Chi Hành

Chi Hành (danh pháp khoa học: Allium) là chi thực vật có hoa một lá mầm gồm hành tây, tỏi, hành lá, hẹ tây, tỏi tây, hành tăm cùng hàng trăm loài cây dại khác.

Tên chi Allium là một từ tiếng Latin nghĩa là "tỏi".  Linnaeus mô tả chi Allium năm 1753. Vài nguồn nhắc đến từ αλεω (aleo, để tránh) trong tiếng Hy Lạp. Nhiều loài Allium đã được trồng từ thời xa xưa và khoảng một tá loài là cây trồng, và rau ăn quan trọng; một số lớn hơn là cây cảnh. Tranh giới loài của chi Allium không rõ ràng và việc phân loại chính xác còn chưa thống nhất. Ước tính số loài ít nhất là 260, và cao nhất là 979. Most authorities accept about 750 species. Loài điển hình là Allium sativum.

Trong hệ thống phân loại APG III, Allium được đặt trong phân họ Allioideae (được đây là họ Alliaceae) của họ Amaryllidaceae. Trong vài hệ trống phân loại khác, Allium thuộc về Liliaceae.

Allium là một trong năm mươi bảy chi thực vật có hoa với hơn 500 loài.

Phân loại

Phân chi 
Ba nhánh và mười lăm phân chi được thể hiện trong hệ thống phân loại của Friesen et al. (2006) và Li (2010). (số đoạn/số loài)

 Nhánh một
 Nectaroscordum (Lindl.) Asch. et Graebn điển hình: Allium siculum (1/3)
 Microscordum (Maxim.) N. Friesen điển hình: Allium monanthum (1/1)
 Amerallium Traub điển hình: Allium canadense (12/135) 
 Nhánh hai
 Caloscordum (Herb.) R. M. Fritsch điển hình: Allium neriniflorum (1/3)
 Anguinum (G. Don ex Koch) N. Friesen điển hình: Allium victorialis (1/12)
 Porphyroprason (Ekberg) R. M. Fritsch điển hình: Allium oreophilum (1/1)
 Vvedenskya (Kamelin) R. M. Fritsch điển hình: Allium kujukense (1/1)
 Melanocrommyum (Webb et Berth.) Rouy điển hình: Allium nigrum (15/140)
 Nhánh ba
 Butomissa (Salisb.) N. Friesen điển hình: Allium ramosum (2/4) 
 Cyathophora R. M. Fritsch điển hình: Allium cyathophorum (3/5)
 Rhizirideum (G. Don ex Koch) Wendelbo s.s điển hình: Allium senescens (5/37)
 Allium L. điển hình: Allium sativum (15/300)
 Reticulatobulbosa (Kamelin) N. Friesen điển hình: Allium lineare (5/80)
 Polyprason Radic điển hình: Allium moschatum (4/50)
 Cepa (Mill.) Radic ́ điển hình: Allium cepa (5/30)

 Một số loài 

 Allium acuminatum - hành dại, hành hoa tím
 Allium altaicum (đồng nghĩa: A. ceratophyllum, A. fistulosum, A. microbulbum, A. sapidissimum): Hành Altai
 Allium altyncolicum Allium amethystinum Allium ampeloprasum Allium ampeloprasum ampeloprasum - tỏi voi
 Allium ampeloprasum kurrat - kurat, tỏi Ai Cập
 Allium ampeloprasum porrum - tỏi tây
 Allium anceps - hành hai lá
 Allium angulosum - tỏi chuột
 Allium atrorubens - tỏi đỏ
 Allium campanulatum Allium canadense - tỏi Canada
 Allium cepa - hành tây
 Allium cepiforme hay Allium ascalonicum - hành thơmAllium chinense — kiệu
 Allium neapolitanum - tỏi trắng
 Allium nevii - tỏi Nevius
 Allium nigrum - tỏi đen
 Allium oleraceum - tỏi đồng
 Allium oschaninii - hẹ tây, kiệu vỏ xám
 Allium ramosum - hẹ
 Allium sativum - tỏi
 Allium schoenoprasum - hành tăm
 Allium scorodoprasum Allium triquetrum - tỏi ba nhánh
 Allium tuberosum - hẹ bông
 Allium ursinum - tỏi gấu, tỏi hoang
 Allium vineale'' - tỏi hoang

Xem thêm Danh sách các loài hành.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
GardenWeb's Hortiplex Database 2003-11-16 

A
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên