HMS Triton (N15)

HMS Triton (N15) là chiếc dẫn đầu của lớp tàu ngầm T thuộc Nhóm I, được Hải quân Hoàng gia Anh chế tạo trong Chương trình Chế tạo 1935 trước Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1938, con tàu đã hoạt động trong chiến tranh tại các khu vực Bắc Hải và Địa Trung Hải, thực hiện được mười lăm chuyến tuần tra, đánh chìm được ba tàu buôn có tổng tải trọng  cùng một tàu chiến phụ trợ , và gây hư hại cho một tàu buôn tải trọng . Trong chuyến tuần tra cuối cùng, Triton bị mất tích trong biển Adriatic, có thể do trúng thủy lôi, vào khoảng ngày 18 tháng 12, 1940.

Thiết kế và chế tạo

Thiết kế 

Lớp tàu ngầm T được thiết kế nhằm mục đích thay thế cho các các lớp Odin, Parthian và Rainbow. Chúng có trọng lượng choán nước  khi nổi và  khi lặn, lườn tàu có chiều dài chung , mạn tàu rộng  và mớn nước sâu . Thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 59 sĩ quan và thủy thủ, và con tàu có thể lặn sâu đến .

Tàu ngầm lớp T được trang bị hai động cơ diesel có tổng công suất , mỗi chiếc vận hành một trục chân vịt. Khi lặn, mỗi trục được vận hành bởi một động cơ điện công suất . Khi di chuyển trên mặt nước nó đạt tốc độ tối đa  và  khi lặn dưới nước. Chúng có tầm xa hoạt động đến  ở tốc độ .

Triton trang bị mười ống phóng ngư lôi , gồm sáu ống bên trong và bốn ống bên ngoài, tất cả đều hướng ra phía trước, và mang theo tổng cộng 16 quả ngư lôi. Vũ khí trên boong tàu là một khẩu hải pháo QF  Mk XII cùng ba khẩu súng máy .303-calibre cho mục đích phòng không.

Chế tạo 
Triton được đặt hàng vào ngày 23 tháng 3, 1936 trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo 1935, và được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Vickers-Armstrongs ở Barrow-in-Furness vào ngày 28 tháng 8, 1936. Nó được hạ thủy vào ngày 5 tháng 10, 1937, và nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia vào ngày 9 tháng 11, 1938. Nó là chiếc tàu chiến thứ tám của Hải quân Hoàng gia Anh được đặt cái tên này.

Lịch sử hoạt động

1939 
Vào lúc Chiến tranh Thế giới thứ hai sắp bắt đầu, Triton nằm trong thành phần Chi hạm đội Tàu ngầm 2. Khi Bộ Hải quân Anh được cảnh báo Anh có thể tuyên chiến với Đức Quốc xã, năm tàu ngầm thuộc Chi hạm đội 2 được lệnh tuần tra ngoài khơi Na Uy từ ngày 24 tháng 8, 1939. Đơn vị được điều đến các căn cứ tại Dundee và Blyth từ ngày 26 đến ngày 29 tháng 8, 1939. Chúng chuyển sang tuần tra chiến đấu từ ngày 3 tháng 9.

Chuyến tuần tra thứ nhất – Đánh chìm HMS Oxley 
Triton xuất phát từ Dundee vào ngày 5 tháng 9 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh, và đã hoạt động dọc theo bờ biển phía Tây Nam Na Uy gần Stavanger.

Lúc 20 giờ 45 phút ngày 10 tháng 9, lúc đang di chuyển trên mặt nước, Triton phát hiện một tàu ngầm ở phía trước bên mạn phải. Tín hiệu nhận diện bằng đèn hiệu được gửi sang đối tượng tình nghi nhiều lần nhưng không được hồi đáp. Sau khi phát tín hiệu nhận diện lần sau cùng bằng bằng lựu đạn pháo sáng và chờ đợi trong 15 giây, Thiếu tá Hải quân Hugh Patrick Steel hạm trưởng của Triton cho rằng đối tượng là một tàu ngầm đối phương, nên phóng hai quả ngư lôi từ các ống phóng số 7 và 8 (bên ngoài) với giãn cách 3 giây để tấn công. Một quả ngư lôi trúng đích đã đánh chìm mục tiêu.

Khi Triton tiếp cận để khảo sát, nó phát hiện mục tiêu bị đánh chìm lại là tàu ngầm bạn , và cứu vớt được hạm trưởng của nó, Thiếu tá H.G. Bowerman, cùng một thủy thủ. Triton kết thúc chuyến tuần tra khi quay trở về cảng Rosyth vào ngày 22 tháng 9.

