Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Cầu Chương Dương

Cầu Chương Dương là một cây cầu bắc qua sông Hồng, trên Quốc lộ 1 cũ tại km170+200, nối phường Hoàn Kiếm, phường Hồng Hà với phường Bồ Đề, thành phố Hà Nội . Đây là cây cầu lớn lần đầu tiên hoàn toàn do phía Việt Nam tự thiết kế và thi công mà không cần có sự trợ giúp kỹ thuật của các kỹ sư nước ngoài. Tại cây cầu này các kỹ sư cầu đường của Việt Nam tự thử sức mình để có thể tự thiết kế và thi công các cây cầu lớn khác. Hiện trên hai đầu nhịp cầu vẫn còn tấm biển kim loại có khắc tên cầu và thời gian thi công: Cầu Chương Dương - 10.1983 - 6.1985.

Lịch sử
Những năm 80 của thế kỷ XX, cả Hà Nội chỉ có cầu Long Biên bắc qua sông Hồng. Do làn đường ôtô quá nhỏ nên cảnh ách tắc luôn xảy ra và cầu được mệnh danh là cây cầu dài nhất thế giới do xe phải mất nhiều tiếng đồng hồ mới qua được. Trong khi đó, cầu Thăng Long còn đang dở dang và dù có xong thì nó cũng không chia sẻ được nhiều do vị trí quá xa trung tâm. Do vậy, dựng ngay một cây cầu để vào trung tâm Hà Nội là ưu tiên số một và chủ trương ban đầu là làm tạm một cầu treo. Lúc bắt đầu khởi công, công trình được mang tên "Cầu treo mùa xuân". Trách nhiệm chỉ đạo xây dựng cầu được giao cho tân Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Bùi Danh Lưu.

Ông Bùi Danh Lưu cùng lãnh đạo Bộ Giao thông vận tải thuyết phục Chính phủ làm cầu sắt vĩnh cửu với tốc độ làm cầu treo. Được đồng ý, ông cho tận dụng vật liệu "đầu thừa đuôi thẹo" là một số thanh thép phục vụ thi công cầu Thăng Long và rất nhiều dầm cầu đường sắt. Để các dầm sắt này phù hợp khổ cầu đường bộ như cầu Chương Dương, ông Lưu đã phải chỉ đạo "chế sửa" lại theo cách riêng mà thế giới chưa từng làm.

Sau một năm chín tháng, vào ngày 30-6-1985, cầu Chương Dương khánh thành, vượt tiến độ 12 tháng, chấm dứt hoàn toàn cảnh tắc nghẽn trên cầu Long Biên.

Thông tin chung
Đây là cây cầu nối phường Hoàn Kiếm, phường Hồng Hà với phường Bồ Đề của Hà Nội.

Cầu được khởi công ngày 10/10/1983, thông xe ngày 30/6/1985.

Từ 2002 cầu được sửa chữa, gia cố.

Thông số kỹ thuật

Thiết kế 
Cầu chính là các nhịp bằng kết cấu thép gồm 21 nhịp: 11 nhịp thép; 10 nhịp bê tông trong đó 7 nhịp ở phía Hà Nội và phía Long Biên có 3 nhịp. Các nhịp dầm thép được cấu tạo bằng những thanh dầm gắn với nhau theo liên kết hình học tam giác thuộc loại dầm 89,28 m rất đặc biêt chỉ có ở cây cầu này. Các kỹ sư Việt Nam đã vận dung sáng tạo, "chế sửa" 2 loại dầm là dầm 105,28m và dầm 73,28m thành loại dầm 89,28m, tận dụng được nguồn nguyên liệu sẵn có ở trong nước.

Chiều dài: 1.230m.
Tải trọng: H30.
Phân tải: cầu chia làm bốn làn xe chạy hai chiều, ở giữa có phần cánh gà mỗi bên rộng 5 m. Phía ngoài cùng có làn đường dành cho xe máy rộng 1,5 m.
Đơn vị thiết kế: Viện thiết kế giao thông (nay là Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải TEDI).
Đơn vị xây dựng: Liên hiệp các xí nghiệp giao thông khu vực 1 và xí nghiệp liên hợp xây dựng cầu Thăng Long.

Chú thích

Xem thêm
 Vụ án cầu Chương Dương
 Cầu Long Biên

Liên kết ngoài
 

Chương Dương
Cầu qua sông Hồng
Quốc lộ 1
Chợ nổi

Chợ nổi là một loại hình chợ thường xuất hiện tại vùng sông nước được coi là tuyến giao thông chính. Nơi cả người bán và người mua đều dùng ghe/thuyền làm phương tiện vận tải và di chuyển. Địa điểm có chợ nổi thường tại các khúc sông không rộng quá mà cũng không hẹp quá. Khúc sông phải tương đối rộng, không cạn quá mà cũng không sâu quá. Nếu sông sâu quá, lớn quá thì không thể neo đậu ghe, xuồng một cách dễ dàng và rất nguy hiểm.

Theo quốc gia

Campuchia

Ở Campuchia cũng có các chợ nổi họp dọc theo sông Mekong và bên bờ Hồ Tonlé Sap.

Thái Lan
Ở Thái Lan có nhiều chợ nổi nổi tiếng.
 Chợ nổi Taling Chan (Bangkok)
 Chợ nổi Bang Phli (Samut Prakan)
 Chợ nổi Damnoen Saduak (Ratchaburi)
 Chợ nổi Amphawa (Samut Songkhram)
 Chợ nổi Bang Khu Wiang (Nonthaburi)
 Chợ nổi Tha Kha (Samut Songkhram)

Việt Nam

Ở Việt Nam chợ nổi thường họp ở miền Tây Nam Bộ. Chợ nổi là nét văn hóa đặc thù của vùng sông nước miền Tây. Chợ họp trên sông, giữa một vùng sông nước bao la là hàng trăm ghe, thuyền, xuồng của cư dân. Chợ họp cả ngày, nhưng thường nhộn nhịp nhất vào buổi sáng. Trên thuyền chất đầy hàng hóa, phổ biến là các loại trái cây. Nét riêng của các thuyền là trên mỗi thuyền có một vài cây sào, trên đó treo lủng lẳng các loại sản phẩm mà mình có bán. Cho nên khách hàng chỉ cần nhìn vào cây sào đó là có thể biết trên thuyền, ghe đó có thứ mình cần hay không.

Ghi chú

Sông
Chợ
Tỷ phú

Tỷ phú là người có giá trị ròng ít nhất một tỷ (1.000.000.000, tức là một nghìn triệu) đơn vị tiền tệ nhất định, thường là các loại tiền tệ chính như đô la Mỹ, đồng euro hoặc bảng Anh. Tạp chí kinh doanh của Mỹ Forbes đưa ra danh sách toàn cầu về các tỷ phú đô la Mỹ được biết đến hàng năm và cập nhật phiên bản Internet của danh sách này theo thời gian thực. Ông trùm dầu mỏ người Mỹ John D. Rockefeller đã trở thành tỷ phú đô la Mỹ được xác nhận đầu tiên trên thế giới vào năm 1916, và vẫn giữ danh hiệu cá nhân giàu thứ hai trong lịch sử.

, có hơn 2.200 tỷ phú đô la Mỹ trên toàn thế giới, với tổng tài sản hơn , tăng lên từ  năm 2017. Theo một báo cáo năm 2017 của Oxfam, 8 tỷ phú giàu nhất hàng đầu sở hữu khối tài sản tổng hợp bằng "một nửa nhân loại".

Các tỷ phú đô la Mỹ hiện tại

Theo báo cáo  Báo cáo tỷ phú UBS / PwC 2019  được công bố vào tháng 11 năm 2019, hiện có 2.101 tỷ phú đô la Mỹ trên toàn thế giới, đến từ 66 quốc gia, với tổng giá trị tài sản ròng là 8,5 nghìn tỷ đô la. Phần lớn tỷ phú là nam giới, chỉ có ít hơn 11% (197 trên 1.826 người) trong danh sách năm 2015 là nữ tỷ phú.

Hoa Kỳ có số lượng tỷ phú lớn nhất so với bất kỳ quốc gia nào, với 536 , trong khi Trung Quốc, Ấn Độ và Nga lần lượt là quê hương của 213, 90 và 88 tỷ phú. , chỉ có 46 tỷ phú là ở độ tuổi dưới 40, trong khi danh sách các tỷ phú chỉ có ở Mỹ, tính đến năm 2010, có độ tuổi trung bình là 66.

