Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Thẩm Oánh

Thẩm Oánh (14 tháng 8 năm 1916 – 2 tháng 1 năm 1996) là một nhạc sĩ dòng nhạc tiền chiến trước 1945.

Cuộc đời
Thẩm Oánh tên thật là Thẩm Ngọc Oánh, sinh năm 1916 trong một gia đình trung lưu ở Hà Nội. Thuở nhỏ học nhạc qua sách viết bằng tiếng Pháp.

Năm 18 tuổi, ông bắt đầu dạy nhạc tại vài trường trung học như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Trưng Vương.

Năm 1945, ông thành lập đài phát thanh Hà Nội (thay cho đài của Pháp trước đó).

Năm 1946, Thẩm Oánh nhận chức Thư ký và vợ nhận chức Thủ quỹ cho Đoàn Âm nhạc của Hội Văn hóa cứu quốc Việt Nam là cơ quan lập ra Trung Ương Nhạc Viện Việt Nam. Trường này chỉ tồn tại một thời gian ngắn tới khi toàn quốc kháng chiến.

Là Giám đốc Đài phát thanh Hà Nội, viên chức nhà nước dưới thời Nguyễn Văn Xuân và Bảo Đại, Thẩm Oánh di cư vào Nam vì thấy khó sinh sống và làm việc trong nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa sau 1954.

Năm 1955, ông giữ chức Giám đốc trường Ca-vũ-nhạc phổ thông Sài Gòn cho đến khi trường đóng cửa năm 1958. Ông còn dạy xướng âm pháp và nhạc lý tại Trường Quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ Sài Gòn và giữ chức Phó hội trưởng Việt Nam Nhạc Hội, chủ bút nguyệt san Việt Nhạc.

Thẩm Oánh cùng gia đình sang định cư tại vùng thủ đô Washington, D.C. vào năm 1991. Vợ ông, bà Tô Anh Đào cũng là một nhạc sĩ và là em họ của cố nhạc sĩ Dương Thiệu Tước. Hai người quen biết nhau vào năm 1938 qua sự giới thiệu của nhạc sĩ Dương Thiệu Tước, và thành hôn vào năm 1948. Hai ngừoi có một ngừoi con trai tên là Thẩm Tô Nam học Chu Vản An Saigon từ 1971-1973. Vào tháng 4 năm 1993, Hội Cựu Nữ Sinh Trưng Vương vùng Washington DC đã tổ chức một đại nhạc hội với chủ đề “60 Năm Âm nhạc Thẩm Oánh”. Đồng thời đã cho phát hành tuyển tập “Nhớ Nhung” để vinh danh một nhạc sĩ đã tận tụy đóng góp cho nền tân nhạc Việt Nam và cũng để tri ân một vị giáo sư đã giảng dạy âm nhạc nhiều năm tại các trường Trưng Vương, Chu Văn An và Nguyễn Trãi. Vào ngày 2 tháng 1 năm 1996, nhạc sĩ Thẩm Oánh ra đi, để lại nhiều tiếc nuối cho mọi người. Ông hưởng thọ 80 tuổi.

Thông tin khác
Vợ ông là em họ của Dương Thiệu Tước.
Thẩm Thúy Hằng đã mượn họ của ông để làm nghệ danh (tên thật là Nguyễn Thị Minh Phụng).

Sáng tác

Kịch
Quán giang hồ
Bá Nha - Tử Kỳ
Đoàn kết là sức mạnh

Nhạc

A Di Đà Phật
Bình Định Vương Lê Lợi
Bọt bèo
Chu Văn An hành khúc
Cái đinh
Cô hàng hoa
Chiều hè
Chiều tưởng nhớ
Chim gió tha phương
Giấc Hoàng Lương
Gió hoan ca
Gươm thần
Hồ xuân
Hồn xuân
Đào Thắm
Hương cốm
Hưng Đạo Vương
Khúc yêu đương
Mây trôi tới đâu
Mưa khuya
Nàng Bân
Ngàn cánh chim về
Người trai Việt nhớ chăng?
Ngược dòng
Nhà nông
Nhà Việt Nam
Nhạc canh trường
Nhạc thu
Nhạc xuân
Nhớ nhung
Suối huyền
Thời chinh chiến
Thiếu phụ Nam Xương
Trưng Nữ Vương
Tiền
Tiếng khóc trong phòng the
Trên mây
Tôi bán đường tơ
Tòa miếu cổ
Việt Nam hùng tiến
Vương tơ
Vợ chồng Ngâu
Xa cách muôn trùng
Xuân về

Tham khảo

Nhạc sĩ tiền chiến
Người Hà Nội
Nhạc sĩ nhạc vàng
Âm vật

Âm vật (,  hoặc ), tên gọi dân gian là hột le hay mồng đốc, là một phần của cơ quan sinh dục của giống cái. Âm vật có mặt ở động vật có vú, đà điểu châu Phi và một số động vật khác. Ở người, âm vật là một khối mô cứng dài khoảng 1,5 cm, nằm ở giữa và phía trên của âm hộ, đầu âm vật được che một phần bởi nơi hai môi nhỏ hợp lại, nằm trên niệu đạo. Không giống như dương vật, âm vật không chứa phần mở ra bên ngoài của niệu đạo và do vậy không dùng để tiểu tiện. Mặc dù đa số động vật có vú không tiểu tiện qua âm vật, linh cẩu đốm cái - loài có âm vật phát triển đầy đủ - tiểu tiện, quan hệ tình dục và sinh con qua cơ quan này. Một số động vật có vú khác như vượn cáo và ateles cũng có âm vật phát triển đầy đủ.

Âm vật là cơ quan nhạy cảm nhất trong cơ thể con người  (cùng hạng với dương vật ở nam và lưỡi), nơi đây tập trung nhiều (khoảng 8000) đầu dây thần kinh có chức năng mang lại khoái cảm tình dục.

Các cuộc tranh luận về xã hội học, tình dục và y học đã tập trung vào âm vật, chủ yếu liên quan đến độ chính xác về giải phẫu, các yếu tố của cực khoái và giải thích sinh lý cho điểm G, và liệu âm vật là sản phẩm mang tính di tích, tính thích ứng, hoặc chuyên phục vụ chức năng sinh sản. Các nhận thức xã hội về âm vật dao động từ tầm quan trọng của vai trò của nó đối với khoái cảm tình dục của phụ nữ, các giả định về kích thước thực sự và chiều sâu của nó, và những niềm tin khác nhau liên quan đến việc sửa đổi bộ phận sinh dục như làm âm vật lớn hơn, xỏ khuyên âm vật và phẫu thuật cắt bỏ âm vật. Sửa đổi bộ phận sinh dục có thể là vì lý do thẩm mỹ, y tế hoặc văn hóa.

Kiến thức về âm vật bị ảnh hưởng đáng kể bởi nhận thức văn hoá về nó. Các nghiên cứu cho thấy rằng kiến thức về sự tồn tại và giải phẫu của âm vật rất ít so với các cơ quan tình dục khác, và việc giáo dục nhiều hơn về âm vật có thể giúp giảm bớt những căng thẳng xã hội liên quan đến cơ thể phụ nữ và tình dục nữ giới; ví dụ như âm vật và âm hộ nói chung là không hấp dẫn về mặt trực quan, phụ nữ mà thủ dâm là điều cấm kỵ, hoặc đàn ông cần làm chủ và kiểm soát cực khoái của phụ nữ.

Xem thêm
 Kích thích tình dục
 Quan hệ tình dục
 Cực khoái
 Âm đạo

Ghi chú

Tham khảo

Tạp chí

Thư mục học

Liên kết ngoài

Cơ quan sinh sản nữ có vú
*
Sức khỏe nữ giới
Phụ tố

Phụ tố là hình vị phụ thêm vào gốc từ, biểu thị ý nghĩa cấu tạo từ hoặc ý nghĩa ngữ pháp. Theo vị trí đối với gốc từ có thể phân chia phụ tố thành tiền tố, trung tố, hậu tố... chúng không thể tự tạo ra các từ mà  phải luôn kết hợp với căn tố.

Tham khảo

Hình thái học ngôn ngữ
*
Thế kỷ 17

Thế kỷ 17 là khoảng thời gian tính từ thời điểm năm 1601 đến hết năm 1700, nghĩa là bằng 100 năm, trong lịch Gregory, trước thế kỷ 18 và sau thế kỷ 16.

Thế kỷ này rơi vào thời kỳ cận đại của châu Âu và ở lục địa đó (có tác động ngày càng tăng đối với thế giới) được đặc trưng bởi phong trào văn hóa Baroque, phần sau của Thời kỳ hoàng kim Tây Ban Nha, Thời kỳ hoàng kim Hà Lan. Grand Siècle của Pháp do Louis XIV thống trị, Cách mạng Khoa học, công ty đại chúng và siêu tập đoàn đầu tiên trên thế giới được gọi là Công ty Đông Ấn Hà Lan.

Các sự kiện
1601–1603: Nạn đói ở Nga đã giết chết một phần ba dân số ở Sa quốc Nga.
1602: Công ty Đông Ấn Hà Lan được thành lập. Sự thành công của nó góp phần tạo nên Thời kỳ hoàng kim Hà Lan.
1603: Elizabeth I của Anh qua đời và được kế vị bởi anh họ của bà, Vua James I của Anh, thống nhất vương quyền của Scotland và Anh.
1610: Vua Henry IV của Pháp bị ám sát.
1618-1648: Chiến tranh Ba Mươi Năm
1631: Núi Vesuvius phun trào.
1641-1660: Nội chiến Anh
1644: Sấm Vương Lý Tự Thành lật đổ Nhà Minh, đặt tên nước là Đại Thuận, nhưng chỉ 2 tháng sau, quân Mãn Châu cùng với quân của Ngô Tam Quế tiến vào Trung Nguyên rồi kéo đến Bắc Kinh tiêu diệt quân Đại Thuận, Lý Tự Thành chết một năm sau đó, mở đầu cho thời kì cai trị Trung Hoa suốt gần 300 năm của Nhà Thanh.
1660: Thịnh vượng chung Anh kết thúc và chế độ quân chủ ở Vương quốc Anh được đưa trở lại.
1660: Hội Hoàng gia Luân Đôn được thành lập.
1660: Nội chiến Brunei (1660–1673)
1683: Trận Viên
1692: Các vụ xử phù thủy tại Salem.
1700: Chiến hạm Vasa được đóng.

Tham khảo

 

*17
Thiên niên kỷ 2
Lịch sử hiện đại
Thời kỳ cận đại
Quy ước viết mã nguồn

Quy ước viết mã nguồn cho lập trình viên là quan trọng trong quá trình lập trình với nhiều lý do:
 80% chu kỳ sống của phần mềm là bảo trì,
 Mã nguồn khó đọc chỉ có thể được bảo trì bởi chính người viết ra nó,
 Quy ước viết mã nguồn tăng khả năng dễ đọc cho phần mềm, cho phép những lập trình viên khác nhanh chóng tiếp cận mã nguốn khi nó được tính hợp trên nhiều module khác nhau.

Một số quy ước thường gặp

Tham khảo

Công nghệ phần mềm
Mã nguồn
So sánh ngôn ngữ lập trình
Thuật ngữ tin học

Dưới đây là danh sách các thuật ngữ dùng trong tin học, xếp theo thứ tự chữ cái của các từ tiếng Anh.

A

B

C

D

E

F

G

H

I

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Tham khảo

Khoa học thông tin
Tin học
Hình học afin

Hình học afin là môn hình học không có bao hàm các khái niệm về gốc tọa độ, chiều dài hay góc, mà thay vào đó là các khái niệm về phép trừ của các điểm để cho ra một vectơ.

Nó thuộc dạng nằm giữa của hình học Euclide và hình học xạ ảnh (hình học chiếu). Nó còn gọi là hình học của không gian afin, của một chiều cho sẵn n trên trường K. Trường hợp K là số thực, ta sẽ cụ thể hơn.

Nền móng 

Hình học afin có thể xem là hình học của vectơ  không chứa các khái niệm chiều dài hay góc. Không gian afin có thể xem là không gian vectơ ở tại cùng chiều khi mà bỏ qua gốc tọa độ 0. Đó là cách nghĩ của các tài liệu cũ khi đề cập đến lý thuyết vectơ tự do. Quan điểm hiện nay và trừu tượng hơn, đề cập ở cuối trang, là sự rút gọn của hình học afin về đại số tuyến tính.

Ứng dụng và các mối quan hệ 

Khái niệm hình học afin có nhiều ứng dụng, ví dụ trong hình học vi phân.  Do có mối quan hệ mật thiết với đại số tuyến tính, có nhiều cách để diễn đạt mối quan hệ này.

Biến đổi afin 

Theo mục tiêu chung của chương trình Erlangen, để có thể nói chính xác hình học affine là gì thì hãy nhìn vào nhóm các phép biến đổi đối xứng của nó.

Điều này có thể thực hiện nhanh chóng trong không gian vectơ V. Nhóm tuyến tính tổng quát GL(V) không phải là toàn bộ nhóm afin: mà còn kém theo phép tịnh tiến theo vectors v trong V. (Phép tịnh tiến này sẽ ánh xạ mọi w trong V thành w + v.) Nhóm afin được tọa bởi nhóm tuyến tính chung và phép tịnh tiến hay chính là semidirect product của  V   GL(V). (Dùng cách biểu diễn GL(V) trên V để quy định semidirect product.)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Hình học Afin  trên Từ điển bách khoa Việt Nam
Không gian Afin  trên Từ điển bách khoa Việt Nam

*
Silva Kaputikyan

Silva Kaputikyan (tiếng Armenia: Սիլւա Կապուտիկեան) là một nhà thơ lớn của nước cộng hòa Armenia. Bà sinh ngày 20 tháng 1 năm 1919 tại Yerevan, Armenia và mất ngày 25 tháng 8 năm 2006.

Tiểu sử
Silva Kaputikyan sinh ở Erevan. Bố là người tỵ nạn từ thành phố Van (Thổ Nhĩ Kỳ), trước làm biên tập viên của một tờ báo, sau dạy học. Sirvard Kaputikyan tốt nghiệp khoa ngôn ngữ Đại học Erevan và trường viết văn. Bắt đầu in thơ từ năm 1933. Hội viên Hội nhà văn Armenia từ năm 1941. Năm 1952 được tặng Giải thưởng nhà nước Liên Xô. 
Những đề tài chính trong thơ Sirva Kaputikyan là tình yêu, lòng yêu nước và sự cô đơn của người phụ nữ. Bà đặc biệt nổi tiếng với nhiều bài thơ về tình yêu, tình mẹ và nhiều bài viết về số phận của cộng đồng người Armenia ở nước ngoài. Ngoài hoạt động văn học bà còn là Đại biểu Xô viết Tối cao Liên Xô và Viện sĩ Viện hàn lâm khoa học Nga. Bà được tặng nhiều giải thưởng cao quý của nhà nước Armenia, Liên Xô và nhiều giải thưởng của các nước: Ý, Ukraina, Mỹ, Grruzia, Anh.
Silva Kaputikyan là tác giả của gần 60 cuốn sách viết bằng tiếng Armenia và tiếng Nga. Thơ của bà được dịch ra nhiều thứ tiếng, trong đó có tiếng Việt.

Tác phẩm
Một số tập thơ bằng tiếng Nga:
В эти дни (Trong những ngày này, 1945)
Стихи (Thơ, 1947)
На берегу Занги (Bên bờ sông Zangy, 1947)
Мои родные (Những người ruột thịt của tôi, 1951)
В добрый путь (Lên đường may mắn, 1954)
Откровенная беседа (Cuộc trò chuyện cởi mở, 1955)
Раздумья на полпути (Suy ngẫm trên đường, 1960)
Часы ожидания (Những giờ đợi chờ, 1983)
Тревожный день (Ngày lo âu, 1985)

Một vài bài thơ
 
Nhạc sĩ Vũ Thành An đã từng lấy bài thơ 'Em bảo anh: "Đi đi!" làm cảm hứng sáng tác nên ca khúc 'Bài không tên số 50'. Dưới đây là toàn bộ nội dung lời bài hát.
Em bảo: "Anh đi đi" 
Sao anh không đứng lại? 
Em bảo: "Anh đừng đợi" 
Sao anh vội về ngay? 
  
Lời nói thoảng gió bay 
Đôi mắt huyền đẫm lệ 
Mà sao anh dại thế 
Không nhìn vào mắt em 
 
Mà sao anh dại thế 
Không nhìn vào mắt em 
Không nhìn vào mắt sầu 
Không nhìn vào mắt sâu? 
  
Những chuyện buồn qua đi 
Xin anh không nhắc lại 
Em ngu khờ vụng dại 
Anh mơ mộng viễn vông 
  
Đời sống nghiệt ngã không 
Cho chúng mình ấm mộng 
Thì thôi xin gửi sóng 
Đưa tình về cuối sông 
  
Thì thôi xin gửi sóng 
Đưa tình về cuối sông 
Đưa tình về với mộng 
Đưa tình vào cõi không

Tham khảo

Liên kết ngoài
Dữ liệu nhân vật 

Kaputikyan, Silva
Tử vong do đột quỵ
Nữ nhà văn thế kỷ 20
Đảng viên Đảng Cộng sản Liên Xô
Huân chương Hữu nghị Nhân dân
Người nhận Huân chương Cờ đỏ Lao động
Người nhận Giải thưởng Nhà nước Stalin
Nhà văn hiện thực xã hội chủ nghĩa
Giao thức mật mã

Giao thức mật mã (hay giao thức an toàn) là các giao thức (trên lý thuyết hoặc đã thực hiện) nhằm thực hiện các chức năng liên quan tới bảo mật bằng các kỹ thuật mật mã.

Giao thức mật mã được sử dụng rộng rãi cho việc truyền dữ liệu an toàn ở mức ứng dụng. Một giao thức mật mã tiêu biểu thường bao gồm các chức năng sau:
 Thỏa thuận khóa;
 Nhận thực các bên tham gia;
 Truyền dữ liệu an toàn;
 Đảm bảo tính chất không thể từ chối (non-reputation).

Một ví dụ là giao thức Transport Layer Security (TLS) để tạo các kết nối web (HTTP) an toàn. Nó bao gồm cơ chế nhận thực dựa trên tiêu chuẩn X.509, cơ chế thiết lập khóa (tạo khóa đối xứng bằng cách dùng hệ thống mã hóa bất đối xứng) và chức năng truyền dữ liệu mức ứng dụng an toàn. Giao thức TLS tiêu chuẩn không bao gồm khả năng không thể từ chối.

Các giao thức mật mã có thể được kiểm tra độ chính xác bằng các phương pháp thuần túy lý thuyết (formal verification).

Xem thêm 
 Kênh thông tin an toàn

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Secure protocols open repository

*
Chi Nguyệt quế

Chi Nguyệt quế (danh pháp khoa học: Laurus) là một chi của các cây thân gỗ thường xanh thuộc về họ Nguyệt quế (Lauraceae). Chi này bao gồm hai loài, trong đó các đặc trưng cơ bản để phân biệt chúng thường bị chồng lên nhau (Mabberley 1997).

Laurus azorica (Seub.) Franco, từ đồng nghĩa L. canariensis Webb & Berth. Được biết đến với tên gọi nguyệt quế Azores hay theo tên gọi trong tiếng Bồ Đào Nha là Louro, Loureiro, Louro-da-terra, Louro-de-cheiro, nó là loài cây bản địa cả các rừng nguyệt quế cận nhiệt đới ẩm ướt của khu vực Açores và quần đảo Madeira cũng như có mặt tại Maroc.
Laurus nobilis L. (loài điển hình của chi Laurus), được biết đến như là nguyệt quế thực thụ, hay nguyệt quế Hy Lạp, nó là nguồn cung cấp một loại gia vị là lá nguyệt quế. Nó cũng là nguồn để làm các vòng nguyệt quế của người Hy Lạp cổ đại. Nó phân bổ trong khu vực dọc theo bờ biển của Địa Trung Hải từ Tây Ban Nha tới Hy Lạp.

Các hóa thạch có niên đại từ trước các thời kỳ băng hà gần đây cho thấy các loài thuộc chi Laurus trước kia đã từng phân bổ rộng hơn xung quanh khu vực Địa Trung Hải và Bắc Phi, khi mà khí hậu ẩm ướt và mát hơn so với ngày nay. Hiện nay người ta cho rằng sự khô hóa của lưu vực Địa Trung Hải trong các kỷ băng hà đã làm cho chi Laurus rút lui vào các khu vực khí hậu mát hơn, bao gồm miền nam Tây Ban Nha và các đảo thuộc Macaronesia. Với sự kết thúc của kỷ băng hà cuối cùng, L. nobilis đã phần nào phục hồi được khu vực phân bổ trước đây của nó xung quanh Địa Trung Hải.

Nghiên cứu gần đây cho thấy các loại cây được phân loại là L. nobilis ở khu vực miền bắc Tây Ban Nha lại chia sẻ nhiều sự tương đồng về mặt di truyền và hình thái với L. azorica hơn là đối với quần thể L. nobilis có nguồn gốc ở Pháp và Ý (Arroyo-Garcia và những người khác 2001).

Chú thích

Tham khảo
 
 
Arroyo-García, R., Martínez-Zapater, J.M., Fernández Prieto, J.A., & Álvarez-Arbesú R. (2001). AFLP evaluation of genetic similarity among laurel populations. Euphytica 122 (1): 155-164.
Barbero, M., Benabid, A., Peyre, C. & Quezel, P. (1981). Sur la presence au Maroc de Laurus azorica (Seub.) Franco. Anales Jard. Bot. Madrid 37 (2): 467-472. Có sẵn trực tuyến  (Tập tin pdf; bằng tiếng Pháp).
Mabberley, D.J (1997). The Plant Book: a Portable Dictionary of the Vascular Plants. Xuất bản lần thứ hai, các trang 393-394.
 Các bức ảnh về L. azorica 

Họ Nguyệt quế
Vòng nguyệt quế

Trong thần thoại Hy Lạp thần Apollo được thể hiện là đội vòng nguyệt quế trên đầu, và thời Hy Lạp cổ đại thì các vòng nguyệt quế được dùng để tặng thưởng cho những người chiến thắng, cả trong những cuộc thi đấu thể thao, bao gồm cả Olympic cổ đại cũng như các cuộc thi thơ dưới sự bảo trợ của vị thần này. Một số vị hoàng đế cũng đội vòng nguyệt quế. Trong khi các vòng nguyệt quế cổ đại thường được mô tả là có hình móng ngựa thì các vòng nguyệt quế ngày nay lại thường có dạng hình tròn. Từ để chỉ người được giải thưởng trong một số ngôn ngữ nước ngoài như tiếng Anh là laureate, tiếng Nga là лауреат (từ tiếng La tinh lаureatus) đều có nghĩa là đội vòng nguyệt quế

Trong thành ngữ thông dụng ngày nay, vòng nguyệt quế dùng để chỉ chiến thắng. Thành ngữ "Ngủ trên vòng nguyệt quế của mình" dùng để chỉ những người dựa vào những thành công trong quá khứ để che đậy những điều kém cỏi của họ trong thời hiện tại.

Nguồn gốc 

Apollo, vị thần bảo hộ của thể thao, thường được gắn với hình ảnh đội vòng nguyệt quế. Sự liên tưởng này xuất phát từ câu chuyện Apollo và Daphne trong thần thoại Hy Lạp. Apollo thường chế giễu thần tình yêu Eros (Cupid) về kĩ năng dùng cung tên vì thần chính là vị thần bảo hộ của bộ môn bắn cung. Tức giận vì bị xúc phạm, Eros đã chuẩn bị hai mũi tên, một bằng vàng một bằng bạc. Eros bắn Apollo bằng mũi tên vàng, làm cho thần yêu say đắm nữ thần nymph Daphne và bắn Daphne bằng mũi tên bạc, làm cho nàng căm hận Apollo. Apollo theo đuổi Daphne cuồng nhiệt đến mức nàng phải cầu xin sự giải thoát và rồi hóa thân thành một cây nguyệt quế.

Apollo thề sẽ tôn vinh Daphne mãi mãi và sử dụng quyền năng bất tử cũng như tuổi trẻ vĩnh hằng của mình để làm cho cây nguyệt quế không bao giờ già. Sau đó thần kết cho mình một chiếc vòng từ những nhành cây nguyệt quế và biến Daphne thành một biểu tượng văn hóa đối với những nhạc sĩ và thi sĩ khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Lịch sử vòng nguyệt quế -Do Liza Kliko viết 

Biểu tượng
Thành phần kiến trúc
Thực vật trong văn hóa
Trang phục đội đầu
Chi Mỏ hạc

Chi Mỏ hạc có danh pháp khoa học là Geranium chứa khoảng 422 loài thực vật sống một năm, hai năm hoặc lâu năm, được tìm thấy chủ yếu tại vùng ôn đới cũng như khu vực miền núi của vùng nhiệt đới, chủ yếu tại phần miền đông của khu vực Địa Trung Hải. Các loài thực vật có hoa đẹp này có thể mọc trên bất kỳ loại đấtkhông bị úng nước nào. Sự nhân giống của chúng được thực hiện nhờ các cành giâm vào mùa hè hay bằng hạt về mùa thu hay mùa xuân.

Các loài mỏ hạc bị ấu trùng của một số loài côn trùng thuộc bộ Lepidoptera phá hại, bao gồm Euproctis chrysorrhoea và Amphipyra tragopoginis.

Tên gọi 
Tên gọi "mỏ hạc" có nguồn gốc từ bề ngoài của đầu hạt, nó có hình dáng như mỏ của con hạc (sếu). Tên khoa học của chi này có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp geranos, có nghĩa là 'con hạc, con sếu'. Các lá dài, dạng chân vịt có vết nứt nói chung có hình tròn. Hoa của chúng có màu hồng, lam hay trắng với 5 cánh hoa.

Geranium và Phong lữ 
Một điều dễ gây nhầm lẫn là từ "Geranium" trong tiếng Anh còn được dịch sang tiếng Việt là phong lữ hay phong lữ thảo, là tên gọi của loài Pelargonium inquinans thuộc chi Pelargonium, do trước đây loài/chi này cũng được phân loại là nằm trong chi Mỏ hạc. Điều lầm lẫn tương tự cũng xảy ra trong tiếng Anh khi từ Geranium trong cách hiểu thông thường lại là tên gọi thông dụng của các loài trong chi Pelargonium. Lưu ý rằng phong lữ còn là tên gọi của một họ thực vật là Gesneriaceae và trong tên gọi của một loài thực vật khác trong chi Cymbopogon là cỏ phong lữ Cymbopogon martini. Tại Hoa Kỳ, các loài mỏ hạc (Geranium thực thụ) nói chung được phân biệt với các loài quỳ thiên trúc ít cứng hơn (chi Pelargonium) với tên gọi là "hardy geranium" do những người làm vườn và trồng/bán cây cảnh nghĩ ra. Người ta cũng có thể phân biệt chúng bằng cách nhìn vào hoa: Các Geranium thực thụ có hoa đối xứng, trong khi các Pelargonium có các cánh hoa không đều hay có vết đốm. Các thành viên khác trước đây được đưa vào chi này, hiện nay được phân loại trong chi Erodium, có tên gọi trong tiếng Anh là filaree tại Bắc Mỹ.

Thư viện ảnh

Xem thêm 
Các bài viết có cụm từ liên quan đến từ phong lữ:
Chi Quỳ thiên trúc
Phong lữ thảo (Pelargonium inquinans)
Họ Phong lữ (Gesneriaceae)
Chi Sả

Tham khảo 

 Chi Geranium tại Bắc Mỹ: Các loài một năm 
 Chi Geranium tại Bắc Mỹ: Các loài lâu năm

Liên kết ngoài 
 Danh sách các loài Geranium (Liên kết lưu trữ Internet, do trang đã không còn hoạt động)
 Danh sách của ITIS về các loài Geranium 

Mỏ hạc, chi

Thực vật vườn
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Geranium

Geranium không phải là một từ trong tiếng Việt, nhưng nó được dùng trong các ngữ cảnh sau:
Khi dùng trong ngữ cảnh khoa học về thực vật học thì nó là tên gọi khoa học của chi Mỏ hạc.
Khi được dịch từ các văn bản tiếng Anh sang mà không nói đó là tên khoa học của chi Mỏ hạc thì thường được hiểu như là tên gọi thông dụng trong tiếng Anh thông thường của các loài trong chi Quỳ thiên trúc (Pelargonium), với một loài có tên trong tiếng Việt là phong lữ (từ phong lữ trong tiếng Việt cũng có nhiều hơn một nghĩa) hay phong lữ thảo (danh pháp khoa học: Pelargonium inquinans) có hoa màu đỏ thắm. Sự lộn xộn này là do trước đây chi Pelargonium được phân loại như là một phần của chi Geranium.
Chỉ màu đỏ của hoa phong lữ [thảo].

Trang định hướng
Trang định hướng địa danh
Trung tâm Carter

Trung tâm Carter là một tổ chức phi lợi nhuận được thành lập năm 1982 bởi cựu Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy Carter và phu nhân, Rosalynn Carter, chủ tịch đương nhiệm của trung tâm là John J. Moores. Toạ lạc ở Atlanta, tiểu bang Georgia, trung tâm nằm trong khuôn viên một khu đại học cùng với Thư viện Tổng thống Jimmy Carter. Trung tâm Carter hoạt động liên kết với Đại học Emory, như thế các sinh viên đến từ Emory và từ nhiều đại học khác có thể làm việc tại trung tâm như là những thực tập sinh nội trú.

Theo website của Trung tâm Carter, tổ chức này có năm  nguyên tắc dẫn đường:
Trung tâm đặc biệt quan tâm đến hành động và kết quả. Dựa trên những nghiên cứ và phân tích cẩn thận, trung tâm sẽ chuẩn bị kỹ càng để có thể hành động đúng lúc cho những vấn đề quan trọng và cần có áp lực.
Trung tâm không sao chép những nỗ lực có hiệu quả của người khác.
Trung tâm hành động độc lập và trung lập trong các nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho các cuộc tranh chấp.
Trung tâm tin rằng con người có thể cải thiện cuộc sống của mình nếu được cung ứng các kỹ năng cần thiết, kiến thức và cơ hội tiếp cận với các nguồn tài nguyên.

Trung tâm Carter nhận nhiệm vụ quan sát các cuộc bầu cử ở nước ngoài Hoa Kỳ, làm trung gian hoà giải trong các cuộc khủng hoảng quốc tế, củng cố các hệ thống quốc tế, khu vực và quốc gia nhằm đấu tranh cho dân chủ và dân quyền, các chương trình tiên phong làm giảm nhẹ các loạt bệnh tật phổ biến ở khu vực châu Mỹ Latin và Phi châu như bệnh sán Guinea.

Giám sát bầu cử
Trung tâm Carter cử nhân viên đến thực thi nhiệm vụ giám sát tại:
Cuộc Trưng cầu Dân ý tại Venezuela ngày 15 tháng 8 năm 2004 về việc bãi nhiệm Tổng thống Hugo Chavez, kết quả là một thắng lợi cho Chavez với 59,0%  số phiếu muốn tổng thống tiếp tục cầm quyền.
Cuộc Tổng tuyển cử ở Ethiopia ngày 15 tháng 5 năm 2005.

Những hoạt động của cựu tổng thống Jimmy Carter đem đến cho ông Giải thưởng Nobel Hoà bình năm 2002 "vì những nỗ lực không mệt mỏi trong nhiều thập niên nhằm tìm kiếm những giải pháp hoà bình cho những xung đột quốc, nhằm thăng tiến dân chủ và dân quyền, và cổ xuý sự phát triển về kinh tế và xã hội".

Xem thêm
Jimmy Carter
Rosalynn Carter

Tham khảo

Liên kết ngoài
The Carter Center's website 
The Jimmy Carter Library and Museum's website

Tổ chức quốc tế
Tổ chức từ thiện
Chính trị
Tổ chức nhân quyền quốc tế
Bộ Mỏ hạc

Bộ Mỏ hạc (danh pháp khoa học: Geraniales) là một bộ nhỏ của thực vật có hoa, nằm trong phạm vi nhánh hoa Hồng (rosids) của thực vật hai lá mầm. Họ lớn nhất trong bộ này là Geraniaceae với khoảng 750- 800 loài. Ngoài ra, bộ này còn một số họ nhỏ khác, tổng cộng chưa tới 40 loài. Phần lớn các loài trong bộ Mỏ hạc là cây thân thảo, nhưng có một vài loài là cây bụi hay cây thân gỗ nhỏ.

