Hồng sắc Nương tử Quân (ballet)

Hồng sắc Nương tử Quân (; ) là một vở ballet cách mạng Trung Quốc, được công diễn lần đầu ở Bắc Kinh vào tháng 9 năm 1964. Tác phẩm được chuyển thể từ bộ phim cùng tên năm 1961, do  đạo diễn, với kịch bản được chấp bút bởi . Nội dung phim kể về hành trình giải phóng Ngô Thanh Hoa, một cô gái nông dân ở đảo Hải Nam, và sự trưởng thành của cô trong hàng ngũ Đảng Cộng sản Trung Quốc. Cốt truyện lấy cảm hứng từ câu chuyện có thật về một đơn vị nữ binh Hồng quân đầu thập niên 1930.

Trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa, Hồng sắc Nương tử Quân được đưa vào nhóm "tám vở mẫu" (). Tác phẩm được phổ biến rộng rãi và về sau thường được xem là một biểu tượng của "ballet cách mạng" Trung Quốc. Cùng với ', đây là hai vở ballet duy nhất thuộc "tám vở mẫu." Các tác phẩm còn lại gồm 5 vở kinh kịch và 1 bản giao hưởng.

Cho đến nay, Hồng sắc Nương tử Quân vẫn được trình diễn rộng rãi trong và ngoài Trung Quốc. Ước tính, vở ballet đã được biểu diễn hơn 4.000 lần trong hơn nửa thế kỷ. Thậm chí, tính đến năm 2014, có nguồn ghi nhận con số hơn 40.000.

Tác phẩm nhiều lần được ghi hình và chuyển thể điện ảnh. Tiêu biểu là bản phim vũ kịch năm 1970, với sự tham gia của  và . Khi Cách mạng Văn hóa kết thúc, vở từng gián đoạn một thời gian và được phục dựng trở lại vào đầu thập niên 1990.

Bối cảnh
Vở ballet được chuyển thể từ bộ phim cùng tên năm 1961, do  đạo diễn và  viết kịch bản. Nội dung tác phẩm xoay quanh hành trình giải phóng một cô gái nông dân đảo Hải Nam, và sự trưởng thành của cô trong hàng ngũ Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Cốt truyện lấy cảm hứng từ câu chuyện có thật về một đơn vị nữ binh Hồng quân hoạt động tại Hải Nam, về sau được gọi là "Hồng sắc Nương tử Quân." Tổ chức này được thành lập vào tháng 5 năm 1931, khi Đảng Cộng sản và Quốc dân Đảng đang giằng co ác liệt. Lúc căn cứ cộng sản ở Hải Nam bị phe Quốc dân phá hủy, may mắn thay, phần lớn nữ binh vẫn sống sót. Nguyên nhân do họ là phụ nữ, dễ dàng ẩn náu trong cộng đồng địa phương, vốn có cảm tình với phong trào cách mạng. Sau khi phe Cộng sản giành thắng lợi, đại diện của những nữ binh còn sống được đưa về Bắc Kinh. Họ được Mao Trạch Đông trực tiếp gặp gỡ và ca ngợi. Năm 2014, theo Quang Minh nhật báo, thành viên cuối cùng của đơn vị nữ binh này đã qua đời tại thành phố Quỳnh Hải, tỉnh Hải Nam.

Năm 1964, một bản kinh kịch đã được viết dựa trên cốt truyện này. Tác phẩm do Điền Hán chuyển biên và được công diễn trong khuôn khổ một hội diễn sân khấu hiện đại. Tương tự vũ kịch, bản kinh kịch cũng được dàn dựng sân khấu và cũng có bản phim.

 của vở ballet đã đưa  (vai Ngô Thanh Hoa) và  (vai Hồng Thường Thanh) thành siêu sao.