Năm 2019, hiện có kỷ lục 607 tỷ phú ở Hoa Kỳ, bao gồm 14 trong số 20 người giàu nhất thế giới. Jeff Bezos một lần nữa đứng số 1 thế giới, tiếp theo là Bernard Arnault và gia đình, và Bill Gates ở vị trí thứ 3.

Xem thêm
Danh sách tỷ phú
Danh sách tỷ phú (2007)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Kinh doanh
Giàu có

de:Millionär#Milliardäre
Bộ Hoa tím

Bộ Hoa tím (Violales) là một danh pháp để chỉ một bộ thực vật có hoa. Tên gọi này được sử dụng trong một số hệ thống phân loại thực vật, mặc dù tên gọi Parietales là phổ biến hơn cho các loại thực vật trong nhóm này. Trong phiên bản năm 1981 của hệ thống Cronquist nó là một bộ thuộc phân lớp Dilleniidae với định nghĩa như sau:
 Bộ Violales
 Họ Achariaceae → bộ Malpighiales
 họ Ancistrocladaceae → bộ Caryophyllales
 họ Begoniaceae → bộ Cucurbitales
 họ Bixaceae → bộ Malvales
 họ Caricaceae → bộ Brassicales
 họ Cistaceae → bộ Malvales
 họ Cochlospermaceae → bộ Malvales (có thể đưa vào trong họ Bixaceae)
 họ Cucurbitaceae → bộ Cucurbitales
 họ Datiscaceae → bộ Cucurbitales
 họ Dioncophyllaceae → bộ Caryophyllales
 họ Flacourtiaceae → đưa vào họ Salicaceae, trong bộ Malpighiales
 họ Fouquieriaceae → bộ Ericales
 họ Frankeniaceae → bộ Caryophyllales
 họ Hoplestigmataceae → vị trí không chắc chắn
 họ Huaceae → nhánh Hoa hồng thực thụ I (eurosids I)
 họ Lacistemataceae → bộ Malpighiales
 họ Loasaceae → bộ Cornales
 họ Malesherbiaceae → bộ Malpighiales (có thể đưa vào trong họ Passifloraceae)
 họ Muntingiaceae → bộ Malvales
 họ Neumanniaceae → ?
 họ Oceanopapaveraceae → ?
 họ Passifloraceae → bộ Malpighiales
 họ Peridiscaceae → bộ Malpighiales
 họ Plagiopteraceae → nằm trong họ Celastraceae, thuộc bộ Celastrales
 họ Scyphostegiaceae → nằm trong họ Salicaceae, thuộc bộ Malpighiales
 họ Stachyuraceae → bộ Crossosomatales
 họ Tamaricaceae → bộ Caryophyllales
 họ Tetramelaceae → bộ Cucurbitales
 họ Turneraceae → bộ Malpighiales (có thể đưa vào trong họ Passifloraceae)
 họ Violaceae → bộ Malpighiales

Tham khảo

Danh pháp thực vật học
Hồng ngọc mai

Hồng ngọc mai (tên khoa học: Malpighia glabra) là loài cây bụi hay cây thân gỗ nhỏ có quả thuộc họ Sơ ri (Malpighiaceae), phân bố tự nhiên chủ yếu ở các vùng thuộc Tây Bán cầu và cả ở Việt Nam. Cây thường được chủ yếu để làm cảnh, làm thức ăn cho động vật, thuốc chữa bệnh và thực phẩm.

Đặc điểm 
Cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ, cao 1–6 m. Lá thường xanh, lá mọc đối, lá hình elip hoặc hình trứng, gân lá hình lông chim, đỉnh thường nhọn, mép lá nguyên, cuống lá ngắn. Hoa: 5 cánh hoa màu hồng, nhăn nheo. Quả màu đỏ tươi, có vị chua chua, chứa rất nhiều vitamin C, hình tròn.

Mặc dù quả tương tự như quả anh đào, nhưng loài cây này không có quan hệ họ hàng gì với anh đào (chi Prunus). Cây thường bị nhầm lẫn với sơ ri trồng trọt Malpighia emarginata.

Từ nguyên 
Từ glabra bắt nguồn từ tiếng Latin nghĩa là "không lông", "nhẵn lông"

Chú thích

Liên kết ngoài

 
 

G
Quả
Thực vật được mô tả năm 1753
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Thực vật Aruba
Thực vật Belize
Thực vật Colombia
Thực vật Costa Rica
Thực vật Cuba
Thực vật Ecuador
Thực vật El Salvador
Thực vật Guatemala
Thực vật Haiti
Thực vật Honduras
Thực vật Jamaica
Thực vật quần đảo Leeward
Thực vật Nicaragua
Thực vật Panamá
Thực vật Puerto Rico
Thực vật Texas
Thực vật Trinidad và Tobago
Thực vật Venezuela
Thực vật Việt Nam
Thám tử

Thám tử là người chuyên điều tra các vụ việc. Thám tử có thể là một thành viên của lực lượng cảnh sát hoặc là một người hoạt động độc lập hay còn gọi là thám tử tư.

Tại một số nước như Hoa Kỳ, Canada... thám tử thông thường là thành viên cảnh sát. Họ là những nhân viên cảnh sát mặc thường phục chuyên điều tra các vụ án.

Tại Anh thám tử thường điều tra các tội phạm hình sự.
Ở Việt Nam cho đến nay chưa có văn bản pháp luật nào quy định về thám tử và hoạt động thám tử nhưng do nhu cầu thực tế mà dịch vụ này phát triển khá mạnh do nhu cầu của cá nhân, doanh nghiệp.

Thám tử trong văn học 
Điển hình là loạt truyện Sherlock Holmes Huyền Thoại của nhà văn Sir Arthur Conan Doyle hay loạt truyện Thám tử lừng danh Conan hiện đại của Aoyama Gōshō.

Thám tử và công việc của họ

Nghề thám tử 
Chính do đặc thù công việc, nên rất nhiều người, nhất là thanh niên muốn trở thành thám tử.

Để trở thành thám tử thực thụ, tại Mỹ thì người đó phải phục vụ trong ngành cảnh sát như là một nhân viên mặc đồng phục từ 1 đến 5 năm. Tại Anh, họ phải phục vụ trong ngành cảnh sát ít nhất 2 năm và phải được qua đào tạo kĩ càng

Công việc chính 
Phạm vi vụ việc điều tra của thám tử thường rộng hơn của nhân viên cảnh sát bình thường. Những tội danh chính mà thám tử được điều tra:
 Giết người
 Cướp
 Tội phạm có tổ chức
 Lừa đảo
 Trộm
 Tội phạm công nghệ cao
 Xâm hại tình dục
 Ma túy
 Theo dõi chồng, vợ ngoại tình
 Xác minh nhân thân lý lịch
 Quản lý giáo dục con em
 Tìm người bỏ nhà ra đi
 Ngược đãi trẻ em
 Khủng bố
 Đánh bom
 Thu thập thông tin
 Hacker
 Tìm đồ bị mất

Xem thêm
 Thám tử tư
 Cảnh sát
 Gián điệp
 Truyện trinh thám

Tham khảo

Liên kết ngoài

*
Điều tra tội phạm
Thực thi pháp luật
Delaware

Delaware (phát âm là Đe-la-ve) là tiểu bang thuộc miền Trung Đại Tây Dương của Hoa Kỳ. Nó là một trong 13 tiểu bang đầu tiên của Mỹ và được gọi là "Tiểu bang Thứ nhất" vì nó là tiểu bang đầu tiên phê chuẩn Hiến pháp Hoa Kỳ.

Địa lý
Delaware là tiểu bang nhỏ thứ hai của Hoa Kỳ. Nó giáp với Pennsylvania về phía bắc; với sông Delaware và Đại Tây Dương về phía đông; và với Maryland về phía tây và nam. Một số phần nhỏ của Delaware nằm vào bên xa, tức là bên đông, của cửa sông Delaware; và những mảnh đất này có biên giới trên đất với New Jersey. Cùng với các quận Bờ biển Đông của Maryland và hai quận của Virginia, tiểu bang Delaware là một phần của bán đảo Delmarva, một đơn vị địa lý kéo dài xuống bờ biển Trung Đại Tây Dương.

