Liên Chiểu (quận)

Liên Chiểu là một quận nội thành cũ thuộc thành phố Đà Nẵng, Việt Nam.

Địa lý
Quận Liên Chiểu nằm ở phía tây bắc thành phố Đà Nẵng, có vị trí địa lý: 
Phía đông giáp các quận Cẩm Lệ, Thanh Khê và Biển Đông (Vịnh Đà Nẵng)
Phía tây và phía nam giáp huyện Hòa Vang
Phía bắc giáp huyện Phú Lộc, thành phố Huế.
Liên Chiểu là một quận công nghiệp trẻ, nằm dọc theo Quốc lộ 1 và có đường sắt Bắc Nam đi qua. Quận có vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, thuận lợi phát triển giao thông vận tải, du lịch và là nơi tập trung 2 khu công nghiệp lớn của Đà Nẵng.

Tài nguyên
Liên Chiểu có bờ biển dài 26 km, với nhiều bãi tắm tự nhiên đẹp như Nam Ô, Xuân Thiều, Bắc Ninh, bờ biển uốn lượn chạy vòng cung ôm dọc theo tuyến đường Nguyễn Tất Thành - một trong những con đường đẹp nhất của thành phố, thuận lợi cho khai thác và phát triển du lịch. Ngoài ra còn có tiềm năng phát triển ngành nuôi trồng và đánh bắt hải sản. Quận còn có lợi thế về tài nguyên rừng, trong đó rừng đặc dụng Hải Vân, diện tích 3418,7 ha. Nơi có đường hầm đèo Hải Vân, một trong những đường hầm dài nhất Đông Nam Á xuyên qua lòng núi. Rừng ở đây phong phú các loại tài nguyên động thực vật, là tiềm năng để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng lý tưởng được hình thành bởi quần thể sinh thái như sông Cu Đê, Làng Vân, đường đèo Hải Vân và thắng cảnh thiên nhiên Nam Ô.

Hành chính
Quận Liên Chiểu có 5 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 5 phường: Hòa Hiệp Bắc, Hòa Hiệp Nam, Hòa Khánh Bắc, Hòa Khánh Nam, Hòa Minh.

Lịch sử
Liên Chiểu xưa là tên một làng thuộc tổng Thái Hòa, huyện Hòa Vang. Làng Liên Chiểu nằm ở chân đèo Hải Vân, nay thuộc phường Hòa Hiệp Bắc. Tên gọi Liên Chiểu có nghĩa là "ao sen". Về sau, tên làng được đặt cho ga tàu lửa, chợ, kho xăng dầu và nay là tên quận.

Ngày 23 tháng 1 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 07/1997/NĐ-CP. Theo đó, thành lập quận Liên Chiểu trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của 3 xã Hòa Hiệp, Hòa Khánh và Hòa Minh thuộc huyện Hòa Vang.

Sau khi thành lập, quận có 7.572 ha diện tích tự nhiên và 52.279 người với 3 phường trực thuộc, gồm các phường: Hòa Hiệp, Hòa Khánh và Hòa Minh.

Ngày 2 tháng 3 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 24/2005/NĐ-CP. Theo đó:
Chia phường Hòa Hiệp thành hai phường Hòa Hiệp Bắc và Hòa Hiệp Nam
Chia phường Hòa Khánh thành hai phường Hòa Khánh Bắc và Hòa Khánh Nam.

Ngày 24 tháng 10 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1251/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, điều chỉnh 1,03 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 15.220 người của phường Hòa Minh, quận Liên Chiểu vào phường Thanh Khê Tây, quận Thanh Khê.

Sau khi điều chỉnh, quận Liên Chiểu có 80,96 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 166.832 người và 5 phường.

Quận Liên Chiểu có 5 phường trực thuộc như hiện nay.

Kinh tế - xã hội
Trên địa bàn quận có chợ Hoà Khánh và các chợ khác như chợ Thanh Vinh, Nam Ô, Hoà Mỹ... và nhiều đại lý bán sỉ và lẻ các mặt hàng phong phú đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Ngoài ra, Bến xe Trung tâm thành phố đóng trên địa bàn quận đã tạo điều kiện thuận lợi để luân chuyển hàng hoá và đón đưa khách từ các tỉnh thành khác đến với Đà Nẵng. Trong công tác đầu tư hạ tầng cơ sở, quận đã chú trọng đến hệ thống giao thông, điện, nước sinh hoạt, chợ, trường học và bệnh viện. Hiện nay với hơn 60 dự án quy hoạch khu dân cư như dự án Trung tâm đô thị mới Tây Bắc, Khu đô thị sinh thái Quan Nam - Thủy Tú, Dự án nâng cấp và mở rộng Xí nghiệp Dây và cáp điện Tân Cường Thành, đường DT 606 (lên khu du lịch nghỉ dưỡng Bà Nà), mở rộng và nâng cấp đường Hoàng Văn Thái... sẽ tạo nên bộ mặt đô thị ngày càng khang trang, hiện đại.

Nền kinh tế quận phát triển theo cơ cấu: Công nghiệp - Dịch vụ - Nông nghiệp. Trong đó CN - TTCN giữ vai trò chủ đạo, TM - DV giữ vị trí quan trọng, nông nghiệp sẽ giảm dần tỷ trọng đến mức ổn định. Mục tiêu trong những năm đến là "Xây dựng quận Liên Chiểu trở thành đô thị lớn phía Tây Bắc của thành phố, là trọng điểm phát triển công nghiệp, du lịch và dịch vụ; là cửa ngõ phía Bắc, đầu mối giao thông quan trọng; một trong những trung tâm giáo dục - đào tạo, triển khai các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất; là địa bàn giữ vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh của thành phố" như Kết luận số 24-KL/TU ngày 06/10/2004 của Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng.

Hiện nay trên địa bàn quận Liên Chiểu đã và đang hình thành một số khu đô thị cao cấp như: Căn hộ cao cấp Asiana Da Nang (ngay bãi tắm Nam Ô)  khu đô thị Phúc Lộc Viên, khu đô thị Phước Lý, khu đô thị Quang Thành 3B, khu đô thị Aurora Da Nang City, khu đô thị Phùng Hưng, khu đô thị Bulova, khu đô thị Sun Bay Đà Nẵng, khu đô thị Hòa Minh 5, khu đô thị Luxury Beach, khu đô thị Golden Hills City,...

Xây nhà trái phép tại núi Hải Vân
Sáng 4-2-2015, UBND quận Liên Chiểu (Đà Nẵng) đã xử phạt thiếu tướng Phan Như Thạch (nguyên giám đốc Công an tỉnh Quảng Nam) và ông Ngô Văn Quang (giám đốc Công ty TNHH vàng Phước Minh) mỗi người 22,5 triệu đồng vì việc xây dựng công trình trái phép của hai ông tại khu vực núi Hải Vân ở P. Hòa Hiệp Bắc, Q. Liên Chiểu. Ông Thạch đã cho xây dựng một biệt thự ba tầng bất hợp pháp. Ông Quang ngoài công trình biệt thự của mình còn bị phạt tiền 15 triệu đồng về hành vi tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép, tự ý xây dựng công trình trên đất rừng với diện tích 1.411m2 với các công trình khác. Ngoài ra ông còn bị buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu trong vòng 35 ngày kể từ ngày nhận được quyết định. Tuy nhiên, sau 7 năm công trình biệt thự của ông Quang vẫn chưa được tháo dỡ xong.

Giáo dục
Một số trường Đại học, Cao đẳng đóng trên địa bàn quận Liên Chiểu như:
Đại học Bách khoa Đà Nẵng.
Đại học Sư phạm Đà Nẵng
Đại học Xây dựng miền Trung
Đại học Duy Tân (trường Công nghệ).
Đại học Duy Tân (trường Y Dược).
Cao đẳng Giao thông Vận tải Trung ương V
Cao đẳng Kinh tế - Kế hoạch Đà Nẵng.

Hiện nay đã thu hút trên 32.000 học sinh, sinh viên cả nước lưu trú và học tập, đây cũng là nguồn nhân lực chất xám dồi dào cung cấp đội ngũ kỹ sư, cán bộ, công nhân thạo việc, có tay nghề đáp ứng nhu cầu của các nhà tuyển dụng để phát triển quận và thành phố.

Y tế
Một số bệnh viện đóng trên địa bàn quận Liên Chiểu như:
Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng.
Bệnh viện Đa khoa Nam Liên Chiểu (Bệnh viện Giao thông Vận tải Đà Nẵng cũ).
Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng
Trung tâm Y tế quận Liên Chiểu 
Bệnh viện Phổi Đà Nẵng

Hạ tầng
Kết cấu hạ tầng của quận đang ngày càng hoàn thiện, công tác chỉnh trang, đô thị hoá diễn ra nhanh, nhiều dự án lớn của Thành phố và Trung ương đã và đang triển khai trên địa bàn làm cho công tác quy hoạch, chỉnh trang đô thị được thực hiện đều khắp và đồng bộ, tạo ra diện mạo đô thị trẻ ngày càng sầm uất, hấp dẫn.

Quận Liên Chiểu có 2 khu công nghiệp: KCN Liên Chiểu và KCN Hòa Khánh. Ngoài ra KCN Hoà Khánh đang được mở rộng. Đây là nơi tập trung trên 200 nhà máy, xí nghiệp công nghiệp lớn của thành phố, trung ương và các nhà đầu tư trong và ngoài nước với lượng công nhân trên 30.000 người. Với một chính sách thông thoáng, cởi mở tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ cho các nhà đầu tư từ các cấp chính quyền, các nhà đầu tư đến đây yên tâm làm ăn.

Dân số
Quận Liên Chiểu có diện tích 75 km², dân số năm 2018 là 170.153 người, mật độ dân số đạt 2.335 người/km².

Quận Liên Chiểu có diện tích 80,96 km², dân số quy đổi tính đến ngày 31/12/2023 là 166.832 người, mật độ dân số đạt  người/km².

Du lịch
Một số địa điểm du lịch nổi tiếng ở quận Liên Chiểu:
 Bãi biển Nam Ô 
 Bãi đá rạn Nam Ô 
 Khu du lịch sinh thái Suối Lương 
 Chùa Quang Minh 
 Làng Vân 
 Sông Cu Đê 
 Khu du lịch Mikazuki.

Giao thông

Đường phố

Âu Cơ
Bắc Sơn
Bạch Thái Bưởi
Bùi Chát
Bùi Hiển
Chúc Động
Đà Sơn
Đàm Quang Trung
Đàm Văn Lễ
Đặng Chất
Đặng Chiêm
Đặng Dung
Đặng Huy Tá
Đặng Huy Trứ
Đặng Minh Khiêm
Đặng Tất
Đào Công Soạn
Đào Doãn Địch
Đào Nghiễm
Đào Ngọc Chua
Đào Nguyên Phổ
Đào Sư Tích
Đinh Đức Thiện
Đỗ Năng Tế
Đỗ Nhuận
Đoàn Phú Tứ
Đoàn Trần Nghiệp
Đoàn Văn Cừ
Đồng Kè
Đồng Xoài
Dũng Sĩ Thanh Khê
Dương Cát Lợi
Dương Đức Hiền
Hà Hồi
Hà Văn Tính
Hồ Bá Ôn
Hồ Quý Ly
Hồ Sĩ Đống
Hồ Tùng Mậu
Hoàng Minh Thảo
Hoàng Tăng Bí
Hoàng Thị Loan
Hoàng Trung Thông
Hoàng Văn Thái
Hồng Thái
Huỳnh Dạng
Huỳnh Thị Bảo Hòa
Kiều Oánh Mậu
Kinh Dương Vương
Lạc Long Quân
Lâm Quang Thự
Lê A
Lê Công Kiều
Lê Doãn Nhạ
Lê Hiến Mai
Lê Sao
Lê Thạch
Lê Thiệt
Lê Thương
Lê Trọng Tấn
Lê Tự Nhất Thống
Lê Văn Miến
Lê Văn Sĩ
Lê Văn Thịnh
Lương Khánh Thiện
Lương Trúc Đàm
Lý Chính Thắng
Lý Thái Tông
Mai Văn Ngọc
Mê Linh
Mẹ Suốt
Nam Cao
Nam Trân
Ngô Chân Lưu
Ngô Đức Kế
Ngô Sĩ Liên
Ngô Thì Nhậm
Ngô Tử Hạ
Ngô Văn Sở
Ngô Xuân Thu
Ngọc Hồi
Nguyễn An Ninh
Nguyễn Bá Phát
Nguyễn Bính
Nguyễn Cảnh Chân
Nguyễn Cảnh Dị
Nguyễn Chánh
Nguyễn Chích
Nguyễn Chơn
Nguyễn Chu Sĩ
Nguyễn Công Triều
Nguyễn Đình Trọng
Nguyễn Đình Tứ
Nguyễn Đỗ Cung
Nguyễn Hàng Chi
Nguyễn Huy Tưởng
Nguyễn Khắc Nhu
Nguyễn Khuyến
Nguyễn Kiều
Nguyễn Lương Bằng
Nguyễn Mậu Kiến
Nguyễn Minh Chấn
Nguyễn Minh Không
Nguyễn Mộng Tuân
Nguyễn Như Hạnh
Nguyễn Nhược Pháp
Nguyễn Phước Chu
Nguyễn Quyền
Nguyễn Sinh Sắc
Nguyễn Tất Thành
Nguyễn Thái Bình
Nguyễn Thành Long
Nguyễn Thị Cận
Nguyễn Thị Thập
Nguyễn Thúy
Nguyễn Tường Phổ
Nguyễn Văn Cừ
Nguyễn Viết Xuân
Nguyễn Xí
Ninh Tốn
Phạm Đình Hổ
Phạm Như Xương
Phạm Thị Lam Anh
Phạm Văn Ngôn
Phạm Văn Tráng
Phan Đình Giót
Phan Nhu
Phan Thị Nể
Phan Văn Đạt
Phan Văn Định
Phan Văn Thuật
Phan Văn Trường
Phùng Chí Kiên
Phùng Hưng
Quách Xân
Sử Hy Nhan
Suối Lương
Tạ Quang Bửu
Tân Trào
Thân Công Tài
Thanh Nghị
Thanh Tịnh
Thích Quảng Đức
Tô Hiệu
Tôn Đức Thắng
Tống Duy Tân
Tốt Động
Trần Anh Tông
Trần Bích San
Trần Đăng
Trần Đình Nam
Trần Đình Tri
Trần Đức
Trần Minh Tông
Trần Nguyên Đán
Trần Quang Long
Trần Quý Khoách
Trần Tấn
Trần Triệu Luật
Trần Văn Kỷ
Trần Văn Quế
Trịnh Khắc Lập
Trương Công Huấn
Trương Hoàn
Trương Văn Đa
Trương Vân Lĩnh
Tự Đức
Tú Quỳ
Võ Duy Dương
Võ Tự
Vũ Huy Tấn
Vũ Lập
Vũ Ngọc Phan

Chú thích

Tham khảo

Liên Chiểu