Mary and Eve

Mary and Eve (tạm dịch: Maria và Eva) là một tác phẩm tranh được Sơ Grace Remington - một nữ tu dòng Xitô tại Iowa - sáng tác vào năm 2005 sử dụng bút chì và bút màu sáp. Bức tranh khắc họa cảnh Đức mẹ Maria, trong tâm thế của người đang mang bầu chúa Giêsu, dịu dàng an ủi Eva sau sự kiện Sa ngã. Tác phẩm không chỉ biểu tượng hóa sự ứng nghiệm của những lời tiên tri về Đấng Messiah bắt đầu từ chương 3 của Sách Sáng Thế, mà còn tôn vinh Đức mẹ Maria trong vai trò là "Eva mới". Bức vẽ đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm thơ ca, âm nhạc và là hình ảnh sùng kính quen thuộc của Kitô giáo mỗi dịp Mùa Vọng.

Bối cảnh 
Sơ Grace Remington (sinh năm 1971) – một nữ tu tại Đan viện Our Lady of the Mississippi toạ lạc ở bang Iowa – chia sẻ rằng bức tranh ban đầu được bà gọi với cái tên The Ladies (tạm dịch: Các quý cô); tác phẩm được sáng tác vào năm 2005 và được hoàn thành chỉ trong vài ngày. Bức hoạ ra đời khi bà đang trong quá trình chuẩn bị cho bài chia sẻ của mình về Đức mẹ Maria cho các chị em trong dòng. "Việc được nuôi dạy trong một môi trường Tin Lành làm cho tôi thiếu đi sự gắn kết tự nhiên với Đức mẹ Maria. Vì vậy, tôi bắt đầu bằng việc tự vấn chính mình: Đức Maria thực sự là ai đối với bản thân tôi?", Sơ Remington bộc bạch với tạp chí Plough. "Trong lúc suy ngẫm, tâm trí tôi tuôn trào những suy tưởng về sự cứu chuộc và sự ân sủng, về nỗi hổ thẹn lẫn lòng trắc ẩn, và cả về bí ẩn của sự nhập thể cùng với những lời hứa về sự cứu độ."

Ban đầu, Sơ Remington không hề có ý định chia sẻ bức tranh ra bên ngoài đan viện. Tuy nhiên, một nữ tu trong dòng vì quá yêu thích nên đã xin phép dùng bức hoạ để làm thiệp Giáng sinh, và từ đó, tác phẩm đã nhận được sự quan tâm rộng rãi trên mạng xã hội, dẫn đến việc đan viện quyết định phát hành các bản in và tấm thiệp có hình của bức vẽ này. "Tôi thực sự bất ngờ và xúc động khi thấy tác phẩm có thể chạm đến trái tim nhiều người đến thế," bà chia sẻ. "Tôi không nghĩ đây là công trạng của cá nhân mình. Tôi vốn chẳng phải là một họa sĩ tài năng."

Miêu tả 
Trên nền vàng kim rực rỡ, Eva và Đức Maria cùng hiện diện dưới vòm của một cây lê sai trái. Eva, với thân người được bao phủ bởi làn tóc mây dài buông xõa, đang cúi đầu với đôi mắt trĩu nặng nỗi buồn. Một tay cô nắm chặt quả táo, trong khi thân con rắn đang quấn chặt lấy đôi chân trần của cô. Đối lập với sự u sầu đó là Đức Maria trong chiếc tà áo mang màu trắng-xanh, đang mang trong bụng mình mầm sống của chúa Giêsu. Với nụ cười hiền hậu, Đức Maria một tay dịu dàng vuốt ve đầu Eva, tay kia dẫn đưa bàn tay của cô đặt lên bụng bầu của mình. Phía dưới, đôi chân của Đức Maria đang dẫm nát đầu con rắn.

Tiếp nhận 
Các nhà bình luận đánh giá cao tác phẩm bởi sự giản dị nhưng đầy sức gợi về mặt thẩm mỹ. J.R. Briggs mô tả bức tranh là một tác phẩm "đơn giản nhưng mang lại sức kinh ngạc về mặt thần học". Nhiều ý kiến cũng khen ngợi cách Sơ Remington minh họa công cuộc cứu độ của Giêsu thông qua hình ảnh những người phụ nữ. Kathleen Gallagher Elkins nhận xét vẻ ngoài của Đức Maria toát lên sự "tự tại, bình an và đón nhận" – một hình ảnh đối lập hoàn toàn với những tác phẩm thể hiện chủ đề Đức Mẹ Sầu bi, vốn tập trung vào sự đau khổ của bà. Dù gương mặt Eva hiện rõ nỗi buồn và sự đe dọa từ con rắn, "Đức Maria vẫn không hề biểu lộ vẻ lo lắng hay đau đớn".

Diễn giải 
Các nhà quan sát nhận định rằng Đức Maria đang an ủi Eva – người đang chìm trong mặc cảm tội lỗi – bằng cách đưa bàn tay Eva chạm vào bụng mình, nơi khởi nguồn của niềm hy vọng tương lai. 

Tác phẩm phản ánh tư duy thần học xem Đức Maria là "Eva mới", người hóa giải lỗi lầm của Eva thông qua việc chấp nhận vai trò của mình trong mầu nhiệm nhập thể. Tuy nhiên, bức họa cũng nhận về những góc nhìn phản biện. Mục sư Anh giáo Hannah Craven cho rằng cách thiết lập mô hình Eva–Maria là một sự áp đặt thiếu căn bản từ Kinh Thánh. Bà lập luận rằng việc ghép đôi như vậy có thể làm lu mờ công trình cứu chuộc của Chúa Giê-su và che lấp đi vị thế thực sự của phụ nữ trong Kitô giáo, dù nó có thể giúp họ phần nào "nhìn thấy chính mình trong câu chuyện của Thiên Chúa".

Con rắn tượng trưng cho Satan, gợi nhắc lời tiên tri trong chuơng 3 của sách Sáng Thế: dù con rắn cắn gót chân người, nhưng dòng dõi người phụ nữ sẽ đạp nát đầu nó. Chi tiết con rắn vẫn quấn chặt chân Eva dù đầu đã bị nghiền nát tượng trưng cho trạng thái "đã nhưng chưa hoàn tất" của tội lỗi và khổ đau trong khoảng thời gian giữa sự kiện Thăng Thiên của Giêsu và ngày Tái lâm.

Các nhà quan sát cũng chú giải những yếu tố khác trong bức vẽ, như bối cảnh khu vườn – nơi vừa gợi nhắc vườn Địa Đàng, vừa ám chỉ vườn Gethsemani, lần lựot tượng trưng cho hai điểm mốc quan trọng khi con người sa ngã và được cứu chuộc. Bên cạnh đó là chủ đề về hoa trái: trong khi Eva nắm giữ quả táo – biểu tượng của tội lỗi, thì tay bà lại đang chạm vào 'trái của tử cung' của Đức Maria – biểu tượng cho sự sống mới.

Ảnh hưởng văn hóa 
Tác phẩm Mary and Eve đã trở thành nguồn cảm hứng cho bài hát Mùa Vọng mang tên "Mary Consoles Eve", được thể hiện bởi Sandra McCracken và nhóm Rain for Roots. Bức vẽ này cũng khơi nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm thơ ca cùng chủ đề.

Xem thêm 

 Eva mới

Tham khảo 

Tranh 2005
Những khắc hoạ văn hoá về Adam và Eva
Rắn trong nghệ thuật
Đức Maria trong nghệ thuật