Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội ( – VNU-HUS) là một trường đại học thành viên của Đại học Quốc gia Hà Nội, đóng vai trò đầu ngành của Việt Nam trong lĩnh vực đào tạo và nghiên cứu khoa học cơ bản và khoa học công nghệ ứng dụng. Trường hiện đào tạo đa dạng các ngành thuộc lĩnh vực Toán học, Vật lý học, Hóa học, Sinh học, Khoa học Môi trường, Địa chất học, Khí tượng Thủy văn và Hải dương học, v.v. 

Năm 2017, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên là trường đại học đầu tiên của Việt Nam được kiểm định và đạt chuẩn chất lượng giáo dục theo bộ tiêu chuẩn của Mạng lưới các trường đại học Đông Nam Á (AUN-QA). Tính đến năm 2025, nhà trường tiếp tục duy trì và mở rộng số lượng chương trình đào tạo đạt chuẩn kiểm định quốc tế, khẳng định vị thế là một trong những cơ sở giáo dục đại học hàng đầu khu vực.

Lịch sử

Các mốc lịch sử
Tiền thân của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên là Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, được thành lập năm 1956. Tuy nhiên, cội nguồn sâu xa của trường gắn liền với Viện Đại học Đông Dương, một cơ sở giáo dục bậc cao được thành lập tại Hà Nội vào ngày 16 tháng 5 năm 1906 theo Nghị định của Toàn quyền Paul Beau. Đây là cơ sở đặt nền móng cho giáo dục đại học hiện đại tại Việt Nam. 

 Năm 1951, tại chiến khu Việt Bắc, Trường Khoa học Cơ bản được thành lập, đặt nền móng cho nền khoa học nước nhà. Hiệu trưởng đầu tiên là Giáo sư Lê Văn Thiêm.
 Năm 1956, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội chính thức thành lập theo Quyết định số 2183/TC ngày 4 tháng 6 năm 1956 của Thủ tướng Chính phủ. Đây là trường đại học khoa học cơ bản đầu tiên và lớn nhất của Việt Nam, kế thừa cơ sở vật chất của Viện Đại học Đông Dương, đặc biệt là khuôn viên lịch sử tại số 19 Lê Thánh Tông.
 Năm 1993, Đại học Quốc gia Hà Nội được thành lập theo Nghị định số 97/CP ngày 10 tháng 12 năm 1993 trên cơ sở sáp nhập Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nội và Đại học Sư phạm Ngoại ngữ.
 Ngày 19 tháng 9 năm 1995, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội được tổ chức lại thành Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, trở thành một đơn vị thành viên nòng cốt của Đại học Quốc gia Hà Nội, kế thừa truyền thống và tư cách pháp nhân của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Hiệu trưởng qua các thời kì

Trường Khoa học Cơ bản 
 1951-1956: GS. Lê Văn Thiêm

Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội 
 1956 - 1981: GS. Ngụy Như Kontum
 1981 - 1988: GS. Phan Hữu Dật
 1988 - 1992: PGS.TSKH. Nguyễn An
 1992 - 1995: GS.TSKH. Đào Trọng Thi

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN 
 1995 - 1997: GS.TSKH. Đào Trọng Thi
 1997 - 2008: GS.TSKH. Nguyễn Văn Mậu
 2008 - 2013: PGS.TS. Bùi Duy Cam
 2014 - 2020: GS.TS. Nguyễn Văn Nội
 2020 - 2025: GS.TSKH. Vũ Hoàng Linh
 2025 - nay: GS.TS. Lê Thanh Sơn

Cơ sở vật chất 
Trường hiện có 4 khuôn viên chính trên địa bàn thành phố Hà Nội, bao gồm các cơ sở mang giá trị lịch sử và hiện đại:

