Viện Vi sinh vật và Công nghệ sinh học, Đại học Quốc gia Hà Nội

Viện Vi sinh vật và Công nghệ sinh học (tiếng Anh: Institute of Microbiology and Biotechnology, viết tắt là VNU‑IMBT) là một viện nghiên cứu khoa học và đào tạo sau đại học trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội. Viện được thành lập vào ngày 24 tháng 5 năm 2007 theo Quyết định số 661/QĐ‑TTg của Thủ tướng Chính phủ. Đây là đơn vị tiên phong và chuyên sâu tại Việt Nam về lĩnh vực vi sinh vật học, đa dạng sinh học và ứng dụng công nghệ sinh học vi sinh vật.

Lịch sử 
Viện Vi sinh vật và Công nghệ sinh học được thành lập trên cơ sở nâng cấp Trung tâm Công nghệ sinh học (thành lập năm 1996) trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội. Quyết định nâng cấp và thành lập Viện được Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng ký ban hành ngày 24 tháng 5 năm 2007. 

Trải qua nhiều năm xây dựng và phát triển, Viện đã trở thành một trong những trung tâm nghiên cứu trọng điểm của cả nước, tiến hành chuyển giao công nghệ và thương mại hóa nhiều sản phẩm vi sinh tiên tiến. Từ năm 2022, Viện đã đưa vào vận hành hệ thống xưởng sản xuất thực nghiệm tại khu đô thị Đại học Quốc gia Hà Nội ở Hòa Lạc với các thiết bị lên men bán công nghiệp hiện đại.

Chức năng và Nhiệm vụ 
Theo quyết định thành lập và các văn bản của Đại học Quốc gia Hà Nội, Viện thực hiện các chức năng chính bao gồm:
 Nghiên cứu khoa học: Tập trung vào đa dạng vi sinh vật, di truyền phân tử, công nghệ enzyme - protein và công nghệ lên men quy mô lớn.
 Triển khai ứng dụng: Nghiên cứu phát triển và sản xuất các sinh phẩm ứng dụng trong nông nghiệp, chế biến thực phẩm, chăm sóc sức khỏe y tế và bảo vệ môi trường.
 Đào tạo nguồn nhân lực: Đào tạo trình độ Thạc sĩ và Tiến sĩ chuyên ngành Công nghệ sinh học.
 Tư vấn và Dịch vụ: Cung cấp dịch vụ phân tích, kiểm định, tư vấn công nghệ vi sinh và cung cấp, chia sẻ các chủng giống vi sinh vật chuẩn cho các cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp trên cả nước.

Cơ cấu tổ chức 
Viện được tổ chức với các phòng ban chức năng và hệ thống phòng thí nghiệm chuyên sâu. Tính đến năm 2019, Viện có 3 phòng chức năng, 8 phòng thí nghiệm phục vụ nghiên cứu.

Một số đơn vị trực thuộc trọng điểm:
 Trung tâm Nguồn gen Vi sinh vật Quốc gia (Bảo tàng Giống chuẩn Vi sinh vật Việt Nam - VTCC): Thành lập từ năm 1996, hiện được quản lý bởi Viện, có chức năng lưu giữ, bảo quản, xây dựng mạng lưới và phân loại nguồn gen vi sinh vật quốc gia.
 Phòng Thí nghiệm Enzyme và Công nghệ Protein
 Phòng Thí nghiệm Di truyền phân tử
 Phòng Thí nghiệm Công nghệ Nấm
 Phòng Thí nghiệm Sinh học Tảo và Công nghệ môi trường
 Phòng Thí nghiệm Lên men và Phát triển sinh phẩm
 Phòng Thí nghiệm Sinh thái Vi sinh vật

Nghiên cứu khoa học và thành tựu 
Hoạt động nghiên cứu tại Viện tập trung vào các hướng chính: đa dạng vi sinh vật, enzyme và protein, sinh học phân tử và công nghệ lên men. Viện là đơn vị hàng đầu cả nước trong nghiên cứu đa dạng vi sinh vật, sở hữu Bảo tàng Giống chuẩn Vi sinh vật Việt Nam (VTCC) đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Giai đoạn 2015–2019, Viện đã chủ trì 5 nhiệm vụ cấp nhà nước, 3 nhiệm vụ hợp tác quốc tế, 10 nhiệm vụ cấp ĐHQGHN, công bố 18 bài báo ISI/Scopus và gần 50 bài báo trong nước, đồng thời là tác giả của 7 sáng chế và 5 sách chuyên khảo.

