Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Nelson Jardim

Nelson Marques Jardim (sinh ngày 4 tháng 1 năm 1979) là một huấn luyện viên bóng đá người Bồ Đào Nha, gần đây nhất là huấn luyện viên trưởng của câu lạc bộ EFL League Two Newport County.

Sự nghiệp huấn luyện
Sinh ra tại Funchal, Jardim bắt đầu sự nghiệp với đội B của đội U-13 Leixões vào năm 1999. Ông có trải nghiệm huấn luyện cấp đội một đầu tiên vào năm 2003 với UD Santana, sau khi từng dẫn dắt đội U-19 của câu lạc bộ này ở mùa giải trước đó.

Năm 2006, sau một trải nghiệm khác ở cấp đội một khi dẫn dắt CF Caniçal, Jardim gia nhập Marítimo với vai trò huấn luyện viên đội U-17. Trong hai năm làm việc, ông giành hai danh hiệu khu vực và cũng làm trợ lí cho Nélson Caldeira cùng Mitchell van der Gaag tại đội B.

Sau một thời gian ngắn làm việc ở các đội trẻ của Nacional, Jardim gia nhập ban huấn luyện của Paulo Sousa tại Swansea City và Leicester City, đều với vai trò huấn luyện viên thể lực. Ngày 5 tháng 6 năm 2011, ông được bổ nhiệm làm trợ lí cho Ivo Vieira khi trở lại Nacional.

Jardim trở lại Swans vào năm 2017 với vai trò huấn luyện viên trưởng học viện, sau đó làm huấn luyện viên đội một dưới quyền Francesco Guidolin, Paul Clement và Carlos Carvalhal. Tháng 8 năm 2020, ông được công bố là thành viên ban huấn luyện hậu trường mới của Aitor Karanka tại Birmingham City.

Ngày 25 tháng 6 năm 2022, Jardim được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng của Marítimo B. Ngày 27 tháng 5 năm 2024, ông rời câu lạc bộ sau hai năm dẫn dắt. 

Jardim trở lại Vương quốc Liên hiệp Anh vào ngày 2 tháng 7 năm 2024, gia nhập ban huấn luyện của đội bóng EFL League Two Newport County với vai trò huấn luyện viên chính, trong lúc câu lạc bộ South Wales tiếp tục tìm kiếm một huấn luyện viên trưởng mới. Tuy nhiên, ngày 16 tháng 7 năm 2024, Jardim được công bố là huấn luyện viên trưởng của Newport County. Jardim rời Newport County theo thỏa thuận chung vào ngày 24 tháng 4 năm 2025, khi câu lạc bộ đứng thứ 20 tại League Two và đã chắc chắn trụ hạng trong lúc mùa giải 2024–25 còn hai trận.

Thống kê huấn luyện

Tham khảo 

Sinh năm 1979
Nhân vật còn sống
Nhân vật thể thao Funchal
Huấn luyện viên bóng đá English Football League
Huấn luyện viên bóng đá Newport County A.F.C.
Huấn luyện viên bóng đá Bồ Đào Nha
Nhân sự không thi đấu Swansea City A.F.C.
Nhân sự không thi đấu Birmingham City F.C.
Huấn luyện viên bóng đá Bồ Đào Nha ở nước ngoài
Huấn luyện viên bóng đá ở nước ngoài tại Wales
Nhân vật thể thao Bồ Đào Nha ở nước ngoài tại Wales
Nhân vật thể thao Bồ Đào Nha ở nước ngoài tại Anh
Akumaki

là một loại bánh kẹo kiểu Nhật, hay wagashi, được làm ở Kagoshima, Miyazaki và tỉnh Kumamoto trong Lễ hội Thiếu niên vào ngày 5 tháng 5. Nó được gọi rộng rãi hơn là chimaki ở Nhật Bản, và tương tự như, và có nguồn gốc lịch sử từ, bánh ú của Trung Quốc, theo truyền thống được ăn trong Tết Đoan ngọ.

Chuẩn bị và thưởng thức 
Akumaki được làm bằng cách ngâm gạo nếp gói trong lá tre qua đêm trong dung dịch kiềm. Vì có vị hơi đắng, nên nó thường được ăn kèm với đường và bột đậu nành rang (kinako), thêm một chút muối hoặc ngâm trong mật ong. Nó có hương vị độc đáo và được coi là một món ăn cần thời gian để làm quen.

Lịch sử 
Người ta nói rằng akumaki bắt đầu như một nguồn dự trữ lâu dài cho các samurai trong trận Sekigahara (1600) hoặc các cuộc xâm lược Triều Tiên của Nhật Bản (1592–1598). Ngoài ra, Saigō Takamori (1821–1877) đã mang akumaki như một mặt hàng không dễ hư hỏng ra chiến trường trong cuộc nổi dậy Satsuma (1877). Akumaki trở nên phổ biến ở phía bắc tỉnh Miyazaki và tỉnh Kumamoto do cuộc nổi dậy đó.

Bảo quản và phân phối 
Nó có thể được bảo quản trong khoảng một tuần ở nhiệt độ bình thường, khoảng hai tuần trong tủ lạnh, và cũng có thể được đông lạnh. Akumaki đóng gói chân không có thể được tìm thấy ở nhiều nơi như một món quà lưu niệm, nhưng nó thường là một loại bánh kẹo tự làm tại nhà. Gần đây, kể từ khi tuyến đường sắt cao tốc Kyushu Shinkansen khai trương, akumaki đã thu hút sự chú ý đáng kể như một món ăn chậm (slow food).  Akumaki được bán tại các khách sạn ở Kagoshima, các trạm dừng chân ven đường (michi no eki), trên internet và trong các siêu thị trên khắp tỉnh Kagoshima.

Xem thêm 

 Bánh ú

Tham khảo 

Wagashi
Súng máy hạng nặng W85

Súng máy hạng nặng W85/Type 85 hay súng máy hạng nặng lắp trên phương tiện QJC-88, là một loại súng máy hạng nặng vận hành bằng trích khí của Trung Quốc. Nó sử dụng đạn 12,7×108 mm do Liên Xô thiết kế. W85 chưa từng được Quân đội Trung Quốc chấp nhận trang bị ở cấu hình ban đầu, mà chỉ được đưa vào sử dụng dưới dạng súng máy lắp trên phương tiện chiến đấu với định danh QJC-88.

Thiết kế 

W85 được thiết kế nhằm đạt khối lượng nhẹ nhất có thể để sử dụng cho bộ binh. Thân súng nhỏ gọn, tiết diện gần hình chữ nhật, và có ống trích khí dày nằm dưới nòng chứa pít-tông khí kiểu thông thường. Ngoài thước ngắm cơ khí, súng còn có ray để lắp thiết bị quang học hoặc kính ngắm phòng không. Súng sử dụng dây đạn 12,7×108 mm và có độ chính xác cao hơn súng máy hạng nặng Type 54, nhưng nòng mỏng hơn nên bị quá nhiệt nhanh hơn.

Trong các cuộc thử nghiệm, W85 thua súng máy hạng nặng Type 77 trong vai trò vũ khí bộ binh và không được Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc chấp nhận trang bị cho nhiệm vụ này.

QJC-88 
QJC-88 được đưa vào sử dụng như một súng máy lắp trên xe tăng và xe bọc thép. Nó có khối lượng tương đương W85, sử dụng cơ chế khai hỏa bằng điện (solenoid), và được lắp trên một giá đỡ chuyên dụng cho phép góc nâng từ −5° đến +65°.

Các nền tảng lắp đặt:

 Xe tăng Type 99: vai trò là súng máy hạng nặng của trưởng xe.
 Xe tăng Type 96: vai trò là súng máy hạng nặng của trưởng xe.
 Xe tăng Type 15: súng máy hạng nặng của trưởng xe trên trạm vũ khí điều khiển từ xa.
 Type 59 Durjoy: súng máy hạng nặng của trưởng xe.
 Xe chiến đấu bọc thép lội nước Type 05: trên biến thể xe chở quân bọc thép.
 Type 08: trên nhiều biến thể như ZSL-10 (APC), ZTL-11 và xe trinh sát pháo binh Type 08.
 PLL-05: súng máy hạng nặng của trưởng xe.
 Type 89 AFV: trên nhiều biến thể như một vũ khí tự vệ

Sử dụng trong chiến đấu 
Trong Nội chiến Syria, một số xe cơ giới cải tiến của Các lực lượng Dân chủ Syria (được gọi tại địa phương là “duşkas”) đã được trang bị súng máy hạng nặng W85.

Các bên sử dụng 

 
 
 
 
 − Libyan National Army
 
  
  − Được sử dụng bởi lực lượng gìn giữ hòa bình Rwanda tại Darfur.
  − South Sudan Democratic Movement
 
  − được sản xuất nội địa với tên gọi Khawad.
  − được ghi nhận sử dụng từ năm 2022. Có giả thuyết cho rằng số vũ khí này được thu giữ từ các chuyến vận chuyển vũ khí bị chặn trên đường tới lực lượng Houthis vào năm 2021.

Các tác nhân phi nhà nước 

  Quân đội Syria Tự do
 
  People's Defense Units
  Tập đoàn Wagner − biến thể Khawad được lính đánh thuê Wagner sử dụng tại Mali

Tham khảo

Thư mục
Anmitsu

là một loại wagashi (món tráng miệng Nhật Bản) có từ thời Minh Trị.

Nó được làm từ những khối thạch agar nhỏ, một loại thạch trắng trong suốt được làm từ tảo đỏ. Agar được hòa tan với nước (hoặc nước ép trái cây như nước ép táo) để làm thạch. Nó được phục vụ trong một bát với tương đậu đỏ ngọt hoặc anko (phần "an" trong anmitsu), đậu Hà Lan luộc, thường là gyūhi và nhiều loại trái cây như đào thái lát, quýt, dứa và/hoặc anh đào. Anmitsu thường được ăn kèm với một chén nhỏ siro đen ngọt, hoặc mitsu (phần "mitsu" trong anmitsu), được đổ lên thạch trước khi ăn. Anmitsu thường được ăn bằng thìa và dĩa.

Một vài biến thể của món tráng miệng này cũng tồn tại. Mitsumame là anmitsu không có tương đậu, mame có nghĩa là đậu Hà Lan được dùng kèm với siro và thạch agar. Anmitsu kem là anmitsu có thêm kem lạnh ở trên. Bánh dango Shiratama cũng thường được dùng làm topping.

Xem thêm 

 Kakigōri

Tài liệu tham khảo 

Wagashi
Zunda-mochi

là một loại bánh kẹo Nhật Bản phổ biến ở vùng đông bắc Nhật Bản. Nó đôi khi được dịch là "bánh gạo đậu nành xanh". Nó thường bao gồm một chiếc bánh tròn làm từ gạo nếp hạt ngắn với lớp đậu nành nghiền ngọt phủ lên trên. Trong một số loại, lớp đậu nành xanh edamame phủ hoàn toàn lên bánh gạo trắng. Trong tất cả các trường hợp, đậu nành non được gọi là edamame được sử dụng. Một sản phẩm có liên quan chặt chẽ là "kurumi-mochi", sử dụng quả óc chó thay vì đậu nành.

Từ nguyên 
Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc của thuật ngữ zunda-mochi. Theo một giả thuyết, từ zunda bắt nguồn từ , có nghĩa là "nghiền đậu". Một giả thuyết khác cho rằng zuda bắt nguồn từ thanh kiếm jindachi của lãnh chúa nổi tiếng Date Masamune, người được cho là đã nghiền đậu bằng kiếm của mình trong thời kỳ Chiến quốc. Một giả thuyết thứ ba cho rằng một người nông dân tên Jinta đã nghĩ ra ý tưởng cho món ăn này. Tương truyền, lãnh chúa Date Masamune thích ý tưởng của người nông dân này và đặt tên cho sản phẩm là "jinta mochi". Thuật ngữ zunda-mochi đã phát triển thành một số biến thể ở các vùng khác nhau của miền bắc Nhật Bản. Hơn nữa, trong một số phương ngữ, chính từ "mochi" được phát âm là "mozu".

Lịch sử 

Bánh Zunda-mochi có lịch sử lâu đời, ít nhất là từ thời Sengoku của Nhật Bản. Nó được nhắc đến ngắn gọn trong nhật ký của Vương tử Gosuko-in (1372–1456). Tương truyền rằng zunda-mochi là món tráng miệng yêu thích của Date Masamune. Có lẽ vì lý do này mà zunda-mochi thường được coi là đặc sản của Sendai. Trước đây, zunda-mochi được làm bởi những người nông dân trồng lúa ngay sau vụ thu hoạch đậu nành và lúa mùa hè. Nó có thể được dùng làm lễ vật trong các lễ hội Obon và Higan truyền thống. Cuối cùng, nó trở thành một món ngọt truyền thống cho nhiều dịp khác nhau như đám cưới và đám tang ở một số vùng phía bắc Nhật Bản.

Ngày nay, zunda-mochi được sản xuất và tiếp thị dưới nhiều hình thức. Ví dụ, bộ quà tặng zunda-mochi được bán bởi Japan Post, hãng vận chuyển thư lớn nhất quốc gia. Hơn nữa, zunda-daifuku, có thể được mô tả là phiên bản ngược lại của zunda-mochi với lớp gạo nếp bên ngoài và nhân đậu đỏ ngọt ở giữa, rất phổ biến ở tỉnh Miyagi. Một sản phẩm liên quan là kem zunda dorayaki, có thể được mô tả là hai chiếc bánh kếp với nhân đậu nành ngọt béo ngậy. Kem zunda mochi có bán ở một số khu vực của thành phố Sendai và vào năm 2019, Häagen-Dazs thậm chí đã phát hành phiên bản giới hạn của sản phẩm đó. Từ năm 2009, Nestlé Nhật Bản đã tiếp thị thanh Kit-Kat hương vị "Zunda-mochi" ở một số vùng phía bắc Nhật Bản. Cũng có thể mua đá bào và sữa lắc zunda-mochi không chỉ ở một số vùng của Nhật Bản mà còn ở Hawaii. Các món ăn liên quan đến zunda-mochi tiếp tục phát triển, thường kết hợp các yếu tố của ẩm thực phương Tây và Nhật Bản.

Xem thêm 

 Mochi
 Hishi mochi
 Hanabiramochi
 Danh sách các món ăn từ đậu
 Gạo Nhật Bản

Tham khảo 

Ẩm thực Nhật Bản
Wagashi
Mike Dodds

Mike Smith Thomson Dodds (sinh ngày 3 tháng 6 năm 1986) là một huấn luyện viên bóng đá người Anh, hiện giữ vai trò trợ lý huấn luyện viên trưởng tại Oxford United.

Sự nghiệp huấn luyện
Ở tuổi 18, Dodds gia nhập Coventry City với vai trò huấn luyện viên trẻ, sau khi lấy giấy phép UEFA B khi vẫn còn học cao đẳng. Năm 2009, Dodds gia nhập học viện của Birmingham City trong vai trò huấn luyện. Năm 2020, Dodds được thăng lên làm quản lý học viện tại Birmingham. Trong thời gian Dodds làm việc tại Birmingham, ông được ghi nhận là có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển của các cầu thủ trưởng thành từ học viện Birmingham như Nathan Redmond, Demarai Gray và Jude Bellingham.

Tháng 8 năm 2021, Dodds rời Birmingham để gia nhập Sunderland với vai trò trưởng bộ phận phát triển cá nhân cầu thủ. Ngày 2 tháng 2 năm 2022, Dodds được bổ nhiệm làm huấn luyện viên tạm quyền của Sunderland sau khi Lee Johnson bị sa thải, và sau đó một lần nữa đảm nhận vai trò này sau khi Tony Mowbray bị sa thải. Ngày 19 tháng 2 năm 2024, ông một lần nữa được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng tạm quyền đến hết mùa giải sau khi Michael Beale bị sa thải.

Tháng 1 năm 2026, Dodds được bổ nhiệm làm trợ lý huấn luyện viên trưởng của câu lạc bộ Championship Oxford United.

Sự nghiệp huấn luyện viên trưởng
Ngày 2 tháng 2 năm 2025, Dodds được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng của Wycombe Wanderers, đội đang đứng thứ hai tại League One, theo hợp đồng ba năm rưỡi. Trận đầu tiên của ông là trận sân khách gặp Preston North End ở vòng Bốn Cúp FA, nơi Wycombe thua trong loạt sút luân lưu. Ông giành chiến thắng đầu tiên trên cương vị huấn luyện viên trưởng khi đánh bại Bristol Rovers 2–0. Wycombe Wanderers và Dodds chia tay nhau vào ngày 18 tháng 9 năm 2025.

Thống kê huấn luyện

Tham khảo

Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Huấn luyện viên bóng đá Anh
Huấn luyện viên bóng đá Sunderland A.F.C.
Huấn luyện viên bóng đá Wycombe Wanderers F.C.
Huấn luyện viên bóng đá English Football League
Nhân sự không thi đấu Coventry City F.C.
Nhân sự không thi đấu Birmingham City F.C.
Nhân sự không thi đấu Sunderland A.F.C.
Nhân sự không thi đấu Oxford United F.C.
Nam vận động viên Vương quốc Liên hiệp Anh thế kỷ 21
Internet Society

Internet Society hay ISOC là một tổ chức quốc tế hoạt động phi lợi nhuận, phi chính phủ và bao gồm các thành viên có trình độ chuyên ngành. Tổ chức này chú trọng đến: tiêu chuẩn, giáo dục và các vấn đề về chính sách. Với trên 145 tổ chức thành viên và 65.000 thành viên cá nhân, ISOC bao gồm những con người cụ thể trong cộng đồng Internet. Mọi chi tiết có thể tìm thấy tại website của ISOC.

Internet Society nằm ở gần thủ đô Washington, DC, Hoa Kỳ và Geneva, Thụy Sĩ. Số hội viên của nó bao gồm hơn 145 tổ chức thành viên và hơn 65.000 cá nhân. Thành viên còn có thể tự lập một chi nhánh của tổ chức tùy theo vị trí hoặc sở thích. Hiện nay tổ chức có tới 90 chi nhánh trên toàn thế giới.

Nhiệm vụ và mục đích hoạt động
Bảo đảm, cổ vũ cho sự phát triển, mở rộng và sử dụng Internet được thuận lợi nhất cho mọi người trên toàn thế giới.

Các hoạt động
Vào cuối những năm 1990, ISOC đã thành lập Giải thưởng Dịch vụ Jonathan B. Postel. Giải thưởng này được trao hàng năm để vinh danh người có những đóng góp nổi bật trong việc phục vụ cộng đồng dữ liệu truyền thông.

Xem thêm
Lịch sử Internet

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 
 ISOC Việt Nam
 IETF and the Internet Society - Về Internet Engineering Task Force và ISOC, bài của Vint Cerf 18/7/1995
 L’Association Internationale de Lutte Contre la Cybercriminalité bản lưu
 Public Interest Registry

Internet
Tổ chức quốc tế
Tổ chức phi lợi nhuận
Tiêu chuẩn Internet
Khởi đầu năm 1992
Quản lý Internet
Khởi đầu năm 1992 ở Hoa Kỳ
Tổ chức quản lý Internet
Tổ chức thành lập năm 1992
VIQR

VIQR (viết tắt của tiếng Anh Vietnamese Quoted-Readable) là một quy ước để viết chữ tiếng Việt dùng bảng mã ASCII 7 bit. Vì tính tiện lợi của nó, quy ước này được sử dụng phổ biến trên Internet, nhất là khi bảng mã Unicode chưa được áp dụng rộng rãi. Hiện nay quy ước VIQR vẫn còn được một số người hay nhóm thư sử dụng.

Quy tắc 

VIQR sử dụng quy tắc sau 

VIQR dùng DD hoặc Dd cho chữ Đ hoa, và dd cho chữ đ thường.

Để gõ dấu câu (dấu chấm . , dấu hỏi ? , dấu nháy đơn ' , dấu gạch chéo / , dấu mở ngoặc ( hoặc dấu ngã ~ ngay sau một số chữ tiếng Việt, cần phải gõ dấu gạch ngược trước \ để máy tính không nhầm thành dấu phụ tiếng Việt. Ví dụ:

Lịch sử 
Quy ước VIQR đã được dùng tại miền Nam trước 1975 trong việc lưu giữ các tài liệu của quân đội. Năm 1992, quy ước này được Nhóm Viet-Std (Vietnamese-Standard Working Group - Nhóm Nghiên cứu Tiêu chuẩn Tiếng Việt) thuộc TriChlor group tại California chuẩn hóa.

Lối viết này hiện nay cũng được dùng thường xuyên trên mạng, khi chat, vì tiện lợi, không cần dùng phần mềm nào cả và có thể dùng mọi lúc mọi nơi.

Xem thêm
Tiếng Việt và máy tính
Một số kiểu gõ tiếng Việt khác
Telex
VNI
VISCII
VPSKeys

Tham khảo

Liên kết ngoài
The VIQR Convention
RFC 1456 – Conventions for Encoding the Vietnamese Language (VISCII và VIQR)

Mã ký tự
Kiểu gõ chữ Việt
Mã hóa kí tự
Sacramento, California

Sacramento là thủ phủ của tiểu bang California và quận lỵ của Quận Sacramento. Sacramento được John Sutter (con) thành lập vào tháng 12 năm 1848 từ vùng đất mang tên Sutter's Fort do cha ông, đại uý John Sutter (cha) gây dựng vào năm 1839.

Trong cơn sốt tìm vàng ở California, thành phố Sacramento trở thành địa điểm phân phối chính, là trung tâm thương nghiệp, nông nghiệp và là điểm cuối cùng của các tuyến xe lửa, các tuyến xe ngựa (tiếng Anh: stage-coach), đường thủy (tiếng Anh: riverboat), điện báo, bưu chính tốc hành chuyển bằng ngựa (tiếng Anh: pony express) và đường xe lửa xuyên lục địa đầu tiên (tiếng Anh: transcontinental railroad).

Địa lý 
Diện tích của Sacramento là . 98,61% diện tích thành phố là đất, 1,39% diện tích là nước.

Khí hậu

Nhân khẩu

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Thành phố của California
Quận lỵ California
Khu dân cư thành lập năm 1850
San Diego

San Diego là một thành phố duyên hải miền nam tiểu bang California, góc tây nam Hoa Kỳ lục địa, phía bắc biên giới México. Thành phố này là quận lỵ của Quận San Diego và là trung tâm kinh tế vùng đô thị San Diego—Carlsbad—San Marcos. Tính đến năm 2010 Thành phố San Diego có 1,301,617 người. San Diego là thành phố lớn thứ nhì trong tiểu bang California (sau thành phố Los Angeles), và lớn thứ tám tại Hoa Kỳ.

Lịch sử 
San Diego được thành lập vào năm 1602 trong thuộc địa Tân Tây Ban Nha đặt tên theo Thánh Điđacô ("San Diego" trong tiếng Tây Ban Nha). Trước khi người châu Âu đến lập nghiệp thì người thổ dân Kumeyaay và tổ tiên của họ đã cư ngụ trong vùng cách đây hơn 10,000 năm. Năm 1822, San Diego trở thành một phần của nước México mới giành độc lập. Sau Chiến tranh Mỹ-Mexico, thành phố đã được sáp nhập vào Hoa Kỳ.

Dùng đường bộ, San Diego cách Los Angeles 2½ giờ xe chạy về phía nam và nửa giờ xe về phía bắc từ Tijuana, Mexico.

Khí hậu 
San Diego là một thành phố nằm ngay bên bờ Thái Bình Dương, sát biên giới Mexico, San Diego có khí hậu ấm áp quanh năm và được gọi là thành phố tốt nhất nước Mỹ.