Biên giới bắc của tiểu bang được định một cách bất thường. Phần nhiều của biên giới giữa Delaware và Pennsylvania được định rõ là một đường cung xa vòm của trụ sở tòa án tại New Castle cách 19 kilômét (12 dặm); và được gọi là Đường vuông 12 dặm. Đây là biên giới hành chính duy nhất trong nước Mỹ là đường cung thật. Biên giới này kéo tới điểm nước thấp nhất của bờ biển New Jersey, nó chạy tiếp xuống bờ biển đến đường cung về miền nam; sau đó biên giới này chạy tiếp theo kiểu thường hơn qua lòng sông chính (Thalweg) của cửa sông Delaware. Một phần của đường cung này vào Maryland về phía tây, và phía tây của biên giới tiếp tuyến với đường cung này và chạy hơi về phía đông. Miền nêm, cái miếng đất giữa đường cung và biên giới Maryland bị tranh cãi đến năm 1921, lúc đó lời tuyên bố quyền đất của Delaware được xác nhận.

Các thành phố quan trọng
Wilmington là thành phố lớn nhất và trung tâm kinh tế của tiểu bang này. Nó nằm gần Philadelphia và Baltimore nên có thể lái xe đến hai thành phố đó. Các vùng Delaware đang được mở mang rất nhiều, nhất là Dover và các khu nghỉ mát bên cạnh bờ biển.

Dân số đến năm 2000.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Delaware.com – trang chủ của chính phủ tiểu bang
 The Delaware DataMIL  – dữ liệu bản đồ tiểu bang
 Dự đoán dân số Delaware 

Tiểu bang Hoa Kỳ
Trung-Đại Tây Dương
Đông Bắc Hoa Kỳ
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 1787
Hoa Kỳ năm 1787
Cây gạo

Bài này nói về một loài cây, gạo còn có nghĩa là sản phẩm thu được từ hạt cây lúa sau khi bỏ vỏ, xem bài Gạo.

Cây gạo, bông gạo (danh pháp hai phần: Bombax ceiba), tương tự như các loài cây khác trong chi Bombax, còn có tên gọi khác là mộc miên, hoặc hồng miên và người Tây Nguyên gọi là cây Pơ-lang. Trong một số hệ thống phân loại cũ, người ta đưa nó vào họ Gạo (Bombacaceae).

Đây là loài cây ở vùng nhiệt đới với thân cây cao và thẳng với lá rụng vào mùa đông. Các hoa đỏ với 5 cánh hoa mọc vào mùa xuân (tháng 3 hoặc tháng 4) trước khi cây ra lá non. Quả nhỏ chứa các sợi tương tự như sợi bông. Thân cây có các gai để ngăn cản sự tấn công của động vật. Mặc dù bề ngoài thì thân cây có vẻ tốt cho mục đích khai thác gỗ, nhưng gỗ của nó quá mềm để có thể sử dụng vào những việc như vậy.

Loài cây này có lẽ có nguồn gốc ở Ấn Độ nhưng hiện nay nó được trồng rộng rãi ở các bang của Malaysia, Indonesia, miền nam Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan và Việt Nam. Theo ghi chép trong lịch sử Trung Quốc thì vua Nam Việt là Triệu Đà (趙佗) đã tặng một cây cho vua của nhà Hán vào thế kỷ 2 TCN.

Các sợi bông của nó cũng được dùng nhồi vào gối hay nệm cũng như làm lớp cách nhiệt lót áo lạnh. Tuy nhiên vì bông cây gạo không dài sợi nên không thể kéo sợi và dệt như bông vải được.

Hoa gạo được dùng trong một số loại trà thuốc Trung Hoa.

Tại Quảng Đông (Trung Quốc), cây này gọi là 木綿 - mộc miên (cây bông thân gỗ), hay 紅綿 - hồng miên (bông đỏ). Nó còn được gọi là 英雄樹 - anh hùng thụ (cây anh hùng) do có thân cao và thẳng.

Hoa của loài cây này là hoa biểu trưng cho Quảng Châu, Cao Hùng (Đài Loan), Nam Định (Việt Nam).

Thành ngữ
Trong tiếng Việt có thành ngữ liên quan đến cây gạo: "Thần cây đa, ma cây gạo, cáo cây đề" hay "Cây gạo có ma, cây đa có thần" nhắc đến phép siêu nhiên gắn bó với ba loại cây này trong tâm thức văn hóa Việt.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 
 

C
M
Rau ăn hoa
Thực vật được mô tả năm 1753
Văn hóa Lưỡng Quảng
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Cột sắt Delhi

Cột sắt Delhi là một cây cột sắt được đúc vào thế kỷ thứ 5, do Kumara Gupta I thuộc triều Gupta, cai trị bắc Ấn Độ trong giai đoạn 320-540, dựng lên. Ban đầu cột này là một phần thuộc đền Muttra, với thần tượng Garuda trên đỉnh. Tuy nhiên sau khi ngôi đền Hindu này bị Qutb-ud-din Aybak phá huỷ để xây dựng Qutub Minar và đền thờ Hồi giáo Quwwat-ul-Islam, nó là phần duy nhất còn sót lại. Qutub được xây dựng xung quanh cột.

Cột có những dòng chữ cho thấy nó đã được dựng lên làm cột cờ để bày tỏ lòng thành kính tới vị thần Vishnu của đạo Hindu, và tưởng nhớ vị vua Gupta là Chandragupta II (375-413). Được làm từ 98% sắt rèn không hoàn toàn tinh khiết, nó cao 7.21 m và có đường kính 0.41 m. Cột này là minh chứng cho kỹ năng tinh xảo của thợ rèn Ấn Độ cổ xưa trong xử lý thành phần và gia công thép. Nó đã lôi cuốn sự chú ý của các nhà khảo cổ học và nhà luyện kim bởi vì nó đã chống chịu được rỉ sét trong 1600 năm, dù điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Một hàng rào đã được dựng lên quanh cột để ngăn người dân theo tín ngưỡng truyền thống tới đứng dựa vào cột vòng tay ra phía sau ôm lấy nó để lấy hên.

Các phân tích khoa học 

Các nhà luyện kim ở Kanpur IIT cho rằng, và họ cũng đã khám phá ra hợp chất này, một lớp mỏng "misawite", một hỗn hợp gồm sắt, oxy, và hydro, đã bảo vệ cột sắt không bị gỉ. Lớp bảo vệ đã hình thành trong ba năm kể từ khi cột được dựng lên và từ đó ngày càng trở nên dày thêm. Theo R. Balasubramaniam của IIT, sau 1600 năm, lớp này chỉ tăng thêm một phần hai mươi milimét.

Trong một báo cáo trên tờ Current Science, Balasubramaniam nói lớp bảo vệ được hình thành nhờ xúc tác với sự hiện diện của một khối lượng lớn phospho trong sắt — lượng phospho này lớn hơn 1% so với chưa tới 0.05% trong thép hiện nay. Lượng phospho nhiều là kết quả của quá trình xử lý thép đặc biệt và duy nhất do người Ấn Độ cổ thực hiện, họ biến quặng sắt thành thép bằng cách vùi nó trong than. Những lò luyện kim ngày nay dùng đá vôi thay cho than, chế tạo ra xỉ nóng chảy và gang sau này biến thành thép. Trong quá trình xử lý hiện đại đa phần phospho bị xỉ lấy đi.

Tuyên bố rằng cột sắt là "một minh chứng sống cho trình độ tinh xảo của những nhà luyện kim Ấn Độ cổ", Balasubramaniam nói rằng "lược đồ động lực" (kinetic scheme) mà nhóm ông phát triển để dự đoán sự tăng thêm của lớp bảo vệ có thể hữu ích để làm mô hình tính toán quá trình rỉ sét trong thời gian dài của các container chứa chất thải hạt nhân.

Một lý thuyết khác cho rằng lý do cột có thể chống lại được rỉ sét vì độ dày của nó, cho phép Mặt Trời hun nóng cột trong thời gian ban ngày tới mức đủ để làm bay hơi hơi nước hay sương trên bề mặt. Nhiệt tích luỹ được cũng giữ cho bề mặt cột khô vào ban đêm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vì sao trụ sắt Delhi không gỉ?
Bí ẩn trụ sắt không gỉ

Bí ẩn công nghệ
Di sản thế giới tại Ấn Độ
Công trình xây dựng Ấn Độ
Delhi
Sắt
Wikitravel

Wikitravel là dự án để xây dựng bộ hướng dẫn du lịch đầy đủ, cập nhật, và xác thực có nội dung mã nguồn mở. Tuy nó sử dụng mô hình wiki để xây dựng sách hướng dẫn này và cung cấp nó trên World Wide Web, nhưng dự án cũng có mục đích in ra bộ hướng dẫn này trên giấy. Wikitravel được xây dựng bởi các Wikitraveller cộng tác từ khắp mọi nơi. Những bài viết có thể nói về những địa danh lớn như lục địa hay nhỏ bé như khu phố. Các bài này được xếp theo cỡ, bằng cách định rõ là địa danh của một bài "nằm trong" nơi lớn hơn của bài khác.

Năm 2006, sau khi Internet Brands mua Wikitravel, một số thành viên cộng đồng tách ra thành dự án Wikivoyage. Wikivoyage hiện đã được hợp nhất vào Wikimedia Foundation như một dự án "anh em" với Wikipedia.

Lịch sử
Wikitravel được bắt đầu vào tháng 7 năm 2003 với mục đích giống của Wikipedia. Tương tự Wikipedia, dự án này cũng sử dụng phần mềm MediaWiki. Tuy nhiên, Wikitravel không trực thuộc Quỹ Hỗ trợ Wikimedia, và lúc đó khác với Wikipedia ở giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự thay vì Giấy phép Văn bản Tự do GNU. Giấy phép này để cho cá nhân, hãng du lịch, v.v. có thể xuất bản dễ dàng và miễn phí nội dung của trang riêng. Tuy Wikipedia và Wikitravel là nơi tham khảo nội dung mở, do hai dự án này sử dụng giấy phép không hợp nhau, nên không có thể sao chép nội dung giữa hai dự án. Các mục đích khác của Wikitravel cũng dẫn đến quy định và hướng dẫn khác về nội dung.

Ngày 20 tháng 4 năm 2006, Wikitravel tuyên bố rằng họ và World66 bị mua bởi Internet Brands. Wikitravel sẽ tiếp tục chuyên môn về hướng dẫn cộng tác và khách quan, còn World66 sẽ chuyên môn hơn về kinh nghiệm và ý kiến cá nhân.

Ngày 23 tháng 12 năm 2005, Wikitravel nói chung đạt đến cột mốc 10.000 hướng dẫn; ngày 11 tháng 6 năm 2006, Wikitravel tiếng Anh đạt 10.000 hướng dẫn sau khi một trang về Loveland, Ohio được tạo ra.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang Chính Wikitravel tiếng Anh – chín phiên bản ngôn ngữ khác được liên kết ở đấy

Du lịch
Wiki
Web 2.0
Website Mỹ
Khởi đầu năm 2003 ở Hoa Kỳ
Chia sẻ ảnh
Website MediaWiki
Cộng đồng wiki
Pidgin (phần mềm)

Pidgin là chương trình nhắn tin nhanh (IM) hỗ trợ đa hệ điều hành có thể hoạt động với nhiều giao thức gửi và nhận tin khác nhau. Trước đây Pidgin có tên Gaim từ sau version 2.0 Gaim chính thức đổi tên thành pidgin, cũng như Gaim, pidgin là phần mềm tự do, sử dụng giấy phép GNU General Public License.

Tính năng 
 Hỗ trợ nhiều hệ điều hành. Bao gồm hầu hết các họ Unix (linux, MacOS, BSD) cùng window
 Hỗ trợ nhiều giao thức gửi nhắn tin (19 giao thức nếu cài thêm plug-in).
 Hỗ trợ quản lý nhiều tài khoản.
 Cửa sổ gửi/nhận tin nhắn hỗ trợ tab.
 Lưu các tin nhắn đã gửi/nhận.
 Gom chung nhiều bạn chat vào cùng một tên.
 Kiểm tra chính tả tin nhắn.
 Hỗ trợ NSS - một phương pháp mã hóa thông tin, nhằm bảo mật cho tin nhắn.
 Hỗ trợ việc cài thêm plug-in để tăng tính năng cho phần mềm.

Các giao thức hỗ trợ 
Phiên bản Gaim 1.5 hỗ trợ các giao thức:
 .NET Messenger Service (còn gọi MSN Messenger, chỉ hỗ trợ một phần, không ổn định, đến pidgin đã được cải tiến đáng kể)
 OSCAR (AIM/ICQ)
 Jabber (XMPP)
 Gadu-Gadu
 Internet Relay Chat
 Novell GroupWise
 OpenNAP
 SILC
 Yahoo! Messenger
 Zephyr
Pidgin 2.0.0 hỗ trợ thêm:
 Lotus Sametime (trước đây phải cài thêm plug-ins: gaim-meanwhile  plugin)
 Session Initiation Protocol (SIP) (hiện thời chỉ hỗ trợ chat)
Hỗ trợ thông qua plugins:
 DirectNet
 IMPS, plugin cung cấp tại Smart VAS
 Tlen.pl, plugin cung cấp tại SourceForge
 Xfire, plugin cung cấp tại gfire 
 RVP, plugin cung cấp tại Fabien Carrion

Đổi tên 
Ban đầu Gaim có tên GTK+ AOL Instant Messenger. Do bị áp lực từ công ty AOL, nhóm lập trình đã đổi tên thành gaim. Khi phần mềm nhắn tin AOL Instant Messenger trở nên nổi tiếng, ba chữ "AIM" thành thương hiệu của AOL và họ buộc gaim phải đổi tên. Cuộc đấu pháp lý kéo dài, nhóm lập trình của Pidgin cố giữ mọi chuyện chỉ "lưu hành nội bộ", không thông báo trên trang web.

Đến ngày 6 Tháng 4, 2007, Nhóm lập trình mới thông báo kết quả dàn xếp của họ với AOL, theo đó gaim và nhiều thành phần khác phải đổi tên. Gaim trở thành Pidgin, liggaim trở thành libpurple, gaim-text trở thành finch.

Chú thích

Liên kết ngoài 

 Trang chủ của Pidgin (tiếng Anh)

Trình nhắn tin nhanh
AIM
IRC
Jabber
SourceForge
Phần mềm cho Linux
Phần mềm cho macOS
Phần mềm cho Windows
Phần mềm nguồn mở
Chi Bông gòn

Chi Bông gòn (danh pháp khoa học: Ceiba) là tên gọi để chỉ một chi với một vài loài cây thân gỗ lớn trong một số khu vực nhiệt đới, bao gồm México, Trung và Nam Mỹ, Bahamas, Caribe, Tây Phi và Đông Nam Á. Một số loài có thể cao tới 70 mét hoặc hơn thế, với thân cây thẳng, nói chung ít tạo cành nhánh, tán lá lớn, trải rộng và các rễ "gia cố" có thể cao hơn chiều cao của một người lớn đứng thẳng. Loài được biết đến và trồng nhiều nhất là cây bông gòn (Ceiba pentandra).

Quan điểm của các nhà thực vật học gần đây là đưa chi Chorisia vào trong chi Ceiba, sẽ làm tăng số lượng loài được chấp nhận từ 10 lên tới 20 hoặc nhiều hơn và đặt toàn bộ chi mới trong họ Cẩm quỳ.

Các loài thuộc chi Ceiba bị ấu trùng của một số loài thuộc bộ Cánh vẩy (Lepidoptera) phá hoại, như Bucculatrix ceibae chỉ phá hoại chi này.

Loài cây thuộc chi này có lẽ là cây trung tâm trong thần thoại Maya, trong đó người ta cho rằng ngọn của nó cao tới tận trời và nó là trụ chống đỡ bầu trời.

Ceiba không nên nhầm lẫn với tên gọi bản địa ceibo (Erythrina crista-galli, tên Việt: vông kê), một loại cây mà hoa của nó là quốc hoa của Argentina, Uruguay và Guatemala.

Danh sách loài

 Ceiba acuminata
 Ceiba allenii
 Ceiba anfractuosa
 Ceiba aesculifolia
 Ceiba boliviana
 Ceiba burchellii
 Ceiba caribaea
 Ceiba casearia
 Ceiba chodatii
 Ceiba crispiflora
 Ceiba erianthos
 Ceiba fiebrigii
 Ceiba glaziovii
 Ceiba glaziovii var. glabriflora
 Ceiba grandiflora
 Ceiba guineensis
 Ceiba incana
 Ceiba insignis
 Ceiba integrifolia
 Ceiba jaibana
 Ceiba jasminiflora
 Ceiba jasminodora
 Ceiba mandoni
 Ceiba microphylla
 Ceiba mythica
 Ceiba occidentalis
 Ceiba pallida
 Ceiba parvifolia
 Ceiba pentandra - Bông gạo
 Ceiba pentandra var. caribaea
 Ceiba petandra
 Ceiba phaeosantha
 Ceiba pubiflora
 Ceiba pubiflora var. genuina
 Ceiba pubiflora var. glabriflora
 Ceiba rivieri
 Ceiba rosea
 Ceiba salmonea
 Ceiba samauma
 Ceiba schottii
 Ceiba sipolisii
 Ceiba soluta
 Ceiba speciosa
 Ceiba thonningii
 Ceiba tomentosa
 Ceiba trischistandra
 Ceiba tunariensis
 Ceiba ventricosa

Xem thêm 

 Cây linh thiêng của người Maya

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

 
 Thư viện ảnh các loài thuộc chi Ceiba
 Thông tin và ảnh về chi Ceiba 

Thực vật Trung Mỹ
Ceiba

Ceiba trong tiếng Việt có thể là:
Tên gọi các địa danh:
Ceiba, Puerto Rico
La Ceiba, Honduras
Danh pháp khoa học của một chi thực vật thuộc họ Cẩm quỳ là chi Bông gòn.
 Tên gọi của tạp chí Ceiba, một tạp chí về thực vật lấy theo tên gọi khoa học của chi Bông gòn.

Trang định hướng địa danh
Bông gòn

Bông gòn (danh pháp hai phần: Ceiba pentandra) là một loài cây nhiệt đới thuộc bộ Cẩm quỳ (Malvales) và họ Cẩm quỳ nghĩa rộng, trước đây được tách ra trong họ riêng gọi là họ Gạo (Bombacaceae), có nguồn gốc ở México, Trung Mỹ, Caribe, miền bắc Nam Mỹ và khu vực nhiệt đới miền tây châu Phi (phân loài Ceiba pentandra guineensis). Từ này còn được sử dụng để chỉ sợi thu được từ quả của nó. Nó có lẽ là loại cây linh thiêng trong thần thoại Maya. Nó còn có tên gọi là cây bông Java, bông gòn Java hay cây bông lụa.

Miêu tả

Loài cây này cao tới 60–70 mét; thân cây to lớn (đường kính tới 3 m) với các rễ phụ gia cố thêm. Thân cây và các cành lớn có nhiều gai lớn và cứng. Lá phức chứa 5–9 lá chét, mỗi lá chét dài tới 20 cm và tương tự như lá cọ (lá dạng chân vịt). Cây trưởng thành sinh ra khoảng vài trăm quả dài khoảng 15 cm mỗi quả. Quả có hạt được bao bọc trong các sợi bông mịn là hỗn hợp của linhin và xenluloza.

Thu hoạch
Quá trình thu hoạch và tách sợi là một thủ công tốn nhiều công sức. Sợi bông gòn nhẹ, có đàn hồi, nổi trên nước. Vì không thấm nước, sợi bông gòn rất dễ cháy. Sợi bông gòn không thể xe thành chỉ được nên thông dụng chỉ dùng làm chất nhồi cho các loại nệm, gối, bàn ghế, đồ chơi trẻ em và các lớp cách âm, cách nhiệt. Sợi bông gòn xưa kia cũng được chuộng dùng trong các loại áo bông, chăn bông nhưng ngày nay vật liệu này thường được thay thế bằng sợi tổng hợp nhân tạo.

Hạt bông gòn chứa chất dầu có thể sử dụng nấu xà phòng và làm phân bón.

Ở châu Á, nhất là Java canh tác và thu hoạch cây bông gòn được thực hiện quy mô. Ngoài ra một số địa phương khác ở Indonesia, Malaysia, Philipin và Nam Mỹ cũng trồng bông gòn.

Một loại sợi tương tự của cây Bombax malabarica gọi là cây bông lụa Ấn Độ (hay cây bông gòn Ấn Độ) có màu sẫm hơn sợi bông gạo. Trọng lượng cũng nặng hơn nên không được ưa chuộng bằng.

Văn hóa
Loài cây này là "quốc thụ" của Puerto Rico, Guatemala, Guinea xích đạo. Nó cũng xuất hiện trên phù hiệu áo giáp và quốc kỳ của Guinea xích đạo.

Cây bông gòn cũng là một trong các chủ đề chính trong truyện The Great Kapok Tree của Lynne Cherry.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 Cây gòn trên SVRVN
Hoa trong nhạc: hoa gạo

P
Thực vật México
Thực vật Trinidad và Tobago
Thực vật Puerto Rico
Thực vật Guyana
Thực vật Indonesia
Thực vật Caribe
Thực vật Brasil
Cây sợi
Thực vật Trung Mỹ
Cây trồng bắt nguồn từ châu Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1791
Cây Suriname
Tháp Khương Mỹ

Tháp Khương Mỹ là di tích văn hóa Chăm pa còn sót lại thuộc thôn Khương Mỹ, xã Tam Xuân, thành phố Đà Nẵng. Khu tháp nằm cách Quốc lộ 1 (đoạn đường tránh Tam Kỳ) khoảng 200 m về phía tây theo hướng từ Tam Kỳ vào.

Tổng quan 
Nhóm tháp Khương Mỹ gồm 3 công trình kiến trúc xếp thành hàng ngang theo trục Bắc-Nam. Đây là kiểu tháp Champa truyền thống với mặt bằng gần vuông, cửa ra vào ở hướng đông, mái tháp gồm 3 tầng, tầng trên là hình ảnh thu nhỏ của tầng dưới, trên cùng có chóp tháp bằng sa thạch. Mỗi tháp có một cửa ra vào và 5 cửa giả. Vòm cuốn trên các cửa uốn hình vòng cung, trang trí hoa văn thảo mộc cách điệu, đầu lá uốn cong xoắn xuýt, lá xếp thành nhiều tầng, thu nhỏ dần lên trên, phần đỉnh của mỗi vòm cuốn là một tổ hợp cành lá uốn thành hình lá đề. Trên mỗi mặt tường có 5 trụ ốp tường trang trí hoa văn thảo mộc cuộn thành những chữ S nối tiếp nhau, xen kẽ với các mảng tường trang trí hình thoi nối tiếp nhau từ chân đến đỉnh tường.

Kiến trúc 
Nhóm Khương Mỹ gồm có 3 tháp, cửa ra vào ở hướng Đông, là kiểu tháp Champa truyền thống với mặt bằng gần vuông, mái tháp gồm 3 tầng, tầng trên là hình ảnh thu nhỏ của tầng dưới, trên cùng có chóp tháp bằng sa thạch.

Điêu khắc 
Tại Khương Mỹ, vào năm 1918, các nhà khảo cổ người Pháp đã tìm thấy một thành bậc cấp bằng sa thạch có chạm cảnh hai người đang đấu vật, trong đó gương mặt của người ở bên phải rất dữ tợn, miệng có răng nanh; một số nhà nghiên cứu cho rằng đây là trích đoạn cảnh chiến đấu của Rama và quỷ vương Ravana trong trường ca Ramayana.
 
Được sự cho phép của Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch, đầu tháng 7 - 2007, Trung tâm Bảo tồn Di Tích tỉnh Quảng Nam đã phối hợp với khoa Sử Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn Hà Nội tiến hành khai quật phát lộ chân tháp Khương Mỹ để chuẩn bị cho việc tu bổ di tích.

Do tìm thấy nhiều tác phẩm điêu khắc mang tính chất Vishnu giáo, lại vắng bóng Siva và Brahma, nên một số nhà nghiên cứu cho rằng Khương Mỹ là một khu đền thờ thần Vishnu. Tuy một số lượng tác phẩm điêu khắc ở Khương Mỹ không nhiều, nhưng chúng thể hiện được sự chuyển tiếp từ những nét mạng mẽ, dữ dội của phong cách Đồng Dương sang những nét nhẹ nhàng, trang nhã của phong cách Trà Kiệu, do đó các nhà nghiên cứu đã xếp chúng vào phong cách riêng: Phong cách Khương Mỹ - đầu thế kỷ X.

Tham khảo
Tháp cổ Chăm Pa, huyền thoại và sự thật - Nhà xuất bản Trẻ 1996, Ngô Văn Doanh

Xem thêm
Phong cách nghệ thuật các tháp Chăm
Danh sách đền tháp Chăm Pa
Tháp Chăm

Chú thích

Tham khảo
 

T
T
K
Amaravati (Chăm Pa)
Giải bóng đá A1 toàn quốc 1980

Giải bóng đá A1 toàn quốc 1980 là giải bóng đá A1 toàn quốc lần đầu tiên được tổ chức sau ngày thống nhất đất nước, diễn ra từ ngày 3 tháng 2 đến ngày 1 tháng 5 năm 1980. 18 đội bóng đã tham dự giải đấu (8 đội từ giải Hồng Hà ở miền Bắc, 2 đội từ giải Trường Sơn ở miền Trung và 8 đội từ giải Cửu Long ở miền Nam), trừ câu lạc bộ Quân đội xin rút lui.

Thể thức 
Giải đấu bao gồm hai giai đoạn:

 Vòng bảng: 17 đội bóng được chia làm 3 bảng, thi đấu vòng tròn hai lượt. Đội đứng đầu mỗi bảng lọt vào vòng chung kết, đội xếp cuối bảng sẽ phải xuống hạng.
 Vòng chung kết: 3 đội đứng đầu từ ba bảng thi đấu vòng tròn một lượt, đội có nhiều điểm nhất là đội vô địch.

Vòng bảng

Bảng A

Bảng B

Bảng C

Vòng chung kết

Tham khảo

1980
Thể thao Việt Nam năm 1980
Bóng đá năm 1980
Giải bóng đá A1 toàn quốc 1981–82

Giải bóng đá A1 toàn quốc 1981–82 là mùa giải thứ hai của Giải bóng đá A1 toàn quốc, giải đấu bóng đá hạng cao nhất Việt Nam. Giải diễn ra từ ngày 8 tháng 3 năm 1981 đến ngày 4 tháng 4 năm 1982 với 17 đội bóng tham dự, trong đó có hai đội mới thăng hạng (Than Quảng Ninh, Công nhân Xây dựng Hà Nội) và Câu lạc bộ Quân đội (không tham gia mùa giải trước). Đội Công nghiệp Thực phẩm tham gia mùa giải này với tên mới Lương thực Thực phẩm. 17 đội được chia làm 2 bảng thi đấu vòng tròn hai lượt, đội đứng cuối bảng xuống hạng còn 3 đội đứng đầu mỗi bảng vào vòng chung kết đấu vòng tròn 1 lượt để chọn ra đội vô địch.

Thể thức 
Giải đấu bao gồm hai giai đoạn:

 Vòng bảng: 17 đội bóng được chia làm 2 bảng, thi đấu vòng tròn hai lượt. Ba đội đứng đầu mỗi bảng lọt vào vòng chung kết, đội xếp cuối bảng sẽ phải xuống hạng.
 Vòng chung kết: 6 đội đứng đầu từ hai bảng thi đấu vòng tròn một lượt, đội có nhiều điểm nhất là đội vô địch.

Vòng bảng
Vòng bảng đã diễn ra từ ngày 8 tháng 3 đến 25 tháng 10 năm 1981.

Bảng A

Bảng B

Vòng chung kết
Vòng chung kết đã diễn ra từ ngày 17 tháng 3 đến 4 tháng 4 năm 1982.

Tham khảo

1982
Thể thao Việt Nam năm 1982
Bóng đá năm 1982
Giải bóng đá A1 toàn quốc 1982–83

Giải bóng đá A1 toàn quốc 1982–83 là mùa giải thứ 3 của Giải bóng đá A1 toàn quốc, giải đấu bóng đá hạng cao nhất Việt Nam. Giải diễn ra từ ngày 19 tháng 12 năm 1982 đến ngày 1 tháng 5 năm 1983 với 17 đội bóng tham dự.

Thể thức 
Giải đấu bao gồm hai giai đoạn:

 Giai đoạn 1: 17 đội bóng được chia làm hai bảng, thi đấu vòng tròn hai lượt. Bốn đội đứng đầu mỗi bảng lọt vào giai đoạn 2, còn hai đội xếp cuối của hai bảng phải thi đấu trận play-off để tranh 1 suất trụ hạng.
 Giai đoạn 2: 8 đội vượt qua giai đoạn 1 được chia thành hai bảng 4 đội, thi đấu vòng tròn một lượt. Hai đội đứng đầu hai bảng sẽ thi đấu trong trận chung kết để tranh chức vô địch, hai đội nhì bảng sẽ tham dự trận tranh hạng ba.

Giai đoạn 1

Bảng A

Bảng xếp hạng

Kết quả thi đấu
(*) Công nghiệp Hà Nam Ninh thắng Quân Khu 3 với tỷ số 2-1 ở vòng 5 hoặc với tỷ số 1-0 ở vòng 12.

Bảng B

Bảng xếp hạng

Kết quả thi đấu

Giai đoạn 2

Bảng 1

Bảng 2

Tranh suất trụ hạng
Đội thua trong trận play-off xuống thi đấu tại giải A2 toàn quốc mùa sau.

Tranh hạng ba

Chung kết

Tham khảo

Xem thêm 
Lịch sử bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá vô địch quốc gia
Giải bóng đá Cúp Quốc gia
Siêu cúp bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia
Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia

Liên kết ngoài 

Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam
Liên đoàn Bóng đá Việt Nam
Thể thao - Việt Nam Net 

1983
Thể thao Việt Nam năm 1983
Bóng đá năm 1983
Giải bóng đá A1 toàn quốc 1984

Giải bóng đá A1 toàn quốc 1984 là mùa giải thứ 4 của Giải bóng đá A1 toàn quốc, giải đấu bóng đá hạng cao nhất Việt Nam. Giải diễn ra từ ngày 19 tháng 2 đến ngày 1 tháng 5 năm 1984 với 18 đội bóng tham dự.

Thể thức 
Giải đấu bao gồm hai giai đoạn:

 Giai đoạn 1: 18 đội bóng được chia làm 3 bảng 6 đội, thi đấu vòng tròn hai lượt chọn bốn đội dẫn đầu mỗi bảng vào giai đoạn 2 và ba đội xếp cuối 3 bảng vào vòng tranh suất trụ hạng.
 Giai đoạn 2: 12 đội vượt qua giai đoạn 1 tiếp tục được chia làm 2 bảng 6 đội, thi đấu vòng tròn một lượt chọn hai đội đứng đầu mỗi bảng vào bán kết. Hai đội thắng ở bán kết sẽ vào trận chung kết, hai đội thua thi đấu trận tranh hạng ba.

Giai đoạn 1

Bảng A

Bảng B

Bảng C

Giai đoạn 2

Nhóm 1 

(*) - Công nhân Xây dựng Hà Nội thắng trong loạt đá luân lưu 11m

Nhóm 2

Tranh suất trụ hạng
Ba đội xếp cuối ba bảng từ giai đoạn 1 sẽ thi đấu với nhau theo thể thức vòng tròn một lượt. Đội nhiều điểm nhất sẽ trụ hạng, hai đội còn lại xuống thi đấu tại giải A2.

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Tham khảo

Xem thêm 
Lịch sử bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá vô địch quốc gia
Giải bóng đá Cúp Quốc gia
Siêu cúp bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia
Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia

Liên kết ngoài 

Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam
Liên đoàn Bóng đá Việt Nam
Thể thao - Việt Nam Net 

1984
Thể thao Việt Nam năm 1984
Bóng đá năm 1984
Giải bóng đá A1 toàn quốc 1985

Giải bóng đá A1 toàn quốc 1985 là mùa giải thứ 5 của Giải bóng đá A1 toàn quốc, giải đấu bóng đá hạng cao nhất Việt Nam. Giải diễn ra từ ngày 10 tháng 2 đến ngày 9 tháng 6 năm 1985 với 18 đội bóng tham dự.

Thể thức 
Mùa giải lần này gồm hai giai đoạn:

 Giai đoạn 1: 18 đội bóng được chia làm ba bảng 6 đội, thi đấu vòng tròn hai lượt. Bốn đội dẫn đầu mỗi bảng lọt vào giai đoạn 2, các đội còn lại vào vòng tranh suất trụ hạng. Các trận hòa thứ tư trở đi của mỗi đội sẽ không được tính điểm.
 Giai đoạn 2: 12 đội vượt qua giai đoạn 1 được chia làm hai bảng 6 đội, thi đấu vòng tròn một lượt chọn hai đội đứng đầu mỗi bảng vào bán kết. Hai đội thắng ở bán kết sẽ vào chung kết, hai đội thua thi đấu trận tranh hạng ba. Tuy nhiên, sau giai đoạn 2, ban tổ chức giải đã thay đổi điều luật để chỉ chọn hai đội đứng đầu bảng A vào thẳng trận chung kết.

