Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Bơ (thực vật)

Bơ (danh pháp hai phần: Persea americana) là một loại cây cận nhiệt đới có nguồn gốc từ México và Trung Mỹ, được phân loại thực vật có hoa, hai lá mầm, họ Lauraceae. Con người biết ăn trái cây bơ từ xưa, bằng chứng là người ta tìm thấy bình nước hình trái bơ tại đô thành Chan Chan trước thời đại Inca.

Cây bơ cao khoảng 20 mét, lá chen kẽ, mỗi lá dài 12–25 cm, hoa không hiện rõ, màu xanh-vàng, mỗi hoa lớn độ 5–10 mm.

Trái của cây bơ hình như cái bầu nước, dài 7–20 cm, nặng 100g-1 kg. Vỏ mỏng, hơi cứng, màu xanh lục đậm, có khi gần như màu đen. Khi chín, bên trong thịt mềm, màu vàng nhạt, giống như chất bơ, có vị ngọt nhạt. Hột trái bơ hình tựa quả trứng, dài 5 – 6 cm, nằm trong trung tâm, màu nâu đậm, và rất cứng.

Một cây bơ trung bình ra 120 trái một năm. Vườn bơ có khả năng sản xuất 7 tấn trái bơ mỗi hecta mỗi năm, có vườn đạt đến 20 tấn. Cây bơ không hợp trồng ở vùng lạnh, chỉ phát triển ở vùng nhiệt đới và ôn đới.

Thịt trái bơ thường được dùng làm nguyên liệu cho các món sinh tố giải khát, làm salad, sushi hoặc có thể dùng để ăn với bánh mì bằng cách quết lên bánh và rắc thêm một chút đường. Ngoài ra, bơ cũng được dùng trong việc chăm sóc da, tuy nhiên việc ăn nhiều bơ cũng gây nên bệnh về gan.

Lịch sử 

Persea americana được cho là xuất phát từ Puebla, México. Chứng tích hóa thạch thì ghi nhận rằng loài bơ và cận chủng phát triển hàng triệu năm về trước trên một vùng địa lý rộng lớn có khí hậu và thổ nhưỡng thích hợp, phía bắc lan đến tận California, phía nam là Trung Mỹ.

Giống bơ bản địa có tên tiếng Tây Ban Nha là criollo ra trái nhỏ, vỏ đen sậm, hạt to. Bằng chứng xưa nhất rằng trái bơ được loài người sử dụng được khai quật ở trong hang động thuộc Coxcatlán, Puebla, México khoảng 10 ngàn năm trước Công nguyên. Cây bơ được trồng từ lâu ở Trung và Nam Mỹ; cổ vật phát hiện ở Chan Chan mang niên đại 900 năm sau Công nguyên thuộc nền văn hóa Tiền Inca là một bình nước hình dạng trái bơ.

Trong văn tịch thì trái bơ xuất hiện lần đầu trong sách Suma De Geographia Que Trata De Todas Las Partidas Y Provincias Del Mundo của Martín Fernández de Enciso soạn năm 1519. Ông sinh khoảng năm 1470 và mất 1528. Với sách tiếng Anh thì Hans Sloane năm 1696 nhắc đến bơ trong bản liệt danh các loài thảo mộc ở Jamaica. Người Âu châu đem trồng cây bơ ở Indonesia năm 1750, Brasil năm 1809, Nam Phi và Úc cuối thế kỷ 19, rồi Trung Đông năm 1908.

Cách bảo quản sinh tố bơ 
- Bảo quản ở nơi lạnh từ 5 - 10 độ C.

Một vài hình ảnh về cây bơ

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài 

 
 
 Definitive illustrated list of avocado varieties 
 California Avocado Commission
 Avocados beyond Persea americana , California Rare Fruit Growers

A
Quả
Trái cây nhiệt đới
Thực vật Guatemala
Thực vật México
Nông nghiệp nhiệt đới
Cây trồng bắt nguồn từ México
Cây trồng bắt nguồn từ châu Mỹ
Bơ

Bơ (phiên âm từ tiếng Pháp beurre /bœʁ/) là một sản phẩm từ sữa được làm bằng cách đánh sữa hoặc kem tươi hay đã được lên men. Vào cuối thế kỷ 19 khi sản phẩm này mới du nhập Việt Nam, tiếng Việt gọi nó là "mỡ sữa bò".

Ứng dụng 
Bơ được dùng để quết lên bánh mì, dùng làm gia vị, cũng như dùng trong nấu nướng chẳng hạn như làm nước xốt, rán, nướng. Bơ có cấu tạo từ chất béo bơ bao quanh những giọt nước và đạm sữa nhỏ xíu.

Sản xuất bơ 
Người ta thường làm bơ từ sữa bò, nhưng bơ cũng có thể được làm từ sữa của các loài động vật có vú khác như cừu, dê, trâu và yak. Muối ăn, chất tạo mùi, hay chất bảo quản đôi khi cũng được cho vào bơ. Khi bơ được thắng lại sẽ cho ra loại "bơ nguyên chất", chỉ toàn là chất béo bơ.

Bảo quản 

Khi để trong tủ lạnh, bơ trở nên cứng, nhưng sẽ mềm đủ để quết được sau một thời gian để trong nhiệt độ phòng, bơ chảy lỏng tại nhiệt độ 32–35 °C (90–95 °F). Tỷ trọng của bơ là 911 kg/m³. Bơ thường có màu vàng nhạt nhưng cũng thể có gam màu từ vàng thẫm đến gần như trắng. Màu sắc của bơ phụ thuộc vào quy chế lương thực của động vật cho sữa. Trong các quy trình sản xuất công nghệ, màu của bơ căn cứ vào phẩm màu thực phẩm, thông dụng nhất là điều màu hay carotene.

Dinh dưỡng 

Theo số liệu của USDA (Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ), một thìa cà phê bơ (14 g) chứa năng lượng 420 kJ, tất cả từ chất béo gồm 11 g, trong đó 7 g chất béo no và 30 mg cholesterol. Bơ chứa chủ yếu chất béo no (bão hòa) và là nguồn cholesterol đáng kể. Vì vậy ăn nhiều bơ có thể dẫn đến một số nguy cơ đối với sức khỏe, đặc biệt là bệnh tim. Margarine được khuyên dùng thay cho bơ vì có chứa hàm lượng chất béo chưa no lớn hơn và chứa ít hoặc không chứa cholesterol, tuy nhiên trong một số năm gần đây, người ta nhận thấy rằng chất béo chuyển hóa có trong dầu hydrat hóa trong margarine cũng gây ra các vấn đề về cholesterol. Hiện nay đã có margarine không chứa chất béo chuyển hóa.

Các loại bơ khác 

 Bơ đậu phộng
 Bơ hỗn hợp

Chú thích

Liên kết ngoài

 
 
 

Chế phẩm sữa
B
Nông nghiệp nhiệt đới
Hệ keo
Thẩm Hà

Thẩm Hà (tiếng Trung: 沈河区, Hán Việt: Thẩm Hà khu) Là một quận của thành phố Thẩm Dương (沈阳市), tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 18 km², dân số 600.000 người, mã số bưu chính 110011. Quận lỵ đóng tại số 25 đường Thịnh Kinh. Quận Thẩm Hà được chia ra 10 nhai đạo.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Thẩm Dương
Tô Gia Đồn

Tô Gia Đồn (, Hán Việt: Tô Gia Đồn khu) là một trong 10 quận thuộc thành phố Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc. Quận có diện tích 782 km², dân số năm 2020 là 524.336 người, mật độ dân số đạt 671 người/km². Mã số bưu chính của quận là 110101. Quận lỵ đóng tại số 14 đường Thúy Bách.

Thành phần dân cư
Tô Gia Đồn là nơi sinh sống của 13 dân tộc: Hán, Hồi, Mông Cổ, Mãn,…

Phân chia hành chính
Quận Tô Gia Đồn được chia thành 12 nhai đạo.
Nhai đạo: Giải Phóng, Dân Chủ, Trung Hưng, Lâm Thành, Sa Hà, Thập Lý Hà, Trần Tương, Vĩnh Lạc, Đồng Câu, Bát Nhất Hồng Lăng, Thẩm Thủy, Bạch Thanh Dao Thiên.

Khí hậu

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Thẩm Dương
Thẩm Bắc

Thẩm Bắc (, âm Hán-Việt: Thẩm Bắc tân khu) là một tân khu thuộc địa cấp thị Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc. Thẩm Bắc giáp Hồn Nam về phía đông nam, Đại Đông và Hoàng Cô về phía nam, Vu Hồng về phía tây nam, Tân Dân và Pháp Khố về phía tây bắc. Quận này cũng giáp Thiết Lĩnh về phía đông bắc và Phủ Thuận về phía đông nam, có diện tích 878 km², dân số năm 2020 là 619.375 người, mật độ dân số đạt 705 người/km². Mã số bưu chính của Thẩm Bắc là 110121. Quận lỵ đóng tại số 64 đường Trung ương, nhai đạo Tân Thành Tử.

Phân chia hành chính
Quận Thẩm Bắc được chia thành gồm 10 đơn vị hành chính, tất cả đều là nhai đạo. Các đơn vị này được chia thành 26 ủy ban xã khu cư, 211 thôn hành chính.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Thẩm Dương
Vu Hồng

Vu Hồng (tiếng Trung: 于洪区, Hán Việt: Vu Hồng khu) là một quận của thành phố Thẩm Dương (沈阳市), tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Vu Hồng có diện tích 61,5 km2, dân số 610.000 người, mã số bưu chính 110024. Quận Vu Hồng được chia ra thành có 9 nhai đạo, 7 trấn, 3 hương và 1 hương dân tộc.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Thẩm Dương
Tân Dân, Thẩm Dương

Tân Dân (, âm Hán Việt: Tân Dân thị) là một thành phố cấp huyện trực thuộc địa cấp thị Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc. Thành phố này là điểm cực tây đồng thời là đơn vị hành chính cấp huyện lớn nhất của thành phố Thẩm Dương. Thành phố có diện tích 3.300 km², dân số năm 2020 là 565.634 người, mật độ dân số đạt 171,4 người/km². Tân Dân giáp với huyện Pháp Khố ở phía đông bắc, tân khu Thẩm Bắc và quận Vu Hồng ở phía đông, quận Thiết Tây ở phía đông nam và quận Liêu Trung ở phía nam; thành phố này cũng giáp với các địa cấp thị Cẩm Châu ở phía tây và Phụ Tân ở phía tây bắc.

Phân chia hành chính
Thành phố Tân Dân được chia thành 28 đơn vị hành chính gồm 5 nhai đạo, 19 trấn và 4 hương. Chính quyền thành phố đặt tại nhai đạo Liêu Tân.
Nhai đạo: Liêu Tân, Đông Thành, Tây Thành, Tân Liễu, Đại Hồng.
Trấn: Lương Sơn, Công Chúa Đồn, Hưng Long, Tiền Đương Bảo, Đại Dân Đồn, Đại Liễu Đồn, Hưng Long Bảo, Hồ Đài, Pháp Hà Ngưu, Liễu Hà Câu, Cao Đài Tử, Trương Gia Đồn, La Gia Phòng, Tam Đạo Cương Tử, Đông Sá Sơn Tử, Đào Gia Đồn, Chu Đà Tử, Kim Ngũ Đài Tử, Tân Nông Thôn.
Hương: Hồng Kỳ, Lô Gia Đồn, Diêu Bảo, Vu Gia Oa Bảo.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Thẩm Dương
Thành phố tỉnh Liêu Ninh
Pháp Khố

Pháp Khố (, âm Hán Việt: Pháp Khố huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc. Huyện Pháp Khố nằm ở phía bắc tỉnh Liêu Ninh, có diện tích 2.284 km², dân số năm 2020 là 340.933 người, mật độ dân số đạt 149,3 người/km². Mã số bưu chính của huyện là 110400. Huyện lỵ đóng tại số đường Hưng Pháp, trấn Pháp Khố.

Phân chia hành chính
Huyện Pháp Khố được chia thành 19 đơn vị hành chính gồm 2 nhai đạo, 12 trấn, 4 hương và 1 hương dân tộc. Chính quyền huyện đóng tại nhai đạo Cát Tường.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Thẩm Dương
Nguyễn Văn Tuyên (võ tướng)

Nguyễn Văn Tuyên () hay Phan Văn Tuyên (潘文諠, 1763-1831) là một võ tướng nhà Nguyễn, được phong tước Tuyên Trung hầu.

Ông là người có nhiều công lao, song nổi bật nhất là việc giúp Thoại Ngọc Hầu chỉ huy quân dân đào kênh Vĩnh Tế (Châu Đốc, An Giang), khiến việc mở mang, khai phá nhiều vùng đất phía Tây Nam Việt Nam được thêm thuận lợi.

Thân thế 
Nguyễn Văn Tuyên thường được gọi là Tuyên Trung Hầu, là người gốc họ Phan, nguyên quán ở làng Kiêm Toàn, huyện Phú Xuân thuộc Thừa Thiên – Huế.

Ông là con trai của ông Phan Văn Hậu và bà Võ Thị Đức. Sau có công, ông được ban quốc tính (họ nhà vua), cho nên sử ghi là Nguyễn Văn Tuyên, tước Tuyên Trung hầu. Ông là tướng nhà Nguyễn, trải qua hai triều Gia Long và Minh Mạng.

Do quê hương của ông liên tiếp đắm chìm trong các cuộc giao tranh giữa Trịnh-Nguyễn, rồi giữa Tây Sơn với chúa Nguyễn, nên gia đình ông phải lánh vào Gia Định, Sa Đéc, rồi cuối cùng định cư ở thôn Mỹ An, phủ Tân Thành, huyện Vĩnh An, tỉnh An Giang (nay thuộc huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp), vì thế sách Đại Nam nhất thống chí liệt truyện ghi tên ông vào mục "An Giang nhân vật" (Quyển 17, tờ 14b).

Sự nghiệp 
Năm Mậu Thân (1788), Nguyễn Văn Tuyên theo phò chúa Nguyễn Phúc Ánh khi 25 tuổi. Ông giỏi võ và có tài điều binh. Sau nhiều năm xông pha trận mạc, ông lần lượt giữ nhiều chức vụ như: Thần sách quân hổ oai vệ úy, Chấn võ quân nhất bảo vệ úy, Khâm sai Chưởng cơ (1802), Thống chế (1816).
 
Mùa đông năm Kỷ Mão (1819), hợp sức với Thoại Ngọc Hầu phụ trách việc đào kênh Vĩnh Tế.

Năm 1822, ông được giao làm trấn thủ Biên Hòa rồi trấn thủ Định Tường kiêm Khâm sai thuộc nội chưởng cơ. Sau đó được bổ nhiệm làm trấn thủ Vĩnh Thanh

Khoảng năm 1824 đến năm 1828, ông được cử cai quản biền binh Gia Định thành, và khi Tả quân Lê Văn Duyệt có việc về kinh đô Huế, ông được cử quyền nhiếp chính Tổng trấn Gia Định Thành.

Năm 1829, sau khi Thoại Ngọc Hầu lâm trọng bệnh và mất. Năm sau, Nguyễn Văn Tuyên được cử thay thế, sắc phong nguyên chức là "Thống chế cai quản biền binh, Bảo Hộ Cao Miên quốc ấn, kiêm án thủ Châu Đốc đồn kiêm quản Hà Tiên trấn biên vụ", nên còn có tên là Bảo Hộ Tuyên.

Giữ chức được hơn một năm, vào ngày 28 tháng 5 năm Tân Mão (1831), ông lâm trọng bệnh rồi mất tại Châu Đốc, thọ 68 tuổi, được đưa về an táng tại thôn Mỹ An, để lại một vợ và bốn con.

Do phần mộ ông nằm gần đoạn sông bị sạt lỡ, nên ngày 15 tháng 5 năm 1971 dòng tộc ông đã cải táng ông về xã Mỹ An Hưng A (thuộc huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp), và xây dựng một khu lăng mộ mới rất khang trang.

Đến nay gia phả, sắc phong, chiếu chỉ, công văn có dấu triện các vua Nguyễn, được gia đình giữ gìn khá nguyên vẹn. Mỗi năm vào ngày giỗ 27-28 tháng 5 âm lịch, nhiều dân chúng gần xa tìm đến đền và lăng mộ để lễ bái.

Ảnh khu lăng mộ mới

Chú thích

Liên kết ngoài
Tuyên Trung Hầu

Người An Giang
Người Đồng Tháp
Quan lại nhà Nguyễn
Võ tướng nhà Nguyễn
Bình Biên

Huyện tự trị dân tộc Miêu Bình Biên (; Tiếng H'Mông: Phij Pia Langs Hmoob Txim Tsim Xyaam), gọi tắt là huyện Bình Biên, là một huyện tự trị thuộc châu tự trị dân tộc Cáp Nê, Di Hồng Hà, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Huyện này rộng 1.905 km² và có 15 vạn nhân khẩu (năm 2005). Huyện lỵ là thị trấn Ngọc Bình (玉屏镇). Ngoài thị trấn này, Bình Biên còn 6 hương trấn nữa. Các hương trấn huyện Bình Biên là: 4 trấn Ngọc Bình (玉屏镇), Tân Hiện (新现镇), Hòa Bình (和平镇), Bạch Hà (白河镇), và 3 hương Bạch Vân (白云乡), Tân Hoa (新华乡), Loan Đường (湾塘乡).

