Giang Quân

Giang Quân (1927 - 2016; tên thật: Nguyễn Hữu Thái) là một nhà nghiên cứu văn hóa, nhà báo, nhà văn, nhà thơ và nhà biên kịch người Việt Nam. Ông được biết đến qua các công trình nghiên cứu, khảo cứu nổi bật về lịch sử, địa lý và văn hóa dân gian của Hà Nội. Trong giới nghiên cứu, ông thường được gọi bằng danh hiệu "cuốn từ điển sống về Hà Nội".

Tiểu sử, hoạt động 
Giang Quân sinh năm 1927 tại thị trấn Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương. Năm 1950, sau khi tham gia hoạt động cách mạng tại quê nhà, ông cùng gia đình chuyển lên sinh sống tại Hà Nội. Tại đây, ông mở một hiệu sách nhỏ và viết báo. Trong sự nghiệp báo chí, ông từng làm phóng viên trong thời kỳ chiến tranh, tham gia viết bài tại các vùng chiến sự. Sau khi Hà Nội được quản lý bởi chính quyền cách mạng, ông về làm việc tại phòng sáng tác của Sở Văn hóa Hà Nội (nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội). Ông cũng từng giữ chức vụ Trưởng phòng Biên tập thông tin triển lãm thuộc Sở Văn hóa Thông tin Hà Nội. Một giai đoạn nổi bật trong sự nghiệp của ông là 13 năm làm công tác tuyên truyền "xây dựng các vùng kinh tế mới" tại Lâm Đồng, phục vụ cho việc di dân từ các khu vực như Ba Vì (Quảng Ngãi) đến huyện Lâm Hà. Giang Quân còn là hội viên của nhiều tổ chức nghề nghiệp bao gồm: Hội Văn nghệ Hà Nội, Hội Nhà báo Việt Nam và Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam. Ông qua đời vào ngày 12 tháng 4 năm 2016 tại Hà Nội vì lý do: "tuổi cao sức yếu" (89 tuổi). 

Giang Quân dành hơn 30 năm để nghiên cứu về văn hóa và văn hóa dân gian Hà Nội. Phương pháp làm việc của ông được mô tả là "sâu sát" và "coi trọng điền dã"; ông thường trực tiếp đến tận nơi khảo sát, tìm hiểu thực tế tại các làng xã, đường phố và ngõ nhỏ của Hà Nội thay vì chỉ ngồi nhà viết dựa trên tư liệu có sẵn.

Tác phẩm 
Ông là tác giả của khoảng 30 cuốn sách viết riêng và hàng chục cuốn sách in chung với các tác giả khác về chủ đề Thăng Long - Hà Nội. Các công trình của ông bao quát nhiều lĩnh vực từ địa danh, đường phố đến phong tục tập quán, ca dao và ẩm thực.

Nghiên cứu 

 Từ điển đường phố Hà Nội (biên soạn, NXB Hà Nội, 2009) - được tái bản 7 lần.
 Ký sự địa chí Hà Nội - xuất bản nhân dịp 1.000 năm Thăng Long.
 Hà Nội trong ca dao, ngạn ngữ (sưu tầm, biên soạn, NXB Hà Nội, 1994) - sưu tầm và biên soạn các tác phẩm văn học dân gian liên quan đến Thăng Long - Hà Nội. 
 Văn hóa gia đình người Hà Nội - nghiên cứu lối sống, cách ứng xử trong gia đình người Hà Nội.
 Khâm Thiên gương mặt cuộc đời 
 Những phương pháp giáo dục hiệu quả trên thế giới (5 tập, dịch, NXB Tư pháp, 2006)
 Hà Nội phố phường (biên soạn, NXB Hà Nội, 2003) 

 Trò chơi, trò diễn dân gian Hà Nội 
 Tổng tập nghìn năm văn hiến Thăng Long (đồng tác giả)
 Bách khoa toàn thư Hà Nội (đồng tác giả)

...

Kịch, thơ 

 Con tôi về giữa mùa xuân (bi kịch thơ, NXB Quốc Việt, 1953) - được biểu diễn tại Nhà hát Lớn Hà Nội.
 Nát ngọc (kịch - thơ, NXB Giang Quân, 1953)
 Bước ngoặt (kịch, NXB Văn hoá, 1978)  
 Trai thời loạn (kịch - thơ) 
 Quán sông Hồng (kịch - thơ) 
 Trái tim và thanh gươm (kịch - thơ) 
 Bài thơ bên suối (kịch - thơ) 
 Gió đợi hương chờ (tập thơ, Sở Văn hoá thông tin Hà Nội, 1991)
 Trái tim tôi yêu (tập thơ)
 Tiếng chiều xanh (tập thơ)
 Sợi nhớ sợi thương (tập thơ)
 Lời chim non (tập thơ, 1951) 

...

Văn xuôi 

 Em về với nước (tiểu thuyết)
 Sương nắng đời người (tiểu thuyết)
 Em bé Cam Lộ (truyện thiếu nhi, Sở văn hoá thông tin Hà Nội, 1974)
 Rồng lửa đêm xuân (truyện thiếu nhi, Sở Văn hoá Thông tin Hà Nội, 1988) 
 Xuôi ngược dòng đời (kịch bản phim truyền hình)
 Phía cuối đường đua (kịch bản phim truyền hình)

...

Giải thưởng 

 Giải Công dân Thủ đô ưu tú (2011) của UBND Thành phố Hà Nội.
 Giải thưởng Lớn - Vì tình yêu Hà Nội (2015) của hệ thống Giải thưởng Bùi Xuân Phái.
 Giải thưởng ca dao của báo Văn nghệ (1960).
 Giải thưởng kịch của Hội Văn nghệ Hà Nội (1974).
 Giải thưởng Văn học nghệ thuật Thủ đô (1982).
 Giải thưởng ký của Hội Nhà báo Hà Nội (1990).

Tham khảo 

Nhà văn Việt Nam
Nhà thơ Việt Nam
Nhà báo Việt Nam
Nhà biên kịch Việt Nam
Nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam
Người Hà Nội
Người Hải Dương
Sinh năm 1927
Mất năm 2016

Nhà nghiên cứu