Money for Nothing

"Money for Nothing" là một bài hát của ban nhạc rock người Anh Dire Straits, đồng thời là bài thứ hai trích từ album phòng thu thứ năm Brothers in Arms (1985) của họ. Bài hát được chọn làm đĩa đơn thứ hai từ album để phát hành vào ngày 28 tháng 6 năm 1985 thông qua hãng thu âm Vertigo Records. Lời bài hát được viết từ góc nhìn của hai người đàn ông thuộc tầng lớp lao động khi họ xem các video âm nhạc và bình luận về những gì mình thấy. Bài hát có sự góp mặt của ca sĩ khách mời Sting - người hát mở bài bằng giọng falsetto đặc trưng, giọng bè và điệp khúc phụ họa "I want my MTV" theo đúng các nốt nhạc trong điệp khúc bài hit "Don't Stand So Close To Me" của The Police. Video âm nhạc của bài là một trong những tác phẩm đầu tiên sử dụng hoạt hình máy tính để tạo hình nhân vật người, đồng thời là video đầu tiên được phát sóng trên MTV Europe khi kênh này ra mắt vào ngày 1 tháng 8 năm 1987.

"Money for Nothing" là đĩa đơn thành công nhất về mặt thương mại của Dire Straits, đạt vị trí số một trong ba tuần trên cả hai bảng xếp hạng Billboard Hot 100 và Top Rock Tracks của Hoa Kỳ cùng vị trí thứ tư tại quê nhà Anh Quốc. Vào tháng 7 năm 1985, một tháng sau khi phát hành, Dire Straits và Sting đã biểu diễn bài hát này tại Live Aid. Tại lễ trao giải Grammy lần thứ 28 (1986), "Money for Nothing" đoạt giải Trình diễn song tấu hoặc nhóm nhạc giọng rock xuất sắc nhất, đồng thời được đề cử hạng mục Thu âm của năm và Bài hát của năm. Tại giải Video âm nhạc của MTV 1986, MV của bài nhận được 11 đề cử, giành chiến thắng hạng mục Video của năm và Video nhóm nhạc xuất sắc nhất. Bài hát được đánh giá rộng rãi là một trong những ca khúc đặc trưng của ban nhạc và đoạn riff guitar mở đầu là một trong những đoạn riff nổi tiếng nhất mọi thời đại.

Âm thanh từ câu hát "MTV" ban đầu của Sting được sử dụng làm âm thanh cho phần giới thiệu đề tên sản xuất của MTV Entertainment Studios.

Sáng tác

Âm nhạc 
"Money for Nothing" là một bài hát pop rock. Theo lời nghệ sĩ keyboard Alan Clark, bài hát ban đầu mang phong cách gần với The Rolling Stones, trước khi Knopfler nghĩ ra đoạn riff trong lúc ngẫu hứng theo nhịp click track trong phòng thu. Knopfler đã mô phỏng âm thanh guitar của mình theo âm sắc guitar đặc trưng của Billy Gibbons (tay guitar của ZZ Top), vì các video âm nhạc của ZZ Top vốn đã là một trụ cột của MTV thời kỳ đầu. Cuối năm 1985, Gibbons từng nói với Timothy White của tạp chí Musician rằng Knopfler đã nhờ ông giúp tái tạo lại âm sắc đó và ông nói thêm: "Cậu ta làm cũng không đến nỗi nào, xét cho cùng thì tôi chưa từng tiết lộ cho cậu ta một thứ gì!"

Sau các buổi thu đầu ở Montserrat (nơi họ thu đoạn guitar chính), Neil Dorfsman đã cố gắng tái tạo âm thanh đó trong những buổi thu tiếp theo tại Power Station ở New York nhưng không thành công.

Lời bài hát 

Năm 2000, Knopfler xuất hiện trên chương trình Parkinson của BBC One và giải thích sâu hơn về nguồn gốc lời bài hát. Theo Knopfler, anh đã ghé thăm một cửa hàng điện máy ở thành phố New York. Ở phía sau cửa hàng, một bức tường toàn tivi đều đang chiếu kênh MTV. Knopfler kể rằng người đứng cạnh anh cũng đang xem những chiếc tivi là một nhân viên nam, đội mũ bóng chày, đi bốt làm việc, mặc áo sơ mi kẻ ô và đang vận chuyển các thùng hàng. Khi họ xem MTV, người đàn ông đó đã nói những câu đại loại như: "Mấy cái gì thế này, tiếng ồn của bọn Hawaii à?... Làm thế thì éo phải làm việc chân chính",... Knopfler đã xin một cái bút để ghi lại vài câu nói đó và cuối cùng đã phổ nhạc cho chúng. Người kể chuyện ở ngôi thứ nhất trong lời bài hát mô tả một nhạc sĩ "gõ bập bùng trên trống bongo như một con tinh tinh" và một người phụ nữ "chĩa ống kính máy quay - Chà, thế này thì mình có thể vui đùa thoả thích". Ở phiên khúc (verse) thứ hai, người biểu diễn được miêu tả là "that little faggot with the earring and the make-up" và người kể chuyện than phiền rằng những nghệ sĩ này được "Money for nothing and chicks for free."

Công lao sáng tác bài hát được chia sẻ giữa Mark Knopfler và Sting. Theo Knopfler, anh đã sử dụng khẩu hiệu của mạng lưới "I want my MTV" sau khi xem một quảng cáo của MTV có sự tham gia của The Police và đặt nó theo giai điệu của "Don't Stand So Close to Me" (do Sting sáng tác), do đó mới có sự ghi nhận đồng sáng tác. John Illsley nhớ lại: "Sting thường đến Montserrat để lướt ván buồm và anh ấy đã lên phòng thu dùng bữa tối. Chúng tôi cho anh ấy nghe 'Money for Nothing' và anh ấy quay lại nói, 'Lần này các cậu làm được rồi, lũ khốn ạ.' Mark nói nếu anh ấy nghĩ bài hát hay như vậy, sao không lên và thêm thắt gì đó. Và Sting đã làm phần của mình ngay tại đó."

Sting đã giải thích chi tiết hơn về việc được ghi nhận đồng sáng tác trong một cuộc phỏng vấn năm 1987. Anh cho rằng "Mark [Knopfler] đã mời tôi vào phòng thu và hát câu 'I want my MTV'. Anh ấy đưa cho tôi giai điệu và tôi nghĩ, 'Ồ, tuyệt, chính là 'Don't Stand So Close to Me' - một sự trích dẫn thú vị'". Tuy nhiên hãng Virgin Records được cho là đã chen chân vào việc sở hữu quyền ghi công tác phẩm: "...cho đến khi nhà xuất bản của tôi - Virgin (hãng thu âm mà tôi đã có mâu thuẫn trong nhiều năm và tôi không có chút tôn trọng nào) quyết định rằng đó là một bài hát mà họ sở hữu, 'Don't Stand So Close to Me'. Họ nói rằng họ muốn một phần trăm lợi nhuận từ bài hát, khiến tôi vô cùng xấu hổ. Thế là họ lấy nó."

Tuy nhiên, tay keyboard Alan Clark lại cho rằng đoạn mở đầu "I want my MTV" là ý tưởng của anh chứ không phải của Knopfler. Theo lời anh, bài hát ban đầu bắt đầu bằng đoạn riff guitar và sau đó chính anh đã phát triển phần mở đầu bằng keyboard, rồi hát "I want my MTV" đè lên trong một giờ giải lao của các buổi tập cho album.

Video âm nhạc 

Video âm nhạc cho bài hát có sử dụng hoạt hình máy tính 3D thời kỳ đầu để minh họa cho lời bài hát. Đây là một trong những tác phẩm đầu tiên sử dụng nhân vật người được tạo ra bằng hoạt hình máy tính và được xem là bước đột phá tại thời điểm phát hành.

Video "Money for Nothing" còn lồng ghép hai video âm nhạc khác bên trong nó. Ban nhạc pop Első Emelet cùng video "Állj, Vagy Lövök!" (tạm dịch: "Dừng lại, không ta bắn!") của họ xuất hiện dưới dạng bài "Baby, Baby" của "First Floor" trong phiên khúc thứ hai (Tên "első emelet" dịch ra là "first floor" - tầng một và ca khúc được ghi chú là thuộc "Magyar Records": "Magyar" có nghĩa là "người Hungary" trong tiếng Hungary). Video còn lại là hư cấu, bài "Sally" của "Ian Pearson Band". Album hư cấu cho video đầu tiên được liệt kê là "Turn Left" và video thứ hai là "Hot Dogs". Đối với video thứ hai, hãng thu âm được ghi là "Rush Records" và nó được ghi hình tại Thành Ngư Phủ, Budapest, Hungary.

Ban đầu, Mark Knopfler hoàn toàn không nhiệt tình với ý tưởng làm video âm nhạc. Tuy nhiên, kênh MTV lại rất kiên quyết. Đạo diễn Steve Barron (từ Rushes Postproduction ở Luân Đôn) đã được hãng Warner Bros. liên hệ để thuyết phục Knopfler thay đổi ý định. Mô tả về thái độ trái ngược của Knopfler và MTV, ông nói: "Vấn đề là Mark Knopfler rất phản đối video. Tất cả những gì anh ấy muốn là biểu diễn và anh ấy cho rằng video sẽ phá hủy sự thuần túy của các nhạc sĩ và nghệ sĩ biểu diễn. Họ [Warner Bros.] nói, 'Anh có thể thuyết phục anh ấy rằng đây là việc nên làm không, bởi vì chúng tôi đã phát bài hát này cho MTV và họ cho rằng nó thật tuyệt vời, nhưng họ sẽ không phát nếu video chỉ quay cảnh anh ấy đứng đó chơi guitar. Họ cần một ý tưởng chủ đạo.'"

