Căn cứ Không quân Vũ trụ Vandenberg

Vandenberg Space Force Base-Căn cứ Không quân Vũ trụ Vandenberg , trước kia là Vandenberg Air Force Base, là một căn cứ của Lực lượng Không gian Hoa Kỳ đặt tại Quận Santa Barbara, California. Căn cứ được thành lập từ năm 1941, Vandenberg Space Force Base là một căn cứ phóng không gian, thực hiện việc phóng tàu vũ trụ từ Khu thử nghiệm phía Tây (Western Range), đồng thời tiến hành thử nghiệm tên lửa. Đơn vị Space Launch Delta 30 của Lực lượng Không gian Hoa Kỳ đóng vai trò là đơn vị chủ quản của căn cứ, tương đương với một không đoàn căn cứ không quân trong Không quân Hoa Kỳ.

Bên cạnh nhiệm vụ phóng không gian phục vụ quân sự, Căn cứ Không quân Vũ trụ Vandenberg cũng hỗ trợ các hoạt động phóng cho các tổ chức không gian dân sự và thương mại như NASA và SpaceX.

Lịch sử

Lục quân Mỹ

Trại Cooke (1941–1953) 
Năm 1941, ngay trước khi Hoa Kỳ tham gia Thế chiến II, Lục quân Hoa Kỳ bắt đầu triển khai một chương trình nhằm thu mua đất đai để sử dụng cho việc huấn luyện bộ binh và lực lượng thiết giáp. Những khu vực này cần có địa hình đa dạng nhằm bảo đảm huấn luyện sát với thực tế chiến đấu.

Vào tháng 3 năm 1941, Lục quân đã xác định khoảng 86.000 mẫu Anh (35.000 ha) đất trang trại rộng mở dọc theo vùng duyên hải trung tâm bang California, nằm giữa Lompoc và Santa Maria. Với địa hình cao nguyên bằng phẳng, bao quanh bởi đồi núi, nhiều hẻm núi và tương đối cách xa các khu dân cư đông đúc, Lục quân nhận định khu vực này thuộc bờ biển Gaviota là địa điểm lý tưởng cho huấn luyện.

Chính phủ đã mua phần lớn diện tích đất, trong khi một số khu nhỏ hơn được tiếp cận thông qua hình thức thuê, cấp phép hoặc quyền sử dụng địa dịch. Trước đó, khu đất này từng là một phần của sáu trang trại lớn (rancho): Casmalia, Guadalupe, Mission de la Purisima, Rancho Lompoc, Rancho Todos Santos y San Antonio, và Jesús María.

Việc xây dựng doanh trại bắt đầu vào tháng 9 năm 1941. Mặc dù chưa hoàn thiện, doanh trại đã được kích hoạt vào ngày 5 tháng 10 và được đặt tên là Camp Cooke nhằm vinh danh Philip St. George Cooke, một sĩ quan kỵ binh có sự nghiệp nổi bật trải dài qua Chiến tranh Mexico, các cuộc Chiến tranh với người bản địa và Nội chiến Hoa Kỳ.

Hoạt động huấn luyện không chờ đến khi việc xây dựng hoàn tất. Sư đoàn Thiết giáp số 5 là đơn vị đầu tiên đến vào tháng 2 và tháng 3 năm 1942. Trong suốt chiến tranh, Camp Cooke đóng vai trò là thao trường huấn luyện cho nhiều sư đoàn bộ binh và thiết giáp trước khi họ được triển khai ra nước ngoài. Ngoài ra, các đơn vị pháo phòng không, công binh chiến đấu, quân nhu kỹ thuật và quân y cũng được huấn luyện tại đây. Tổng cộng, hơn 400 đơn vị đã từng đi qua doanh trại này.

Khi chiến tranh tiếp diễn, trại Cooke còn được sử dụng để giam giữ tù binh chiến tranh người Đức và Ý. Theo Geneva Convention, các nhóm tù binh được tách biệt và được phân công nhiều công việc trong doanh trại như xây dựng, hành chính, phục vụ ăn uống và giặt là. Để giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trong thời chiến, các tù binh Đức cũng tham gia lao động nông nghiệp tại các cộng đồng lân cận.

Sau khi chiến tranh kết thúc vào năm 1946, Camp Cooke trở thành nơi đặt một nhà tù quân sự an ninh tối đa, trong khi phần lớn diện tích đất được cho thuê để phục vụ nông nghiệp và chăn thả gia súc.

Từ năm 1950 đến 1953, Camp Cooke một lần nữa được sử dụng làm thao trường huấn luyện cho các đơn vị chuẩn bị tham gia Chiến tranh Triều Tiên.

Năm 1953, doanh trại bị giải thể, và nhà tù quân sự được chuyển đổi thành nhà tù liên bang dành cho dân sự, hiện nay được biết đến với tên gọi United States Penitentiary, Lompoc.

Những công trình cuối cùng còn lại từ Camp Cooke đã bị phá dỡ vào năm 2010.

Các đơn vị Lục quân Hoa Kỳ từng đóng tại Camp Cooke

Chiến tranh thế giới thứ hai 

 Sư đoàn Thiết giáp số 5
 Trung đoàn Thiết giáp số 81
 Sư đoàn Thiết giáp số 6
 Trung đoàn Bộ binh Thiết giáp số 50 (thuộc Sư đoàn Thiết giáp số 6)
 Sư đoàn Thiết giáp số 11
 Sư đoàn Thiết giáp số 13
 Sư đoàn Thiết giáp số 20
 Sư đoàn Bộ binh số 86
 Sư đoàn Bộ binh số 97
 Trung đoàn Bộ binh Philippines số 2

Chiến tranh Triều Tiên 

 Sư đoàn Bộ binh số 40
 Sư đoàn Bộ binh số 44

Không quân Hoa Kỳ

Căn cứ Không quân Cooke 
Khi bước sang thập niên 1950, thời đại tên lửa bắt đầu, và Hoa Kỳ khẩn trương cần một thao trường huấn luyện có thể đồng thời đóng vai trò căn cứ tên lửa sẵn sàng chiến đấu ban đầu.

Năm 1956, sau khi khảo sát hơn 200 địa điểm tiềm năng, một ủy ban đã lựa chọn Camp Cooke. Tương tự như lý do Lục quân chọn nơi này vào năm 1941, diện tích rộng lớn, vị trí biệt lập, khí hậu ôn hòa và nằm ven biển khiến Camp Cooke trở nên lý tưởng. Tên lửa có thể được phóng về hướng tây ra Thái Bình Dương mà không bay qua khu vực dân cư, và vệ tinh có thể được đưa vào quỹ đạo cực hướng về Nam Cực mà không bay qua đất liền cho đến khi tới Nam Cực.

Theo khuyến nghị của ủy ban, ngày 16 tháng 11 năm 1956, Bộ trưởng Quốc phòng chỉ thị Lục quân chuyển giao 64.000 mẫu Anh (26.000 ha) cho Không quân Hoa Kỳ. Khu vực này ban đầu được gọi là North Camp Cooke, nhưng khi việc chuyển giao chính thức diễn ra vào ngày 21 tháng 6 năm 1957, nó được đặt tên là Căn cứ Không quân Cooke.

Những quân nhân Không quân đầu tiên thuộc Phi đội Hỗ trợ số 6591 đến vào ngày 15 tháng 2, trước khi việc bàn giao chính thức hoàn tất, và nhận thấy căn cứ ở trong tình trạng xuống cấp. Các công trình từ thời Thế chiến 2 đã hư hỏng, đường sá cần sửa chữa lớn. Trong hai năm tiếp theo, các cơ sở phóng và điều khiển được xây dựng, công trình cũ được cải tạo và nhà ở mới được dựng lên. Nhiệm vụ ban đầu của căn cứ là huấn luyện nhân sự vận hành các loại tên lửa đạn đạo: PGM-17 Thor, SM-65 Atlas, và HGM-25A Titan I đồng thời đóng vai trò cơ sở tác chiến khẩn cấp cho hệ thống Atlas.

Liên Xô phóng thành công vệ tinh Sputnik 1 năm 1957 càng làm tăng tính cấp bách của chương trình tên lửa của Hoa Kỳ. Tháng 11 năm 1957, Bộ quốc phòng đã cho phép tiến hành phóng tên lửa đạn đạo từ căn cứ không quân Cooke. Quyền quản lý được chuyển từ Bộ Tư lệnh Nghiên cứu và Phát triển Không quân (ARDC) sang Bộ tư lệnh Không quân chiến lược (SAC) tháng 1 năm 1958. SAC chịu trách nhiệm huấn luyện kíp phóng tên lửa và đạt khả năng sẵn sàng chiến đấu ban đầu, trong khi ARDC tiếp tục phụ trách kích hoạt cơ sở, nghiên cứu và thử nghiệm. Điều này mở ra mối hợp tác chặt chẽ giữa hai bộ tư lệnh kéo dài 35 năm.

Tháng 2 năm 1958, chương trình tên lửa PGM-19 Jupiter được chuyển từ Lục quân quản lý sang do Không quân quản lý. SAC thành lập các phi đội vận hành cả tên lửa Jupiter và Atlas tại Cooke. Đồng thời, việc xây dựng cơ sở thử nghiệm hệ thống tác chiến cho Titan I cũng được bắt đầu. Tên lửa Thor đầu tiên được đưa đến vào cuối năm đó.

Tháng 5 năm 1958, khu vực phía nam rộng 19.800 mẫu Anh (8.000 ha) của Căn cứ Không quân Cooke được chuyển giao cho Hải quân để thành lập Trường bắn tên lửa Thái Bình Dương. Tuy nhiên, năm 1963, một cuộc tái tổ chức đã trả lại phần lớn khu vực này, bao gồm Point Arguello, cho Không quân. Không quân Hoa Kỳ toàn quyền chịu trách nhiệm về an toàn trường bắn tại Căn cứ Không quân Vũ trụ Vandenberg và trên phần lớn Thái Bình Dương. Không quân sau đó đặt tên khu vực này là Western Range (Trường bắn phía Tây).

Căn cứ Không quân Vandenberg 

Cơ sở này được đổi tên thành Căn cứ Không quân Vandenberg vào ngày 4 tháng 10 năm 1958 nhằm vinh danh Đại tướng Hoyt S. Vandenberg, Tham mưu trưởng Không quân Hoa Kỳ thứ hai

Đợt thu hồi (mua lại) cuối cùng đối với 15.000 mẫu Anh (6.100 ha) đất cho căn cứ được thực hiện vào năm 1966 nhằm phục vụ việc xây dựng Tổ hợp Phóng Không gian số 6 (Space Launch Complex 6) thuộc chương trình Phòng thí nghiệm Quỹ đạo có người lái. Sau khi sáp nhập phần diện tích này, quy mô của căn cứ đạt mức cuối cùng là 99.099 mẫu Anh (40.104 ha).

Thử nghiệm tên lửa đạn đạo

PGM-17 Thor 

Ngày 15/12/1958, Căn cứ Không quân Vandenberg phóng thành công tên lửa đạn đạo tầm trung PGM-17 Thor. Vụ phóng đã mở ra năng lực phóng tên lửa đạn đạo tầm trung của Trường bắn Tên lửa Thái Bình Dương (Pacific Missile Range) và được thực hiện bởi kíp chiến đấu thuộc Sư đoàn tên lửa số 1 (1st Missile Division). Ngày 16 tháng 4 năm 1959, kíp chiến đấu của Không quân Hoàng gia Anh thực hiện phóng tên lửa IRBM Thor thành công tại Căn cứ Vandenberg. Đây là một phần của chương trình huấn luyện hệ thống vũ khí tích hợp (integrated weapon system training). Đến tháng 10 năm 1959, kíp chiến đấu Không quân Hoàng gia Anh thực hiện thành công phóng huấn luyện tác chiến với tên lửa Thor.

Ngày 22 tháng 4 năm 1960, phi đội tên lửa IRBM Thor thứ tư và cũng là cuối cùng đặt tại Anh được Bộ tư lệnh Không quân chiến lược Hoa Kỳ bàn giao cho Không quân Hoàng gia Anh, qua đó hoàn tất việc triển khai hệ thống vũ khí này tại Vương Quốc Anh. Tháng tiếp theo, tên lửa đầu tiên được rút khỏi một đơn vị tác chiến và chuyển tới Vandenberg để tiến hành bắn kiểm tra độ tin cậy (confidence firing) đã được tiếp nhận từ một phi đội Thor IRBM của Không quân Hoàng gia Anh (No. 98 Squadron RAF) tại Anh. Hoạt động “confidence firing” là tiền thân của chương trình thử nghiệm tác chiến.

SM-65 Atlas 

Ngày 16 tháng 10 năm 1958, bệ phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Atlas đầu tiên (576A-1) được xây dựng tại Căn cứ Không quân Vandenberg đã được Sư đoàn tên lửa số 1 tiếp nhận từ nhà thầu. Tên lửa đạn đạo liên lục địa đầu tiên của Hoa Kỳ, SM-65D Atlas, được bàn giao và tiếp nhận bởi 576th Strategic Missile Squadron thuộc Strategic Air Command vào ngày 18 tháng 2 năm 1959. Quả Atlas-D đầu tiên được phóng vào ngày 9 tháng 9 năm 1959, và sau vụ phóng thành công này, Đại tướng Thomas S. Power, Tư lệnh Strategic Air Command (CINCSAC), đã tuyên bố hệ thống ICBM Atlas đạt trạng thái trực chiến.Tháng tiếp theo, được trang bị đầu đạn hạt nhân, tên lửa Atlas tại Vandenberg trở thành ICBM đầu tiên được đặt trong trạng thái trực chiến. Đây là một tên lửa SM-69D Atlas ICBM (AFSN 58-2190) bố trí trên bệ phóng 576A-1. Vào tháng 4 năm 1960, vụ phóng thử đầu tiên của Atlas ICBM Series D từ bệ phóng kiểu “coffin” (576B-2) đã thành công. Loại bệ phóng này là nguyên mẫu cho các bệ phóng được sử dụng tại phi đội Atlas đầu tiên, 564th Strategic Missile Squadron, đóng tại Căn cứ Không quân Francis E. Warren, bang Wyoming. Sau thành công này, Thiếu tướng David Wade, Tư lệnh 1st Missile Division, đã tuyên bố bệ phóng kiểu “coffin” đạt trạng thái sẵn sàng tác chiến.

Tháng 7 năm 1959, việc xây dựng bệ phóng kiểu “coffin” đầu tiên cho tên lửa ICBM Atlas dòng E (cơ sở thử nghiệm hệ thống tác chiến Atlas số 1) được khởi công. Ngày 28 tháng 2 năm 1962, vụ phóng thành công đầu tiên của SM-65E Atlas được thực hiện. Tháng 11 năm 1962, việc xây dựng bệ phóng kiểu “silo-lift” đầu tiên cho Atlas ICBM SM-65F (cơ sở thử nghiệm hệ thống tác chiến Atlas số 2) được bắt đầu. Tên lửa Atlas F đầu tiên được tiếp nhận vào tháng 6 năm 1961 và phiên bản Series F cấu hình chiến đấu đầu tiên đã được phóng thành công vào ngày 1 tháng 8 năm 1962.

Trong giai đoạn thử nghiệm, Căn cứ Không quân Vandenberg vận hành hai tổ hợp phóng Atlas-D; hai tổ hợp Atlas-E và ba giếng phóng Atlas-F. Các tên lửa Atlas-D đã được rút khỏi trạng thái báo động tại 576th Strategic Missile Squadron (Tổ hợp 576B) vào tháng 5 năm 1964 như một phần của quá trình loại biên hệ thống Atlas khỏi lực lượng ICBM trực chiến. Vụ phóng thử Atlas F cuối cùng diễn ra vào ngày 18 tháng 1 năm 1965, và 576th Strategic Missile Squadron bị giải thể vào ngày 2 tháng 4 năm 1966. Trong giai đoạn 1959–1965, đơn vị này đã thực hiện tổng cộng 53 vụ phóng thử Atlas-D, 7 Atlas-E và 7 Atlas-F.

Hệ thống Atlas tiếp tục được sử dụng như một phương tiện phóng vệ tinh từ Căn cứ Không quân Vandenberg dưới dạng tên lửa đẩy không gian, khi được cấu hình với tầng trên RM-81 Agena. Tổ hợp Atlas–Agena đã đưa nhiều loại vệ tinh khác nhau lên quỹ đạo cho đến khi bị loại biên vào cuối những năm 1980.

HGM-25A Titan I 

HGM-25A Titan I là tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) đa tầng đầu tiên của Mỹ. Khi được thiết kế và chế tạo, Titan I đã cung cấp một năng lực răn đe hạt nhân bổ sung nhằm hỗ trợ cho hệ thống tên lửa SM-65 Atlas của Không quân Hoa Kỳ. Đây là mẫu đầu tiên trong dòng tên lửa Titan và là một bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng lực lượng hạt nhân chiến lược của Không quân Hoa Kỳ.

Tháng 7 năm 1958, việc xây dựng Cơ sở Thử nghiệm Hệ thống Tác chiến Titan I ICBM (OSTF) được khởi công. Đây là nguyên mẫu của cơ sở điều khiển phóng Titan I kiên cố hóa tại các trận địa triển khai thực tế. Tổ hợp này bao gồm một bệ phóng kiểu “silo-lift”, một blockhouse (công sự điều khiển kiên cố) và các trang thiết bị liên quan. Được định danh là “OSTF-8”, cơ sở này đã bị phá hủy vào ngày 3 tháng 12 năm 1960 khi thang nâng bệ phóng gặp sự cố trong lúc hạ một tên lửa đã nạp đầy nhiên liệu trở lại giếng phóng. Không có thương vong. Đây là tai nạn giếng phóng đầu tiên tại Căn cứ Không quân Vandenberg

Vụ phóng “silo-lift” đầu tiên của Titan I đã thành công vào tháng 9 năm 1961, và vụ phóng ICBM đầu tiên do Strategic Air Command thực hiện đã thành công vào tháng 1 năm 1962. Kết quả là, tổ hợp phóng Titan I ICBM (395-A1/A2/A3) tại Vandenberg được bàn giao cho 395th Strategic Missile Squadron thuộc Bộ tư lệnh không quân chiến lược để tiến hành các vụ phóng thử tên lửa.

Tuy nhiên, thời gian phục vụ tác chiến của Titan I tương đối ngắn, khi Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara tuyên bố vào tháng 11 năm 1964 rằng toàn bộ các ICBM thế hệ thứ nhất còn lại (Atlas Series E và F cùng Titan I) sẽ bị loại biên (Dự án Added Effort) vào cuối tháng 6 năm 1965.

Ngày 5 tháng 3 năm 1965, vụ phóng thử cuối cùng của ICBM Titan I do Strategic Air Command tiến hành tại Căn cứ Không quân Vandenberg đã thành công. 395th Strategic Missile Squadron đã thực hiện tổng cộng 19 vụ phóng thử trong giai đoạn 1963–1965 trước khi chuyển hoàn toàn sang thử nghiệm Titan II. Trong thập niên 1980, một số tầng hai của Titan I đã được sử dụng làm mục tiêu cho các thử nghiệm ban đầu của Sáng kiến Phòng thủ Chiến lược (SDI).

LGM-25C Titan II 

ICBM LGM-25C Titan II là tên lửa đạn đạo liên lục địa thế hệ thứ hai, sử dụng nhiên liệu lưu trữ dài hạn (storable propellants), hệ thống dẫn đường quán tính hoàn toàn (all-inertial guidance) và có khả năng phóng trực tiếp từ giếng phóng (in-silo launch). Việc xây dựng trận địa Titan II đầu tiên bắt đầu vào năm 1962, và sau đó Căn cứ Không quân Vandenberg đã vận hành tổng cộng bốn tổ hợp phóng Titan II.

Phần lớn các thử nghiệm của loại tên lửa này được tiến hành tại Trạm Không quân Mũi Kennedy (Cape Kennedy Air Force Station), bang Florida, bởi 6555th Aerospace Test Group. Vụ phóng thành công đầu tiên của Titan II từ giếng phóng ngầm được thực hiện tại Vandenberg vào tháng 4 năm 1963 bởi 395th Strategic Missile Squadron. Cuộc thử nghiệm cấu hình tác chiến hoàn chỉnh đầu tiên (fully operational test) diễn ra vào tháng 3 năm 1965.

Ngày 25 tháng 3 năm 1966, quả tên lửa thứ 200 của Strategic Air Command được phóng từ Vandenberg là một tên lửa Titan II. Hoạt động thử nghiệm tác chiến của Titan II tiếp tục kéo dài đến năm 1985. Tương tự như phiên bản tiền nhiệm Atlas ICBM, biến thể Titan II GLV (Gemini Launch Vehicle) – một phiên bản cải tiến từ Titan II – đã được sử dụng để phóng tàu vũ trụ thuộc chương trình Gemini. Ngoài ra, biến thể Titan 23G cũng được sử dụng như một tên lửa đẩy không gian để đưa các vệ tinh lên quỹ đạo. Vụ phóng cuối cùng của dòng Titan II diễn ra vào năm 2003, khi quả Titan IIG cuối cùng được sử dụng.

LGM-30 Minuteman 

Sự xuất hiện của nhiên liệu rắn đã mang lại cho tên lửa đạn đạo liên lục địa ba tầng LGM-30 Minuteman một ưu thế lớn so với các ICBM sử dụng nhiên liệu lỏng trước đó. Tháng 2 năm 1961, việc xây dựng các cơ sở phóng thử Minuteman ICBM bắt đầu tại Căn cứ Không quân Vandenberg. Các giếng phóng từ 394A-1 đến A-7 là những công trình đầu tiên được xây dựng để phục vụ 394th Strategic Missile Squadron thuộc Strategic Air Command.

Các chuyến bay thử nghiệm của LGM-30A Minuteman IA bắt đầu vào tháng 9 năm 1962. Cuộc thử nghiệm đầu tiên của Minuteman IB diễn ra vào tháng 5 năm 1963. Ngày 24 tháng 2 năm 1966, lần phóng loạt (salvo – phóng đồng thời) đầu tiên của hai tên lửa Minuteman I mẫu “A” từ các giếng phóng LF-04 (394A-3) và LF-06 (394A-5) tại Vandenberg đã thành công. Vụ phóng này đã chứng minh các kỹ thuật đếm ngược đồng thời và phóng đồng loạt, vốn sẽ được áp dụng tại các căn cứ tác chiến trong điều kiện chiến đấu thực tế. Hoạt động thử nghiệm ICBM Minuteman I tiếp tục đến năm 1968.

