Thân vương Arisugawa Takehito

là vị thân vương đời thứ 10 của chi họ Arisugawa-no-miya danh giá thuộc Hoàng gia Nhật Bản, đồng thời là sĩ quan chuyên nghiệp trong Hải quân Đế quốc Nhật Bản.

Thân thế
Thân vương Takehito sinh tại Kyoto, là hậu duệ của dòng tộc  một trong những nhánh thân vương gia của Hoàng thất Nhật Bản. Đây là những dòng tộc có quyền kế vị Ngai vàng Hoa cúc trong trường hợp dòng chính không có người nối dõi. Thân vương là con trai của Thân vương Arisugawa Takahito với tì thiếp của ngài tên là Noriko Mori. Do sinh ra vào thời điểm đất nước vẫn nằm dưới sự cai trị của Mạc phủ Tokugawa, ngay từ thuở thiếu thời, ông được cho cạo tóc xuất gia và được chỉ định tu hành tại Myōhō-in, một ngôi chùa monzeki danh tiếng ở Kyoto. Từ sau Minh Trị Duy tân, ông quay trở lại đời sống thế tục và chuyển đến Tokyo vào năm 1871.

Sự nghiệp thời Minh Trị
Vào năm 1874, theo chỉ dụ của Thiên hoàng Minh Trị, Thân vương Arisugawa theo học tại Học viện Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Đến năm 1877, dù tuổi đời còn rất trẻ, ông đã được cử đi thị sát cuộc chiến tranh Tây Nam để trực tiếp chứng kiến sự tàn khốc của vụ biến loạn này. Ông đặt chân đến Kagoshima ngay sau khi quân đội triều đình vừa bình định được nơi này.

Năm 1879, Thân vương được cử sang nước Anh với vai trò tùy viên quân sự rồi gia nhập tàu , soái hạm của Hải quân Hoàng gia Anh tại Viễn Đông, để tiếp tục công tác huấn luyện chuyên sâu. Sau một năm phục vụ trong Biệt đội eo biển Anh, ông trở về Nhật Bản và được phong quân hàm Thiếu úy.

Năm 1880, không lâu sau đám cưới, Thân vương Arisugawa lại một lần nữa lên đường sang Anh, nhưng lần này với tư cách là học viên tại Trường Hải quân Hoàng gia Greenwich. Ông hoàn tất chương trình và trở về Nhật Bản vào tháng 6 năm 1883. Đến năm 1889, Thân vương cùng phu nhân là bà Maeda Yasuko đã thực hiện một chuyến công du kéo dài qua nhiều quốc gia tại châu Âu và Mỹ. Sự nghiệp cầm quân thực thụ của Thân vương Arisugawa bắt đầu vào đầu năm 1890, khi ông lần đầu tiên được bổ nhiệm làm chỉ huy tàu hạm corvette . Cuối năm đó, ông tiếp tục đảm nhiệm vai trò chỉ huy trên tuần dương hạm .

Vào năm 1891, Thân vương Arisugawa được giao trọng trách tháp tùng Thái tử Nikolai của Nga (sau này là Sa hoàng Nikolai II) trong chuyến du hành tại Nhật Bản. Tuy nhiên, ngay trong lúc đang được Thân vương hộ tống, Thái tử Nikolai đã bị thương sau một âm mưu ám sát bất thành, thường được biết đến với tên gọi Sự biến Otsu. Sự cố này đã khiến quan hệ ngoại giao giữa Nhật Bản và Nga trở nên vô cùng tồi tệ. Đến năm 1892, Arisugawa được bổ nhiệm làm hạm trưởng của tuần dương hạm . Ngày 15 tháng 1 năm 1895, sau khi người anh cùng cha khác mẹ là Thân vương Arisugawa Taruhito qua đời, ông chính thức kế thừa tước hiệu và trở thành người đứng đầu dòng tộc Arisugawa-no-miya.

Trong cuộc chiến tranh Thanh – Nhật (1894–1895), Thân vương Arisugawa đã trực tiếp chỉ huy tuần dương hạm  và sau đó là tuần dương hạm  tham gia thực chiến. Vào ngày 11 tháng 11 năm 1896, ông được thăng quân hàm Chuẩn đô đốc. In Cũng trong năm này, ông một lần nữa lên đường sang Anh để thay mặt Thiên hoàng Minh Trị dự đại lễ Kim khánh kỷ niệm 60 năm trị vì của Nữ hoàng Victoria. Đến ngày 26 tháng 9 năm 1899, Thân vương Arisugawa tiếp tục được phong hàm Phó đô đốc.

Trong danh sách vinh danh nhân dịp sinh nhật vua Anh được công bố vào tháng 11 năm 1902, Vua Edward VII đã bổ nhiệm Thân vương Arisugawa làm Hiệp sĩ Đại Thập tự danh dự thuộc phân ban dân sự của Huân chương Bath (GCB) danh giá. Ông được thăng hàm đô đốc vào ngày 28 tháng 6 năm 1905, về sau Thiên hoàng Minh Trị đã trao tặng Huân chương Diều hâu Vàng (hạng Ba) cho thân vương vì những đóng góp to lớn trong cuộc chiến tranh Nga – Nhật. Cũng trong năm 1905, ông cùng phu nhân một lần nữa công du châu Âu để thay mặt Thiên hoàng dự lễ cưới của Thái tử Đức Wilhelm và Nữ công tước Cecile xứ Mecklenburg-Schwerin. Trên đường trở về Nhật Bản, họ đã ghé thăm nước Anh thêm một lần nữa.

