Marie xứ Württemberg

Marie xứ Württemberg (tiếng Đức: Marie von Württemberg; tiếng Nga: Мария Вюртембергская/Mariya Vyurtembergskaya; tiếng Anh: Mary of Württemberg; tiếng Séc: Marie Württemberská; tên đầy đủ: Antoinette Friederike Auguste Marie Anna von Württemberg; 17 tháng 9 năm 1799 – 24 tháng 9 năm 1860) là con gái của Alexander Friedrich Karl xứ Württemberg và Antoinette xứ Sachsen-Coburg-Saalfeld. Marie là Công tước phu nhân xứ Sachsen-Coburg và Gotha từ năm 1832 đến năm 1844 với tư cách là người vợ thứ hai của Ernst I xứ Sachsen-Coburg và Gotha. Vì vậy, Marie là chị họ kiêm mẹ kế của Albrecht xứ Sachsen-Coburg và Gotha, phu quân của Victoria của Anh.

Thân thế 
Nữ Công tước Marie sinh ngày 17 tháng 9 năm 1799 tại Coburg, là người con đầu lòng cùa Alexander Friedrich Karl xứ Württemberg và Antoinette xứ Sachsen-Coburg-Saalfeld. Cha của Marie nhận được tin con gái chào đời khi đang đóng quân ở Zürich. Nữ Công tước có bốn em trai là Paul, Alexander, Ernst và Friedrich. Ông bà nội của Marie là Friedrich Eugen xứ Württemberg và Friederike Dorothea Sophia xứ Brandenburg-Schwedt. Ông bà ngoại của Marie là Franz I xứ Sachsen-Coburg-Saalfeld và Auguste Reuß xứ Ebersdorf. Thông qua cha, Marie là cháu gái gọi bác của Sophie Dorothee xứ Württemberg, Hoàng hậu Mariya Fyodorovna của Nga. Thông qua mẹ, Marie là chị họ của hai vợ chồng Victoria của Anh và Albrecht xứ Sachsen-Coburg và Gotha. Vương quốc Württemberg, như được biết đến từ năm 1806 trở đi, là một vương quốc nổi bật ở Đức, có vị thế ngang tầm với Phổ, Bayern và Sachsen và có mối liên hệ với các các dòng dõi cai trị ở Anh và Nga.

Thiếu thời 
Marie lớn lên tại lâu đài Fantaisie ở Bayreuth, vốn là quà mà bà nội của Marie, Friederike Dorothea Sophia xứ Brandenburg-Schwedt tặng cho con trai, sau đó được Alexander tặng lại cho vợ. Vì cha là một vị tướng trong quân đội Nga, và sau này là thống đốc Belarus, sau đó lại trở thành Trưởng Bộ phận Giao thông Nội địa của Đế quốc Nga nên từ năm 1802 đến năm 1832, Marie sống ở Belarus trong một thời gian ngắn, sau đó là ở Nga, trong một cung điện ở Sankt-Petersburg.

Marie dần hình thành mối quan hệ thân thiết với Charlotte Wilhelmine của Phổ, Hoàng hậu Aleksandra Fyodorovna của Nga. Marie thường đến Bảo tàng Hermitage cùng Charlotte, đến thăm Charlotte ở Tsarskoye Selo, Peterhof và Gatchina. Hai người cũng thường xuyên trao đổi với nhau, kể cả khi Marie chuyển đến sống ở Coburg. Từ năm 1819 đến năm 1821, Marie cùng cha mẹ và hai người em trai là Alexander và Ernst thực hiện một chuyến du ngoạn qua Bohemia, Áo, Bayern, Württemberg và cuối cùng là Coburg. Nữ Công tước đã thuật lại chuyến đi này trong những bức thư gửi cho Charlotte Wilhelmine của Phổ ở Sankt-Peterburg. Những lá thư này mang đến cái nhìn trực tiếp về văn hóa và xã hội ở nhưng nơi mà Nữ Công tước đã đi qua. Marie đặc biệt thích khoảng thời gian ở Viên trong trong thời gian diễn ra lễ hội hóa trang Carnival, nơi Marie không chỉ gặp gỡ gia đình của người cậu Ferdinand xứ Sachsen-Coburg và Gotha và Mária Antónia Koháry xứ Csábrág và Szitnya cũng như nhiều thành viên thuộc tầng lớp quý tộc của thành phố, mà trên hết là salon xã giao của vợ chồng Thân vương von Metternich. Tại München, Marie có khoảng thời gian hạnh phúc với gia đình của Maximilian I Joseph của Bayern và Karoline xứ Baden. Tháng 4 năm 1820, Marie tham dự lễ cưới của hai anh chị họ là Wilhelm I của Württemberg và Pauline Therese xứ Württemberg tại Stuttgart. Sau cùng, gia đình Marie đã dành một thời gian dài ở Coburg, đặc biệt là với bà ngoại Auguste Reuß xứ Ebersdorf và cậu là Ernst III xứ Sachsen-Coburg-Saalfeld (sau này là Ernst I xứ Sachsen-Coburg và Gotha cũng là chồng của Marie).

