Trung đoàn Tên lửa 236, Quân đội Nhân dân Việt Nam

Trung đoàn Tên lửa 236, hay Đoàn Sông Đà là một trung đoàn tên lửa phòng không thuộc Sư đoàn Phòng không 361, Quân chủng Phòng không – Không quân, Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây cũng là trung đoàn tên lửa phòng không đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Lịch sử
Sau sự kiện Vịnh Bắc Bộ, Hoa Kỳ bắt đầu leo thang chiến tranh và bắt đầu mở rộng đánh phá Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bằng không quân. Trước tình hình đó, Bộ Quốc phòng Việt Nam ra quyết định số 03/QĐ, thành lập Trung đoàn Tên lửa 236, trung đoàn tên lửa phòng không đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đầu năm 1965, Liên Xô bắt đầu tham gia nghiên cứu xây dựng lực lượng phòng không cho Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với việc triển khai lực lượng pháo và tên lửa phòng không. Đến đầu tháng 2, các chuyên gia thuộc Quân đoàn Phòng không độc lập số 4, Quân chủng Phòng không Liên Xô đã đến Việt Nam với tư cách các cố vấn quân sự. Các cố vấn được giao nhiệm vụ đào tạo và đưa vào hoạt động hai trung đoàn tên lửa phòng không đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong thời gian ngắn nhất có thể. Cách Hà Nội không xa hai trung tâm huấn luyện đã được tổ chức. Trung tâm huấn luyện số 1 (do Quân khu Phòng không Moskva đảm nhận) đào tạo cán bộ Trung đoàn Tên lửa 236 mới được thành lập của Quân đội nhân dân Việt Nam do Đại tá M.N. Tsygankov làm giám đốc. Trung tâm bắt đầu huấn luyện đợt cán bộ đầu tiên vào tháng 4 năm 1965 và bắt đầu các tiểu đoàn đầu tiên ra chiến trường vào tháng 7 cùng năm.

Đầu tháng 7 năm 1965, Tiểu đoàn 63 và Tiểu đoàn 64 được trang bị hệ thống S-75 Dvina bắt đầu được triển khai tại các vị trí chiến đấu trong khu vực lân cận Hà Nội. Các kíp chiến đấu bao gồm các chuyên gia quân sự Liên Xô, lên đến 30-35 người trong mỗi tiểu đoàn, đồng chỉ huy các đơn vị với sĩ quan người Việt Nam. Trận đánh phòng không đầu tiên có S-75 tham chiến diễn ra vào ngày 24 tháng 7 năm 1965, cách Hà Nội 50 km về phía đông bắc với sự tham gia của Tiểu đoàn Tên lửa 63. Đại tá, Tiến sĩ Khoa học Quân sự A. S. Malgin cho biết, trong ngày hôm đó, hai tiểu đoàn tên lửa khi đánh trả đợt tấn công của Không quân Mỹ đã bắn hạ gần như cùng lúc ba chiếc máy bay F-4C đang bay thử nghiệm chiến đấu, chỉ với 4 quả tên lửa. Đây là một bất ngờ lớn đối với bộ chỉ huy Mỹ do trước đó, máy bay của họ thường bay ở độ cao trên 5 km mà không gặp nguy hiểm nào, và tình báo Mỹ đã thất bại trong việc phát hiện sự xuất hiện của tên lửa Liên Xô gần Hà Nội. Mỹ đã lập tức cố gắng tiêu diệt các trận địa tên lửa nhưng không thành công vì các đơn vị này liên tục cơ động thay đổi vị trí. Để kỷ niệm sự kiện này, ngày 24 tháng 7 hàng năm được chọn làm Ngày truyền thống của Lực lượng Tên lửa Phòng không Việt Nam. Tiếp đó, ngày 8 tháng 8 năm 1965, Tiểu đoàn 62 bắn hạ một máy bay A-4E; ngày 24/8/1965, Tiểu đoàn 63 trong vòng 30 phút bằng 6 quả đạn, bắn hạ 3 máy bay F-4.

Giai đoạn sau, Trung đoàn được điều vào Khu 4 nhằm bảo vệ các tuyến đường phía Bắc đường Trường Sơn trong vòng 5 tháng. Sau đó, Trung đoàn tiếp tục được điều ra phòng thủ khu vực Hà Nội. Mùa hè năm 1972, Trung đoàn tham gia chiến dịch Trị Thiên, bắn rới 24 máy bay. Tổng cộng đến cuối chiến tranh, Trung đoàn tham gia chiến đấu hơn 597 trận, phóng 999 quả đạn, bắn rơi 196 máy bay, trong đó có 9 chiếc B-52, 1 chiếc F-111.

Biên chế
Hiện tại, Trung đoàn 236 gồm 3 tiểu đoàn hỏa lực và 1 tiểu đoàn kĩ thuật, bao gồm:
 Tiểu đoàn 61
 Tiểu đoàn 62
 Tiểu đoàn 63
 Tiểu đoàn 65

Tham khảo

Đơn vị quân sự thành lập năm 1965
Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân