Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Sierra Nevada (Hoa Kỳ)

Sierra Nevada là một dãy núi ở phía tây Hoa Kỳ. Đây là một dãy núi lớn, chủ yếu nằm ở bang California với một phần nhỏ nằm ở bang Nevada gần hồ Tahoe. Dãy núi này chạy từ tây bắc đến đông nam với chiếu dài khoảng 640 km (khoảng 400 dặm) và có bề rộng từ 65 cho đến 130 km. Đỉnh cao nhất của dãy núi này là núi Whitney (4.418 m/14.494 foot trên mực nước biển), cũng là đỉnh cao nhất ở khu vực lãnh thổ Hoa Kỳ liền kề nhau. Phía tây của phần phía đông nam dãy núi gọi là High Sierra. Nó bao gồm một khu vực với độ cao từ 1.800 đến 3.600 m trên mực nước biển. Các đỉnh núi thuộc dãy này có Williamson (4.382 m/14.375 ft), North Palisade (4.341 m/14.242 ft), Russell (4.293 m/14.086 ft), Middle Palisade (4.279 m/ 14.040 ft), Langley (4.276 m/ 14.028 ft), và Tyndall (4.273 m/14.018 ft).

Tham khảo

Tỉnh địa chất California
Dãy núi Bắc California
Dãy núi Nevada
Vùng của Nevada
Hoạt động núi lửa California
Vùng của California
Addis Ababa

Addis Ababa (, ' , "bông hoa mới"; hay Addis Abeba';  "suối tự nhiên") là thủ đô và thành phố lớn nhất của Ethiopia. Đây là nơi đặt trụ sở chính phủ liên bang. Theo thống kê dân số 2007, thành phố có tổng dân số 2.739.551 người.

Là một thành phố hiến chương (ras gez astedader''), Addis Ababa có vai trò của một thành thành phố lẫn một bang. Đây còn là nơi mà cả Liên minh châu Phi (AU) lẫn tổ chức tiền thân Tổ chức châu Phi Thống nhất (OAU) đặt trụ sở. Addis Ababa do vậy mang danh "thủ phủ chính trị châu Phi" vì vai trò chính trị, ngoại giao, lịch sử với châu lục. Về địa lý, thành phố nằm cách đới tách giãn Đông Phi chỉ mấy dặm về phía tây.

Dân cư thành phố bắt nguồn khắp mọi miền của Ethiopia.

Địa lý

Addis Ababa nằm ở độ cao , ở vị trí . Quần xã sinh vật đồng cỏ hiện diện quanh thành phố. Thành phố nằm trong lưu vực sông Awash, kế chân núi Entoto,.

Hành chính
Thành phố được chia thành 10 thị khu (, kifle ketema). Các thị khu lại chia thành 99 phường (, kebele). Mười thị khu bao gồm:

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài 

 Addis Ababa City Administration
 Addis Ababa

Thủ đô châu Phi
Thành bang
Vùng của Ethiopia

Khởi đầu năm 1886
Kinh tế Hà Lan

Kinh tế Hà Lan là một nền kinh tế thịnh vượng, mở và phụ thuộc mạnh mẽ vào ngoại thương. Đây là một trong những trung tâm kinh tế của Liên minh châu Âu.
Nền kinh tế Hà Lan có các quan hệ ngành ổn định, thất nghiệp và lạm phát thấp, một lượng thặng dư tài khoản vãng lai lớn, và đóng vai trò là một trung tâm vận tải của châu Âu. Hoạt động công nghiệp chủ yếu là các ngành chế biến thực phẩm, hóa chất, lọc hóa dầu, máy móc điện. Một ngành nông nghiệp cơ giới hóa cao chỉ sử dụng gần 2% lực lượng lao động nhưng tạo ra lượng nông sản thặng dư cho ngành chế biến thực phẩm cho xuất khẩu. Hà Lan cùng với 11 nước EU bắt đầu lưu hành đồng Euro ngày 1 tháng 1 năm 2002. Quốc gia này là một trong những nước châu Âu xếp hàng đầu về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Hiện tại, Hà Lan là nền kinh tế lớn thứ 16 thế giới. Giữa giai đoạn 1998 và 2000, kinh tế tăng trưởng trung bình 4%, cao hơn nhiều mức trung bình châu Âu. Tăng trưởng đã chậm đáng kể giai đoạn 2001-05 do sự suy giảm toàn cầu. Tuy nhiên, năm 2006 lai tăng 2,9%. Tăng trưởng đạt 4,2% trong quý 3 năm 2007. Lạm phát là 1,3% và có thể xuống còn 1,5% trong năm 2008. Theo số liệu thống kê của Cục Thống kê Hà Lan, thất nghiệp hiện là 4,0% trên tổng số lực lượng lao động. Theo tiêu chuẩn Eurostat thì tỷ lệ thất nghiệp của Hà Lan chỉ 2,9% - tỷ lệ thấp nhất trong các quốc gia EU.

The stern financial policies of the Balkenende cabinets, which are often identified with finance minister Gerrit Zalm, have led to a deficit of only 0.3% of GDP in 2005, coming from 2.1% in 2004. Thâm thủng được ước tính là giảm nhỏ xuống mức 0,5% năm 2005, và một mức hơi thặng dư năm 2007. In 2006 public debt stood at 51% of GDP and is expected to fall below 50% in 2007 for the first time in 25 years, down from over 80% in the early nineties.

Hà Lan hiện là một thành viên của Liên minh châu Âu, OECD và WTO.

Chú thích 

Hà Lan
Hà Lan
Kinh tế châu Âu theo quốc gia
Tam Môn Hiệp

Tam Môn Hiệp hay Tam Môn Hạp () là một địa cấp thị thuộc tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Đây là địa cấp thị cực tây của tỉnh Hà Nam. Tam Môn Hiệp giáp Lạc Dương về phía đông, Nam Dương về phía đông nam và tỉnh Sơn Tây các phía còn lại. Thành phố có diện tích 10.475 km², dân số năm 2020 là 2.034.872 người, mật độ dân số đạt 190 người/km². Vùng đô thị có diện tích 1.814,3 km² và dân số là 615.220 người.

Các đơn vị hành chính
Địa cấp thị Tam Môn Hiệp quản lý 6 đơn vị hành chính gồm 2 quận, 2 thành phố cấp huyện và 2 huyện.
Quận Hồ Tân (湖滨区)
Quận Thiểm Châu (陕州区)
Thành phố cấp huyện Nghĩa Mã (义马市)
Thành phố cấp huyện Linh Bảo (灵宝市)
Huyện Mẫn Trì (渑池县)
Huyện Lô Thị (卢氏县)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức của chính quyền Tam Môn Hiệp (tiếng Trung giản thể)

Thành phố tỉnh Hà Nam (Trung Quốc)
Đơn vị hành chính cấp địa khu Hà Nam
Chi Kim giao

Chi Kim giao, tên khoa học Nageia, là một chi thực vật nhỏ trong họ Kim giao, phân bố chủ yếu ở các khu rừng nằm trong vùng chí tuyến và cận chí tuyến thuộc châu Á và châu Úc.

Dạng sống là thân gỗ hoặc bụi. Lá thường có đầu ngọn, dài từ 5–20 cm, rộng 2–6 cm.Một số loài lá trông khá mập mạp. Cành non thường có màu xanh, trong thân có nhựa mủ trắng. Gỗ một số loài được dùng làm đồ dùng gia dụng. Người Trung Quốc từ xưa đã biết dùng gỗ của một vài loài thuộc chi này để làm chất thử độc tính của thực phẩm.

Phân loài
Chi Nageia theo ghi nhận điều tra năm 2009 thì chi này gồm 5 loài, tuy nhiên có nhiều nhà khoa học cho rằng tách biệt giữa loài N.nagi và N.fomosensis, do vậy chi này gồm có 6 loài.
Nageia fleuryi: Kim giao, kim giao đá vôi
Nageia formosensis
Nageia maxima
Nageia motleyi
Nageia nagi
Nageia wallichiana: Kim giao núi đất, Kim giao giả

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 
 
 
 

Thực vật châu Á
N
Tháp Hà

Tháp Hà (Loa Hà) () là một địa cấp thị ở tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tháp Hà (Loa Hà) giáp Hứa Xương về phía bắc, Chu Khẩu, về phía đông, Trú Mã Điếm về phía nam và Bình Đỉnh Sơn về phía tây.