 Cơ sở 334 Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân: Khuôn viên chính của trường, nơi đặt trụ sở Ban Giám hiệu và hầu hết các khoa đào tạo.
 Cơ sở 19 Lê Thánh Tông, quận Hoàn Kiếm: Đây là một trong những khuôn viên lịch sử có giá trị kiến trúc quý hiếm bậc nhất Việt Nam. Cụm công trình này là trụ sở cũ của Viện Đại học Đông Dương, được xây dựng từ thời Pháp thuộc và hiện vẫn giữ được gần như nguyên vẹn kiến trúc Á - Âu độc đáo do kiến trúc sư Ernest Hébrard thiết kế. Tòa nhà này đã được đưa vào danh mục các công trình kiến trúc cần bảo tồn của thành phố Hà Nội.
 Cơ sở 182 Lương Thế Vinh, quận Thanh Xuân: Nơi đặt Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên.
 Khu đô thị Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc, Thạch Thất: Trường đang trong quá trình xây dựng và phát triển cơ sở mới hiện đại tại khu đô thị Đại học Quốc gia Hà Nội. Năm 2025, Trung tâm Nghiên cứu-Phát triển-Đào tạo về vi mạch bán dẫn và công nghệ cao đã được khảo sát để xây dựng tại đây.

Trường cũng sở hữu một phòng sạch hiện đại trị giá 5 triệu USD, được đặt tại Khoa Vật lý. Đây là một trong những phòng thí nghiệm hiện đại nhất Việt Nam, phục vụ cho nghiên cứu và đào tạo trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như vi mạch bán dẫn và vật liệu tiên tiến.

Cơ cấu tổ chức

Ban Lãnh đạo Trường 
 Chủ tịch Hội đồng Trường: GS.TSKH. Vũ Hoàng Linh (nhiệm kỳ 2023–2028)
 Hiệu trưởng: GS.TS. Lê Thanh Sơn (nhiệm kỳ 2025–2030)
 Các Phó Hiệu trưởng: PGS.TS. Ngạc An Bang, PGS.TS. Trần Quốc Bình, PGS.TS. Trần Mạnh Cường

Đơn vị đào tạo (08 khoa) 
 Khoa Toán-Cơ-Tin học
 Khoa Vật lý
 Khoa Hóa học
 Khoa Sinh học
 Khoa Môi trường
 Khoa Địa lý
 Khoa Địa chất
 Khoa Khí tượng Thủy văn và Hải dương học

Đơn vị trực thuộc 
 Trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học Tự nhiên (HSGS): Được thành lập năm 2010 trên cơ sở các khối chuyên của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Trường là một trong những cơ sở giáo dục phổ thông chất lượng cao hàng đầu cả nước, nổi tiếng với thành tích đào tạo học sinh giỏi quốc gia và quốc tế. Năm học 2025-2026, trường tuyển sinh 525 chỉ tiêu vào 5 khối chuyên gồm Toán, Tin học, Vật lý, Hóa học và Sinh học. Tháng 10 năm 2025, trường đã vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì.

Các Trung tâm và Phòng thí nghiệm trọng điểm 
Trường có 02 trung tâm nghiên cứu chính và nhiều phòng thí nghiệm trọng điểm cấp quốc gia:
 Trung tâm Nano và Năng lượng
 Trung tâm Nghiên cứu Công nghệ Môi trường và Phát triển Bền vững
 Phòng thí nghiệm Trọng điểm Công nghệ Enzym và Protein (cấp Quốc gia)
 Phòng thí nghiệm Trọng điểm Địa môi trường và Ứng phó Biến đổi Khí hậu
 Hệ thống các phòng thí nghiệm chuyên đề và thực hành cơ sở khác.

Phòng ban chức năng 
 Phòng Đào tạo
 Phòng Công tác sinh viên và Truyền thông
 Phòng Hợp tác và Phát triển
 Phòng Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số
 Phòng Kế hoạch - Tài chính
 Phòng Quản trị - Bảo vệ
 Phòng Thanh tra, Pháp chế và Đảm bảo chất lượng
 Phòng Tổ chức cán bộ - Hành chính
 Công ty TNHH Khoa học Tự nhiên

Chất lượng đào tạo và Nghiên cứu khoa học

Kiểm định chất lượng 
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên là đơn vị tiên phong trong công tác đảm bảo chất lượng giáo dục. Năm 2017, trường trở thành trường đại học đầu tiên của Việt Nam được công nhận đạt chuẩn kiểm định cấp cơ sở giáo dục theo bộ tiêu chuẩn của Mạng lưới các trường đại học Đông Nam Á (AUN-QA). 

