Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Gió mậu dịch

Gió mậu dịch hay gió tín phong (tiếng Anh: trade wind hay passat, bắt nguồn từ passar trong tiếng Bồ Đào Nha) là gió thổi thường xuyên trong những miền Cận Xích đạo. Gió mậu dịch thổi từ những miền áp cao ở các vĩ độ ngựa về vùng áp thấp xung quanh xích đạo.

Gió bắt đầu từ Đại áp cao cận nhiệt đới ở cả 2 bán cầu.

Trên Bắc bán cầu thì đây là những luồn gió thổi chủ yếu theo hướng (chiều) Đông Bắc đến Tây Nam, còn trên Nam bán cầu là hướng (chiều) Đông Nam đến  Tây Bắc (do ảnh hưởng của lực Coriolis).(Co-rio-lis)

Trong những miền cận xích đạo, gió mậu dịch đến từ hai bán cầu gặp nhau tạo thành những dòng đối lưu bốc lên cao (vì vậy mà ở sát mặt đất thì yên lặng, hoặc gió thổi yếu). Nó tạo thành cái gọi là đới hội tụ liên chí tuyến (ITCZ).

Gió mậu dịch thường xuất hiện vào mùa hè, thổi về hướng Đông ở tầng có độ cao trên 2 cây số phía trên xích đạo. Còn ở tầng cao hơn nữa thì lại có những luồng gió "mậu dịch ngược" thổi về hướng Tây. Đây là hệ quả của sự tuân thủ theo định luật bảo toàn động lượng trong chuyển động quay.

Gió mậu dịch còn được gọi là gió tín phong (tín nghĩa là tin tưởng) là vì vào thời xưa người châu Âu và Trung Quốc đã dùng các đợt gió mậu dịch để giong buồm buôn bán trên con đường tơ lụa trên biển, với sự xuất hiện của những cơn gió này thì việc làm ăn, buôn bán, giao thương được thuận lợi.

Xem thêm 
 Gió mùa đông bắc
 Gió mùa đông nam
 Gió mùa chí tuyến
Gió Tây ôn đới
Gió Đông cực
 Hiệu ứng Coriolis

Tham khảo

Gió
Khí tượng
Kỷ nguyên tàu buồm
Động lực học khí quyển
Cụm thiên hà

Cụm Thiên Hà (tiếng Anh: Galaxy Cluster), hay còn được gọi là quần tụ thiên hà, là một sự tập hợp của nhiều thiên hà gần nhau dưới tác dụng của lực hấp dẫn. Chúng là cấu trúc liên kết hấp dẫn lớn nhất được biết đến trong vũ trụ và được cho là cấu trúc lớn nhất đã biết trong vũ trụ cho đến thập niên 1980, khi siêu cụm thiên hà được phát hiện.  Kích thước của quần tụ thiên hà có thể từ 5.000.000 năm ánh sáng đến hàng tỷ năm ánh sáng. Khoảng cách trung bình giữa các thiên hà trong cùng một quần tụ thiên hà là khoảng 2.500.000 năm ánh sáng. Về cấu tạo, quần tụ thiên hà có nhiều thiên hà bầu dục ở trung tâm, xung quanh là các thiên hà xoắn ốc và thiên hà vô định hình. Quần tụ thiên hà của chúng ta có tên là quần tụ thiên hà Địa phương, gồm 3 thiên hà xoắn ốc là Ngân Hà, thiên hà Andromeda (thiên hà Tiên Nữ, M31), thiên hà M33, nhiều thiên hà bầu dục và các thiên hà vệ tinh (đám đại tinh vân Magellan và tiểu tinh vân Magellan là 2 thiên hà vệ tinh của Ngân Hà). Khoảng không giữa các thiên hà là tập hợp các đám bụi mây khí khổng lồ.

Đến lượt mình, các quần tụ thiên hà hợp lại thành những siêu thiên hà (đại thiên hà) gồm những quần tụ thiên hà gần nhau.

Những quần tụ thiên hà gần Nhóm Địa phương nhất là quần tụ Virgo chứa khoảng 1300 thiên hà, quần tụ Coma với hơn 1000 và quần tụ Hercules với khoảng 100 thành viên.

Các đặc tính cơ bản

Các cụm thiên hà thường có các đặc tính sau:
 Chúng chứa 100 đến 1.000 thiên hà, phát ra khí tia X nóng và lượng lớn vật chất tối. Chi tiết được mô tả trong mục "Thành phần".
 Sự phân bố của ba thành phần gần như giống nhau trong cụm.
 Chúng có tổng khối lượng là 1014 đến 1015 khối lượng mặt trời.
 Chúng thường có đường kính từ 1 đến 5 Mpc (xem 1023 m để so sánh khoảng cách).
 Sự lan truyền các vận tốc cho các thiên hà riêng lẻ là khoảng 800–1000 km/s.

Xem thêm
Danh sách các cụm thiên hà
Cấu trúc vũ trụ
Siêu thiên hà
Vũ trụ
Vụ Nổ Lớn

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Thuật ngữ thiên văn học
Thiên hà
Truyện thần thoại Việt Nam

Truyện thần thoại Việt Nam là tập hợp những truyện dân gian kể về các vị thần, các nhân vật anh hùng, các nhân vật sáng tạo văn hóa, phản ánh quan niệm của người thời cổ về nguồn gốc thế giới và đời sống con người, muôn loài. Ví dụ Cóc kiện trời là một trong những truyện tiêu biểu của thể loại Thần thoại Việt Nam.

Truyện thần thoại Việt Nam 
Truyện thần thoại Việt Nam là thể loại tự sự viết bằng văn xuôi, kể lại sự tích các vị thần sáng tạo ra thế giới tự nhiên và văn hóa, phản ánh nhận thức, cách hình dung của người thời cổ về nguồn gốc của thế giới và đời sống con người. Có thể nói truyện thần thoại được xây dựng bằng những hình ảnh, chi tiết không có thực mà chỉ là hư ảo do con người tưởng ra dựa trên quan niệm về sự tiến hóa loài người mà sau này chỉ có các nhà khoa học mới giải thích được. Đó là những quan niệm theo lối duy vật từ thời xa xưa khi bắt đầu có loài người trên Trái Đất. Nhằm phản ánh quá trình sáng tạo văn học con người thời cổ đại.

Phân loại
Thần thoại Việt Nam có thể phân ra thành các nhóm chính sau đây
Về nguồn gốc vũ trụ và các hiện tượng tự nhiên: Thần trụ trời, Ông Trời, Nữ thần Mặt Trăng, Thần Mặt trời, Thần Mưa...
Về nguồn gốc các loài động thực vật: Cuộc tu bổ các giống vật, Thần Lúa.
Về nguồn gốc con người và nguồn gốc các dân tộc ở Việt Nam: Ông Trời, Thần Nông, Mười hai bà mụ, Lạc Long Quân - Âu Cơ...
Về các anh hùng thời khuyết sử, các anh hùng văn hóa, tổ sư các nghề: Sơn Tinh-Thủy Tinh, Nữ thần nghề mộc, Thạch Sanh, Thánh Gióng...
Thần thoại Việt bị truyền thuyết hóa: Truyền thuyết vua Hùng...
Thần thoại còn biến tướng trong Phật thoại, Tiên thoại, truyện cổ tích, truyện ngụ ngôn và cả truyện cười: Cóc kiện Trời, Chử Đồng Tử... hoặc mang dấu ấn của xã hội nguyên thủy như Trầu Cau, Hòn Vọng Phu, Sao Hôm Sao Mai...

Bàn  luận
Thần thoại đã tạo nên cho con người Việt Nam nếp cảm, nếp nghĩ, nếp tư duy đầy hình tượng phóng đại và khoáng đạt. Nhà nghiên cứu người Nga Marian Tkachev đã có nhận xét xác đáng rằng:Những quan điểm thần linh siêu nhiên được cho là tư duy truyền thống của người Việt Nam từ thời xa xưa và được bắt nguồn chính từ thần thoại. Những lời giải cho sự "kì lạ" không phải là quá hiếm hoi, và đã nằm trong những hoàn cảnh đã tạo nên nó. Một người Việt Nam dù sinh ra trong gia đình làm nghề cày ruộng hay một gia đình quý tộc thì từ tấm bé đều biết ánh sáng loé lên của tia chớp và tiếng sấm là dấu hiệu thần Sấm đang đến, vung lưỡi tầm sét của mình để thực hiện ý muốn của ông Trời trừng phạt một kẻ nào đó phạm tội ác. Anh ta biết rằng cơn gió mát mẻ và trận cuồng phong dữ dội là do bởi chiếc quạt lông của thần Gió cụt đầu mà ra, còn con rồng khổng lồ đang dồn đuổi đám mây mưa trên bầu trời chính là thần Mưa. Còn nếu ông Thần Nông xuất hiện trong giấc mơ của ai đó một cách vui vẻ thì có nghĩa là mùa màng thất bát đang đón chờ anh ta, còn nếu thần xuất hiện trong bộ dạng phờ phạc thì là sự báo trước một mùa màng bội thu... Trong mỗi dòng sông, trong những cánh rừng rậm và hang núi, đang sống những vị thần mà mọi người đều biết rõ tập tục và thói quen của họ.

