Honoré III của Monaco

Honoré III của Monaco (Honoré Camille Léonor Grimaldi; 10 tháng 11 năm 1720 – 21 tháng 3 năm 1795) là Thân vương xứ Monaco, trị vì từ năm 1733 đến năm 1793, đồng thời mang tước hiệu Công tước xứ Valentinois trong cùng thời gian. Ông là con trai của Luisa Ippolita I, Nữ Thân vương xứ Monaco và chồng là Jacques I, Thân vương phu quân của Monaco. 

Honoré III là vị Quân chủ trị vì lâu nhất của Monaco.

Tiểu sử

Cuộc sống ban đầu 

Honoré chào đời ngày 10 tháng 11 năm 1720 tại Paris, Pháp. Ông là con trai thứ hai nhưng là người thừa kế nam lớn tuổi nhất còn sống trong số chín người con của Luisa Ippolita I Grimaldi, Nữ Thân vương xứ Monaco và chồng bà là Jacques François Léonor Goyon de Matignon, Công tước xứ Valentinois. Honoré trở thành Thân vương thế tử của Monaco vào năm 1731 khi cha mẹ ông lên ngôi. Ông được nuôi dưỡng ở Paris bởi con dâu của Louis XIV, Công tước phu nhân xứ Maine. Là người có học thức và sùng đạo, vị Thân vương tử trẻ tuổi cũng rất mộ đạo, điều này khiến ông có biệt danh là Honoré ngoan đạo (Honoré le Pieux). Môi trường học tập này đã cung cấp cho ông sự tiếp xúc thực tế với các chiến lược chiến tranh, nơi nhấn mạnh kỷ luật quân sự và phục vụ trong quân đội hoàng gia hơn là theo đuổi học thuật sâu rộng.

Thân vương Monaco 

Ngày 20 tháng 5 năm 1732, ông cùng phụ thân dời đến cư trú tại Hôtel Matignon ở Paris và tiếp tục sống phần lớn thời gian trị vì ở đó ngay cả sau khi ông được tuyên bố là Thân vương xứ Monaco vào năm 1733, do cha ông thoái vị. Trong khoảng thời gian từ 1732 đến 1784, Antoine Grimaldi, tức Chevalier de Grimaldi, đảm nhiệm chức Nhiếp chính cho Thân vương. Bản thân Honoré chủ yếu sinh sống tại Paris hoặc tại lâu đài Matignon ở Normandy. Tình trạng này kéo dài suốt gần nửa thế kỷ, cho đến khi Antoine qua đời năm 1784, lúc ấy Honoré III đã 64 tuổi.  

Khi Cách mạng Pháp bùng nổ năm 1789, Thân vương Honoré III tìm cách bảo toàn chủ quyền Monaco bằng chính sách trung lập thận trọng. Ông vẫn duy trì liên lạc ngoại giao với vua Louis XVI, nhưng tránh công khai đứng về phía các quý tộc lưu vong chống cách mạng. Lập trường này phản ánh mối quan hệ truyền thống giữa Monaco và vương quyền Pháp, vốn được bảo đảm từ các hiệp ước trước đó, đặc biệt là hiệp ước năm 1641.

Thay vì tham gia các hoạt động phản cách mạng, Honoré III cử sứ giả đến Paris và đích thân thỉnh cầu Quốc hội Lập hiến công nhận địa vị riêng biệt của Monaco, nhấn mạnh rằng lãnh thổ của ông không phải phong địa của Pháp, mà là thân vương quốc cha truyền con nối có lịch sử độc lập lâu đời.

Trong nước, ông ban hành một số sắc lệnh cải cách hạn chế, tiếp thu có chọn lọc tinh thần cải cách từ Pháp nhằm xoa dịu bất ổn, như điều chỉnh nghĩa vụ phong kiến và một số tàn dư nông nô, nhưng vẫn giữ vững quyền lực trung tâm của Thân vương. Những cải cách này do triều đình chủ động thực hiện, không xuất phát từ phong trào quần chúng, qua đó giúp Monaco duy trì trật tự và tránh biến động cực đoan.

Giai đoạn 1790–1791, Honoré cho thành lập các cơ quan tư vấn mang hơi hướng Khai sáng để tiếp nhận ý kiến cải cách, qua đó trì hoãn các thay đổi triệt để có thể dẫn đến sự can thiệp của Pháp. Nhờ chính sách nhượng bộ từng bước, Monaco giữ được tương đối ổn định đến năm 1792, dù sự trung lập này về sau không thể đứng vững trước áp lực ngày càng tăng của phe cách mạng cấp tiến. Cuối năm 1792, trong bối cảnh Cộng hòa Pháp mở rộng lãnh thổ, quân đội cách mạng tiến vào Nice, giáp ranh Monaco. Ngày 22 tháng 10 năm 1792, quân Pháp vượt biên giới và chiếm đóng Monaco. Do vị trí địa lý quá gần nước Pháp cộng thêm với việc từ lâu lệ thuộc vào Pháp theo hiệp ước bảo hộ năm 1641, Monaco không có quân đội thường trực và hoàn toàn không đủ khả năng kháng cự. Dưới áp lực quân sự, ngày 13 tháng 1 năm 1793, hội đồng cư dân Monaco đã bị ép buộc trong hoàn cảnh chiếm đóng tuyên bố gia nhập Cộng hòa Pháp và phế truất Honoré III. Dù được trình bày như ý chí nhân dân, quyết định này thực chất xuất phát từ hoàn cảnh bị bao vây, khi dân số Monaco rất ít và không có công sự phòng thủ. Ngày 14 tháng 2 năm 1793, Pháp chính thức ban hành đạo luật sáp nhập Monaco, biến lãnh thổ này thành một công xã thuộc tỉnh Montenotte, chấm dứt hoàn toàn chủ quyền của Thân vương quốc. Gia tộc Grimaldi bị tước bỏ mọi đặc quyền quý tộc; các tước hiệu, trong đó có Công tước xứ Valentinois của Honoré III, bị bãi bỏ, tài sản và nguồn thu bị quốc hữu hóa.

Bị giam cầm và những năm cuối đời 
Dù có phần cởi mở với những tư tưởng cách mạng đương thời, ngày 21 tháng 7 năm 1793, Honoré III bị bắt tại Paris với tư cách một quý tộc thời Cách mạng, và bị giam trong nhà ngục Conciergerie giữa thời kỳ Khủng bố. Đầu năm 1794, ông bị kết án tù chung thân với tội danh phản quốc. Trưởng tử và người thừa kế của ông, Honoré IV cũng bị bắt giam, trong khi các thành viên khác của hoàng tộc bị lưu đày hoặc ly tán.

Về sau, khi triều đại Khủng bố suy giảm, Honoré được chuyển sang quản thúc tại gia ở Hôtel Matignon. Tuy nhiên, sau thời gian dài bị giam giữ, ông đã suy kiệt cả về tài chính lẫn thể chất, sống cô lập cho đến khi qua đời vì đau tim ngày 21 tháng 3 năm 1795, hưởng thọ 74 tuổi, mà không bao giờ giành lại được chủ quyền Monaco. Ông được chôn cất tại Nhà thờ Thánh Nicholas.

Gia đình 
Trong thời gian cư trú tại Paris, từng có đề nghị để Honoré kết hôn với Marie Louise de La Tour d’Auvergne, song cuộc hôn nhân này rốt cuộc không thành. Thay vào đó, thì vào ngày 5 tháng 7 năm 1751, ông thành hôn với Maria Caterina Brignole (mất năm 1813), một nữ quý tộc người Ý xuất thân từ gia tộc Brignole-Sale danh giá nổi tiếng ở Genoa. sau khi cử hành lễ thành hôn dưới hình thức ủy quyền đại diện vào ngày 15 tháng 6 trước đó.

Hai vợ chồng có hai người con trai:

 Honoré IV (17 tháng 5 năm 1758 – 16 tháng 2 năm 1819), về sau kế vị cha mình làm Thân vương xứ Monaco;
 Joseph Grimaldi (10 tháng 9 năm 1763 – 28 tháng 6 năm 1816), từng giữ chức nhiếp chính vương của Monaco thay mặt anh trai mình trong giai đoạn 1814–1815.

Cuộc hôn nhân này mang lại cho Monaco một của hồi môn rất lớn, phản ánh sự giàu có vượt trội của gia tộc Brignole, vốn làm giàu nhờ thương mại và tài chính tại Cộng hòa Genova. Nhưng lại nhanh chóng rạn nứt do bất hòa về tính tình và sự không chung thủy từ cả hai phía: Honoré III duy trì nhiều mối quan hệ với tình nhân trong triều, trong khi Maria Caterina thiết lập một mối quan hệ lâu dài với Louis Joseph de Bourbon, Thân vương xứ Condé. Cuộc hôn nhân kết thúc bằng ly thân hợp pháp vào năm 1770. Sau khi Honoré qua đời, Maria Caterina tái giá vào năm 1798 với Louis.

Tài liệu tham khảo

Liên kết ngoài 

Sinh năm 1720
Mất năm 1795
Thân vương
Thân vương xứ Monaco
Thân vương tử Monaco
Thân vương tử
Vương tộc Grimaldi
Công tước xứ Valentinois
Tù nhân Pháp