Một ủy ban điều tra đã xác nhận Oxley có lỗi khi đi chệch khỏi khu vực tuần tra được chỉ định, và trong tình huống đó Thiếu tá Steel không có lỗi khi đã thi hành mọi biện pháp phòng ngừa cần thiết trước khi quyết định tấn công. Oxley trở thành tàu ngầm Anh đầu tiên bị mất trong Thế Chiến II nhưng lại do một sự cố bắn nhầm. Trong chiến tranh, sự kiện Oxley bị mất được giải thich cho báo giới và công luận là do một vụ nổ bên trong tàu, và sau khi chiến tranh kết thúc được giải thích là do va chạm với Triton. Sự thật chỉ được giải mật vào thập niên 1950.

Chuyến tuần tra thứ hai, thứ ba và thứ tư 
Triton xuất phát từ Dundee vào ngày 6 tháng 10 cho chuyến tuần tra thứ hai, và hoạt động dọc theo bờ biển phía Nam Na Uy giữa Kristiandsand và Stavanger. Nó không tìm thấy mục tiêu nào, và quay trở về Rosyth vào ngày 24 tháng 10.

Triton khởi hành từ Rosyth vào ngày 6 tháng 11 cho chuyến tuần tra thứ ba, và hoạt động tại khu vực eo biển Skagerrak. Nó kết thúc chuyến tuần tra tại Rosyth vào ngày 21 tháng 11.

Chuyến tuần tra thứ tư của Triton, cùng xuất phát và kết thúc tại Rosyth, kéo dài từ ngày 4 đến ngày 19 tháng 12. Nó đã hoạt động trong khu vực Bắc Hải về phía Tây Nam Na Uy gần Stavanger.

1940 
Vào ngày 6 tháng 1, 1940, Triton di chuyển từ Rosyth đến Methil, Scotland, nơi nó hộ tống cho Đoàn tàu ON-7 đi sang Na Uy, rồi tiếp tục hộ tống cho Đoàn tàu HN-7 quay trở về Anh, về đến Rosyth vào ngày 12 tháng 1.

Chuyến tuần tra thứ năm, thứ sáu và thứ bảy 
Triton xuất phát từ Rosyth vào ngày 20 tháng 1 cho chuyến tuần tra thứ năm, và hoạt động tại khu vực Bắc Hải về phía Nam Na Uy. Nó quay trở về Rosyth vào ngày 25 tháng 1.

Chiếc tàu ngầm lại khởi hành từ Rosyth vào ngày 17 tháng 2 cho chuyến tuần tra thứ sáu, và vẫn hoạt động tại khu vực Bắc Hải về phía Nam Na Uy. Nó bắt gặp và tìm cách tấn công chiếc tàu buôn Đức Wangoni  vào ngày 28 tháng 2, nhưng không thể bắt kịp mục tiêu, rồi kết thúc chuyến tuần tra tại Rosyth vào ngày 5 tháng 3.

Chuyến tuần tra tiếp theo, cùng xuất phát và kết thúc tại Rosyth và kéo dài từ ngày 12 đến ngày 18 tháng 3, được Triton tiến hành tại vùng biển Bắc Hải về phía Đông Đan Mạch.

Chuyến tuần tra thứ tám 
Triton xuất phát từ Rosyth vào ngày 29 tháng 3 cho chuyến tuần tra thứ tám, và hoạt động tại khu vực eo biển Skagerrak. Khi Đức Quốc xã tập trung lực lượng chuẩn bị tiến hành Chiến dịch Weserübung nhằm xâm chiếm Đan Mạch và Na Uy, vào ngày 8 tháng 4, Triton đã phóng tổng cộng mười quả ngư lôi tấn công các tàu tuần dương Đức Blücher, Lützow và Emden ngoài khơi Skagen, nhưng tất cả đều bị trượt. Đến ngày 10 tháng 4, nó phóng ngư lôi đánh chìm các tàu buôn Đức  , Wigbert  và tàu tuần tra V 1507 / Rau 6  trong eo biển Kattegat. Triton kết thúc chuyến tuần tra tại Rosyth vào ngày 14 tháng 4.

