Pháo 76 mm M1940 F-34

Pháo 76 mm M1940 F-34 (tiếng Nga: 76-мм танковая пушка обр. 1940 г. Ф-34) là một loại pháo xe tăng Liên Xô cỡ 76,2 mm, được trang bị trên xe tăng T-34/76 trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Đây là vũ khí chính giúp T-34 có uy lực hỏa lực vượt trội so với các xe tăng Đức đầu thời kỳ chiến tranh.

Một phiên bản cải tiến, pháo xe tăng 76 mm M1941 ZiS-5 (tiếng Nga: 76-мм танковая пушка обр. 1941 г. ЗиС-5), được trang bị trên các xe tăng hạng nặng KV-1. ZiS-5 được tăng cường để sử dụng được loại đạn xuyên giáp nặng, phù hợp với vai trò xe tăng đột phá của KV-1.

Ngày nay, các sử sách và người đam mê thường gọi đơn giản hai loại pháo này theo tên nhà máy—F-34 cho T-34 và ZiS-5 cho KV-1—thay vì dùng tên chính thức đầy đủ.

Lịch sử 
Pháo F-34 được thiết kế trước khi Chiến tranh Thế giới thứ hai bùng nổ bởi P. Muraviev thuộc văn phòng thiết kế của Vasiliy Grabin tại Nhà máy số 92 ở Gorky. Loại pháo này vượt trội so với cả hai loại pháo 76,2 mm cùng thời là F-32 của Gorky và L-11 của Nhà máy Kirov ở Leningrad, nhưng L-11 đã được phê chuẩn cho xe tăng trung bình mới T-34. Mẫu T-34 1940 ban đầu với pháo L-11 đang trong quá trình sản xuất khi Đức xâm lược Liên Xô.

F-34 đã sẵn sàng để sản xuất, nhưng sự can thiệp áp đặt của Nguyên soái Grigory Kulik trong việc cấp phát xe tăng khiến các quan chức liên quan quá lo sợ bị bắt, nên không dám phê duyệt loại pháo tốt hơn. Grabin và giám đốc Nhà máy Động cơ Kharkov (KhPZ), trung tâm sản xuất T-34, đã âm mưu sản xuất F-34 bất chấp và bắt đầu lắp pháo lên các xe tăng mới. Các xe T-34 mẫu 1941 mới, chủ yếu được cấp cho chỉ huy tiểu đoàn và trung đội, rất được tổ lái ưa chuộng. Các lá thư từ đơn vị xe tăng gửi đến Ủy ban Quốc phòng Nhà nước (GKO) của Stalin đã chính thức cho phép sản xuất.

Ngoài ra, do sự can thiệp của Kulik, xe tăng hạng nặng KV-1 mẫu 1940 đã phải lắp pháo F-32 cũ của Grabin, khiến nó kém vũ khí hơn xe T-34 trung bình. Trưởng nhóm thiết kế xe tăng Joseph Kotin thuyết phục GKO cho phép sử dụng pháo F-34 trên KV-1 mẫu 1941. ZiS-5 là phiên bản pháo được thiết kế để phù hợp hơn với tháp pháo của KV-1.

Vào năm 1943, lớp giáp dày của các xe tăng Đức mới Tiger và Panther đã khiến pháo F-34 trở nên lỗi thời, và các thí nghiệm được tiến hành để tìm loại thay thế. Pháo chống tăng tốc độ cao 57 mm ZiS-2 có khả năng xuyên tốt hơn đã được lắp trên một số xe T-34/57, nhưng pháo nòng nhỏ này không thể bắn đủ đạn nổ mạnh cho mục đích sử dụng chung. Một nguyên mẫu T-34 được tăng giáp hơn, T-43, đã được chế tạo, nhưng vẫn dễ bị phá hủy bởi pháo 88 mm của Tiger, đồng thời khả năng cơ động bị ảnh hưởng quá nhiều bởi trọng lượng giáp.

Cuối cùng, F-34 được thay thế bằng pháo 85 mm D-5T và ZiS-S-53 trên xe T-34-85, và bằng pháo 122 mm và 152 mm trên xe tăng hạng nặng IS-2 mới cũng như trên các pháo tự hành hạng nặng kiểu tháp pháo cố định SU-152 và ISU-152.

So sánh 
  

Khẩu pháo L-11 được lắp trên các xe tăng cỡ trung T-34 mẫu 1940 ban đầu và xe tăng hạng nặng KV-1 mẫu 1939. Khẩu F-32 được trang bị trên KV-1 mẫu 1940. Các mẫu xe tăng tiếp theo của cả hai loại đều lắp khẩu F-34 cho đến khi bị thay thế bằng các khẩu 85 mm trên xe tăng trung bình T-34-85 và xe tăng hạng nặng KV-85.

Xem thêm
Ordnance QF 75 mm – Mẫu pháo tương đương của Anh
7.5 cm KwK 40 – Mẫu pháo của Đức quốc xã
75 mm Gun M2/M3/M6 – Mẫu pháo của Mỹ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Soviet Repair Manual for the F-34 Gun
Penetration table for various Soviet guns; scroll down for F-34

Tank guns of World War II
World War II artillery of the Soviet Union
Pháo 76 mm
Pháo xe tăng Liên Xô
Nizhny Novgorod Machine-building Plant products
Weapons and ammunition introduced in 1940