Hành chính 
Địa cấp thị Tháp Hà (Loa Hà) quản lý 3 quận nội thành và 2 huyện.

Quận 
Nguyên Hối (源汇区/源匯區)
 Yển Thành (郾城区)
Triệu Lăng (召陵区)

Huyện 
Lâm Dĩnh (临颍县)
Vũ Dương (舞阳县)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Website của chính quyền Tháp Hà  (tiếng Trung giản thể)

Thành phố tỉnh Hà Nam (Trung Quốc)
Đơn vị hành chính cấp địa khu Hà Nam
Hứa Thận

Hứa Thận (tiếng Trung phồn thể: 許慎, giản thể: 许慎; khoảng 58-147) là một nhà ngôn ngữ học Trung Quốc, tác giả của Thuyết văn giải tự (), cuốn từ điển từ nguyên chữ Hán đầu tiên, cũng là cuốn từ điển đầu tiên sắp xếp các chữ Hán theo bộ thủ. Bộ từ điển này có hơn 9.000 mục tự với 540 bộ thủ (), giải thích nguồn gốc các chữ Hán căn cứ chủ yếu trên cơ sở nghiên cứu chữ triện ban đầu. Hứa Thận đã hoàn thành bộ từ điển này vào năm 100 Công nguyên nhưng vì lý do chính trị, ông phải đợi đến năm 121 mới giới thiệu bộ từ điển hoàn chỉnh cho Hán An Đế.

Hứa Thận sống vào thời nhà Đông Hán ở Yển Thành () thuộc Tháp Hà () ở tỉnh Hà Nam ngày nay. Ông là một nhà học giả chuyên nghiên cứu Ngũ Kinh và đã viết Ngũ Kinh Dị Nghĩa (). Dù bản gốc của bản này đã bị thất bản vào thời nhà Đường nhưng học giả Trần Thọ Kỳ (, 1771–1834) thời nhà Thanh đã tái phục hồi một số đoạn của tác phẩm này.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Shuowen online dictionary with Duàn Yùcái "說文解字注", "釋名 Shiming", "爾雅 Erya", "方言 Fangyan", "廣韻 Guangyun" définitions and glosses - Alain Lucas and Jean-Louis Schott

Xem thêm 
 Chữ triện
bộ thủ

Nhà Hán
Nhà văn Trung Quốc thời Hán
Nhà ngôn ngữ Trung Quốc
Mất năm 147
Sinh năm 58
Quan lại nhà Hán
Trud

Trud (Tpyд trong tiếng Nga, có nghĩa là "lao động") là nhật báo có số lưu hành lớn nhất của Nga. Đây là tờ báo trung lập thuộc sở hữu phần lớn của Gazprom.

Tờ báo này đã được thành lập ngày 19 tháng 2 năm 1921 làm cơ quan ngôn luận của Liên hiệp Lao động Sô Viết. Đến năm 1990, nó có số lượng lưu hành lớn nhất thế giới (21.500.000), và đã được ghi vào Sách Kỷ lục Guinness. Sau khi Liên Xô tan rã, tờ báo này đã mất nhiều độc giả. Đến năm 2007, tờ này còn số lượng lưu hành 1.580.000.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website của Trud

Báo chí Nga
Báo chí xuất bản ở Liên Xô
Báo tiếng Nga
Khởi đầu năm 1921 ở Nga
Truyền thông đại chúng Khối phía Đông
Báo chí Liên Xô
Thư Sướng

Thư Sướng (sinh ngày 1 tháng 12 năm 1987) là một nữ diễn viên, ca sĩ người Trung Quốc.

Tiểu sử
Thư Sướng sinh ra tại Bạch Sơn, tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Cha mẹ Thư Sướng ly hôn khi cô được 5 tháng tuổi. Hai mẹ con đã chuyển tới sống tại Bắc Kinh trong một gian phòng nhỏ khoảng 8m². Mẹ cô là người làm thuê cho người hàng xóm. Năm Thư Sướng 10 tuổi, mẹ qua đời. Sau đó cô sống cùng với chị họ.

Sự nghiệp

Điện ảnh
Thư Sướng bắt đầu đóng phim từ năm 15 tuổi. Lúc mới vào nghề cô vào những vai phụ nhưng khá sâu sắc như Thiên Sơn Đồng Lão trong Thiên long bát bộ, Đổng Ngạc Phi trong Hiếu Trang bí sử, Kim Mai Lệ trong Kim Phấn thế gia... Nhưng sau đó bằng khả năng diễn xuất của mình, Thư Sướng đã vào các vai chính như Tiểu Ngọc trong Bảo liên đăng, Thủy Sinh trong Liên thành quyết, Tinh vệ trong "Tinh Vệ lấp biển"... Năm 2002, Thư Sướng đoạt giải thưởng Kim Ưng dành cho diễn viên truyền hình triển vọng.

Ca hát
Ngoài lĩnh vực điện ảnh, tài năng ca hát của Thư Sướng cũng phát triển khá sớm. Ngay từ năm 10 tuổi đã tổ chức đêm nhạc tại Thiên Tân và ra mắt đĩa hát, tuy nhiên hiện tại Thư Sướng chưa có ý định phát triển sự nghiệp ca hát của mình.

Danh sách phim

Tham khảo

Liên kết ngoài 
  

Người Cát Lâm
Diễn viên Trung Quốc
Nữ ca sĩ Trung Quốc
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ diễn viên Trung Quốc thế kỷ 20
Nữ diễn viên Trung Quốc thế kỷ 21
Nữ diễn viên thiếu nhi Trung Quốc
Nữ diễn viên điện ảnh Trung Quốc
Nữ diễn viên truyền hình Trung Quốc
Tân Hoa Xã

Tân Hoa Thông tấn xã (tiếng Trung: 新華通訊社) gọi tắt là Tân Hoa Xã là hãng thông tấn chính thức của chính phủ Trung Quốc và là trung tâm thu thập thông tin lớn nhất, cơ quan ngôn luận lớn nhất của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đây là một trong hai cơ quan ngôn luận lớn của Trung Quốc, cơ quan kia là Trung Quốc Tân Văn xã.

Tân Hoa Xã là một cơ quan của Quốc vụ viện. Dù bị chỉ trích, việc xếp hạng chỉ số tự do báo chí toàn thế giới của tờ báo này đã được cải thiện trong những năm qua. Tân Hoa báo cáo trực tiếp lên Ban Thông tin công cộng của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Báo chí được xuất bản ở Trung Quốc
Truyền thông đại chúng Trung Quốc
Hãng thông tấn
Tây Thành, Bắc Kinh
Truyền thông nhà nước
Tân Hoa Xã
Lalibela

Lalibela () là một thị trấn của vùng Amhara, Ethiopia. Nơi đây nổi tiếng với các nhà thờ cắt đá nguyên khối. Toàn bộ thị trấn từng là một nền văn minh thời Trung cổ và hậu Trung cổ của Ethiopia. Nó là một trong số những nơi linh thiêng nhất tại Ethiopia chỉ sau mỗi Aksum và cũng là một trung tâm hành hương. Không giống như Aksum, dân số của Lalibela gần như hoàn toàn là người Chính thống giáo Ethiopia.

Là một trong những quốc gia đầu tiên đón nhận Cơ Đốc giáo trong những thập kỷ đầu thế kỷ thứ tư, Ethiopia có nguồn gốc Cơ Đốc giáo từ thời các  Tông đồ. Các nhà thờ có niên đại từ thế kỷ thứ 7 đến 13, và theo lịch sử truyền thống là dưới triều đại của vua Zagwe Gebre Mesqel Lalibela (1181–1221).

Tham khảo

Lalibela
Thành phố thánh địa
Tiya

Tiya là một thị trến miền trung Ethiopia, nằm tại Gurage thuộc Vùng Các dân tộc Phương Nam, ở phía nam Addis Ababa. Đây cũng là một địa điểm khảo cổ học nổi tiếng.

