Nhà lãnh đạo tối cao (Trung Quốc)

Nhà lãnh đạo tối cao () là tên gọi không chính thức của nhân vật chính trị quan trọng nhất của Trung Quốc. Nhà lãnh đạo tối cao thường giữ chức tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc và chủ tịch Ủy ban Quân sự Trung ương, là người đứng đầu Đảng Cộng sản Trung Quốc và Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Nhà lãnh đạo tối cao không nhất thiết phải giữ chức chủ tịch nước hoặc tổng lý Quốc vụ viện; dưới hệ thống đơn đảng của Trung Quốc, các chức vụ trong đảng quan trọng hơn các chức danh nhà nước.

Nhà lãnh đạo tối cao hiện tại là Tập Cận Bình, được coi là đảm nhận vai trò này kể từ khi nhậm chức tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 11 năm 2012.

Nhà lãnh đạo tối cao không phải là một chức vụ chính thức mà hình thành dưới thời Đặng Tiểu Bình (1978–1989), khi ông nắm giữ quyền lực chính trị trên thực tế mặc dù không giữ bất cứ chức vụ nào trong đảng hoặc nhà nước (chủ tịch nước, tổng lý Quốc vụ viện hoặc lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc), ngoại trừ chủ tịch Ủy ban Quân sự Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (1981–1989). Là người đứng đầu nền kinh tế lớn nhất thế giới theo GDP sức mua tương đương, nền kinh tế lớn thứ hai theo GDP danh nghĩa và là một siêu cường tiềm năng, nhà lãnh đạo tối cao được coi là một trong những nhân vật chính trị quyền lực nhất thế giới.

Khái niệm nhà lãnh đạo tối cao có sự chồng chéo đáng kể với hạt nhân lãnh đạo, mặc dù là hai khái niệm khác nhau. Hầu hết các nhà lãnh đạo tối cao đều là hạt nhân lãnh đạo. Tên gọi này ít được dùng để mô tả những người kế nhiệm của Đặng Tiểu Bình: Giang Trạch Dân, Hồ Cẩm Đào và Tập Cận Bình. Cả ba người đều giữ các chức vụ tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc (lãnh đạo đảng), chủ tịch nước (nguyên thủ quốc gia) và chủ tịch Quân ủy Trung ương (tổng tư lệnh). Quyền lực của những người kế nhiệm của Đặng Tiểu Bình bắt nguồn từ chức vụ tổng bí thư, là vị trí chính trong cơ cấu quyền lực của Trung Quốc. Các học giả thường coi người giữ chức vụ tổng bí thư là nhà lãnh đạo tối cao. Chủ tịch nước là một chức vụ chủ yếu mang tính nghi lễ theo Hiến pháp Trung Quốc. Tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc là vị trí quyền lực nhất tại Trung Quốc, đồng thời là chức danh cấp cao nhất trong hệ thống chính trị Trung Quốc kể từ năm 1982.

Lịch sử 
Từ năm 1949 đến khi qua đời, Mao Trạch Đông là lãnh đạo tối cao của Trung Quốc và kiêm nhiệm ba chức vụ: chủ tịch Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch Ủy ban Quân sự Trung ương và chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (1954–59). Sau Đại Cách mạng Văn hóa vô sản, Đảng Cộng sản Trung Quốc đi đến sự đồng thuận sơ bộ rằng những hành vi quá khích tồi tệ nhất của thời kỳ là do thiếu sự kiểm soát, cân bằng quyền lực và sự sùng bái cá nhân của Mao Trạch Đông.

Từ thập niên 1980, Đảng Cộng sản Trung Quốc chủ trương không trao toàn quyền cho một nhà lãnh đạo duy nhất như Mao Trạch Đông. Chức vụ chủ tịch Đảng Cộng sản Trung Quốc bị bãi bỏ vào năm 1982 và chức vụ tổng bí thư được khôi phục, tiếp quản hầu hết các nhiệm vụ và quyền hạn của chủ tịch Đảng.

Giang Trạch Dân và Hồ Cẩm Đào đã được gọi là nhà lãnh đạo tối cao, mặc dù hai người được đánh giá là nắm giữ ít quyền lực hơn Đặng Tiểu Bình tuy giữ nhiều chức vụ chính thức hơn. Đảng Cộng sản Trung Quốc bắt đầu nhấn mạnh nguyên tắc tập thể lãnh đạo, theo đó người đứng đầu Đảng Cộng sản Trung Quốc thực hiện quyền lực với sự đồng thuận của Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc. Điều này được thể hiện rõ nét dưới thời Hồ Cẩm Đào. Từ năm 1993, Giang Trạch Dân kiêm nhiệm ba chức vụ đứng đầu đảng, nhà nước và quân đội:

 Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc: người đứng đầu Đảng Cộng sản Trung Quốc và vị trí chủ chốt của Trung Quốc.
 Chủ tịch Ủy ban Quân sự Trung ương: thống lĩnh Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
 Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa: nguyên thủ quốc gia mang tính nghi lễ theo Hiến pháp Trung Quốc

Việc kiêm nhiệm ba chức vụ được chính thức gọi là "chế độ lãnh đạo tam vị nhất thể" (). Sau khi hết nhiệm kỳ tổng bí thư và chủ tịch nước, Giang Trạch Dân vẫn giữ chức chủ tịch Ủy ban Quân sự Trung ương, duy trì một số quyền lực chính thức. Hồ Cẩm Đào cũng kiêm nhiệm ba chức vụ trong thời gian cầm quyền. Tập Cận Bình trở thành tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc kiêm chủ tịch Quân ủy Trung ương vào tháng 11 năm 2012 và được bầu làm chủ tịch nước vào tháng 3 năm 2013. Sau khi lên nắm quyền, Tập Cận Bình trở thành lãnh đạo quyền lực nhất của Trung Quốc kể từ Đặng Tiểu Bình. Tập Cận Bình thành lập Ủy ban An ninh quốc gia và Ủy ban Cải cách toàn diện Trung ương, có nhiệm vụ hoạch định đường lối chính sách về an ninh quốc gia và cải cách kinh tế. Tập Cận Bình là chủ nhiệm cả hai ủy ban.

Danh sách nhà lãnh đạo tối cao 

 Chức vụ in đậm là chức vụ cao nhất trong Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Danh sách vợ của nhà lãnh đạo tối cao 
Cả sáu nhà lãnh đạo tối cao đều có vợ trong thời gian giữ chức vụ. Bành Lệ Viện là vợ của Tổng Bí thư Tập Cận Bình, nhà lãnh đạo tối cao hiện tại.

Xem thêm 

 Danh sách Lãnh đạo Đảng và Nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Primus inter pares

Ghi chú

Tham khảo 

Danh sách viên chức
Thuật ngữ cộng sản
Chức vụ có thẩm quyền
Nguyên thủ quốc gia Trung Quốc
Chính trị Trung Quốc
Tổ chức Đảng Cộng sản Trung Quốc
Lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc
Bản mẫu webarchive dùng liên kết wayback
Bài viết có chữ Hán phồn thể
Bài viết có chữ Hán giản thể
Bài viết có văn bản tiếng Trung Quốc