Ấu (thực vật)

Ấu (tên khác: Ấu nước, ấu trụi, lăng mác)
là tên thông dụng tại Việt Nam để chỉ các loài thực vật có hoa thuộc họ Trapaceae trong bộ Đào kim nương (Myrtales). Họ này chỉ gồm một chi duy nhất là Trapa (củ ấu) với các loài phổ biến nhất là Trapa natans, Trapa bicornis và Trapa incisa.

Họ này đôi khi được coi là một phần của họ Anh thảo chiều (Onagraceae) hoặc phân họ Trapoideae của họ Bằng lăng (Lythraceae, chẳng hạn như APG II) khi theo các dữ liệu của phát sinh loài học.

Danh sách loài
Các loài trong họ Ấu là các thực vật thủy sinh sống một năm, có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới hoặc ôn đới ấm của đại lục Á-Âu và châu Phi. Chúng sống trong các vùng nước nông, chảy chậm, mực nước sâu tối đa 5 m. Các quả của chúng trông giống như đầu trâu với sừng là các gai nhọn và nói chung tại Việt Nam được gọi là củ ấu. Bên trong các "củ" này là một hạt chứa tinh bột. Thông thường các củ ấu hay được luộc để ăn.

 Trapa acicularis
 Trapa acornis
 Trapa alatyrica
 Trapa algeriensis
 Trapa amurensis
 Trapa annosa
 Trapa annosa f. bicornis
 Trapa annosa f. erecticornis
 Trapa annosa f. pseudomuzzanensis
 Trapa antennifera
 Trapa araborum
 Trapa arcuata
 Trapa astrachanica
 Trapa astrachanica var. caspica
 Trapa austroafricana
 Trapa bicornis: Ấu hoa trắng
 Trapa bicornis var. acornis
 Trapa bicornis var. bispinosa
 Trapa bicornis var. coreanus
 Trapa bicornis var. quadrispinosa
 Trapa bicornis var. taiwanensis
 Trapa bispinosa
 Trapa borysthenica
 Trapa brevicarpa
 Trapa brevicarpa var. delicata
 Trapa brevicarpa var. mirabila
 Trapa brevicarpa subsp. calosa
 Trapa brevicarpa subsp. rubida
 Trapa brevicarpa f. effigia
 Trapa brevicarpa f. miniata
 Trapa brevicarpa f. muzzanensoides
 Trapa brevicarpa f. perexcelsa
 Trapa brevicarpa f. quadrata
 Trapa carinthiaca
 Trapa caspica
 Trapa castanea
 Trapa caucasica
 Trapa chinensis
 Trapa cochinchinensis
 Trapa colchica
 Trapa congolensis
 Trapa conocarpa
 Trapa conocarpa var. pyramidalis
 Trapa conocarpa var. suecica
 Trapa cruciata
 Trapa danubialis
 Trapa europaea
 Trapa europaea var. clipeata
 Trapa europaea var. egregia
 Trapa europaea var. vulgata
 Trapa fastigiata
 Trapa flerovii
 Trapa grozdovii
 Trapa hungarica
 Trapa hyrcana
 Trapa incisa: Ấu dài
 Trapa insperata
 Trapa jankovicii
 Trapa japonica
 Trapa japonica var. jeholensis
 Trapa japonica var. longicollum
 Trapa japonica var. magnicorona
 Trapa japonica var. tuberculifera
 Trapa jeholensis
 Trapa kasachstanica
 Trapa kazakorum
 Trapa komarovii
 Trapa korshinskyi
 Trapa krauselii
 Trapa laevis
 Trapa litwinowii
 Trapa litwinowii var. chihuensis
 Trapa longicarpa
 Trapa longicarpa var. contortula
 Trapa longicarpa var. loricata
 Trapa longicarpa var. mammeata
 Trapa longicarpa var. rubra
 Trapa longicarpa var. spatiosa
 Trapa longicarpa subsp. perlongicornis
 Trapa longicarpa subsp. valida
 Trapa longicarpa f. alticarpa
 Trapa longicarpa f. amplicornis
 Trapa longicarpa f. arcuata
 Trapa longicarpa f. bicornis
 Trapa longicarpa f. brevicola
 Trapa longicarpa f. columnifera
 Trapa longicarpa f. concamerata
 Trapa longicarpa f. coronatoides
 Trapa longicarpa f. depressa
 Trapa longicarpa f. elata
 Trapa longicarpa f. elongata
 Trapa longicarpa f. falcata
 Trapa longicarpa f. perangusticornis
 Trapa longicarpa f. producticarpa
 Trapa longicarpa f. pseudomuzzanensis
 Trapa longicarpa f. subcoronata
 Trapa longicarpa f. tesselata
 Trapa longicarpa f. turgida
 Trapa macropoda
 Trapa macropoda var. bispinosa
 Trapa macrorhiza
 Trapa maleevii
 Trapa manshurica
 Trapa manshurica var. tranzschelii
 Trapa manshurica f. komarovii
 Trapa maeotica
 Trapa maximowicii
 Trapa media
 Trapa metschorica
 Trapa natans: Ấu nước
 Trapa natans var. bispinosa
 Trapa natans var. borysthenica
 Trapa natans var. europaea
 Trapa natans var. hamata
 Trapa natans var. natans
 Trapa natans var. pumila
 Trapa numidica
 Trapa okensis
 Trapa pectinata
 Trapa potaninii
 Trapa pseudincisa
 Trapa pseudincisa var. nanchangensis
 Trapa pseudincisa var. potaninii
 Trapa pseudocolchica
 Trapa pseudoincisa
 Trapa pseudoincisa var. aspinifa
 Trapa pseudoincisa var. complana
 Trapa pseudorossica
 Trapa pyramidalis
 Trapa quadricornis
 Trapa quadrispinosa
 Trapa quadrispinosa var. yongxiuensis
 Trapa raciborskii
 Trapa rossica
 Trapa rossica var. pseudorossica
 Trapa saissanica
 Trapa sajanensis
 Trapa septentrionalis
 Trapa sibirica
 Trapa spryginii
 Trapa taiwanensis
 Trapa tranzschelii
 Trapa tuberculifera
 Trapa turbinata
 Trapa ucrainica
 Trapa uralensis
 Trapa verbanensis
 Trapa wolgensis

Đặc điểm 
Thân mọc ngầm dưới nước của các loài ấu dài tới 3,6-4,5 m (12–15 ft), với các rễ ăn sâu trong lòng bùn. Chúng có hai dạng lá, các lá mọc ngầm dưới nước được phân chia như lông chim mọc dọc theo chiều dài thân và các lá mọc nổi trên mặt nước không phân chia mọc thành hình hoa thị trên mặt nước. Các lá mọc nổi có các khía răng cưa, hình trứng hoặc tam giác, dài khoảng 2–3 cm, trên các cuống lá phình to và xốp, dài 5–9 cm. Các hoa có màu trắng hay tím với 4 cánh hoa, mọc vào mùa hè và được thụ phấn nhờ côn trùng.

Chú thích

Tham khảo
 

T