Tham khảo

Văn học dân gian Việt Nam
Tôn giáo tại Việt Nam
Truyện cười Việt Nam

Truyện cười Việt Nam (còn gọi là truyện tiếu lâm) là một lĩnh vực truyện kể dân gian rộng lớn, đa dạng, phức tạp bao gồm những hình thức được gọi bằng những danh từ khác nhau như truyện tiếu lâm, truyện khôi hài, truyện trào phúng, truyện trạng, giai thoại hài hước.  Tiếng cười trong sinh học mang tính bản năng, vô thức phát ra do phản ứng của cơ thể một cách đơn thuần. Trong khi, tiếng cười tâm lý xã hội biểu thị thái độ, bộc lộ tư tưởng, tình cảm con người. Tiếng cười tâm lý xã hội có hai loại nhỏ: tiếng cười tán thưởng và tiếng cười phê phán.
Tiếng cười tán thưởng biểu thị niềm vui, sự yêu mến. Tiếng cười phê phán biểu thị sự khinh ghét, sự phủ nhận.Tiếng cười phê phán là cái cười trong truyện cười. Cái cười phát ra từ cái đáng cười. Cái đáng cười chứa đựng cái hài hiểu theo nghĩa triết học, nghĩa là có mâu thuẫn bên trong. Đó là mâu thuẫn giữa cái xấu và cái đẹp, giữa hình tượng và ý niệm, giữa sinh động và máy móc.

Nội dung
Nội dung của truyện cười có các mục đích:
Mua vui giải trí: nhằm mục đích giải trí là chủ yếu, song nó cũng có tính chất phê phán nhẹ nhàng những thói xấu của người bình dân, những lầm lẫn, hớ hênh, những tình huống trớ trêu: (Tay ải tay ai, Thấy dễ mà thèm, Ăn vụng gặp nhau...) như các giai thoại về Bác Ba Phi
Phê bình giáo dục: phê bình thói hư tật xấu của người chung quanh trong xã hội đương thời: Hội sợ vợ, Lợn cưới áo mới, Sợ quá nói liều...
Đả kích: vạch trần cái ác, cái xấu có tính bản chất của giai cấp thống trị, lãnh đạo. Truyện trào phúng đả kích từ vua chúa, quan chức đến địa chủ cường hào, thầy đồ, thầy chùa, thầy pháp, thầy lang, nhà giàu mới, ông bà chủ, sếp... (Quan huyện thanh liêm, Thần bia trả nghĩa, Nó phải bằng hai mày, Nam mô... boong, Thầy đồ liếm mật, Chỉ có một con ma...). Hệ thống truyện trạng (tiêu biểu là truyện Trạng Quỳnh, truyện ông Ó), Ba Giai Tú Xuất,...

Phân loại
Theo tiêu chí kết cấu thì truyện cười có 2 nhóm lớn:
Truyện cười kết chuỗi:
 Nhóm truyện cười về nhân vật trung tâm là đối tượng của tiếng cười phê phán (Trạng Lợn)
 Nhóm truyện cười về nhân vật trung tâm là người được ca ngợi, thán phục, đã dũng cảm, mưu trí đấu tranh chống cái xấu, cái ác (Trạng Quỳnh).
Truyện cười không kết chuỗi:
 Truyện khôi hài (giải trí là chủ yếu),
 Truyện trào phúng (phê phán là chủ yếu), và
 Truyện tiếu lâm (có yếu tố tục).

Một số truyện cười Việt Nam
 Thầy bói xem voi
 Tam đại con gà
 Lợn cưới, áo mới
 Đi chợ
 Nhưng nó phải bằng hai mày
 Treo biển
 Mua kính

Tham khảo 

Văn học dân gian Việt Nam
Việt Nam
Truyện ngụ ngôn Việt Nam

Truyện ngụ ngôn là truyện kể có thể kể bằng văn xuôi hoặc văn vần, ngắn gọn, hàm súc. Nhân vật trong câu truyện ngụ ngôn có thể là con người; đồ vật, loài vật được nhân hóa,... Truyện thường đưa ra bài học, cách ứng xử của con người trong cuộc sống. Trong quá trình sống gần gũi với tự nhiên và chưa hoàn toàn tách mình ra khỏi tự nhiên, người cổ đại đã từng quan sát, tìm hiểu các con vật để dễ săn bắt và tự vệ. Khi con người có ý thức mượn truyện loài vật để nói về con người thì truyện ngụ ngôn xuất hiện. Nội dung truyện ngụ ngôn Việt Nam thường bao gồm các điểm sau:
Đả kích (giai cấp thống trị): đó là thói ngang ngược, đạo đức giả của kẻ quyền thế (Khi chúa sơn lâm ngọa bệnh, Chèo bẻo và ác là, Mèo ăn chay...)
Phê phán thói hư tật xấu của con người: thói huênh hoang đi kèm với bệnh chủ quan, tính tham lam, thói đoán mò (Ếch ngồi đáy giếng, Người nông dân và con lừa, Thả mồi bắt bóng, Cà cuống với người tịt mũi, Thầy bói xem voi...)
Nêu lên những kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn cuộc sống: tuy chưa là ý niệm triết học đích thực nhưng là những bài học bổ ích, khuyên con người nên đứng đúng vị trí của mình, sống cần có lập trường, nêu lên sức mạnh của sự đoàn kết, tác hại của óc xa rời thực tế, đã tin tưởng vào ý kiến vào quá nhiều người mà không nghe theo ý kiến riêng của mình (Quạ mặc lông công, Đẽo cày giữa đường, Chị bán nồi đất, Chuyện bó đũa, Mèo lại hoàn mèo, Ếch ngồi đáy giếng,...) 

Các kiểu truyện ngụ ngôn đều có liên quan đến các động vật, những thói sống của con người được khắc hoạ trên truyện ngụ ngôn. Những truyện ngụ ngôn điều mang tính chất và ý nghĩa khác nhau nhưng mấu chốt là giúp con người  hiểu ra những bản chất tốt đẹp (hoặc bẩn thỉu) của con người trong hơn triệu năm tiến hóa và phát triển tạo ra. Những tác giả Việt Nam đã rất tinh tế khi đưa những tính cách vào động vật giống tính cách nó nhất trong dân gian (Ví dụ: con cáo thì lưu manh, xảo quyệt,...). Trong thế kỷ 21, tuyển tập Ngụ ngôn Bói Cá đã ra đời, nổi bật bởi sự dí dỏm, sắc sảo và cách tiếp cận độc đáo thông qua yếu tố phi lý. Tuyển tập không chỉ khơi gợi nhận thức, thúc đẩy tự phản tỉnh và khả năng kết nối thông tin của người đọc, mà còn truyền cảm hứng để họ dũng cảm đối mặt với sự ngu ngốc của bản thân, tạo nên một hành trình khám phá trí tuệ.

Chú thích

Văn học dân gian Việt Nam
Việt Nam
Ca dao Việt Nam

Ca dao là thơ ca dân gian Việt Nam được truyền miệng dưới dạng những câu hát không theo một điệu nhất định, thường phổ biến theo thể thơ lục bát cho dễ nhớ, dễ thuộc. Ca dao là một từ Hán Việt, theo từ nguyên, ca là bài hát có chương khúc, giai điệu; dao là bài hát ngắn, không có giai điệu, chương khúc.

Xem thêm
 Dân ca Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Văn học dân gian Việt Nam
Tục ngữ

Tục ngữ là những câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định, có nhịp điệu, hình ảnh, thể hiện những kinh nghiệm của nhân dân về mọi mặt (tự nhiên, lao động sản xuất, xã hội), được nhân dân vận dụng vào đời sống, suy nghĩ và lời ăn tiếng nói hằng ngày. Cũng là 1 thể loại của văn học dân gian.

Nội dung tục ngữ thường phản ánh những kinh nghiệm về lao động sản xuất, ghi nhận các hiện tượng lịch sử xã hội loài người , hoặc thể hiện triết lý dân gian của dân tộc.

Tục ngữ được hình thành từ cuộc sống thực tiễn, trong đời sống sản xuất và đấu tranh của nhân dân, do nhân dân sáng tác; ý đẹp hoặc từ sự vay mượn nước ngoài.

Giữa hình thức và nội dung, tục ngữ có sự gắn bó chặt chẽ, một câu tục ngữ thường có hai nghĩa: nghĩa đen và nghĩa bóng. Tục ngữ có tính chất đúc kết, khái quát hóa những nhận xét cụ thể thành những phương châm, chân lý. Hình tượng của tục ngữ là hình tượng ngữ ngôn được xây dựng từ những biện pháp so sánh, nhân hóa, ẩn dụ...

Đa số tục ngữ đều có vần, gồm hai loại: vần liền và vần cách. Các kiểu ngắt nhịp: trên yếu tố vần, trên cơ sở vế, trên cơ sở đối ý, theo tổ chức ngôn ngữ thơ ca... Sự hòa đối là yếu tố tạo sự cân đối, nhịp nhàng, kiến trúc vững chắc cho tục ngữ. Hình thức đối: đối thanh, đối ý. Tục ngữ có thể có 1 vế, chứa 1 phán đoán, nhưng cũng có thể có thể gồm nhiều vế, chứa nhiều phán đoán.

Các kiểu suy luận: liên hệ tương đồng, liên hệ không tương đồng, liên hệ tương phản, đối lập, liên hệ phụ thuộc hoặc liên hệ nhân quả.

Từ nguyên 
Chữ tượng hình 俗語.

Xem thêm 

 Thành ngữ
 Tục ngữ Việt Nam

Tham khảo

Thể loại Kitô giáo
Nhân học văn hóa
Truyền thống truyền miệng

Thể loại văn học
Lý thuyết văn học
Mô men lực

Moment lực là một đại lượng trong vật lý, thể hiện tác động gây ra sự quay quanh một điểm hoặc một trục của một vật thể. Nó là khái niệm mở rộng cho chuyển động quay từ khái niệm lực trong chuyển động thẳng.

Biểu thức moment lực:

Trong đó:

 M: Moment (mô men) lực (Đơn vị: N⋅m)
 F: lực tác dụng (N)
 d: vector khoảng cách từ tâm quay đến giá của lực F gọi là cánh tay đòn của lực F

Khái niệm cánh tay đòn 
Là một đặc điểm về khoảng cách, là chìa khóa hoạt động của đòn bẩy, ròng rọc, bánh răng và đa số các bộ máy cơ bản có khả năng tạo ra các mô hình cơ học nâng cao.

Moment lực được đưa ra từ khi Archimedes khám phá ra nguyên lý hoạt động của đòn bẩy. Trong một đòn bẩy, Archimedes thấy rằng độ lớn của khả năng tác động lực tỷ lệ thuận với độ lớn của lực và đồng thời tỷ lệ thuận với khoảng cách từ điểm tác dụng lực tới tâm quay (cánh tay đòn).

Trong chuyển động quay của vật thể rắn, nếu không có moment lực tác động lên vật, moment động lượng của vật thể sẽ không thay đổi theo thời gian. Khi có moment lực, M, moment  động lượng, L, thay đổi theo phương trình tương tự như định luật 2 Newton:

Nếu moment quán tính của vật thể không thay đổi, phương trình trên trở thành:
 
 đối với một điểm tựa, tổng các mô men (moment) lực của các lực quay theo chiều kim đồng hồ bằng tổng các mô men (moment) lực của các lực quay ngược chiều kim đồng hồ

Với ω là vận tốc góc của chuyển động quay của vật,  có thể coi là gia tốc góc của vật thể.
Đối với vật thể quay,ta có công thức tính mô men (moment): M=I*B; với B: gia tốc góc; I: moment quán tính.

Điều kiện cân bằng của vật rắn có trục quay cố định (còn gọi là quy tắc mô men (moment)) 
Vật rắn có trục quay cố định nằm cân bằng khi tổng mô men (moment) lực làm vật quay theo chiều kim đồng hồ bằng tổng mô men (moment) lực có tác dụng làm vật quay ngược chiều kim đồng hồ.

Momen của ngẫu lực 

Trong đó
 M: moment của ngẫu lực (N.m)
 F: lực tác dụng
 d: cánh tay đòn của ngẫu lực.

Xem thêm 
 Mô men quán tính
Ngẫu lực

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

Mô men
Chuyển động quay
Đại lượng vật lý
Kĩ thuật động cơ
Khái niệm vật lý
Xoay tròn
Mô men lực
Giải vô địch bóng đá thế giới 1934

Giải bóng đá vô địch thế giới 1934 (tên chính thức là 1934 Football World Cup - Italy / Campionato Mondiale di Calcio) là giải bóng đá vô địch thế giới lần thứ hai và đã được tổ chức từ 27 tháng 5 đến 10 tháng 6 năm 1934 tại Ý. Đây là lần đầu tiên giải bóng đá vô địch thế giới được tổ chức tại châu Âu và một quốc gia theo chủ nghĩa phát xít.

Sau thành công của World Cup 1930, số đội tuyển đăng ký tăng vọt khiến giải lần đầu tiên có vòng loại. Đây là giải duy nhất mà đội chủ nhà cũng phải tham dự vòng loại và đội đương kim vô địch (Uruguay) không tham dự để tẩy chay các đội châu Âu bởi vì họ không đến nước mình dự giải năm 1930. Đội tuyển Anh tiếp tục tẩy chay giải đấu do không phải thành viên FIFA. Thông tin nổi bật khác là đội tuyển Ai Cập là đội tuyển quốc gia đầu tiên thuộc châu Phi tham dự một kỳ World Cup.

Kỳ World Cup này có sự tổ chức với quy mô vượt trội về điều kiện vật chất so với giải năm 1930 khi có 8 sân vận động được xây mới hay sửa chữa trên toàn nước Ý. Nhưng cũng như Thế vận hội 1936, giải đấu này bị chính quyền Ý mang làm công cụ tuyên truyền cho chủ nghĩa phát xít khiến có đôi chút làm giảm sự thành công của giải.

Sau 15 ngày và 17 trận đấu, Đội tuyển bóng đá quốc gia Ý lên ngôi vô địch.

Vòng loại 

Đây là lần đầu tiên giải có vòng loại, 32 đội bóng được chia thành 12 nhóm để thi đấu chọn ra 16 đội vào vòng chung kết.

Địa điểm

Đội hình

Sơ đồ thi đấu

Vòng 16 đội

Tứ kết 

Đá lại

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Vô địch

Cầu thủ ghi bàn 

5 bàn
  Oldřich Nejedlý
4 bàn
  Edmund Conen
  Angelo Schiavio
3 bàn
  Raimundo Orsi
  Leopold Kielholz
2 bàn
  Johann Horvath
  Bernard Voorhoof
  Antonín Puč
  Abdelrahman Fawzi
  Karl Hohmann
  Ernst Lehner
  Géza Toldi
  Giovanni Ferrari
  Giuseppe Meazza
  José Iraragorri
  Sven Jonasson

1 bàn
  Ernesto Belis
  Alberto Galateo
  Josef Bican
  Toni Schall
  Karl Sesta
  Matthias Sindelar
  Karl Zischek
  Leônidas
  Jiří Sobotka
  František Svoboda
  Jean Nicolas
  Georges Verriest
  Stanislaus Kobierski
  Rudolf Noack
  Otto Siffling
  György Sárosi
  Pál Teleki
  Jenő Vincze
  Enrique Guaita
  Kick Smit

1 bàn (tiếp)
  Leen Vente
  Ştefan Dobay
  Isidro Lángara
  Luis Regueiro
  Gösta Dunker
  Knut Kroon
  André Abegglen
  Willy Jäggi
  Aldo Donelli

Bảng xếp hạng giải đấu

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Trang chính thức của World Cup 1934 
 Thông tin trên RSSSF có những khác biệt với của FIFA

Bóng đá năm 1934
Giải vô địch bóng đá thế giới theo năm

Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Ý
Giải vô địch bóng đá thế giới 1938

Giải bóng đá vô địch thế giới 1938 (tên chính thức là Coupe du Monde 1938) là giải bóng đá vô địch thế giới lần thứ 3, và đã được tổ chức từ ngày 4 tháng 6 đến ngày 19 tháng 6 năm 1938 tại Pháp. Đây là lần thứ hai giải bóng đá vô địch thế giới được tổ chức tại châu Âu sau lần đầu tiên là vào năm 1934 tại Ý.

Sau 16 ngày và 18 trận đấu, Ý đã bảo vệ được danh hiệu vô địch thế giới của mình và là đội đầu tiên làm được điều này. Đây cũng là kỳ World Cup cuối cùng trong 3 kỳ World Cup đầu tiên trước khi Giải đấu bị gián đoạn trong 2 kỳ tiếp theo (1942 và 1946) vì Chiến tranh thế giới thứ hai.

Vòng loại 

37 đội bóng tham dự vòng tuyển để chọn ra 16 đội vào vòng chung kết. Nước chủ nhà Pháp và đội đương kim vô địch thế giới Ý được quyền vào thẳng vòng chung kết.

Lý do Pháp được chọn cho lần giải này đã làm mất lòng nhiều nước vì họ tin rằng lần này phải được tổ chức tại Nam Mỹ (sau khi đã được tổ chức tại châu Âu lần trước). Do đó, hai đội: Argentina và Uruguay đã không tham dự vòng loại. Đội tuyển bóng đá quốc gia Áo, sau khi đã qua vòng tuyển, đã phải rút ra vì khi giải vô địch xảy ra thì Áo bị Đức Quốc xã chiếm. FIFA mời đội Anh thay thế vào chỗ của Áo nhưng họ tiếp tục từ chối. Vì lý do đó, đội Thụy Điển là đội duy nhất không phải đấu vòng một mà trực tiếp được vào vòng hai vì đội Áo là đối thủ được bốc thăm sẽ đấu với họ ở vòng một. Giải đấu này đánh dấu cho đội Indonesia khi là đội đầu tiên đến từ châu Á giành quyền tham dự giải với tên gọi Đông Ấn Hà Lan.

Địa điểm thi đấu

Đội hình

Kết quả

Vòng 16 đội

Đá lại

Tứ kết

Đá lại

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Vô địch

Danh sách cầu thủ ghi bàn

7 bàn
 Leônidas

5 bàn
 György Sárosi
 Gyula Zsengellér
 Silvio Piola

4 bàn
 Gino Colaussi
 Ernest Wilimowski

3 bàn

 Perácio
 Romeu
 Héctor Socorro

 Harry Andersson
 Arne Nyberg

 Gustav Wetterström
 André Abegglen

2 bàn

 Oldřich Nejedlý

 Jean Nicolas
 Pál Titkos

 Ștefan Dobay

1 bàn

 Henri Isemborghs
 Roberto
 Tomás Fernández
 José Magriñá
 Vlastimil Kopecký
 Josef Košťálek
 Josef Zeman
 Oscar Heisserer

 Émile Veinante
 Josef Gauchel
 Wilhelm Hahnemann
 Vilmos Kohut
 Géza Toldi
 Pietro Ferraris
 Giuseppe Meazza
 Arne Brustad

 Fryderyk Scherfke
 Iuliu Barátky
 Silviu Bindea
 Tore Keller
 Sven Jonasson
 Alfred Bickel
 Eugen Walaschek

phản lưới nhà
 Sven Jacobsson (trong trận gặp )
 Ernst Lörtscher (trong trận gặp )

Liên kết ngoài 
 Trang Web chính thức của Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA)
 Trang Web chính thức của FIFA về World Cup

Bảng xếp hạng giải đấu

Chú thích 

Bóng đá năm 1938
1938
1938
Tẩy chay thể thao quốc tế
Giải vô địch bóng đá thế giới 1962

Giải bóng đá vô địch thế giới 1962 (tên chính thức là 1962 FIFA World Cup / Campeonato Mundial de Fútbol - Chile 1962) là giải bóng đá vô địch thế giới lần thứ 7 và đã được tổ chức từ ngày 30 tháng 5 đến 17 tháng 6 năm 1962 tại Chile. Đây là lần thứ ba giải bóng đá vô địch thế giới tổ chức tại Nam Mỹ sau các năm 1930 tại Uruguay và 1950 tại Brasil.

Sau 32 trận đấu, Brasil đã bảo vệ được danh hiệu vô địch thế giới của mình và là đội thứ hai làm được điều này sau .

Vòng loại 

56 đội bóng tham dự vòng loại và được chia theo các châu lục để chọn ra 14 đội vào vòng chung kết cùng với nước chủ nhà Chile và đội đương kim vô địch thế giới Brasil.

Các sân vận động

Trại đóng quân

Đội hình

Trọng tài
18 trọng tài từ 17 quốc gia sẽ tham gia điều khiển các trận đấu của giải vô địch bóng đá thế giới 1962

Châu Âu
 Albert Dusch
 Andor Dorogi
 Arthur Blavier
 Branko Tesanić
 Cesare Jonni
 Erich Steiner
 Gottfried Dienst
 Juan Gardeazábal
 Karol Galba

 Ken Aston
 Leo Horn
 Nikolay Latyshev
 Pierre Schwinte
 Robert Holley Davidson

Nam Mỹ
 Arturo Yamasaki
 Carlos Robles
 João Etzel Filho
 Sergio Bustamante

Phân nhóm

Vòng bảng

Bảng 1

Bảng 2

Bảng 3

Bảng 4 

Anh xếp trên Argentina nhờ hơn về hiệu số bất phân thắng bại.

Vòng đấu loại trực tiếp

Tứ kết

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Vô địch

Danh sách cầu thủ ghi bàn

4 bàn

 Garrincha
 Vavá

 Leonel Sánchez
 Flórián Albert

 Valentin Ivanov
 Dražan Jerković

3 bàn
 Amarildo
 Adolf Scherer
 Lajos Tichy
 Milan Galić

2 bàn

 Jaime Ramírez
 Eladio Rojas
 Jorge Toro

 Ron Flowers
 Giacomo Bulgarelli
 Igor Chislenko

 Viktor Ponedelnik
 José Sasía
 Uwe Seeler

1 bàn

 Héctor Facundo
 José Sanfilippo
 Pelé
 Mário Zagallo
 Zito
 Georgi Asparuhov
 Germán Aceros
 Marcos Coll
 Marino Klinger
 Antonio Rada
 Francisco Zuluaga
 Josef Kadraba

 Václav Mašek
 Josef Masopust
 Jozef Štibrányi
 Bobby Charlton
 Jimmy Greaves
 Gerry Hitchens
 Ernő Solymosi
 Bruno Mora
 Alfredo del Águila
 Isidoro Díaz
 Héctor Hernández
 Aleksei Mamykin

 Adelardo
 Joaquín Peiró
 Heinz Schneiter
 Rolf Wüthrich
 Ángel Cabrera
 Luis Cubilla
 Albert Brülls
 Horst Szymaniak
 Vojislav Melić
 Petar Radaković
 Josip Skoblar

Bảng xếp hạng giải đấu

Tham khảo

Liên kết ngoài 
FIFA World Cup 1962 Chile ™ , FIFA.com
Thông tin trên RSSSF

Bóng đá năm 1962
Giải vô địch bóng đá thế giới theo năm
Giải vô địch bóng đá thế giới 1970

Giải vô địch bóng đá thế giới 1970 là lần tổ chức thứ 9 của Giải vô địch bóng đá thế giới, diễn ra tại México từ ngày 31 tháng 5 đến ngày 21 tháng 6 năm 1970. Đây là lần đầu tiên giải đấu được tổ chức tại Bắc Mỹ. 

Linh vật chính thức của giải đấu là Juanito, một cậu bé mặc đồng phục thi đấu của Đội tuyển bóng đá quốc gia Mexico và đội nón rộng vành (sombrero) với dòng chữ "MEXICO 70". Tên thân mật của cậu bé là "Juan", một cái tên phổ biến trong tiếng Tây Ban Nha.

Brasil đã vô địch giải đấu lần thứ ba sau khi đánh bại Ý 4–1 trong chung kết, và do đó họ được quyền giữ cúp vĩnh viễn.

Vòng loại 
71 đội bóng tham dự vòng loại được chia theo các châu lục để chọn ra 14 đội vào vòng chung kết cùng với chủ nhà Mexico và đội đương kim vô địch thế giới Anh.

Các sân vận động

Phân nhóm

Trọng tài 

 AFC
  Abraham Klein

 CAF
  Seyoum Tarekegn
  Ali Kandil

 CONCACAF
  Abel Aguilar Elizalde
  Diego De Leo
  Henry Landauer

 CONMEBOL
  Ángel Norberto Coerezza
  Antônio de Moraês
  Rafael Hormázabal
  Arturo Yamasaki
  Ramón Barreto

 UEFA
  Ferdinand Marschall
  Vital Loraux
  Rudi Glöckner
  Jack Taylor

  Roger Machin
  Antonio Sbardella
  Laurens van Ravens
  Antonio Ribeiro Saldanha
  Andrei Rǎdulescu
  Bob Davidson
  Ortíz de Mendibil
  Tofiq Bakhramov
  Rudolf Scheurer
  Kurt Tschenscher

Đội hình

Vòng bảng

Bảng 1 

 Chú thích: Liên Xô xếp trên Mexico nhờ hơn về hiệu số bất phân thắng bại.

Bảng 2

Bảng 3

Bảng 4

Vòng đấu loại trực tiếp

Tứ kết

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Vô địch

Danh sách cầu thủ ghi bàn 

 10 bàn
  Gerd Müller

 7 bàn
  Jairzinho

 5 bàn
  Teófilo Cubillas

 4 bàn
  Pelé
  Anatoliy Byshovets

 3 bàn
  Rivellino
  Luigi Riva
  Uwe Seeler

 2 bàn

  Raoul Lambert
  Wilfried Van Moer
  Tostão

  Ladislav Petráš
  Roberto Boninsegna
  Gianni Rivera

  Javier Valdivia
  Alberto Gallardo
  Florea Dumitrache

 1 bàn

  Carlos Alberto
  Clodoaldo
  Gérson
  Hristo Bonev
  Dinko Dermendzhiev
  Todor Kolev
  Asparuh Nikodimov
  Dobromir Zhechev
  Allan Clarke
  Geoff Hurst
  Alan Mullery
  Martin Peters
  Mordechai Spiegler

  Tarcisio Burgnich
  Angelo Domenghini
  Maouhoub Ghazouani
  Houmane Jarir
  Juan Ignacio Basaguren
  Javier Fragoso
  José Luis González
  Gustavo Peña
  Roberto Challe
  Héctor Chumpitaz
  Emerich Dembrovschi
  Alexandru Neagu
  Kakhi Asatiani

  Vitaliy Khmelnytskyi
  Ove Grahn
  Tom Turesson
  Luis Cubilla
  Víctor Espárrago
  Ildo Maneiro
  Juan Mujica
  Franz Beckenbauer
  Reinhard Libuda
  Wolfgang Overath
  Karl-Heinz Schnellinger

 phản lưới nhà
  Javier Guzmán (trận gặp Ý)

Giải thưởng 

 Quả bóng vàng:  Pelé (Brasil)
 Chiếc giày vàng:  Gerd Müller (Tây Đức)
 Cầu thủ trẻ xuất sắc (Awarded retrospectively):  Teófilo Cubillas (Peru)
 Đội tuyển chơi đẹp:

Bảng xếp hạng giải đấu

Tham khảo

Liên kết ngoài 
FIFA World Cup 1970 Mexico ™ , FIFA.com
Chi tiết trên RSSSF
FIFA Technical Report 

Bóng đá năm 1970
Giải vô địch bóng đá thế giới theo năm
Giải vô địch bóng đá thế giới 1974

Giải vô địch bóng đá thế giới 1974 là lần tổ chức thứ mười của Giải vô địch bóng đá thế giới, diễn ra tại Tây Đức từ ngày 13 tháng 6 đến ngày 7 tháng 7 năm 1974. Đây là lần thứ sáu giải đấu được tổ chức tại châu Âu sau các năm 1934 tại Ý, 1938 tại Pháp, 1954 tại Thụy Sĩ, 1958 tại Thụy Điển và 1966 tại Anh, và  là lần đầu tiên chiếc cúp mới được giới thiệu thay thế Cúp Jules Rimet.

Linh vật chính thức của giải đấu là Tip và Tap, hai chú bé mặc áo đồng phục của Đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Đức với dòng chữ WM (viết tắt của Weltmeisterschaft trong tiếng Đức, đồng nghĩa World Cup) và con số 74 đại diện cho năm tổ chức giải đấu.

Đội chủ nhà Tây Đức đã đoạt chức vô địch lần này sau khi đánh bại Hà Lan 2–1 trong trận chung kết trên  sân vận động Olympic ở München.

Vòng loại 

99 đội bóng tham dự vòng tuyển và được chia theo các châu lục để chọn ra 14 đội vào vòng chung kết cùng với nước chủ nhà Tây Đức và đội đương kim vô địch thế giới Brasil.

Các sân vận động

Trọng tài

AFC
 Jafar Namdar
 Govindasamy Suppiah

CAF
 Mahmoud Mustafa Kamel
 Youssou N'Diaye

CONCACAF
 Alfonso González Archundia
 Werner Winsemann

CONMEBOL
 Ramón Barreto
 Omar Delgado Gómez

 Vicente Llobregat
 Armando Marques
 Luis Pestarino
 Edison Peréz-Núñez

UEFA
 Aurelio Angonese
 Doğan Babacan
 Bob Davidson
 Rudi Glöckner
 Pavel Kasakov
 Erich Linemayr
 Vital Loraux
 Károly Palotai

 Nicolae Rainea
 Pablo Sánchez Ibáñez
 Rudolf Scheurer
 Gerhard Schulenburg
 Jack Taylor
 Clive Thomas
 Kurt Tschenscher
 Arie van Gemert
 Hans-Joachim Weyland

OFC
 Tony Boskovic

Đội hình

Phân nhóm

Vòng bảng

Bảng 1

Bảng 2

Bảng 3

Bảng 4

Vòng 2

Bảng A

Bảng B

Tranh hạng ba

Chung kết

Danh sách cầu thủ ghi bàn

7 bàn
 Grzegorz Lato

5 bàn
 Johan Neeskens
 Andrzej Szarmach

4 bàn
 Johnny Rep
 Ralf Edström
 Gerd Müller

3 bàn

 René Houseman
 Rivellino

 Johan Cruyff
 Kazimierz Deyna

 Paul Breitner
 Dušan Bajević

2 bàn

 Héctor Yazalde
 Jairzinho
 Joachim Streich

 Emmanuel Sanon
 Joe Jordan
 Roland Sandberg

 Wolfgang Overath
 Stanislav Karasi
 Ivica Šurjak

1 bàn

 Rubén Ayala
 Carlos Babington
 Miguel Ángel Brindisi
 Ramón Heredia
 Valdomiro
 Hristo Bonev
 Sergio Ahumada
 Martin Hoffmann
 Jürgen Sparwasser
 Pietro Anastasi

 Romeo Benetti
 Fabio Capello
 Gianni Rivera
 Theo de Jong
 Ruud Krol
 Rob Rensenbrink
 Jerzy Gorgoń
 Peter Lorimer
 Conny Torstensson
 Ricardo Pavoni

 Rainer Bonhof
 Bernhard Cullmann
 Jürgen Grabowski
 Uli Hoeneß
 Vladislav Bogićević
 Dragan Džajić
 Josip Katalinski
 Branko Oblak
 Ilija Petković
 Marcel Tisserand

Bàn phản lưới nhà
 Roberto Perfumo (trận gặp Ý)
 Colin Curran (trận gặp Đông Đức)
 Ruud Krol (trận gặp Bulgaria)

Bảng xếp hạng giải đấu

Tham khảo

Liên kết ngoài 

1974 FIFA World Cup Germany ™ , FIFA.com
FIFA Technical Report 
Chi tiết trên RSSSF

Bóng đá năm 1974
Giải vô địch bóng đá thế giới 1974
1974
Bóng đá Tây Đức 1973-74
Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Đức
Giải vô địch bóng đá thế giới 1978

Giải vô địch bóng đá thế giới 1978 là lần tổ chức thứ 11 của Giải vô địch bóng đá thế giới, diễn ra tại Argentina từ ngày 1 đến ngày 25 tháng 6 năm 1978. Đây là lần thứ tư giải vô địch bóng đá thế giới được tổ chức tại Nam Mỹ sau các năm 1930 tại Uruguay, 1950 tại Brasil và 1962 tại Chile.

Linh vật chính thức của giải đấu là Gauchito, một cậu bé mặc đồng phục của Đội tuyển bóng đá quốc gia Argentina. Cái nón (với dòng chữ ARGENTINA '78), khăn choàng cổ và roi da là những đặc trưng của những cậu bé chăn bò ở những cánh đồng hoang Nam Mỹ.

Đội chủ nhà Argentina đã có lần đầu tiên lên ngôi vô địch sau khi đánh bại Hà Lan 3–1 trong trận chung kết kéo dài đến hai hiệp phụ.

Vòng loại 

106 đội bóng tham dự vòng loại và được chia theo các châu lục để chọn ra 16 đội vào vòng chung kết cùng với nước chủ nhà Argentina và đội đương kim vô địch thế giới Tây Đức.

