Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Chi Cỏ tai tượng

Chi Cỏ tai tượng hay gọi ngắn gọn là chi Tai tượng (Acalypha) (từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là "tầm ma", nhưng trong tiếng Việt thì tầm ma lại là từ để chỉ chi Urtica) là một chi thực vật thuộc họ Đại kích (Euphorbiaceae) và là chi duy nhất trong phân tông Acalyphinae. Với khoảng 450-500 loài từ cây thân thảo tới cây bụi, chi này chỉ đứng sau các chi Euphorbia, Croton và Phyllanthus trong sự đa dạng. Cây tai tượng đuôi chồn (Acalypha hispida), được trồng như là một loại cây cảnh trong nhà do hoa sặc sỡ và đẹp, có lẽ là loài được biết đến nhiều nhất. Các loài khác được trồng để lấy lá. Một số loài được dùng làm thuốc trong Đông y.

Phân bổ 
Các loài trong chi này chủ yếu sinh trưởng ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới (nhưng không thấy có ở Hawaii và một vài đảo khác trên Thái Bình Dương), và chỉ có một ít loài sinh sống ở vùng ôn đới. Tại châu Mỹ có khoảng 2/3 các loài đã biết, phân bổ từ miền nam Hoa Kỳ tới Uruguay và miền bắc Argentina.

Phân loại học 
Các tên gọi các chi sau có thể coi là từ đồng nghĩa với Acalypha:
 Acalyphes Hassk.
 Acalyphopsis Pax & K.Hoffm.
 Calyptrospatha Klotzsch cũ Baill.
 Caturus L.
 Corythea S.Watson
 Cupameni Adans.
 Galurus Spreng.
 Gymnalypha Griseb.
 Linostachys Klotzsch cũ Schltdl.
 Mercuriastrum Fabr.
 Odonteilema Turcz.
 Paracelsea Zoll.
 Ricinocarpus Kuntze
 Schizogyne Ehrenb. cũ Pax
 Usteria Dennst

Các loài 
Một số loài được liệt kê dưới đây.
 Acalypha australis - Tai tượng Úc, trong đông y gọi là thiết hiện thái (铁苋菜)
 Acalypha californica
 Acalypha godseffiana
 Acalypha gracilens
 Acalypha hispida - Tai tượng đuôi chồn
 Acalypha indica - Tại tượng xanh hay tai tượng Ấn.
 Acalypha klavea
 Acalypha monococca
 Acalypha pendula
 Acalypha phleoides
 Acalypha radians
 Acalypha repens
 Acalypha siamensis
 Acalypha virginica
 Acalypha wilkesiana - Tai tượng đỏ

v.v

Tham khảo 

 Pax, F. & K. Hoffmann (1924) in Engler, Adolf: Das Pflanzenreich, Heft (Fascicle)85:IV.147.XVI:Euphorbiaceae-Crotonoideae-Acalypheae-Acalyphinae, 12 [monographic revision]

Liên kết ngoài 
 NC State Univ 

Cỏ tai tượng, chi
Chi Cỏ tai tượng
Thực vật liên nhiệt đới
Chi Cỏ roi ngựa

Chi Cỏ roi ngựa (danh pháp khoa học: Verbena) là một chi của khoảng 250 loài cây một năm và lâu năm có thân thảo thuộc về họ cỏ Roi ngựa (Verbenaceae). Phần lớn các loài có nguồn gốc ở khu vực Tân Thế giới từ Canada kéo dài về phía nam tới miền nam Chile, nhưng có một vài loài có nguồn gốc ở khu vực Cựu Thế giới, chủ yếu ở châu Âu (V. officinalis, V. supina).

Thông thường lá của chúng mọc đối, là loại lá đơn, và ở nhiều loài có lông tơ, thường là dày dặc. Hoa nhỏ, có màu trắng, hồng, tía hay lam, với 5 cánh hoa, và mọc thành cụm dày dặc.

Một số loài

Sử dụng và huyền thoại 
Cỏ roi ngựa được cho là có tính chất làm tăng tiết sữa. Huyền thoại dân gian còn cho rằng cây cỏ roi ngựa thông thường (V. officinalis) đã được dùng để cầm máu tại các vết thương cho Giê-su sau khi ông được đưa ra khỏi thánh giá.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Hoa
Thực vật vườn
Cây thuốc
Chi Hoa phổi

Hoa phổi là tên gọi chung để chỉ một số loài thực vật có hoa thuộc chi Verbascum trong họ Huyền sâm (Scrophulariaceae).

Hiện nay, người ta biết khoảng 250 loài hoa phổi khác nhau, có nguồn gốc ở châu Âu và châu Á, cụ thể là khu vực Địa Trung Hải. Một số loài đã được đưa vào châu Mỹ, Australia và Hawaii (và trong một số trường hợp đã hợp thủy thổ của khu vực).

Loài được biết đến nhiều nhất trong chi này là hoa phổi thường (V. thapsus), nó được sử dụng như là một loại thuốc để điều trị các chứng đau họng, ho và bệnh phổi.

Hoa phổi cũng là thành phần hoạt hóa trong nhiều loại thuốc hút thay thế cho thuốc lá.

.

Các loài
V. blattaria L. - Hoa phổi nhỏ
V. densiflorum - Hoa phổi hoa dày
V. lychnitis L. - Hoa phổi trắng
V. nigrum L. - Hoa phổi đen
V. phlomoides L. - Hoa phổi da cam
V. phoeniceum L. - Hoa phổi tía
V. sinuatum L. - Hoa phổi lá quăn
V. speciosum Schrad. - Hoa phổi sặc sỡ
V. thapsus L. - Hoa phổi thường
V. virgatum Stokes

Hình ảnh

Tham khảo

Cây thuốc
Kiến trúc thời kì đồ đá

Ở Tây Nam Á, thời kì đồ đá trong lịch sử kiến trúc bắt đầu từ khoảng 10000 năm trước Công nguyên ở vùng Cận Đông (levant), từ thời kì Tiền đồ sứ Đồ đá mới A và Tiền đồ sứ Đồ đá mới B (Pre-Pottery Neolithic A/Pre-Pottery Neolithic B) và mở rộng ra hướng đông và hướng tây. Thời kì văn minh Đồ đá mới ở Đông nam Anatolia, Syria và Iraq vào khoảng 8000 năm trước Công nguyên. Hình thái xã hội hái lượm bắt đầu từ 7000 năm trước Công nguyên ở Đông Nam châu Âu, và ở Trung Âu vào khoảng 5500 năm trước Công nguyên. Ở châu Mỹ và châu Đại dương, người thổ dân bản địa vẫn còn ở thời kì đồ đá cho đến khi người châu Âu khám phá ra họ.

Các cư dân thời Đồ đá ở Cận Đông, Anatolia, Syria, phía nam bình nguyên Lưỡng Hà và Trung Á là những nhà xây dựng vĩ đại. Họ đã biết sử dụng gạch-bùn để xây nhà ở và các ngôi làng. Ở Çatalhöyük, người ta đã biết trang trí nhà cửa với những tranh vẽ tạo hình người và thú vật. Ở Trung Âu, các căn nhà dài bằng phên liếp đã được xây dựng. Các khu mộ tỉ mỉ cũng được cũng xây dựng. Đặc biệt, ngày nay vẫn còn hàng ngàn ngôi mộ như vậy ở Ireland. Người thời Đồ đá mới ở quần đảo Anh cũng xây dựng những nấm mồ và phòng mộ cho mình và các trại tường đất đắp (causewayed camps), các vòng tròn đá (henges flint mines) và các đài đá lớn hình tròn (cursus monuments).

Tham khảo

Đồ đá
Kiến trúc
Thời đại đồ đá mới
Chi Mướp

Chi Mướp (danh pháp khoa học: Luffa, từ tiếng Ả Rập لوف lūf) là một loại dây leo sống một năm ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Quả của ít nhất hai loài là L. acutangula và L. aegyptiaca được thu hoạch khi còn non để làm rau ăn, rất phổ biến ở châu Á (Ấn Độ, Trung Quốc, Nepal, Bhutan, Bangladesh, Việt Nam) và châu Phi. L. acutangula gọi là jhingey trong tiếng Bengal và turai trong tiếng Hindi. Quả của L. aegyptiaca cũng có khi để già để lấy xơ mướp phục vụ cho việc sử dụng trong nhà tắm hay nhà bếp sau khi đã loại bỏ mọi thứ chỉ còn để lại phần lõi chứa các sợi gỗ trong ruột (xylem). Loại này được gọi là dhundul trong tiếng Bengal, ghiya tori hay nerua trong tiếng Hindi, "peerkankai" trong tiếng Tamil.

Các loài thuộc chi Mướp bị ấu trùng của một số loài côn trùng thuộc bộ cánh vẩy (Lepidoptera) phá hoại, chẳng hạn Hypercompe albicornis.

Các loài 
Hiện tại người ta công nhận 9 loài thuộc chi này:
 Luffa acutangula (L.) Roxb., 1832: Mướp khía, mướp tàu.
 Luffa aegyptiaca Mill., 1768: Mướp hương, mướp Ai Cập.
 Luffa astori Svenson, 1935
 Luffa echinata Roxb., 1832
 Luffa graveolens Roxb., 1832
 Luffa operculata (L.) Cogn., 1878: Mướp xơ
 Luffa quinquefolia (Hook. & Arn.) Seem., 1856
 Luffa saccata F.Muell. ex I.Telford, 2011
 Luffa sepium (G.Mey.) C.Jeffrey, 1992

Ảnh

Xem thêm 
 Bầu
 Bí

Liên kết ngoài
 Thông tin phân loại học đa ngôn ngữ của Đại học Melbourne
 Luffa aegyptiaca trong Floridata

Chú thích
 
 

Mướp, chi

Cucurbitoideae
Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia Việt Nam

Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia Việt Nam hay Giải hạng Ba () là một giải bóng đá ở Việt Nam. Đây là hạng đấu thứ 4, thấp nhất trong hệ thống giải bóng đá nam Việt Nam, xếp sau V.League 1 (Giải Vô địch Quốc gia), V.League 2 (Giải hạng Nhất Quốc gia) và Giải hạng Nhì Quốc gia do Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức hàng năm để lựa chọn đội bóng lên thi đấu tại giải hạng Nhì mùa giải kế tiếp.

Lịch sử

Các đội bóng mùa giải 2025

Tham khảo

Xem thêm
Giải bóng đá vô địch quốc gia
Giải bóng đá hạng nhất quốc gia
Giải bóng đá hạng nhì quốc gia

Liên kết ngoài

Liên đoàn bóng đá Việt Nam

Giải bóng đá hạng ba quốc gia
Giải bóng đá Việt Nam
Don Juan

Huyền thoại Don Juan (phiên âm tiếng Tây Ban Nha như "Đôn Hoan", các tài liệu thường phiên âm là Đông Gioăng) bắt nguồn từ một câu chuyện có thật: một thanh niên Tây Ban Nha quyến rũ một cô gái trong tu viện sau đó ruồng bỏ cô ta. Và theo truyền thuyết đó thì nên viết Dom Juan thay vì Don Juan.

Trong tiếng Việt Don Juan được dùng như Sở Khanh, nhưng với ý nghĩa ít tiêu cực hơn.

Tác phẩm về kẻ quyến rũ 

Vào thế kỷ 16 và 17, Tirso de Molina, một nhà soạn kịch Tây Ban Nha viết vở El burlador de Sevila y el cambido de pierra. Trải qua nhiều thay đổi, xuất hiện dưới dạng hài kịch ứng tác, Don Juan được Molière viết lại vào năm 1665. Tiếp đến Don Juan được Mozart viết trong vở opera Don Giovanni và Baudelaire viết trong thơ của mình. Rồi Mérimée, Byron, Dumas cùng rất nhiều tác giả, nhà soạn nhạc và nhà làm phim lấy cảm hứng từ nhân vật gian dối này, kẻ dám thách thức những quy tắc đạo đức và xã hội.

Don Juan trong văn học

Molière 

Năm 1665, Molière viết vở kịch rất nổi tiếng Dom Juan kể lại câu chuyện về anh chàng hào hoa. Dom Juan kết hôn với Done Elvire rồi ruồng bỏ cô ta trốn đi với tên hầu Sganarelle (đóng bởi Molière trong những buổi diễn của ông). Trong cảnh 1 hồi 1, Sganarelle nói chuyện với Gusman, tên hầu của Done Elvire và tiết lộ con người thật của Don Juan, kẻ sau đó tiếp tục kết hôn nhiều lần rồi bỏ rơi những cô gái bị hắn ta chinh phục.

Các nhà văn khác 
 1677: Le Festin de Pierre, của Thomas Corneille
 1730: Don Juan, của Carlo Goldoni
 1821: Don Juan, của Lord Byron
 1831: Don Juan de Marana, của Alexandre Dumas
 1844: Don Juan, kịch của Nikolaus Lenau
 1903: Man and Superman, của George Bernard Shaw
 1991: La Nuit de Valognes, của Eric-Emmanuel Schmitt

Don Juan trong âm nhạc
 1787: Wolfgang Amadeus Mozart viết vởi opera Don Giovanni 
 1841: Franz Liszt sáng tác Réminiscences de Don Juan dựa trên đề tài vở opéra của Mozart.
 1889: Richard Strauss viết giao hưởng thơ Don Juan, lấy cảm hứng từ bài thơ của Lenau.
 2013: Lương Bằng Quang tác giả vở nhạc kịch "Tên Sở Khanh" với hình tượng lấy từ Don Juan trên sân khấu Paris By Night 109 Bằng Kiều cùng với Minh Tuyết và Kỳ Phương Uyên.

Don Juan với điện ảnh

 1948: Những cuộc phiêu lưu của Don Juan, phim Mỹ của Vincent Sherman với Errol Flynn trong vai Don Juan.
 1956: Don Juan, phim Pháp của Julien Duvivier với Fernandel trong vai Sganarelle.
 1995: Don Juan DeMarco, phim của Jeremy Leven với Johnny Depp trong vai Don Juan và sự tham gia của Marlon Brando
 1998: Don Juan, phim của Jacques Weber từ kịch bản của Molière.
2013: Don Jon, phim được đạo diễn bởi Joseph Gordon-Levitt và anh cũng là nhân vật chính.

Cùng rất nhiều phim khác. Theo thống kê của Internet Movie Database có khoảng gần 100 bộ phim về đề tài này.

Xem thêm 
James Bond
Casanova

Tham khảo

Điển tích văn học
Văn hóa Tây Ban Nha
Nhân vật văn học
Hấp dẫn tình dục
Truyện ma
Nhân vật nam trong văn học
Truyền thuyết trung đại
Chi Mướp đắng

Chi Mướp đắng (danh pháp khoa học: Momordica) là một chi của khoảng 50-60 loài cây thân thảo dạng dây leo sống một năm hay lâu năm, thuộc về họ Bầu bí (Cucurbitaceae), có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới châu Phi và miền nam châu Á.

Trồng và sử dụng
Một số loài trong chi Momordica được trồng để làm cây cảnh hay lấy quả có nhiều cùi thịt, quả có dạng hoặc là tròn, thuôn dài hay hình trụ, có màu từ da cam tới đỏ khi chín, có gai hay bướu ở lớp vỏ.