Chú thích

Liên kết ngoài 

City of San Diego Official Website
City of San Diego Redevelopment Agency Website
Centre City Development Corporation Website 
Southeastern Economic Development Corporation Website
SANDAG, San Diego's Regional Planning Agency
Demographic Fact Sheet  from Census Bureau
History of San Diego  from San Diego Historical Society 
San Diego Unified School District 
San Diego Public Library
San Diego Convention and Visitors Bureau
San Diego Wiki

Thành phố của California
Quận San Diego, California
Thành phố ven biển
Quận lỵ California
A

A, a (/a/ trong tiếng Việt, /êi/ trong tiếng Anh) là chữ cái đầu tiên trong bảng chữ cái Latinh và chữ cái tiếng Việt.
 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ A hoa có giá trị 65 và chữ a thường có giá trị 97.
Trong hệ đo lường quốc tế:
 A là ký hiệu cho ampe, atmosphere(đơn vị đo áp suất)
 a được dùng cho tiền tố atô – hay .
a là đơn vị đo diện tích, .
 Trong âm nhạc, A đồng nghĩa với nốt La.
 Trong y tế, A là tên của một trong 4 nhóm máu chính.
 Trong hóa sinh học, A là biểu tượng cho alanin và adenosin.
 Trong thiên văn học, A là tên của loại sao thứ nhất. Tập tin:Times New Roman.png
 A cũng là tên của một loại vitamin là vitamin A.
 Trong toán học, A là biểu diễn của 10 trong các hệ đếm cơ số lớn hơn 10. Xem thêm hệ thập lục phân.
 Trong tin học: 
<a> là một phần tử HTML để biểu diễn thẻ "neo" (anchor).
 A đôi khi đại diện cho tập hợp các ký tự thuộc bảng chữ cái Latinh trong chuỗi.
 A:\ là địa chỉ quy ước của đường dẫn tới đĩa mềm đầu tiên trong các hệ điều hành dựa trên DOS.
 Trong điện tử học:
 A là kích thước tiêu chuẩn của pin.
 A chỉ tới anôt, cực dương trong các ống chân không.
 Trong tiếng Việt, a có thể là một câu cảm đầu câu. Ví dụ: A, bài hát này hay quá!
 Mọi người hay có những câu nói bắt đầu bằng chữ A (ví dụ: Alo, Ai, Ao,...)
 Trong tiêu chuẩn quốc tế về kích thước giấy, A là một tập hợp các loại giấy có tỷ lệ chiều dài/chiều cao là khoảng 70% (tính theo giấy đặt dọc). Ví dụ: giấy A4 có kích thước 210 x 297 mm, giấy A3 có kích thước 297 x 420 mm, A0 có kích thước 840 x 1188 mm v.v
 Trong hệ thống chứng chỉ ngoại ngữ, tin học, lý luận chính trị của Việt Nam, thì chứng chỉ A là mức thấp nhất, dành cho những người qua được kỳ thi ở mức cơ bản.
 Trong các loại bài tú lơ khơ, A được sử dụng cho quân Át (hay còn gọi là quân xì), tùy theo cách tính điểm trong từng loại bài có thể có giá trị 1 hay 13 điểm.
 Theo mã số xe quốc tế, A được dùng cho Áo (Austria).
 A được gọi là Alfa hay Alpha trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, A tương đương với Α và a tương đương với α.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, A và a giống như trong bảng chữ cái Latinh.

Cách phát âm một vài ngôn ngữ 
Trong Latinh, A được đọc là ây.
Tiếng Trung là 啊, đọc là a.
Tiếng Nhật là あ「ア」, đọc là a.
Tiếng Hàn là 아, đọc là a.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 History of the Alphabet 
 

Chữ cái Latinh
Mẫu tự nguyên âm
B

B, b (gọi là bê hoặc bờ) là chữ thứ hai trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ tư trong bảng chữ cái tiếng Việt.

Sử dụng trong hệ thống chữ viết
Bảng chữ cái Etruscan không sử dụng chữ B bởi vì ngôn ngữ đó không có âm bật kêu. Tuy thế người Etruscan vẫn hiểu chữ bêta của tiếng Hy Lạp.
Chữ B có trong tiếng Latinh có thể vì ảnh hưởng của tiếng Hy Lạp.
Tiếng Xê-mit có chữ bêt, cũng phát âm là /b/, với nghĩa đầu tiên là "nhà."
Trong bảng chữ cái Hy Lạp, B tương đương với Β và b tương đương với β.
Trong bảng chữ cái Cyrill, B tương đương với Б và b tương đương với б.
Trong Latinh, B được đọc là "bi".
Trong tiếng Việt, B được đọc là "bê" hoặc "bờ".

Sử dụng khác
Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ B hoa có giá trị 66 và chữ b thường có giá trị 98.
Trong âm nhạc B đồng nghĩa với nốt Si. Tuy nhiên trong một số quốc gia nốt Si được viết là H
B là một trong 4 nhóm máu chính.
B cũng là tên của nhiều loại vitamin: B1, B2, B6, B12.
Trong hệ đo lường quốc tế, B là ký hiệu cho bel.
Trong hoá học, B là ký hiệu cho nguyên tố bo (Boron Z = 5).
Trong thiên văn học, B là tên của loại sao thứ hai.
Trong vật lý, b là ký hiệu cho hạt quark dưới (bottom).
Trong mô hình màu RGB, B đại diện cho màu xanh lam (blue).
Trong tin học:
b là viết tắt của bit, và B là viết tắt của byte.
B là tên của hai ngôn ngữ lập trình, xem: ngôn ngữ lập trình B và ngôn ngữ kỹ thuật B (specification language).
<b> là một thẻ HTML để làm cho ký tự biểu hiện dưới dạng đậm (bold).
Trong toán học:
B thông thường được sử dụng như là biểu diễn cho giá trị số 11 trong các hệ đếm cơ số lớn hơn 11. Xem thêm hệ thập lục phân.
B có thể dùng để biểu diễn hình cầu.
B có thể là hằng số Brun, xấp xỉ bằng 1,902160583104.
Trong hệ thống chứng chỉ ngoại ngữ, tin học, lý luận chính trị của Việt Nam, thì chứng chỉ B là mức thứ hai sau chứng chỉ A, dành cho những người qua được kỳ thi ở trên mức cơ bản.
Trong tiêu chuẩn quốc tế về kích thước giấy, B là một tập hợp các loại giấy có tỷ lệ chiều dài/chiều cao là ma, 1000 x 1414 mm v.v
Trong môn cờ vua, B là ký hiệu để ghi quân Tượng (Bishop).
Theo mã số xe quốc tế, B được dùng cho Bỉ (Belgique).
B được gọi là Bravo trong bảng chữ cái âm học NATO.

Tham khảo

Chữ cái Latinh
C

C, c (gọi là xê hoặc cờ) là chữ thứ ba trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ năm trong chữ cái tiếng Việt.

Trong tiếng Etruscan, vì những phụ âm bật không được phát âm rõ, cho nên những người nói tiếng đó phải dùng chữ gama (Γ) của tiếng Hy Lạp để viết âm /k/. Lúc ban đầu, người La Mã dùng C cho hai âm /k/ và /g/, sau họ cho thêm đường ngang để trở thành G. C có thể, nhưng không chắc, chỉ dùng cho âm /g/ trong thời gian trước đó, trong khi K được dùng cho âm /k/.

 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, C tương đương với Γ và c tương đương với γ. Trong bảng chữ cái Cyrill, C và c giống như trong bảng chữ cái Latinh, nhưng phát âm như S.
 Trong bảng mã ASCII dùng cho máy tính, chữ C hoa có giá trị 67 và chữ c thường có giá trị 99.
 Trong Hoá Học C là ký hiệu cho nguyên tố Cacbon (Carbon Z = 6).
 Trong âm nhạc, C đồng nghĩa với nốt Đô.

Tham khảo

Chữ cái Latinh
E

E, e (phát âm là /e/ trong tiếng Việt; /i:/ trong tiếng Anh) là chữ thứ năm trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ tám trong Bảng chữ cái tiếng Việt, nó đến từ chữ epsilon của tiếng Hy Lạp. Chữ hê của tiếng Xê-mit có lẽ có nghĩa đầu tiên là "người cầu nguyện". Trong tiếng Xê-mit, chữ này đọc như /h/ (nhưng đọc là /e/ trong những từ có gốc từ tiếng khác); trong tiếng Hy Lạp, hê trở thành epsilon, đọc như /e/. Người Etruscan và người La Mã dùng lối phát âm này.