Liên tục trong những năm tiếp theo, nhà trường đã mở rộng kiểm định thành công cho nhiều chương trình đào tạo (CTĐT) khác:
 Năm 2025, trong đợt đánh giá lần thứ 456 của AUN-QA (tháng 7/2025), cả 4 CTĐT tham gia đều đạt chuẩn, trong đó nổi bật là CTĐT ngành Khoa học Vật liệu được đánh giá vượt mức yêu cầu.
 Ngay sau đó, vào tháng 9/2025, AUN-QA tiếp tục thực hiện đánh giá ngoài lần thứ 470 cho thêm 2 CTĐT của trường là Cử nhân Địa chất và Cử nhân Hải dương học.

Xếp hạng đại học 
Những nỗ lực của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đã đóng góp quan trọng vào vị thế chung của Đại học Quốc gia Hà Nội trên các bảng xếp hạng quốc tế:
 Theo bảng xếp hạng của tổ chức QS (Quacquarelli Symonds), Đại học Quốc gia Hà Nội xếp hạng 325 thế giới trong Bảng xếp hạng về Phát triển Bền vững năm 2025 (QS World University Rankings: Sustainability 2025).
 Các lĩnh vực đào tạo mũi nhọn của trường như Kỹ thuật Hóa học, Kỹ thuật Điện và Điện tử, Cơ kỹ thuật đều được xếp hạng trong nhóm 401-450 thế giới.

Nghiên cứu khoa học 
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên là đơn vị chủ lực trong hoạt động công bố quốc tế của Đại học Quốc gia Hà Nội. Nhà trường duy trì vị trí dẫn đầu toàn đại học về số lượng và chất lượng công bố trên các cơ sở dữ liệu khoa học uy tín như Scopus và Web of Science (WoS):
 Trong 6 tháng đầu năm 2025, trường đã công bố 313 công trình quốc tế, đứng đầu trong số 18 đơn vị thành viên của Đại học Quốc gia Hà Nội.
 Sang tháng 1 năm 2026, trường tiếp tục giữ vai trò chủ lực với trên 80 công bố chỉ trong một tháng, đóng góp vào tổng số 323 công bố quốc tế của toàn Đại học Quốc gia Hà Nội (tăng 111% so với cùng kỳ năm 2025).

Sinh viên của trường cũng đạt được nhiều thành tích cao trong nghiên cứu khoa học. Năm 2025, sinh viên Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đã giành Giải Nhất Nghiên cứu khoa học sinh viên cấp Đại học Quốc gia Hà Nội với đề tài "Nâng cao khả năng dự báo dòng chảy của mô hình máy học: Nghiên cứu ứng dụng cho lưu vực sông Đà".

Thành tích và khen thưởng
Trải qua hơn 60 năm xây dựng và phát triển, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (bao gồm cả các đơn vị tiền thân) đã được Đảng và Nhà nước Việt Nam trao tặng nhiều phần thưởng cao quý:

 Huân chương Lao động hạng Ba (1961), hạng Nhì (1977), hạng Nhất (1981)
 Huân chương Độc lập hạng Ba (1986), hạng Nhì (1995), hạng Nhất (2011)
 Danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (2000)
 Huân chương Hồ Chí Minh lần thứ nhất (2001), lần thứ hai (2016)
 Danh hiệu Anh hùng Lao động cho Khoa Hóa học (2014)
 Cờ thi đua của Chính phủ (các năm học 2003-2004, 2012-2013, 2014-2015)
 Năm 2025, Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên (đơn vị trực thuộc) đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì; Bộ môn Chuyên Vật lý đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất và Bộ môn Chuyên Toán đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba.

Chú thích

Xem thêm 
 Đại học Quốc gia Hà Nội
 Trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội

Tự nhiên

Trường đại học và cao đẳng tại Hà Nội
Đại học và cao đẳng công lập tại Việt Nam