Giai đoạn 1

Bảng A 
<onlyinclude>

Bảng B 
<onlyinclude>

Bảng C 
<onlyinclude>

Giai đoạn 2
Trong giai đoạn thứ hai, hiệp phụ và loạt sút luân lưu sẽ được sử dụng để xác định đội thắng cuộc nếu cần thiết.

Do một số trận đấu ở bảng 2 bị đánh giá là "chưa nghiêm túc, chưa phản ánh đúng trình độ", ban tổ chức đã không chọn hai đội dẫn đầu bảng này vào thi đấu bán kết. Hai đội nhất, nhì bảng 1 được vào thẳng trận chung kết.

Bảng 1

Bảng 2

Tranh suất trụ hạng
Sáu đội bóng bị loại từ giai đoạn 1 thi đấu với nhau theo thể thức vòng tròn một lượt. Hai đội xếp cuối cùng sẽ xuống thi đấu tại giải A2 mùa giải kế tiếp.

Chung kết

Sự việc xoay quanh giải đấu 
Vấn nạn dàn xếp tỷ số đã diễn ra trong các trận đấu thuộc lượt cuối cùng của nhóm 2 giai đoạn 2.

Trước lượt trận cuối cùng, Câu lạc bộ Quân đội đã gần như nắm chắc một suất vào vòng bán kết, suất còn lại là cuộc cạnh tranh giữa Công an Hà Nội và Cảng Sài Gòn. Cảng Sài Gòn cần phải thắng Quân khu Thủ đô với cách biệt hai bàn để vào bán kết, trong khi Công an Hà Nội phải thắng Câu lạc bộ Quân đội ít nhất hai bàn, đồng thời Quân khu Thủ đô không được thua Cảng Sài Gòn quá một bàn. Trên thực tế, cả hai trận đấu (Câu lạc bộ Quân đội gặp Công an Hà Nội trên sân Thống Nhất và Cảng Sài Gòn gặp Quân khu Thủ đô trên sân Gò Đậu) đã diễn ra theo những diễn biến tiêu cực. Câu lạc bộ Quân đội đã để thua Công an Hà Nội đến 1–4 trong sự bất bình của khán giả trên sân, cùng lúc đó Quân khu Thủ đô thậm chí đã cố gắng đến lần thứ tư để đưa bóng vào lưới nhà mở tỷ số cho đối phương. Sau khi hai trận đấu khép lại, Bộ Tổng tham mưu đã quyết định rút cả hai đội bóng Thể Công và Quân khu Thủ đô ra khỏi giải đấu và tiến hành kỷ luật nội bộ; Tổng cục Thể dục Thể thao cũng yêu cầu hai đội bóng này rời khỏi giải, dẫn đến việc hai đội đứng đầu bảng A (Công nghiệp Hà Nam Ninh và Sở Công nghiệp) được vào thẳng trận đấu cuối cùng.

Ghi chú

Tham khảo

Xem thêm 
Lịch sử bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá vô địch quốc gia
Giải bóng đá Cúp Quốc gia
Siêu cúp bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia
Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia

Liên kết ngoài 

Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam

1985
Bóng đá, chuyên nghiệp
Bóng đá năm 1985
Giải bóng đá A1 toàn quốc 1986

Giải bóng đá A1 toàn quốc 1986 là mùa giải thứ 6 của Giải bóng đá A1 toàn quốc, giải đấu bóng đá hạng cao nhất Việt Nam. Giải diễn ra từ 30 tháng 3 đến 8 tháng 6 năm 1986 với 20 đội bóng tham dự. Khác với các giải đấu trước, mùa giải này không có đội bóng xuống hạng.

Thể thức 
Giải đấu bao gồm hai giai đoạn:

 Giai đoạn 1: 20 đội bóng được chia làm 3 bảng, thi đấu vòng tròn hai lượt chọn 2 đội dẫn đầu mỗi bảng vào giai đoạn 2. Các trận hoà thứ tư trở đi của mỗi đội sẽ không được tính điểm.
 Gai đoạn 2: 6 đội bóng vượt qua giai đoạn 1 thi đấu vòng tròn một lượt, đội nhiều điểm nhất sẽ là đội vô địch. Nếu trận đấu kết thúc với tỷ số hòa, sẽ tiến hành loạt sút luân lưu để xác định đội thắng

Giai đoạn 1

Bảng A

Bảng B 

(1) Trận đấu giữa Công nghiệp Thực phẩm và Câu lạc bộ Quân đội bị dừng ở phút 70 khi tỷ số đang là 1-1 do sự cố về điện. Kết quả này vẫn được ban tổ chức công nhận.

Bảng C 

(2) Trận lượt về giữa Cảng Sài Gòn và Công an Hà Nội bị hoãn từ phút thứ 10 do khiếu nại về quả phạt 11m và được tổ chức lại.

Giai đoạn 2

Tham khảo

Xem thêm 
Lịch sử bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá vô địch quốc gia
Giải bóng đá Cúp Quốc gia
Siêu cúp bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia
Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia

Liên kết ngoài 

Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam

1986
Bóng đá, chuyên nghiệp
Bóng đá năm 1986
Đông Hải (định hướng)

Đông Hải hay là Biển Đông có thể chỉ:

Biển
 Khái niệm Biển Đông của Việt Nam
 Khái niệm Đông Hải Trung Quốc.
 Đông Hải Triều Tiên.
 Biển Đông Siberi.

Ngoài ra, trong một số ngôn ngữ, hay là thơ văn, Biển Đông (hay Đông Hải, East Sea, Eastern Sea) cũng có thể hàm ý chỉ đến:
 Biển Nhật Bản
 Biển Baltic
 Đại Tây Dương, được gọi là East Sea hoặc Eastern Sea, trong thơ văn cổ tại Bắc Mỹ. 
 Thái Bình Dương

Đơn vị hành chính

Việt Nam
 Phường Đông Hải, thành phố Hải Phòng
 Phường Đông Hải, tỉnh Khánh Hòa
 Xã Đông Hải, tỉnh Cà Mau
 Xã Đông Hải, tỉnh Vĩnh Long.

 Địa danh cũ
 Huyện Đông Hải thuộc tỉnh Bạc Liêu
 Phường Đông Hải, thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa
 Phường Đông Hải (quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng); nay là một phần của phường Lê Chân
 Xã Đông Hải (huyện An Hải, thành phố Hải Phòng), sau chuyển thành phường Đông Hải (quận Hải An), tách phường Đông Hải 1 và Đông Hải 2; nay là một phần phường Đông Hải
 Xã Đông Hải, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh
 Xã Đông Hải, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình
 Xã Đông Hải thuộc huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình; nay là một phần xã Đông Trà.
 Phường Đông Hải 1, Đông Hải 2 (huyện An Hải, thành phố Hải Phòng); nay là một phần phường Đông Hải

Trung Quốc
 Huyện Đông Hải thuộc thành phố Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô.

Xem thêm
 Hải Đông
 Đồng Hải
 Nam Hải (định hướng)
 Bắc Hải (định hướng)

Trang định hướng
The New York Times

The New York Times (tên tiếng Việt: Thời báo New York) là một nhật báo được xuất bản tại Thành phố New York bởi Arthur O. Sulzberger Jr. và được phân phối ở khắp Hoa Kỳ và nhiều nơi trên thế giới. Nó trực thuộc Công ty New York Times, công ty đó cũng xuất bản khoảng 40 tờ báo khác, trong đó có International Herald Tribune, một phiên bản quốc tế của The New York Times, bây giờ đổi tên là International New York Times và The Boston Globe. The Times đã giành được 132 giải Pulitzer, nhiều nhất so với bất kỳ tờ báo nào khác. Nó được xếp hạng thứ 18 trên thế giới theo lượng phát hành và thứ 3 ở Mỹ. 

The New York Times, một trong những tờ báo quan trọng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, được thành lập ngày 18 tháng 9 năm 1851 bởi Henry Jarvis Raymond và George Jones. Ông Raymond cũng là một trong những giám đốc thành lập Associated Press năm 1856. Adolph Ochs mua báo Times năm 1896, và dưới chỉ huy của ông, tờ báo này xây phạm vi phát hành quốc tế và được nổi tiếng trên toàn thế giới. Năm 1897, ông đặt ra khẩu hiệu "All The News That's Fit To Print" của báo này, nhiều người coi nó là một câu chọc đến những tờ báo cạnh tranh với nó ở Thành phố New York (hai tờ New York World và New York Journal American) mà nổi tiếng về mang tính giật gân. Sau khi di chuyển tòa soạn của tờ báo đến tòa nhà mới trên Đường số 42, khu vực đó được đặt tên Quảng trường Times năm 1904. Chín năm sau, tờ Times mở cửa một nhà phụ ở số 229 Đường 43, vị trí hiện nay, về sau họ bán Tòa nhà Times năm 1961.

Tờ Times đầu tiên chỉ có mục đích in bản mỗi sáng trừ sáng chủ nhật; tuy nhiên, trong Nội chiến Hoa Kỳ, tờ Times bắt đầu in ra tờ chủ nhật giống các nhật báo khác. Nó được trao giải Pulitzer cho những bản tin tức và bài về Chiến tranh thế giới thứ nhất vào năm 1918. Năm 1919, tờ báo được gửi qua Đại Tây Dương bằng khí cầu tới Luân Đôn lần đầu tiên.

Bởi vì tờ báo này được đọc ở nhiều nơi, nó được xuất bản ở những thành phố Ann Arbor, Michigan; Austin, Texas; Atlanta, Georgia; Billerica, Massachusetts; Canton, Ohio; Chicago, Illinois; College Point, New York; Concord, California; Dayton, Ohio (chỉ vào chủ nhật); Denver, Colorado; Fort Lauderdale, Florida; Gastonia, Bắc Carolina; Edison, New Jersey; Lakeland, Florida; Phoenix, Arizona; Minneapolis, Minnesota; Springfield, Virginia; Kent, Washington; Torrance, California; và Toronto (Canada).

Xem thêm 
 Tòa nhà New York Times

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 The New York Times 
 WQXR, đài radio của tờ Times
 Lịch sử của tờ Times 
 Wikipedia tiếng Anh của The New York Times
 Top 10 U.S Daily Newspaper 

New York Times, The
New York Times, The
New York Times, The
New York Times, The
Khởi đầu năm 1851 ở New York
Báo tại thành phố New York
Chương trình và người giành giải Peabody
Báo chí được xuất bản ở Tiểu bang New York
Bộ Cử

Bộ Cử hay còn gọi bộ dẻ, bộ giẻ, bộ sồi (danh pháp khoa học: Fagales) là một bộ thực vật có hoa, bao gồm một số loài cây được nhiều người biết đến như Cử cuống dài, dẻ gai, sồi, dẻ, óc chó, cáng lò, trăn. Chúng thuộc về nhánh Hoa hồng (rosids) của thực vật hai lá mầm thật sự. Các họ hiện nay được chấp nhận thuộc về bộ này là:
Các họ
 Betulaceae - Họ cáng lò, cáng lò, trăn, phỉ, bạch dương. Khoảng 130-145 loài trong 6 chi. Chủ yếu vùng ôn đới Bắc bán cầu, kéo dài tới dãy Andes ở Nam Mỹ và Sumatra ở châu Á. Gần như không có tại châu Phi, trừ vùng rìa phía bắc.
 Casuarinaceae - Họ phi lao. Khoảng 70-95 loài trong 3-4 chi. Phân bố trong khu vực Đông Nam Á và Malesia tới các đảo tây nam Thái Bình Dương, đặc biệt phổ biến tại Úc. Cũng có tại Madagascar.
 Fagaceae - Họ Cử, khoảng 670-900 loài trong 7-9 chi. Phân bố chủ yếu tại Bắc Mỹ, châu Âu, Đông Á và Đông Nam Á.
 Juglandaceae (bao gồm cả đuôi ngựa tại miền bắc Việt Nam và miền nam Trung Quốc) - Họ óc chó, Khoảng 50 loài trong 8-11 chi. Phân bố trong khu vực từ ven dãy núi Himalaya tới Malesia và từ México tới Colombia.
 Myricaceae - Họ thanh mai. Khoảng 37-57 loài trong 3 chi. Rộng khắp tại Đông Á, Đông Nam Á, Bắc Mỹ, Trung Mỹ và miền bắc Nam Mỹ, tây bắc châu Âu, châu Phi hạ Sahara (bao gồm cả Madagascar) và New Caledonia.
 Nothofagaceae - Họ Sồi phương Nam. Khoảng 35 loài trong 1 chi tại Nam Mỹ, New Guinea, Australia, New Zealand.
 Ticodendraceae: Chỉ có 1 loài trong 1 chi ở Trung Mỹ.

Như vậy, bộ này chứa khoảng 1.050-1.250 loài trong 30-33 chi thuộc 8 họ.

Các hệ thống và văn bản phân loại thực vật, tuân theo hệ thống Cronquist, chẳng hạn như bảng liệt kê của Kew (xem liên kết ngoài dưới đây), chỉ đưa vào bộ này bốn họ là Betulaceae, Corylaceae, Fagaceae, Ticodendraceae.

Họ Corylaceae hiện nay được đưa vào trong họ Betulaceae). Các họ còn lại được đưa vào trong các bộ khác, thuộc về phân lớp Kim lũ mai (Hamamelidae). Bộ Casuarinales bao gồm duy nhất một họ là Casuarinaceae, bộ Juglandales bao gồm hai họ là Juglandaceae và Rhoipteleaceae, còn bộ Myricales chứa những họ còn lại (cùng với chi Balanops hiện nay thuộc họ Balanopaceae). Có thay đổi này là do các nghiên cứu cho rằng bộ Myricales, khi được định nghĩa như vậy, là nhóm cận ngành với hai nhóm khác.

Phát sinh chủng loài 
Biểu đồ phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo Wang và ctv. (2009), với tên gọi các bộ lấy từ website của Angiosperm Phylogeny. Các nhánh với mức hỗ trợ tự khởi động thấp hơn 50% bị bỏ qua. Các nhánh khác có mức hỗ trợ 100% ngoại trừ những nơi có con số chỉ ra mức hỗ trợ cụ thể.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Vườn thực vật Missouri - Fagales
 Bảng liệt kê của Kew - Fagales
Phân lớp Kim lũ mai

Phân lớp Kim lũ mai (danh pháp: Hamamelididae hay ở dạng không được công nhận là Hamamelidae) là một danh pháp khoa học ở cấp độ phân lớp. Hệ thống được nhiều người biết đến có sử dụng các tên gọi như thế là hệ thống Cronquist, mặc dù trong dạng phát âm không được công nhận là Hamamelidae. Trong phiên bản gốc năm 1981 của hệ thống này thì định nghĩa phân lớp này là:

 Phân lớp Hamamelidae
 bộ Trochodendrales
 bộ Hamamelidales
 bộ Daphniphyllales
 bộ Didymelales
 bộ Eucommiales
 bộ Urticales
 bộ Leitneriales
 bộ Juglandales
 bộ Myricales
 bộ Fagales
 bộ Casuarinales

Một thực tế cho bất kỳ tên gọi khoa học nào trong thực vật học là định nghĩa của phân lớp này sẽ thay đổi theo hệ thống phân loại được sử dụng; yêu cầu duy nhất là nó phải bao gồm họ Kim lũ mai (Hamamelidaceae). Hệ thống APG II, được chấp nhận sử dụng trong Wikipedia khi viết về phân loại thực vật, vì thế trong các bài viết tại Wikipedia sẽ không dùng các tên gọi hình thức ở cấp độ cao hơn bộ: Trong Wikipedia tên gọi này về mặt phân loại học là không được định nghĩa. APG II đặt phần lớn các đơn vị phân loại vào trong phân nhóm Hoa hồng (rosid).

Lưu ý
Trong một số tài liệu về thực vật của Việt Nam gọi phân lớp này là phân lớp Sau sau, lấy theo tên loài sau sau (Liquidambar formosane), hiện nay được sắp xếp lại và thuộc họ Tô hạp (Altingiaceae), bộ Tai hùm. Rõ ràng tên gọi phân lớp sau sau là thiếu chính xác, trong khi chi cơ bản để có dẫn xuất của tên gọi cho phân lớp này là chi Hamamelis (các loài cây kim lũ mai).

Tham khảo

Danh pháp thực vật học
Thực vật có hoa