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ E hoa có giá trị 69 và chữ e thường có giá trị 101.
 Trong âm nhạc, E đồng nghĩa với nốt Mi.
 E cũng là tên của một loại vitamin.
 Trong hệ đo lường quốc tế, E được dùng cho tiền tố êxa – hay 1018.
 Trong toán học:
 Số e là hằng số Euler, một số siêu việt (vào khoảng 2,71828182846). Nó được sử dụng như là cơ số trong các phép tính logarit tự nhiên.
 E trong cách ghi khoa học của một số biểu thị a10b. Ví dụ 7E8 = 7x108 = 700.000.000
 Trong các hệ đếm cơ số từ 15 trở lên, E được sử dụng như ký hiệu của số 14. Xem thêm hệ thập lục phân.
 Trong Hoá Học:
 e là ký hiệu của hạt electron.
 Trong vật lý học:
 E là ký hiệu cho năng lượng như trong E=mc2.
 E cũng có thể là ký hiệu cho điện trường.
  là ký hiệu cho electron.
 Trong thống kê và xác suất, E là giá trị biểu kiến mong đợi.
 € là ký hiệu của đồng Euro, đơn vị tiền tệ của Liên Minh Âu Châu.
 Theo mã số xe quốc tế, E được dùng cho Tây Ban Nha (España).
 E được gọi là Echo trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, E tương đương với Ε và e tương đương với ε.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, E có 2 tương đương: E và Э cho chữ hoa, e và э cho chữ thường.

Tham khảo

Chữ cái Latinh
Mẫu tự nguyên âm
F

Về album nhạc, xem {Pha thăng F♯}; A♯ ∞
F, f (gọi là ép hoặc ép-phờ) là chữ thứ sáu trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh nhưng không được sử dụng trong tiếng Việt vì Quốc Ngữ dùng chữ ghép "ph", tuy nhiên có một số người Việt vẫn sử dụng chữ "f" để viết âm "phờ" trong tiếng Việt, ví dụ như chính chủ tịch Hồ Chí Minh khi viết di chúc đã viết chữ "f" thay vì viết "ph" (ông đã viết các từ "Đỗ Fủ" thay "Đỗ Phủ", "fòng khi" thay "phòng khi", "fục vụ" thay "phục vụ").

Người Etruscan là người phát minh ra chữ ghép này; chữ F một mình đọc như /w/ trong tiếng Etruscan cũng như tiếng Hy Lạp. Gốc của F là chữ wâw của tiếng Xê-mit, cũng đọc như /w/ và có lẽ có nghĩa đầu tiên là "cái móc, cái gậy".

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ F hoa có giá trị 70 và chữ f thường có giá trị 102.
 Trong âm nhạc, chữ F in hoa đồng nghĩa với nốt Fa.
 Chữ "f" viết thường trong âm nhạc hiện đạc là ký hiệu diễn tấu tốc độ riêng biệt của bản nhạc. Nghiên cứu đến hiện nay phân ra 3 dạng tốc độ la f;ff;fff.
 Trong hệ đo lường quốc tế:
 "F"là ký hiệu của farad.
 "f"được dùng cho tiền tố femtô – hay 10−15.
 Trong hoá học, F là ký hiệu cho nguyên tố fluor (Fluorine Z = 9).
 Trong hóa sinh học, F là ký hiệu cho phenylalanin.
 Trong vật lý học:
 F là hằng số Faraday.
 °F là ký hiệu cho nhiệt độ Fahrenheit.
 đôi khi f được sử dụng như tham số của tần số.
 Trong quang học, F thường được sử dụng như ký hiệu cho tiêu điểm của thấu kính còn f được sử dụng như tiêu cự của thấu kính đó.
 Trong nhiếp ảnh, f là tiêu cự và F là số F.
 Trong tin học, ngôn ngữ lập trình F là một bộ phận của Fortran 95, có mục đích sử dụng trong giáo dục và khoa học.
 Trong toán học:
 F được sử dụng trong các hệ đếm cơ số từ 16 trở lên để biểu diễn giá trị số 15. Xem thêm hệ thập lục phân.
 Chữ f nhỏ với móc (Unicode U+0192, ƒ), hay chữ f thường viết nghiêng, là ký hiệu toán học của hàm số.
 Trong các mệnh đề lôgic F là ký hiệu của sai (false).
 Trong tài chính-kinh tế: Chữ f nhỏ với móc (Unicode U+0192, ƒ) hay chữ f thường viết nghiêng, là ký hiệu tiền tệ của đồng fluorrin Hà Lan (hiện nay không sử dụng).
 Trong in ấn, f. là viết tắt của folio (trang trong sách), mặc dù thông thường người ta dùng ff. nhiều hơn. 
 Theo mã số xe quốc tế, F được dùng cho Pháp (France).
 F được gọi là Foxtrot trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, F tương đương với Φ và f tương đương với φ.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, F tương đương với Ф và f tương đương với ф.
 Trên các mạng xã hội và tương tự, F dùng để bày tỏ lòng kính trọng, tiếc thương. “Press F to pay respect”

Tham khảo

Chữ cái Latinh
G

G, g (thường được đọc là gờ hoặc giê) là chữ cái đứng ở vị trí thứ bảy trong phần chữ cái dựa trên tiếng Latinh và là chữ thứ cái đứng ở vị trí thứ 10 trong bảng chữ cái tiếng Việt.

Theo chuyện, người ta đồn rằng người phát minh chữ G, g này là một nhân vật lịch sử nổi tiếng tên là Spurius Carvilius Ruga. Chữ G đã chiếm được vị trí của chữ Z lúc đó và đã trở thành chữ cho âm /g/. Cũng giống như trường hợp của /k/, âm /g/ trở thành cả âm vòm lẫn âm vòm mềm, nên chữ G có nhiều cách phát âm khác nhau trong những tiếng thuộc nhóm ngôn ngữ Rôman.

Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ G hoa có giá trị 71 và chữ g thường có giá trị 103.
Trong âm nhạc, G đồng nghĩa với nốt Sol.
Trong hệ đo lường quốc tế:
G ký hiệu cho gauss.
G cũng được dùng cho tiền tố giga – hay 109.
Còn g là ký hiệu của gam.
Trong tin học,  G được dùng cho tiền tố giga và có giá trị là 230.
Trong vật lý học:
G là hằng số Newton (hằng số hấp dẫn).
g là đơn vị gia tốc gây ra bởi lực hấp dẫn của Trái Đất.
Trong sinh học:
G là ký hiệu viết tắt của glycine (một loại amino acid) hoặc của guanosine (một loại nucleoside), guanine (một loại nucleobase), tham gia trong thành phần nucleotide cấu tạo nên axit nuclêic).
Điểm G
G protein là một loại protein tham gia vào cơ chế truyền tín hiệu tế bào.
Trong mô hình màu RGB, G là đại diện cho màu xanh lá cây (green).
Trong công nghệ điện, G thông thường là tên của tham số độ dẫn điện.
Trong kinh tế học, G thông thường được dùng để chỉ các chi phí của nhà nước.
Theo mã số xe quốc tế, G được dùng cho Gabon.
G được gọi là Golf trong bảng chữ cái ngữ âm NATO.
Chữ G là một phát minh vĩ đại của người La Mã nên nó không có tương đương trong bảng chữ cái Hy Lạp, nhưng âm /g/ được diễn tả bởi ký tự Γ (chữ hoa) hay γ (chữ thường).
Trong bảng chữ cái Cyrill, G tương đương với Г và g tương đương với г.

Tham khảo

Chữ cái Latinh
H

H, h (gọi là hắt hoặc hát hoặc hờ) là chữ thứ tám trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ 11 trong chữ cái tiếng Việt.

