Bóng đá tại Trung Quốc

Bóng đá tại Trung Quốc được quản lý bởi Liên đoàn bóng đá Trung Quốc (CFA). Nó không bao gồm Hồng Kông và Ma Cao. Vào năm 2018, 21% người Trung Quốc cho biết bóng rổ là môn thể thao yêu thích của họ, tiếp theo là bóng đá với 17%.  Trong những năm gần đây, mức độ phổ biến của bóng đá đã tăng trưởng mạnh hơn so với bóng rổ. 22% người Trung Quốc gọi bóng rổ là môn thể thao yêu thích của họ vào năm 2022, tiếp theo là 21% dành cho bóng đá.

Lịch sử

Cổ đại 
Một phiên bản của bóng đá được gọi là "xúc cúc" đã được luyện tập từ hơn 2300 năm trước tại thành phố Lâm Ty như một môn thể thao quân sự dùng để huấn luyện quân đội và kiểm tra thể trạng của binh sĩ, với "xúc" (cu) có nghĩa là "đá" và "cúc" (ju) có nghĩa là "một loại bóng da". Xúc cúc được coi là một trò chơi bóng cổ xưa của Trung Quốc. Đây là một trò chơi mang tính cạnh tranh bao gồm việc đá bóng qua một khe hở lớn và vào lưới, và giống như bóng đá hiện đại, tay có thể được sử dụng khi chơi xúc cúc. Môn thể thao này khá phổ biến ở Trung Quốc thời trung cổ, và nó cũng lan rộng hơn trong các tầng lớp thượng lưu ở Trung Quốc cổ đại. Nó cũng được chơi và yêu thích bởi giới trí thức, hoàng gia, binh lính và thậm chí cả nông dân. Có hai hình thức xúc cúc. Một loại dùng làm thi đấu, trong đó các đội thi đấu với nhau cố gắng ghi càng nhiều bàn thắng càng tốt với khung thành và thủ môn. Loại biểu diễn còn lại mang tính giải trí nhiều hơn, thậm chí có cả nhạc sống làm nền và cho phép các cầu thủ nữ tham gia, với mục đích chính là thể hiện kỹ thuật và sự khéo léo.

Những tài liệu ghi chép đầu tiên về xúc cúc trong văn học Trung Quốc có từ Thời Chiến Quốc (475-221 TCN). Tiếp sau thời kỳ này là sự cai trị của Nhà Hán từ năm 202 TCN đến năm 220 CN. Nhà Hán đã mang lại sự giàu có và tinh hoa văn hóa cho Trung Quốc và cho phép xúc cúc phát triển rực rỡ. Tuy nhiên, sau khi nhà Hán sụp đổ vào năm 220 CN, xúc cúc bắt đầu suy giảm dần mức độ phổ biến. Mặc dù biến mất trong thời gian ngắn, môn thể thao này đã được hồi sinh trong Nhà Đường (618–907), nơi nó không còn bị giới hạn trong giới quý tộc mà trở thành một phần của truyền thống dân gian và được chơi tại các lễ hội Trung Quốc. Xúc cúc tiếp tục củng cố vị thế trong văn hóa Trung Quốc dưới thời Nhà Tống (960–1279) khi Trung Quốc đạt đến những tầm cao mới về phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội. Có nhiều ghi chép bằng văn bản về xúc cúc và ảnh hưởng của nó ở Trung Quốc cổ đại. Một cuốn sách có tên Đông Kinh mộng hoa lục đã ghi lại lịch sử của xúc cúc. Những người chơi xúc cúc thường là nam giới đến từ các gia đình giàu có, một số người trong số họ chơi chuyên nghiệp. Tuy nhiên, xúc cúc không chỉ giới hạn ở nam giới, và các nhà văn khác trong triều đại nhà Đường (618 đến 907 CN) đã ghi lại những câu chuyện về phụ nữ chơi cùng với nam giới. Môn thể thao này thường được chơi như một hình thức giải trí cho các yến tiệc và nghi lễ, thậm chí Tống Thái Tổ của nhà Tống cũng được nhìn thấy trong một bức tranh đang chơi xúc cúc. 
Tuy nhiên, xúc cúc một lần nữa mất đi tầm quan trọng trong Nhà Minh (1368–1644). Vị vua đầu tiên của nhà Minh thậm chí đã cấm hoàn toàn xúc cúc vì nó được cho là gây xao nhãng công việc và huấn luyện quân sự. Sau sự biến mất này, không bao giờ có một cuộc hồi sinh nào khác của xúc cúc vì các ảnh hưởng từ phương Tây, như bóng đá, đã chính thức loại bỏ hoàn toàn xúc cúc.

Bóng đá 

Giải bóng đá Ngoại hạng Trung Quốc (CSL; ) là cấp độ cao nhất của bóng đá chuyên nghiệp tại Trung Quốc đại lục, hoạt động dưới sự bảo trợ của Liên đoàn bóng đá Trung Quốc (CFA). Giải Ngoại hạng được tạo ra bằng cách đổi tên giải đấu hàng đầu trước đó là Giải hạng A Liên đoàn bóng đá Trung Quốc vào năm 2004. Trong khi giải đấu ban đầu bao gồm 12 đội, hiện nay có 16 đội thi đấu. Giải đấu đã chứng kiến tình trạng dàn xếp tỷ số, cá cược bất hợp pháp và bạo lực trong và ngoài sân cỏ mà Chính phủ nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã hứa sẽ khắc phục. Hai cựu lãnh đạo cấp cao của Liên đoàn bóng đá Trung Quốc đã bị bắt và truy tố vì nhận hối lộ. Giải Ngoại hạng bị chỉ trích vì lạm dụng cầu thủ ngoại tại các câu lạc bộ, bao gồm một số vụ chuyển nhượng cầu thủ ngoại kỷ lục. Tâm lý phân biệt chủng tộc đối với các cầu thủ ngoại, bao gồm cả các cầu thủ châu Phi, đã được ghi nhận.

Môn thể thao này được giới truyền thông đưa tin rộng rãi. Các giải thi đấu quốc gia thường được truyền hình trên CCTV-5 và CCTV-5+. Đài Truyền hình Quảng Đông giữ bản quyền cho Giải bóng đá Ngoại hạng Anh và UEFA Champions League. Kể từ năm 1996, CCTV-5 đã có các chương trình hàng tuần truyền hình trực tiếp các trận đấu tại Serie A của Ý và Bundesliga của Đức trong chương trình Đêm Bóng Đá (足球之夜). Serie A, Bundesliga và La Liga được phát sóng trên CCTV-5. Kênh Thể thao Đông Phương của Thượng Hải cũng đưa tin về các giải đấu này.

Nhiều sáng kiến đã được phát triển, bao gồm Vision China, một phần của FIFA Vision Asia. Chương trình này bao gồm tiếp thị, phát triển, đào tạo, y học thể thao, thi đấu, truyền thông và người hâm mộ. Nó cũng bao gồm các đánh giá về bóng đá tại Trung Quốc, lập kế hoạch các trận đấu và giám sát chúng. Dự án Goal cho Trung Quốc, một phần của FIFA Goal Project, đã đầu tư vào Trung Quốc để giúp xây dựng trụ sở mới của CFA. Chính phủ đã tạo ra ít nhất 70.000 sân cỏ và 24.000 trường học.

Trong năm đó, Bắc Kinh Quốc An, Quảng Châu Hằng Đại và Sơn Đông Lỗ Năng Thái Sơn là những câu lạc bộ thể thao Trung Quốc duy nhất có ít nhất 5 triệu người theo dõi trên Weibo.

Các câu lạc bộ bóng đá Trung Quốc là những câu lạc bộ thể thao Trung Quốc phổ biến nhất trên mạng xã hội. Bảng dưới đây cho thấy mức độ phổ biến của các câu lạc bộ Trung Quốc trên Weibo tính đến ngày 15 tháng 6 năm 2015:

Tính đến năm 2025, Trung Quốc có ít hơn 100.000 cầu thủ đã đăng ký. Đáp lại tình trạng này, Bộ Giáo dục, với sự hợp tác và điều phối của CFA, đã công bố mở rộng Giải bóng đá trẻ ưu tú Trung Quốc (thành lập năm 2014) vào năm 2021; thành lập Giải bóng đá trẻ Trung Quốc dựa trên học đường quy mô toàn quốc lần đầu tiên vào năm 2022, với mục tiêu thúc đẩy bóng đá trong các trường học và đại học, và nuôi dưỡng tài năng từ ghế nhà trường; và cuối cùng, đưa giáo dục thể chất (PE) trở thành bắt buộc trên toàn Trung Quốc vào đầu năm 2025, đưa bóng đá trở thành một phần cốt lõi của chương trình giảng dạy thay vì được coi là một môn học phụ.

Hệ thống thi đấu 

Giải bóng đá Ngoại hạng Trung Quốc được thực hiện theo thể thức vòng tròn hai lượt đi và về trên sân nhà và sân khách. Có 34 vòng đấu trong cả mùa giải. Giải Ngoại hạng Trung Quốc thực hiện chính sách "lên 3 xuống 3", tức là các đội xếp thứ 16, 17 và 18 tại giải Ngoại hạng sẽ trực tiếp xuống hạng Nhất. Các đội xếp thứ 1, 2 và 3 tại giải hạng Nhất sẽ trực tiếp lên chơi tại giải Ngoại hạng Trung Quốc.

Quy tắc tính điểm 
Mỗi đội có 3 điểm cho một trận thắng, 1 điểm cho một trận hòa và 0 điểm cho một trận thua.

Sau khi tất cả các trận đấu của giải Ngoại hạng Trung Quốc trong năm hiện tại hoàn thành, đội có nhiều điểm nhất sẽ xếp thứ nhất. Nếu hai hoặc nhiều đội có số điểm bằng nhau, họ sẽ được xếp hạng theo thứ tự sau:

1. Các đội bằng điểm nhau, đội nào có số điểm cao hơn trong các trận đối đầu trực tiếp sẽ xếp trên;

2. Các đội bằng điểm nhau, đội nào có hiệu số bàn thắng bại cao hơn trong các trận đối đầu trực tiếp sẽ xếp trên;

3. Đội có cùng số điểm và có số bàn thắng cao nhất trong các trận đối đầu trực tiếp sẽ xếp trên;

4. Đội dự bị của câu lạc bộ chủ quản xếp thứ nhất trong giải đấu dành cho đội dự bị mùa này thì đội đó xếp trên;

5. Các đội bằng điểm nhau có hiệu số bàn thắng bại cao nhất trong tất cả các trận đấu của giải Ngoại hạng Trung Quốc năm đó sẽ xếp thứ nhất;

6. Đội bằng điểm ghi được nhiều bàn thắng nhất trong tất cả các trận đấu của giải Ngoại hạng Trung Quốc năm đó sẽ xếp thứ nhất;

7. Cầu thủ có điểm chơi đẹp cao nhất sẽ đứng trước (thẻ đỏ và thẻ vàng sẽ bị trừ điểm, 1 điểm bị trừ cho mỗi thẻ vàng và 3 điểm bị trừ cho mỗi thẻ đỏ);

8. Thứ hạng sẽ được xác định bằng cách bốc thăm.

Bóng đá trẻ 

Có ba con đường chính để thanh thiếu niên Trung Quốc chơi bóng đá:

 Hệ thống dựa trên học đường, được chia theo độ tuổi thành tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông
 "Trung tâm Huấn luyện Bóng đá Trẻ Quốc gia" (do CFA lãnh đạo), hỗ trợ 12 trung tâm huấn luyện trẻ nam và 14 trung tâm huấn luyện trẻ nữ tính đến năm 2020
 Hệ thống câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp

Các câu lạc bộ phổ biến nhất 
Câu lạc bộ La Liga của Tây Ban Nha Barcelona là câu lạc bộ bóng đá phổ biến nhất trên Internet Trung Quốc, là câu lạc bộ bóng đá có nhiều người theo dõi nhất trên Douyin (phiên bản TikTok của Trung Quốc) và là câu lạc bộ bóng đá Tây Ban Nha được theo dõi nhiều nhất trên Weibo.

Thăm dò ý kiến

Các sân vận động bóng đá lớn nhất theo sức chứa tại Trung Quốc

Khán giả tham dự

Lượng khán giả trung bình mỗi mùa giải bóng đá hàng đầu và câu lạc bộ có lượng khán giả trung bình cao nhất:

Nguồn: Các trang về giải đấu trên Wikipedia

Xem thêm
Bóng đá tại Bắc Kinh
Danh sách sân vận động bóng đá tại Trung Quốc

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức của Liên đoàn bóng đá Trung Quốc 
Trang web chính thức của Đội tuyển Trung Quốc  
Hồ sơ trên trang web chính thức của FIFA 
Hồ sơ trên trang web chính thức của AFC  
Tham nhũng trong bóng đá Trung Quốc về toàn bộ sự việc 
Wildeastfootball.net

Thể thao Trung Quốc theo môn thể thao
Trung Quốc