Viện Kurchatov

Viện Kurchatov (, tiếng Anh: National Research Centre "Kurchatov Institute") là Viện nghiên cứu hàng đầu của Nga trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Viện được đặt theo tên Viện sĩ Igor Kurchatov và nằm ở số 1 quảng trường Kurchatov, Moskva.

Tại Liên Xô, viện này được biết đến với tên gọi Viện Năng lượng Nguyên tử I. V. Kurchatov (tiếng Nga: Институт Атомной Энергии им. И.В. Курчатова), viết tắt là KIAE (tiếng Nga: КИАЭ).

Trong giai đoạn từ năm 1991 đến năm 2010, viện mang tên Trung tâm Khoa học Nga “Viện Kurchatov” (tiếng Nga: Российский научный центр «Курчатовский Институт»), trước khi được đổi tên thành Trung tâm Nghiên cứu Quốc gia “Viện Kurchatov” như hiện nay.

Lịch sử 

Trước năm 1955, viện này được biết đến dưới tên bí mật “Phòng thí nghiệm số 2 của Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô”. Viện Kurchatov được thành lập vào năm 1943 với mục đích ban đầu là phát triển vũ khí hạt nhân. Phần lớn các lò phản ứng hạt nhân của Liên Xô đã được thiết kế tại đây, bao gồm lò F-1 đặt ngay trong khuôn viên viện, vốn là lò phản ứng hạt nhân đầu tiên ngoài Bắc Mỹ đạt tới trạng thái tới hạn.

Từ năm 1955, viện cũng trở thành trung tâm cho các công trình thực nghiệm khoa học lớn trong các lĩnh vực nhiệt hạch và vật lý plasma. Đặc biệt, các hệ thống tokamak đầu tiên đã được phát triển tại đây, trong đó thành công nhất là T-3 và phiên bản lớn hơn của nó là T-4. T-4 được thử nghiệm vào năm 1968 tại Novosibirsk, nơi đã thực hiện phản ứng nhiệt hạch gần như ổn định đầu tiên trong lịch sử.

Trong thập niên 1980, các nhân viên của Viện Kurchatov cùng các kỹ sư máy tính đã đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành văn hóa máy tính tại Liên Xô thông qua việc tham gia phát triển hệ điều hành DEMOS. Điều này góp phần thúc đẩy sự lan rộng của Internet tại Nga và gián tiếp ảnh hưởng đến sự tan rã của Liên Xô.

Cho đến năm 1991, Bộ Năng lượng Nguyên tử quản lý hoạt động của viện. Sau khi được chuyển đổi thành Trung tâm Khoa học Nhà nước vào tháng 11 năm 1991, viện trực thuộc trực tiếp chính phủ Nga. Theo điều lệ của viện, giám đốc được Thủ tướng bổ nhiệm dựa trên đề xuất từ Rosatom. Vào tháng 2 năm 2005, Mikhail Kovalchuk được bổ nhiệm làm giám đốc viện; từ năm 2015 ông giữ chức chủ tịch viện, trong khi vị trí giám đốc lần lượt do V. Ilgisonis, D. Minkin và (từ tháng 11 năm 2018) Alexander Blagov đảm nhiệm.

Tháng 2 năm 2007, Viện Kurchatov đã giành được gói thầu để trở thành tổ chức chủ chốt điều phối các nỗ lực phát triển công nghệ nano tại Nga.

Viện Kurchatov cũng chịu trách nhiệm điều phối sự tham gia của Nga trong các dự án khoa học quy mô lớn mang tính quốc tế, bao gồm cơ sở nghiên cứu laser tia X European XFEL tại Hamburg và cơ sở nghiên cứu phản proton và ion Facility for Antiproton and Ion Research tại Darmstadt, đều thuộc Đức. Ngoài ra, viện còn tham gia dự án lò phản ứng nhiệt hạch quốc tế ITER tại Cadarache và cơ sở bức xạ synchrotron châu Âu (European Synchrotron Radiation Facility) tại Grenoble, đều thuộc Pháp, cũng như trung tâm nghiên cứu vật lý hạt CERN đặt tại Pháp và Thụy Sĩ.

Ngay sau khi bắt đầu Chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga năm 2022, viện đã đưa ra một tuyên bố ủng hộ chiến dịch này, cho rằng quốc gia láng giềng đã bị biến thành “một bàn đạp tân phát xít, chủ yếu do nỗ lực của các đối tác phương Tây”, và rằng cuộc xâm lược là chính đáng vì nhằm “ngăn chặn mối đe dọa về một cuộc tấn công trực tiếp vào đất nước chúng ta từ lãnh thổ đó”.

Các dự án quốc tế 
Viện Kurchatov đã tham gia các dự án hợp tác quốc tế:

 ITER
 FAIR
 IGNITOR

Lò phản ứng 
Các lò phản ứng do Viện phát triển:

Phản ứng phân hạch 

 F-1
 GT-MHR
 RBMK
 EGP-6
 ELENA
 Romashka reactor
 VBER-300
 VVER

Phản ứng hợp hạch 

 T-1
 T-3A
 T-10
 T-15(MD)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Kurchatov Institute