Các loài
Bao gồm khoảng 52 được công nhận như sau:
 Momordica angolensis R.Fern., 1959
 Momordica angustisepala Harms, 1923
 Momordica anigosantha Hook.f., 1871
 Momordica argillicola Thulin, 2009
 Momordica balsamina L., 1753
 Momordica boivinii Baill., 1885
 Momordica breteleri H.Schaef., 2021
 Momordica cabraei (Cogn.) C.Jeffrey, 1962
 Momordica calantha Gilg, 1904
 Momordica camerounensis Keraudren, 1967
 Momordica cardiospermoides Klotzsch, 1861
 Momordica charantia L., 1753: Mướp đắng, khổ qua, mướp mủ, lương qua.
 Momordica cissoides Planch. ex Benth., 1849
 Momordica clarkeana King, 1898
 Momordica cochinchinensis (Lour.) Spreng., 1826: Gấc, mộc miết tử.
 Momordica cordata Cogn., 1895
 Momordica corymbifera Hook.f., 1871
 Momordica cymbalaria Fenzl ex Naudin, 1859
 Momordica denticulata Miq., 1858
 Momordica denudata (Thwaites) C.B.Clarke, 1879
 Momordica dioica Roxb. ex Willd., 1805
 Momordica dissecta Baker, 1895
 Momordica enneaphylla Cogn., 1888
 Momordica foetida Schumach., 1827
 Momordica friesiorum (Harms) C.Jeffrey, 1962
 Momordica gilgiana Cogn., 1914
 Momordica glabra Zimm., 1922
 Momordica henriquesii Cogn., 1889
 Momordica humilis (Cogn.) C.Jeffrey, 1962
 Momordica janarthanamii Gosavi, Gholave, Madhav & Kambale, 2022
 Momordica jeffreyana Keraudren, 1967
 Momordica kirkii (Hook.f.) C.Jeffrey, 1962
 Momordica leiocarpa Gilg, 1904
 Momordica littorea Thulin, 1991
 Momordica macrosperma (Cogn.) Chiov., 1929
 Momordica mossambica H.Schaef., 2009
 Momordica multiflora Hook.f., 1871
 Momordica obtusisepala Keraudren, 1967
 Momordica parvifolia Cogn., 1916
 Momordica peteri Zimm., 1922
 Momordica pterocarpa Hochst. ex A.Rich., 1841
 Momordica racemiflora Cogn., 1881
 Momordica repens Bremek., 1933
 Momordica rostrata Zimm., 1922
 Momordica sahyadrica Kattuk. & V.T.Antony, 2007
 Momordica sessilifolia Cogn., 1896
 Momordica silvatica Jongkind, 2002
 Momordica spinosa (Gilg) Chiov., 1916
 Momordica subangulata Blume, 1826: Gấc cạnh.
 Momordica trifolia L., 1754
 Momordica trifoliolata Hook.f., 1871
 Momordica welwitschii Hook.f., 1871
 Momordica × suboica Bharathi, 2014 = M. dioica × M. subangulata

Các loài có ở Việt Nam
 Momordica charantia: Khổ qua, mướp đắng.
 Momordica cochinchinensis: Gấc.
 Momordica subangulata: Gấc cạnh.

Mướp đắng hay khổ qua (Momordica charantia) có vị đắng, theo Đông y tính hàn, giúp giải nhiệt. Mướp đắng thường được dùng làm thức ăn hay nấu nước trị rôm sảy cho trẻ em.

Gấc (Momordica cochinchinensis) có nạc thường dùng để nhuộm thức ăn.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài
 
 

Mướp đắng

Cây thuốc
Michelle Bachelet

Michelle Bachelet (sinh ngày 29 tháng 9 năm 1951 tại Santiago, Chile) là tổng thống Chile thứ 35 và 37, từ ngày 12 tháng 3 năm 2006 đến ngày 11 tháng 3 năm 2010, và từ ngày 11 tháng 3 năm 2014 đến ngày 11 tháng 3 năm 2018. Tháng 9 năm 2006, tạp chí Forbes chọn bà vào danh sách 100 phụ nữ quyền thế nhất thế giới, ở vị trí thứ 17.

Tiểu sử 
Tên đầy đủ của bà là Verónica Michelle Bachelet Jeria/βeˈɾonika miˈʃɛl baʃˈle ˈçeɾja/. Cha bà là từng làm tướng không quân dưới thời Tổng thống Salvador Allende. Cuộc sống yên bình của gia đình bà nói riêng và của toàn xã hội Chile nói chung bị đảo lộn sau cuộc đảo chính đẫm máu của Augusto Pinochet. Kết quả của sự kiện này là Allende bị bắn chết, còn Pinochet lên làm tổng thống, hiến pháp bị huỷ bỏ, quốc hội bị giải tán, nhiều đảng phái chính trị bị đàn áp, hơn 130.000 người bị bắt giữ, giam cầm và tra tấn, hàng nghìn người bị xử tử. Khi đó, Michelle Bachelet đang là sinh viên ngành y trường Đại học Chile cũng phải chịu nhiều đau đớn, mất mát. Cả gia đình bị bắt giữ và tra tấn, trong đó cha bà chết năm 1974. Bạn trai của bà là Jamie Lopez cũng bị sát hại. Năm 1975, bà và mẹ bà sang Úc rồi Cộng hoà Dân chủ Đức lánh nạn. Tại đây, bà theo học trường Đại học Berlin và lập gia đình với kiến trúc sư Jorge Dávalos.

Năm 1979, gia đình bà trở về Chile. Bà tiếp tục học ở Đại học Chile và tham gia các tổ chức phi chính phủ. Năm 1984, bà ly thân với chồng. Hai người có với nhau 2 người con: Sebastián (1978) và Francisca (1984). Bà có người con thứ 3 với ông Aníbal Henríquez năm 1992. Bà bắt đầu tham gia chính trường Chile với các chức vụ cố vấn cho Bộ trưởng Y tế rồi Bộ trưởng Quốc phòng. Sau đó, bà lần lượt được Tổng thống Ricardo Lagos bổ nhiệm làm bộ trưởng 2 bộ trên (bộ Y tế: 11 tháng 3 năm 2000, bộ Quốc phòng: 7 tháng 1 năm 2002. Ngày 15 tháng 1 năm 2006, bà là đại diện của Đảng Xã hội Chile tham gia cuộc bầu cử tổng thống và giành thắng lợi với 53,5% tổng số phiếu bầu. Như vậy, bà trở thành người phụ nữ đầu tiên trở thành Bộ trưởng Quốc phòng và Tổng thống của đất nước Nam Mỹ này.

Bà là thành viên của Hội đồng Phụ nữ lãnh đạo thế giới và hội viên Câu lạc bộ Madrid.

Gia đình riêng

Chú thích

Xem thêm 
 Danh sách nữ nguyên thủ quốc gia

Liên kết ngoài 
 Presidencia de la República  – trang chủ của Tổng thống Chile (tiếng Tây Ban Nha)

 Trang chủ của cuộc vận động tổng thống  (tiếng Tây Ban Nha)

Bộ trưởng Quốc phòng Chile
Bộ trưởng Y tế Chile
Cựu sinh viên Đại học Chile
Người Chile gốc Anh
Người Chile gốc Hy Lạp
Người Chile gốc Pháp
Người Chile gốc Thụy Sĩ
Người Chile lưu vong
Người Santiago
Nhân vật còn sống
Nữ chính khách Chile
Nữ nguyên thủ quốc gia
Sinh năm 1951
Tổng thống Chile
Ứng cử viên Tổng thống Chile
Nữ thủ tướng
Người Chile gốc Tây Ban Nha
Bác sĩ nhi khoa
Nữ bộ trưởng quốc phòng
Bộ trưởng Chile
Struthio

Struthio là một chi chim trong bộ Đà điểu (Struthioniformes). Hầu hết các loài trong chi đều đã bị tuyệt chủng, chỉ còn duy nhất một loài còn tồn tại.

Các loài
 †Struthio anderssoni 
 †Struthio asiaticus
 †Struthio brachydactylus 
 Struthio camelus, đà điểu thông thường
 Struthio camelus molybdophanes, đà điểu Somali
 †Struthio chersonensis 
 †Struthio coppensi 
 †Struthio daberasensis 
 †Struthio dmanisensis
 †Struthio linxiaensis 
 †Struthio kakesiensis 
 †Struthio karingarabensis 
 †Struthio oldawayi 
 †Struthio orlovi 
 †Struthio wimani

Chú thích

Tham khảo

 
 
 
 
 
 
 Janz, Lisa, et al. Dating North Asian surface assemblages with ostrich eggshell: Implications for palaeoecology and extirpation. Journal of Archaeological Science, Volume 36, Issue 9, September 2009, Pages 1982–1989. http://dx.doi.org/10.1016/j.jas.2009.05.012

Struthionidae
Họ Đà điểu

Họ Đà điểu (Struthionidae) là một họ chim không biết bay thuộc Bộ Đà điểu (Struthioniformes), gồm những loài đà điểu, và họ hàng đã tuyệt chủng của chúng. Hai loài đà điểu còn sinh tồn là đà điểu châu Phi và đà điểu Somali, cả hai đều thuộc chi Struthio, cũng chứa một số loài được biết đến từ hóa thạch thế Holocen như đà điểu châu Á. Đà điểu châu Phi là loài phổ biến rộng rãi hơn trong hai loài, và là loài chim còn sống lớn nhất. Loài đà điểu còn lại cũng được xem là một trong những loài chim lớn nhất từ trước đến nay.

Đà điểu xuất hiện lần đầu tiên từ thế Miocen, mặc dù các hóa thạch thế Paleocen, thế Eocen và thế Oligocen khác nhau cũng có thể thuộc về họ này. Đà điểu được phân loại vào trong nhóm các loài chim thứ lớp Palaeognathae, tất cả các loài còn sinh tồn trong thứ lớp này đều không biết bay, bao gồm cả chim kiwi, đà điểu Emu và đà điểu Nam Mỹ.

Phân loại 

Năm 2019, các loài S. pannonicus, S. dmanisensis (đà điểu khổng lồ) và S. transcaucasicus đã được chuyển đến chi Pachystruthio.

Bộ Struthioniformes Latham 1790 (đà điểu)

 Họ Struthionidae Vigors 1825
 Chi ?†Palaeotis Lambrecht 1928
 †Palaeotis weigelti Lambrecht 1928 (giữ thế Eocen)
 Chi ?†Remiornis Lemoine, 1881
 †Remiornis heberti Lemoine, 1881
 Chi ?†Eremopezus Andrews, 1904
 †Eremopezus eocaenus Andrews, 1904
 Chi ?†Pachystruthio (Cuối thế Pliocen - thế Pleistocen) Kretzoi, 1954
 Pachystruthio pannonicus Kretzoi, 1954
 Pachystruthio dmanisensis Burchak-Abramovich and Vekua, 1990
 Pachystruthio transcaucasicus Burchak-Abramovich & Vekua, 1971
 Chi Struthio Linnaeus 1758 (Đầu thế Miocen – Gần đây)
 ?†S. anderssoni Lowe 1931 [ootaxa]
 ?†S. barbarus Arambourg 1979
 ?†S. daberasensis Pickford, Senut & Dauphin 1995
 ?†S. epoasticus Bonaparte
 ?†S. kakesiensis Harrison & Msuya 2005 [ootaxa]
 ?†S. karingarabensis Senut, Dauphin & Pickford 1998 [ootaxa]
 †S. chersonensis Brandt 1873
 †S. asiaticus Brodkorb 1863 (đà điểu châu Á)
 †S. coppensi Mourer-Chauviré et al. 1996
 †S. mongolicus [ootaxa] (Inner Mongolia)
 †S. oldawayi Lowe 1933
 †S. wimani Lowe 1931
 S. molybdophanes Reichenow 1883 (đà điểu Somali)
 S. camelus Linnaeus 1758
 S. c. australis (Gurney 1868) (đà điểu Nam Phi)
 †S. c. syriacus Rothschild 1919 (đà điểu Ả Rập)
 S. c. camelus Linnaeus 1758 (đà điểu Bắc Phi)
 S. c. massaicus (Neumann 1898) (đà điểu Masai)

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 

Danh sách các họ chim
The Black Eyed Peas

The Black Eyed Peas là một ban nhạc hip hop, rap, pop Mỹ đến từ Los Angeles. Ban nhạc hiện gồm các thành viên: will.i.am, apl.de.ap, Taboo và Fergie. Từ thành công của album Elephunk năm 2003, họ bắt đầu có được sự nổi tiếng và thành công quốc tế trong thể loại pop/dance. Nhóm bán được gần 18 triệu album và 9 triệu đĩa đơn trên toàn cầu.

Nhóm từng tham gia biểu diễn mở màn cho Justified/Stripped Tour của Justin Timberlake và Christina Aguilera, sau đó là Stripped World Tour của Aguilera.

Thành viên 

Thành viên cũ

Danh sách đĩa nhạc 

Album phòng thu
 1998: Behind the Front
 2000: Bridging the Gap
 2003: Elephunk
 2005: Monkey Business
 2009: The E.N.D.
 2010: The Beginning
 2020: Translation

Đĩa đơn quán quân

Giải Grammy

|Hợp tác rap và hát xuất sắc nhất
|
|Thu âm của năm
|
|Thu âm của năm
|
|Thể hiện rap hay nhất bởi một nhóm nhạc hoặc song ca
|
|"Don't Phunk with My Heart"
|Thể hiện rap hay nhất bởi một nhóm nhạc hoặc song ca
|
|"Don't Lie"
|Trình diễn Song ca/Nhóm nhạc giọng pop xuất sắc nhất
|
|"Gone Going" <small> (hát cùng Jack Johnson)
|Hợp tác giọng pop xuất sắc nhất
|
|2007
|"My Humps"
|Trình diễn Song ca/Nhóm nhạc giọng pop xuất sắc nhất
|
|Album của năm
|
|Album giọng pop xuất sắc nhất
|
|Thu âm của năm
|
|Trình diễn Song ca/Nhóm nhạc giọng pop xuất sắc nhất
|
|Thu âm nhạc dance xuất sắc nhất
|
|Video âm nhạc thời lượng ngắn hay nhất
|

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

B
Ban nhạc hip hop
Ban nhạc Mỹ
Nghệ sĩ của Universal Music Group
Bộ ba âm nhạc
Nghệ sĩ của A&M Records
Nghệ sĩ của Interscope Records
Người giành giải Juno
Ban nhạc từ Los Angeles
Rapper Los Angeles
Nghệ sĩ của Sony/ATV Music Publishing
Khởi đầu năm 1995 ở California
The Black Eyed Peas
Olympic Tin học Quốc tế

Olympic Tin học Quốc tế (, viết tắt là IOI) là một kỳ thi tin học được tổ chức hàng năm dành cho học sinh trung học. Kỳ thi IOI đầu tiên được tổ chức vào năm 1989.

Kỳ thi gồm hai ngày lập trình trên máy vi tính, giải quyết các bài toán về lĩnh vực thuật toán. Học sinh dự thi theo thể thức cá nhân, mỗi nước có thể có đến bốn thành viên tham gia. Học sinh tham dự giải được lựa chọn thông qua các kỳ thi tin học quốc gia. Ví dụ, đội tuyển Việt Nam được lựa chọn dựa trên kết quả kỳ thi chọn đội tuyển quốc gia thường được tổ chức vào tháng năm hàng năm.

Cấu trúc của kỳ thi 
Vào mỗi ngày thi, học sinh thường phải giải quyết ba bài toán trong vòng năm giờ. Mỗi học sinh làm việc một mình trên máy vi tính và không được phép nhận sự trợ giúp nào khác. Thông thường để giải quyết một bài toán, thí sinh phải viết một chương trình máy tính bằng bất cứ ngôn ngữ lập trình nào và nộp trước khi thời hạn năm giờ kết thúc. Sau đó, chương trình sẽ được chấm bằng cách cho chạy thử với các bộ dữ liệu (test data) được giữ bí mật, bao gồm nhiều test (thông thường 10 hoặc 20). Thí sinh được chấm điểm cho mỗi test mà chương trình chạy đúng, trong giới hạn bộ nhớ và thời gian cho phép. Có một số trường hợp, chương trình của thí sinh phải tương tác với một thư viện được giữ bí mật. Những bài toán loại này cho phép dữ liệu nhập vào không cần xác định trước, mà phụ thuộc vào sự tương tác của chương trình thí sinh, ví dụ trong các bài toán về trò chơi. Còn một loại bài toán khác trong đó thí sinh sẽ được phép biết các bộ dữ liệu vào (input) trong thời gian năm giờ thi. Với các bài toán loại này, thí sinh không cần nộp chương trình mà sẽ nộp các bộ kết quả (output) tương ứng. Thí sinh có thể tạo ra các file kết quả bằng bất kỳ cách nào, bằng cách viết chương trình, bằng tay, hoặc kết hợp cả hai phương pháp này.

Điểm của mỗi thí sinh là điểm tổng cộng của các bài toán trong hai ngày thi. Trong lễ trao giải, các thí sinh được trao huy chương tùy theo điểm tổng tương đối. 50% thí sinh dẫn đầu (tính trung bình hai thí sinh mỗi nước) sẽ được trao huy chương, sao cho tỉ lệ giữa vàng: bạc: đồng: không có huy chương xấp xỉ 1:2:3:6 (như vậy cứ khoảng 12 thí sinh sẽ có một huy chương vàng).