Việc thử nghiệm LGM-30F Minuteman II bắt đầu vào tháng 8 năm 1965, với lần phóng đầu tiên do Bộ tư lệnh hệ thống Không quân thực hiện và đã thành công. Tên lửa bay khoảng 5.000 dặm (8.000 km) dọc theo Khu vực thử nghiệm Thái Bình Dương và phương tiện tái xâm nhập (reentry vehicle) đã rơi trúng khu vực mục tiêu.

Ngày 22 tháng 10 năm 1970, lần phóng thử tác chiến (Operational Test – OT) đầu tiên kiểu GT70F (phóng loạt đồng thời) của hai ICBM Minuteman II từ các giếng phóng LF-25 và LF-26 đã thành công. Cuộc thử nghiệm tác chiến giai đoạn I cuối cùng của Minuteman II được tiến hành vào tháng 4 năm 1972.

Cuộc thử nghiệm tác chiến giai đoạn II đầu tiên của LGM-30G Minuteman III được thực hiện vào ngày 5 tháng 12 năm 1972 từ giếng phóng LF-02. Tên lửa bay khoảng 800 dặm (1.300 km) trước khi rơi xuống khu vực mục tiêu trên Thái Bình Dương. Đây là khởi đầu cho các vụ phóng Minuteman III, vốn vẫn tiếp tục được tiến hành tại Vandenberg cho đến ngày nay.

Tháng 7 năm 1974, công tác huấn luyện ban đầu cho các kíp chiến đấu tên lửa Minuteman – trước đây do Air Training Command đảm nhiệm tại Vandenberg – đã được tích hợp vào chương trình Huấn luyện Sẵn sàng Tác chiến (ORT) của 4315th Combat Crew Training Squadron tại Vandenberg. Kết quả là toàn bộ quá trình huấn luyện kíp chiến đấu tên lửa Minuteman, từ đào tạo ban đầu đến đào tạo nâng cao, được chuyển giao hoàn toàn cho Strategic Air Command.

Ngày 10 tháng 7 năm 1979, Strategic Air Command đã phóng hai tên lửa Minuteman III từ Vandenberg trong khuôn khổ cuộc diễn tập Global Shield – một cuộc diễn tập quy mô lớn của lực lượng hạt nhân chiến lược. Các tên lửa được phóng từ các giếng LF-08 và LF-09. Một trong các nhiệm vụ này, Glory Trip 40 GM, là chuyến bay thử tác chiến giai đoạn I cuối cùng của Minuteman III. Hai tên lửa được phóng cách nhau 12 giây bởi một lực lượng đặc nhiệm của 90th Strategic Missile Wing, đóng tại Căn cứ Không quân Francis E. Warren, bang Wyoming.

Glory Trip 77GM, một cuộc thử nghiệm tác chiến Minuteman III vào tháng 9 năm 1980, đã trở thành lần thử nghiệm tên lửa Minuteman ở khoảng cách bay xa nhất khi đầu đạn của nó rơi trúng khu vực mục tiêu trên đại dương ở khoảng cách hơn 5.600 hải lý (10.400 km).

LGM-118 Peacekeeper 

Loại ICBM cuối cùng được thử nghiệm tại Căn cứ Không quân Vandenberg là LGM-118 Peacekeeper (MX), bắt đầu từ tháng 6 năm 1983. Ngoài việc có tầm bắn xa hơn các ICBM trước đó, Peacekeeper còn có khả năng mang tới 10 đầu đạn hồi quyển tấn công đa mục tiêu độc lập. Hệ thống này được dự định thay thế LGM-30 Minuteman, tuy nhiên do thời gian phát triển kéo dài, nó đã bị loại biên vào năm 2005 trước cả Minuteman theo các hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược.

Tên lửa ICBM Peacekeeper đầu tiên được phóng tại Tổ hợp phóng TP-01 vào ngày 17/6/1983. Đây là lần đầu tiên một tên lửa được phóng theo phương thức "phóng lạnh" tại căn cứ Vandenberg, với tên lửa bay khoảng 970 km. Hai vụ phóng thử bổ sung đã được thực hiện trong năm 1983 cũng từ TP-01.

Tên lửa ICBM Peacekeeper đầu tiên trang bị phương tiện tái nhập khí quyển thử nghiệm Mark-21 được phóng thử từ TP-01 vào ngày 15/6/1984. Hai vụ phóng thử nữa đã được tiến hành trong năm 1984 cũng từ bệ phóng TP-01. Air Force Systems Command đã thực hiện vụ phóng tên lửa ICBM Peacekeeper từ bệ phóng TP-01 lần cuối cùng  vào ngày 30/6/1985.

Vũ phóng tên lửa đầu tiên từ Giếng phóng LF-05 diễn ra ngày 24/8/1985. Đến năm 1986, giếng phóng LF-02 cũng được đưa vào sử dụng. Ngày 23/8/1986, diễn ra vụ phóng thử tên lửa theo cấu hình chiến đấu hoàn chỉnh từ giếng phóng LF-02, đồng thời là lần đầu tiên tên lửa Peacekeeper được phóng bởi kíp chiến đấu của Bộ Tư lệnh Không quân Chiến lược dưới sự kiểm soát của Air Force Systems Command.

