Chỉ số dễ tiêu hóa của axit amin thiết yếu

Chỉ số dễ tiêu hóa của axit amin thiết yếu (DIAAS) là một phương pháp đánh giá chất lượng protein được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc đề xuất vào tháng 3 năm 2013 để thay thế tiêu chuẩn đánh giá protein hiện hành là Chỉ số axit amin hiệu chỉnh khả năng tiêu hóa protein (PDCAAS).

Chỉ số DIAAS tính khả năng tiêu hóa axit amin ở đoạn cuối ruột non (tức phần cuối hồi tràng), qua đó cung cấp thước đo chính xác hơn về lượng axit amin cơ thể có thể hấp thụ và vai trò của protein trong việc đáp ứng nhu cầu axit amin và nitơ của con người. Điều này trái ngược với PDCAAS, vốn dựa trên ước tính khả năng tiêu hóa protein tổng thể trên toàn bộ đường tiêu hóa. Các con số được phép tính PDCAAS đưa ra thường đánh giá quá cao lượng axit amin được cơ thể hấp thụ.

Phương pháp tính 
Như đã đề cập trước đó, DIAAS xem xét khả năng tiêu hóa của từng loại axit amin thiết yếu (EAA). Lượng mỗi axit amin trong mẫu thức ăn thử nghiệm và trong hỗn hợp tiêu hóa ở cuối ruột non được trừ cho nhau để cho ra lượng EAA được hấp thụ (). Giá trị này được chia cho tổng lượng protein trong thức ăn thử nghiệm để cho ra lượng miligam mỗi EAA được hấp thụ trên mỗi gam protein . Sau đó, người ta đem so với mẫu tham chiếu của đối tượng tương ứng, cho biết lượng miligam EAA trong 1 gam "protein tham chiếu" (). Từ đó, đối với mỗi loại EAA, người ta sẽ cho ra một "tỉ lệ tham chiếu" được tính như sau:. Chỉ số DIAAS của một loại thức ăn thử nghiệm là tỉ lệ tham chiếu cho giá trị nhỏ nhất, và loại EAA cho ra tỉ lệ tham chiếu trên được gọi là axit amin hạn chế. 

Khả năng tiêu hóa axit amin tốt nhất nên được đánh giá bằng cách đo lường trên đối tượng con người. Nếu không có đối tượng người, việc xác định trên cá thể lợn hoặc chuột đang phát triển cũng được chấp nhận.   Để đo lường ở người, một phương pháp theo dấu kép xâm lấn tối thiểu đã được phát triển cho phương pháp DIAAS.

Mẫu tham chiếu 
Nhu cầu axit amin được xác định trong hai phần. Mẫu phân bổ axit amin của sữa mẹ được sử dụng làm mẫu cho độ tuổi từ 0 đến 6 tháng, và dữ liệu axit amin hiện có áp dụng cho độ tuổi lớn hơn sau khi đã điều chỉnh khả năng tiêu hóa. Nhu cầu axit amin tham chiếu được trình bày dưới đây.

Các chỉ số ví dụ 
Bảng này hiển thị xếp hạng của các loại thực phẩm được chọn đối chiếu PDCAAS với DIAAS.           10   Chất lượng của các nguồn protein khác nhau phụ thuộc vào cách chúng được chế biến, tinh chế, bảo quản hoặc nấu chín.    (phương pháp chế biến không được chỉ định cụ thể cho một số giá trị trong bảng, nhưng không đồng nghĩa việc có phương pháp chế biến khác biệt so với các loại thực phẩm có phương pháp được chỉ định rõ). Một điểm khác biệt chính giữa DIAAS và PDCAAS là PDCAAS bị giới hạn giá trị ở mức 100%, trong khi DIAAS thì không. Ngoài ra, có thế kết hợp nhiều nguốn protein để tăng DIAAS, điều này có thể hiệu quả trong việc nâng cao DIAAS tối đa của chế độ ăn thực vật. 

Khi đọc kết quả, chỉ số có đề cập đến lượng protein cần nạp có sẵn để hấp thụ so với lượng cần thiết mỗi ngày.

So sánh DIAAS với PDCAAS 

 Phương pháp PDCAAS sử dụng khả năng tiêu hóa qua phân, trong khi phương pháp DIAAS xem xét khả năng tiêu hóa qua hỗn hợp ở hồi tràng.
 PDCAAS giới hạn giá trị ở mức 100 trong khi DIAAS thì không.
 Quy trình thí nghiệm PDCAAS xác định khả năng tiêu hóa trên chuột, trong khi quy trình DIAAS được khuyến cáo nên thực hiện trên lợn vì hệ tiêu hóa của lợn gần giống với hệ tiêu hóa của con người hơn.
 Chỉ số PDCAAS xem xét khả năng tiêu hóa tổng thể của protein trong sản phẩm (một con số duy nhất), trong khi chỉ số DIAAS tính đến tỷ lệ tiêu hóa cụ thể cho từng axit amin thiết yếu.
 Các giá trị tham chiếu của PDCAAS dựa trên một nhóm tuổi duy nhất, đó là trẻ em từ 2 đến 5 tuổi, được cho là nhóm có nhu cầu cao hơn. DIAAS cung cấp các giá trị cho ba nhóm tuổi khác nhau, với dữ liệu toàn diện hơn về nhu cầu của con người.

Xem thêm 

 Chỉ số axit amin
 Chỉ số axit amin được điều chỉnh theo khả năng tiêu hóa protein
 Chất lượng protein
 Sử dụng protein ròng
 Cân bằng nitơ
 Một ứng dụng giúp tính toán giá trị DIAAS của hỗn hợp các loại thực phẩm.

Tham khảo 

Dinh dưỡng
Protein