Các kì IOI

Đọc thêm 
 Việt Nam tại Olympic Tin học Quốc tế
 Olympic Tin học Sinh viên Việt Nam
 Olympic Khoa học Quốc tế
 International Collegiate Programming Contest
 Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia lớp 12 trung học phổ thông Việt Nam
 VNOI

Liên kết 

 Ioinformatics.org Trang web của hội đồng IOI
 olympiads.win.tue.nl/ioi/ Trang web được nhiều người biết đến, có chứa thông tin về những kỳ thi IOI đã qua
 IOICAMP  Trang web luyện tập về thuật toán, thành lập bởi khối THPT chuyên Toán - Tin Đại học khoa học tự nhiên - Đại học quốc gia Hà Nội.
 SPOJVN  IOITRAIN Hệ thống chấm bài tập thuật toán tự động với giao diện tiếng Việt, gồm nhiều bài tập từ các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia quốc tế.
 VNOI Vietnamese Olympiad in Informatics - Trang web để chia sẻ tài liệu, trao đổi về thuật toán.

Tham khảo 

Cuộc thi khoa học máy tính
Các kỳ thi Olympic
Olympic Khoa học Quốc tế
Cuộc thi khoa học
Olympic Tin học Quốc tế
Cuộc thi lập trình
Tự kiểm tra khi nguồn bật

Trong BIOS của kiến trúc máy tính IBM PC, chức năng tự kiểm tra khi nguồn bật hay POST, viết tắt của chữ tiếng Anh Power-On Self Test, là việc đầu tiên BIOS làm khi nó khởi động máy tính.

POST được xây dựng sẵn là một chương trình máy tính để kiểm tra phần cứng, đảm bảo mọi thứ sẵn có và đảm bảo chức năng của mình, trước khi BIOS bắt đầu khởi động. POST chạy nhanh và thông thường không thông báo kết quả kiểm tra, ngoại trừ trường hợp nó gặp vấn đề. Nếu POST gặp phải trục trặc, khi bật máy, máy sẽ phát ra tiếng bíp và sau đó dừng, không tiếp tục khởi động. Loa được sử dụng vì kiểm tra này được thực hiện trước khi màn hình nhận tín hiệu. Những mẫu tiếng bíp được sử dụng để chẩn đoán các vấn đề phần cứng của máy tính. Các mẫu này phụ thuộc nhà sản xuất BIOS, ví dụ Award hay AMI BIOSes.

Một số lỗi POST được coi là lỗi không sửa được, một số khác thì vẫn sửa được. Lỗi không sửa được (fatal) sẽ ngắt quá trình khởi động ngay lập tức (ví dụ không tìm thấy bộ nhớ hệ thống). Thực tế, hầu như lỗi khởi động POST là lỗi không sửa được.

POST còn được sử dụng trong việc phát hiện các sự cố mở rộng cho PC. Các tín hiệu BIOS gửi ra khi gặp các vấn đề mở rộng có thể được dùng để "gỡ rối vấn đề" bằng giao tiếp gỡ rối. Giao tiếp này đặt tai khe ISA và chấp nhận mã gỡ rối do BIOS gửi tới địa chỉ vào/ra đặc biệt, sử dụng là 80h. Giao tiếp hiển thị những mã này và nơi POST dừng nếu nó tìm ra vấn đề. Giao tiếp này thường được thiết kế chỉ dành cho người sửa chữa PC bị lỗi nghiêm trọng hoặc một số người làm nhiều về hệ thống máy tính.

Xem thêm
BIOS
Khởi động máy tính

Tham khảo

BIOS
Khởi động máy tính
Hợp chất không no

Một hợp chất không no trong hóa học hữu cơ là một hợp chất hóa học chứa các liên kết π, thường là trong các liên kết C=C và C≡C. Chẳng hạn như alken, alkyn hoặc aldehyde, keton. Trái với hợp chất no, hợp chất không no dễ dàng tham gia các phản ứng cộng (như hydro hóa, acid hóa và hydrat hóa) do liên kết pi kém bền, dễ bị tấn công và "bẻ gãy" bởi các tác nhân, hình thành hợp chất mới.

Xem thêm 
 Hợp chất no

Tham khảo

Hóa hữu cơ
Angelos Charisteas

Angelos Charisteas (tiếng Hy Lạp: Άγγελος Χαριστέας; ) sinh ngày 9 tháng 2 năm 1980 tại Serres, Hy Lạp là một cựu cầu thủ bóng đá người Hy Lạp. Anh là thành viên của Đội tuyển bóng đá quốc gia Hy Lạp vô địch UEFA Euro 2004.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế

Bàn thắng quốc tế

Thành tích

Cấp đội tuyển quốc gia 
 Vô địch Euro 2004 với đội tuyển Hy Lạp

Cấp câu lạc bộ 
Werder Bremen
 Vô địch Bundesliga: 2003–04
 Vô địch DFB-Pokal: 2003–04

Ajax
 Vô địch Dutch Super Cup: 2005–06
 Vô địch Dutch Cup: 2005–06

Bayer Leverkusen
DFB-Pokal á quân: 2008–09

Schalke 04
 Vô địch DFB-Pokal: 2010–11

Tham khảo

Liên kết ngoài

 
 
 

Sinh năm 1980
Nhân vật còn sống
Cầu thủ Cúp Liên đoàn các châu lục 2005
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008
Cầu thủ bóng đá nam Hy Lạp
Cầu thủ bóng đá Aris Thessaloniki F.C.
Cầu thủ bóng đá Werder Bremen
Cầu thủ bóng đá AFC Ajax
Tiền đạo bóng đá nam
Cầu thủ bóng đá Feyenoord Rotterdam
Cầu thủ bóng đá 1. FC Nürnberg
Cầu thủ bóng đá Bayer Leverkusen
Cầu thủ bóng đá FC Schalke 04
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Hy Lạp
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Hy Lạp
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Hà Lan
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ả Rập Xê Út
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010
Cầu thủ vô địch Giải vô địch bóng đá châu Âu
Chi Dây gắm

Chi Dây gắm (tên khoa học Gnetum) là một chi của khoảng 30-35 loài thực vật hạt trần. Nó là chi duy nhất trong họ Dây gắm (Gnetaceae) và bộ Dây gắm (Gnetales).

Đặc điểm chung 
 Dây leo thường xanh, thân thường chia lóng và phình to ở các đốt. Lá đơn mọc đối, không có lá kèm, mép lá nguyên, gân lá lông chim.
 Nón đơn tính khác gốc, có cấu tạo hoa nguyên thủy. Từng đôi lá bắc đính liền thành vòng trên hoa tự. Hoa tự đực hình bông đơn hoặc phân nhánh, nách vòng lá bắc mang 2-4 vòng hoa. Hoa đực có bao hoa hình ống, chỉ nhị hợp, bao phấn 2 ô nứt ngang.
 Hoa tự cái hình bông đơn, nách vòng lá bắc mang 3-8 hoa. Hoa cái gồm 1 lá noãn mang 1 noãn thẳng đứng, noãn phát triển thành hạt có 3 lớp vỏ giống như một quả hạch. Phôi có 2 lá mầm.

Các loài 
 Phân nhánh Gnetum - 2 loài cây gỗ; đông nam châu Á
 Gnetum gnemon - Rau bép
 Gnetum costatum
 Phân nhánh Micrognemones - 2 loài dây leo; vùng nhiệt đới miền tây châu Phi
 Gnetum africanum
 Gnetum buchholzianum
 Phân nhánh Araeognemones - 9 loài dây leo; cùng nhiệt đới Nam Mỹ và Trung Mỹ - Ituá
 Gnetum amazonicum
 Gnetum camporum
 Gnetum leyboldii
 Gnetum nodiflorum
 Gnetum paniculatum
 Gnetum schwackeanum
 Gnetum urens
 Gnetum venosum
 Phân nhánh Cylindrostachys - khoảng 20 loài dây leo; miền nam châu Á.
 Gnetum arboreum
 Gnetum catasphaericum
 Gnetum contractum
 Gnetum cuspidatum
 Gnetum diminutum
 Gnetum giganteum
 Gnetum gnemonoides
 Gnetum gracilipes
 Gnetum hainanense
 Gnetum klossii
 Gnetum latifolium - Dây gắm lá rộng
 Gnetum leptostachyum
 Gnetum loerzingii
 Gnetum luofuense
 Gnetum macrostachyum
 Gnetum microcarpum
 Gnetum montanum - Dây gắm
 Gnetum neglectum
 Gnetum oxycarpum
 Gnetum parvifolium
 Gnetum pendulum
 Gnetum ridleyi
 Gnetum tenuifolium
 Gnetum ula

Sử dụng 
Nhiều loài thuộc chi Gnetum là ăn được, với hạt được đem nướng và lá được sử dụng như là rau ăn. Một số loài còn có công dụng như là các loại cây thuốc.

Chú thích

Tham khảo

 Cơ sở dữ liệu thực vật hạt trần - Gnetum 
 Phân loại tên gọi của chi Gnetum
 Sử dụng Gnetum ở châu Phi (FAO) 

Dây gắm, chi
Cây thuốc
Nhóm hoán vị

Trong toán học, một nhóm hoán vị là một nhóm G có các phần tử là các hoán vị của một tập hợp cho trước M, và phép toán trên nhóm là phép toán hợp hay tích các hoán vị trong G (hoán vị được xem là một song ánh từ tập M đến chính nó); quan hệ này thường được ký hiệu là (G, M). Lưu ý rằng nhóm tất cả các hoán vị của một tập hợp là một nhóm đối xứng; khái niệm nhóm hoán vị thường để chỉ một nhóm con của nhóm đối xứng. Nhóm đối xứng của n phần tử được ký hiệu bằng 
Sn; nếu M là một tập hữu hạn hoặc vô hạn, nhóm tất cả các hoán vị của M thường được ký hiệu là Sym(M).

Ví dụ 
Những phép hoán vị thường được biểu diễn dưới dạng chu trình, như vậy với tập hợp M {1,2,3,4}, một hoán vị g của M có g(1)=2, g(2)4, g(4)=1 và g(3)=3 sẽ được biểu diễn dưới dạng (1,2,4) (3), hoặc thông dụng hơn, (1,2,4) bởi vì 3 không thay đổi; nếu các đối tượng được ký hiệu bằng các chữ cái hoặc chữ số, ta còn có thể bỏ qua dấu phẩy, nhu vậy ta có ký hiệu (1 2 4).

Xét tập các hoán vị G sau của tập hợp M = {1,2,3,4}:
 e = (1)(2)(3)(4)
Đây là hoán vị đồng nhất, hoán vị tầm thường không làm thay đổi vị trí các phần tử.
 a = (1 2)(3)(4) = (1 2)
Hoán vị này đổi chỗ 1 và 2, và giữ nguyên vị trí của 3 và 4.
 b = (1)(2)(3 4) = (3 4)
Giống như trường hợp trước, nhưng đổi chỗ 3 và 4, và giữ nguyên phần còn lại.
 ab = (1 2)(3 4)
Hoán vị này, là hợp của hai phép hoán vị trước, đổi chỗ 1 với 2, và 3 với 4.

G tạo thành một nhóm, bởi vì aa = bb = e, ba = ab, và baba = e. Do đó (G, M) tạo thành một nhóm hoán vị.

Trò chơi khối Rubik là ví dụ khác về một nhóm hoán vị. Tập hợp các phần tử được hoán vị chính là các khối lập phương con được tô màu của toàn bộ khối lập phương. Mỗi phép xoay một mặt của khối lập phương là một hoán vị các vị trí và hướng của các khối lập phương con. Đi với nhau, các phép xoay sẽ tạo thành một tập sinh, và sẽ sinh ra một nhóm bằng hợp của các phép xoay. Ta dễ dàng nhận ra các tiên đề của nhóm được thỏa mãn.

Những ví dụ khác về nhóm hoán vị: 
trò chơi kaleidoscope và trò chơi eightfold.

Đọc thêm 

Hoán vị
Lý thuyết nhóm
Những kiến thức cơ bản của lý thuyết nhóm

Tham khảo 

 John D. Dixon and Brian Mortimer. Permutation Groups. Number 163 in Graduate Texts in Mathematics. Springer-Verlag, 1996.
 Akos Seress. Permutation group algorithms. Cambridge Tracts in Mathematics, 152. Cambridge University Press, Cambridge, 2003.
 Meenaxi Bhattacharjee, Dugald Macpherson, Rögnvaldur G. Möller and Peter M. Neumann. Notes on Infinite Permutation Groups. Number 1698 in Lecture Notes in Mathematics. Springer-Verlag, 1998.
 Alexander Hulpke. GAP Data Library "Transitive Permutation Groups" .
Vĩnh Thạnh (định hướng)

Vĩnh Thạnh có thể là một số địa danh Việt Nam sau đây:
 Xã Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ
 Xã Vĩnh Thạnh, tỉnh Gia Lai
 Xã Vĩnh Thạnh, tỉnh Tây Ninh
 Xã Vĩnh Thạnh Trung, tỉnh An Giang.

 Địa danh cũ
 Huyện Vĩnh Thạnh thuộc thành phố Cần Thơ
 Huyện Vĩnh Thạnh thuộc tỉnh Bình Định
 Thị trấn Vĩnh Thạnh (huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ); nay là một phần của xã Vĩnh Thạnh
 Thị trấn Vĩnh Thạnh (huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định); nay là một phần của xã Vĩnh Thạnh, tỉnh Gia Lai
 Xã Vĩnh Thạnh (thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa); nay là một phần của phường Tây Nha Trang
 Xã Vĩnh Thạnh (huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang); nay là một phần của xã Long Thạnh, tỉnh An Giang
 Xã Vĩnh Thạnh (huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp); nay là một phần của xã Lấp Vò
 Xã Vĩnh Thạnh (huyện Tân Hưng, tỉnh Long An); nay là một phần của xã Tân Hưng, tỉnh Tây Ninh
 Thị trấn Vĩnh Thạnh Trung (huyện Châu Phú, tỉnh An Giang); nay là một phần của xã Vĩnh Thạnh Trung.

Xem thêm 

 Vĩnh Thịnh.
Nông Quốc Chấn

Nông Quốc Chấn (18 tháng 11 năm 1923 – 4 tháng 2 năm 2002) là một nhà văn người dân tộc Tày, Việt Nam. Ông là người dân tộc thiểu số đầu tiên "mang hơi thở núi rừng Việt Bắc vào thi ca". Ông được xem là cánh chim đầu đàn của những người cầm bút các dân tộc thiểu số. Ông cũng là một trong số ít người dịch thơ văn từ tiếng Việt sang tiếng dân tộc.

Tiểu sử
Nhà thơ Nông Quốc Chấn tên thật là Nông Văn Quỳnh, sinh tại xã Cốc Đán, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn (nay là xã Ngân Sơn, tỉnh Thái Nguyên). Ông gia nhập Hội Nhà văn Việt Nam vào năm 1958.

Ông đã từng tham gia Mặt trận Việt Minh và tham gia du kích và giải phóng quân trước tháng 8 năm 1945. Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, ông vẫn tiếp tục hoạt động trong Mặt trận Việt Minh bắt đầu hoạt động văn hóa văn nghệ.

Em trai ông là nhà văn Nông Viết Toại cũng là hội viên Hội nhà văn Việt Nam.

Những vị trí và chức vụ ông đã từng làm:
 Đại biểu Quốc hội
 Chủ tịch Hội Văn học – Nghệ thuật khu Việt Bắc
 Ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn
 Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật toàn quốc
 Thứ trưởng Bộ Văn hóa
 Hiệu trưởng Đại học Văn hóa Hà Nội
 Hiệu trưởng Trường Viết văn Nguyễn Du
 Chủ tịch Hội Văn hóa văn nghệ các dân tộc
 Phó Chủ tịch Ủy ban Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam
 Ủy viên Đoàn Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
 Tổng Biên tập Tạp chí Toàn cảnh sự kiện và dư luận

Giải thưởng
 Giải thưởng Văn học: Bài thơ Dọn về làng, Giải thưởng ở Đại hội Thanh niên, Sinh viên thế giới ở Berlin, 1951
 Giải thưởng của Hội Văn nghệ Việt Nam, 1954
 Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam, 1958
 Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt II về Văn học nghệ thuật

Tác phẩm
 Thơ tiếng Việt (4 tập): Tiếng ca người Việt Bắc (1959), Người núi Hoa (1961), Đèo Gió (1968), Dòng Thác, Bài thơ Pác Bó (1971), Suối và biển (1984)
 Thơ tiếng Tày (6 tập): Việt Bắc đánh giặc, Dọn về làng (bài này đã từng được đưa vào sách giáo khoa phổ thông trung học), Đi Berlin về, Tiếng lượn cần Việt Bắc, Cần Phja Bjoóc, Dám kha Pác Bó
 Mười điều kháng chiến (1 tập). Tác phẩm tiếng Việt dịch ra tiếng Tày
 Tiểu luận - phê bình (3 tập)
 Các tập tiểu luận phê bình: Đường ta đi (1972), Một vườn hoa nhiều hương sắc (1977), Chặng đường mới (1985), Dân tộc và văn hóa (1993), Hành trang sang thế kỷ XXI (2000)
 Nhớ: bài thơ đã được phổ nhạc và được công chúng yêu thích. (Trích: "...Ai nhớ cứ nhớ/Ai đi cứ đi/Chiến trường súng nổ/Hết giặc lại về...", 1967)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhà văn Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Việt Nam)
Người Bắc Kạn
Người Tày
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Người họ Nông tại Việt Nam
Hòa Bình (định hướng)

Hòa Bình có thể là:

Địa danh

Việt Nam
 Phường Hòa Bình, Thành phố Hồ Chí Minh
 Phường Hòa Bình, thành phố Hải Phòng
 Phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ
 Xã Hòa Bình, tỉnh Cà Mau
 Xã Hòa Bình, tỉnh Vĩnh Long.

 Địa danh cũ
 Tỉnh Hòa Bình; nay là một phần của tỉnh Phú Thọ
 Thành phố Hòa Bình, tỉnh lỵ tỉnh Hòa Bình
 Huyện Hòa Bình thuộc tỉnh Bạc Liêu
 Phường Hòa Bình (Quận 1, Đô thành Sài Gòn thờiViệt Nam Cộng hòa); nay tương ứng một phần phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh
 Phường Hòa Bình (thành phố Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng); nay là một phần phường Hòa Bình thuộc thành phố
 Phường Hòa Bình (thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai); nay là một phần phường Trấn Biên thuộc tỉnh
 Phường Hòa Bình (thị xã Ayun Pa, tỉnh Gia Lai); nay là một phần phường Ayun Pa thuộc tỉnh
 Xã Hòa Bình (huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội; nay là một phần xã Thường Tín thuộc thành phố
 Xã Hòa Bình (huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng; nay là một phần xã Nguyễn Bỉnh Khiêm thuộc thành phố
 Xã Hòa Bình (thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình);
 Xã Hòa Bình (huyện Chợ Mới , tỉnh An Giang); nay là một phần xã Hội An thuộc tỉnh
 Xã Hòa Bình (huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu); nay là một phần xã Hòa Hội, Thành phố Hồ Chí Minh
 Xã Hòa Bình (huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp); nay là một phần xã Phú Cường thuộc tỉnh
 Xã Hòa Bình (huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương); nay là một phần các xã Kim Thành và Hà Nam, thành phố Hải Phòng
 Xã Hòa Bình (huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình); nay là một phần xã Hưng Hà, tỉnh Hưng Yên
 Xã Hòa Bình (huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình); nay là một phần xã Quang Lịch, tỉnh Hưng Yên
 Xã Hòa Bình (huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình); nay là một phần xã Vũ Thư, tỉnh Hưng Yên
 Xã Hòa Bình 1 (huyện Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên); nay là một phần phường Phú Yên và một phần xã Tây Hòa, tỉnh Đắk Lắk
 Xã Hòa Bình 2 (huyện Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên); nay là một phần xã Tây Hòa, tỉnh Đắk Lắk
 Công trường Hòa Bình: tên gọi cũ của công trường Công xã Paris tại Thành phố Hồ Chí Minh dưới thời Việt Nam Cộng hòa.

Trung Quốc
 Quận Hòa Bình, thành phố Thiên Tân
 Quận Hòa Bình, thành phố Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh
 Huyện Hòa Bình, thành phố Hà Nguyên, tỉnh Quảng Đông.

Đài Loan
 Khu Hòa Bình, thành phố Đài Trung.

Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
 Huyện Hwapyong (Hòa Bình), tỉnh Chagang (Từ Giang).

Nhân danh 
 Trương Hòa Bình (sinh 1955), chính khách Việt Nam, Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam
 Nguyễn Hòa Bình (sinh 1958), chính khách Việt Nam, Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Việt Nam.

Khác
 Nhà máy thủy điện Hòa Bình và hồ Hòa Bình, Việt Nam
 Trạm vũ trụ Hòa Bình: trạm vũ trụ của Liên Xô và Nga hoạt động cuối thế kỉ 20 (tên gốc tiếng Nga là Mir)
 Văn hóa Hòa Bình.

Xem thêm

Hòa bình: tình trạng không chiến tranh
.
MI5

Cơ quan An ninh thường được gọi là MI5 là cơ quan tình báo, phản gián và đảm bảo an ninh của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Cơ quan này có nhiệm vụ bảo vệ dân chủ, kinh tế và chống các tội phạm nguy hiểm, tội phạm chiến tranh, chống khủng bố trong Vương quốc Anh. Ở Anh, ngoài MI-6, MI-5 và sở cảnh sát đặc biệt, chức năng an ninh-tình báo còn được thực hiện bởi Cơ quan Tình báo quốc phòng và Trung tâm Thông tin chính phủ.

Hoạt động 
MI5 là một trong những cơ quan tình báo dày dặn kinh nghiệm nhất tại Châu Âu và trên thế giới. Trong những năm thế chiến thứ 2 và trong thời kỳ chiến tranh Lạnh, nhiệm vụ chính của cơ quan này là phản gián và đảm bảo an ninh cho Vương quốc Anh. Trong thời kỳ chiến tranh Lạnh, toàn bộ các chiến dịch của MI5 đều được giữ bí mật, kể cả danh tính giám đốc hay trụ sở của cơ quan này. Nhiệm vụ chính của cơ quan trong thời kỳ sau chiến tranh thế giới thứ hai là chống lại sự xâm nhập của gián điệp Xô Viết và những tên khủng bố IRA.

Trụ sở 
Sau thế chiến thứ 2, trụ sở của MI5 nằm tại Leconfield House (1945-1976), 140 Gower Street (1976-1994) và Thames House (trụ sở hiện tại). Theo như miêu tả trong cuốn sách "Spycatcher", trụ sở Gower Street của cơ quan này nằm nép mình giữa một trường cao đẳng mỹ thuật và bệnh viện. Để ra vào trụ sở này, nhân viên của MI5 phải trình thẻ nhân viên của mình cho viên cảnh sát đứng trong bàn lễ tân và thực hiện thêm các thủ tục an ninh khác để ra vào trụ sở bí mật của cơ quan này.

Hiện nay MI5 có các văn phòng khu vực trên khắp nước Anh và chúng vẫn được giữ bí mật.

Xem thêm 
 Trang tin điện tử chính thức
 
 Watching the Watchers: where MI5 gets its cars serviced
 BBC News: Làm việc cho Cơ quan An ninh

Tham khảo

Cơ quan tình báo Vương quốc Liên hiệp Anh
Công trình xây dựng tại Thành phố Westminster
Dao

Dao là một loại công cụ cầm tay có cạnh sắc gồm có lưỡi dao gắn vào chuôi dao, dùng để cắt gọt, có nguồn gốc từ hơn 2 triệu năm trước. Dao đa số được sử dụng trong nhà bếp (dao bếp), làm vườn, thám hiểm (dao sinh tồn). Ngoài ra dao dùng làm vũ khí trong quân đội hoặc làm đồ dùng tự vệ cá nhân trong trường hợp khẩn cấp. Trong tiếng Việt, "dao" là một trong rất ít các danh từ chỉ đồ vật mà danh từ chỉ loại đi kèm là "con" (mạo từ thường dùng cho danh từ chỉ động vật), thay vì "cái" (mạo từ thường dùng cho danh từ chỉ những gì không phải động vật).

Dao thường có kích thước mỏng, độ sắc cao, dùng để cắt, đâm hay chém. Ngoài ra nhiều loại dao còn có thể dùng để cưa, cắt hoa quả dày vỏ, hoặc chuôi dao còn dùng để đập phá. Trong y học dao được dùng để phẫu thuật. Trong ngành cơ khí chế tạo, các công cụ cắt gọt cũng được gọi là dao cắt, tuy nhiên chúng có hình dạng khác với dao thông thường. Ngày xưa người ta thường làm dao bằng sắt, thép, đồng, thậm chí cả bạc hay vàng. Ngày nay lưỡi dao đa số làm từ hợp kim pha chế để tăng độ cứng và bền cho dao, chuôi dao thường được làm từ gỗ, cao su, nhựa hoặc kim loại. Một số loại dao đắt tiền có chuôi dao và lưỡi dao liền khối, tuy nhiên chuôi dao vẫn được bọc thêm lớp bên ngoài. Dao có nhiều loại lưỡi theo tiêu chuẩn khác nhau để dùng cho các mục đích riêng biệt.

Xem thêm
 Kéo
 Kiếm
 Đao phủ
 Thương
 Giản
 Máy dao
 Máy xén

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vũ khí thô sơ
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ cơ khí cầm tay
Thượng tá

Thượng tá (tiếng Anh: Lieutenant Colonel) là cấp sĩ quan, cao hơn cấp trung tá và thấp hơn cấp đại tá. Hiện rất ít nước có cấp hàm này trong đội ngũ sĩ quan chỉ huy lực lượng vũ trang của mình.

Thông thường, ở các nước, trên cấp trung tá là cấp đại tá, không có cấp thượng tá.

Trong hệ thống quân hàm của Quân đội nhân dân Việt Nam, giai đoạn 1982 - 1992 quân hàm Thượng tá bị bãi bỏ, theo đó những sĩ quan cấp Thượng tá được mặc nhiên nâng thành Đại tá. Từ năm 1992 quân hàm thượng tá được khôi phục.

Thượng tá trong Quân đội Trung Quốc được gọi là Thượng hiệu (上校 Shang xiao), có 3 sao, được dịch sang tiếng Anh là Colonel, ở trên Trung hiệu (tức Trung tá), thuộc nhóm sĩ quan cấp tá (Hiệu quan).

Cấp hàm Thượng tá của Quân đội Nhân dân Việt Nam 
Tại Việt Nam, thượng tá là quân hàm mức đầu tiên của cán bộ cao cấp trong Quân đội Nhân dân Việt Nam và Công an Nhân dân Việt Nam, có 3 sao cấp tá, trên trung tá (2 sao cấp tá) và dưới đại tá (4 sao cấp tá)được đặt ra từ năm 1958, thường được dịch sang tiếng Anh là Senior Lieutenant Colonel hoặc đôi khi cũng được dịch là Colonel, vì tại Việt Nam quân hàm thượng tá có 3 sao cấp tá, tương đương quân hàm đại tá 3 sao ở các nước phương Tây.

Theo quy định về quân nhân chuyên nghiệp, cấp hàm Thượng tá là cấp bậc cao nhất của quân nhân chuyên nghiệp. Ở ngạch sĩ quan chỉ huy, theo Luật sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam (2015) thì Thượng tá là bậc quân hàm cao nhất của quân nhân giữ chức vụ: Phó trưởng phòng các cơ quan; Lữ đoàn phó - Phó Chỉnh ủy Lữ đoàn; Trung đoàn trưởng - Chính ủy trung đoàn; Chỉ huy trưởng - Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp huyện, quận, thị xã

Cấp hàm Thượng tá của Công an Nhân dân Việt Nam 

Trong Công an Nhân dân Việt Nam, Thượng tá thường giữ chức vụ từ Trung đoàn trưởng, Trưởng Công an quận, huyện, thị xã, Thành phố trực thuộc tỉnh đến Trưởng phòng Công an Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương, Vụ trưởng. Hiện nay có một số trường hợp đặc biệt cán bộ không giữ chức vụ lãnh đạo chỉ huy, như trợ lý tổng hợp cấp cao, cũng có thể mang cấp hàm thượng tá.

Xem thêm
Đại tá
Thiếu tướng

Tham khảo

Quân hàm
Mạc Ngôn

Mạc Ngôn (sinh ngày 17 tháng 2 năm 1955) là một nhà văn người Trung Quốc xuất thân từ nông dân. Ông đã từng được thế giới biết đến với tác phẩm Cao lương đỏ đã được đạo diễn nổi tiếng Trương Nghệ Mưu chuyển thể thành phim. Bộ phim đã được giải Gấu vàng tại Liên hoan phim quốc tế Berlin năm 1988.

Ngày 11 tháng 10 năm 2012, ông được trao giải Nobel Văn học năm 2012, là nhà văn đầu tiên mang quốc tịch Trung Quốc nhận được giải thưởng danh giá này.

Tiểu sử
Mạc Ngôn (莫言; bính âm: Mò Yán) (nghĩa là không nói) tên thật là Quản Mô Nghiệp (管谟业), sinh tại huyện Cao Mật, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc.

Ông đã phải nghỉ học tiểu học giữa chừng do Cách mạng văn hoá và phải tham gia lao động nhiều năm ở nông thôn, chăn dê ngoài đồng, luôn bị đói khát và cô đơn. Ông nhập ngũ năm 1976. Đến năm 1984, ông trúng truyển vào khoa văn thuộc học viện nghệ thuật Quân Giải phóng và tốt nghiệp năm 1986. Tháng 10 năm 1987 ông chuyển ngành, sang hoạt động trên lĩnh vực báo chí và viết văn chuyên nghiệp. Năm 1981 ông bắt đầu công bố tác phẩm và đến nay, ông đã cho in 10 truyện dài, 20 truyện vừa, hơn 60 truyện ngắn và 5 tuyển tập những bài ký, phóng sự, tùy bút..., tổng cộng trên 200 tác phẩm. Hiện nay, ông là sáng tác viên bậc 1 của Cục chính trị - Bộ Tổng tham mưu Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Tác phẩm chính
 Bước 13 (十三步) (1989)
 Báu vật của đời, nguyên tác: Phong nhũ phì đồn (丰乳肥臀), (1995)
 Dòng họ ăn cỏ (食草家族) (1995)
 Cao lương đỏ, nguyên tác: Hồng cao lương gia tộc (红高粱家族), (1998)
 Bức tường biết hát (会唱歌的墙) (1998)
 Đàn hương hình (檀香刑) (2001)
 Cây tỏi nổi giận (Bài ca củ tỏi Thiên Đường)
 Củ cải đỏ trong suốt (透明的红萝卜) (1986)
 Rừng xanh lá đỏ (Rừng vẹt)
 Tửu quốc (Rượu chảy như suối) (酒国) (1993)
 Châu chấu đỏ (红蝗) (1987)
 Tổ tiên có màng chân
 Bốn mươi mốt pháo (四十一炮) (2003)
 Trâu (牛) (2004)
 Mệt mỏi sống chết (生死疲劳) (2006)
 Ếch (蛙) (2009)
 Người kể chuyện (2012, diễn từ nhận giải Nobel)

Khác 
 Ma chiến hữu, nguyên tác: Chiến hữu trùng phùng (战友重逢), (2004), một tác phẩm đề cập đến lính Trung Quốc chết trong Chiến tranh biên giới Việt-Trung, 1979.

Giải thưởng
 Giải nhất về tiểu thuyết của Hội Nhà văn Trung Quốc, tháng 12/1995 cho truyện "Báu vật của đời".
 Giải Mao Thuẫn cho tác phẩm Đàn hương hình
 Giải Nobel Văn học năm 2012.

Xem thêm
 Giả Bình Ao
 Vệ Tuệ
 Cổ Hoa

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người đoạt giải Nobel Văn học
Nhà văn Trung Quốc
Người Sơn Đông
Người Trung Quốc đoạt giải Nobel
Tiểu thuyết gia thế kỷ 20
Tiểu thuyết gia thế kỷ 21
Người từ Duy Phường
Nhà văn từ Sơn Đông
Cựu sinh viên Đại học Sư phạm Bắc Kinh