Cuối đời
Vốn có thể trạng yếu từ khi còn nhỏ, Thân vương Arisugawa thường xuyên phải nghỉ phép để điều trị bệnh trong suốt sự nghiệp hải quân của mình. Ông đã xây dựng một biệt thự mùa hè tại Kobe và bắt đầu lui về sống bán hưu trí từ năm 1909. Thân vương tạ thế vào ngày 3 tháng 7 năm 1913 tại dinh thự ở Kobe. Tuy nhiên, tin tức về sự ra đi của ông không được công bố ngay lập tức; thi hài ông được đưa gấp về cung điện ở Kōjimachi, Tokyo trên một đoàn tàu chuyên dụng riêng biệt, và việc ông qua đời chỉ chính thức được thông báo vào ngày 10 tháng 7 năm 1913.

Vào ngày 7 tháng 7 năm 1913, ông được phong hàm danh dự Nguyên soái Đại đô đốc. Vì thời điểm này nằm sau ngày ông thực sự qua đời nhưng lại trước "ngày từ trần chính thức", nên vinh dự này không bị coi là truy tặng. Dẫu vậy, sau đó ông vẫn được truy tặng Huân chương Hoa cúc cao quý nhất (Hạng vòng cổ).

Đời tư
Vào ngày 11 tháng 12 năm 1880, Thân vương Arisugawa kết hôn với bà Maeda Yasuko (15 tháng 3 năm 1864 – 30 tháng 6 năm 1923), con gái thứ tư của Maeda Yoshiyasu, Lãnh chúa cuối cùng của phiên Kaga (nay là Ishikawa). Hai người đã có với nhau ba người con:
 
 
 ; sau này kết hôn với Công tước Tokugawa Yoshihisa; con gái của họ chính là Kikuko, Thân vương phi Takamatsu.

Vì Thân vương qua đời mà không có người kế vị nam (do con trai ông, Vương tử Tanehito, đã mất vì viêm ruột thừa vào năm 1908 khi đang theo học tại Học viện Hải quân Hoàng gia ở Etajima, Hiroshima), dòng chính của cung gia Arisugawa-no-miya chính thức bị tuyệt tự.

Tuy nhiên, người bạn thân thiết từ thuở thiếu thời là Thái tử Yoshihito (sau này là Thiên hoàng Taishō), đã khôi phục lại cung gia này (lấy lại tên hiệu nguyên thủy là Takamatsu-no-miya) để dành riêng cho hoàng tử thứ ba của mình là Thân vương Takamatsu Nobuhito. Thân vương Nobuhito sau đó đã kết hôn với bà Kikuko Tokugawa, cháu ngoại của Thân vương Arisugawa Takehito.

Tưởng niệm
Khu dinh thự của Thân vương Arisugawa tại Tokyo nay đã trở thành Công viên Tưởng niệm Arisugawa-no-miya. Công viên này tọa lạc tại khu Minami Azabu, quận Minato, Tokyo với những khu vườn rộng lớn mở cửa phục vụ công chúng. Trong khi đó, khu biệt thự mùa hè bên bờ biển của ông tại Hayama, tỉnh Kanagawa hiện là nơi đặt cơ sở phụ của Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại tỉnh Kanagawa
Tại Inawashiro, Fukushima, biệt thự mùa hè mang tên Tenkyōkaku (Thiên Kính Các) do chính Thân vương tự tay thiết kế đã được công nhận là Tài sản Văn hóa Quan trọng và hiện đang mở cửa như một bảo tàng. Trong khuôn viên bách thảo còn có một bức tượng đồng lớn tạc hình Thân vương Arisugawa trong tư thế đứng; bức tượng này vốn được đặt tại Trường Đại học Tham mưu Hải quân ở Tsukiji, Tokyo trước khi di dời về đây.

Chú thích

Tham khảo

Sách

Jansen, Marius B. The Making of Modern Japan. Cambridge: The Belknap Press of Harvard University Press, 2000.

Liên kết ngoài

Sinh năm 1862
Mất năm 1913
Quý tộc Kyoto
Arisugawa-no-miya
Thân vương Nhật Bản
Người thời Minh Trị
Nhân vật Minh Trị Duy tân
Bắc Đẩu Bội tinh hạng Đại Thập tự
Người nhận Huân chương Sư tử Hà Lan
Người nhận Huân chương Diều hâu Vàng
Nguyên soái Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Hiệp sĩ Đại Thập tự Danh dự của Huân chương Bath
Quân nhân Nhật Bản trong Chiến tranh Nga – Nhật
Quân nhân Nhật Bản trong Chiến tranh Thanh – Nhật
Học viên tốt nghiệp Học viện Hải quân Hoàng gia, Greenwich
Hiệp sĩ Đại Thập tự của Huân chương Thánh Maurice và Lazarus