Bộ Cánh thẳng

Bộ Cánh thẳng (danh pháp khoa học: Orthoptera, từ tiếng Hy Lạp orthos = "thẳng" và pteron = "cánh") là một bộ côn trùng với biến thái không hoàn toàn, bao gồm các loài châu chấu, cào cào, dế và muỗm. Nhiều loài côn trùng trong bộ này phát ra các âm thanh dưới dạng các tiếng kêu inh ỏi bằng cách cọ xát cánh vào nhau hay vào chân. Các tai của chúng, nằm ở các chân trước, được kết nối sao cho chúng có thể định vị nhau bằng âm thanh.

Đặc trưng 
Các loài côn trùng cánh thẳng có hai cặp cánh; các cánh trước hẹp hơn các cánh sau và cứng ở phần gốc cánh. Các cánh trước gối lên nhau ở phần lưng bụng khi côn trùng cánh thẳng nghỉ ngơi. Các cánh sau giống như màng mỏng và gập nếp như các lá quạt phía dưới các cánh trước khi nghỉ. Chúng có phần miệng với quai hàm, các mắt kép (phức) lớn, độ dài các râu thay đổi tùy theo loài. Các chân sau to, phù hợp với việc bật nhảy.

Côn trùng trong bộ Cánh thẳng có thể gấp cánh lại khi nghỉ ngơi. Đặc trưng đó khiến bộ Cánh thẳng được xếp vào siêu bộ (superorder) Cánh mới (Neoptera).

Chu kỳ sống 
Các côn trùng cánh thẳng phát triển nhờ biến thái không hoàn toàn. Phần lớn các loài đẻ trứng trong đất hay trên cây. Trứng nở ra thành con non trông tương tự như con trưởng thành nhưng thiếu cánh. Thông qua các lần lột xác kế tiếp nhau thì con non sẽ phát triển lên để trở thành con trưởng thành với đầy đủ cánh. Côn trùng cánh thẳng có khả năng gập được cánh của chúng, một khả năng mà các nhà côn trùng học gọi là côn trùng cánh mới (Neoptera).

Số lượng lần lột xác phụ thuộc vào từng loài; sự phát triển cũng rất biến thiên và có thể là từ vài tuần tới vài tháng, phụ thuộc vào khả năng cung cấp của các nguồn cấp thức ăn cùng các điều kiện thời tiết.

Thực phẩm 
Một vài loài côn trùng trong bộ này là các côn trùng duy nhất được coi là kashrut (thức ăn được phép) của đạo Do Thái. Mặc dù Kinh Thánh có thể được hiểu như là thông báo rằng mọi loài Orthoptera là kashrut, ngoại trừ những loài không nhảy như dế trũi, nhưng các tác giả của luật Halakha lại cho rằng chỉ có 4 loài đã biết tại Yemen mới được coi là kashrut.

Phân loại 

 Phân bộ Ensifera – dế, muỗm và đồng minh của chúng
 Siêu họ Gryllavoidea †
 Gryllavidae †
 Siêu họ Grylloidea
 Baissogryllidae †
 Gryllidae – dế thật sự, dế mèn
 Gryllotalpidae – dế trũi (dế dũi)
 Mogoplistidae
 Myrmecophilidae – dế kiến
 Protogryllidae †
 Siêu họ Hagloidea
 Haglidae †
 Hagloedischiidae †
 Prophalangopsidae
 Tuphellidae †
 Siêu họ Phasmomimoidea †
 Phasmomimidae †
 Siêu họ Rhaphidophoroidea
 Rhaphidophoridae – dế lạc đà
 Siêu họ Schizodactyloidea
 Schizodactylidae – dế cồn cát
 Siêu họ Stenopelmatoidea
 Anostostomatidae – dế vua
 Cooloolidae
 Gryllacrididae – dế cuốn lá
 Stenopelmatidae – dế Jerusalem
 Siêu họ Tettigonioidea - Liên họ Muỗm
 Haglotettigoniidae †
 Tettigoniidae – muỗm / dế bụi
 Phân bộ Caelifera – châu chấu, cào cào
 Cận bộ Acrididea
 Siêu họ Acridoidea
 Acrididae – châu chấu, cào cào
 Charilaidae
 Dericorythidae
 Lathiceridae
 Lentulidae
 Lithidiidae
 Ommexechidae
 Pamphagidae – châu chấu cóc
 Pyrgacrididae
 Romaleidae
 Tristiridae
 Siêu họ Eumastacoidea
 Chorotypidae
 Episactidae
 Eumastacidae
 Euschmidtiidae
 Mastacideidae
 Morabidae
 Promastacidae †
 Proscopiidae
 Thericleidae
 Siêu họ Locustopsoidea †
 Araripelocustidae †
 Bouretidae †
 Eolocustopsidae †
 Locustavidae †
 Locustopsidae †
 Siêu họ Pneumoroidea
 Pneumoridae – châu chấu bong bóng
 Siêu họ Pyrgomorphoidea
 Pyrgomorphidae – châu chấu gai, cào cào
 Siêu họ Tanaoceroidea
 Tanaoceridae
 Siêu họ Tetrigoidea
 Tetrigidae – châu chấu ma
 Siêu họ Trigonopterygoidea
 Trigonopterygidae
 Xyronotidae
 Cận bộ Tridactylidea
 Siêu họ Dzhajloutshelloidea †
 Dzhajloutshellidae †
 Siêu họ Regiatoidea †
 Regiatidae †
 Siêu họ Tridactyloidea
 Cylindrachetidae
 Rhipipterygidae
 Tridactylidae – dế dũi lùn

Xem thêm 
 Châu chấu
 Dế
 Muỗm
 Bọ ngựa

Chú thích

Tham khảo

 Các loài Orthoptera 
 Thư viện hình ảnh Orthoptera (Khoa côn trùng học Đại học bang Iowa)
 Hiệp hội các nhà nghiên cứu côn trùng cánh thẳng

Cánh thẳng, bộ