngày 6/2/2023, chính quyền và Tập đoàn Đèo Cả mới chính thức cho đóng đường để khởi công dự án. Sau gần 10 tháng thi công, đèo Prenn đã thông xe khoảng 3 km từ trung tâm TP. Đà Lạt đến thác Datanla vào ngày 14/12/2023. Ngày 31/1/2024 đèo Prenn đã chính thức thông xe trở lại trên toàn tuyến.

Chú thích

Xem thêm

Quốc lộ 20
Thác Prenn
Đèo Bảo Lộc

Giao thông Lâm Đồng
Giao thông Đà Lạt
Danh sách quốc gia theo diện tích

Đây là danh sách quốc gia và lãnh thổ phụ thuộc theo diện tích đất liền, diện tích biển, và tổng diện tích.

Các mục trong danh sách này bao gồm, nhưng không giới hạn trong, những vùng trong tiêu chuẩn ISO 3166-1, bao gồm quốc gia có chủ quyền và lãnh thổ phụ thuộc. Toàn bộ 193 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc và hai nước quan sát viên được xếp hạng. Danh sách cũng xếp hạng những quốc gia ít được công nhận không có trong ISO 3166-1. Diện tích của những nước ít được công nhận này thường được tính trong diện tích của những nước được công nhận rộng rãi tranh chấp chủ quyền vùng đó; xem cột "Ghi chú" của mỗi nước cho thông tin chi tiết.

Không có trong danh sách này là những tuyên bố chủ quyền lãnh thổ với những vùng trên lục địa Nam Cực hoặc những tổ chức không coi nó như một quốc gia có chủ quyền hay lãnh thổ phụ thuộc, ví dụ như Liên minh châu Âu

Danh sách này liệt kê ba số đo diện tích:

Tổng diện tích: tổng của diện tích đất liền và diện tích nước nằm trong ranh giới quốc tế và đường bờ biển.
Diện tích đất liền: diện tích phần đất liền trong ranh giới quốc tế  và đường bờ biển, không tính diện tích nước.
 Diện tích nước: diện tích bề mặt của tất cả những vùng chứa nước (hồ tự nhiên, hồ chứa nước, và sông) trong ranh giới quốc tế và đường bờ biển. Bao gồm vùng nội thủy. Lãnh hải không được tính trừ khi được ghi chú cụ thể. Vùng tiếp giáp và vùng đặc quyền kinh tế không được tính.

Tất cả số liệu được lấy từ Cục Thống kê Liên Hợp Quốc trừ khi được ghi chú khác.

Bản đồ

Danh sách 
Ghi chú: Các vùng lãnh thổ được liệt kê và xếp hạng là một phần của một nước có chủ quyền có thể được liệt kê một cách sơ sài; chúng được để trong các dấu ngoặc và in nghiêng.

Nguồn dữ liệu 
 Bảng thống kê công bố về diện tích của các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới của Liên Hợp Quốc năm 2007.

Xem thêm 
 Danh sách quốc gia
 Danh sách quốc gia theo dân số
 Danh sách đảo theo diện tích

Tham khảo
Lãnh thổ Tây Bắc

Lãnh thổ Tây Bắc (tiếng Anh: Northwest Territory), còn được gọi Cựu Tây Bắc (Old Northwest) và Lãnh thổ Tây Bắc Sông Ohio (Territory North West of the Ohio), là chính phủ và miền của Hoa Kỳ ngày xưa. Được Quốc hội Lục địa thông qua ngày 13 tháng 7 năm 1787, Sắc lệnh tây bắc (Northwest Ordinance) thành lập chính phủ trong các lãnh thổ và đặt quá trình và điều kiện để trở thành tiểu bang. Ngày 7 tháng 8 năm 1789, Quốc hội Hoa Kỳ khẳng định Đạo luật này với một số sửa đổi trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Lãnh thổ này bao gồm tất cả những vùng của Hoa Kỳ về phía tây của Pennsylvania và về phía tây bắc của sông Ohio. Nó gồm cả tiểu bang Ohio, Indiana, Illinois, Michigan, và Wisconsin ngày nay, cùng với phía đông của Minnesota. Miền này trải ra hơn 673.000 km² (260.000 dặm vuông).

Mối liên hệ về lãnh thổ
Các tiểu bang Hoa Kỳ nhượng bộ tuyên bố chủ quyền tại vùng đất sau này trở thành Lãnh thổ Tây Bắc:
Tiểu bang New York, 1780–1782
Thịnh vượng chung Virginia, 1781–1784
Thịnh vượng chung Massachusetts, 1784–1785
Tiểu bang Connecticut, 1786 and 1800
Các lãnh thổ của Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đây từng là một phần của Lãnh thổ Tây Bắc:
Lãnh thổ Indiana, 1800–1816
Lãnh thổ Michigan, 1805–1837
Lãnh thổ Illinois, 1809–1818
Lãnh thổ Wisconsin, 1836–1848
Lãnh thổ Minnesota, 1849–1858
Các tiểu bang Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đây từng là một phần của Lãnh thổ Tây Bắc:
Tiểu bang Ohio, 1803
Tiểu bang Indiana, 1816
Tiểu bang Illinois, 1818
Tiểu bang Michigan, 1837
Tiểu bang Wisconsin, 1848
Tiểu bang Minnesota, 1858

Xem thêm

Các lãnh thổ Indiana, Michigan, Illinois, Wisconsin, và Minnesota
Lãnh thổ Tây Nam
Tây Bắc Hoa Kỳ
Công ty Illinois-Wabash
Đường Zane (Zane's trace)

Tham khảo

Lịch sử tiền bang Illinois
Lịch sử tiền bang Indiana
Lịch sử tiền bang Michigan
Lịch sử tiền bang Minnesota
Lịch sử tiền bang Ohio
Lịch sử tiền bang Wisconsin
Tây Bắc
Lịch sử Trung Tây Hoa Kỳ
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 1787
Quốc gia và vùng lãnh thổ chấm dứt năm 1803

Trung Tây Hoa Kỳ
Hoa Kỳ năm 1787
Hoa Kỳ năm 1803
Khởi đầu năm 1787 ở Hoa Kỳ