Quán trọ ven lộ

Quán trọ ven lộ (Roadhouse) hay Quán trọ ven đường (Road house) một loại cơ sở kinh doanh thương mại (thường bao gồm quán bar, nhà hàng hoặc quán trọ) quy mô nhỏ nằm cạnh một con đường huyết mạch hoặc đường cao tốc, cách xa các khu dân cư tập trung hoặc đô thị lớn, nó gần các trục đường chính tại những khu vực thưa thớt dân cư hoặc những vùng sa mạc hẻo lánh. Chức năng cốt lõi của loại hình này là phục vụ khách lữ hành đi ngang qua, cung cấp một hệ sinh thái dịch vụ thiết yếu bao gồm thực phẩm, đồ uống, chỗ nghỉ tạm thời, nhiên liệu và bãi đậu xe rộng rãi cho cả hành khách lẫn phương tiện. Về mặt cấu trúc, quán trọ ven lộ thường chỉ bao gồm một tòa nhà đơn lẻ nhưng tích hợp đa dạng các chức năng kinh doanh bên trong. Trong lịch sử và văn hóa, quán trọ ven lộ là một trạm dừng chân, một tụ điểm giải trí, một điểm giao thoa văn hóa và xã hội dành cho những người lữ hành đường trường. Tiền thân lịch sử của quán trọ ven lộ thường được biết đến với tên gọi là Dịch trạm (驛站) hay Trạm dịch là hệ thống thông tin liên lạc và nghỉ ngơi của giao liên triều đình hay quán trọ xe ngựa (coaching inn), vốn là những trạm dừng quan trọng cung cấp thức ăn, đồ giải khát và sự nghỉ ngơi cho cả con người và ngựa kéo. Nó còn được gọi là Lộ điếm (路店) hay Lộ quán (路館) chỉ những cơ sở kinh doanh nằm ngay sát trục lộ giao thông trong thời phong kiến là nơi phục vụ trà nước, thức ăn và chỗ nghỉ chân cho khách bộ hành hoặc quan quân đi kinh lý, ngày nay còn gọi là quán cơm đường trường.

Trên thế giới
Các quán trọ ven lộ phục vụ nhu cầu thiết yếu của người đi đường bao gồm thức ăn, đồ uống và đôi khi là chỗ nghỉ qua đêm và nó còn là một điểm đến có tính trải nghiệm cao với các dịch vụ giải trí đi kèm, đặc biệt là âm nhạc và đồ uống có cồn. Đồ ăn tại quán trọ đường trường thường là các món ăn truyền thống, giàu năng lượng và mang tính đặc trưng vùng miền (như bít tết, gà rán, bánh burger tại Mỹ hoặc bánh pie tại Úc).

Tại Úc

Tại Úc, quán trọ ven lộ thường được hiểu là một trạm dịch vụ nhiên liệu nằm tại các thị trấn nhỏ hoặc dọc theo các tuyến đường xuyên tâm nằm ngoài các khu vực tập trung dân cư lớn. Ở những vùng hoang mạc xa xôi (Outback) thì quán trọ ven lệ đóng vai trò sống còn,là nơi duy nhất cung cấp nhiên liệu, thực phẩm và thông tin liên lạc trong bán kính hàng trăm kilomet. Đối với người dân Úc, lộ quá là một "ốc đảo" giữa sa mạc, nơi hành khách có thể tìm thấy sự an toàn trước khi tiếp tục hành trình khắc nghiệt. Quán trọ ven lộ tại Úc không chỉ bán xăng dầu mà còn tích hợp một "nhà hàng" (thường là dạng quán cà phê hoặc quán ăn bình dân) để chế biến và phục vụ các món ăn nóng cho khách du lịch. 

Xét về mặt lịch sử, các cơ sở này từng đóng vai trò là điểm dừng chân cho các tuyến xe buýt liên tỉnh, đồng thời cung cấp dịch vụ sửa chữa cơ khí và cứu hộ (xe kéo) cho lữ khách, mặc dù các dịch vụ kỹ thuật này hiện nay đã giảm bớt mức độ phổ biến. Tại những khu vực xa xôi và khắc nghiệt như Đồng bằng Nullarbor, quán trọ ven lộ còn đóng vai trò là cơ sở lưu trú kiểu Nhà nghỉ ven đường/Điểm lưu trú (motel) và cung cấp các bãi cắm trại cho khách lữ hành. Ở nhiều vùng hẻo lánh, quán trọ ven lộ có thể là cửa hàng bán lẻ và điểm cung ứng duy nhất còn tồn tại trong một thị trấn, đóng vai trò sống còn đối với sinh kế của cộng đồng địa phương. Các Trạm dừng xe tải (truck stops) có nhiều điểm tương đồng với quán trọ ven lộ nhưng thường tọa lạc trên các tuyến đường liên thành phố trọng yếu hoặc các đầu mối giao thông lớn trong đô thị. Chúng được thiết kế với không gian đỗ xe mở rộng dành cho các loại xe tải hạng nặng, bên cạnh việc phục vụ các đoàn khách đi xe cá nhân.

Vương Quốc Anh

Tại Anh Quốc, những hình thái sớm nhất của loại hình lưu trú ven đường này là các Quán trọ xe ngựa (coaching inns). Tương tự như ở các khu vực khác, đây từng là nơi trú chân qua đêm cho những người đi bộ hoặc cưỡi ngựa dọc theo các tuyến lộ trình. Trong bối cảnh hiện đại, nhiều cơ sở này đã chuyển đổi thành các nhà hàng-quán rượu (pub-restaurants) mà không còn cung cấp phòng cho thuê. Tuy nhiên, tại các vùng nông thôn, nhiều quán trọ vẫn giữ lại dịch vụ lưu trú để trở thành các cơ sở Nhà nghỉ B&B hoặc khách sạn đồng quê. Các Lộ quán phát triển mạnh vào những năm 1930, thường là những tòa nhà lớn mang phong cách Art Deco hoặc giả Tudor, tích hợp thêm hồ bơi hoặc sân tennis để thu hút giới trung lưu từ thành thị lái xe ra ngoại ô thư giãn.

Sự bùng nổ của giao thông bằng ô tô cá nhân vào những năm 1920 và 1930 đã thúc đẩy sự ra đời của một loại hình quán rượu ven đường mới, thường nằm trên các tuyến đường chính và đường tránh mới được xây dựng. Đây là những cơ sở quy mô lớn, cung cấp bữa ăn, đồ giải khát và chỗ ở cho người lái xe cũng như các đoàn khách du lịch bằng xe buýt sớm (Charabanc). Những nhà hàng-quán rượu lớn nhất vào thời điểm đó thậm chí còn sở hữu các tiện ích cao cấp như sân tennis và hồ bơi. Tuy nhiên, thời kỳ hoàng kim của chúng đã chấm dứt khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra, làm đình trệ các hoạt động du lịch đường bộ. Sau chiến tranh, sự ra đời của các đạo luật nghiêm ngặt về nồng độ cồn khi lái xe đã ngăn cản sự phục hồi hoàn toàn của các cơ sở quy mô lớn này. Một số khách sạn ngoài thị trấn hiện nay vẫn hoạt động dựa trên việc phục vụ khách nghỉ giữa chừng trong các hành trình dài, chẳng hạn như tại các khu vực Dartford Crossing và Firth of Forth. Tại Anh quốc, thuật ngữ motel rất hiếm khi được sử dụng để chỉ các cơ sở này.

Ở Bắc Mỹ

Tại Bắc Mỹ, "Quán trọ ven lộ" thường hoạt động như một Nhà hàng, phục vụ bữa ăn chủ yếu vào buổi tối. Các cơ sở này tích hợp quầy bar phục vụ bia hoặc rượu mạnh, đi kèm với các hoạt động giải trí như âm nhạc, khiêu vũ và đôi khi là cả cờ bạc. Đa số các quán trọ ven lộ nằm dọc theo các xa lộ tại vùng nông thôn hoặc vùng ngoại vi thị trấn, là biểu tượng của tinh thần tự do trên những cung đường xa lộ trên dặm đường cong. Mặc dù trong quá khứ, các quán trọ ven lộ từng là nơi cung cấp chỗ lưu trú chủ yếu cho hành khách, nhưng sự phát triển của các phương tiện giao thông tốc độ cao đã khiến dịch vụ cho thuê phòng trở nên ít phổ biến hơn. 

Trong văn hóa đại chúng, quán trọ đường trường thường gắn liền với một hình ảnh có phần kém duyên hoặc đầy gai góc, tương đồng với các quán bar bình dân (honky tonks). Hình tượng này đã được khắc họa đậm nét trong nhiều bộ phim điện ảnh kinh điển như Road House (1948), The Wild One (1953), Easy Rider (1969) và Road House (1989). Về mặt tiến trình lịch sử, quán trọ ven lộ mọc lên song hành với làn sóng di cư đến các vùng biên giới phía Tây. Ở miền Tây Canada, chúng được gọi là các Trạm dừng nghỉ. Tại Alaska và Yukon từ thập niên 1890, gắn liền với thời kỳ Cơn sốt vàng, quán trọ ven lộ là các điểm checkpoint quan trọng, nơi những người điều khiển xe chó kéo (Người điều khiển xe chó kéo/musher), xe trượt tuyết do ngựa kéo và người đi bộ bằng giày tuyết hoặc ván trượt dừng lại qua đêm để tìm hơi ấm và bữa ăn nóng. Di tích của các quán trọ ven lộ thời Cơn sốt vàng Klondike hiện vẫn có thể được quan sát tại phía nam Carmacks, Yukon dọc theo Xa lộ Klondike. Một số cơ sở tiêu biểu bao gồm Quán trọ ven lộ Black Rapids (xây dựng năm 1902) và Quán trọ ven lộ Rika's Landing hiện vẫn đang duy trì hoạt động.

Tây Ban Nha
Các Trạm bưu chính (Casas de postas) được thiết lập tại các thị trấn trọng yếu và dọc theo các trục lộ chính tại Tây Ban Nha. Các trưởng trạm bưu chính chịu trách nhiệm cấp ngựa tại chỗ, xe ngựa và đôi khi là chỗ ở qua đêm phục vụ cho các sĩ quan Hoàng gia được gọi là Postillones – những hướng dẫn viên mặc sắc phục được ủy quyền để điều phối hành khách, hàng hóa và thư tín dọc theo các tuyến đường định sẵn.

Chú thích

Nhà nghỉ
Lưu trú