Sau đó Barron bay đến Budapest để thuyết phục Knopfler về ý tưởng của họ. Sau một buổi diễn, khi họ gặp nhau. Knopfler vẫn không ấn tượng, nhưng lần này bạn gái của anh có mặt và đã ra tay. Theo lời Barron: "May mắn thay, bạn gái của anh ấy đã nói, 'Anh ấy nói rất đúng. Trên MTV không có đủ những video thú vị và ý tưởng đó nghe thật xuất sắc.' Mark không nói gì nhưng anh ấy đã không gọi điện để đuổi tôi khỏi Budapest. Thế là chúng tôi cứ tiến hành và thực hiện nó."

Ian Pearson và Gavin Blair đã tạo ra phần hoạt hình, sử dụng hệ thống đồ họa Bosch FGS-4000 CGI và hệ thống Quantel Paintbox. Các họa sĩ diễn hoạt này sau đó đã thành lập xưởng phim hoạt hình máy tính Mainframe Entertainment (ngày nay là Mainframe Studios) và có nhắc đến video "Money for Nothing" trong một tập trong loạt phim ReBoot của họ. Video cũng bao gồm những cảnh quay trên sân khấu của Dire Straits đang biểu diễn, với phần hoạt hình được tô vẽ một phần bằng kỹ thuật rotoscop trong các màu neon rực rỡ, giống như hình ảnh được thấy trên bìa của album tuyển tập cùng tên.

Tiết mục nổi bật 
Dire Straits đã trình bày "Money for Nothing" tại sự kiện hòa nhạc Live Aid ở sân vận động Wembley, với sự góp mặt của ca sĩ khách mời Sting. Knopfler đã trình diễn "Money for Nothing" tại lễ kỷ niệm sinh nhật lần thứ 70 của Nelson Mandela và các buổi hòa nhạc của Quỹ Prince's Trust vào năm 1986 với Sting, cũng như chương trình từ thiện Nordoff-Robbins tại Knebworth vào năm 1990. Các phiên bản này có phần guitar solo kéo dài của Knopfler, được hỗ trợ bởi Eric Clapton (vai trò khách mời) và Phil Palmer.

Đánh giá chuyên môn 
Cash Box nhận xét "Money for Nothing" là "một bản nhạc rock đơn giản với góc nhìn về công việc và các video của những ngôi sao nhạc rock." Billboard cho rằng ca khúc là "lời châm chọc mang phong cách blues chính vào những người cùng giới với [Dire Straits và Sting] với ý đồ không rõ ràng."

Tạp chí Rolling Stone xếp "Money for Nothing" ở vị trí thứ 94 trong danh sách những bài hát guitar vĩ đại nhất mọi thời đại và ghi chú rằng Mark Knopfler "đã đánh đổi âm sắc nguyên bản, mộc mạc để lấy một âm thanh khô, được xử lý quá mức bằng cách cho chiếc đàn Les Paul kết nối qua pedal wah-wah trong một bản nhạc đã trở thành một trong những hit đầu tiên của kênh [MTV]."

Năm 2018, Classic Rock nhận định "Money For Nothing" "là một bài nhạc điệu boogie cổ điển, nhưng một chút nét trau chuốt trong phòng thu, giọng hát bè có chủ ý của Sting và một video quảng cáo được tạo bằng máy tính đã đủ để biến nó và chính ban Dire Straits thành hiện thân của sự kém sang thập niên 80."

Giải thưởng

Kiểm duyệt về ca từ 

Một số ca từ trong bài hát đã bị chỉ trích là có tính chất kỳ thị đồng tính.  Khi được xem xét trong ngữ cảnh, Knopfler đang chế giễu bản chất ghen tị và kỳ thị đồng tính của nhân vật phản diện trong bài hát bằng cách sử dụng góc nhìn ngôi thứ ba để cho thấy sự mỉa mai, thành kiến và ngu dốt của nhân vật này.

Trong buổi hòa nhạc ngày 10 tháng 7 năm 1985 của ban nhạc (được chiếu trên chương trình The Tube, Channel 4 của Anh vào tháng 1 năm 1986), Knopfler đã thay thế từ faggot (chế giễu người đồng tính nam) bằng queenie (cách gọi có phần giảm nhẹ hơn, cũng ám chỉ người đồng tính nam): "See the little queenie got the earring and the make-up" và "That little queenie got his own jet airplane, he's got a helicopter, he's a millionaire."  

Khi bài hát được đưa vào album tuyển tập Sultans of Swing: The Very Best of Dire Straits (1998), một phiên bản đã được kiểm duyệt đã được sử dụng, trong đó hoàn toàn lược bỏ đi đoạn phiên khúc thứ hai. Vào tháng 1 năm 2011, Hội đồng Tiêu chuẩn Phát sóng Canada (CBSC) đã ra phán quyết rằng phiên bản gốc không chỉnh sửa của bài hát là không thể chấp nhận được để phát trên các đài phát thanh tư nhân của Canada, vì nó vi phạm quy tắc đạo đức và quy tắc mô tả công bằng của Hiệp hội các nhà phát thanh Canada. CBSC kết luận rằng "giống như những từ ngữ mang tính phân biệt chủng tộc khác trong tiếng Anh, 'faggot' là một từ mà ngay cả khi đã từng được chấp nhận hoàn toàn hoặc một phần trong những ngày trước đây, thì nay cũng không còn như vậy nữa." Quyết định của CBSC được đưa ra để phản hồi Yêu cầu Phán quyết từ một thính giả, xuất phát từ việc đài CHOZ-FM ở St. John's, Newfoundland và Labrador phát bài hát này; sự việc này xảy ra sau khi thính giả đó không hài lòng với phản hồi của đài phát thanh đối với khiếu nại của họ về từ 'faggot' trong lời bài hát.

Tuy nhiên, không phải tất cả các đài phát thanh đều tuân theo phán quyết này: ít nhất hai đài (CIRK-FM ở Edmonton, Alberta và CFRQ-FM ở Halifax, Nova Scotia) đã phát lặp đi lặp lại phiên bản gốc không chỉnh sửa của "Money for Nothing" trong suốt một giờ đồng hồ để phản đối. Dịch vụ âm nhạc Galaxie (thuộc sở hữu của đài CBC tại thời điểm xảy ra tranh cãi) cũng tiếp tục phát bài hát này. Ngày 21 tháng 1 năm 2011, Ủy ban Truyền thông Vô tuyến và Viễn thông Canada đã yêu cầu CBSC xem xét lại lệnh cấm, để phản hồi làn sóng phản đối của công chúng đối với hành động của CBSC. Ủy ban này được báo cáo là đã nhận được hơn 250 khiếu nại được gửi nhầm đến họ thay vì gửi cho CBSC. Cơ quan quản lý đã yêu cầu CBSC thành lập một hội đồng xét xử trên toàn quốc để xem xét lại vụ việc, vì quyết định về lệnh cấm trước đó chỉ được xem xét bởi một hội đồng khu vực dành cho các tỉnh Maritimes và Newfoundland.

Ngày 31 tháng 8 năm 2011, CBSC một lần nữa khẳng định rằng họ thấy việc sử dụng từ 'faggot' là không phù hợp. Tuy nhiên, do những cân nhắc về ngữ cảnh sử dụng của nó, CBSC đã để các đài phát thanh tự quyết định việc phát phiên bản gốc hay phiên bản đã chỉnh sửa của bài hát. Phần lớn các thành viên hội đồng CBSC cho rằng từ ngữ đó là không phù hợp, nhưng nó đã được sử dụng với mục đích châm biến, không mang tính thù ghét.

Đấu giá 
Vào năm 2024, cây đàn guitar Gibson Les Paul Standard phiên bản tái bản năm 1983 mà Knopfler đã sử dụng để chơi bài hát này đã được bán với giá 592.200 bảng Anh trong một cuộc đấu giá tại Christie's ở Luân Đôn - nơi tổng cộng có 122 lô đấu giá được bán ra.

Nhân sự 
Các dòng ghi công được lấy từ Sound On Sound

Dire Straits

 Mark Knopfler – hát chính, guitar điện
 Guy Fletcher – Yamaha DX1 synthesizer, Synclavier, keyboard Roland
 Alan Clark – Hammond organ
 John Illsley – bass
 Terry Williams – phần trống mở đầu

Nhạc sĩ phụ họa

 Sting – hát phần mở đầu, hòa âm và hát bè
 Omar Hakim – trống

Bảng xếp hạng

Bảng xếp hạng tuần

Bảng xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài 

 
 Mix Online Classic Tracks: Dire Straits' "Money for Nothing"
 

Đĩa đơn của Warner Bros. Records
Tranh cãi liên quan đến khiêu dâm trong âm nhạc
Tranh cãi liên quan đến LGBT trong âm nhạc
Đĩa đơn quán quân RPM Top Singles
Giải Video âm nhạc của MTV cho Video của năm
Bài hát của Dire Straits
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Bài hát năm 1985
Đĩa đơn năm 1985