Chiến dịch Bayern (1646–1647)

Chiến dịch Bayern (tiếng Thụy Điển: Bayerska fälttåget; tiếng Pháp: Campagne de Bavière) là một chiến dịch của Pháp-Thụy Điển vào Bayern từ năm 1646 đến năm 1647 nhằm mục đích loại bỏ Bayern khỏi vai trò là một bên tham chiến tích cực trong Chiến tranh Ba mươi năm đang diễn ra.

Bối cảnh 
Năm 1645, Thụy Điển không thể loại bỏ Hoàng đế Ferdinand III khỏi cuộc chiến mặc dù đã giành được chiến thắng rõ rệt trước quân đội Hoàng gia tại Jankau ở Bohemia và cuộc xâm lược sau đó vào vùng đất thừa kế của Hoàng đế. Vào tháng 1 năm 1646, Tổng tư lệnh Đế quốc Leopold Wilhelm đã đánh đuổi hoàn toàn quân Thụy Điển khỏi Bohemia với sự giúp đỡ của quân đội Bayern. Do đó, bộ chỉ huy Thụy Điển quyết định hợp nhất lực lượng của họ với Pháp để cùng nhau tấn công Bayern, đồng minh quan trọng nhất còn lại của Ferdinand trong Đế quốc.

Vào tháng 4 năm 1646, Carl Gustaf Wrangel, người được chỉ định kế nhiệm Lennart Torstensson làm tổng tư lệnh tất cả các lực lượng Thụy Điển ở Đức, đã hành quân vào Westphalia để tiến gần hơn đến quân đội Pháp. Torstensson đã được phép trở về nhà, nhưng không được nghỉ hưu, vì một số nhà lãnh đạo cấp cao cùng với Axel Oxenstierna và Nữ hoàng thường xuyên nói chuyện với ông về các vấn đề của Đức. Quân đội Thụy Điển đã chiếm được Höxter và Paderborn, sau đó trao chúng cho đồng minh Hessen-Kassel. Tiếp đó, họ di chuyển với 15.000 bộ binh và 8.000 kỵ binh vào Landgraviate để chờ Turenne.

Trong khi Wrangel chờ quân Pháp đến, vị trí của ông bị đe dọa bởi một đội quân Đế quốc gồm 30.000 người đang tiến đến. Vào cuối tháng 6, quân đội Hoàng gia của Leopold Wilhelm, được hỗ trợ bởi 6.900 quân Bayern dưới sự chỉ huy của Gottfried Huyn von Geleen, đã đóng trại tại Homberg (Ohm) với ý định ngăn chặn sự liên minh của Thụy Điển và Pháp. Thay vì mạo hiểm giao chiến, Wrangel quyết định bố trí quân đội của mình tại Kirchhain, nơi ông nhận được quân tiếp viện từ Hans Christoff von Königsmarck. Thấy vậy, quân đội Hoàng gia không mạo hiểm tấn công vị trí của Thụy Điển và rút lui vào cuối tháng 7 khi một dịch bệnh bắt đầu hoành hành trong đàn ngựa của họ.

Chiến dịch 
Vào ngày 10 tháng 8, quân đội Pháp và Thụy Điển hợp nhất mà không gặp trở ngại nào tại Wetzlar. Sau đó, họ bắt đầu hành quân về phía Bayern, nơi Wrangel có lệnh phải tàn phá triệt để, nhằm buộc Bayern ngừng chiến. Quân đội Hoàng gia-Bayern đã cố gắng ngăn chặn họ bằng các công sự dọc theo sông Main và Nidda nhưng quân Thụy Điển và Pháp chỉ đơn giản là vượt qua các tuyến phòng thủ và tiến đến sông Danube qua Heilbronn. Leopold William buộc phải đi theo họ trên một con đường an toàn qua Franconia, khiến Tây Bayern không có khả năng phòng thủ.

Sự hợp tác giữa Pháp và Thụy Điển gặp một số khó khăn, nhưng phần lớn đã được giải quyết khi Wrangel và Turenne đồng ý rằng họ sẽ chỉ huy quân đội liên hợp luân phiên mỗi tuần. Đầu tiên, họ chiếm được Rain-am-Lech vào đầu tháng 10. Wrangel hy vọng rằng Augsburg sẽ đầu hàng ông, vì trước đó họ đã đầu hàng Gustavus Adolphus vài năm trước. Tuy nhiên, Augsburg từ chối đầu hàng cả Wrangel lẫn Turenne, cả hai đều đã tiếp cận thị trấn một cách riêng biệt. Do sự từ chối này, quân đội liên hợp buộc phải bao vây thành phố. Tuy nhiên, khi tin tức về một đội quân Hoàng gia đang tiến đến dưới sự chỉ huy của Đại công tước Leopold Wilhelm đến tai cả Wrangel và Turenne, họ nhanh chóng quyết định từ bỏ cuộc bao vây sau một cuộc tấn công thất bại.