Ngày 14 tháng 3 năm 1824, mẹ của Marie, Antoinette xứ Sachsen-Coburg-Saalfeld qua đời. Đây là một nỗi mất mát đối với Marie, tệ hơn nữa là hai người họ hàng thân thiết là Aleksandr I của Nga và vợ là Luise xứ Baden lần lượt qua đời vào năm 1825 và 1826.

Hôn nhân 
Sau khi cậu của Marie là Ernst I xứ Sachsen-Coburg và Gotha ly hôn với Luise Pauline xứ Sachsen-Gotha-Altenburg, bà ngoại của Marie, Auguste Reuß xứ Ebersdorf thúc giục con trai mau chóng tái hôn để hai con trai của Ernst I là Ernst và Albrecht có một người mẹ kế. Mặc khác, Ernst tìm kiếm một người vợ giàu có và quyến rũ như vợ của em trai Léopold I của Bỉ, nhưng ngài Công tước nhận thấy rằng tuổi tác của mình đã hạn chế cơ hội đó trong hôn nhân. Do đó Ernst I chấp nhận kết hôn với cháu gái Marie dù hôn nhân giữa cậu và cháu gái vào thời điểm này đang trở nên không được khuyến khích trong giới vương thất châu Âu. Do đó, Busso von Alvensleben đã được cử đến Sankt-Peterburg để đàm phán cuộc hôn nhân giữa Marie và Ernst. Việc đàm phán kèo dài khá lâu vì cuộc hôn nhân không chỉ cần phải có sự đồng ý của Công tước Alexander, cha của Marie mà còn phải có sự chấp thuận từ phía Hoàng gia Nga và Vương tộc Württemberg.

Ernst I và các con trai đã gặp Marie tại Lâu đài Thalwitz ở Sachsen và cùng Marie đến các công quốc để bắt đầu cuộc hôn nhân. Khoảng đầu tháng 12, Marie đặt chân đến Coburg và được tiếp đón nồng nhiệt. Ngày 23 tháng 12 năm 1832, tại Cung điện Ehrenburg, ở độ tuổi 33, Marie kết hôn với người cậu 48 tuổi là Ernst I xứ Sachsen-Coburg và Gotha, trở thành người vợ thứ hai và Công tước phu nhân xứ Sachsen-Coburg và Gotha đầu tiên. Trở thành Công tước phu nhân không được bao lâu, Marie phải đón nhận tin buồn khi cha qua đời vào ngày 4 thàng 7 năm 1833.

Công tước phu nhân xứ Sachsen-Coburg và Gotha 
Nhà sử học Gillian Gill mô tả Marie là một "người phụ nữ nghiêm khắc và u sầu". Marie và Ernst không có con và mối quan hệ của hai người nhanh chóng tan vợ bởi sự thù hằn và không chung thủy của Ernst I, hiến họ sống xa cách nhau, chủ yếu sống tách biệt ở những điền trang khác nhau. Do nhà mẹ của Marie có vị thế lớn, nên việc kết hôn lấy tiền rồi ly hôn là không khả thi với Ernst I. Dù trân trọng bầu không khí ấm cúng ở Coburg và Gotha, Marie cảm thấy khá gò bó ở nơi đây. Đến năm 1843, Marie đã nhận nuôi một đứa trẻ "có cha mẹ là người có xuất thân khiêm tốn", mặc dù Albrecht đã cảnh báo mẹ kế nên tránh khiến cho đứa trẻ đó có những mơ tưởng vô vọng về địa vị. Albrecht viết rằng: "Con chúc mẹ thành công hơn mong đợi trong việc giáo dục trẻ em nghèo ở tầng lớp thấp hơn bởi những người trong chúng ta."

Giống như người chị họ là Mariya Pavlovna của Nga, Marie là một người phụ nữ có học vấn cao, thông tuệ và đa tài. Thư viện đồ sộ mà Marie sở hữu chính là biểu hiện cho sự yêu thích của Công tước phu nhân đến văn học, âm nhạc, kịch nghệ và mỹ thuật. Thư viện của Công tước phu nhân chứa 3.000 quyển sách, chủ yếu là văn học Pháp, hơn 500 bản nhạc quý giá, hầu hết là nhạc piano.

Năm 1840, các nhà hát hiện đại được khánh thành ở cả Gotha và Coburg: vào ngày 2 tháng 1, sinh nhật của Công tước Ernst I, Nhà hát Gotha khai trương với vở opera nổi tiếng "Robert le diable" (tạm dịch: Robert Ác quỷ) của Giacomo Meyerbeer, ngày 17 tháng 9, sinh nhật lần thứ 41 của Marie, Nhà hát Cung đình ở Coburg khai trương với vở opera lãng mạn hoành tráng "Le lac des fées" (tạm dịch: Hồ Thần tiên) của Daniel Auber.

Ở Gotha, tên tuổi của Công tước phu nhân được gắn liền với "Marienpflege," trong đó gồm có một nhà trẻ, một trường mẫu giáo, một bệnh viện nhi đồng dành cho những đứa trẻ thuộc tầng lớp nghèo khó nhất trong xã hội. Dựa vào những nền tảng xã hội hiện đại này, việc chăm sóc cộng đồng của các nữ phó tế được phát triển ở Gotha. Năm 1836, Marie bảo trợ cho Viện Marien-Institut, một trường học cho nữ giới. Khi con trai lớn của chồng là Ernst kết hôn với Alexandrine xứ Baden vào ngày 3 tháng 5 năm 1842, Marie đã tặng cho đôi vợ chồng 2000 đồng Taler để thành lập một nhà trẻ trong thành phố.

Mối quan hệ mẹ kế và con chồng 
Thông qua cuộc hôn nhân, Marie trở thành mẹ kế của hai người em họ Ernst II và Albrecht (chồng tương lai của Victoria của Anh). Không lâu sau khi kết hôn, cả Ernst và Albrecht, hai người con riêng của chồng đều coi Marie là "Mẹ dấu yêu". Marie duy trì mối quan hệ tốt đẹp với cả hai con trai riêng của chồng cho đến cuối đời. Tình yêu với âm nhạc cũng giúp củng cố mối quan hệ của Công tước phu nhân với Ernst và Albrecht. Marie trở thành mẹ đỡ đầu của Edward VII của Anh, con trai đầu lòng của Victoria của Anh và Albrecht xứ Sachsen-Coburg và Gotha vào năm 1841 cũng như là của Wilhelm II của Đức, cháu ngoại của hai vợ chồng.

Mặc dù Albrecht gọi Marie là "mẹ yêu quý" trong thư từ gửi mẹ kế, Marie đã chọn không tham dự một số sự kiện quan trọng trong cuộc đời của các con trai riêng, chẳng hạn như lễ thêm sức của hai anh em với lý do là thời tiết xấu và lễ đăng quang của Nữ vương Victoria. Trước việc mẹ kế từ chối đi dự lễ đăng quang, Albrecht viết thư cho cha rằng: "Thật đáng tiếc khi mẹ sẽ không đi cùng: mọi chuyện sẽ trở nên tự nhiên hơn, và con chắc chắn rằng Nữ vương sẽ rất tiếc khi không gặp được mẹ. Cùng lúc đó. Con phải nói rằng con không nghĩ mẹ sẽ quyết đoán như thế trước một lời mời như thế này." Albrecht và Marie duy trì thư từ với nhau trong suốt cuộc đời, giúp các nhà sử học hiểu rõ hơn về mối quan hệ của hai người.

Tính cách 
Marie là người coi trọng sự tự do ý chí hơn hết thảy. Tuy không can thiệp vào các quyết định chính trị, nhưng Marie vẫn theo dõi các sự kiện chính trị. Dành nửa cuộc đời ở Nga, Marie không lãng quên nước Nga và cảm thấy có mối liên hệ mật thiết suốt đời với gia đình Nga hoàng. Hoàng đế, cũng như người anh họ là Nikolai I của Nga đã ban cho Marie một khoản trợ cấp lớn trọn đời, đảm bảo Marie có thể sống độc lập. Về phía Marie, Nữ Công tước thể hiện lòng biết ơn bằng cách chỉ định người bạn thân, Charlotte Wilhelmine của Phổ làm người thừa kế gia sản của mình.

Công tước Ernst II đã nhận xét về Marie như sau: “Công tước phu nhân là một người phụ nữ thông tuệ, luôn giữ được tầm nhìn sâu sắc về cuộc sống từ những năm tháng xuân sắc. Đời sống nguy nga của cung đình Nga, theo một cách nào đó, luôn là chuẩn mực trong tư tưởng của đức Công tước phu nhân. Đức ngài luôn hướng về nơi ấy, như cái cách mà hai trăm năm trước, người ta vẫn luôn hướng về triều đình và nhà nước của Louis XIV của Pháp trong mọi việc và mọi người. Tuy vậy, Công tước phu nhân là người hết sức tế nhị và tinh tế để mà không vượt quá lằn ranh mong manh về sự can thiệp của nữ giới trong các vấn đề chính trị, và, mặc dù có một số bất đồng, em trai ta và ta luôn có thể giữ một mối quan hệ gần gũi và hòa nhã với vợ của cha ta, người cũng là chị họ của chúng ta. Cho đến khi qua đời, Công tước phu nhân đã trở thành một con người thân thiện, là trung tâm trong đại gia đình của ta.”

Góa phụ 
Ernest I qua đời ngày 29 tháng 1 năm 1844 ở Gotha, đánh dấu chấm hết cho cuộc hôn nhân không con giữa hai cậu cháu. Marie đã chọn Lâu đài Reinhardsbrunn, Lâu đài Friedrichsthal và Lâu đài Friedenstein, tất cả đều ở Gotha, làm nơi ở khi trở thành góa phụ. Tại Gotha, Marie bị thu hút bởi những nhà hát lớn, sự đa dạng các hoạt động văn hóa, đặc biệt là các sự kiện khoa học, nhất là các hội địa lý. Càng lớn tuổi, Marie càng tăng cân, khiến cho bà Thái công tước phải chịu nhiều khổ sở. Marie cũng sống ẩn dật hơn và sự hiện diện của Marie chỉ có thể thấy được qua những hoạt động từ thiện.

Marie quyết định trở về Coburg chủ yếu để gặp gỡ những người họ hàng người Anh. Năm 1858, Marie có dịp gặp gỡ nữ ca sĩ opera Natalie Frassini, người sở hữu chất giọng nữ cao màu sắc (coloratura sopprano). Marie Frassini sau này kết hôn với em trai Ernst của Marie và sống trong cung điện của Ernst ở Coburg. Thái Công tước phu nhân qua đời tại Lâu đài Friedenstein vào ngày 24 tháng 9 năm 1860 ở Gotha, một năm trước khi người em họ kiêm con trai kế Albrecht qua đời. Ngày 27 tháng 9, Marie được chôn cất tại hầm mộ của Lâu đài Friedenstein, với sự tham dự của hai người con chồng Ernst II và Albrecht, cũng như là Vương thái tử Friedrich WIlhelm của Phổ (tức Friedrich III của Đức) và sau này được chuyển về  lăng mộ thuộc  ở Coburg.

Tổ tiên

Ghi chú

Tham khảo

Nguồn tài liệu 
 
 
 
 
 
 
 
 

Nữ Công tước Württemberg
Vương tộc Württemberg
Công nữ
Công tước phu nhân xứ Sachsen-Coburg và Gotha
Vương tộc Sachsen-Coburg và Gotha
Sinh năm 1799
Mất năm 1860