Tác phẩm là sản phẩm từ sự hợp tác của nhiều nghệ sĩ. Cụ thể, phần nhạc do , , Vương Nghiêm Kiều, Thạch Vạn Xuân và Đái Hồng Vĩ đảm nhận. Phần biên đạo do ,  và Vương Hy Hiền thực hiện. Ngoài ra còn có sự tham gia của ,  và Chu Ân Lai. Nhiều trích đoạn trong tác phẩm được xây dựng dựa trên các làn điệu dân ca đảo Hải Nam, vùng đất với hàng dừa xào xạc trong gió, gợi nên không khí đầy lãng mạn. Dù mang đậm màu sắc âm nhạc Trung Hoa, phần nhạc của tác phẩm được trình diễn chủ yếu bằng dàn nhạc giao hưởng phương Tây.

Ngày 25 tháng 12 năm 2015, biên đạo múa Trung Quốc , đạo diễn kiêm  người Đức Kai Tuchmann và nữ soạn giả Trung Quốc Trang Gia Vân đã ra mắt tác phẩm RED tại . RED tái diễn giải Hồng sắc Nương tử Quân, phân tích vở mẫu này dưới lăng kính chính trị - văn hóa, vốn đã trở thành một phần của ý thức tập thể trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa. Kể từ khi công diễn, RED đã được lưu diễn khắp châu Á và châu Âu.

Âm nhạc và phong cách
Hồng sắc Nương tử Quân là một ví dụ tiêu biểu của xu hướng "ballet cách mạng" tại Trung Quốc: kỹ thuật ballet phương Tây (nhất là pointe) được gắn với hình tượng nữ binh mang súng và các động tác mang tính quân sự.

Về phối khí, tác phẩm được trình diễn chủ yếu bằng dàn nhạc giao hưởng phương Tây, đồng thời kết hợp suona, sheng, tỳ bà và tam thập lục. Trong đó, suona là nhạc cụ du nhập từ Tây Á, về sau được Trung Quốc tiếp biến và sử dụng rộng rãi. Còn sheng là nhạc cụ lâu đời của Trung Quốc. Một số trích đoạn được phát triển từ dân ca Hải Nam, tạo không khí lãng mạn xen trong khuôn khổ tuyên truyền chính trị.

Vai trò
Cùng với ', Hồng sắc Nương tử Quân là một trong hai vở ballet thuộc nhóm "tám vở mẫu" (). Theo Encyclopædia Britannica, các "vở mẫu" này gồm 5 vở kinh kịch, 2 vở ballet và 1 bản giao hưởng. Hồng sắc Nương tử Quân tiếp tục được phục dựng và biểu diễn đều đặn, với lịch sử biểu diễn lên đến hàng nghìn suất trong và ngoài Trung Quốc.

Tuy đóng vai trò quan trọng trong văn hóa Trung Quốc, ngay sau Cách mạng Văn hoá, "tám vở mẫu" đã bị Chính quyền ra lệnh "tạm dừng biểu diễn." Hồng sắc Nương tử Quân cũng không phải ngoại lệ. Dù lệnh này được gỡ bỏ vào cuối thập niên 80, mãi đến năm 1992, khi Đoàn Ballet Quốc gia Trung Quốc nộp đơn kiến nghị lên Bộ Văn hóa, vở ballet này mới được phục dựng và biểu diễn trở lại. Như vậy, trong  năm tồn tại, từ năm 1976 đến năm 1992, tức hơn 15 năm, tác phẩm đã không được biểu diễn.

Ngày nay, Hồng sắc Nương tử Quân là tiết mục thường trực trong  của Đoàn Ballet Quốc gia Trung Quốc. Hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ từng mời đoàn Trung Quốc đến biểu diễn vở này, trong đó có Mỹ, Nga, Pháp, Ý và Đức. Đặc biệt nhất phải kể đến lần tác phẩm được mời biểu diễn ở Opéra de Paris, một trong những sân khấu ballet danh giá nhất thế giới. Trong nước, tác phẩm vẫn thường được biểu diễn vào dịp Quốc tế Phụ nữ.

Về đối ngoại, trong khoảng thời gian từ ngày 21 đến ngày 28 tháng 2 năm 1972, Richard Nixon có chuyến công du đến Trung Quốc. Ông là Tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên đến nước này khi đang tại chức. Ngày 22 tháng 2, đúng vào sinh nhật George Washington, chính quyền Trung Quốc đã tổ chức một buổi diễn Hồng sắc Nương tử Quân cho Nixon. Một phần sự kiện này được truyền hình về Hoa Kỳ, trong đó có các đoạn phát trực tiếp. Cho đến nay, đây vẫn là một trong những sự kiện ngoại giao nổi bật khi nhắc đến quan hệ ngoại giao Mỹ – Trung.

Tóm lược 
Nội dung vở diễn như sau:
Địa điểm: Da Lâm Trại ("Căn cứ rừng dừa"), Đảo Hải Nam, Trung Quốc
Thời gian: 10 năm Nội chiến (1927-1937)

Các nhân vật chính:

Hồng Thường Thanh (洪常青), Chính uỷ Hồng sắc Nương tử Quân, cải trang thành thương nhân.
Ngô Thanh Hoa (吳清華), con gái của một nông dân, người hầu của Nam Bá Thiên. Sau này, cô gia nhập Hồng quân và cuối cùng được bổ nhiệm làm Chính uỷ.
Liên Trưởng (连长), Đại đội trưởng.
Tiểu Bàng (小庞), giao liên.
Nam Bá Thiên (南霸天), tay địa chủ chuyên chế. Tên hắn nghĩa là "Bạo chúa phương Nam."
Âu Quang Tứ (Lão Tứ) (老四), tay sai của Nam Bá Thiên.

Mở đầu Đầy căm hận, Ngô Thanh Hoa thoát khỏi miệng hổ

Trong hầm ngục của mình, Nam Bá Thiên – tên địa chủ chuyên chế – đang giam giữ những tá điền không trả nổi mức tô "cắt cổ." Ngô Thanh Hoa, con gái một nông dân nghèo, bị xích chặt vào cột đá. Lão Tứ xuất hiện với lệnh của Nam Bá Thiên: đem Thanh Hoa đi bán. Hắn tháo kiềng, toan mang đi. Trong lúc sơ hở, Ngô Thanh Hoa tung cú đá khiến Lão Tứ mất thăng bằng, ngã sõng soài. Hai tù nhân khác lao vào ghì Lão Tứ xuống đất, tạo cơ hội cho Thanh Hoa tìm cách thoát thân.

Vũ khúc chính:

 Pas de deux của hai tù nhân

Màn I Ngô Thanh Hoa được Hồng Thường Thanh giúp đỡ để đến căn cứ cách mạng

Ngay sau phần mở đầu, màn đêm dần buông xuống. Trong rừng dừa, Ngô Thanh Hoa tuyệt vọng bỏ chạy khỏi Lão Tứ và đám tay sai. Nhưng sức con gái không chịu nổi. Cô nhanh chóng bị Lão Tứ bắt lại. Nam Bá Thiên cùng đoàn tuỳ tùng xuất hiện. Tên bạo chúa dùng roi đánh Thanh Hoa. Tuy cố né đòn và ra sức kháng cự, cô vẫn bị đánh đến ngất lịm.

Bất chợt, một cơn giông kéo đến. Nam Bá Thiên cùng thuộc hạ bỏ đi, mặc cho Ngô Thanh Hoa nằm thoi thóp.

Chính uỷ Hồng Thường Thanh cùng giao liên Tiểu Bàng đang cải trang để trinh sát. Tình cờ, họ bắt gặp Ngô Thanh Hoa. Cả hai cứu cô và chỉ đường đến doanh trại Hồng quân.

Vũ khúc chính:

 Điệu nhảy của Lão Tứ và đám tay sai
 Điệu nhảy đơn lần 1 của Ngô Thanh Hoa
 Ngô Thanh Hoa giao chiến Lão Tứ
 Ngô Thanh Hoa giao chiến Nam Bá Thiên
 Điệu nhảy nhóm của các nô lệ
 Điệu nhảy đơn lần 2 của Ngô Thanh Hoa
 Pas de trois của Hồng Thường Thanh, Ngô Thanh Hoa và Tiểu Bàng

Màn II Ngô Thanh Hoa tố cáo tội ác Nam Bá Thiên và gia nhập Hồng quân

Trong doanh trại Hồng quân cạnh bờ sông Vạn Toàn, một đơn vị nữ binh mới được thành lập và đang được huấn luyện. Ngô Thanh Hoa đến gặp Hồng Thường Thanh và Tiểu Bàng. Họ giới thiệu cô với những người khác. Trong một điệu múa đơn, Thanh Hoa kể cho các chiến sĩ Hồng quân về tội ác tàn bạo của Nam Bá Thiên. Sau đó, cô được cấp một khẩu súng trường và chính thức được kết nạp vào đơn vị. Với quyết tâm dâng trào, họ cùng nhau lên kế hoạch giải phóng các nông dân và nô lệ đang chịu áp bức dưới tay tên bạo chúa Nam Bá Thiên.

Vũ khúc chính:

 Điệu nhảy nhóm của đội nữ binh
 Đội nữ binh diễn tập súng trường
 Điệu múa lưỡi lê của Hồng Thường Thanh
 Điệu nhảy nhóm lưỡi lê của đội nữ binh
 Điệu nhảy đơn của một nữ binh trẻ
 Điệu múa dao găm năm tấc của Hồng quân
 Điệu nhảy tập thể của toàn đội
 Điệu nhảy đơn của Ngô Thanh Hoa

Màn III Cuộc tập kích ban đêm vào trang viên của tên bạo chúa

Trong  xa hoa của Nam Bá Thiên, một buổi tiệc linh đình đang được tổ chức để mừng sinh nhật tên bạo chúa. Những núi quà được mang đến. Khách khứa lần lượt xuất hiện. Các cô gái người Lê bị roi quất sau lưng, lùa ra ngoài và ép phải múa để phục vụ khách.

Hồng Thường Thanh cải trang thành thương gia Đông Nam Á giàu có, xuất hiện với dáng vẻ trang nghiêm, bình tĩnh để mừng sinh nhật Nam Bá Thiên. Trong khi đó, Hồng sắc Nương tử Quân bí mật tập hợp quanh trang viên tên bạo chúa. Kế hoạch được thống nhất: đúng nửa đêm, Hồng sẽ nổ phát súng hiệu lệnh để cả đội xông vào, chớp nhoáng tiêu diệt Nam Bá Thiên cùng bè lũ tay sai.

Đêm xuống, quan khách rút vào nhà. Nam Bá Thiên bước ra tiễn một số người về trước. Vì lòng phẫn uất cá nhân quá sâu nặng, Ngô Thanh Hoa đã nổ súng bắn Nam Bá Thiên. Vô tình, cô khiến cuộc chiến bị phát động sớm. Tên bạo chúa chỉ bị thương và kịp thời cùng tay sai trốn vào hầm bí mật.

Nhà ngục của Nam Bá Thiên bị phá. Toàn bộ tù nhân được giải phóng. Hồng Thường Thanh dẫn họ phá kho thóc của tên bạo chúa và phát lương thực cho người dân. Vì sai lầm của mình, Ngô Thanh Hoa bị khiển trách và tước súng.

Vũ khúc chính:

 Điệu nhảy nhóm của các nô lệ
 Điệu múa của các cô gái người Lê
 Điệu múa đao của đám tay sai Nam Bá Thiên
 Điệu nhảy đơn của Tiểu Bàng
 Pas de deux của Ngô Thanh Hoa cùng đồng đội
 Phá kho thóc và phân phát lương thực

Màn IV Đảng nuôi dưỡng Anh hùng, quân với dân là một

Trở về doanh trại Hồng quân, Chính uỷ Hồng Thường Thanh đang giảng bài cho các chiến sĩ lúc sáng sớm. Ngô Thanh Hoa hối hận vì sai lầm của mình. Hồng và Liên Trưởng vui mừng khi thấy cô tiến bộ. Liên Trưởng trao lại súng cho Ngô. Cả hai cùng tập bắn súng, sau đó là ném lựu đạn.

Dân địa phương mang  và vải đến thăm Hồng quân. Bất chợt, tiếng pháo rền vang. Giao liên Tiểu Bàng phi ngựa đến báo tin, rằng Nam Bá Thiên đã tập hợp lực lượng lớn và đang tiến công vào đây. Ngay lập tức, các nữ binh từ biệt người thân rồi hành quân ra chiến trường.

