Ẩm thực toàn cầu

Ẩm thực toàn cầu (Global cuisine) hay Ẩm thực thế giới (World cuisine) hay là món ăn quốc tế là thuật ngữ chỉ các nền ẩm thực thịnh hành và được tiêu thụ rộng rãi trên phạm vi toàn thế giới. Khái niệm này bao gồm các truyền thống, phong cách nấu nướng và các món ăn đã vượt ra khỏi biên giới quốc gia hoặc khu vực xuất xứ để trở thành một phần của văn hóa ăn uống đại chúng toàn cầu. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, ẩm thực toàn cầu thường gắn liền với sự thương mại hóa các món ăn địa phương để phục vụ thị trường quốc tế, đặc biệt là tại các nước phương Tây. Về phương diện này, các chuyên gia chỉ ra sự hình thành của một hệ thống thực phẩm toàn cầu mới. Quá trình này được thúc đẩy mạnh mẽ trong thế kỷ 20 nhờ những tiến bộ vượt bậc trong công nghệ bảo quản thực phẩm, vận chuyển và chế biến thực phẩm, cho phép người dân ở nhiều quốc gia tiếp cận dễ dàng với các nền ẩm thực xa lạ.

Đại cương 

Ẩm thực vốn là một phần không thể tách rời của bản sắc văn hóa dân tộc, thường gắn liền với một vùng địa lý cụ thể. Tuy nhiên, sự ra đời của "hệ thống thực phẩm toàn cầu" đã làm thay đổi cấu trúc này. Vì ẩm thực vốn là một phong cách nấu nướng đặc trưng bao gồm các thực hành và truyền thống cụ thể, nên nó có tính vùng miền địa phương, thường gắn liền với một khu vực, quốc gia, hoặc một nền văn hóa cụ thể. Để trở nâng tầm trở thành một nền ẩm thực toàn cầu phổ cập trên toàn thế giới thì bản thân nền ẩm thực địa phương, vùng miền hoặc quốc gia đó phải lan tỏa rộng rãi toàn cầu và được phục vụ phổ biến trên khắp thế giới. Nhà nhân loại học Jack Goody mô tả quá trình "công nghiệp hóa nhà bếp" là một sự chuyển đổi vĩ mô, nơi mọi khía cạnh của thực phẩm—từ lựa chọn nguyên liệu, sản xuất, phân phối đến thói quen ăn uống—đều bị chi phối bởi hệ thống sản xuất công nghiệp tư bản chủ nghĩa. 

Jack Goody đề cập đến vấn đề sự công nghiệp hóa nhà bếp như một tập hợp các biến đổi vĩ mô và đa diện, trong đó việc ăn uống ở mọi khía cạnh (lựa chọn nguồn thực phẩm, phương pháp sản xuất và chế biến, kỹ thuật phân phối, bán hàng và quảng cáo, nhịp điệu ăn uống của con người cũng như hàm lượng dinh dưỡng trong khẩu phần ăn hàng ngày, sự tái cấu trúc thực phẩm địa phương để phân phối đại trà, việc tạo ra các loại thực phẩm hoàn toàn mới) đều được định hình bởi một hệ thống sản xuất công nghiệp tư bản chủ nghĩa. Công nghiệp thực phẩm đã được toàn cầu hóa tương tự như các ngành công nghiệp khác. Các chuyên gia nhận định rằng ẩm thực toàn cầu là giai đoạn tiến hóa cao nhất của ẩm thực kết hợp (fusion), nơi các món ăn vừa mất đi tính địa phương để mở rộng thị trường, vừa cố gắng đề cao các giá trị văn hóa gốc (như trường hợp của Ẩm thực Nhật Bản hay Ẩm thực Ý). 

Những người ủng hộ cho rằng sự trao đổi thực phẩm đã tồn tại xuyên suốt lịch sử nhân loại. Tác giả Felipe Fernández-Armesto cho rằng con người luôn có xu hướng bị hấp dẫn bởi những gì xa lạ và "ngoại lai". Điều này thúc đẩy thương mại và giao lưu văn hóa. Nhờ toàn cầu hóa, thế hệ ngày nay (đặc biệt là thế hệ Y/Millennials) có cơ hội thưởng thức những hương vị mà trước đây không thể tưởng tượng được. Ví dụ, tại các chợ ở châu Âu ngày nay, việc tìm thấy sắn, xoài hay gia vị châu Á là điều bình thường. Tuy vậy, các nhà phê bình cảnh báo về sự nguy hiểm của việc đánh mất đa dạng sinh học và văn hóa đó là sự thống trị của các chuỗi thức ăn nhanh và thực phẩm công nghiệp, dẫn đến việc tiêu chuẩn hóa khẩu vị toàn cầu. cũng như nguy cơ mất an ninh lương thực khi việc phụ thuộc vào một số ít các giống cây trồng năng suất cao (như lúa mì, ngô, đậu tương) để phục vụ thị trường toàn cầu đã đẩy các giống cây trồng bản địa vào nguy cơ tuyệt chủng, đe dọa an ninh lương thực khi có dịch bệnh xảy ra. Việc tiêu thụ ồ ạt các sản phẩm văn hóa (như Sushi, Manga) dẫn đến sự thay đổi giá trị sống của người tiêu dùng theo các chuẩn mực ngoại lai như Tây phương hóa.

Xem thêm 
 An ninh lương thực
 Thức ăn nhanh
 Thức ăn rác 
 Slow Food 
 Làng toàn cầu (Dubai) 
 Ăn uống đạo đức

Chú thích

Tham khảo
 Albala, Ken (2011). Food Cultures of the World Encyclopedia Greenwood. 
 Zobel, Myron (1962). "Global cuisine: being the unique recipes of the 84 top restaurants of the world." Patron Press.
 California Culinary Academy (2001). In the World Kitchen: Global Cuisine from California Culinary Academy. Bay Books (CA). .
 Cheung, Sidney; Tan, Chee-Beng (2007). Food and Foodways in Asia: Resource, Tradition and Cooking. Routledge. pp. 201–209. 
 MacVeigh, Jeremy (2008). International Cuisine. Delmar Cengage Learning; 1st edition. .
 Nenes, Michael F; Robbins, Joe (2008). International Cuisine. Hoboken, N.J.: Wiley, John & Sons; 1st edition. .
 Scarparto, Rosario (2000). "New global cuisine: the perspective of postmodern gastronomy studies." Royal Melbourne Institute of Technology.
 Nützenadel, Alexander (2008). Globalising Food: Consumer Culture and Commodity Chains, 1850-2000. Bloomsbury Academic.
 Atkins, Peter (2012). Food in Society: Economy, Culture, Geography. Routledge.

Liên kết ngoài 
 The Global Gastronomer: Cuisines of the World
 Wikibooks Cookbook
 Comparing world cuisines
 Trang chủ phong trào Slow Food

Ẩm thực quốc tế
Toàn cầu hóa xã hội học
Lịch sử thực phẩm
Ẩm thực