Huyện này tiếp giáp với Mông Tự ở phía tây bắc, Hà Khẩu ở phía Nam, Kim Bình châu Hồng Hà ở phía Tây, Mã Quan châu Văn Sơn ở phía Đông.

Lịch sử 

Bình Biên là vùng đất tiếp giáp phía đông nam huyện Mông Tự. Vào thời nhà Nguyên và nhà Minh, vùng đất huyện Bình Biên ngày nay, nguyên là phần đất tận cùng phía nam của Xá Tư thiên hộ sở sau là An trưởng quan ti phủ Lâm An tỉnh Vân Nam Trung Quốc. Năm 1276, thổ tù của bộ lạc Xá Tư (nước Đại Lý), tiếp giáp phía tây nam huyện Mông Tự ra hàng nhà Nguyên và đem vùng đất này nội thuộc vào lãnh thổ nhà Nguyên. Nhà Nguyên cho đổi thành Xá Tư thiên hộ.

Năm 1253, sau khi quân Mông Cổ chinh phục 37 bộ lạc Điền Đông, trên vùng đất Thông Hải tiết độ sứ của vương quốc Đại Lý (hậu thân của Nam Chiếu), người Mông Cổ thiết lập ra lộ Lâm An. Lị sở của lộ Lâm An nằm tại thành cổ là huyện lị huyện Thông Hải ngày nay. Lộ Lâm An quản lý 4 huyện là Thông Hải, Hà Tây, Tập Nga, Mông Tự và 4 châu là Ninh, Á Mễ, Kiến Thủy, Thạch Bình mà sau này tạo thành danh xưng “Lâm An bát thuộc”. Ngoài ra, ở phía chính nam và đông nam của Lâm An còn có các bộ lạc Xá Tư (舍資), Vương Lộng sơn (王弄山), Giáo Hóa tam bộ (教化三部) (các bộ lạc này về sau nhà Nguyên gọi là các "thiên hộ" sở, tức ngàn hộ gia đình). Xá Tư thiên hộ sở nằm ở phía nam của lộ Lâm An, tiếp giáp với lãnh thổ Đại Việt. Lị sở của Xá Tư thiên hộ thuộc lộ Lâm An đặt tại Lão Trại cách phía đông huyện Mông Tự tỉnh Vân Nam ngày nay 80 dặm Trung Quốc (khoảng 30 - 40 km). Năm Chí Nguyên thứ 13 (1276), nhà Nguyên cho đổi tên của Xá Tư thiên hộ. “Nguyên sử, Địa lý chí” ghi chép rằng: “Do Xá Tư gần Giao Chỉ, nên lấy vùng đất này làm An Nam đạo phòng tống quân thiên hộ” (安南道防送軍千戶, đạo thiên hộ chuyển quân phòng bị An Nam). 
Sau khi nhà Minh thống nhất Vân Nam (雲南) vào lãnh thổ Trung Hoa, lộ Lâm An (臨安路) được đổi thành phủ Lâm An (臨安府). Phủ lỵ được di chuyển từ Thông Hải (通海) sang Kiến Thủy (建水). Năm Minh Hồng Vũ thứ 15 (1382), khôi phục tên gọi Xá Tư thiên hộ sở, nhưng chẳng bao lâu lại đổi thành An Nam trưởng quan ti.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Vân Nam
Biên giới Trung Quốc – Việt Nam
Kim Bình, Hồng Hà

Huyện tự trị dân tộc Miêu, Dao, Thái Kim Bình (; Tiếng Cáp Nê: ) là một huyện tự trị của châu tự trị dân tộc Cáp Nê, Di Hồng Hà, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Kim Bình giáp với huyện Lục Xuân ở phía Tây, Bình Biên ở phía Đông. Kim Bình tiếp giáp tỉnh Lai Châu ở phía nam và tỉnh Lào Cai của Việt Nam ở phía đông nam.

Huyện này rộng 3.677 km² (rộng bằng khoảng hơn 1/3 diện tích Lai Châu) và có 31 vạn dân vào năm 2002 (đông hơn dân số Lai Châu).Tỉnh này có cửa khẩu Kim Thủy Hà thông với cửa khẩu Ma Lu Thàng của Lai Châu- một trong 7 cặp cửa khẩu lớn và có vị trí quan trọng trên con đường thông thương quốc tế. Chính vì thế mà năm 1979 Trung Quốc đã tấn công Lai Châu chính qua cửa khẩu này mà mục tiêu đầu là huyện Phong Thổ.

Kim Bình gồm 4 trấn là: (Kim Hà (金河), Kim Thủy Hà (金水河)), Mãnh Lạp (勐拉), (Lão Mãnh (老勐), và 9 hương là: Doanh Bàn (营盘), Đồng Xưởng (铜厂), Giả Mễ (者米), Mãnh Kiều (勐桥), Mã Yên Để (马鞍底), Đại Trại (大寨), Lão Tập Trại (老集寨), A Đắc Bác (阿得博), Sa Y Pha (沙依坡)).

Các hương trấn của Kim Bình tiếp giáp tỉnh Lai Châu của Việt Nam (kể từ tây sang đông) gồmː hương Giả Mễ, trấn Mãnh Lạp, trấn Kim Thủy Hà, trấn Kim Hà, hương Mãnh Kiều, hương Mã Yên Để. Các huyện của tỉnh Lai Châu Việt Nam tiếp giáp với Kim Bình (kể từ tây sang đông) gồmː Mường Tè, Nậm Nhùn, Sìn Hồ, Phong Thổ. Phía đông nam Kim Bình, là hương Mã Yên Để, tiếp giáp huyện Bát Xát tỉnh Lào Cai Việt Nam.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Vân Nam
Biên giới Trung Quốc – Việt Nam
Nguyễn Văn Tuyên (nhạc sĩ)

Nguyễn Văn Tuyên (1909-2009) là một nhạc sĩ người Việt Nam. Các buổi biểu diễn nhạc cải cách trước công chúng của ông được xem là mốc khởi đời cho nền tân nhạc Việt Nam, dù trước ông đã một số ca khúc nhạc cải cách được sáng tác.

Nguyễn Văn Tuyên và tân nhạc Việt Nam
Cho tới nay hầu hết những nhà phê bình đều đã công nhận ca khúc đầu tiên của tân nhạc Việt Nam là bài Cùng nhau đi Hồng binh của Đinh Nhu sáng tác 1930. Trước khi sáng tác bài Cùng nhau đi Hồng binh, Đinh Nhu đã từng viết lời ca mới cho nhiều bài hát cách mạng dựa theo các điệu hát nước ngoài. Sau Cùng nhau đi Hồng binh, cũng có nhiều nhạc sĩ khác bắt đầu sáng tác ca khúc như Bẽ bàng (1935), Nghệ sĩ hành khúc (1936) của Lê Yên, Tiếng sáo chăn trâu (1935), Bên hồ liễu (1936), Bóng ai qua thềm (1937) của Văn Chung, Xuân năm xưa (1936) của Lê Thương.

Tuy nhiên, tân nhạc chỉ thực sự hình thành vào năm 1938 được đánh dấu bởi buổi biểu diễn của Nguyễn Văn Tuyên trình bày chính tác phẩm của ông ở Hà Nội.

Nguyên Văn Tuyên sinh năm 1909 ở Huế. Ông được học nhạc Tây từ lúc nhỏ, tự học căn bản từ những sách giáo khoa về lý thuyết âm nhạc của Pháp. Năm 1936 ông di cư vô Sài Gòn và trở thành người Việt duy nhất tham gia hội Ái Nhạc (Philharmonique) ở Sài gòn. Ông bắt đầu hát nhạc Tây và đoạt được cảm tình của báo chí và radio (truyền thanh). Năm 1937 ông phổ bài thơ Kiếp Hoa của bạn ông Nguyễn Văn Cổn và viết thành ca khúc đầu tay cùng tên. Thống đốc Nam Kỳ (Cochinechina) khi đó Pagès nghe ông hát và mời ông du lịch tới Pháp để tiếp tục học nhạc nhưng Nguyễn Văn Tuyên từ chối vì lý do gia đình. Thay vì vậy ông lại đề nghị và được thống đốc Pagès tài trợ đi một vòng Việt Nam để quảng bá những bài nhạc mới này.

Năm 1938, Nguyên Văn Tuyên có những buổi biểu diễn và diễn thuyết ở Huế, Hải Phòng và Hà Nội. Những bài hát đầu tiên của ông khi đó là Kiếp hoa, Bông cúc vàng và Anh hùng ca. Sau đó tờ Ngày Nay của Nhất Linh đã xuất bản một vài tác phẩm của Nguyễn Văn Tuyên cùng với của các nhạc sĩ khác. Nguyễn Văn Tuyên tiếp tục trình diễn ở Hải Phòng và Nam Định cho những khán giả nhiệt tình.

Những bài hát đó bắt đầu lan truyền phổ biến, các nhóm Myosotis và Tricéa cùng các nhạc sĩ khác cũng bắt đầu tung ra những ca khúc của mình. Tân nhạc Việt Nam hình thành.

Theo đánh giá của các nhà phê bình, tuy là người khai sinh ra tân nhạc, nhưng những sáng tác của Nguyễn Văn Tuyên không thực sự có giá trị nghệ thuật cao, nên với thời gian chúng đã bị quên lãng.

Ông qua đời ngày 30 tháng 4 năm 2009 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 100 tuổi.

Tác phẩm 
Bông cúc vàng
Một kiếp hoa
Anh hùng ca

Chú thích

Liên kết ngoài 

Vĩnh biệt nhạc sĩ Nguyễn Văn Tuyên

Nhạc sĩ tiền chiến
Người Thừa Thiên Huế
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
ISO 3166-2:BR

ISO 3166-2:BR là chuẩn ISO định nghĩa mã địa lý. Nó là tập con của ISO 3166-2 áp dụng cho Brasil, đại diện cho 1 vùng và 26 bang. Mỗi mã hai phần bao gồm mã ISOhxics 3166-1 cho Brasil (BR) và ký tự 2 chữ số.

Mã

Xem thêm
 ISO 3166-2, bảng tham chiếu cho tất cả mã khu vực quốc gia.
 ISO 3166-1, bảng tham chiếu cho mã quốc gia.
 Bang của Brasil

Tham khảo

2:BR
*
Rio Grande do Norte

Rio Grande do Norte ( hoặc //) là một trong số các bang của Brasil, nằm ở phía Đông Bắc Brasil, phần rìa của lục địa Nam Mỹ. Với địa thế như trên, Rio Grande do Norte có rất nhiều điểm đặc biệt. Nó là quê hương của nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Câmara Cascudo và là nơi thứ hai trên thế giới (theo NASA) có được bầu không khí trong lành tuyệt đối (sau châu Nam cực). Rio Grande do Norte có phần đất khoảng 410 km trải dài với cát, ánh nắng, cọ dừa và phá, các bờ biển đẹp và các địa danh nổi tiếng ở Natal như Fortaleza dos Reis Magos và Parque das Dunas, công viên đô thị rộng lớn thứ nhì Brasil.

Chú thích

Liên kết ngoài 

  Official Website 
  Brazilian Tourism Portal 
  Immigration of foreigners in Brazil 
  Rio Grande do Norte at Embassy of Brazil in London 
  Information about Rio Grande do Norte and Natal 
  Paradise Beach -ongoing project in the region 
  Natal, Information for the foreigner tourists visiting Natal and neighbourhood

Bang của Brasil
*
Cựu thuộc địa của Bồ Đào Nha
ISO 3166-2:BE

ISO 3166-2:BElà chuẩn ISO định nghĩa mã địa lý. Nó là tập con của ISO 3166-2 áp dụng cho Bỉ, đại diện cho 5 tỉnh ở Wallonia và khu vực thủ đô Brussel, 5 tỉnh ở Flanders. Mỗi mã hai phần bao gồm mã ISO 3166-1 cho Bỉ (Be) và ký tự 3 chữ số.

Hai khu vực sau đây không có mã ISO 3166-2:
VLG Vlaanderen
WAL Wallonie

Mã

Xem thêm
 ISO 3166-2, bảng tham chiếu cho mã quốc gia.
 ISO 3166-1, bảng tham chiếu cho tất cả các mã khu vực quốc gia.
 Vùng của Bỉ
 Tỉnh của Bỉ

Tham khảo

2:BE
Tỉnh của Bỉ
Vùng của Bỉ
Rondônia

Rondônia ( hoặc ) là một bang thuộc Brasil, nằm ở phần lãnh thổ phía tây Bắc của đất nước này. Về phía Tây, Rondônia giáp bang Acre, về phía bắc, giáp Amazonas, về phía đông giáp Mato Grosso và phía nam là các khu Pando, Beni, Santa Cruz của Bolivia. Thủ phủ của bang là Porto Velho; tên gọi Rondônia như ngày nay được phỏng theo tên của Candido Rondón. Phần lớn diện tích được bao phủ bởi rừng nhiệt đới Amazon. Rondônia có hai công viên quốc gia nổi tiếng là Chapada dos Parecis và the Serra do Pacaás; ở Rio Madeira, có rất nhiều loài cây cổ thụ và quần xã động vật, trong đó, đặc trưng nhất là các loài chim lạ.

Địa lý
Rondônia ban đầu được bao phủ bởi hơn 200,000 km² rừng rậm nhiệt đới nhưng hiện nay nó đang trở thành điểm phá rừng nhiều nhất ở vùng Amazon. Con số thống kê cho thấy vào năm 2003, khoảng 70,000 km² rừng rậm nhiệt đới bị tàn phá.
Khu vực xung quanh con sông Guaporé là một phần của vùng thảo nguyên sinh thái Beni.

Bang Rondônia còn có con đập Samuel nằm trên sông Jamari.

Chú thích

Liên kết ngoài 

  Official Website
  Brazilian Tourism Portal 
  Immigration of foreigners in Brazil 
  Rondonia Web

*

Bang của Brasil
Ký hiệu Legendre

Trong lí thuyết số, kí hiệu Legendre là một hàm nhân tính nhận ba giá trị 1, -1 và 0. Nó được đặt theo tên của nhà toán học Pháp Adrien-Marie Legendre và gắn liền với khái niệm thặng dư bậc hai.

Kí hiệu này được Legendre giới thiệu vào năm 1798 trong các bài giảng hướng đến việc chứng minh luật thuận nghịch bậc hai của ông. Tổng quát hóa của kí hiệu Legendre có kí hiệu Jacobi và đặc trưng Dirichlet bậc cao. Sự tiện dụng của kí hiệu này đã tạo cảm hứng cho những kí hiệu khác xuất hiện trong lí thuyết số đại số như kí hiệu Hilbert hay kí hiệu Artin.

Định nghĩa 
Nếu p là số nguyên tố lẻ và a là một số nguyên, thì ký hiệu Legendre  có thể nhận các giá trị:
 0 nếu p chia hết a, hay a là bội của p.
 1 nếu a là thặng dư bậc hai modulo p — nghĩa là tồn tại số nguyên k sao cho k2 ≡ a (mod p);
 −1 nếu a không là thặng dư bậc hai modulo p, hay ta gọi a là bất thặng dư bậc hai modulo p.
Tuy nhiên, ban đầu Legendre lại định nghĩa như sau:

Các tính chất của ký hiệu Legendre 

Các tính chất sau thường sử dụng để có thể tính nhanh ký hiệu Legendre:
 (Nó là hàm có tính chất nhân đối với đối số trên. 
Nếu a ≡ b (mod p), thì 

Với số nguyên tố lẻ p bất kỳ, 
Với số nguyên tố lẻ p bất kỳ, 
Với số nguyên tố lẻ p bất kỳ, 
Nếu p và q là các số nguyên tố lẻ thì 

Tính chất sau cùng thường được gọi là luật thuận nghịch bình phương. Các tính chất 4 và 5 là các trường hợp riêng của luật trên. Cả hai được chứng minh từ Bổ đề Gauss.

Ký hiệu Legendre được sử dụng trong tiêu chuẩn Euler do Euler chứng minh

Ví dụ 
Có thể sử dụng các tính chất trên để tính ký hiệu Legendre. Chẳng hạn:

Tổng quát hóa 

Ký hiệu Jacobi là tổng quát của ký hiệu Legendre cho các số dưới là các hợp số dương lẻ. 
Một dạng tổng quát hoa khác là Ký hiệu Kronecker, mở rộng cho các số dưới là các số nguyên tổng quát.

Tham khảo

Số học modulo
Số học Modulo
Thế vận hội Mùa hè

Thế vận hội mùa hè hay Olympic mùa hè là một sự kiện thể thao quốc tế được tổ chức bốn năm một lần với nhiều môn thể thao, được tổ chức bởi Ủy ban Olympic quốc tế. Mặc dù không có lượng người xem lớn bằng World Cup nhưng đây là sự kiện thể thao danh giá nhất trên thế giới. Huy chương được trao cho mỗi sự kiện thể thao, với huy chương vàng cho vị trí thứ nhất, huy chương bạc cho vị trí thứ hai và huy chương đồng cho vị trí thứ ba.

Từ một giải đấu với chỉ 42 sự kiện thể thao với khoảng 250 vận động viên, thế vận hội mùa hè đã mở rộng tới hơn 10.000 vận động viên tham dự từ 202 quốc gia. Những nhà tổ chức Olympic Bắc Kinh 2008 ước tính có khoảng 10.500 vận động viên tham dự trong 302 sự kiện thể thao của giải đấu. Thế vận hội Mùa hè 2004 đã thu hút được tổng cộng 11.099 vận động viên góp mặt trong 301 sự kiện thể thao, vượt qua dự tính là 10.500 vận động viên như ban đầu.

Những vận động viên tham dự được thông qua bởi Ủy ban Olympic quốc gia (NOC) để đại diện cho đất nước đó. Quốc ca và quốc kỳ được cử hành kèm theo nghi lễ trao huy chương. Bảng xếp hạng huy chương được trình chiếu rộng rãi. Nhìn chung, chỉ có những quốc gia được công nhận mới được giới thiệu, chỉ có số ít trường hợp các quốc gia có tranh cãi về chủ quyền được phép tham dự.

Hoa Kỳ là quốc gia có số lần tổ chức Thế vận hội Mùa hè nhiều nhất với năm lần. Anh Quốc, Pháp và Úc xếp thứ hai, thứ ba và thứ tư với ba lần tổ chức Thế vận hội Mùa hè. Các quốc gia có hai lần tổ chức Thế vận hội Mùa hè là Đức, Hy Lạp và Nhật Bản. Những quốc gia có một lần tổ chức bao gồm: Bỉ, Canada, Phần Lan, Ý, México, Hà Lan, Liên Xô, Hàn Quốc, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Trung Quốc và Brasil. London, Paris và Los Angeles là 3 thành phố có 3 lần tổ chức. Hai thành phố đã 2 lần tổ chức Thế vận hội Mùa hè bao gồm: Athena và Tokyo.

Năm quốc gia - Úc, Pháp, Anh Quốc, Hy Lạp và Thụy Sĩ - đã tham dự tất cả kỳ Thế vận hội Mùa hè. Trong đó, quốc gia duy nhất từng đoạt ít nhất một huy chương vàng tại tất cả các kỳ vận hội là Anh.

Ba kỳ 1916, 1940, 1944 không tổ chức do ảnh hưởng của các cuộc chiến tranh thế giới.

Danh sách kỳ Thế vận hội Mùa hè 
Ghi chú: Tuy các kỳ năm 1916, 1940, và 1944 bị hủy do chiến tranh thế giới, số la mã của các kỳ này vẫn tiếp tục đếm thêm.

Lần đầu tham dự
Dưới đây là thống kê các kì Thế vận hội Mùa hè mà các đoàn thể thao lần đầu tiên giành quyền tham dự.

Danh sách huy chương

Bảng dưới đây sử dụng dữ liệu chính thức được cung cấp bởi IOC.

Đoàn thể thao dẫn đầu bảng tổng sắp huy chương
Xếp theo số lần từ lớn đến bé
  — 19 lần
  — 6 lần
  — 1 lần
  — 1 lần
  — 1 lần
  — 1 lần
  — 1 lần

Tham khảo

*
Sự kiện thể thao đa môn mùa hè
Sự kiện thể thao bốn năm một lần
Khởi đầu năm 1896
Ký hiệu Jacobi

Ký hiệu Jacobi là tổng quát hóa của ký hiệu Legendre. Nó được sử dụng trong lý thuyết số và được đặt theo tên nhà toán học Carl Gustav Jakob Jacobi.

Định nghĩa
Ký hiệu Jacobi 

sử dụng dạng phân tích tiêu chuẩn của số đứng dưới. Nó được định nghĩa như sau:

Giả sử n > 0 là số tự nhiên lẻ và  là dạng phân tích tiêu chuẩn của n.

Với số nguyên a bất kỳ, ký hiệu Jacobi 
trong đó tất cả các ký hiệu bên vế phải là Ký hiệu Legendre.

Các tính chất của ký hiệu Jacobi
Các tính chất sau thường dùng để tính nhanh ký hiệu Jacobi:
Nếu n là số nguyên tố thì ký hiệu Jacobi là ký hiệu Legendre.

 nếu 

 . Điều này dẫn tới  là 0 hoặc 1 với số nguyên a bất kỳ và số tự nhiên lẻ n bất kỳ. 
Nếu a ≡ b (mod n), thì 

 nếu m và n là các số tự nhiên lẻ.

Tính chất sau cùng thường được biết với tên giống như trong ký hiệu Legendre: luật thuận nghịch bình phương.

Lưu ý
Có hai tính chất đúng với ký hiệu Legendre nhưng không thể mở rộng cho ký hiệu Jacobi.

Thứ nhất, nếu  thì a không là thặng dư bậc hai của n vì a không là thặng dư bậc hai của một số thừa số của n. Tuy nhiên, ngược lại khi  a chưa chắc chắn là thặng dư bậc hai của n. Bởi vì ký hiệu Jacobi là tích của các ký hiệu Legendre, nên có thể có hai ký hiệu Legendre bằng −1 và khi đó ký hiệu Jacobi bằng 1.

Tính chất thứ hai không thể mở rộng gắn với đồng dư thức Euler  mod p với số nguyên tố p và số nguyên a bất kỳ. Một cách tự nhiên đồng dư thức Euler mở rộng từ ký hiệu Legendre sang ký hiệu Jacobi là:  
 mod n với hợp số lẻ dương n. Tuy nhiên đồng dư thức này là sai với ít nhất một nửa của các a mod n khi n là hợp số. Tỷ lệ này là cơ sở của thuật toán kiểm tra Solovay-Strassen kiểm tra tính nguyên tố theo xác suất.

Ví dụ 

Vì 331 là số nguyên tố nên từ đó 37035 là thặng dư bậc hai mod 331.

Các hàm liên quan 
 Ký hiệu Kronecker là tổng quát hóa của ký hiệu Jacobi cho tất cả các số nguyên.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Calculate Jacobi symbol 

Số học Modulo
Minh Khê

Minh Khê (tiếng Trung: 明溪县, Hán Việt: Minh Khê huyện) Là một huyện của thành phố Tam Minh (三明市), tỉnh Phúc Kiến, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1709 km2, dân số 110.000 người, mã số bưu chính 365200. Huyện lỵ Minh Khê đóng tại trấn Tuyết Phong. Huyện Minh Khê được chia thành 4 trấn và 5 hương.

Khí hậu

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến
Tam Minh
Kiến Ninh

Kiến Ninh (tiếng Trung: 建宁县, Hán Việt: Kiến Ninh huyện) là một huyện của thành phố Tam Minh (三明市), tỉnh Phúc Kiến, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1705 km2, dân số 140.000 người, mã số bưu chính 354500. Huyện lỵ Kiến Ninh đóng tại trấn ? Thành (濉城镇). Huyện Kiến Ninh được chia thành 4 trấn, 11 hương và 1 hương dân tộc.

Khí hậu

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến
Tam Minh
Sa Huyện

Sa Huyện (tiếng Trung: 沙县区, Hán Việt: Sa Huyện khu) Là một quận trực thuộc thành phố Tam Minh (三明市), tỉnh Phúc Kiến, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Sa Huyện nằm ở trung bộ Phúc Kiến, có diện tích 1795 km2, dân số 240.000 người, mã số bưu chính 365500. Quận lỵ Sa Huyện đóng tại nhai đạo Phong Cương. Quận Sa Huyện được chia thành 2 nhai đạo, 6 trấn, 4 hương.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến
Tam Minh
Thành thị văn minh toàn quốc
Lục Xuân

Lục Xuân (tiếng Trung: 绿春县 Lǜchūn Xiàn) là một huyện tại Trung Quốc ở phía tây nam châu tự trị dân tộc Cáp Nê, Di Hồng Hà, tỉnh Vân Nam. Huyện này có diện tích 3.167 km² và có 20,8 vạn dân vào năm 2004. Huyện lỵ là thị trấn Đại Hưng (大兴镇).