Trong tin học:
Trong Unicode ký tự H có mã U+0048 và ký tự h là U+0068.
Trong bảng mã ASCII, mã của H là 72 và h là 104 (thập phân); hay tương ứng trong số nhị phân là 01001000 và 01101000.
Trong bảng mã EBCDIC, mã cho H là 200 và cho h là 136.
Mã trong HTML và XML cho H là "& #72;" và cho h là "& #104;".
Trong hệ đo lường quốc tế:
H là ký hiệu của henry (đơn vị độ tự cảm điện).
h là ký hiệu của giờ.
Trong âm nhạc, một số quốc gia quy định H là nốt Si. Tuy nhiên đa số vẫn dùng B
h cũng được dùng cho tiền tố héctô – hay 100.
Trong vật lý học:
h là hằng số Planck.
h là hằng số Dirac.
Trong nhiệt động lực học, h là enthalpy của một vật/hệ thống.
Trong hóa học, H là ký hiệu cho nguyên tố hiđrô (Hydrogen Z = 1).
Trong hóa sinh học, H là ký hiệu của histidin.
Trong toán học,  đại diện cho quatenion (dựa vào tên của William Rowan Hamilton).
Chữ h bắt đầu của nhiều từ trong tiếng Pháp thường không được phát âm (h muet).
Bom H là một loại vũ khí hạt nhân.
Theo mã số xe quốc tế, H được dùng cho Hungary.
H được gọi là Hotel trong bảng chữ cái ngữ âm NATO.
Trong bảng chữ cái Hy Lạp, đã có một thời H tương đương với Η và h tương đương với η.

Tham khảo

Chữ cái Latinh
I

I, i là chữ cái thứ chín trong phần nhiều bảng chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ 12 trong chữ cái tiếng Việt, đến từ chữ iôta của tiếng Hy Lạp và được dùng cho âm /i/. Tiếng Latinh và tiếng Hy Lạp cận đại đã đặt thêm âm /j/ cho chữ này. Trong tiếng Xê-mit, /j/ là lối phát âm của chữ jôd (có lẽ có nghĩa đầu tiên là một "cánh tay với bàn tay"); trong khi âm /i/ chỉ có trong những câu từ ngôn ngữ khác. Trong tiếng Anh, chữ i đọc là ai còn chữ e lại đọc giống chữ i trong tiếng Việt.

Trong tin học:
Trong Unicode mã của I là U+0049 và của i là U+0069.
Trong ASCII mã của I là 73 và của i là 105 (thập phân); hay tương ứng với nhị phân là 01001001 và 01101001.
Trong EBCDIC mã của I là 201 và của i là 137.
Trong HTML và XML mã của I là "& #73;" và i là "& #105;".
Thẻ <i> là một thẻ HTML để thể hiện (các) ký tự nghiêng (italic).
Ký tự i cũng hay được sử dụng làm tham biến đếm của vòng lặp For... trong các ngôn ngữ lập trình.
Trong toán học:
i là đơn vị số ảo với .
I biểu thị khoảng cách đơn vị, một tập hợp kín chứa mọi số thực trong đoạn [0, 1].
I biểu thị ma trận đồng nhất thức.
Trong các số La Mã, I có giá trị bằng 1.
I là tập hợp các số vô tỉ.
Trong vật lý và công nghệ điện, I thông thường là tham biến của cường độ dòng điện. Đơn vị ảo được biểu diễn bằng j.
Trong hóa học, I là ký hiệu của nguyên tố iod (Iodine Z = 53).
Trong hóa sinh học, I là ký hiệu của isoleucin.
Trong công nghệ cấu trúc, I được sử dụng cho mômen quán tính.
Trong kinh tế học, I được dùng để biểu thị cho đầu tư.
Theo mã số xe quốc tế, I được dùng cho Ý (Italia).
I được gọi là India trong bảng chữ cái âm học NATO.
Trong bảng chữ cái Hy Lạp, I tương đương với Ι và i tương đương với ι.
Trong bảng chữ cái Cyrill, I tương đương với И và i tương đương với и.
Trong bảng chữ cái Thổ Nhĩ Kỳ, chữ I có chấm ở trên và chữ I không có chấm coi như hai chữ riêng, và hai chữ đó có thể là chữ hoa (I, İ) hoặc chữ thường (ı, i).

Tham khảo

Ký tự Latinh ISO cơ bản
Mẫu tự nguyên âm
Chữ cái Latinh
J

J, j (đọc là "giây" - /dʒeɪ/ theo tiếng Anh hoặc "gi" - /ʒi/ theo tiếng Pháp, âm đọc nặng hơn so với /zi/ - "di") là chữ thứ 10 trong phần lớn các bảng chữ cái dựa trên chữ Latinh. Tuy nhiên, do ảnh hưởng từ bảng chữ cái của tiếng Ý khi J không được dùng nên nó cũng không được sử dụng trong chữ Quốc Ngữ của tiếng Việt mà thay vào đó là sử dụng cặp chữ "gi" cho âm /j/. Ví dụ như Jarai thành "Gia Rai", Jeh-Tariang thành "Giẻ Triêng".

Đầu tiên J chỉ là chữ hoa cho chữ I nên nhiều người ở những nước nói tiếng Đức vẫn viết tên Isabel như Jsabel hay Ines như Jnes, trong khi ở Ý người ta vẫn có thể gặp chữ J được sử dụng như chữ I hoa trong cách viết cổ, còn cách viết hiện đại thì GI thay J.

Nhà nhân văn học Pierre de la Ramée (mất năm 1572) là người đầu tiên phân biệt chữ I với chữ J. Đầu tiên, hai cái chữ I và J đều phát âm như /i/, /i:/ và /j/ nhưng các ngôn ngữ trong nhóm ngôn ngữ Rôman phát triển thêm các âm mới (từ /j/ và /g/ cũ) cho I và J; do đó chữ J trong tiếng Anh (đến từ tiếng Pháp) có âm khác hẳn với chữ I.

Trong những ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ German ngoài tiếng Anh, chữ J phát âm như /j/. Trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Azeri và tiếng Tatar, chữ J lúc nào cũng phát âm như /ʒ/.

Trong tiếng Nhật, ざじずぜぞ là các chữ trong cùng một hàng được viết theo romaji là za-ji-zu-ze-zo. じ được dịch sang "ji" (dùng chữ J) thay vì "zi" (dùng chữ Z) thể hiện rằng chữ này nên đọc nặng âm "dờ" hơn so với các chữ khác.

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ J hoa có giá trị 74 và chữ j thường có giá trị 106.
 Trong hệ đo lường quốc tế, J là ký hiệu cho joule.
 Theo mã số xe quốc tế, J được dùng cho Nhật Bản (Japan).
 Trong Hoá Học J là một trong hai chữ cái không có trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học.
 J được gọi là Juliet trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bài tây J là Bồi (bài Tây)

Tham khảo

Chữ cái Latinh
K

K, k (gọi là ca) là chữ thứ 11 trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ 13 trong chữ cái tiếng Việt, có gốc từ chữ kappa thuộc tiếng Hy Lạp, phát triển từ chữ Kap của tiếng Semit và có nghĩa là "bàn tay mở". Âm /k/ của tiếng Xê-mit được giữ trong nhiều thứ tiếng cổ điển và cận đại, tuy nhiên tiếng Latinh đã thay thế chữ K bằng chữ C. Do đó những ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Rôman chỉ có chữ K trong những từ thuộc ngôn ngữ khác.

Trong tiếng Việt, chữ K thể hiện âm /k/ (tức âm "cờ") thường chỉ đứng trước các chữ nguyên âm E, Ê, I và Y. Còn đứng trước A, Ă, Â, O, Ô, Ơ, U, Ư là chữ C. Tuy nhiên có nhiều trường hợp chữ K thay chữ C trong tiếng Việt, như Bắc Kạn, Kon Tum, Đa Kao, Hồng Kông, Đường kách mệnh.