Chuyến tuần tra thứ chín và thứ mười 
Triton thực hiện hai chuyến tuần tra tiếp theo để hoạt động tại khu vực Bắc Hải về phía Nam Na Uy. Nó cùng xuất phát và kết thúc tại Rosyth và diễn ra từ ngày 22 tháng 4 đến ngày 5 tháng 5 và từ ngày 19 tháng 5 đến ngày 4 tháng 6. Vào ngày 3 tháng 6, nó bắt gặp tàu ngầm U-8 nhưng đã không ở vị trí thuận lợi để tấn công đối thủ. Triton quay trở về Rosyth vào ngày hôm sau.

Chuyến tuần tra thứ mười một và mười hai 
Triton xuất phát từ Rosyth vào ngày 18 tháng 6 cho chuyến tuần tra thứ mười một, và hoạt động tại vùng biển Na Uy về phía Tây Namsos. Nó đã hai lần bị máy bay đối phương phát hiện và tấn công vào các ngày 26 tháng 6 và 2 tháng 7 nhưng không bị hư hại, và kết thúc chuyến tuần tra tại Rosyth vào ngày 4 tháng 7.

Triton lại khởi hành từ Rosyth vào ngày 20 tháng 7 cho chuyến tuần tra thứ mười hai để hoạt động tại khu vực Bắc Hải về phía Tây Nam Bergen. Nó đã đụng độ với tàu ngầm U-61 vào ngày 23 tháng 7, rồi với tàu ngầm U-62 vào ngày 29 tháng 7, nhưng trong cả hai lần đều bị mất dấu mục tiêu trước khi kịp tấn công. Triton kết thúc chuyến tuần tra và quay trở về Rosyth vào ngày 4 tháng 8.

Sau khi được bảo trì tại Rosyth vào cuối tháng 8, Triton lên đường từ đây vào ngày 4 tháng 9 để đi sang Gibraltar do được điều động sang phục vụ tại khu vực Địa Trung Hải.

Chuyến tuần tra thứ mười ba 
Triton xuất phát từ Gibraltar vào ngày 21 tháng 9 cho chuyến tuần tra thứ mười ba, và đã hoạt động tại khu vực vịnh Genoa. Vào ngày 4 tháng 10, nó đã phóng ngư lôi đánh chìm tàu buôn Ý Franca Fassio  đang trong hành trình từ Genoa đi Barcelona. Đến ngày 6 tháng 10, nó phóng ngư lôi và bắn hải pháo tấn công tàu bè và cơ sở trong cảng Savona, nhưng chỉ gây hư hại nhẹ cho một nhà máy điện. Triton kết thúc chuyến tuần tra và đi đến Malta vào ngày 12 tháng 10.

Chuyến tuần tra thứ mười bốn 
Triton xuất phát từ Malta vào ngày 28 tháng 10 cho chuyến tuần tra thứ mười bốn để hoạt động tại khu vực biển Adriatic. Nó bắt gặp một tàu ngầm tại eo biển Otranto vào ngày 3 tháng 11 nhưng đã không tấn công do sợ bắn nhầm tàu ngầm Hy Lạp cùng hoạt động tại khu vực. Nó quay trở về Malta vào ngày 15 tháng 11.

Chuyến tuần tra thứ mười lăm – Bị mất 
Triton xuất phát từ Malta vào ngày 28 tháng 11 cho chuyến tuần tra thứ mười lăm, và đã hoạt động tại khu vực biển Adriatic và eo biển Otranto. Vào ngày 6 tháng 12, một tàu ngầm có thể là Triton đã phóng hai quả ngư lôi tấn công, và gây hư hại cho chiếc tàu buôn Ý Olimpia  tại tọa độ . Sau đó chiếc tàu ngầm hoàn toàn mất liên lạc, và được cho là đã mất tại khu vực biển Adriatic với tổn thất toàn bộ thành viên thủy thủ đoàn. Có nhiều khả năng Triton đắm do trúng thủy lôi tại eo biển Otranto hay bị tàu phóng lôi Ý tấn công vào khoảng ngày 18 tháng 12, 1940.

Tóm tắt chiến công 
Triton đã đánh chìm được ba tàu buôn có tổng tải trọng  cùng một tàu chiến phụ trợ , và gây hư hại cho một tàu buôn tải trọng .

Xem thêm 
 Trận Đại Tây Dương (1939-1945)

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài 
 
 
 

Lớp tàu ngầm Anh T
Tàu ngầm của Hải quân Hoàng gia Anh trong Thế Chiến II
Sự cố hàng hải năm 1939
Sự cố bắn nhầm trong Thế Chiến II
Sự cố hàng hải năm 1940
Tàu ngầm bị đánh chìm bởi thủy lôi
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Địa Trung Hải
Tàu thủy năm 1937