Phân chia hành chính
Huyện Lục Xuân bao gồm 4 trấn và 5 hương, tổng cộng 81 thôn và 2 xã khu.
 Trấn:
Đại Hưng (ở phía bắc huyện, diện tích 311,68 km², 11 thôn, 2 xã khu)
 Ngưu Khổng (ở phía tây huyện, diện tích 405,18 km², 12 thôn)
 Đại Hắc Sơn (ở phía tây nam huyện, diện tích ? km², 8 thôn)
 Hương:
 Qua Khuê (ở phía đông bắc huyện, diện tích 168 km², 8 thôn)
 Tam Mãnh (ở phía đông nam huyện, diện tích 263 km², 8 thôn)
 Đại Thủy Câu (ở phía tây huyện, diện tích ? km², 9 thôn)
 Bán Pha (ở phía nam huyện, diện tích 370,5 km², 7 thôn xã là: các thôn Bán Pha (半坡), Nhị Phủ (二甫), Ha Đích (哈的), Đa Sa (多沙), Cao Tỉnh Tào (高井槽), Ngưu Thác Lạc Hà (牛托洛河) và xã Bá Lựu (坝溜).)
 Kị Mã Bá (ở phía nam huyện, diện tích 488,35 km², 8 thôn, là các thôn Kị Mã Bá (骑马坝), Mã Ngọc (玛玉), Ha Dục (哈育), Thác Hà (托河), Mạc Lạc (莫洛), Bôi Khỏa (杯倮), Đông Long (东龙), Bá Ca (坝嘎).)
 Bình Hà (ở phía đông nam huyện, diện tích 460,31 km², 12 thôn xã, là: các thôn Bình Hà (平河), Chiết Đông (折东), Tân Trại (新寨), Đông Ha (东哈), Xa Lý (车里), Đông Tư (东斯), Đại Đầu (大头), Đông Phê (东批), Đông Giác (东角), Mễ Hà (咪霞), Lược Mã (略马) và xã Bình Đông (平东).)

Địa lý
Lục Xuân giáp với huyện Hồng Hà ở phía bắc, hai huyện Kim Bình và Nguyên Dương ở phía đông, Giang Thành ở phía tây, phía tây bắc là huyện Mặc Giang của địa cấp thị Phổ Nhị, phía tây nam là Giang Thành của địa cấp thị Phổ Nhĩ và các tỉnh Lai Châu, Điện Biên của Việt Nam ở phía đông nam.

Điểm cao nhất đạt 2.637 m, điểm thấp nhất đạt 320 m trên mực nước biển. Nhiệt độ trung bình hàng năm đạt 16,6 °C. Lượng mưa trung bình hàng năm đạt 2.400 mm. Trong địa phận huyện này có hai con sông chính là sông Lý Tiên và sông Đằng Điều.

Dân cư
Huyện Lục Xuân có 20,8 vạn dân, với dân số thuộc các dân tộc ít người như Cáp Nê, Di, Dao, Thái, Lạp Hỗ v.v chiếm 92,8%, riêng dân tộc Cáp Nê chiếm 88,2%, là huyện có tỷ lệ người Cáp Nê cao nhất toàn Trung Quốc.

Ghi chú

Đơn vị cấp huyện Vân Nam
Biên giới Trung Quốc – Việt Nam
Mã Quan

Mã Quan (tiếng Trung: 马关县 Mǎguān Xiàn) là huyện Tây Nam của châu tự trị dân tộc Choang, Miêu Văn Sơn, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Toàn huyện rộng 2755 km² và có 35 vạn dân (năm 2002). Huyện này Tây giáp Hà Khẩu, phía Đông giáp Ma Lật Pha. Phía nam là biên giới Việt - Trung: tây nam Mã Quan, giáp với xã Pha Long và xã Si Ma Cai của tỉnh Lào Cai, phía đông nam giáp các xã Pà Vầy Sủ, Xín Mần, Bản Máy và Thàng Tín của tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.

Trực thuộc huyện này có 4 hương: (là các hương Nam Lao (南捞), Đại Lật Thụ (大栗树), Miệt Xưởng (篾厂), Cổ Lâm Thanh (古林箐)), và 9 trấn: (là các trấn Mã Bạch (马白) (tức Mã Quan trấn, 马关), Bát Trại (八寨), Nhân Hòa (仁和), Mộc Xưởng (木厂), Giáp Hàn Thanh (夹寒箐), Tiểu Bá Tử (小坝子), Đô Long (都龙) (từ năm 1728 đến trước năm 1895 tên là xã Tụ Long (聚龍 hay 聚竜) tổng Tụ Long (sau là tổng Phương Độ) châu Vị Xuyên phủ Yên Bình tỉnh Tuyên Quang thuộc Việt Nam), Kim Xưởng (金厂), Pha Cước (坡脚)). Các hương trấn nằm giáp biên là: Tiểu Bá Tử, Kim Xưởng, Đô Long.

Nguyễn Văn Siêu chép: Năm Thái Bảo thứ 9, tức năm Ung Chính thứ 6 (1728), nhà Thanh trả cho nhà Lê xưởng mỏ đồng Tụ Long, lấy sông Đỗ Chú làm địa giới: "... Ngày mùng 7 tháng 9 [âm], hội đồng với sai viên của nước Giao Chỉ là lũ Nguyễn Huy Nhuận cộng đồng định nghị, lấy sông nhỏ ở phía nam đồn Mã Bạch làm địa giới, tức là sông mà quốc vương nước ấy gọi là sông Đỗ Chú đấy, bèn tuân chỉ dựng đình bia địa giới ở phía bắc sông này..."

Xem thêm 
Vấn đề biên giới Việt-Trung thời Lê trung hưng
Công ước Pháp-Thanh 1895

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Vân Nam
Biên giới Trung Quốc – Việt Nam
Ma Lật Pha

Ma Lật Pha (tiếng Trung: 麻栗坡县 Málìpō Xiàn) là một huyện phía Nam của châu tự trị dân tộc Choang, Miêu Văn Sơn, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Toàn huyện rộng 2395 km² và có 27 vạn dân (năm 2002). Huyện lỵ là thị trấn Ma Lật. Huyện này tây nam giáp huyện Mã Quan, tây giáp huyện Văn Sơn, phía đông giáp tỉnh Tuyên Quang của Việt Nam, phía bắc giáp huyện Tây Trù. Trực thuộc huyện này có 9 hương và 3 trấn.

Năm 1979, khi quân đội Trung Quốc tấn công miền Bắc Việt Nam đã chọn Ma Lật Pha làm căn cứ dự trữ lương thực nhưng sau đó đã bị Quân đội Nhân dân Việt Nam phá hủy trong chiến dịch trả đũa tấn công các thị trấn dọc biên giới. Cùng với Ma Lật Pha các thị trấn bị đánh phá còn có Bằng Tường, Ninh Minh, Hà Khẩu và Đông Hưng.

Ma Lật Pha bao gồm các hương: Mãnh Động (猛硐), Hạ Kim Xưởng (下金厂), Bát Bố (八布), Dương Vạn (杨万), Tân Trại (新寨), Mã Nhai (马街), Thiết Xưởng (铁厂), Lục Hà (六河). Bốn trấn là: Thiên Bảo (天保), Ma Lật (麻栗), Đổng Can (董干), Đại Bình (大坪). Các hương trấn nằm giáp biên là: Mãnh Động, Thiên Bảo (Nam Ôn Hà), Ma Lật, Hạ Kim Xưởng, Bát Bố, Dương Vạn và Đổng Can.

Chú thích

Đơn vị cấp huyện Vân Nam
Biên giới Trung Quốc – Việt Nam
Versailles (định hướng)

Versailles có thể là:

Địa danh
Versailles - một thị trấn gần Paris
Cung điện Versailles tại thị trấn trên
Hòa ước Versailles, ký tại Cung điện Versailles để chấm dứt Thế chiến thứ nhất
Một số các hiệp ước khác cùng tên, xem Hòa ước Versailles (định hướng)
Versailles, Illinois
Versailles, Indiana
Versailles, Kentucky
Versailles, Louisiana
Versailles, Missouri
Versailles, Ohio
Versailles, Pennsylvania
North Versailles, Pennsylvania
South Versailles, Pennsylvania

Âm nhạc
Versailles (ban nhạc Nhật), một ban nhạc rock Nhật
Versailles (ban nhạc Pháp), một ban nhạc rock Pháp
Bernie Versailles, chơi guitar cho ban nhạc Agent Steel

Trang định hướng địa danh
An Khê, Tuyền Châu

An Khê (tiếng Trung: 安溪, Hán Việt: An Khê) là một huyện của thành phố Tuyền Châu (泉州), tỉnh Phúc Kiến, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2.933 km², dân số 105.000 người, mã số bưu chính 362400. Huyện lỵ An Khê đóng tại trấn Phượng Thành. Huyện An Khê được chia thành 13 trấn, 11 hương.

Khí hậu

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến
Tuyền Châu
Sư tử lai hổ

Ở các vườn thú và đoàn xiếc, sư tử (Panthera leo) và hổ (Panthera tigris) thỉnh thoảng có giao phối với nhau. Nếu bố là sư tử, lũ con sinh ra sẽ được gọi là "sư hổ", còn nếu bố là hổ, lũ con được gọi là "hổ sư". Những con vật này tuy khỏe mạnh nhưng nói chung là không sinh đẻ được. Tuy nhiên, một con sư hổ cái ở München (Đức) đã được cho giao phối thành công với một con sư tử và lũ con đã được nuôi trưởng thành. Đầu hình nêm có mũi hơi dài. Mũi có màu giống như bộ lông. Tai to, hơi tròn. Mắt hình quả hạnh (quả bàng).
Sư tử lai hổ  có thể đề cập đến:

Sư hổ (Liger)
Hổ sư (Tiglon)

Sư tử
Hổ
Họ Mèo
Boris Tadić

Boris Tadić (; sinh ngày 15 tháng 1 năm 1958) là Tổng thống thứ ba của Serbia. Chuyên môn của ông là ngành tâm lý học, ông hiện là chủ tịch của đảng dân chủ xã hội Đảng Dân chủ. Tadić đã được bầu làm tổng thống Serbia nhiệm kỳ 5 năm vào ngày 27 tháng 6 năm 2004, và đã nhậm chức tổng thống vào ngày 11 tháng 7 năm 2004. Ông đã được bầu lại chức này và sẽ nhậm chức vào ngày 15 tháng 2 năm 2008. Trước khi làm tổng thống Serbia, ông đã đảm nhận chức Bộ trưởng Viễn thông Liên bang Nam Tư và Bộ trưởng Quốc phòng của Serbia và Montenegro.

Tham khảo

Sinh năm 1958
Tổng thống Serbia
Nhân vật còn sống

Chính khách Serbia và Montenegro
Người Beograd
Người từ Sarajevo
Người Serb Bosna và Hercegovina
Mori Terumoto

là con trai của Mōri Takamoto, chống lại Toyotomi Hideyoshi nhưng cuối cùng bị khuất phục, tham gia vào chiến dịch Kyūshū (1587) về phe Hideyoshi và xây dựng lâu đài Hiroshima.

Terumoto là thành viên của Hội đồng Ngũ Nguyên lão do Hideyoshi bổ nhiệm. Ở đỉnh cao quyền lực vào cuối thế kỷ 16, Terumoto điều hành một lãnh địa lên đến 1,2 triệu koku. Điều này có nghĩa là ông có thể huy động hơn 120.000 người ra trận.

Ông về phe chống lại Tokugawa Ieyasu nhưng không tham gia trận Sekigahara. Terumoto lúc đó đang ở lâu đài Osaka phòng thủ cùng Toyotomi Hideyori và đầu hàng Ieyasu ngay sau trận Sekigahara. Ieyasu cắt giảm lãnh địa của Terumoto, chỉ để lại cho ông 2 tỉnh Nagato và tỉnh Suō, tổng cộng là 369.000 koku.

Người ta cho rằng ông là một vị tướng dưới mức trung bình, hiếm khi ra trận, thiếu động lực và ý chí. Ông ít va chạm trong những năm cuối thời kỳ Sengoku, thường để cấp dưới hay các thành viên thấp hơn của gia tộc chiến đấu thay mình. Người ta tin rằng nếu ông chiến đấu trong trận Sekigahara hay đưa Hideyori đến trận chiến, Ieyasu sẽ bị đánh bại. Tuy nhiên, ông quản lý lãnh địa rất tốt và vẫn giữ được gia tộc Mōri kể cả khi lãnh địa của ông bị cắt giảm xuống chỉ còn 1/3.

Tham khảo

Daimyo
Người Aki
Tairō
Thời kỳ Sengoku
Thời kỳ Azuchi-Momoyama
Thời kỳ Edo
Toyotomi Hideyori

là con trai và người thừa kế hợp pháp của Toyotomi Hideyoshi, vị tướng quân đầu tiên thống nhất Nhật Bản. Mẹ ông, phu nhân Yodo, là cháu gái của Oda Nobunaga.

Khi Hideyoshi qua đời năm 1598, các Nhiếp chính quan mà ông đã bổ nhiệm để lãnh đạo thay cho Hideyori lại đấu đá với nhau. Tokugawa Ieyasu giành lấy đại quyền năm 1600, sau khi chiến thắng những người khác trong trận Sekigahara. Hideyori kết hôn với cháu gái mới 7 tuổi của Ieyasu, Senhime, để thể hiện lòng trung thành với gia tộc Tokugawa. Tuy nhiên, Ieyasu vẫn xem Hideyori trẻ tuổi là mối đe dọa tiềm tàng của mình, và tấn công Hideyori trong Cuộc vây hãm Osaka vào mùa đông năm 1614. Cuộc tấn công thất bại, nhưng Hideyori bị xúi giục ký một thỏa hiệp ngừng bắn với điều kiện phải gỡ bỏ bố phòng của lâu đài Osaka.

Tháng 4 năm 1615, Ieyasu được báo rằng Hideyori đang tập trung quân còn lớn hơn trước tháng 11, và Hideyori đang cố chặn việc lấp các hào nước lại. Quân đội Toyotomi (thường được gọi là quân phía Tây) bắt đầu bất thần tấn công quân đội của Shogun (quân phía Đông) gần Osaka. Vào 5 tháng 6 năm 1615, khi quân Toyotomi bắt đầu thua trận, một đội quân nhỏ do Hideyori dẫn đầu chèo thuyền về Osaka những đã quá muộn, họ bị đuổi đánh ngay đằng sau vào thẳng tới lâu đài bởi quân địch; không đủ thời gian để tiến hành phòng thủ quy củ, lâu đài nhanh chóng bốc cháy sau hàng loạt đạn thần công. Hideyori mổ bụng tự sát, cuộc nổi dậy quan trọng cuối cùng chống lại sự thống trị của nhà Tokugawa bị dập tắt.

Con trai của Hideyori với Senhime, Kunimatsu (8 tuổi) (cũng là cháu ngoại Hidetada và chắt của Ieyasu) bị bắt và bị chém đầu, dòng nam của nhà Toyotomi bị tuyệt diệt hẳn; con gái của ông được đưa đến chùa Tōkei-ji, chùa của các ni sư ở Kamakura, nơi sau này bà trở thành trụ trì dòng tu Tenshū-ni (天秀尼).

Xem thêm 
Morita Kyōji 森田恭二 (2005). Higeki no hiirō Toyotomi Hideyori 悲劇のヒーロー豊臣秀頼. Osaka: Izumi Shoin 和泉書院.

Tham khảo

Sinh năm 1593
Mất năm 1615
Gia tộc Toyotomi
Daimyo
Người mổ bụng tự sát
Samurai
Seppuku
Kauab

Kauab hay Kawab là một hoàng tử của Vương triều thứ 4 trong lịch sử Ai Cập cổ đại. Ông được chỉ định làm người kế vị ngai vàng nhưng đã mất trước cha mình là pharaon Khufu.

Tiểu sử 
Kauab là con trai trưởng của vua Khufu và vương hậu Meritites I, là anh (khác mẹ) của 2 vị vua sau đó, Djedefre và Khafre. Kauab đã kết hôn với công chúa Hetepheres II, chị em ruột với ông, sinh được 4 người con:

 Duaenhor, mang danh hiệu "Con (cháu) trai của Vua" và "Người bạn của cha mình", chủ nhân của ngôi mộ mastaba G 7550. Duaenhor có một con gái tên Nebtyhotep, được biết qua ngôi mộ G 7550, cùng với tên cha mẹ của ông.
 Kaemsekhem, mang danh hiệu "Con (cháu) trai của Vua" và "Quản đốc hoàng cung". Vợ ông là phu nhân Ka'aper, sinh được 2 người con trai là Rawer and Minkhaf. Kaemsekhem và vợ được chôn tại mastaba G 7660.
Mindjedef, mang danh hiệu "Con (cháu) trai của Vua" và "Người quản khố của Vua". Vợ ông là phu nhân Khufuankh, sinh được một con trai không rõ tên, được biết qua các phù điêu trên mastaba G 7760 của Mindjedef.
Meresankh III, vương hậu của Khafre, được chôn tại mastaba đôi G 7530 - 7540. Kết quả phân tích hài cốt cho thấy, bà qua đời do một căn bệnh xoang ở độ tuổi 50 - 55.

Kauab đã mất trong thời trị vì của Khufu, vì thế Djedefre đã lấy Hetepheres II làm vợ, cũng là chị em với ông. Một giả thuyết được đặt ra, Djedefre đã giết Kauab để đoạt ngôi báu, có lẽ vì thế mà kim tự tháp Djedefre lại nằm ở Abu Rawash chứ không phải tại Giza như những vị vua trước.

Một số danh hiệu của Kauab: "Tư tế của Serket", "Con trưởng của nhà Vua từ thân thể của ngài", "Thái tử"...

Lăng mộ 
Kauab được táng tại mastaba đôi G 7110 - 7120, nằm ở khu nghĩa trang phía đông Giza. G 7110 ban đầu được dự tính là nơi chôn cất cho công chúa Hetepheres II, nhưng do bà đã tái giá với Djedefre nên bị bỏ trống. Người ta tìm được một cỗ quan tài bằng đá hoa cương đỏ, trên đó có khắc các dòng chữ liên quan đến Kauab.

Dưới thời Vương triều thứ 19, tức nhiều thế kỷ sau đó, hoàng tử Khaemwaset, con trai của Ramesses II Đại đế, đã cho phục dựng lại một bức tượng bằng đá bazan tại Memphis. Điều này được chứng thực bởi những dòng chữ ghi trên tượng của chính Khaemwaset.

Xem thêm 

 Phù điêu của Kawab (G 7110-7120)

Chú thích

Vương triều thứ Tư của Ai Cập
Vương tử Ai Cập cổ đại
Khufu
Người thừa kế chưa bao giờ lên ngôi
Claudius II

Marcus Aurelius Valerius Claudius (10 tháng 5 năm 213 – tháng 1 năm 270), thường được gọi là Claudius II hoặc là Claudius Gothicus, là Hoàng đế của Đế quốc La Mã từ năm 268 cho đến năm 270. Trong triều đại của ông, ông gặt hái thắng lợi trong cuộc chiến tranh chống người Alamanni và đập tan tác người Goth trong trận Naissus. Ông qua đời sau khi mắc phải bệnh đậu mùa - một dịch bệnh tàn phá các tỉnh của Đế quốc La Mã khi đó.

Cuộc đời

Xuất thân và vươn tới quyền lực
Người ta không biết rõ về thân thế của Claudius. Ông ra đời vào ngày 10 tháng 5 năm 213, và có lẽ quê ở Sirmium tại vùng Hạ Pannonia hoặc là ở Naissus Dardania (tại vùng Thượng Moesia).

Claudius đã phục vụ quân đội La Mã suốt cuộc đời mình, và tiến thân thông qua hệ thống cấp bậc quân sự, cho đến khi Hoàng đế Gallienus phong ông làm chỉ huy lực lượng kỵ binh tinh nhuệ của mình. Vào tháng 9 năm 268, ông bao vây kẻ cướp ngôi Aureolus tại Milan cùng với hoàng đế Ở đó, các binh sĩ tuyên bố ông làm hoàng đế

Claudius, cũng giống như Maximinus Thrax trước ông, là người có gốc gác man rợ. Sau một loạt các vị hoàng đế La Mã thất bại xuất thân từ giai cấp quý tộc xen kẽ kể từ lúc Maximinus qua đời, Claudius là người đầu tiên trong một loạt các vị hoàng đế chiến binh mà cuối cùng sẽ khôi phục lại đế quốc từ cuộc khủng hoảng của thế kỷ thứ ba.

Sự sụp đổ của Gallienus
Trong những năm 260, đế quốc La Mã đã bị tan vỡ thành ba thực thể chính quyền riêng biệt (phần trung tâm của Đế quốc La Mã, Đế quốc Gallia và Đế chế Palmyra) khiến cho toàn bộ đế quốc La Mã rơi vào một tỉnh cảnh bấp bênh. Gallienus đã không thể đánh bại Postumus ở phía Tây, và thẩm quyền của Odaenathus khiến cho Gallienus buộc phải chấp nhận cùng với sự dàn xếp của ông ta ở phía đông cho thấy vị thế tổng thể của Gallienus đã suy yếu nghiêm trọng. Tuy nhiên, vào năm 268, tình hình đã thay đổi, vì Odaenathus đã bị sát hại, và Gallienus bị các tướng lĩnh dưới quyền mình sát hại.Khi Odaenathus qua đời, quyền lực của ông được trao lại cho người con trai còn nhỏ tuổi của mình, và địa vị quyền lực của ông ta lại nằm dưới sự chi phối của người mẹ, nữ hoàng Zenobia..

Hầu hết những rắc rối của Gallienus chủ yếu nằm ở Postumus, người mà ông không thể tấn công, chủ yếu là vì sự chú ý của ông đã được dành cho việc đối phó với Macrianus và cuộc xâm lược của người "Skythai". Sau bốn năm chậm trễ, Postumus lúc này đã thiết lập được quyền lực, nhưng vào năm 265, khi Gallienus và những người lính của mình vượt qua dãy núi Alps, họ đã đánh bại ông ta và có thể đã vây hãm Postumus trong một thành phố Gallia (không rõ tên). Khi chiến thắng đã gần kề, Gallienus mắc một sai lầm khi đến quá gần các bức tường thành phố và đã bị thương khá nặng, điều này buộc ông phải hủy bỏ chiến dịch. Trong ba năm tới, những rắc rối Gallienus sẽ chỉ trở nên tồi tệ hơn. Người "Skythai" cũng đã thành công trong việc xâm lược vùng Balkans trong những tháng đầu năm 268, và Aureolus, một chỉ huy kỵ binh, đã tuyên bố mình là một đồng minh của Postumus, và là hoàng đế mới tại Milan.

Các chiến dịch của Claudius

Chú thích 

Hoàng đế La Mã
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã
Sinh năm 214
Khủng hoảng thế kỷ thứ Ba
Quảng trường Tertre

Quảng trường Tertre (tiếng Pháp: Place du Tertre) là một quảng trường nhỏ ở khu phố Montmartre, Quận 18 thành phố Paris. Tuy tên của nó có nghĩa là "quảng trường" nhưng thực tế đây chỉ là một khoảng không gian nhỏ, được bao bọc bởi các nhà hàng và quán cà phê xung quanh. Trong tiếng Pháp, tertre có nghĩa là mô đất.

Ở độ cao khoảng 130 mét, nằm rất gần nhà thờ Sacré-Cœur, quảng trường Tertre là một địa điểm luôn tấp nập khách du lịch. Ở giữa, một sân rộng lát đá trồng cây xanh, được các nhà hàng ở bên sử dụng cho khách hàng ngồi ăn ngoài trời, thường vào buổi tối. Khoảng thời gian còn lại là nơi tập trung các họa sĩ vẽ chân dung, biếm họa cho du khách. Ngay cạnh quảng trường còn có Không gian Dalí, nơi trưng bày các tác phẩm của họa sĩ Salvador Dalí.

Thuộc khu phố Montmarte, địa điểm này từng là nơi tập trung của nhiều họa sĩ lớn đầu thế kỷ 20. Không xa quảng trường Tertre, còn có quán cabaret Lapin Agile nổi tiếng ở số 22 phố Saules hay Moulin de la Galette trên phố Lepic.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 The artist of the Place du Tertre online 
 Collectif des Artistes Montmartrois  - Trang các nghệ sĩ Montmarte
 Parcours 5-Montmartre/Place du Tertre
 Place du Tertre trên Paris 1900 L'Art Nouveau

Terte
Montmartre
Quận 18, Paris
Acre (bang)

Acre () là một bang thuộc Brasil, nằm ở phía Tây Bắc đất nước này, tiếp giáp về phía Bắc Amazonas, Rondônia về phía Đông, khu Pando của Bolivia về phía Nam và phía Tây là các vùng Ucayali, Madre de Dios của Peru. Ngày nay, chỉ một phần nhỏ cư dân ở Acre sống dựa vào ngành nhựa. Các sản phẩm khác từ rừng mang lại rất nhiều thu nhập kinh tế điển hình là açaí, đặc sản vùng trung tâm phía Nam Brasil, "folha de pimenta longa", một loài lá ớt dài, được dùng để chế biến nước hoa, các sản phẩm dưỡng tóc, thức ăn và dược phẩm.

Địa lý 

Acre có vùng lãnh thổ rộng lớn được bao phủ bởi rừng nhiệt đới Amazon. Vì thế, bang này nổi tiếng nhờ các sản phẩm, các mặt hàng xuất khẩu từ cao su. Dòng sông Acre chảy dọc theo đường biên giới phía Nam với Bolivia.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

  Brasil
  Official Website
  Brazilian Tourism Portal 
  Immigration of foreigners in Brazil
  Acre's location on a 3D globe  (Java)

Bang của Brasil
*
Khởi đầu năm 1962