Chữ K trong các chuyên ngành khác:

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ K hoa có giá trị 75 và chữ k thường có giá trị 107.
 K là tên của một loại vitamin.
 Trong hệ đo lường quốc tế:
 K là ký hiệu của nhiệt độ kelvin.
 k được dùng cho tiền tố kilô – hay 1000.
 Trong tin học, K được dùng cho tiền tố kilô và có giá trị là 210.
 Trong hoá học, K là ký hiệu cho nguyên tố kali (Potassium).
 Trong vật lý học, k là hằng số Boltzmann.
 Trong hóa sinh học, K là biểu tượng cho lysine.
 Trong y khoa, K là ký hiệu của ung thư.
 Trong mô hình màu CMYK, K đại diện cho màu đen.
 Trong môn cờ vua, K là ký hiệu để ghi quân Vua (King).
 Trong bảng chữ cái âm học quốc tế, [k] là ký hiệu cho âm bật vòm mềm không kêu.
 Theo mã số xe quốc tế, K được dùng cho Campuchia (Kampuchea).
 K được gọi là Kilo trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, K tương đương với Κ và k tương đương với κ.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, K tương đương với К và k tương đương với к.
 Trong bài tây K là cây Vua (King)

Tham khảo

Chữ cái Latinh
L

L, l là chữ thứ 12 trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ 14 trong chữ cái tiếng Việt, nó bắt đầu từ chữ lamed của tiếng Xê-mit, dùng cho âm /l/. Chữ lamda của tiếng Hy Lạp và những chữ tương ứng trong bảng chữ cái Etruscan cũng có âm /l/.

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ L hoa có giá trị 76 và chữ l thường có giá trị 108.
 Trong hệ đo lường quốc tế, cả L lẫn l là ký hiệu của lít.
 Trong hóa sinh học, L là biểu tượng cho leucine.
 Trong biểu diễn số dưới dạng số La mã, L có giá trị là 50.
 Trong ngôn ngữ học, L. là lối viết tắt cho tiếng Latinh.
 Theo mã số xe quốc tế, L được dùng cho Lục Xâm Bảo (Luxembourg).
 L được gọi là Lima trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, L tương đương với Λ và l tương đương với λ.
 Trong hệ chữ số La Mã, L có giá trị bằng 50
 Trong bảng chữ cái Cyrill, L tương đương với Л và l tương đương với л.
 Kích cỡ quần áo Large có nghĩa là rộng viết tắt là L

Lịch sử 
Chữ cái L có nguồn gốc từ chữ cái Semitic "lamedh", biểu trưng cho một cây gậy gò vọt. Người Hy Lạp sau đó đã tiếp thu chữ cái này và gọi nó là "lambda" (Λ, λ). Người La Mã đã sử dụng hình dạng của chữ cái Etruscan, và từ đó chữ L đã được truyền vào bảng chữ cái Latinh.

Trong tiếng Việt, chữ L được phát âm là "l-ơ" và được sử dụng rộng rãi trong từ vựng tiếng Việt. Nó là một phụ âm rõ ràng được phát âm bằng cách đặt đầu lưỡi tiếp xúc với ngạc trên của miệng.

Tham khảo

Chữ cái Latinh
M

M, m (gọi là e-mờ hoặc em-mờ hoặc mờ nếu đọc theo bảng chữ cái tiếng việt)

Chữ M là âm mũi dùng hai môi nhập lại và có nguồn gốc từ chữ mu của tiếng Hy Lạp. Chữ mem của tiếng Xê-mít cũng có thể là nguồn gốc của M.

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ M hoa có giá trị 77 và chữ m thường có giá trị 109.
 Trong hệ đo lường quốc tế:
 M được dùng cho tiền tố mêga – hay 106.
 m được dùng cho tiền tố mili – hay 1/1000.
 m cũng là ký hiệu của mét.
 Trong hóa sinh học, M là biểu tượng cho methionine.
 Trong mô hình màu CMYK, M đại diện cho màu hồng sẫm.
 Trong tin học, M được dùng cho tiền tố mêga và có giá trị là 220.
 Trong biểu diễn số dưới dạng số La mã, M có giá trị là 1000.
 M được dùng để đại diện cho các hệ thống Métro (xe điện hay xe lửa ngầm) của các thành phố như Paris, Montréal...
 Theo mã số xe quốc tế, M được dùng cho Malta.
 M được gọi là Mike trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, M tương đương với Μ và m tương đương với μ.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, M tương đương với М và m tương đương với м.
 Kích cỡ quần áo Medium có nghĩa là trung bình viết tắt là M

Tham khảo

Chữ cái Latinh
N

N, n (gọi là en-nờ hoặc nờ) là chữ cái thứ 14 trong phần nhiều bảng chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ 16 trong chữ cái tiếng Việt. Nguồn gốc của N có lẽ là chữ nûn của tiếng Xê-mít.

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ N hoa có giá trị 78 và chữ n thường có giá trị 110.
 Trong ngữ pháp tiếng Anh, N là kí hiệu cho danh từ (noun).
 Trong hệ đo lường quốc tế:
 N là ký hiệu của newton.
 n được dùng cho tiền tố nano – hay .
 Trong hoá học, N là ký hiệu cho nguyên tố nitơ (Nitrogen Z = 7), và ký hiệu cho hạt neutron.
 Trong vật lý, n là ký hiệu cho hạt neutron.
 Trong hóa sinh học, N là biểu tượng cho asparagine.
 Trong địa lý, N chỉ hướng Bắc, phía Bắc.
 Trong toán học, chữ  bảng đen đậm chỉ tới tập hợp các số tự nhiên.
 Trong môn cờ vua, N là ký hiệu để ghi quân Ngựa (Knight) vì K được dùng cho quân Vua (King).
 Theo mã số xe quốc tế, N được dùng cho Na Uy (Norge).
 N được gọi là November trong bảng chữ cái ngữ âm NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, N tương đương với Ν và n tương đương với ν.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, N tương đương với Н và n tương đương với н.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chữ cái Latinh
O

O, o là chữ thứ 15 trong phần nhiều chữ cái dựa trên tiếng Latin và là chữ thứ 17 trong chữ cái tiếng Việt. O có gốc từ chữ ajin của tiếng Semit, tuy rằng ajin được dùng như một phụ âm. Trong hầu hết các ngôn ngữ dùng chữ cái Latinh, chữ O được đọc như chữ Ô trong tiếng Việt.

Lịch sử 
Hình thức viết của nó vẫn không thay đổi từ thời Phoenicia cho đến ngày nay. Tên của chữ Phoenicia là ʿeyn, có nghĩa là 'con mắt' (eye), và hình dạng của nó bắt nguồn một cách đơn giản như một hình vẽ của mắt người (có thể lấy cảm hứng từ chữ tượng hình Ai Cập tương ứng, xem chữ Proto-Sinai). Giá trị âm thanh ban đầu của nó là của một phụ âm, có lẽ là [ʕ], âm thanh được thể hiện bằng chữ Ả Rập có liên quan ع ʿayn.

Việc sử dụng chữ cái Phoenicia này cho âm nguyên âm là do các bảng chữ cái Hy Lạp đầu tiên, đã sử dụng chữ cái này là O 'omicron' để thể hiện nguyên âm / o /. Chữ cái đã được áp dụng với giá trị này trong bảng chữ cái Italic cũ, bao gồm cả bảng chữ cái Latinh đầu tiên. Trong tiếng Hy Lạp, một biến thể của hình thức sau này đã phân biệt âm thanh dài này (Omega, có nghĩa là "O lớn") với âm o ngắn (Omicron, có nghĩa là "o nhỏ"). Omicron của Hy Lạp đã phát sinh ra chữ cái O trong bảng chữ cái Cyrillic tương tự và chữ Italic đầu tiên 'runic' ᛟ.

Ngay cả các bảng chữ cái không có nguồn gốc từ Semitic có xu hướng có các hình thức tương tự để thể hiện âm thanh này; ví dụ, những người tạo ra các văn bản Afaka và Ol Chiki, từng được phát minh ở các khu vực khác nhau trên thế giới trong thế kỷ trước, cả hai đều gán nguyên âm của chúng là 'O' cho hình dạng của miệng khi phát ra âm thanh này.