Các sân vận động

Trọng tài

AFC
 Farouk Bouzo
 Jafar Namdar
 Abraham Klein

CAF
 Youssou N'Diaye

CONCACAF
 Alfonso González Archundia

CONMEBOL
 Ramón Barreto
 Arnaldo Cézar Coelho

 Ángel Norberto Coerezza
 César Orosco
 Juan Silvagno

UEFA
 Ferdinand Biwersi
 Charles Corver
 Jean Dubach
 Ulf Eriksson
 António Garrido
 John Gordon
 Sergio Gonella

 Alojzy Jarguz
 Erich Linemayr
 Dušan Maksimović
 Ángel Franco Martínez
 Károly Palotai
 Pat Partridge
 Adolf Prokop
 Nicolae Rainea
 Francis Rion
 Clive Thomas
 Robert Wurtz

Đội hình

Phân nhóm

Vòng bảng

Bảng 1

Bảng 2

Bảng 3

Bảng 4

Vòng 2

Bảng A

Bảng B

Tranh hạng ba

Chung kết

Vô địch

Danh sách cầu thủ ghi bàn

6 bàn
 Mario Kempes

5 bàn
 Rob Rensenbrink
 Teófilo Cubillas

4 bàn
 Leopoldo Luque
 Hans Krankl

3 bàn

 Dirceu
 Roberto Dinamite

 Paolo Rossi
 Johnny Rep

 Karl-Heinz Rummenigge

2 bàn

 Daniel Bertoni
 Nelinho
 Roberto Bettega
 Ernie Brandts

 Arie Haan
 Zbigniew Boniek
 Grzegorz Lato

 Archie Gemmill
 Heinz Flohe
 Dieter Müller

1 bàn

 René Houseman
 Daniel Passarella
 Alberto Tarantini
 Erich Obermayer
 Walter Schachner
 Reinaldo
 Zico
 Marc Berdoll
 Bernard Lacombe
 Christian Lopez
 Michel Platini
 Dominique Rocheteau
 Károly Csapó
 András Tóth

 Sándor Zombori
 Iraj Danaeifard
 Hassan Rowshan
 Romeo Benetti
 Franco Causio
 Renato Zaccarelli
 Víctor Rangel
 Arturo Vázquez Ayala
 Dick Nanninga
 René van de Kerkhof
 Willy van de Kerkhof
 César Cueto
 José Velásquez

 Kazimierz Deyna
 Andrzej Szarmach
 Kenny Dalglish
 Joe Jordan
 Juan Manuel Asensi
 Dani
 Thomas Sjöberg
 Mokhtar Dhouieb
 Néjib Ghommidh
 Ali Kaabi
 Rüdiger Abramczik
 Bernd Hölzenbein
 Hansi Müller

phản lưới nhà
 Andranik Eskandarian (trận gặp Scotland)
 Ernie Brandts (trận gặp Ý)
 Berti Vogts (trận gặp Áo)

Các cầu thủ nhận thẻ đỏ
 Tibor Nyilasi
 András Törőcsik
 Dick Nanninga

Bảng xếp hạng giải đấu

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài 

1978 FIFA World Cup Argentina ™ , FIFA.com
Chi tiết tại RSSSF
FIFA Technical Report (Phần 1) , (Phần 2) , (Phần 3) , (Phần 4) , (Phần 5) , (Phần 6)  và (Phần 7) 

Bóng đá năm 1978
Giải vô địch bóng đá thế giới theo năm
Giải vô địch bóng đá thế giới 1978
Tranh cãi năm 1978
Bóng đá Argentina năm 1978
Quân hàm Quân lực Việt Nam Cộng hòa

Hệ thống cấp bậc của Quân lực Việt Nam Cộng hòa được đặt ra ngay sau khi thành lập nền Đệ nhất Cộng hòa (1955), khởi thủy bằng cách chuyển đổi tương đương cấp bậc của quân đội Pháp. Hàng sĩ quan có 3 cấp (thiếu, trung, đại), nhận diện bằng bông mai vàng (cấp úy), bông mai bạc (cấp tá), ngôi sao trắng (cấp tướng). Năm 1967, khi nền Đệ nhị Cộng hòa thành lập, hệ thống cấp bậc được điều chỉnh theo hệ thống cấp bậc Quân đội Hoa Kỳ và các nước đồng minh. Sĩ quan các cấp trong các đơn vị tác chiến đều phải ngụy trang cấp bậc bằng màu đen, do đó bông mai của cấp tá cộng thêm một gạch (để phân biệt với cấp úy). Sửa đổi quan trọng nhất là bổ sung cấp bậc Chuẩn tướng. Sĩ quan cấp tướng bắt đầu bằng cấp Chuẩn tướng. Ở quân chủng Hải quân, song song với cấp bậc còn được gọi theo Hải hàm: Chuẩn tướng (Phó Đề đốc), Thiếu tướng (Đề Đốc), Trung tướng (Phó Đô đốc), Đại tướng (Đô đốc) và Thống tướng (Thủy sư Đô đốc). Tuy nhiên, trong 3 quân chủng Lục, Hải, Không quân của QLVNCH, duy nhất chỉ có một người mang cấp bậc cao nhất là Thống tướng Lục quân Lê Văn Tỵ, người mang cấp cao nhất ở Hải quân là Phó Đô đốc Chung Tấn Cang và Không quân là Trung tướng Trần Văn Minh.

Lục quân

Trước 1964 
 Bậc binh sĩ
 
 Bậc hạ sĩ quan
 
 Bậc sĩ quan

Sau 1964 
 Binh sĩ
 
 Hạ sĩ quan
 
 Sĩ quan

Không quân

Trước 1964 
 Binh sĩ
 
 Hạ sĩ quan
 
 Sĩ quan

Sau 1964 
 Binh sĩ
 
 Hạ sĩ quan
 
 Sĩ quan

Hải quân

Trước 1964 
 Binh sĩ
 
 Hạ sĩ quan
 
 Sĩ quan

Sau 1964 
 Binh sĩ
 
 Hạ sĩ quan
 
 Sĩ quan

Thủy quân lục chiến
Trước 1964
 Binh sĩ
 
 Hạ sĩ quan
 
 Sĩ quan
  
 
 
 
 
'''Sau 1964
 Binh sĩ
 
 Hạ sĩ quan 
 
 Sĩ quan

Xem thêm
Quân hàm Quân đội Nhân dân Việt Nam
Quân lực Việt Nam Cộng hòa

Chú thích

Việt Nam Cộng hòa
Biểu trưng Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Ngô Thanh Nhàn

Ngô Thanh Nhàn (sinh năm 1948) là một nhà ngôn ngữ học chuyên về xử lý ngôn ngữ tự nhiên trên máy tính đang làm việc tại Đại học New York. Ông đã đóng góp trong việc mã hóa và chuẩn mã chữ quốc ngữ, chữ Nôm và chữ Chăm trên máy tính. Ông cũng là phó chủ tịch của Hội Bảo tồn Di sản chữ Nôm.

Học vấn
Từ năm 1968 đến 1972, ông nhận học bổng của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và nhận bằng cử nhân (về tiếng Nga) tại Đại học Tiểu bang San Jose năm 1972. Ông nhận bằng cao học cũng tại trường này trong môn ngôn ngữ lý thuyết năm 1977. Năm 1984, ông nhận bằng tiến sĩ (môn ngôn ngữ học) tại Đại học New York.

Hoạt động chính trị
Từ năm 1968 đến 1972, ông đã tham gia phong trào chống chiến tranh Việt Nam tại Hoa Kỳ. Từ 1972 đến 1976, ông tham gia sáng lập "Liên hiệp Việt kiều tại Mỹ". Từ 1976 đến 1979, ông đã giúp sáng lập "Hội Việt kiều Yêu nước tại Mỹ", sau đó sáng lập "Hội Người Việt Nam tại Mỹ" để kêu gọi chính phủ Hoa Kỳ bình thường hoá, bãi bỏ cấm vận với Việt Nam (1975-1995).

Ông kết hôn với Merle Ratner, một phụ nữ đã từng hoạt động trong phong trào phản chiến và ủng hộ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Hai người đang hoạt động trong Diễn đàn Brecht tại trường Marx. Họ cũng tích cực tham gia hỗ trợ các nạn nhân chất độc da cam, là đồng phối hợp viên trong "Cuộc Vận động Cứu trợ và Trách nhiệm đối với Nạn nhân Chất độc Da cam Việt Nam" tại Mỹ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức
Gương mặt vinh danh nước Việt 
Nói chuyện với tiến sĩ Ngô Thanh Nhàn, chuyên gia ngôn ngữ, về công tác bảo tồn văn hóa cổ truyền Việt Nam

Nhà ngôn ngữ học
Người Mỹ gốc Việt
Nhân vật còn sống
Kiểm chứng chéo

Trong thống kê, kiểm chứng chéo (cross validation) là việc phân nhóm một mẫu dữ liệu thành các mẫu con để cho việc phân tích ban đầu chỉ thực hiện trên một mẫu con đơn, còn các mẫu con còn lại được giữ "kín" để dùng cho việc xác nhận và kiểm chứng lại lần phân tích đầu tiên đó.

Kiểm chứng chéo là quan trọng trong việc đảm bảo tránh được kiểm tra tổng hợp từ dữ liệu, đặc biệt khi mà các mẫu là may rủi, chi phí cao hay không thể (khoa học không thuận lợi thu thập).

Kiểm chứng chéo gồm hai loại: kiểm chứng chéo toàn diện và kiểm chứng chéo không toàn diện.

Tham khảo 
Kohavi, Ron (1995). "A study of cross-validation and bootstrap for accuracy estimation and model selection". Proceedings of the Fourteenth International Joint Conference on Artificial Intelligence. San Mateo, CA: Morgan Kaufmann. 