Vũ khúc chính:

 Điệu nhảy đơn của Hồng Thường Thanh
 Điệu nhảy tập thể của các chiến sĩ
 Điệu nhảy đơn của Ngô Thanh Hoa
 Pas de deux của Ngô Thanh Hoa và Liên Trưởng lần 1
 Điệu nhảy của năm nữ binh và anh nuôi
 Điệu múa Đẩu lê
 Pas de deux của Ngô Thanh Hoa và Liên Trưởng lần 2
 Điệu nhảy của Hồng Thường Thanh và các chiến binh nam
 Điệu nhảy tập thể của toàn đội

Màn V Chặn đứng quân thù trên đèo núi

Tại một đèo núi, để tiêu diệt sức mạnh chủ lực của địch, lực lượng chính của Hồng quân đã cơ động vòng ra phía sau đối phương. Liên Trưởng chỉ huy phần lớn các nữ binh của đội di chuyển theo lực lượng chính. Hồng Thường Thanh cùng nhóm nhỏ hơn được giao nhiệm vụ yểm hộ, thu hút và phân tán sự chú ý của đối phương. Sau một loạt trận chiến ác liệt, mục tiêu được hoàn thành.

Khi binh đoàn chuẩn bị rút lui, địch lại phát động một cuộc tấn công mới. Hồng Thường Thanh trao cặp hồ sơ cho Ngô Thanh Hoa. Anh ra lệnh cho cô cùng đồng đội rút lui, còn anh cùng hai chiến sĩ khác sẽ ở lại giữ chân quân thù.

Không nằm ngoài dự đoán, hai chiến sĩ tử trận, còn Hồng bị bắt sống. Nhưng đồng đội của họ đã kịp thời rút lui.

Vũ khúc chính:

 Điệu nhảy của Ngô Thanh Hoa cùng các chiến sĩ
 Ngô Thanh Hoa giao chiến một tên địch
 Giao chiến giữa hai chiến sĩ và hai tên địch
 Điệu nhảy cờ đỏ
 Điệu nhảy của Hồng Thường Thanh và hai đồng đội
 Điệu nhảy của Hồng Thường Thanh và hai tên địch

Entr'acte: Truy kích quân địch

Quân chủ lực Hồng quân vũ bão tiến công như tuyết lở. Điệu nhảy tập thể đã thể hiện sức mạnh ấy.

Khoảnh khắc ấn tượng nhất trong phần này là chuỗi  được đồng bộ chính xác của các chiến sĩ Hồng quân. Họ băng ngang sân khấu trong một hàng dài tưởng chừng bất tận, gợi hình ảnh mũi tên bay trên không đầy sống động.

Vũ khúc chính:

 Điệu nhảy tập thể của các chiến sĩ Hồng quân
 Chuỗi động tác đồng bộ grand jeté

Màn VI Tiến bước trên con đường nhuốm đỏ máu tử sĩ

Trong hang ổ, Nam Bá Thiên cùng bè lũ tay sai hoảng loạn khi biết cái kết của chúng đang đến gần. Tên bạo chúa dùng mọi thủ đoạn để buộc Hồng Thường Thanh đầu hàng. Song, Chính uỷ vẫn kiên quyết lên án kẻ thù. Khi bị doạ giết, người anh hùng vẫn giữ vững khí tiết. Cuối cùng, anh bị chúng thiêu chết dưới gốc đa. Giữa tiếng hát Quốc tế ca vang vọng, một liệt sĩ anh dũng hi sinh.

Quân chủ lực Hồng quân giành thắng lợi trong trận chiến. Họ xông vào sào huyệt tên bạo chúa, tiêu diệt Nam Bá Thiên cùng bè lũ tay sai. Sau đó, họ phá ngục, trả tự do cho các tù nhân. Da Lâm Trại được giải phóng.

Ngô Thanh Hoa cùng Liên Trưởng lục lọi khắp nơi tìm Chính uỷ. Khi biết sự thật, tất cả quỳ xuống trước nơi Hồng hi sinh để tưởng nhớ người anh hùng. Tiểu đoàn trưởng Hồng quân tuyên bố Ngô Thanh Hoa sẽ kế nhiệm vị trí Hồng Thường Thanh để lại. Cô nhậm chức Chính uỷ Hồng sắc Nương tử Quân, tiếp nhận cặp hồ sơ của Hồng và cùng đồng đội tiếp tục sự nghiệp cách mạng.

Vũ khúc chính:

 Điệu nhảy của Nam Bá Thiên và Lão Tứ
 Điệu nhảy đơn của Hồng Thường Thanh
 Hồng Thường Thanh – cái chết của một liệt sĩ
 Hồng quân tấn công hang ổ Nam Bá Thiên
 Lễ mừng Giải phóng
 Pas de deux của Ngô Thanh Hoa và Liên Trưởng
 Tưởng nhớ người liệt sĩ
 Điệu nhảy tập thể và ' kết thúc vở diễn

 Ảnh hưởng trong nghệ thuật 
Vở ballet cách mạng Hồng sắc Nương tử Quân là mô-típ trung tâm trong tiểu thuyết cùng tên của . Nhà văn Pháp  có tác phẩm Cải cách Kinh kịch (The Peking Opera Reform).

Hình ảnh các vũ công trình diễn Hồng sắc Nương tử Quân xuất hiện dưới dạng một chủ đề trong tác phẩm của nữ hoạ sĩ thị giác . Một bài điểm sách trên CAA Reviews cũng nhắc đến ký ức và hình ảnh liên quan đến Hồng sắc Nương tử Quân trong cách đọc tác phẩm của Hùng Lưu.

Bộ phim Pháp ' có phân đoạn 6 phút dưới dạng "kịch lồng trong kịch," kết hợp Hồng sắc Nương tử Quân với vở opera kinh điển Carmen của Bizet. Phân đoạn lai tạp này được gọi là "Carmeng."

Màn II vở opera '' của nhà soạn nhạc người Mỹ  cũng có một phần lấy bối cảnh tại buổi diễn Hồng sắc Nương tử Quân.

 Các ảnh hưởng khác 

Công viên Tưởng niệm Hồng sắc Nương tử Quân tại Quỳnh Hải (Hải Nam, Trung Quốc) được xây dựng vào năm 1998. Khuôn viên này bao gồm các tác phẩm điêu khắc theo chủ đề cách mạng, một bảo tàng, các rặng dừa và những buổi biểu diễn trực tiếp.

 Hình ảnh khác 

Xem thêm

 Đại Cách mạng Văn hóa vô sản
 Chuyến thăm Trung Quốc của Richard Nixon
 Ballet

 Ghi chú 

 Nguồn 
 Tài liệu cụ thể

 Tài liệu chung
 Zhongguo Wuju Tuan. Revolutionary Ballet: Red Detachment of Women. , 1972.
 Zhongguo Wuju Tuan. Red Detachment of Women (Choreographic Work)''. Nhà xuất bản Ngoại văn Bắc Kinh, 1973.

Liên kết ngoài 
 Youtube: Hồng sắc Nương tử Quân (1971, toàn bộ bản phim, âm thanh chất lượng cao)
 Lưu trữ: Hồng sắc Nương tử Quân (1971, toàn bộ bản phim)
 Một số hình ảnh từ vở Hồng sắc Nương tử Quân
 YouTube: Thanh Hoa gia nhập Hồng quân trong Màn II
 YouTube: Binh lính vui vẻ trong Màn IV
 YouTube: Điệu múa Đẩu Lê trong Màn IV
 Hình chụp Nixon cùng Chu Ân Lai, khi cả hai cùng nhau xem Hồng sắc Nương tử Quân

Kịch múa
Ballet ở Trung Quốc
Tuyên truyền của Trung Quốc
Các vở ballet năm 1964
Tuyên truyền Chủ nghĩa Mao
Hải Nam trong tác phẩm hư cấu
Các tác phẩm lấy bối cảnh Trung Hoa Dân Quốc (1912–1949)
Tuyên truyền ở Trung Quốc thời đại Mao Trạch Đông
Tuyên truyền ở Trung Quốc