Tầm quan trọng kinh tế của bộ Mỏ hạc là không đáng kể. Một số loài trong chi Pelargonium được trồng để lấy tinh dầu thơm sử dụng trong công nghiệp sản xuất nước hoa. Một số loài khác, chủ yếu trong họ Geraniaceae, được trồng làm cảnh hoặc làm cây thuốc trong y học.

Các mẫu hóa thạch cổ thực vật học của bộ này hiện nay vẫn không tìm thấy.

Phân loại 
Các họ đưa ra trong bài này là điển hình trong các phân loại mới nhất. Trong các định nghĩa đó thì họ Hypseocharitaceae được đưa vào trong họ Geraniaceae, các họ Francoaceae và Greyiaceae được đưa vào trong họ Melianthaceae, nhưng chúng cũng có thể được coi là các họ riêng rẽ. Ngoài ra, họ Ledocarpaceae cũng có thể đưa vào trong họ Vivianiaceae.
 Geraniaceae s.l.
 Geraniaceae s.s.
 Hypseocharitaceae
 Melianthaceae s.l.
 Melianthaceae s.s.
 Francoaceae
 Greyiaceae
 Vivianiaceae s.l.
 Vivianiaceae s.s.
 Ledocarpaceae

Hệ thống APG III năm 2009 chỉ công nhận 3 họ là Geraniaceae, Melianthaceae và Vivianiaceae (tất cả đều hiểu theo nghĩa rộng).

Hệ thống APG IV năm 2016 chỉ công nhận 2 họ là Geraniaceae và Francoaceae (tất cả đều hiểu theo nghĩa rộng). Họ Vivianiaceae được gộp chung với họ Melianthaceae tạo thành họ Francoaceae theo nghĩa rộng.

Trong hệ thống Cronquist 
Trong hệ thống Cronquist cũ thì bộ Geraniales có cấu trúc khác, bao gồm các họ sau:
 Họ Geraniaceae
 Họ Oxalidaceae (APG II coi họ này thuộc bộ Chua me đất - Oxalidales, phân nhóm rosid)
 Họ Limnanthaceae (APG II coi họ này thuộc bộ Cải - Brassicales, phân nhóm eurosid II)
 Họ Tropaeolaceae (APG II coi họ này thuộc bộ Cải - Brassicales, phân nhóm eurosid II)
 Họ Balsaminaceae (APG II coi họ này thuộc bộ Thạch nam - Ericales, phân nhóm asterid)

Các họ Vivianiaceae và Ledocarpaceae được đưa vào trong họ Geraniaceae, còn họ Hypseocharitaceae nằm trong họ Oxalidaceae, hiện nay được coi là thuộc bộ riêng của chính nó là bộ Oxalidales. Họ Melianthaceae được đặt trong bộ Sapindales, các họ Greyiaceae và Francoaceae nằm trong bộ Rosales, sau đó lại được xếp vào họ Saxifragaceae.

Phát sinh chủng loài 
Biểu đồ phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo Wang và ctv. (2009), với tên gọi các bộ lấy từ website của Angiosperm Phylogeny. Các nhánh với mức hỗ trợ tự khởi động thấp hơn 50% bị bỏ qua. Các nhánh khác có mức hỗ trợ 100% ngoại trừ những nơi có con số chỉ ra mức hỗ trợ cụ thể.

Phát sinh chủng loài trong nội bộ bộ Mỏ hạc như sau:

Tham khảo 

 Bakker, F. T. (tháng 12 năm 2002). Geraniales (bộ Mỏ hạc). Trong: Nature Encyclopedia of Life Sciences. Nature Publishing Group, London. (Có sẵn trực tuyến tại: DOI | ELS site )
 B. C. J. du Mortier (1829). Analyse des Familles de Plantes: avec l'indication des principaux genres qui s'y rattachent, 42. Imprimerie de J. Casterman, Tournay.

Bộ Mỏ hạc
Quy tắc bàn tay phải

Quy tắc bàn tay phải (tiếng Anh: right-hand rule) cũng được gọi là quy tắc nắm tay phải, là một quy tắc phổ biến được dùng trong Toán học và Vật lí cho việc nhận biết các quy ước kí hiệu vec-tơ trong ba chiều. Có một vài nguyên tắc nắm tay phải khác nhau để dễ hình dung các vật chất được ứng dụng trong từng trường hợp và mục đích khác nhau.

- Quy tắc nắm tay phải xác định chiều dòng điện cảm ứng trong một dây dẫn chuyển động trong một từ trường: Nắm bàn tay phải rồi đặt sao cho ngón cái dọc theo dây dẫn mang dòng điện và chỉ theo chiều của dòng điện. Khum bốn ngón tay còn lại và chiều khum của bốn ngón là chiều của đường sức từ. 

- Quy tắc bàn tay trái (còn gọi là quy tắc Fleming) là quy tắc định hướng của lực do một từ trường tác động lên một đoạn mạch có dòng điện chạy qua và đặt trong từ trường phẳng. Đặt bàn tay trái sao cho các đường cảm ứng từ hướng vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến ngón tay giữa hướng theo chiều dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 90° chỉ chiều của lực điện từ.

Ứng dụng

* Xác định từ trường của dòng điện trong dây dẫn thẳng dài 
Với một sợi dây thẳng dài, các đường sức của nó là những đường tròn có tâm trên dây dẫn và vuông góc với đường dây điện. Sau đó dùng quy tắc bàn tay để xác định hướng của đường sức mạnh sau:

- Giữ tay phải sao cho ngón cái duỗi dọc theo dây dẫn I, sau đó ngón cái chỉ theo chiều dòng điện đến điểm Q, các ngón còn lại khum theo hướng của từ trường ở tâm O- hình tròn (O nằm trên chuỗi I ).

- Đáp ứng độ sâu tính toán của công thức: 

Trong đó:

: Độ lớn cảm ứng từ tại điểm cần xác định

: Cường độ dòng điện của dây dẫn

: Khoảng cách từ điểm cần xác định đến dây dẫn (m)

* Xác định từ trường của dòng điện trong dây dẫn uốn thành vòng trơn 
- Đường sức từ đi qua dây dẫn thành một đường tròn có 2 loại: Đường sức từ đi qua tâm O của vòng dây dẫn là đường thẳng dài vô hạn.

- Các đường từ trường còn lại là các đường đi từ mặt nam và đi ra từ mặt bắc của dòng điện tròn đó.

- Công thức tính phản hồi cực đại từ tâm O của dây vòng: 

Trong đó:

: là độ lớn cảm ứng từ tại điểm cần tinh

: Số vòng dây

: Cường độ dòng điện (A)

: bán kính vòng dây (m)

* Xác định từ trường của dòng điện chạy trong ống dây hình trụ 
- Dây dẫn bao quanh hình trụ. Trong một cuộn dây, các đường sức từ là đường thẳng nên chiều của đường sức từ được xác định theo quy tắc bàn tay phải như sau:

+ Nắm tay phải sao cho hướng khum của bốn ngón tay cùng chiều với dòng điện chạy trên dây, sau đó ngón cái chỉ theo hướng của từ trường. Đường dây điện đi vào từ mặt phía nam và đi ra mặt phía bắc của đường ống đó.

+ Công thức tính phản ứng cực đại từ trong ống dẫn: 

Trong đó:

: là độ lớn cảm ứng từ tại điểm cần tính

: Số vòng dây

: Cường độ dòng điện (A)

: là chiều dài hình trụ (m)

Xem thêm 
Quy tắc bàn tay trái

Chú thích

Liên kết ngoài 
 Right and Left Hand Rules - Interactive Java Tutorial  National High Magnetic Field Laboratory
A demonstration of the right-hand rule at physics.syr.edu 
 
 Dr. Johannes Heidenhain: Right Hand Rule - Heidenhain TNC Training: heidenhain.de 
 Christian Moser: right-hand-rule: wpftutorial.net 

Cơ học
Điện từ học
Hướng
Cử chỉ tay
Lake of Fire (bài hát)

Lake of Fire là bài hát của ban nhạc Alternative rock Mỹ có tên là Meat Puppets. Bài hát có trong album làm năm 1983 của họ, album Meat Puppets II.