Cách sử dụng khác 

Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ O hoa có giá trị 79 và chữ o thường có giá trị 111.
 O là một trong 4 nhóm máu chính và gồm hai loại: O+ và O-.
 Trong kinh tế học và tin học, O được sử dụng làm ký hiệu cho đầu ra (output).
 O được gọi là Oscar trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, O tương đương với Ο và o tương đương với ο.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, O tương đương với О và o tương đương với о.
 O là từ đồng nghĩa với cô để gọi người là em bố chủ yếu dùng ở miền Trung Việt Nam
 Trong hóa học, O là ký hiệu của nguyên tố Oxy

Tham khảo

Chữ cái Latinh
Mẫu tự nguyên âm
P

P, p là chữ thứ 16 trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ 20 trong bảng chữ cái tiếng Việt. Trong tiếng Việt, chữ P thường làm phụ âm /p/ đứng ở đuôi, hoặc ghép với chữ H để thành phụ cặp chữ Ph mang phụ âm /f/ ("phờ") như chữ F trong các ngôn ngữ khác. Chữ P không bao giờ đứng riêng để làm phụ âm đầu cho một âm tiết của từ thuần Việt hoặc từ Hán Việt. Những từ như "Pin", "Pa tê", "Pi", "Phan Si Păng", "Pác Bó" hay "Pằng" đều là từ ngoại lai, từ gốc tiếng dân tộc thiểu số và từ gợi âm thanh.

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ P hoa có giá trị 80 và chữ p thường có giá trị 111.
 Trong hệ đo lường quốc tế:
 p được dùng cho tiền tố picô – hay 10−18.
 P được dùng cho tiền tố pêta – hay 1015.
 Trong hóa sinh học, P là biểu tượng cho proline.
 Trong hóa học, P là ký hiệu cho nguyên tố phosphor (Z = 15), và là ký hiệu cho hạt proton.
 Trong vật lý hạt, p là ký hiệu cho proton.
 Trong tin học, <p> là một thẻ HTML để bắt đầu một đoạn văn mới.
 Trong toán học, chữ  bảng đen đậm chỉ tới tập hợp các số nguyên tố.
 Trong môn cờ vua, P là ký hiệu để ghi quân Quân (Pawn).
 Theo mã số xe quốc tế, P được dùng cho Bồ Đào Nha (Portugal).
 P được gọi là Papa trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, P tương đương với Π và p tương đương với π.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, P tương đương với П và p tương đương với п.

Tham khảo

Chữ cái Latinh
Q

Q, q (gọi là "quy" - /kwi/ theo tiếng Pháp hoặc "kiu" - /kju/ theo tiếng Anh) là chữ cái thứ 17 trong phần nhiều bảng chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ 21 trong chữ cái tiếng Việt. Trong tiếng Việt Q luôn luôn đi trước U tạo thành cặp chữ QU, dùng cho âm /kw/, gần giống âm của cặp chữ ...CO và ...KO nếu sau nó là một nguyên âm A hoặc E. Liên kết QU cũng thường xảy ra trong các ngôn ngữ thuộc nhóm German và nhóm Rôman: trong tiếng Anh và tiếng Đức dùng cho âm /kw/; trong tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Ý... dùng cho âm /k/.

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ Q hoa có giá trị 81 và chữ q thường có giá trị 112.
 Trong hóa sinh học, Q là ký hiệu của glutamin.
Trong toán học,  chỉ tập hợp các số hữu tỉ.
 Trong Hoá Học Q là một trong hai chữ cái không có trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học.
 Trong môn cờ vua, Q là ký hiệu để ghi quân Hoàng hậu (Queen).
Trong bộ bài Tây, Q là một lá bài có in hình hoàng hậu, viết tắt cho Queen.
 Theo mã số xe quốc tế, Q được dùng cho Qatar.
 Q được gọi là Quebec trong bảng chữ cái âm học NATO.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chữ cái Latinh
R

R, r (gọi là e-rờ hoặc rờ) là chữ thứ 18 trong phần nhiều bảng chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ 22 trong chữ cái tiếng Việt. R có gốc từ chữ Rêš của tiếng Xê-mít khi chữ đó biến thành chữ Rho (ρ) của tiếng Hy Lạp. Từ Rho sang R chỉ cần thêm một gạch.

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ R hoa có giá trị 82 và chữ r thường có giá trị 113.
 R được gọi là Romeo trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, R tương đương với Ρ và r tương đương với ρ.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, R tương đương với Р và r tương đương với р.

Toán học 

 Tập tất cả các số thực, thường được viết là  hoặc R
 Hệ số tương quan mô-men tích Pearson r trong môn thống kê

Máy tính 

 R (ngôn ngữ lập trình), một môi trường để tính toán thống kê và đồ họa

Kĩ thuật 

 Một điện trở trong mạch điện

Vật lí, Hóa học, Sinh học 

 Röntgen, đơn vị đo lường mức độ phóng xạ ion hóa (như tia X và tia gamma)
 Hằng số Rydberg, hằng số vật lý liên quan đến mức năng lượng của electron trong nguyên tử
 Hằng số khí trong hóa học
 Arginine, một amino acid

Tham khảo

Chữ cái Latinh
S

S, s là chữ thứ 19 trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ 23 trong chữ cái tiếng Việt.

Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ S hoa có giá trị 83 và chữ s thường có giá trị 115.
Trong hệ đo lường quốc tế:
s là ký hiệu cho giây.
S là ký hiệu cho siemens.
Trong hóa sinh học, S là biểu tượng cho serine.
Trong sinh học S là ký hiệu của Entropy
Trong hóa học, S là ký hiệu cho nguyên tố lưu huỳnh (Sulfur Z = 16).
Trong vật lý, S là ký hiệu cho proton.
Trong tin học, 
 là một thẻ HTML để vẽ một vạch ngang xóa bỏ lên trên chữ (strike out).
Trong toán học, S thường dùng để chỉ một tổng số.
Theo mã số xe quốc tế, S được dùng cho Thụy Điển (Sweden).
S được gọi là Sierra trong bảng chữ cái âm học NATO.
Trong bảng chữ cái Hy Lạp, S tương đương với Σ và s tương đương với σ (nếu đứng cuối chữ thì phải dùng ς).
Trong bảng chữ cái Cyrill, S tương đương với С và s tương đương với с.
Hình dạng lãnh thổ Việt Nam là hình chữ S.
Kích cỡ quần áo Small có nghĩa là nhỏ viết tắt là S

Tham khảo

Chữ cái Latinh
T

T, t là chữ thứ 20 trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ 24 trong chữ cái tiếng Việt.

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ T hoa có giá trị 84 và chữ t thường có giá trị 116.
 Trong hệ đo lường quốc tế:
 t được dùng như ký hiệu cho tấn, hay 1000 kilôgam.
 T là ký hiệu cho tiền tố têra, hay 1012.
 Trong hóa sinh học, T là biểu tượng cho threonine và thymine.
 Trong hóa học, T là ký hiệu cho triti, một đồng vị của hiđrô.
 Trong vật lý hạt, t là ký hiệu cho quark top.
 T được gọi là Tango trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, T tương đương với Τ và t tương đương với τ.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, T tương đương với Т và t tương đương với т.
 Cụm từ "to a T" trong tiếng Anh có nghĩa là "hoàn hảo, chính xác tuyệt đối" - nguồn gốc có thể từ việc vẽ chữ T cần độ chính xác cao.

Tham khảo

Chữ cái Latinh
U

U, u là chữ thứ 21 trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ 25 trong chữ cái tiếng Việt.

Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ U hoa có giá trị 85 và chữ u thường có giá trị 117.
Trong hóa sinh học, U là biểu tượng cho uracil.
Trong Hoá Học, U là ký hiệu cho nguyên tố urani (Uranium Z = 92).
Trong toán học, U là biểu tượng cho nhóm đơn vị.
U được gọi là Uniform trong bảng chữ cái âm học NATO.
Trong bảng chữ cái Hy Lạp, U tương đương với  và u tương đương với .
Trong bảng chữ cái Cyrill, U tương đương với У và u tương đương với у.

Tham khảo

Chữ cái Latinh
Mẫu tự nguyên âm