Phân tích dữ liệu
Học máy
Lựa chọn mô hình
Wetzlar

Wetzlar là một thành phố ở bang Hessen (Đức). Thành phố một trung tâm công nghiệp, kinh tế và văn hóa trong vùng trung Hessen. Thành phố nằm ở nơi sông Dill đổ vào sông Lahn. Cùng với thành phố có trường đại học Gießen ngay cạnh bên về phía đông và vùng phụ cận chung, Wetzlar tạo thành một vùng đô thị trong khu vực trung Hessen. Thành phố Frankfurt am Main nằm về phía nam của Wetzlar, cách khoảng 60 km. Wetzlar là thành phố lớn thứ 11 của bang Hessen.

Tham khảo

Cựu cộng hòa
Chấm dứt năm 1803
Cựu quốc gia châu Âu
Thành bang
Thị trấn của bang Hessen
Khởi đầu thế kỷ 12 ở Đế quốc La Mã Thần thánh
Thành bang Đế chế
Quốc gia và vùng lãnh thổ chấm dứt năm 1803
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu thế kỷ 12
Kinh tuyến gốc (Greenwich)

Kinh tuyến gốc, còn gọi là kinh tuyến gốc 1 số không là kinh tuyến có kinh độ bằng 0°, đi ngang qua đài thiên văn Hoàng gia Greenwich, Luân Đôn, nước Anh. Bên trái của kinh tuyến gốc là các kinh tuyến Tây, bên phải kinh tuyến gốc là các kinh tuyến Đông.

Trong nhiều thế kỉ trước, El Hierro (còn được gọi là "Đảo Kinh tuyến") của Tây Ban Nha vẫn được coi là điểm mà "kinh tuyến số 0" chạy qua. Ngay từ thế kỉ 2 chính Ptôlêmê đã vận dụng điểm "cực viễn Tây" của lục địa châu Âu để đặt kinh tuyến "mốc 0", nhờ đó mà tất cả mọi điểm trên thế giới, đã được biết đến, đều có tọa độ (kinh độ) Đông và theo quy ước này thì đều dương.

Người ta dùng "kinh tuyến số 0" làm mốc để vẽ bản đồ và để tính toán tọa độ địa lý, nhất là đối với các nhà hàng hải và địa lý của Anh.

Kinh tuyến Greenwich 

Tính đến năm 2017 kinh tuyến Greenwich đi qua:
 ,
 , 
 , 
 , 
 , 
 , 
 ,
 ,
 ,
  ở Châu Nam Cực.

Tham khảo
• Kinh tuyến

• Hệ tọa độ địa lý

• Vĩ tuyến

Liên kết ngoài 

Địa lý học
Thiên văn mặt cầu
Thuật ngữ thiên văn học
Khởi đầu năm 1884
Phát minh Anh
Khởi đầu năm 1721 ở Đảo Anh
Địa lý Khu Greenwich của Luân Đôn
Claudius Ptolemaeus

Claudius Ptolemaeus (tiếng Hy Lạp: Κλαύδιος Πτολεμαῖος Klaudios Ptolemaios), hoặc một cách đơn giản là Ptolemaeus, Ptolemy hay Ptolémée hay Ptôlêmê, (khoảng 100-178) là một nhà bác học Hy Lạp xuất xứ từ Tebaida, học tập, sinh sống và làm việc tại Alexandria. Ông viết nhiều tác phẩm trong các lĩnh vực như toán học, thiên văn học, địa lý và nhạc.

Tiểu sử

Nghiên cứu 
Các quan điểm của ông về cấu trúc của thế giới đã làm nền tảng cho thuyết địa tâm trong nhiều thế kỷ, một học thuyết mà đến đời Nicolaus Copernicus mới bị đánh đổ. Ptolemaeus cũng là tác giả của sơ đồ chuyển động của các thiên thể với sự có mặt của tuế sai.

Trong tác phẩm mang tựa đề "Địa lý học" của mình (Geographia), ông đã miêu tả tới hơn 3.000 địa danh. Ông cũng soạn ra các nguyên tắc về họa đồ, có ghi trong cuốn sách "Mở đầu về địa lý".

Các công trình nghiên cứu của Ptolemaeus trong lĩnh vực thiên văn học đã được tập hợp lại trong cuốn Hè Megalè Syntaxis, về sau này còn được biết đến với cái tên là Ho megas astronomos. Cái tên Almagest (Αλμαγέστη) của nó mà ngày nay ta thường gặp là có xuất xứ từ chữ megiste trong tiếng Hy Lạp, và do các nhà bác học Ả Rập ở thế kỷ 9 đã thêm cái tiếp đầu ngữ al vào mà thành. Almagest là sự tổng hợp tất cả các thành tựu về thiên văn của Hy Lạp, mà trong đó Hipparchus của Nicaea là nguồn của các dữ liệu chính về các khám phá.

Các học trò của ông

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 

Người La Mã thế kỷ 1
Người La Mã thế kỷ 2
Triết gia thế kỷ 2
Nhà thơ thế kỷ 2
Lịch Ai Cập
Nhà chiêm tinh Hy Lạp cổ đại
Nhà thiên văn học Hy Lạp cổ đại
Nhà toán học Hy Lạp cổ đại
Nhà lý thuyết âm nhạc Hy Lạp cổ đại
Nhà văn chiêm tinh
Claudii
Nhà thiên văn Ai Cập
Nhà toán học Ai Cập
Người Ai Cập thuộc La Mã thế kỷ 2
Nhà địa lý Hy Lạp cổ đại
Nhà địa lý thời La Mã
Ưu tú
Suối mơ

Suối mơ là một ca khúc thuộc dòng nhạc tiền chiến do nhạc sĩ Văn Cao sáng tác vào năm 1942.

Về mặt cấu trúc, bài hát có sự chuyển đổi giữa các âm giai. Phần điệp khúc được viết ở âm giai thứ, trong khi phiên khúc chuyển sang âm giai trưởng. Sự thay đổi này, kết hợp với phần lời mang tính thi ca, tạo ra những sắc thái biểu cảm khác nhau xuyên suốt tác phẩm.

Hoàn cảnh ra đời 
Theo một số lời kể, bài hát Suối mơ được cho là lấy cảm hứng từ dòng suối bên đền Cấm tại thị trấn Đồng Mỏ, huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn. Vào thời tiền chiến, Đồng Mỏ là một thị trấn sầm uất và là điểm đến của nhiều văn nghệ sĩ. Cảnh quan khu vực này được mô tả là từng có không khí yên tĩnh với những cây cổ thụ, dòng suối chảy qua cạnh bia "hạ mã" và sân vận động xây dựng từ thập niên 1930.

Ca sĩ trình bày 
Một số ca sĩ thể hiện thành công ca khúc này bao gồm:
 Ánh Tuyết
 Thái Thanh
 Hồng Nhung
 Lệ Thu
 Khánh Ly
 Thanh Lam
 Mỹ Linh
 Quang Dũng

Các album 
 Hát cho tuổi thơ 2 (Khánh Ly)
 Lá thư (Thanh Lam)
 Xin mặt trời ngủ yên (Mỹ Linh)
 Ca khúc Văn Cao (Ánh Tuyết)
 Tình khúc vang bóng - Dư âm
 Cung đàn xưa (Thu Hà)
 Hòa tấu ghi-ta (Văn Vượng)
 Những tình khúc vượt thời gian (Quang Dũng)
 Tình khúc Văn Cao (Nhạc tiền chiến 4) (Mai Hương và Quỳnh Giao) (1995)
 Còn chút gì để nhớ (Sĩ Phú)

Tham khảo 

Bài hát của Văn Cao
Bài hát nhạc tiền chiến
Bài hát tiếng Việt
Bài hát năm 1942
Khái niệm

Khái niệm là một đối tượng, một hình thức cơ bản của tư duy (bao gồm một ý tưởng, một ý nghĩa của một tên gọi chung trong phạm trù lôgic, hoặc một sự suy diễn) phản ánh những thuộc tính chung, bản chất của các đối tượng sự vật, quá trình, hiện tượng trong tâm lý học và mối liên hệ cơ bản nhất các đối tượng trong hiện thực khách quan. Một khái niệm có hai thuộc tính là ngoại hàm (hay ngoại trương hay ngoại diên) và nội hàm.

Phân loại 
Immanuel Kant đã chia các khái niệm ra thành: khái niệm aprioric (sản phẩm của trí tuệ) và khái niệm aposterioric (được tạo ra từ quá trình trừu tượng hóa kết quả thực nghiệm).

Việc tạo ra một khái niệm là một chức năng cơ bản của sự cảm nhận và suy nghĩ. Các khái niệm cho phép ta hệ thống hóa hiểu biết của ta về thế giới. 