Nhân khẩu học
Số liệu từ Cơ quan Thống kê Trung ương năm 2005 dự báo tổng dân số của Tiya là 3.363 người. Tiya là một trong ba thị trấn ở huyện Soddo.

Khảo cổ học

Tiya nổi tiếng về di chỉ khảo cổ gần đó. Tại đây có 36 tấm bia đá dựng đứng, "32 trong số đó khắc các ký hiệu bí ẩn, trong đó có các hình kiếm", tạo nên một quần thể nghĩa trang tiền sử. Di chỉ khảo cổ này được xếp hạng Di sản thế giới năm 1980. Các điểm đáng chú ý trong vùng lân cận bao gồm Melka Awash và Hare Shetan (hồ vốn là miệng núi lửa).

Chú thích 

Di sản thế giới tại Ethiopia
Thung lũng thấp Omo

Thung lũng thấp sông Omo là một Di sản thế giới của UNESCO nằm tại Ethiopia. Đây là một trong những địa điểm cổ sinh vật học quan trọng nhất ở Châu Phi. Nó nằm trong thung lũng của sông Omo tại Vùng Các dân tộc Phương Nam, gần Hồ Turkana và biên giới với Kenya.

Đây là nơi chứa đựng nhiều hóa thạch hài cốt của Vượn người cách đây 1,7-4 triệu năm trước, có tầm quan trọng cơ bản đối với nghiên cứu về sự tiến hóa của loài người. Trong số đó có hóa thạch lâu đời nhất được biết đến của Homo sapiens, khoảng 195.000 năm tuổi.

Xem thêm
Hồ Turkana
Sông Omo

Tham khảo
 Valle del río Omo . Fotografías y características de las tribus del Valle del río Omo en Etiopía.

Liên kết ngoài

 Lower Valley of the Omo
 Valle del Omo

Omo
Đội tuyển bóng đá quốc gia Guinée

Đội tuyển bóng đá quốc gia Guinée () là đại diện của Guinée trong các trận bóng đá quốc tế nam và được điều hành bởi Liên đoàn bóng đá Guinée. Đội chưa bao giờ vượt qua vòng loại FIFA World Cup, và thành tích tốt nhất tại Cúp bóng đá châu Phi (AFCON) là ngôi Á quân năm 1976. Guinée từng 4 lần vào tứ kết ở các kỳ giải gần đây (2004, 2006, 2008 và 2015). Đội tuyển là thành viên của cả FIFA và Liên đoàn Bóng đá châu Phi (CAF).

Lịch sử 
Guinée có trận đấu quốc tế đầu tiên vào ngày 6 tháng 12 năm 1958 trong một trận giao hữu sân khách, để thua Ghana 6–1. Năm 1963, Guinée tham gia chiến dịch vòng loại Cúp bóng đá châu Phi đầu tiên cho giải năm 1963 tại Ghana. Tấm vé bốc thăm đưa đội gặp Nigeria ở vòng loại hai lượt trận, Guinée hòa 2–2 trên sân khách và thắng 1–0 trên sân nhà, qua đó thắng chung cuộc 3–2. Tuy nhiên, họ bị loại vì sử dụng trọng tài người Guinée ở trận lượt về, và Nigeria được giành quyền vào vòng chung kết thay thế. Năm 1965, Guinée tiếp tục dự vòng loại Cúp bóng đá châu Phi 1965 tại Tunisia, nằm ở bảng A cùng Senegal và Mali. Guinée thua 0–2 trước Senegal trên sân khách, nhưng thắng lại 3–0 trên sân nhà. Tuy nhiên, chiến thắng của Senegal trước Mali giúp họ giành vé tham dự giải, khiến Guinée bị loại. Tại Cúp bóng đá châu Phi 1976, đội tuyển Guinée về nhì sau Maroc, chỉ kém đúng một điểm và lỡ chức vô địch. Năm 2001, FIFA cấm Guinée tham dự vòng loại World Cup 2002 và Cúp bóng đá châu Phi 2002 vì chính phủ can thiệp vào hoạt động bóng đá. Đội trở lại thi đấu quốc tế vào tháng 9 năm 2002 sau lệnh cấm hai năm.

Tại Cúp bóng đá châu Phi 2004, Guinée lọt vào vòng tứ kết, họ ghi bàn mở tỷ số vào lưới Mali nhưng thua 2–1 sau khi để lọt bàn quyết định ở phút cuối trận đấu. Họ lại vào tứ kết ở giải 2006, dẫn trước Senegal nhưng cuối cùng thua 3–2. Năm 2008, Guinée lần thứ ba liên tiếp vào tứ kết, nhưng chịu thất bại nặng nề 0–5 trước Bờ Biển Ngà. Năm 2012, Guinée đánh bại Botswana 6–1 ở vòng bảng Cúp bóng đá châu Phi 2012, trở thành đội đầu tiên ghi 6 bàn trong một trận tại Cúp bóng đá châu Phi kể từ Bờ Biển Ngà năm 1970. Tuy nhiên, họ bị loại tại vòng bảng sau trận hòa với Ghana. Ngày 4 tháng 1 năm 2016, CAF dỡ bỏ lệnh cấm Guinée thi đấu các trận sân nhà sau khi quốc gia này được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố hết dịch Ebola vào tháng 12 năm 2015.

Danh hiệu 
  Cúp bóng đá châu Phi
 Á quân: 1976
Bóng đá nam tại African Games:
  1973

Thành tích tại các giải đấu

Giải vô địch bóng đá thế giới

Cúp bóng đá châu Phi

Thế vận hội Mùa hè 

Guinée mới một lần tham dự Thế vận hội Mùa hè, tuy nhiên không vượt qua được vòng bảng.
 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1988)

Đội hình
Các cầu thủ sau đây đã được triệu tập cho các trận vòng loại World Cup 2026 gặp Somalia vào ngày 21 tháng 3 và Uganda vào ngày 25 tháng 3 năm 2025.

Số lần ra sân và số bàn thắng được thống kê đến ngày 21 tháng 3 năm 2025, sau trận gặp Somalia.

Triệu tập gần đây 

Chú thích
DEC Cầu thủ được gọi bổ sung.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Đội tuyển bóng đá quốc gia Guinée  trên trang chủ của FIFA

Guinée
Corallium rubrum

Corallium rubrum là loài san hô tiêu biểu nhất của chi San hô đỏ trong họ Coralliidae.

Chú thích

Tham khảo
 
 
 FAO
 Mare Nostrum, por Miquel Pontes
 Mare Nostrum, por Josep Mª Dacosta
 Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación de España 
 Patronato para la defensa de Punta Entinas-Sabinar e Isla de Alborán 

R
Động vật được mô tả năm 1816
R
N
N
Đá quý
Họ San hô đỏ
Mô học

Mô học là ngành khoa học nghiên cứu vi cấu trúc của tế bào, mô. Mô học có thể được miêu tả là vi giải phẫu học.  Mô học cung cấp kiến thức về cấu tạo hình thái ở cấp độ đại thể, vi thể và siêu vi thể của các tế bào, mô và cơ quan của cơ thể người bình thường trong mối liên quan chặt chẽ với chức năng của chúng

Mô học gồm 3 phần chính:

- Tế bào học

- Mô học đại cương

- Mô học hệ cơ quan

Các đơn vị đo lường quốc tế thường dùng trong mô học là: mm, micromet, nanomet

Thế giới xem ông Marcello Malpighi (1628-1694) là người sáng lập ngành mô học.

Trong nghiên cứu mô học, các mô được cắt thành lát mỏng bằng máy vi phẫu. Ảnh chụp các tế bào đã được nhuộm màu được gọi là hình ảnh mô học. Mô học là một công cụ thiết yếu của ngành sinh học.

Chú thích

Tham khảo 
 Merck Source (2002). Dorland's Medical Dinary. Truy cập 2005-01-26.
 4,000 online histology images (2007). (http://histology-online.com)

Liên kết ngoài

 Histology Protocols
 Immunohistochemistry - In Situ Hybridization 
 Histoweb 
 SIU SOM Histology
 Visual Histology Atlas 
 Histology Glossary
 Histology Group of Victoria Incorporated 
 Histology Photomicrographs
 Virtual Slidebox
 Blue Histology 

Sinh lý học

Thuật ngữ y học
Chất nhuộm màu để soi kính hiển vi
Bộc Dương

Bộc Dương (, âm Hán-Việt: Bộc Dương thị) là một địa cấp thị nằm ở phía bắc tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Thành phố có diện tích 4.261 km², dân số năm 2020 là 3.772.088 người, mật độ dân số đạt 885,3 người/km². Vùng đô thị có diện tích 310 km², dân số là 963.512 người. Nằm ở bờ bắc của Hoàng Hà, Bộc Dương giáp An Dương về phía tây, Tân Hương về phía tây nam, tỉnh Sơn Đông về phía đông và tỉnh Hà Bắc về phía bắc.

Các đơn vị hành chính
Địa cấp thị Bộc Dương quản lý 6 đơn vị cấp huyện gồm 1 quận và 5 huyện.
Quận: Hoa Long (华龙区).
Huyện: Bộc Dương (濮阳县), Nam Lạc (南乐县), Đài Tiền (台前县), Thanh Phong (清丰县), Phạm (范县).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức  (bằng tiếng Trung giản thể)

Thành phố tỉnh Hà Nam (Trung Quốc)
Đơn vị hành chính cấp địa khu Hà Nam
Tế Nguyên

Tế Nguyên () là một thành phố cấp phó địa khu trực thuộc tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, giáp với các địa cấp thị Tiêu Tác về phía đông và Lạc Dương về phía tây nam và tỉnh Sơn Tây về phía bắc.

Lịch sử
Vào thời Nhà Tùy năm Khai Hoàng thứ 6 (năm 596), thành lập huyện Tế Nguyên. Năm 1988, giải thể huyện, thành lập thành phố cấp huyện Tế Nguyên do thành phố cấp địa khu Tiêu Tác quản lí đại thể. Năm 1997, Tế Nguyên được nâng cấp thành thành phố cấp phó địa khu, do tỉnh Hà Nam trực tiếp quản lí.

Các đơn vị hành chính
Phó địa cấp thị Tế Nguyên quản lý 8 trấn, 4 hương và 4 nhai đạo.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)
Thành phố tỉnh Hà Nam (Trung Quốc)
Thành thị văn minh toàn quốc
Hứa Ngân Xuyên

Hứa Ngân Xuyên (giản thể: 许银川, bính âm: Xǔ Yín Chuān), sinh 5 tháng 8 năm 1975, người Huệ Lai, Quảng Đông, Trung Quốc, là một đại kiện tướng cờ tướng Trung Quốc.

Ông từng 3 lần giành chức vô địch thế giới (1999, 2003, 2007), vô địch châu Á năm 2013, 6 lần vô địch quốc gia (1993, 1996, 1998, 2001, 2006, 2009) và là một trong những kì thủ xuất sắc nhất thế giới hiện nay.

Năm lên 3 tuổi, Hứa Ngân Xuyên đã học đánh cờ, năm 1988 đã gia nhập đội cờ tướng Trung Quốc của tỉnh Quảng Đông. Năm 1993, đoạt giải quán quân cá nhân giải cờ vua toàn Trung Quốc, thăng cấp đại kiện tướng, trở thành người trẻ tuổi thứ hai trong các quán quân cờ tướng toàn quốc Trung Quốc sau Hồ Vinh Hoa.

Ông từng là học trò của Dương Quan Lân, Thái Phúc Như và Lữ Khâm.

Chú thích

Sinh năm 1975
Vận động viên cờ tướng Trung Quốc
Nhân vật còn sống
Ngành Ruột khoang

Động vật ruột khoang hay động vật xoang tràng hoặc ngành Ruột khoang (Coelenterata) là một thuật ngữ đã lỗi thời nhưng vẫn rất phổ biến để chỉ một nhóm cận ngành, cơ thể hình trụ, thường có nhiều tua miệng và là động vật đa bào bậc thấp bao gồm hai ngành động vật theo quan điểm của phát sinh loài, là Ctenophora (sứa lược) và Cnidaria (san hô, sứa thật sự, hải quỳ, san hô lông chim, và các loài có họ hàng gần khác). Tên gọi của đơn vị phân loại này có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp "koilos" ("rỗng"), để chỉ đặc trưng khoang cơ thể rỗng (chưa phân hóa) phổ biến ở hai ngành này. Chúng có các cơ quan, tổ chức mô rất đơn giản, chỉ với hai lớp tế bào, bên ngoài và bên trong, giữa 2 lớp là tầng keo. Động vật ruột khoang thường sống ở biển, số lượng loài của ngành ruột khoang là khoảng 10 nghìn loài.

Một số đại diện của ngành ruột khoang như: thủy tức, san hô, hải quỳ...Trong đó, số lượng cá thể và số lượng loài của san hô lớn hơn cả (khoảng 6 nghìn loài).

Lịch sử phân loại 
Thuật ngữ coelenterata không còn được công nhận là hợp lệ về mặt khoa học, do Cnidaria và Ctenophora đã được đặt ở cấp tương đương ngay dưới giới Metazoa với các ngành động vật khác. Một thuật ngữ duy nhất bao gồm cả hai ngành này nhưng bỏ ra ngoài toàn bộ các đơn vị phân loại cùng cấp khác có thể coi là cận ngành. Tuy nhiên, thuật ngữ coelenterata vẫn còn được sử dụng một cách không chính thức để chỉ cả hai nhóm Cnidaria và Ctenophora.

Phức tạp hóa vấn đề là công trình năm 1997 của Lynn Margulis (sửa đổi lại mô hình trước đó của Giáo sư Sinh học Tiến hóa Thomas Cavalier-Smith) đã đặt hai nhóm Cnidaria và Ctenophora dưới nhánh động vật đối xứng tỏa tròn (Radiata) của phân giới động vật đa bào thật sự (Eumetazoa). (Thuật ngữ sau chỉ tới tất cả các nhóm động vật, ngoại trừ hải miên (Porifera), Trichoplax, và Mesozoa vẫn còn chưa được hiểu rõ.) Tuy chẳng có kiểu gộp nhóm nào được công nhận một cách rộng rãi;, nhưng cả hai nói chung đều được ghi nhận trong các tài liệu về phân loại động vật.

Tham khảo 

Phân loại ngành Thích ty bào
Đơn vị phân loại động vật lỗi thời
Sứa lược có tua

Sứa lược có tua (danh pháp khoa học: Tentaculata) là một lớp sứa lược. Đặc trưng chung phổ biến cho lớp này là một cặp tua cảm dài, dạng lông vũ, có thể co giãn, có thể thụt vào trong lớp vỏ bao có lông rung chuyên biệt hóa. Ở một vài loài, các tua cảm nguyên sinh bị suy giảm và chúng có các tua cảm thứ sinh nhỏ hơn. Các tua cảm có các colloblast, là các tế bào dính nhớt ở đỉnh dùng để bắt các con mồi nhỏ.

Kích thước và hình dạng cơ thể dao động tùy theo từng loài. Nhóm này bao gồm các loài có kích thước nhỏ, hình ô van, sống ven bờ biển của cá Đại Tây Dương lẫn Thái Bình Dương như chi Pleurobrachia. Các loài dẹp hơn như trong chi Mnemiopsis, với kích thước dài khoảng 10 cm (4 inch), rất phổ biến ở khu vực ven bờ của Đại Tây Dương; chúng có miệng lớn và chủ yếu ăn ấu trùng của động vật thân mềm (Mollusca) hay giáp xác thân kiếm (Maxillopoda). Các loài này là các nguồn phát quang sinh học rực rỡ. Chi Leucothea là tương tự, nhưng có kích thước lớn hơn, rất phổ biến ven bờ của Thái Bình Dương. Chi Cestum là các loài sứa lược dẹp như các dải ruy băng, có thể có kích thước dài trên 90 cm (3 ft), tìm thấy ở các vùng nước nhiệt đới.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 
 Barnes R.S.K. và ctv (2001). The Invertebrates: A Synthesis. Oxford: Blackwell Science. ISBN 0-632-04761-5

Lớp động vật

Ngành Sứa lược
Inoue Genzaburō

được sinh ra ở tỉnh Bushu (nay nằm ở miền đông Tokyo) và là con trai thứ ba của Inoue Tozaemon. Ông là đội trưởng đội 6 của đảng Shinsengumi.

Giống như anh của ông, Inoue Matsugoro, Genzaburō học kiếm ở trường Tennen Rishin Ryu vào năm 1847 và sau đó được nhận vào trường Menkyo năm 1860. Tuy nhiên, mọi người đã nghĩ sai là lúc đó ông sống ở Shieikan. Năm 1863, ông đã được Kondō Isami thu nhận vào đảng Roshigumi (sau này đổi tên thành Shinsengumi) cùng một số thành viên khác ở Shieikan.

Kondō đã đặt niềm tin của mình vào Genzaburō vì ông là người đứng đắn và có năng lực. Ông đã bắt giữ 8 thành viên của tổ chức Duy tân chí sĩ trong sự kiện Ikedaya vào năm 1864.

Genzaburō Inoue đã chết tại cuộc chiến Toba-Fushimi vào tháng 1 năm 1868. Cháu trai của ông, Inoue Taisuke, đã chôn cất cái đầu cùng với thanh kiếm của ông ở một ngôi chùa gần Osaka. 
Genzaburō Inoue có bà con với Okita Sōji. Ông có một thanh kiếm tên là Shirakawazumi Kanetsune (白川住兼常, Bạch Xuyên Trú Kiêm Thường).

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Bảo tàng Inoue Gensabrou 

Chiến binh Nhật Bản
Sinh năm 1829
Mất năm 1868
Samurai
Shinsengumi
KeePass

KeePass Password Safe là trình quản lý mật khẩu mã nguồn mở miễn phí chủ yếu dành cho Windows. Phần mềm này tuy có hỗ trợ macOS và Linux nhưng phải thông qua phần mềm Mono. Ngoài ra phần mềm này còn có một số port không chính thức dành cho các thiết bị Windows Phone, Android, iOS và BlackBerry. KeePass lưu trữ tên người dùng, mật khẩu và các thông tin khác, bao gồm ghi chú dạng tự do và  đính kèm, trong một  được mã hóa. Theo mặc định, cơ sở dữ liệu KeePass được lưu trữ trên hệ thống tập tin cục bộ (ngược lại với lưu trữ đám mây).

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 .

Phần mềm mật mã
Phần mềm năm 2003
Phần mềm đa nền tảng
Kinh tế Philippines

Kinh tế Philippines là một nền kinh tế thị trường công nghiệp mới, theo các số liệu thống kê của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), năm 2020, quy mô nền kinh tế của quốc gia này xếp thứ 3 trong khu vực Đông Nam Á sau Indonesia và Thái Lan, đứng hạng 32 toàn cầu theo GDP danh nghĩa. Philippines được coi là một trong những con Hổ mới châu Á cùng với Indonesia, Malaysia, Việt Nam và Thái Lan. HSBC dự đoán kinh tế của Philippines có thể trở thành nền kinh tế lớn thứ 16 thế giới, lớn thứ 5 châu Á và lớn thứ 2 Đông Nam Á vào năm 2050. Tuy nhiên, triển vọng có thể trở thành hiện thực được hay không thì còn tùy thuộc vào hiệu quả hoạt động của chính phủ nước này, vốn luôn bị ảnh hưởng bởi nạn tham nhũng. Đây cũng là một trong những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất ở Đông Nam Á cũng như toàn cầu, với tỷ lệ tăng GDP trung bình là 7,5% mỗi năm. Kinh tế Philippines thường được so sánh với nền kinh tế Ấn Độ do có nhiều những điểm tương đồng trong sự tăng trưởng nhanh và đột biến.

Các lĩnh vực quan trọng trong nền kinh tế của Philippines gồm nông nghiệp và công nghiệp, đặc biệt là chế biến thực phẩm, dệt sợi và quần áo, các bộ phận điện tử và ô tô. Ngành công nghiệp hầu như tập trung vào các thành phố xung quanh Manila, trong khi Cebu cũng đang trở thành một địa điểm hấp dẫn cho các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài trong thời gian gần đây. Ngành khai thác mỏ cũng có tiềm năng lớn ở Philippines, sở hữu một lượng dự trữ lớn chromite, niken, đồng. Gần đây các khí gas tự nhiên đã được tìm ra và thêm vào nguồn dự trữ năng lượng.

Tại Philippine, người Philippines gốc Hoa là thế lực chi phối nền kinh tế. Họ chỉ chiếm chưa đầy 2% dân số, nhưng chiếm trên 35% kim ngạch thương mại của nước này. Đã có những người Philippines gốc Hoa làm Tổng thống như nữ Tổng thống Corazon Aquino. Thống kê năm 2000 cho thấy người Philippines gốc Hoa sở hữu hơn 50% cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Philippines.

Xu hướng kinh tế vĩ mô
Đây là biểu đồ xu hướng tăng tổng sản phẩm quốc nội của Philippines theo giá cả thị trường được ước tính bởi Quỹ tiền tệ quốc tế, đơn vị tính là triệu Peso Philippines.

Xem thêm
 Kinh tế châu Á
 Kinh tế Đông Nam Á

Liên kết ngoài
 State of the Philippine Islands
 Bangko Sentral ng Pilipinas (Central Bank of the Philippines)
 National Statistical Coordination Board
 National Statistics Office 
 Department of Trade and Industry
 Philippine Stock Exchange
 Philippine Stock Market Forum 
 National Federation of Sugarcane Planters

Chú thích 

Philippines
Chi Ngan

Chi Ngan (danh pháp khoa học: Cairina) là một chi trong họ Vịt (Anatidae). Chi này có hai loài, với tên gọi chung là ngan, tương tự như nhau về mặt giải phẫu nhưng lại hoàn toàn khác nhau về mặt hình thái bề ngoài. Đó là
 Cairina moschata: Ngan bướu mũi, ngan nội, ngan ta, vịt Xiêm
 Cairina scutulata (đồng nghĩa: Asarcornis scutulata?): Ngan cánh trắng

Hai loài này ban đầu được coi như là thuộc về chi điển hình của phân họ "Cairininae" (hay tông "Cairinini"), một nhóm được cho là nhóm "vịt đậu cây", ở một mức độ nào đó là trung gian giữa vịt (Anatinae) và vịt khoang (phân họ Tadorninae). Tuy nhiên, sự gộp nhóm kiểu này cuối cùng lại được xem như là kiểu gộp nhóm cận ngành, và các loài trong chi Cairina đã được nhiều nhà phân loại học chuyển sang phân họ Vịt (Anatinae), với các dữ liệu hiện tại đã có cho thấy chúng có quan hệ họ hàng khá gần.

Trong khi đó, phân tích các trình tự mtADN của cytochrome b và NADH dehydrogenaza lại chỉ ra rằng điều này có lẽ không chính xác. Ngoài ra, hai loài trong chi Cairina lại không có quan hệ họ hàng gần gũi với nhau, điều này cũng được gợi ý từ sự xa cách về mặt phân bố địa lý của các dạng chưa thuần hóa với ngan bướu mũi ở Trung và Nam Mỹ và ngan cánh trắng ở khu vực Đông Nam và Nam Á.

Ngan bướu mũi dường như là họ hàng xa của chi Aix chứa 2 loài uyên ương. Cùng với chi Aix, chúng dường như có họ hàng với phân họ Tadorninae và như thế Cairina moschata cần phải đặt trong phân họ Tadorninae.

Ngược lại, ngan cánh trắng - đôi khi được coi là có quan hệ họ hàng với loài vịt Hartlaub (Pteronetta hartlaubii) vẫn còn bí ẩn - theo các phân tích phân tử cần được chuyển sang chi cũ của nó là Asarcornis – với mối quan hệ họ hàng gần với chi Aythya của phân họ Aythyinae, và trên thực tế nó có thể là một loài vịt lặn kỳ dị.

Ngan nuôi tại Việt Nam hiện nay là các giống (ngan dé, ngan trâu v.v) của ngan bướu mũi đã thuần hóa, với số liệu ước tính theo FAO là khoảng 30.000 tới 100.000 con vào năm 1997.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 

Vịt
Fasil Ghebbi

Fasil Ghebbi là phần còn lại của một pháo đài nằm tại Gondar, Ethiopia. Fasil Ghebbi được xây dựng vào thế kỷ 17 bởi hoàng đế Fasilides, và là quê hương của các Hoàng đế Ethiopia. Kiến trúc độc đáo của nó cho thấy những ảnh hưởng đa dạng bao gồm phong cách kiến trúc Nubian. Nó được ghi vào danh sách di sản thế giới của UNESCO vào năm 1979. Ghebbi là một từ trong tiếng Amhara để miêu tả một khoảng đất rào kín hoặc đất đai rào xung quanh.

Tổ hợp các công trình xây dựng bao gồm lâu đài Fasilides, cung điện Iyasu I, đại sảnh Dawit III, phòng tiệc, chuồng ngựa, lâu đài Mentewab, thư phòng, thư viện và ba nhà thờ: Asasame Qeddus Mikael, Elfign Giyorgis và Gemjabet Mariyam.

Mô tả
Fasil Ghebbi có diện tích khoảng 70.000 mét vuông. Ở phía nam của nó là Adababay, chợ quảng trường của Gondar, nơi công bố của hoàng gia, diễu hành quân đội, và hành quyết tội phạm và hiện là một công viên thành phố.

Đại sảnh Dawit nằm ở phía bắc, tiếp giáp với lâu đài Bakaffa và nhà thờ Asasame Qeddus Mikael. Công trình một tầng này có một tháp tròn ở phía đông nam, tàn tích của một tháp tròn nhỏ hơn ở góc đông bắc và một tháp vuông nằm ở phía tây bắc. Toàn bộ công trình đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Không gian bên trong gồm một phòng dài liền mạch không có mái che.

Tham khảo

Di sản thế giới tại Ethiopia
Ngan cánh trắng

Ngan cánh trắng (danh pháp hai phần: Cairina scutulata) là một loài ngan, thông thường được đặt trong chi Cairina và coi là có quan hệ họ hàng gần với các loài trong phân họ Anatinae. Tuy nhiên, phân tích các trình tự mtADN cytochrome b và NADH dehydrogenaza và kiểu phân bố địa sinh học lại chỉ ra rằng sự tương đồng về mặt giải phẫu với ngan bướu mũi (Cairina moschata) chỉ là biểu hiện bề ngoài. Vì thế, để chính xác hơn thì loài này có lẽ cần được đặt vào chi độc loài cũ của nó, với danh pháp Asarcornis scutulata, dường như không có quan hệ họ hàng gần với ngan bướu mũi mà có quan hệ họ hàng gần với các loài vịt lặn (Aythyinae).

Về mặt lịch sử, ngan cánh trắng đã từng phân bố rộng khắp từ đông bắc Ấn Độ và Bangladesh, qua khu vực Đông Nam Á tới Java và Sumatra. Tuy nhiên, vào năm 2002 quần thể hoang dã của nó chỉ còn khoảng 800 con, với khoảng 200 con tại Lào, Thái Lan, Việt Nam và Campuchia, 150 con ở Sumatra, chủ yếu là trong vườn quốc gia Way Kambas và khoảng 450 con tại Ấn Độ, Bangladesh và Myanmar. Tại Việt Nam, hiện chỉ còn thấy có tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ.

Do sự mất môi trường sống vẫn đang diễn ra, quần thể nhỏ và cô lập, cũng như việc săn bắt loài ngan này để lấy trứng và thịt nên ngan cánh trắng đã được đánh giá là nguy cấp trong Sách đỏ IUCN về các loài đang bị đe dọa. Nó được liệt kê trong Phụ lục I của CITES.

Đặc điểm 
Ngan trống có bộ lông màu đen nhạt, phần đầu và cổ trên màu trắng. Khi bay nhìn rõ phía trên có cánh đen, bao cánh nhỏ trắng. Mỏ và ngón chân có màu vàng đến màu cam. Mắt màu đỏ. Ngan mái nhỏ hơn ngan trống, mắt màu nâu. Sinh sống ở các đầm lầy nước ngọt hoặc rừng, ven sông suối. Ghép thành đôi hoặc thành gia đình trong mùa sinh sản. Đẻ trong hốc cây to và già. Thức ăn chính là một số loại hạt, côn trùng, giun, cá nhỏ, đôi khi cả nhái. Sống trong các khu rừng đầm lầy nước ngọt hoặc rừng ven sông suối. Có thể gặp ở độ cao tới 1.500 m. Ban ngày chúng ở trong rừng, ban đêm mới ra đầm lầy hoặc suối để kiếm ăn.

Hình ảnh

Liên kết ngoài 

 BirdLife Species Factsheet

Tham khảo-Ghi chú 

S
Chim Ấn Độ
Chim Việt Nam
Chim Lào
Chim Myanmar
Chim Malaysia
Chim Thái Lan
Chim Indonesia
Chim Campuchia
Chim Bangladesh
Vịt
Chim Đông Nam Á
Thủy cầm
Hệ động vật Assam
Phân họ Vịt lặn
Loài cực kỳ nguy cấp theo Sách đỏ IUCN
Siptah

Akhenre Setepenre Siptah hay Merneptah Siptah là vị vua áp chót của Vương triều thứ 19, cai trị được 7 năm, 1197 – 1191 TCN. Thân thế của ông đến nay vẫn còn là bí ẩn.

Ông lên ngôi khi còn nhỏ, ngay sau khi Seti II qua đời với sự nhiếp chính của nữ hoàng Twosret.

Thân thế 
Ban đầu, mẹ của Siptah được tin là Tiaa, một thứ phi người Syria của Seti II. Niềm tin này đã bị chấm dứt khi người ta phát hiện tấm bia mang số hiệu E 26901 (thuộc Bảo tàng Louvre) có ghi tên người mẹ của ông, Sutailja (hoặc Shoteraja). Sutailja là một thứ thiếp đến từ Canaan của một vị vua không rõ tên. Tuy nhiên, cả Dodson và Hilton đều phủ nhận điều này, và cho ông là con của Ramesses II.

Người ta vẫn chưa thể xác định được cha đẻ của Siptah. Các nhà Ai Cập học nghĩ rằng, Amenmesse mới là cha của Siptah chứ không phải Seti II, bởi vì Amenmesse và Siptah đều lớn lên tại Akhmim và cả hai đều không có mặt trong cảnh rước tượng của các vị vua thuộc thời kỳ Tân vương quốc (cảnh trên đền thờ của Ramesses III ở Medinet Habu). Chính vì vậy mà cả hai vị vua được cho là "những kẻ soán ngôi và vì thế mà họ là cha con với nhau".

Một lý giải khác cho việc Siptah là vua không chính thống bởi các vua đời sau là vì Siptah đã yêu cầu sự trợ giúp từ Đại pháp quan Bay để bảo vệ ngai vàng của mình. Nếu Siptah thực sự là con của vua tiền nhiệm Seti II, thì do còn khá nhỏ và là con của tỳ thiếp, ông được đặt dưới sự nhiếp chính của người mẹ kế, nữ hoàng Twosret.

Một bức tượng không đầu của Siptah tại Munich cho thấy ông đang ngồi trên lòng một pharaon khác, có thể đoán là cha của ông.

Trị vì 
Đại pháp quan Bay đã tự hào cho rằng, mình là người có công trong việc đưa Siptah lên ngôi. Một cảnh vẽ trên tường tại lối vào đền thờ của vua Horemheb (Gebel el-Silsila) có ghi dòng chữ như sau:"Linh hồn vĩ đại của Giám quan của con những con dấu trên toàn bộ vùng đất, người đưa nhà vua [Siptah] kế vị cha của ngài, được yêu mến bởi hoàng thượng, Bay"Tuy nhiên, vì sự tự cao tự đại của mình mà Bay đã bị hành quyết theo lệnh của Siptah vào năm trị vì thứ năm của ông. Tin tức này sau đó được lan truyền đến những công nhân tại Deir el-Medina. Nhà vua còn ban chỉ thị, dừng mọi hoạt động xây mộ của Bay vì hắn là kẻ phản bội.

Siptah xuất hiện lần cuối cùng vào năm trị vì thứ sáu của mình trên một bức vẽ tại phía nam ngôi đền Buhen. Sau khi ông băng hà, Twosret đã thiết lập một triều đại riêng biệt cho bà, kéo khoảng từ 1 - 2 năm. Thời gian này, Setnakhte đã nổi dậy để đoạt ngai vàng từ tay nữ hoàng. Twosret là pharaon cuối cùng của Vương triều thứ 19, và Setnakhte đã kế vị ngai vàng, lập ra Vương triều thứ 20.

Qua đời 
Siptah được an táng tại ngôi mộ KV47 nhưng xác ướp của ông được tìm thấy tại KV35, mộ của Amenhotep II.

Xác ướp của Siptah cho thấy rằng ông mất khi mới 16 tuổi. Ông cai trị Ai Cập trong 6 - 7 năm nên ông lên ngôi khi được 10, 11 tuổi. Siptah cao 1.6 mét, mái tóc xoăn màu nâu đỏ và có dị tật ở chân trái do bại liệt.

Chú thích

Vua chết trẻ
Năm sinh không rõ
Pharaon Vương triều thứ Mười chín của Ai Cập
Tân Vương quốc
Xác ướp Ai Cập cổ đại
Vua thiếu nhi cổ đại
Hòa ước Kiel

Hiệp ước Kiel () hoặc Hòa ước Kiel (tiếng Thụy Điển và  hoặc '''') là một hiệp ước hòa bình giữa phe Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland với Vương quốc Thụy Điển và Đan Mạch–Na Uy, được ký kết vào ngày 14 tháng 1 năm 1814 tại Kiel. Hiệp ước chấm dứt chiến sự giữa hai phe trong bối cảnh Các cuộc chiến tranh của Napoléon, trong đó Vương quốc Anh và Thụy Điển thuộc phe chống Pháp (Liên minh thứ Sáu), Đan Mạch–Na Uy liên minh với Đế chế Pháp.

Nguyên nhân
Trong thời của mình, Napoléon I của Pháp đã gây ra nhiều cuộc chiến tranh liên miên tại châu Âu suốt từ năm 1804 tới năm 1815 với các liên minh của các nước khác, từ Liên minh thứ nhất tới Liên minh thứ 7.

Thời đó Napoléon gây chiến với Nga và Phổ trong Liên minh thứ sáu gồm các nước Anh, Nga, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Phổ, Áo, Thụy Điển và vài nước nhỏ ở Đức hiện nay. Bên phe của Napoléon I có Ý, Đan Mạch và vài nước nhỏ khác ở Đức hiện nay.

Trong trận đánh lớn tại Leipzig từ ngày 16 tới ngày 19 tháng 10 năm 1813, phe Napoléon I đã bị bại trận dẫn tới việc thái tử Thụy Điển Karl Johan (1763-1844) buộc vua Frederik VI của Đan Mạch (1768-1839) phải ký hòa ước tại Kiel.

Nội dung
Hòa ước có mấy điểm chính như sau:

Đan Mạch phải chấm dứt vĩnh viễn việc tham gia chiến tranh trong phe của Napoléon I, đồng thời phải trang bị một đội quân 10.000 người để tham chiến trong Liên minh thứ 6
Đan Mạch phải trao Na Uy cho Thụy Điển cai trị và trao đảo Heligoland (trên Biển Bắc) cho Anh.
Bù lại, Đan Mạch được phần lãnh thổ là xứ Pommern thuộc Thụy Điển (ở bờ đông nam biển Baltic, nay thuộc Đức và Ba Lan) và đảo Rügen (trên biển Baltic, nay thuộc Đức) cùng với 1 triệu đồng riksdaler (tiền kim loại bằng bạc của Thụy Điển).

(Tới năm 1815, vua Frederik VI lại đổi xứ Pommern thuộc Thụy Điển và đảo Rügen cho Phổ, để lấy vùng Lauenbrug của Phổ)

Hậu quả
Na Uy không chấp nhận hòa ước Kiel, mà tuyên bố độc lập và ngày 17 tháng 5 năm 1814, quốc hội lưỡng viện của Na Uy đã lập bản hiến pháp gọi là Hiến pháp Eidsvoll (lập tại Eidsvoll) và cùng ngày đó, lập thái tử Đan Mạch Christian Frederik lên làm vua Christian IIX của Na Uy.

Tuy nhiên, sau một cuộc chiến ngắn với Thụy Điển, thì tới ngày 14 tháng 8 năm 1814, vua Christian IIX phải thoái vị và Quốc hội Na Uy phải ký Hòa ước Moss với vua Karl XIII của Thụy Điển chấp nhận đứng chung trong Liên minh cá nhân, dưới quyền vua Thụy Điển. Liên minh này kéo dài mãi tới năm 1905 mới chấm dứt.

Kể từ Hòa ước Kiel, các thuộc địa Iceland, Greenland và Quần đảo Faroe của Na Uy, chính thức thuộc quyền cai trị của Đan Mạch, mặc dù trên thực tế, Đan Mạch đã quản lý các thuộc địa này từ nhiều năm trước. Tuy nhiên, trên lý thuyết thì luật của Na Uy ngày 15 tháng 4 năm 1687 vẫn còn hiệu lực tại Iceland và quần đảo Faroe.

Tham khảo

Lịch sử châu Âu
Năm 1814
Chiến tranh Napoléon
Hòa ước
Kiel
Đội tuyển bóng đá quốc gia Kenya

Đội tuyển bóng đá quốc gia Kenya () còn có tên gọi là Harambee Stars, đại diện cho Kenya trong môn bóng đá. Đội được điều hành bởi Liên đoàn Bóng đá Kenya, cơ quan quản lý bóng đá của quốc gia này, và thi đấu với tư cách thành viên của Liên đoàn Bóng đá châu Phi (CAF) và Hội đồng Bóng đá Đông và Trung Phi (CECAFA). Đội tuyển chủ yếu thi đấu trên sân nhà tại Sân vận động Quốc gia Nyayo ở thủ đô Nairobi.

Thành tích tốt nhất của đội cho đến nay là tấm huy chương bạc tại Đại hội Thể thao toàn Phi 1987. Đội đã 6 lần tham dự Cúp bóng đá châu Phi là vào các năm 1972, 1988, 1990, 1992, 2004 và 2019, tuy nhiên đều không vượt qua được vòng bảng.

Lịch sử 
FIFA đã đình chỉ Kenya khỏi mọi hoạt động bóng đá trong ba tháng vào năm 2004 do chính phủ can thiệp vào các hoạt động bóng đá. Lệnh cấm được dỡ bỏ sau khi quốc gia này đồng ý ban hành các điều lệ mới. Ngày 25 tháng 10 năm 2006, Kenya một lần nữa bị đình chỉ khỏi các giải đấu quốc tế vì không thực hiện thỏa thuận vào tháng 1 năm 2006 nhằm giải quyết các vấn đề tái diễn trong liên đoàn. FIFA thông báo rằng lệnh đình chỉ sẽ có hiệu lực cho đến khi liên đoàn tuân thủ các thỏa thuận đã đạt được trước đó.

Kenya đã giành quyền tham dự Cúp bóng đá châu Phi 2019 (AFCON). Huấn luyện viên trưởng khi đó là Sébastien Migné, được bổ nhiệm vào tháng 5 năm 2018, và kể từ khi ông dẫn dắt, Kenya đã trở lại top 100 trên bảng xếp hạng FIFA. Vào tháng 5 năm 2017, Liên đoàn Bóng đá Kenya đã ký thỏa thuận hợp tác 3 năm với nhà sản xuất trang phục Mafro Sports để cung cấp trang phục thi đấu cho tất cả các đội tuyển quốc gia cũng như các đội trẻ. Theo đó, đội tuyển sẽ sử dụng áo đỏ cho các trận sân nhà, áo trắng cho các trận sân khách và áo xanh lá cây cho các trận đấu ở sân trung lập.

Ngày 8 tháng 9 năm 2018, Kenya giành chiến thắng trước Ghana – đội từng 4 lần vô địch châu Phi – với tỷ số 1–0. Ngày 14 tháng 1 năm 2023, Liên đoàn Bóng đá Kenya thông báo đã đình chỉ 14 cầu thủ, bao gồm sáu cầu thủ của CLB Zoo Kericho FC và hai huấn luyện viên do dính líu đến cáo buộc dàn xếp tỷ số.

Danh hiệu 
 Vô địch Cúp CECAFA:
 Vô địch: 1975, 1981, 1982, 1983, 2002, 2013
 Á quân: 1979, 1985, 1991, 1999; 2008; 2012
 Hạng ba: 1973; 1976; 1978; 1988; 1989; 1994; 1995; 2003
Bóng đá nam tại African Games:
  1987

Thành tích tại các giải đấu

Giải vô địch bóng đá thế giới

Cúp bóng đá châu Phi 
Kenya đã 6 lần tham dự vòng chung kết Cúp bóng đá châu Phi, tuy nhiên đều không vượt qua được vòng bảng.

Cầu thủ

Đội hình hiện tại
Các cầu thủ sau đây đã được triệu tập cho các trận giao hữu gặp Maroc và Tchad vào các ngày 7 và 10 tháng 6 năm 2025.

Số lần ra sân và số bàn thắng được thống kê đến ngày 10 tháng 6 năm 2025, sau trận đấu với Tchad.

Triệu tập gần đây

Chú thích

Liên kết ngoài 
 Đội tuyển bóng đá quốc gia Kenya  trên trang chủ của FIFA

Kenya
Đội tuyển bóng đá quốc gia Lesotho

Đội tuyển bóng đá quốc gia Lesotho là đội tuyển cấp quốc gia của Lesotho do Hiệp hội bóng đá Lesotho quản lý. Đội chưa từng tham dự Giải bóng đá vô địch thế giới cũng như Cúp bóng đá châu Phi.

Lịch sử 
Sau khi Lesotho giành độc lập khỏi Vương quốc Anh vào năm 1966, Hiệp hội Bóng đá Lesotho được thành lập, và sau đó đội tuyển quốc gia Lesotho ra đời. Trận đấu đầu tiên của đội diễn ra vào ngày 7 tháng 8 năm 1970 gặp Malawi, trong đó Lesotho giành chiến thắng 2-1.

Lesotho tham dự vòng loại World Cup lần đầu tiên cho kỳ World Cup 1974, hòa 0–0 với Zambia trên sân nhà trước khi thua 1–6 ở lượt về và bị loại. Lesotho cũng bị loại ở vòng đầu tiên vòng loại Cúp bóng đá châu Phi 1974, thua Mauritius 1–5 sau khi hòa 0–0 ở lượt đi. Lesotho lại gặp Mauritius trong chiến dịch vòng loại Cúp bóng đá châu Phi 1980 tiếp theo và bị loại vì luật bàn thắng sân khách. Tại vòng loại Cúp bóng đá châu Phi 1982, Lesotho thua Mozambique với tổng tỷ số 3–7. Sau đó Lesotho đối đầu Guinea ở vòng loại đầu tiên World Cup 1982 và thua chung cuộc 2–4. 

Lesotho giành chiến thắng đầu tiên ở một cặp đấu loại trong khuôn khổ vòng loại Cúp bóng đá châu Phi 1994 khi đánh bại Botswana 4–0 chung cuộc, cả bốn bàn đều được ghi ở lượt về trên sân khách. Với chiến thắng này, Lesotho tiến vào vòng loại tiếp theo, cầm hòa Kenya (2–2), Zaire (1–1) và Mozambique (1–1) trên sân nhà, nhưng thua cả ba trận sân khách, kết thúc ở vị trí cuối bảng.

Lesotho rút lui khỏi vòng loại Cúp bóng đá châu Phi 1996 và sau đó bị cấm tham dự giải đấu tiếp theo, vì vậy họ quay trở lại thi đấu ở vòng loại Cúp bóng đá châu Phi 2000, nhưng bị loại ở vòng đầu tiên trước Mauritius. Lesotho vượt qua vòng loại Cúp COSAFA 1999 sau khi đánh bại Namibia 1–0, nhưng thua đội vô địch Angola 0–1 ở tứ kết. Một năm sau, Lesotho đạt thành tích ấn tượng tại Cúp COSAFA 2000, chỉ giành suất tham dự nhờ hiệu số fair-play. Họ đánh bại Zambia 3–1 trên loạt sút luân lưu trước khi ghi hai bàn thắng muộn vào lưới Angola ở bán kết để thắng 2–1. Ở chung kết, Lesotho thua Zimbabwe 0–3 ở cả hai lượt trận và giành ngôi á quân.

Danh hiệu 
 Vô địch Cúp COSAFA: 0
 Á quân: 2000

Thành tích tại các giải đấu

Giải vô địch bóng đá thế giới

Cúp bóng đá châu Phi

Đội hình
Các cầu thủ sau đây đã được triệu tập cho đội hình tham dự các trận đấu vòng loại World Cup 2026 – khu vực châu Phi, gặp Nam Phi và Rwanda vào các ngày 21 và 25 tháng 3 năm 2025.

Số lần ra sân và số bàn thắng được cập nhật đến ngày 25 tháng 3 năm 2025, sau trận gặp Rwanda.

Thành tích đối đầu 
Tính đến ngày 9 tháng 9 năm 2025

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Đội tuyển bóng đá quốc gia Lesotho trên trang chủ của FIFA

Lesotho
Đất Đỏ (xã)

Đất Đỏ là xã thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Đây là một trong 168 phường, xã và đặc khu mới ở Thành phố Hồ Chí Minh sau đợt sắp xếp vào năm 2025.

Địa lý 
Xã Đất Đỏ nằm ở phía Đông Nam của Thành phố Hồ Chí Minh, cách phường Bà Rịa khoảng 14 km về phía Đông và cách phường Sài Gòn khoảng 90 km về phía Đông Nam, thuộc khu vực Long Đất của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây, có vị trí địa lý:

 Phía Đông giáp với xã Hồ Tràm
 Phía Tây giáp với phường Tam Long và xã Long Điền
 Phía Nam giáp với xã Phước Hải
 Phía Bắc giáp với các xã Nghĩa Thành và Xuân Sơn

Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, xã Đất Đỏ sau sắp xếp có diện tích 119,77 km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 43.862 người, mật độ dân số đạt  người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

Lịch sử 
Ngày 11 tháng 12 năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định số 149/2006/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Đất Đỏ – thị trấn huyện lỵ của huyện Đất Đỏ trên cơ sở toàn bộ 1.173,39 ha diện tích tự nhiên và 7.212 người của xã Phước Thạnh; 1.041,05 ha diện tích tự nhiên và 12.550 người của xã Phước Long Thọ.

Sau khi thành lập, thị trấn Đất Đỏ có 2.214,44 ha diện tích tự nhiên và 19.763 người.

Ngày 24 tháng 10 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1256/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, thành lập huyện Long Đất trên cơ sở huyện Long Điền và huyện Đất Đỏ. Khi đó, thị trấn Đất Đỏ trở thành huyện lỵ của huyện Long Đất.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Đất Đỏ và các xã Long Tân, Láng Dài, Phước Long Thọ thuộc huyện Long Đất trước đây thành xã mới có tên gọi là xã Đất Đỏ (Khoản 152 Điều 1).

Hành chính 
Xã Đất Đỏ được chia làm 19 ấp, gồm các ấp Tường Thành, Thanh Long, Thanh Tân, Thanh Bình, Phước Trung, Phước Sơn, Phước Thới, Hiệp Hòa, Hòa Hội, Tân Hòa, Tân Hiệp, Tân Thuận, Phước Trung A, Phước Thới A, Phước Sơn A, Gò Sầm, Cây Cám, Thanh An, Láng Dài.

Chú thích

Tham khảo