Tháng 3 năm 1987, một cơ sở huấn luyện mới – Peacekeeper Missile Procedures Trainer – được đưa vào hoạt động. Cơ sở trị giá 17 triệu USD này được trang bị hệ thống mô phỏng máy tính hiện đại nhằm huấn luyện và đánh giá các kíp chiến đấu tên lửa. Cùng năm đó, những tên lửa LGM-118 Peacekeeper đầu tiên được triển khai tại Căn cứ Không quân Francis E. Warren. LGM-118 Peacekeeper tiếp tục được phóng thử từ căn cứ Vandenberg với giếng phóng thứ ba, LF-05, đi vào vận hành vào tháng 3/1990. Vụ phóng tên lửa LGM-118 Peacekeeper 33PA cuối cùng diễn ra vào ngày 21/7/1994 trước khi tên lửa chính thức bị loại khỏi biên chế.

Tên lửa đánh chặn phòng thủ giai đoạn giữa trên mặt đất 

Loại tên lửa mới nhất được triển khai tại Căn cứ Không quân Vandenberg vào năm 2005 là Ground-based Interceptor (GBI) – một tên lửa đẩy quỹ đạo cận không gian (suborbital booster) phục vụ phương tiện tiêu diệt tên lửa đạn đạo EKV (Exoatmospheric Kill Vehicle) thuộc hệ thống Missile Defense Agency – Phòng thủ giai đoạn giữa trên mặt đất (Ground-Based Midcourse Defense). Đây là một phần của hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia do Tổng thống George W. Bush thúc đẩy.

Tên lửa đẩy OBV (Orbital Boost Vehicle) đang được phát triển bởi Orbital Sciences Corporation; mỗi tên lửa đánh chặn đi kèm một giếng phóng và một Silo Interface Vault (SIV) – phòng thiết bị điện tử ngầm bố trí liền kề giếng phóng. Cấu hình cơ bản của OBV gồm ba tầng trên và hệ thống dẫn đường lấy từ tên lửa đẩy quỹ đạo Taurus (về bản chất là phiên bản không cánh của Pegasus-XL). Phiên bản trong giai đoạn phát triển được phóng từ bệ lộ thiên, trong khi phiên bản tác chiến dự kiến phóng từ giếng phóng (silo-launch).

Vụ bắn thử đầu tiên của OBV được tiến hành từ bệ phóng Atlas-F cũ 576-E vào ngày 6 tháng 2 năm 2003. Giếng phóng LF-23 được sử dụng cho các thử nghiệm phóng từ silo đang tiếp diễn, với mục tiêu là các tên lửa giả lập được cấu thành từ các tầng hai và ba của ICBM Minuteman đã loại biên (không mang đầu đạn), được phóng từ bãi phóng Kwajalein Meck trong khu vực Thái Bình Dương.

Giai đoạn thăm dò không gian ban đầu 
Vệ tinh quỹ đạo cực đầu tiên trên thế giới, Discoverer 1, được phóng từ Vandenberg vào ngày 28 tháng 2 năm 1959. Phương tiện phóng cho nhiệm vụ này là tổ hợp Thor–Agena. Chuỗi vệ tinh Discoverer đã mang lại nhiều cột mốc quan trọng khác cho Vandenberg. Ví dụ, tháng 8 năm 1960, một viên nang dữ liệu được tách khỏi Discoverer XIII trên quỹ đạo và được thu hồi từ Thái Bình Dương, trở thành vật thể nhân tạo đầu tiên từng được thu hồi từ không gian. Chỉ một tuần sau, ngày 19 tháng 8 năm 1960, viên nang của Discoverer XIV đã được một máy bay thu hồi ngay trên không – lần đầu tiên trong lịch sử thực hiện thu hồi trên không (air recovery). Được che đậy dưới danh nghĩa nghiên cứu khoa học, chương trình Discoverer thực chất là vỏ bọc cho CORONA – chương trình vệ tinh trinh sát ảnh đầu tiên của Hoa Kỳ. Chuỗi Discoverer kết thúc công khai vào ngày 13 tháng 1 năm 1962 sau 38 lần phóng (bao gồm cả các lần thất bại).

Trong nhiều năm, các vệ tinh thuộc mọi loại hình và mục đích – bao gồm cả vệ tinh quốc tế – đã được đưa vào quỹ đạo từ Vandenberg bằng nhiều loại tên lửa đẩy khác nhau. Trong số các hệ thống mới có:

 Titan IV (từ tháng 3 năm 1991)
 Taurus (tháng 3 năm 1994)
 Pegasus (tháng 4 năm 1995)
 Delta II (tháng 2 năm 1996)
 Atlas IIAS (tháng 12 năm 1999)
 Minotaur (năm 2000)
 Và từ cuối năm 2005: Falcon 1, Delta IV, Atlas V

Hai dự án tham vọng nhất của Không quân Hoa Kỳ tại Vandenberg là: Phòng thí nghiệm quỹ đạo có người lái (MOL) và chương trình Tàu con thoi. Phương tiện MOL bao gồm một tên lửa đẩy Titan III mang theo một khoang vũ trụ Gemini cải tiến (Gemini B) gắn với một phòng thí nghiệm không gian. Công tác xây dựng cho MOL bắt đầu tại Tổ hợp Phóng Không gian số 6 (SLC-6) ở khu vực Nam Vandenberg vào tháng 3 năm 1966. Tuy nhiên, Tổng thống Richard Nixon đã hủy bỏ chương trình trị giá khoảng 3 tỷ USD này vào tháng 6 năm 1969 do chi phí vượt dự toán, chậm tiến độ, sự xuất hiện của công nghệ mới, và gánh nặng tài chính từ Chiến tranh Việt Nam. Sau đó, SLC-6 bị đóng cửa trong suốt một thập kỷ tiếp theo.