Hai dạng khái niệm cơ bản: 
 Khái niệm cổ điển (dập khuôn, mang tính Aristoteles) – với các giới hạn rõ rệt, dựa vào các định nghĩa chính xác, có mang các điều kiện cần và đủ, để đối tượng cho trước có thể được coi như là một đại diện xứng đáng trong một thể loại cho trước;
 Khái niệm tự nhiên (mờ, nhòe) – thay vì dựa vào các định nghĩa và các điều kiện cần và đủ, thì lại dựa vào sự đồng dạng so với những đối tượng tiêu bản đã được lưu lại trong trí nhớ.

Xem thêm 
 Ý tưởng
 Tranh luận về universali
 Khái niệm luận
 Khái niệm phổ biến
 Phạm trù
 Định nghĩa

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Tâm lý cảm nhận
Logic
Thuật ngữ triết học
Tư duy
Khoa học nhận thức
Khái niệm
Ngữ nghĩa học
Quan niệm trong siêu hình học
Bản thể học
Triết lý ngôn ngữ
Trừu tượng
Khối lập phương

Khối lập phương là một khối đa diện đều ba chiều có 6 mặt đều là hình vuông, có 12 cạnh bằng nhau, 8 đỉnh, cứ 3 cạnh gặp nhau tại 1 đỉnh, có 4 đường chéo cắt nhau tại một điểm. Khối lập phương là tập hợp những điểm nằm bên trong và các điểm nằm trên các mặt, cạnh, đỉnh này.

Khối lập phương là khối 6 mặt đều duy nhất và là 1 trong 5 khối đa diện đều, với 9 mặt đối xứng.

Khối lập phương cũng là hình khối lục diện vuông, hình hộp chữ nhật có các cạnh bằng nhau, hoặc hình khối mặt thoi vuông.

Công thức 
Nếu cạnh của khối lập phương là :

Xem thêm 
 Khối lồi
 Khối không lồi
 Khối đa diện
 Khối đa diện đều
 Ellipsoid
 Hình cầu
 Mặt cầu
 Hyperboloid
 Paraboloid
 Khối tròn xoay
 Lập phương Rubik
 Khối túc phương
 Hình lăng trụ

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Lập phương
Hình học không gian
Hình thể hình học
Đa diện đều
Thể tích
Hình học sơ cấp
Trung Địa

Trung Địa (tiếng Anh: Middle-earth) là vùng đất hư cấu trong hệ thống tác phẩm Legendarium của nhà văn J.R.R.Tolkien. Trung Địa là nơi diễn ra hầu hết các sự kiện trong các tác phẩm của Tolkien như Chúa tể những chiếc nhẫn (Lord of the Rings), Anh chàng Hobbit (The Hobbit), Huyền sử Silmarillion (The Silmarillion)...

Theo Tolkien, Trung Địa là lục địa chính trong các lục địa trên Trái Đất (Arda) được hình thành từ khoảng một thời gian dài từ trước khi nhân loại thức dậy (Kỷ Đệ Nhất) và là nơi sinh sống của nhiều sinh vật khác nhau: thần thánh (Valar), tiên (Elf), loài người, người lùn (Dwarf), người Hobbit, người cây (Ents), phù thủy... cũng như các sinh vật, thế lực hắc ám như rồng, quỷ Orc hay chúa tể hắc ám (Melkor, Sauron). Phần lớn những sự kiện đều tập trung chủ yếu ở phía Tây Bắc của Trung Địa (tương đương với Châu Âu - vùng phía Tây Bắc của cựu thế giới, vùng Shire gợi ra vùng West Midlands nước Anh). Ngoài ra, nơi đây còn diễn ra những sự kiện chính trong suốt bốn niên đại của loài người như Chiến tranh Báu vật, Nhẫn chiến... Theo một số ý tưởng của Tolkien, Trung Địa dần dần phát triển trở thành thế giới ngày nay của con người.

Tên gọi
Thuật ngữ "Middle-earth" có nguồn gốc từ Midgard trong thần thoại Bắc Âu (Old Norse) hay Middangeard từ một số tác phẩm viết bằng tiếng Anh cổ như sử thi Beowulf.

Bản dịch "Trung Địa" được xuất bản lần đầu tiên trong phần phim cuối tuần trên VTV3 của Đài truyền hình Việt Nam.

Xem thêm 

 Legendarium
 Chúa tể những chiếc nhẫn (loạt phim)

Tham khảo

Vũ trụ giả tưởng
Giới thiệu năm 1937
Lục địa
J. R. R. Tolkien
Inkscape

Inkscape là một trình soạn thảo đồ họa vector miễn phí và mã nguồn mở. Phần mềm này có thể được sử dụng để tạo hoặc chỉnh sửa đồ họa vector như minh họa, sơ đồ, nghệ thuật vẽ đường, biểu đồ, logo và các bức tranh phức tạp. Định dạng đồ họa vector chính của Inkscape là Đồ họa vector có thể mở rộng (SVG); tuy nhiên, nhiều định dạng khác có thể được nhập và xuất.

Inkscape được bắt đầu vào năm 2003, phỏng theo phần mềm xử lý đồ họa vector Sodipodi. Tuy Inkscape vẫn chưa có được nhiều tính năng như các phần mềm xử lý đồ họa vector thương mại, nhưng hiện nay nó có thể được dùng trong nhiều ứng dụng. Inkscape chưa hỗ trợ đầy đủ SVG và CSS. Nó chưa có các hiệu ứng lọc SVG, hoạt hình, và phông chữ SVG. Inkscape hiện đang được phát triển mạnh, và ngày càng có nhiều tính năng mới.

Tính năng 
 Inkscape quản lý bản vẽ theo các  lớp và cho phép chuyển giữa các lớp một cách linh hoạt.
 Chức năng nhân bản đối tượng (clone) rất có ích khi cần sao chép với số lượng lớn hay tạo ra các họa tiết.
 Inkscape hiện đang phát triển tính năng nhận diện hình: đổi từ ảnh bitmap ra các đường nét.
 Cho phép xuất ra nhiều định dạng, Inkscape có thể tạo ra các file EPS, EMF, và các định dạng ảnh bitmap (PNG, JPEG, v.v...)
 Các đối tượng hình vẽ gồm có một số loại đặc biệt: hình sao, đường cong Bézier, gradient màu.

Kĩ thuật phần mềm 
Inkscape được xây dựng dựa trên bộ công cụ GTK+. Mặc dù chạy tốt trên Linux và gần như suôn sẻ trên Windows, vấn đề tương thích với Mac OS X còn đang được khắc phục. Đối với Windows kích thước của  cài đặt khi tải xuống lớn hơn đáng kể so với Linux, vốn hỗ trợ mặc định cho GTK+ nếu sử dụng giao diện GNOME.

Xem thêm 
 SVG

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 Inkscape Wiki
Hình ứng dụng Inkscape
Trang trừng bày các tác phẩm tạo ra với Inkscape
 Trang so sánh Inkscape và Sodipodi 
 Hướng dẫn sử dụng Inkscape (tiếng Anh) 
 Giải trí với Inkscape và SVG 
 Hướng dẫn tạo ra đồ họa vector với Inkscape (tiếng Anh)

Phần mềm đồ họa vec tơ
Phần mềm đồ họa tự do
Dự án ở SourceForge
GTK
Phần mềm đồ họa vector
Phần mềm năm 2003
Phần mềm tự do đa nền tảng
Phần mềm tự do được lập trình bằng C++
Kinh tuyến

Kinh tuyến là một nửa đường tròn trên bề mặt Trái Đất, nối liền hai Địa cực, có độ dài khoảng 20.000 km, chỉ hướng bắc-nam và cắt thẳng góc với đường xích đạo. Mặt phẳng của kinh tuyến 0° (chạy qua đài quan sát thiên văn tại Greenwich thuộc Luân Đôn) và kinh tuyến 180°, chia Trái Đất ra làm hai bán cầu – Bán cầu đông và Bán cầu tây.

Các kinh tuyến nối liền các cực từ là các kinh tuyến từ, những kinh tuyến nối liền các Địa cực thì gọi là các kinh tuyến địa lý, còn các đường kinh tuyến vẽ trên bản đồ – là các kinh tuyến họa đồ. Kinh tuyến này còn được gọi là kinh tuyến địa lý, để phân biệt với kinh tuyến địa từ là giao tuyến giữa bề mặt Trái Đất và mặt phẳng đi qua đường thẳng nối các cực địa từ Bắc và Nam. 

Kinh tuyến gốc 0 độ đi qua đài thiên văn Greenwich ở ngoại ô thủ đô Luân Đôn nước Anh. Có 360 kinh tuyến, người ta dựa vào kinh tuyến để chia Trái Đất thành 12 múi giờ.

Xem thêm
Hệ tọa độ địa lý
Vĩ tuyến
Hải lý
Kính lục phân
Sao Bắc cực

Tham khảo

Liên kết ngoài

The Principal Meridian Project (US)
Resources page of the U.S. Department of the Interior, Bureau of Land Management

Khảo sát
Kinh tuyến