Nguyễn Văn Trương (nhà khoa học)

Nguyễn Văn Trương (1922–2007) là giáo sư, tiến sĩ khoa học Việt Nam. Ông là một nhà lâm nghiệp và sinh thái học hàng đầu Việt Nam, nổi tiếng với việc sáng lập Viện Kinh tế Sinh thái (viện nghiên cứu dân lập đầu tiên tại Việt Nam) vào năm 1990. Ông được Nhà nước Việt Nam tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vào năm 2005 khi đã 84 tuổi.

Tiểu sử và học vấn 

Nguyễn Văn Trương sinh ngày 6 tháng 3 năm 1922, quê tại xã Nam Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Ông đỗ thứ nhì Tú tài toán Quốc học Huế năm 1940. Sau đó, ông đỗ thủ khoa Đại học Nông Lâm toàn Đông Dương và tốt nghiệp kỹ sư lâm nghiệp năm 1942. Từ năm 1946–1950, ông làm Hạt trưởng kiểm lâm tại Chợ Rạng và Bến Trai Lạt (Nghệ An). Từ năm 1951–1955, ông làm giáo viên Trường Trung học Nam Đàn (Nghệ An). Sau đó ông ra công tác tại Tổng cục Lâm nghiệp, Bộ Lâm nghiệp, Viện Khoa học Lâm nghiệp.

Năm 1976, ông bảo vệ luận án Tiến sĩ Nông học tại Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và hai năm sau (1978) bảo vệ luận án Tiến sĩ Khoa học Lâm sinh tại Trường Đại học Tổng hợp Dresden (Cộng hòa Dân chủ Đức). Ông được phong Giáo sư năm 1982.

Từ năm 1982–1990, ông làm chuyên gia cố vấn Bộ trưởng Bộ Lâm nghiệp và là Phó chủ tịch Hội đồng khoa học - kỹ thuật Bộ Lâm nghiệp.

Từ năm 1990, ông là Viện trưởng Viện Kinh tế Sinh thái thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. Cũng năm này ông còn kiêm chức Tổng biên tập bộ Từ điển Bách khoa Việt Nam (1990–2000). Từ năm 1997 ông là Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam.

Ông qua đời vào tháng 6 năm 2007.

Sự nghiệp 
Ông được giới khoa học cả nước coi là nhà sinh thái học hàng đầu của Việt Nam. Cả cuộc đời, ông đem hết tâm sức tìm hiểu nghiên cứu về rừng Việt Nam và đã có những đóng góp lớn lao cho việc bảo vệ rừng, khai thác, tu bổ rừng Việt Nam.

Luận văn Tiến sĩ Khoa học mà ông bảo vệ đạt loại xuất sắc tại Cộng hoà Dân chủ Đức vào năm 1978 với đề tài "Cấu trúc 3 chiều rừng gỗ hỗn loại miền Bắc Việt Nam", nhằm xem xét đánh giá trữ lượng gỗ cây rừng nhiệt đới.

Ông đã có đóng góp to lớn trong việc xây dựng các mô hình lâm nghiệp, kinh tế sinh thái và bảo tồn môi trường. Vào năm 1990, khi đã ở tuổi ngoài 70, ông vẫn lạc quan đứng ra lập Viện Kinh tế Sinh thái và được các đồng nghiệp cử làm Viện trưởng. Đây là viện nghiên cứu dân lập đầu tiên ở Việt Nam (nay trực thuộc Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) tập hợp khoảng 20 vị giáo sư, phó giáo sư... đã về hưu. Từ 1993 tới 2005, ông cùng các cán bộ trong Viện xây dựng được 12 làng sinh thái tại các vùng đồi núi trọc trơ sỏi đá, vùng bãi cát, cồn cát khô hạn ven biển và vùng đồng bằng úng ngập nước, trong đó có một làng ở xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân - quê hương Nguyễn Du, và một làng ở huyện Nam Đàn - quê hương Hồ Chí Minh. Chính nhờ thành công này, ông đã được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vào năm 2005, lúc ông đã 84 tuổi.

Vinh danh 

Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (2005)

Công trình khoa học chính

Sách 

 Tìm hiểu rừng Việt Nam (1965), 
 Kiến tạo các mô hình nông lâm kết hợp (1985), 
 Thâm canh rừng tự nhiên (1986), 
 Rừng trong tầm nhìn của thời đại (1987), 
 Sinh thái rừng Việt Nam (2000)
 Rừng - lợi ích văn hoá, kinh tế, môi trường (2000)
 Suy nghĩ và hành động Bảo vệ và Phát triển rừng (2004)
 Xây dựng làng sinh thái trên ba hệ sinh thái kém bền vững ở Việt Nam do CCFD tài trợ (2004)

Nguồn:

Gia đình 
Nguyễn Văn Trương là cháu nhiều đời của danh thần Nguyễn Công Trứ. Ông có con gái là Nguyễn Thị Ngọc Trâm, người được nhận Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ vào năm 2012.

Tham khảo

Sinh năm 1922
Mất năm 2007
Người Nghệ An
Tiến sĩ
Tiến sĩ Khoa học
Giáo sư
Anh hùng Lao động