Tàu con thoi 

Năm 1972, Căn cứ Không quân Vandenberg được lựa chọn làm địa điểm phóng và hạ cánh Tàu con thoi ở Bờ Tây, tuy nhiên chưa từng được sử dụng với vai trò này. 

Tổ hợp Phóng Không gian số 6 (SLC-6, đọc là “Slick Six”) – ban đầu được xây dựng cho chương trình Manned Orbiting Laboratory đã bị hủy bỏ – được cải tạo sâu rộng để phục vụ hoạt động của Chương trình tàu con thoi. Hơn 4 tỷ USD đã được chi cho việc nâng cấp tổ hợp và xây dựng cơ sở hạ tầng liên quan. Tháp phục vụ di động (MST) ban đầu được hạ thấp chiều cao, đồng thời bổ sung hai rãnh thoát lửa cho các tầng đẩy tăng cường nhiên liệu rắn (SRB) của tàu con thoi. Các hạng mục bổ sung khác bao gồm: bồn chứa hydro lỏng và oxy lỏng, phòng chuẩn bị tải trọng, phòng thay đổi tải trọng, tháp phóng mới với hệ thống thoát hiểm cho phi hành đoàn, hệ thống giảm âm và khu vực thu hồi nước. Ngoài ra, còn xây dựng Nhà lắp ráp tàu con thoi (Shuttle Assembly Building).

Đường băng dài 8.500 feet (2.590 m) hiện có tại khu bay phía Bắc được kéo dài lên 15.000 feet (4.580 m) để phục vụ hạ cánh cuối nhiệm vụ, cùng với hệ thống đèn chỉ dẫn tiếp cận chính xác (Precision Approach Path Indicator (PAPI)). Công tác bảo dưỡng và tái cấu hình tàu con thoi được thực hiện tại Cơ sở Bảo dưỡng và Kiểm tra Orbiter (OMCF). Cơ sở Mate-Demate dùng để lắp/tháo tàu con thoi khỏi máy bay vận tải Boeing 747 Shuttle Carrier Aircraft (SCA) được thay đổi từ kết cấu cố định lớn (như tại Kennedy Space Center và Dryden Flight Research Center) sang dạng khung nâng có thể tháo lắp (OLF). Thiết kế này cho phép triển khai tại các địa điểm hạ cánh không có sẵn cơ sở hỗ trợ. OLF có thể tháo rời, vận chuyển bằng máy bay vận tải **C-5 Galaxy, rồi lắp ráp lại để đưa tàu con thoi lên SCA. Tuyến đường dài 22 dặm (35 km) giữa OMCF và SLC-6 cũng được nâng cấp để phục vụ phương tiện vận chuyển 76 bánh chuyên dụng (do hãng Commetto, Ý chế tạo) dùng để chở orbiter.

Việc cải tạo SLC-6 để hỗ trợ các nhiệm vụ quỹ đạo cực gặp nhiều khó khăn kỹ thuật và chi phí lớn. Khi tổ hợp đang chuẩn bị cho lần phóng đầu tiên của tàu con thoi (nhiệm vụ STS-62-A dự kiến ngày 15 tháng 10 năm 1986), thì Thảm họa tàu con thoi Challenger đã khiến toàn bộ phi đội tàu con thoi bị đình bay. Chuỗi sự kiện sau đó dẫn đến quyết định hủy bỏ hoàn toàn các vụ phóng tàu con thoi từ Bờ Tây. Phương tiện vận chuyển orbiter được chuyển về Kennedy Space Center và sử dụng tại đây.

Các vấn đề kỹ thuật kéo dài tại SLC-6 cùng với quyết định chung của Không quân Hoa Kỳ và NASA về việc tập trung toàn bộ hoạt động tàu con thoi tại Kennedy Space Center sau thảm họa Challenger đã dẫn đến việc chính thức chấm dứt chương trình tàu con thoi tại Vandenberg vào ngày 26 tháng 12 năm 1989.

Nếu chương trình tàu con thoi tại SLC-6 thành công, cách thức vận hành tại Bờ Tây sẽ khác với Kennedy: toàn bộ tổ hợp tàu con thoi (orbiter, thùng nhiên liệu ngoài và SRB) sẽ được lắp ráp trực tiếp trên bệ phóng thay vì lắp ráp riêng rồi vận chuyển. Ba công trình di động chạy trên ray – tháp phóng, nhà dịch vụ di động và phòng thay đổi tải trọng – được sử dụng để lắp ráp và bảo vệ tổ hợp trước gió mạnh. Các cấu trúc này đã được sử dụng trong các thử nghiệm “fit test” với tàu con thoi Enterprise vào năm 1985.

Delta IV 
Sau khi chương trình tàu con thoi kết thúc tại Vandenberg năm 1989, SLC-6 được cải tạo lại vào năm 1999 để phục vụ phóng vệ tinh quỹ đạo cực bằng họ tên lửa Delta IV, sử dụng Common Core Booster cho mọi biến thể, bao gồm cả Delta IV Heavy. Sau cải tạo, khu phóng rộng 132 mẫu Anh (53 ha) bao gồm các hạng mục tương tự như tại Cape Canaveral Space Launch Complex 37 (SLC-37B), như: tháp tiếp liệu cố định, tháp dịch vụ di động, bệ dựng tên lửa, trung tâm điều khiển phóng và nhà điều hành, cùng với cơ sở tích hợp ngang. SLC-6 cũng có nhà che lắp ráp di động để bảo vệ tên lửa khỏi thời tiết xấu.

Tên lửa Delta IV đầu tiên phóng từ SLC-6 cất cánh thành công lúc 20:33 (giờ PDT) ngày 27 tháng 6 năm 2006, khi một tên lửa đẩy Delta IV Medium+ (4,2) đưa vệ tinh tuyệt mật NROL-22 của National Reconnaissance Office. Tải trọng được triển khai thành công sau khoảng 54 phút. Tổng cộng có 10 lần phóng Delta IV từ SLC-6, với lần cuối vào năm 2022 trước khi khu phóng được bàn giao cho SpaceX.