Phiên bản khác
Một phiên bản khác có trong album năm 1994 của Meat Puppets là album Too High to Die.

Bản cover
Bài hát đã được ban nhạc grunge Nirvana thực hiện trong buổi biểu diễn trong chương trình MTV Unplugged năm 1993. Phiên bản này cũng có trong album làm năm 1994 MTV Unplugged in New York của ban nhạc.

Xem thêm
Lửa và lưu huỳnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Song Facts - Lake of Fire
Meat Puppets' Web Site 

Bài hát của Meat Puppets
Bài hát của Nirvana
Bài hát nhạc rock
Bài hát năm 1994
Bài hát nhạc alternative rock
Ga Phan Thiết

Ga Phan Thiết là nhà ga hành khách của tuyến đường sắt du lịch nối từ Sài Gòn đến Phan Thiết (còn được gọi là tuyến đường sắt "Hội Tụ Xanh"). Ngoài ra, đây còn là ga vận chuyển hàng hóa từ Phan Thiết đến Ga Bình Thuận (tên cũ: Ga Mương Mán) để hòa vào tuyến đường sắt Bắc - Nam.

Lịch sử
Năm 1899, toàn quyền Đông Dương thành lập 1 phái đoàn mang tên Lang Biang. Phái đoàn này có nhiệm vụ xây dựng đường xe lửa từ Phan Rang – Tháp Chàm đi ngang qua D'Ran rồi lên Đà Lạt, nối cửa biển Ninh Chử với Tây Nguyên, nối các tỉnh miền Nam với miền Trung. Các công trường như Tháp Chàm - Đà Lạt, Tháp Chàm - Biên Hòa, Tháp Chàm - Nha Trang lần lượt xuất hiện.
Năm 1903, họ xây xong khu vực nhà ga Phan Thiết với hệ thống kho, bãi.
Năm 1920, tuyến đường sắt Biên Hòa - Tháp Chàm được nối liền và đi ngang qua thành phố Phan Thiết, ga Phan Thiết là 1 ga trạm của tuyến đường sắt này.
Năm 2012, ga Phan Thiết được di dời ra khỏi trung tâm thành phố, tọa lạc cạnh Quốc lộ 1, xóa bỏ nhà ga cũ và biến đường ray cũ thành đường Lê Duẩn mở rộng
Như vậy, danh xưng Ga Phan Thiết đã có tuổi đời hơn một thế kỷ.

Đặc điểm
Trước đây, ga Phan Thiết tọa lạc ở trung tâm thành phố, cách sông Cà Ty không xa (chỉ khoảng vài trăm mét và). Tuy là ga của thành phố, nhưng ga này vẫn bị coi là "ga lẻ" bởi vì tàu từ Nam ra Bắc đều phải chạy qua ga Mương Mán, rồi mới đến ga Phan Thiết nếu hành khách có yêu cầu. Mỗi ngày chỉ có một số tàu dừng bánh và xuất phát tại đây. Từ đây, tàu chạy ra ga Mương Mán và đón hành khách từ ga Mương Mán về thành phố. Ngày 28 tháng 4 năm 2006, tỉnh Bình Thuận liên kết với công ty đường sắt mở lại tuyến đường sắt Sài Gòn - Phan Thiết để phục vụ ngành du lịch.

Ngày 16 tháng 4 năm 2012, tại thành phố Phan Thiết đã diễn ra lễ khánh thành 2 công trình giao thông là nhà ga Phan Thiết mới thay thế cho nhà ga cũ, sau đó người ta cho bốc dỡ đường ray đến ga cũ và phá bỏ nhà ga cũ, mở rộng và kéo dài đường Lê Duẩn (Nhà ga cũ hiện tại nằm tại công viên khu vực ngã tư đường Lê Hồng Phong và đường Lê Duẩn thuộc phường Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng). Vị trí hiện tại của ga Phan Thiết mới cách vị trí ga cũ hơn 1 km, cách Quốc lộ 1 500 m và cách ga Mương Mán khoảng 10 km, thuộc địa phận phường Bình Thuận, tỉnh Lâm Đồng.

Tham khảo

Phan Thiết
Nhà ga tại Bình Thuận
Công trình xây dựng ở Bình Thuận
Nhà ga tại Lâm Đồng
Công trình xây dựng ở Lâm Đồng
Nhà ga tại Việt Nam
Sơ khai giao thông Việt Nam
Sơ khai công trình xây dựng Việt Nam
Tuyên Hóa (định hướng)

Tuyên Hóa có thể là:

Địa danh

Việt Nam
 Xã Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Trị

 Địa danh cũ
 Phủ Tuyên Hóa,  một trong 17 phủ của Việt Nam vào thời thuộc Minh, vào đầu triều Lê là châu
 Huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình
 Xã Tuyên Hóa (huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa) thời Pháp thuộc; nay là một phần phường Đông Sơn thuộc tỉnh

Trung Quốc
 Quận Tuyên Hóa thuộc địa cấp thị Trương Gia Khẩu tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc
 Huyện cũ Tuyên Hóa thuộc địa cấp thị Trương Gia Khẩu tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc

Nhân danh
 Thiên hoàng Tuyên Hóa của Nhật Bản .
 Hòa thượng Tuyên Hóa, một tu sĩ Phật giáo gốc Trung Quốc.
200 (số)

200 (hai trăm) là một số tự nhiên ngay sau 199 và ngay trước 201.

 Con số xuất hiện trong dãy số Padovan, đứng trước 86, 114, 151 (nó là tổng của hai số đầu tiên trong dãy số này). 
 Tổng của hàm totient Euler φ (x) của 25 số nguyên đầu tiên là 200.
 200 là số không chuẩn nhỏ nhất trong cơ số 10 - nó không thể biến thành số nguyên tố chỉ bằng cách thay đổi một trong các chữ số của nó thành bất kỳ chữ số nào khác.
 Nó cũng là số Achilles.

Chú thích

Số chẵn
Thiết bị đầu cuối

Trong viễn thông (telecommunication), từ thiết bị đầu cuối có những nghĩa sau đây:

 Thiết bị truyền thông ở hai đầu dây liên kết mối giao thông, giúp cho các trạm thông nối hoàn thành nhiệm vụ định trước.
 Thiết bị, trong các hệ thống tiếp âm radio, dùng để thu và phát số liệu. Nên phân biệt sự khác nhau của thiết bị này với các thiết bị dùng để tiếp các tín hiệu đã được giải điều biến lại để khôi phuc tín hiệu gốc. 
 Các tổng đài điện thoại và điện tín (switchboards - trung tâm chuyển mạch) cùng những linh kiện trung tâm khác, nơi mạch truyền thông kết thúc.

Tham khảo

Thiết bị viễn thông
Sơ khai viễn thông
Chi Cá buồm

Chi Cá buồm (danh pháp khoa học: Istiophorus) là một loài cá sống trong tất cả các đại dương trên thế giới. Chúng có màu xanh lam hay xám và có vây lưng giống như một cánh buồm thu nhỏ đặc trưng trên lưng, thông thường kéo dài trên toàn bộ phần lưng. Cá buồm là loại cá lớn nhanh, đạt tới 1,2-1,5 m trong một năm. Chúng là loại cá bơi nhanh nhất dưới biển, với vận tốc có thể lên tới 109 km/h (68 dặm Anh/h). Chúng kiếm ăn dưới bề mặt biển hoặc ở độ sâu trung bình và tìm bắt những con cá hay mực nhỏ.

Cá buồm đôi khi bị nhầm lẫn với cá marlin trắng (Tetrapterus albidus) hoặc cá marlin xanh (Makaira nigricans) loại nhỏ, nhưng nói chung chúng được phân biệt khá dễ dàng nhờ bộ vây lưng giống như cánh buồm đẹp mắt.

Các loài 
 Istiophorus albicans (syn. Istiophorus americanus): Cá buồm Đại Tây Dương. Loài cá này dài tới 1,7 m và cân nặng tới 20 kg. Sinh sống trong khu vực Đại Tây Dương, có thể sống tới các vĩ độ thuộc vùng ôn đới ấm.
 Istiophorus platypterus: Cá buồm. Loài cá này dài tới 3,6 m và cân nặng tới 125 kg. Sinh sống trong cả Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương, trong khu vực biển quanh vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Lưu ý 
Một số tài liệu gọi cá buồm là cá cờ, nhưng tên gọi này dễ gây nhầm lẫn, do cá cờ còn là một trong các tên gọi của ít nhất là một trong số các loài sau:
Cá cờ mặt trăng: Velifer hypselopterus họ Veliferidae.
Cá cờ Ấn Độ (cá maclin đen): Makaira indica (tên gọi khác: cá cờ gòn) cùng họ Istiophoridae.
Cá lia thia: Macropodus opercularis (các tên gọi khác: cá cờ, cá thia thia, cá thia lia v.v), một loài cá nước ngọt thuộc họ Cá tai tượng Osphronemidae.

Chú thích

Tham khảo

 Schultz, Ken (2003) Ken Schultz's Field Guide to Saltwater Fish pp. 162–163, John Wiley & Sons. .
 Hình ảnh cá buồm
 National Geographic story on sailfish

Họ Cá buồm
Chi Cá buồm
Đại học Laval

Viện Đại học Laval hay Đại học Laval (tiếng Pháp: Université Laval) là một trong số những viện đại học lớn nhất của Québec và Canada. Đây là viện đại học được thành lập sớm nhất ở Canada và thứ tư ở Bắc Mỹ, sau Viện Đại học Tự trị St. Domingue, Viện Đại học Tự trị Quốc gia Mexico, và Viện Đại học Harvard. Laval có trụ sở chính đặt tại quận Sainte-Foy & Sillery, Thành phố Québec, bang Québec, Canada.

Lịch sử 
Viện Đại học Laval được thành lập năm 1663 dưới tên Tiểu chủng viện Québec bởi cha François de Montmorency-Laval, đức Giám mục đầu tiên của vùng Tân Pháp (La Nouvelle France). Trong giai đoạn quản lý của người Pháp, đây là cơ sở đào tạo của các thầy tu cho các làng của vùng Tân Pháp. Sau cuộc chinh phục của người Anh, năm 1759, người Anh mở rộng các đào tạo ra chuyên ngành nghề tự do.

Năm 1852, nữ hoàng Anh Victoria ra quyết định chính thức thành lập trường Đại học Laval, đặt dưới quyền quản lý của nữ hoàng. Năm 1878, Đại học Laval mở phân hiệu đầu tiên tại Montréal. Năm 1920, phân hiệu này tách ra trở thành Đại học Montréal.

Tham khảo

Trường đại học và cao đẳng tại Canada
Thành phố Québec
Khởi đầu năm 1852
Khởi đầu năm 1852 ở Canada
Tôn Sĩ Nghị

Tôn Sĩ Nghị (, 1720-1796), tự Trí Dã (智冶), một tên tự khác là Bổ Sơn (补山), người tỉnh Chiết Giang, là một đại thần của nhà Thanh, Trung Quốc., và là một trong những bại tướng dưới tay vua Quang Trung của Đại Việt.

Ông nguyên là quan văn, đỗ tiến sĩ đời Càn Long; trải qua các chức vụ như nội các Trung thư, Thị độc, Biên tu, Thái thường tự Thiếu khanh. Sau đó tới Sơn Đông làm bố chính sứ rồi đổi sang làm tuần phủ Quảng Tây. Ông cũng hai lần làm tổng đốc Lưỡng Quảng trong thời kỳ trị vì của hoàng đế Càn Long. Lần thứ nhất, từ ngày 26 tháng 2 năm 1785 tới ngày 1 tháng 9 năm 1785, phụng chỉ dụ của hoàng đế Càn Long đến thay thế Thư Thường làm tổng đốc Lưỡng Quảng với chức danh là Tổng đốc Lưỡng Quảng cùng địa phương đề đốc quân vụ, lương thảo kiêm tuần phủ sự, là chức quan cao cấp nhất tại hai tỉnh Quảng Tây và Quảng Đông. Sau đó Phú Lặc Hồn thay thế ông từ ngày 1 tháng 9 năm 1785 tới ngày 2 tháng 5 năm 1786. Từ ngày này ông lại tiếp tục làm tổng đốc Lưỡng Quảng cho tới ngày 19 tháng 2 năm 1789 và người thay thế ông là Phúc Khang An (?-1796), sau khi đội quân do ông chỉ huy nhằm giúp Lê Chiêu Thống quay lại ngai vàng của Đại Việt bị quân đội của Nguyễn Huệ đánh bại trong trận chiến tại Thăng Long dịp tết Kỷ Dậu 1789.

Năm 1787, ông chỉ huy việc phòng ngự tại Triều Châu đề phòng quân khởi nghĩa của Lâm Sảng Văn (林爽文) tại Đài Loan tiến vào Quảng Đông. Năm sau, ông chỉ huy quân đội nhà Thanh tiến vào Đại Việt theo yêu cầu của Lê Chiêu Thống nhằm giúp ông này phục hồi nhà Hậu Lê. Chiến dịch hành quân này của Tôn Sĩ Nghị là một trong mười chiến dịch hành quân lớn (Thập toàn võ công) trong đời hoàng đế Càn Long, được ghi lại trong Thập toàn ký (1792) của vị hoàng đế này. Cũng nhân đó mà Càn Long tự xưng là Thập toàn lão nhân. Chi tiết cụ thể xem bài Chiến thắng Kỷ Dậu.

Mặc dù không thành công trong việc phục hồi nhà Hậu Lê nhưng sau đó ông vẫn được phong là Nhất đẳng Mưu Dũng công, là quân cơ đại thần và đảm nhận chức vụ Binh bộ Thượng thư. Năm 1791, đổi sang làm tổng đốc Tứ Xuyên, cung ứng quân nhu cho đội quân của Phúc Khang An trong chiến dịch trừng phạt quân đội của người Gurkha tại khu vực ngày nay là Gorkha thuộc Nepal (sử sách Trung Hoa gọi là 廓尔喀之乱 - Khuếch Nhĩ Khách chi loạn). Thời gian sau đó ông còn dẫn quân trấn áp khởi nghĩa của người Miêu và Bạch Liên giáo. Ông mất năm Gia Khánh thứ nhất (1796).

Trong văn hoá đại chúng

Xem thêm
Nguyễn Huệ 
Phú Lặc Hồn (富勒渾)
Phúc Khang An (福康安)
Thư Thường (舒常)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tôn Sĩ Nghị tại baike.baidu.com (tiếng Trung) 

Tổng đốc Lưỡng Quảng
Nhân vật quân sự nhà Thanh
Người Chiết Giang
Tiến sĩ nhà Thanh
Quân cơ đại thần
Nyasaland

Nyasaland, hay Xứ bảo hộ Nyasaland, là xứ bảo hộ của Anh tại châu Phi được thành lập năm 1907 sau khi Xứ bảo hộ Trung Phi thuộc Anh (British Central Africa Protectorate) đổi tên. Từ năm 1953 tới 1963, Nyasaland thuộc Liên bang Rhodesia và Nyasaland. Sau khi Liên bang tan rã, Nyasaland giành độc lập từ Anh vào ngày 6 tháng 7 năm 1964 và đổi tên thành Malawi.

Lịch sử Nyasaland được đánh dấu bởi sự thất thoát một lượng lớn ruộng công tại châu Phi vào đâu thời thuộc địa. Vào tháng 1 năm 1915, Đức cha John Chilembwe tổ chức một cuộc nổi loạn nhằm phản đối sự phân biệt đối với người châu Phi, buộc các chính quyền thực dân phải đánh giá lại các chính sách của họ. Tầng lớp thượng lưu trí thức người châu Phi dần có tiếng nói và tích cực tham gia vào các hoạt động chính trị từ thập niên 1930, ban đầu thông qua các hiệp hội, và sau 1944, thông qua Đại hội Phi Nyasaland (NAC).