Quân đồng minh rút lui về Swabia, bị quân đội Hoàng gia truy đuổi. Sau một số cuộc cơ động, quân đồng minh đã успе thoát khỏi quân Hoàng gia và một lần nữa xâm chiếm Bayern, nơi đã trở nên không có khả năng phòng thủ. Vùng nông thôn đã bị tàn phá hoàn toàn trên khắp München.

Wrangel muốn đóng quân mùa đông sâu trong Bayern, nhưng người Pháp lúc này đã từ chối tiếp tục chiến dịch. Thật không may cho người Thụy Điển, sau đó có tin tức rằng Pháp đã đạt được thỏa thuận ngừng chiến với người Bayern, điều này có nghĩa là Turenne không còn được phép tiến sâu hơn vào Bayern nữa. Điều này là do người Pháp kết luận rằng chiến dịch chung có nguy cơ khiến Thụy Điển trở nên quá mạnh.

Lo sợ một cuộc nổi dậy của nông dân hơn là quân đội Thụy Điển, Maximillian của Bayern đã từ chối trang bị vũ khí cho thần dân của mình, thay vào đó ra lệnh thực hiện chính sách tiêu thổ, bao gồm việc phá hủy các nhà máy và kho chứa để làm cho người Thụy Điển chết đói, và trùng hợp thay, cả thần dân của chính ông ta.

Turenne và quân đội Pháp sau đó sẽ rời đi và thiết lập doanh trại mùa đông xung quanh Donau ở Swabia, trong khi Wrangel đến vùng đất xung quanh hồ Constance ở biên giới Thụy Sĩ, nơi vùng nông thôn vẫn chưa bị cướp phá.

Cuộc tấn công vào Bregenz 
Các toán tuần tra Thụy Điển đã báo cho Wrangel về điểm yếu của thành phố Bregenz ở phía đông hồ, nơi người dân xung quanh cất giữ những vật có giá trị. Vào ngày 4 tháng 1, Wrangel xuất hiện bên ngoài đèo với 8.000 người và 24 khẩu pháo. Hẻm núi ven hồ là tuyến đường khả thi duy nhất băng qua khu rừng dọc theo biên giới Tirol. Tuyến đường này bị chặn bởi ba cổng thành kiên cố, cùng với một hàng rào gỗ hướng lên sườn đồi phía đông. Nơi đây được canh giữ bởi 2.200 binh lính và dân quân Tyrol, những người đã run rẩy tại vị trí của họ trong trận tuyết rơi dày đặc. Những người phòng thủ đã cầm chân quân Thụy Điển cho đến khi một toán quân Thụy Điển đi dọc theo một con đường núi và tràn qua hàng rào gỗ, xoay chuyển các vị trí dọc theo các con đường. Trong cơn hoảng loạn, những người phòng thủ đã cùng với dân thường bắt đầu bỏ chạy.

Thành phố rơi vào tay quân Thụy Điển,  những người đã phá hủy tất cả các công sự cho đến tháng 3. Số của cải cướp được từ thành phố rất lớn, lên tới 40 thùng vàng. Số lượng cướp được cũng "nhiều hơn số của quân đội Thụy Điển trước đây." Lý do có nhiều vật phẩm quý giá như vậy chủ yếu là vì nhiều quý tộc và giám mục trên khắp vùng Swabia phía bắc đã tìm nơi trú ẩn trong thành phố và mang theo những vật phẩm quý giá của họ. Sau đó, Wrangel sẽ tự xưng là "Đô đốc Hồ Constance", có lẽ là một sự trả đũa mỉa mai đối với việc bổ nhiệm Wallenstein làm "Tổng tư lệnh Biển Đại dương và Biển Baltic" vào năm 1628. Tuy nhiên, danh hiệu này có cơ sở, vì Wrangel đã chiếm được 13 tàu đóng tại Bregenz, và ông đã trang bị lại chúng để hoạt động trên Hồ Constance.

Với hạm đội mới này, Wrangel đã chiếm được đảo Mainau vào tháng 2 năm 1647. Ông cũng đã cố gắng, nhưng cuối cùng thất bại, trong việc chiếm Lindau. Để chống lại hạm đội Thụy Điển trên hồ Constance, các tàu của Đế quốc cũng đã đi thuyền trên hồ, tích cực tham gia chiến đấu với người Thụy Điển trong suốt năm 1647.

Hậu quả 
Vào mùa xuân năm 1647, Maximilian của Bayern đã yêu cầu một thỏa thuận ngừng bắn, và vào tháng 3, ông đã ký cùng với Tuyển hầu xứ Köln, Hiệp ước Ulm giữa ông và Thụy Điển, Pháp và Hessen–Kessel. Wrangel và Turenne sau đó sẽ tạm ngừng các hoạt động của họ ở Bayern.

Tham khảo

Tài liệu tham khảo 
 
 
 
 

Chiến tranh Ba mươi năm
Bayern thế kỷ 17