Trong năm 2020, Viện đăng ký chủ trì mới 2 nhiệm vụ cấp Nhà nước, 4 nhiệm vụ cấp ĐHQGHN; hoàn thiện 8 bài báo ISI, 11 bài báo trong nước; được cấp 3 bằng sáng chế và 1 chứng nhận tiến bộ kỹ thuật.

Năm 2025, Viện chủ trì đề tài cấp quốc gia “Nghiên cứu chế tạo dị nguyên mạt bụi nhà bằng công nghệ protein tái tổ hợp định hướng ứng dụng trong chẩn đoán bệnh dị ứng tại Việt Nam” (mã số ĐTĐL.CN-109/21), được nghiệm thu vào tháng 12 năm 2025. Đề tài đã làm chủ công nghệ sản xuất dị nguyên tái tổ hợp từ các loài mạt bụi nhà phổ biến, góp phần chủ động nguồn sinh phẩm chẩn đoán, giảm phụ thuộc nhập khẩu.

Nhiều sản phẩm khoa học công nghệ của Viện đã được thương mại hóa, tiêu biểu như chế phẩm enzyme E‑IMBT dùng trong chăn nuôi, các chế phẩm probiotic P01‑IMBT, P02‑IMBT, P03‑IMBT, phân bón rễ sinh học, thuốc trừ sâu sinh học, chế phẩm xử lý nước thải công nghiệp SRS và chế phẩm làm đệm lót chuồng trại Biomat.

Về giải thưởng, năm 2024, nhóm tác giả của Viện do PGS.TS Đinh Thúy Hằng đại diện đã được trao Giải thưởng Đại học Quốc gia Hà Nội về Khoa học và Công nghệ. Viện cũng thường xuyên tham gia các hội thảo khoa học quốc tế như Hội thảo “Ứng dụng Vi sinh vật Biến đổi Gen trong Sản xuất Công nghiệp” tổ chức ngày 10 tháng 4 năm 2026.

Đào tạo 
Viện đào tạo trình độ thạc sĩ và tiến sĩ chuyên ngành Công nghệ sinh học. Chương trình đào tạo thạc sĩ được triển khai từ năm 2008, trong đó có chương trình liên kết với Đại học Liège (Bỉ). Hàng năm, Viện tuyển sinh đào tạo tiến sĩ với các điều kiện về văn bằng, công bố khoa học và ngoại ngữ theo quy định của Đại học Quốc gia Hà Nội. Tính đến năm 2019, Viện đã đào tạo được 20 thạc sĩ và tiến sĩ.

Hợp tác trong nước và quốc tế 
Viện có quan hệ hợp tác chặt chẽ với nhiều viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong cả nước, thực hiện các dự án chuyển giao công nghệ sản xuất chế phẩm vi sinh vật xử lý ô nhiễm môi trường, phát triển chế phẩm probiotic và enzyme cho chăn nuôi, chế phẩm phân bón hữu cơ từ than bùn, chế phẩm xử lý rác thải đô thị, v.v.

Về hợp tác quốc tế, Viện đã và đang thực hiện các đề tài nghiên cứu với các đối tác đến từ Ý và Vương quốc Anh. Viện cũng duy trì hợp tác dài hạn với Viện Công nghệ và Đánh giá Quốc gia Nhật Bản (NITE) trong khuôn khổ Biên bản ghi nhớ (MOU) và Thỏa thuận Dự án (PA) về phân loại, sinh thái và sử dụng vi sinh vật, được gia hạn nhiều lần, gần nhất vào tháng 9 năm 2021.

Ban Lãnh đạo 
 Viện trưởng: Tiến sĩ Trịnh Thành Trung.

Chú thích

Liên kết ngoài 
 Website chính thức của Viện Vi sinh vật và Công nghệ sinh học
 

Viện nghiên cứu tại Hà Nội
Đại học Quốc gia Hà Nội
Sinh học tại Việt Nam
Công nghệ sinh học