Các cuộc kích động dân sự gia tăng đáng kể kể từ khi Nyasaland bị ép phải gia nhập Liên bang với Nam và Bắc Rhodesia vào năm 1953. Sự thất bại của NAC trong việc khống chế đã dẫn tới sự sụp đổ. Không lâu sau đất nước này được khôi phục nhờ một thế hệ trẻ trung và giàu sưc chiến đấu hơn, góp phần đưa Hastings Banda trở lại quê hương và lãnh đạo đất nước giành độc lập.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 1911 Encyclopedia – Nyasaland Protectorate
 The British Empire – Nyasaland

Lịch sử Rhodesia

Khởi đầu năm 1907
Chấm dứt năm 1964
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Malawi thế kỷ 20
Liên bang Rhodesia và Nyasaland
Quan hệ Vương quốc Liên hiệp Anh-Malawi
Lịch sử Malawi
Xứ bảo hộ Trung Phi thuộc Anh
Khởi đầu năm 1907 ở châu Phi
Cựu thuộc địa và xứ bảo hộ Anh tại châu Phi
Cựu quốc gia
Tàu con thoi Discovery

Tàu con thoi Discovery (tiếng Anh của "khám phá"; mã số: OV-103) là một trong số những tàu con thoi thuộc về Cục Quản trị Hàng không và Không gian Quốc gia Hoa Kỳ (NASA). Cất cánh lần đầu tiên vào năm 1984, Discovery là tàu con thoi thứ ba được đưa vào hoạt động. Tàu Discovery vừa phục vụ nghiên cứu, vừa phục vụ cho việc lắp đặt Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Tàu được lấy tên từ những con tàu thám hiểm tên Discovery. Đầu tiên là HMS Discovery, một con tàu biển đã đưa thuyền trưởng James Cook trên chuyến đi lớn thứ ba và cũng là cuối cùng của ông ta. Ngoài ra, còn có con tàu Discovery của Henry Hudson, được sử dụng trong năm 1610–1611 để đi tìm Tuyến đường biển Tây Bắc (Northwest Passage), và RRS Discovery, một con tàu được sử dụng bởi Scott và Shackleton cho những cuộc thám hiểm tới châu Nam Cực năm 1901–1904 (và vẫn còn đang được gìn giữ làm bảo tàng). Tàu con thoi này cũng trùng tên với Discovery One, con tàu trong phim 2001: A Space Odyssey.

Discovery là tàu con thoi đã phóng Kính viễn vọng Hubble. Phi vụ sửa chữa lần thứ hai và lần ba của Hubble cũng được thực hiện bởi Discovery. Tàu này cũng đã phóng vệ tinh thám hiểm Ulysses và 3 vệ tinh TDRS. Discovery đã được chọn hai lần trong việc trở lại các chuyến bay lên quỹ đạo, lần thứ nhất là chuyến bay trong năm 1988, sau thảm họa Challenger, và lần thứ hai là vào tháng 7 năm 2005, sau thảm họa Columbia. Discovery cũng đã đưa phi hành gia John Glenn của Chương trình Mercury, 77 tuổi vào lúc đó, trở lại không gian trong STS-95 vào ngày 29 tháng 10 năm 1998, làm ông trở thành người cao tuổi nhất du hành vào không gian.

Các phi vụ nổi bật 
 STS-41-D: Chuyến bay đầu tiên
 STS-51-D: Đưa thượng nghị sĩ Hoa Kỳ đầu tiên vào không gian, Jake Garn (Cộng Hòa-Utah)
 STS-26: Quay trở lại không gian sau khi thảm họa Challenger (STS-51-L)
 STS-31: Phóng Kính viễn vọng Hubble
 STS-95: Chuyến bay thứ hai của John Glenn, người cao tuổi nhất vào không gian và là nghị viên thứ hai vào không gian.
 STS-114: Quay trở lại không gian sau thảm họa Columbia (STS-107)
 STS-121: Chuyến thứ hai trở lại không gian sau thảm họa Columbia và là lần phóng tàu con thoi đầu tiên nhân dịp Quốc khánh Hoa Kỳ 4 tháng 7.

Danh sách các phi vụ
‡ Phi vụ có thời gian lâu nhất của Discovery
 – Phi vụ có thời gian ngắn nhất của Discovery

Thư viện ảnh

Huy hiệu các phi vụ của Discovery

Chú thích

Liên kết ngoài 

 Các phi vụ trở lại STS-114 và STS-121  (tiếng Anh)
 Tàu lên quỹ đạo 
 Tàu con thoi Discovery (OV-103) 
 Theo dõi Discovery  dùng Google Maps

Discovery
NASA
Tàu không gian
Tàu vũ trụ có người lái
Chủ nghĩa sô vanh

Chủ nghĩa sô vanh (tiếng Anh: chauvinism) là một chủ nghĩa dân tộc cực đoan cho rằng nhóm hoặc dân tộc của mình là thượng đẳng và chính nghĩa còn những dân tộc hay nhóm khác là yếu đuối, hạ đẳng và đáng khinh. Thuật ngữ này có nguồn gốc từ tên của Nicolas Chauvin, một người lính cuồng tín của Napoléon Bonaparte mà sự tôn thờ cuồng loạn của ông ta đối với Hoàng đế đã khiến ông ta liên tục chiến đấu cho nước Pháp ngay cả khi đã bị thương 17 lần trong các cuộc chiến tranh xâm lược của Napoléon. Tương truyền, trong trận đánh quyết định tại Waterloo khi quân Pháp đã bị thất bại nặng nề, Chauvin đã thét lên rằng "Đội Cựu Cận vệ có chết nhưng không đầu hàng!", hàm ý một nhiệt huyết mù quáng đối với Tổ quốc hay một hội nhóm của mình.

Chủ nghĩa Sô vanh là một hình thức cực đoan của chủ nghĩa dân tộc, dẫn đến chủ nghĩa dân tộc lệch lạc, dân tộc nước lớn, dân tộc hẹp hòi, bài ngoại, tự cho dân tộc mình là dân tộc siêu đẳng có sứ mệnh lãnh đạo các dân tộc khác.

Trong bài Imperialism, Nationalism, Chauvinism (Chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa Sô vanh), đăng tại tạp chí The Review of Politics 7.4, (tháng 10 năm 1945), tr. 457, Hannah Arendt mô tả khái niệm này như sau:

"Chủ nghĩa Sô vanh gần như là một sản phẩm tự nhiên của khái niệm quốc gia khi nó xuất phát trực tiếp từ quan niệm cũ về 'sứ mạng quốc gia'... Sứ mạng của một quốc gia có thể được hiểu là mang ánh sáng của nó đến cho các dân tộc kém may mắn hơn mà vì lý do nào đó đã bị lịch sử bỏ lại. Khi khái niệm này chưa phát triển thành hệ tư tưởng Sô vanh chủ nghĩa và nằm yên trong lĩnh vực khá là mơ hồ về niềm tự hào dân tộc, nó thường dẫn đến kết quả là một tinh thần trách niệm cao đối với chất lượng cuộc sống của những người mà theo ý của nó là 'tụt hậu'."

Miêu tả trên không đánh giá một người theo chủ nghĩa Sô vanh là đúng hay sai, chỉ là người đó đã mù quáng khi đến với chủ nghĩa đó và lờ đi các thực tế có thể làm thay đổi quyết định của mình. Tuy nhiên, trong cách dùng hiện đại, người ta thường có ý rằng người theo chủ nghĩa Sô vanh vừa mù quáng vừa sai lầm.

Tham khảo

Chủ nghĩa Sô vanh
Định kiến
Giới tính (xã hội học)
Chủ nghĩa dân tộc
Nam giới và chủ nghĩa nữ giới
Chủ nghĩa chống trí thức
Rào cản tư duy phản biện
Chủ nghĩa cực đoan
Chủ nghĩa Quốc xã mới
Hệ tư tưởng chính trị
Phổ chính trị
Học thuyết chính trị
Buran (định hướng)

Buran có thể là:
 Chương trình Buran - chương trình phát triển tàu con thoi của Liên Xô
 Tàu con thoi Buran - tàu vũ trụ đầu tiên và độc nhất của Chương trình Buran
 Gió Buran - thổi ngang Đông Á
 Tên lửa Buran
 Vùng nhiệt Buran của các súng xe tăng

Trang định hướng địa danh