RPK

RPK () là súng máy hạng nhẹ do kĩ sư Mikhail Kalashnikov của Liên Xô thiết kế, súng được đưa vào biên chế Quân đội Xô Viết năm 1962 để nhằm mục đích thay thế DP và RPD.

Thết kế của RPK được dựa hoàn toàn theo mẫu AK-47. Báng của RPK được thiết kế giống báng của RPD. Nòng của RPK dày và dài hơn AK-47 để phù hợp với chức năng của súng. Súng có hai loại hộp tiếp đạn tiêu chuẩn là loại hộp đạn cong 40 viên và loại hình trống 75 viên, ngoài ra súng còn có thể sử dụng hộp tiếp đạn 30 viên của AK-47/AKM cũng như nhiều kiểu hộp tiếp đạn khác nhau như kiểu hộp đạn 100 viên của Liên Xô hay của Trung Quốc.

Súng có 3 phiên bản chính là RPK, RPKS (RPK dùng báng gập) và RPKM. Các phiên bản dùng đạn 5.45x39mm là RPK-74 và RPKS-74. Ngoài ra, một số nước cũng tự thiết kế vài phiên bản RPK riêng với một số tên gọi khác nhau và một số sửa đổi bên ngoài.

Lịch sử 

Vào tháng 3 năm 1953, Cục Pháo binh (GRAU) thuộc Bộ Quốc phòng Liên Xô đã xây dựng các yêu cầu chiến thuật - kỹ thuật cho các mẫu vũ khí tự động thống nhất mới bao gồm một loại súng trường tấn công "nhẹ" và một súng máy hạng nhẹ.

Đến năm 1956, các cuộc thử nghiệm súng trường và súng máy hạng nhẹ của các nhà thiết kế Mikhail Kalashnikov, German A. Korobov, A. S. Konstantinov, V. V. Degtyarev và G. S. Garanin đã được tiến hành.

Mẫu súng máy hạng nhẹ mới này được kỳ vọng sẽ thay thế súng máy RPD (mẫu năm 1944) sử dụng loại đạn 7,62×39mm trong biên chế các tiểu đội bộ binh cơ giới, đổ bộ đường không và lính thủy đánh bộ. Nhiệm vụ chiến thuật - kỹ thuật ngoài việc duy trì vô điều kiện các đặc tính chiến đấu đã đạt được trên khẩu RPD 7,62 mm, còn yêu cầu giảm đáng kể độ phức tạp trong chế tạo và trọng lượng của súng.

Vào năm 1961, súng máy hạng nhẹ Kalashnikov (RPK, định danh 6P2) đã chính thức được biên chế, đồng bộ với súng trường AKM đã được chấp nhận trước đó hai năm. RPK là vũ khí tự động cấp tiểu đội bộ binh cơ giới, được thiết kế để tiêu diệt sinh lực và phá hủy các phương tiện hỏa lực của đối phương.

Với việc thay thế súng trường bán tự động SKS bằng súng trường AKM cải tiến, và súng máy RPD bằng RPK, vũ khí tự động trong mắt xích tiểu đội - trung đội đã trở nên hoàn toàn thống nhất về cả loại đạn lẫn hệ thống vận hành.

Việc đồng bộ rộng rãi các cụm chi tiết và bộ phận của súng máy với mẫu AKM đã được sản xuất thuần thục đã giúp đơn giản hóa việc chế tạo RPK, cũng như việc huấn luyện trong quân đội (đặc biệt khi hệ thống AK là một trong những hệ thống dễ học và dễ sử dụng nhất), đồng thời đảm bảo độ tin cậy vận hành dựa trên mẫu cơ sở.

Khả năng tháo lắp, bảo dưỡng và sửa chữa đơn giản cũng đóng vai trò rất quan trọng. Sơ đồ cấu tạo của RPK tương tự như súng trường AKM, phần lớn các cụm chi tiết và bộ phận của chúng có thể hoán đổi cho nhau, sự tương đồng được kiểm chứng thường xuyên này đảm bảo khả năng sửa chữa rộng rãi trong các xưởng quân giới và kho vũ khí quân khu.

Tuy nhiên, đối với quá trình sản xuất, việc thống nhất súng trường với súng máy cũng có mặt trái với yêu cầu về độ bền của các bộ phận trong dòng vũ khí thống nhất này phải được xác định dựa trên các tiêu chuẩn khắt khe dành cho súng máy.

Chi tiết thiết kế

Cơ chế hoạt động
RPK hoạt động hoàn toàn giống với AK-47. Nó cũng sử dụng cùng loại đạn 7,62×39mm. Súng có thiết kế tương tự như dòng súng trường Kalashnikov, với các sửa đổi nhằm tăng tầm bắn hiệu quả và độ chính xác, tăng cường khả năng duy trì hỏa lực và gia cố hộp khóa nòng.

Đặc điểm
RPK trang bị nòng súng dày và dài hơn so với AKM. Điều này cho phép súng bắn trong thời gian dài hơn mà không bị mất độ chính xác vĩnh viễn do nòng bị quá nhiệt. Nòng súng mạ crôm được gắn cố định vào hộp khóa nòng và không thể thay thế trong điều kiện dã chiến. Súng được lắp bệ đầu ruồi mới, và khối trích khí không có cả mấu gắn lưỡi lê lẫn rãnh dẫn thanh thông nòng dưới nòng súng. Nòng súng cũng trang bị một chân chống chữ V có thể gấp lại được lắp gần đầu nòng, và bệ đầu ruồi có một mấu giúp giới hạn góc xoay của chân chống quanh trục nòng súng. Đầu nòng có ren, cho phép sử dụng các thiết bị đầu nòng như loa che lửa, bộ bù giật và thiết bị hỗ trợ bắn đạn giả. Khi không sử dụng thiết bị đầu nòng, các ren này có thể được bảo vệ bằng một nắp đậy ren. Nòng súng được chốt vào hộp khóa nòng tại một bệ đỡ nòng đã được sửa đổi, gia cố bằng các đường gân nổi và rộng hơn một chút so với bệ đỡ nòng trên súng trường AKM tiêu chuẩn. Các phần nhô ra đối xứng ở cả hai bên bệ đỡ nòng phía trước đảm bảo súng khớp chính xác bên trong hộp khóa nòng.

Hộp khóa nòng hình chữ U được dập từ thép tấm trơn dày , so với tấm thép dày  của súng trường AKM tiêu chuẩn. Súng sử dụng cụm lò xo đẩy về AKM đã sửa đổi, bao gồm thanh dẫn hướng lò xo phía sau từ AK và một thanh dẫn hướng phẳng phía trước cùng lò xo xoắn mới. Nó trang bị ốp lót tay bằng gỗ ép dày và báng súng gỗ ép cố định hình club-foot tương tự báng súng của RPD, được thiết kế để xạ thủ có thể bắn từ tư thế nằm một cách thoải mái hơn.  RPK sử dụng tay cầm tiêu chuẩn của AKM và có thể dùng các hộp tiếp đạn rời của AKM, nhưng phổ biến nhất là hộp tiếp đạn thẳng 40 viên hoặc hộp tiếp đạn tròn 75 viên. Khả năng hoán đổi phụ tùng giữa RPK và AKM ở mức trung bình.

Thước ngắm
Lá thước ngắm sau của vũ khí có thể điều chỉnh độ cao và được phân nấc cho các khoảng cách từ 100 đến 1.000 mét với mỗi nấc chia 100 m. Thước ngắm sau cũng trang bị một núm điều chỉnh độ lệch gió (windage) độc đáo chỉ có trên dòng súng RPK.

Phụ kiện
Đi kèm với RPK bao gồm: các hộp tiếp đạn dự phòng, thanh thông nòng, bộ dụng cụ vệ sinh (đựng trong ngăn rỗng ở báng súng), dây đeo, lọ dầu và túi đựng hộp tiếp đạn (túi một ngăn cho hộp tiếp đạn tròn hoặc túi bốn ngăn cho hộp tiếp đạn thẳng).

Tính năng, ưu điểm & khuyết điểm 

Súng được thiết kế theo yếu cầu chiến thuật coi trọng tiến công: súng máy cá nhân trang bị ở cấp tiểu đội, cùng với súng máy đa năng PK trang bị ở cấp trung đội tạo thành một lưới hỏa lực bắn thẳng tự động. Các đơn vị bộ binh không vận, bộ binh cơ giới sử dụng RPK theo nguyên tắc chiến thuật tương tự. Khi tấn công, người lính mang hộp tiếp đạn lớn 75 viên, phát triển cùng với các thành phần khác trong tiểu đội. Trên đường tiến công, RPK bắn yểm trợ bám sát như một súng trường tiến công hỏa lực mạnh. Trường hợp phòng thủ, súng từ vị trí bắn trong công sự, sử dụng giá 2 chân, tương tự như các súng máy dây băng. Súng cũng có thể dùng điểm xạ như súng trường chiến đấu đối với các mục tiêu xa. RPK rất thích hợp đối với các đơn vị trinh sát bộ binh.

RPK có kính ngắm bắn tỉa quang học/hồng ngoại NSP-2 chuyên dụng. Có bộ phận hiệu chỉnh lệch gió để trở thành một súng trường bắn tỉa. Tuy nhiên, đây không phải là chức năng chính của súng.

RPK thừa kế các đặc tính đáng tin cậy, ít hỏng hóc, dễ bảo dưỡng, sửa chữa của dòng súng Kalashnikov, một số bộ phận có thể hoán đổi với AK-47 (luôn sẵn có), hộp tiếp đạn có thể dùng chung. Súng có thể dễ dàng bắn từ trong xe chiến đấu bộ binh BMP và xe bọc thép chở quân.

Tuy vậy, RPK cũng mang nhược điểm cơ bản của trung liên nhẹ, đó là nhanh nóng nòng. Súng chỉ cho phép bắn lâu dài với tốc độ 80 phát/phút trong thực tế (Xạ thủ phải tính toán để bắn hiệu quả 80 viên trong một phút). Trong khi đó yêu cầu của kiểu loại súng máy cá nhân, nhất là yêu cầu chiến thuật để trang bị súng máy dây băng như RPD, phải là 200 phát/phút. Nòng nóng dẫn đến đạn trong buồng rất nóng, đường đạn trong không ổn định. Chức năng bắn tỉa cần độ chính xác cao dùng chung với chức năng bắn liên thanh trợ chiến, dẫn đến độ chính xác nhanh giảm. Người sử dụng cần tuân thủ yêu cầu làm sạch nòng súng, không được bắn khi nòng bẩn.

Thực ra, với tốc độ bắn vừa phải và nòng luôn sạch, súng có độ ổn định rất cao. Ngoài nhược điểm này, khẩu súng khá hoàn hảo.

Về chiến lược thiết kế, việc dùng hộp tiếp đạn cong 40 viên dẫn đến hạn chế số lượng đạn mang theo và gia tăng số lượng thời điểm dừng thay hộp tiếp đạn. Điều này không gây trở ngại do học thuyết quân sự Liên Xô lúc đó, toàn tiểu đội cùng tiến công mục tiêu, súng máy cá nhân vừa hành tiến cùng các súng xung lực bắn chế áp ở chế độ liên thanh. Khác các kiểu chiến thuật khác, xạ thủ súng máy đặt súng một chỗ bắn chế áp trong khi đồng đội xung phong. Học thuyết quân sự Liên Xô phát triển số lượng lớn súng máy đa chức năng PK, biên chế đến trung đội và thậm chí tiểu đội bộ binh hạng nặng, làm nhiệm vụ bắn áp chế loạt dài. Với các chiến thuật khác, hộp tiếp đạn này không gây khó khăn cho xạ thủ RPK. Súng được dùng điểm xạ từng loạt như súng trường.

Hai kiểu chiến thuật trên đều có ưu nhược điểm riêng, và có xu hướng đối lập nhau. Việc phát triển kiểu loại súng máy phải phù hợp với chiến thuật mà súng tham gia.

Các quốc gia và tổ chức sử dụng 

 
 : Sử dụng cả súng của Liên Xô và mẫu ASh-78 Tip-2 sản xuất trong nước.
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 RPK-201
 
 RPK-74
 Quân đội và lực lượng đặc nhiệm Gruzia
 
 
 : Tên địa phương là "BB-Kalash"
  
 
 RPK-74
 : Dùng bởi Vệ binh Quốc gia Latvia
 
 
 : Biến thể RPK-74 dùng bởi lực lượng Grup Gerak Khas (GGK) thuộc Lục quân Malaysia
 : Dùng bởi Các lực lượng Vũ trang và An ninh Mali
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 RPK
 RPK-74
 RPK-74M
 RPK-16
 
 
 
 
 : Được sử dụng bởi cả các nhóm ủng hộ chính phủ Assad và các nhóm phiến quân.
 
 
 
 
 Quân đội Kháng chiến của Chúa
 : RPK-74 và RPK, cũng được sử dụng bởi lực lượng ly khai.
 Được sử dụng trong Chiến tranh Iraq.

Các thực thể phi quốc gia 
 
 
  Hay'at Tahrir al-Sham
 
 
 
  Lực lượng Dân chủ Syria

Các quốc gia và thực thể từng sử dụng 
 
 : RPK-203

Xem thêm 

 Danh sách súng máy
 Súng máy
 Súng trường

Tham khảo

Liên kết ngoài 

  
 Bắn thử RPK

Súng máy hạng nhẹ
Súng máy Liên Xô
Súng của Nhà máy Kalashnikov
Súng Nga
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam