Nguyễn Thị Thế Trâm

Nguyễn Thị Thế Trâm (24 tháng 12, 1929 – 23 tháng 7, 2023) là nữ Phó Giáo sư, Tiến sĩ khoa học vi sinh, Thầy thuốc Nhân dân Việt Nam, được tặng Giải thưởng Kovalevskaia vào năm 1986. Bà là Viện trưởng Viện Pasteur Nha Trang giai đoạn 1976–1997.

Tiểu sử và học vấn 
Nguyễn Thị Thế Trâm sinh ngày 24 tháng 12, 1929 tại Bình Định trong một gia đình nhà giáo. Cách mạng Tháng Tám thành công, bà đi theo cách mạng, từ làm liên lạc đến công tác thanh thiếu nhi, cán bộ phụ nữ huyện, cán bộ phụ nữ Liên Khu 5, nhiệm vụ nào bà cũng đều hoàn thành tốt. Bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 17 tháng 2 năm 1947, lúc đó bà mới 18 tuổi.

Cuối năm 1951, Nguyễn Thị Thế Trâm được cử ra Miền Bắc học y sĩ. Học xong, bà được cử đi dự khóa học về “chống chiến tranh vi trùng”. Sau 3 tháng học, bà được giữ lại cơ quan Viện Vi trùng học Trung ương tại Việt Bắc rồi được điều động trở lại miền Nam. Năm 1955, bà đi tập kết ra miền Bắc, được trở lại công tác tại Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, tên gọi mới của Viện Vi trùng học Trung ương. 

Năm 1956, bà được cử đi học đại học tại Trường Đại học Y Hà Nội. Tốt nghiệp bác sĩ vào năm 1962, bà về làm Phó trưởng phòng Vi trùng, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, đồng thời là trợ lý cho Giáo sư Đặng Đức Trạch. Năm 1966, bà được cử đi đào tạo tại Cộng hòa dân chủ Đức. Sau 6 năm học tập, bà bảo vệ thành công luận án tiến sĩ khoa học, là một trong những tiến sĩ khoa học nữ đầu tiên của ngành vi sinh.

Tháng 8-1975, bà cùng 6 cán bộ được Bộ Y tế giao nhiệm vụ tiếp quản Viện Pasteur Nha Trang. Năm 1976, bà đảm nhiệm cương vị Viện trưởng Viện Pasteur Nha Trang cho đến năm 1997. Bà đã lãnh đạo Viện Pasteur Nha Trang đạt nhiều thành công đáng ngưỡng mộ trong công tác quản lý, nghiên cứu, đào tạo, phòng, chống dịch, đối ngoại, vận động quần chúng; tổ chức thực hiện các công tác y học dự phòng cho nhân dân miền Trung.

Bà từ trần ngày 23 tháng 7 năm 2023 tại Hà Nội.

Sự nghiệp 
Nguyễn Thị Thế Trâm được biết đến qua các công trình nghiên cứu về vệ sinh dịch tễ và miễn dịch học. Bà là một trong những nhà khoa học y học dự phòng hàng đầu miền Trung, có công lớn trong công tác phòng chống dịch bệnh. Dưới sự lãnh đạo của bà, Viện Pasteur Nha Trang trở thành trung tâm nghiên cứu và triển khai các chương trình y tế dự phòng quan trọng, xây dựng Viện trở thành một trung tâm vệ sinh dịch tễ và cơ sở y học dự phòng hàng đầu của ngành y tế khu vực miền Trung. Bà cũng đã có công rất lớn trong việc đưa Viện Pasteur Nha Trang trở thành một trong những thành viên của hệ thống các Viện Pasteur trên thế giới, nhận được sự viện trợ có hiệu quả của Chính phủ Pháp.

Bà đã tham gia giảng dạy và hướng dẫn nghiên cứu sinh bảo vệ thành công 8 luận án tiến sĩ và nhiều luận văn thạc sĩ của Trường Đại học Thủy sản Nha Trang, Trường Đại học Đà Lạt, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương. Bà cũng đồng thời kiêm nhiệm Hiệu trưởng Trường Trung cấp trong Viện Pasteur Nha Trang 17 năm liền. Bà đã hoàn thành hơn 60 đề tài nghiên cứu khoa học và 25 bài báo được công bố trong và ngoài nước.

Năm 1992, bà và các đồng nghiệp đã thành lập Hội ái mộ Yersin và bà được bầu là Chủ tịch. Hội đã có hơn 700 hội viên gồm nhiều nhân sĩ trí thức, nhiều nhà hảo tâm trong và ngoài nước, có cán bộ đã nghỉ hưu và đang làm việc. Hội đã tổ chức phòng khám bệnh và phát thuốc miễn phí cho người nghèo mỗi năm hơn 100 triệu đồng và từ năm 2005 đã lo toan chi phí chăm sóc một phần cho trẻ em bị nhiễm chất độc da cam hoặc tật nguyền với chi phí hằng năm hơn hai trăm triệu đồng.

Nguyễn Thị Thế Trâm được Nhà nước phong tặng nhiều huân chương và giải thưởng cao quý: Huân chương Độc lập hạng Ba; Huân chương Kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ; Huân chương Lao động hạng Nhì, hạng Ba; Giải thưởng Kovalevskaia dành cho các nhà khoa học nữ xuất sắc; giải thưởng Đặng Văn Ngữ; Chiến sĩ thi đua toàn quốc nhiều năm liền; huy hiệu 75 năm tuổi Đảng.

Vinh danh 

 Thầy thuốc nhân dân;
 Huân chương Độc lập hạng Ba
 Huân chương Lao động hạng Nhì, hạng Ba;
 Huân chương Kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ; 
 Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng.

Giải thưởng khoa học 
Giải thưởng Kovalevskaia (1986)

Tham khảo

Xem thêm
 Viện Pasteur Nha Trang
 Giải thưởng Kovalevskaia

Sinh năm 1929
Mất năm 2023
Người Bình Định
Thầy thuốc Nhân dân
Nữ khoa học gia
Tiến sĩ Khoa học
Phó Giáo sư
Giải thưởng Kovalevskaia