Atlas V 
Tên lửa Atlas V được Lockheed Martin phát triển chương trình Phương tiện Phóng Tiêu hao Thế hệ Mới (EELV) của Không quân Hoa Kỳ. Atlas V được phóng từ Tổ hợp Phóng Không gian 3E (SLC-3E) tại Vandenberg. Công ty Lockheed Martin Commercial Launch Services chịu trách nhiệm tiếp thị Atlas V cho khách hàng chính phủ và thương mại trên toàn cầu.

Vụ phóng Atlas V đầu tiên từ SLC-3E diễn ra vào ngày 19 tháng 3 năm 2008 cho National Reconnaissance Office. Tất cả các lần phóng Atlas V từ Vandenberg đều đã thành công.

SpaceX Falcon 

SpaceX đã sử dụng Tổ hợp Phóng Không gian 3 Tây (SLC-3W) trong thời gian ngắn trong giai đoạn phát triển ban đầu của tên lửa Falcon 1, sau đó chuyển hoạt động sang Tổ hợp Phóng Không gian 4 Đông (SLC-4E) tại Căn cứ Không quân Vandenberg (Vandenberg Air Force Base). SpaceX đã tiến hành cải tạo SLC-4E để phục vụ các vụ phóng Falcon 9 trong một quá trình kéo dài 24 tháng bắt đầu từ đầu năm 2011. Báo cáo đánh giá tác động môi trường sơ bộ, với kết luận “không có tác động đáng kể”, được công bố vào tháng 2 năm 2011. Công tác phá dỡ các tháp dịch vụ cố định và di động tại bệ phóng bắt đầu vào mùa hè năm 2011.

Đến cuối năm 2012, SpaceX vẫn dự kiến lần phóng đầu tiên từ bệ Vandenberg sẽ diễn ra trong năm 2013 bằng tên lửa Falcon 9 – thực tế là phiên bản cải tiến lớn Falcon 9 v1.1. Khi công trình gần hoàn thiện vào tháng 2 năm 2013, vụ phóng đầu tiên được lên kế hoạch vào mùa hè năm đó, và cuối cùng đã diễn ra vào ngày 29 tháng 9 năm 2013. Đây là chuyến bay đầu tiên của Falcon 9 v1.1, mang theo vệ tinh CASSIOPE của Canada. Tháng 10 năm 2018, SpaceX lần đầu tiên hạ cánh thành công tầng đẩy Falcon 9 xuống bệ mặt đất tại Vandenberg.

Tháng 4 năm 2023, SpaceX đã thuê Tổ hợp Phóng Không gian số 6 (SLC-6) tại Căn cứ Không gian Vandenberg (Vandenberg Space Force Base) để tiến hành cải tạo, bao gồm bổ sung hai bãi hạ cánh tầng một cho các vụ phóng Falcon 9 và Falcon Heavy, sau khi lần phóng Delta IV cuối cùng tại đây hoàn tất. SpaceX dự kiến bắt đầu phóng Falcon 9 từ SLC-6 vào năm 2025 và Falcon Heavy vào năm 2026.

Boeing X-37B 
Boeing X-37B là một tàu vũ trụ không người lái có khả năng tái sử dụng, do United States Space Force vận hành, còn được gọi là Phương tiện Thử nghiệm Quỹ đạo (OTV). Phương tiện này đã nhiều lần hạ cánh tại Vandenberg. Ngày 3 tháng 12 năm 2010, X-37B hạ cánh thành công tại căn cứ sau 224 ngày hoạt động trên quỹ đạo, thực hiện lần đầu tiên một tàu vũ trụ của Hoa Kỳ tự động hạ cánh từ quỹ đạo xuống đường băng. Sau đó, X-37B tiếp tục hạ cánh thành công trên đường băng dài 15.000 feet tại Vandenberg thêm hai lần: ngày 16 tháng 6 năm 2012 (sau 468 ngày trên quỹ đạo) và ngày 14 tháng 10 năm 2014 (sau 674 ngày trên quỹ đạo).

Tất cả các nhiệm vụ của X-37B cho đến nay đều được phóng từ bang Florida: bốn nhiệm vụ đầu sử dụng tên lửa Atlas V phóng từ Cape Canaveral Space Force Station, và nhiệm vụ thứ năm sử dụng tên lửa SpaceX Falcon 9 tái sử dụng, phóng từ Kennedy Space Center.

Lực lượng Không gian Hoa Kỳ 

Vào ngày 14 tháng 5 năm 2021, căn cứ được đổi tên thành Căn cứ Không gian Vandenberg, phù hợp với việc mở rộng và chính thức thành lập Lực lượng Không gian Hoa Kỳ.

Tính đến tháng 3 năm 2025, United States Space Force đã kích hoạt một phân đội thuộc Lực lượng Đặc nhiệm Kích hoạt Cơ sở (Site Activation Task Force – SATAF) nhằm hiện đại hóa năng lực phòng thủ hạt nhân quốc gia, chuẩn bị thay thế toàn bộ lực lượng ICBM LGM-30 Minuteman III bằng hệ thống mới LGM-35A Sentinel.

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài 
Official sites

 Vandenberg Space Force Base official site
 History/Chronology of Vandenberg AFB
 Space and Missile Heritage Center

Other

 Vandenberg Air Force Base Spacecraft and Rocket Listing
 California Spaceport Website
 Vandenberg AFB Launch Schedule
 Vandenberg AFB Launch History
 Vandenberg SFB Launch Schedule