Âm mưu Exeter

Âm mưu Exeter vào năm 1538 được cho là một âm mưu nhằm lật đổ vua Henry VIII của Anh, người đã nắm quyền kiểm soát Giáo hội Anh từ tay Giáo hoàng, và thay thế ông bằng Henry Courtenay, Hầu tước thứ nhất của Exeter, người em họ bên đằng ngoại của nhà vua.

Âm mưu
Một Đạo luật tước quyền công dân và tịch thu tài sản đã được ban hành chống lại Hầu tước Exeter và ông bị những người cấp dưới tại Hội trường Westminster kết tội phản quốc, cùng với những kẻ bị cho là đồng mưu khác. Một số nguồn tin cho rằng âm mưu này phần lớn đã bị phóng đại bởi Thomas Cromwell, lúc này là Phó vương, Bộ trưởng Con dấu Cơ mật, Thư ký chính và Bộ trưởng Tài chính, và Richard Rich, Nam tước thứ nhất của Rich, người được Thomas Audley, Nam tước Audley thứ nhất xứ Walden bảo trợ. Tuy nhiên, nhà sử học thời Victoria JA Froude viết rằng gia tộc Courtenay là 'những tiểu vương ở Devonshire và Cornwall', điều này có thể phần nào giải thích bản chất thực sự của âm mưu. Tuy nhiên, có bằng chứng cho thấy Courtenay có đủ phương tiện và có ý định tập hợp một cuộc nổi dậy chống lại Nhà vua. Các cáo buộc chống lại ông dựa trên thư từ bất hợp pháp mà ông có với Reginald Pole , người vừa là Hồng y Công giáo vừa là ứng cử viên của nhà York cho ngai vàng Anh, và lời thú nhận và lời khai của Geoffrey Pole, em trai của Reginald.

Hậu quả
Nhà vua, khi Reginald Pole không còn trong tầm với, đã trả thù gia đình Pole vì tội phản quốc bằng lời nói chống lại nhà vua. Các thành viên hàng đầu trong gia đình và thậm chí cả mẹ của Pole, Margaret Pole, Nữ bá tước xứ Salisbury, đều bị hành quyết và tất cả tài sản của họ bị tịch thu. Hành động này đã hủy hoại gia đình Pole.  Geoffrey Pole bị bắt vào tháng 8 năm 1538; ông đã liên lạc với Reginald, và cuộc điều tra của Henry Courtenay, Hầu tước xứ Exeter (anh em họ của cả Henry VIII và Reginald Pole) đã tìm ra tên ông; ông đã kháng cáo lên Thomas Cromwell, người đã ra lệnh bắt giữ và thẩm vấn ông. Trong quá trình thẩm vấn, Ngài Geoffrey nói rằng Henry Pole, Nam tước Montagu thứ nhất (anh trai cả của ông), và Exeter đã tham gia vào việc liên lạc của ông với Reginald. Montagu, Exeter, Edward Neville và Nữ Bá tước Salisbury bị bắt vào tháng 11 năm 1538, cùng với Henry Pole và các thành viên khác trong gia đình, với tội danh phản quốc, mặc dù trước đó Cromwell đã viết rằng họ "chỉ phạm tội nhẹ vì Reginald Pole là người thân thích với họ". Họ bị giam giữ tại Tháp Luân Đôn.

Các bản án
Tháng 11 năm 1538, Edward Neville bị xử tử vì tội phản quốc. Tháng 1 năm 1539, Geoffrey được ân xá, còn Montagu và Exeter bị xét xử và bị tuyên án tử hình vì tội phản quốc, trong khi Reginald Pole bị kết án tử hình vắng mặt. Tháng 5 năm 1539, Montagu, Exeter, Nữ Bá tước Salisbury và những người khác cũng bị kết án, giống như cha của bà; điều này có nghĩa là họ mất đất đai – chủ yếu ở miền Nam nước Anh, vị trí thuận lợi để hỗ trợ bất kỳ cuộc xâm lược nào – và tước hiệu, và những người còn sống trong Tháp Luân Đôn cũng bị kết án tử hình, để có thể bị hành quyết theo ý muốn của nhà vua. Là một phần bằng chứng được đưa ra để ủng hộ Đạo luật Kết án, Cromwell đã đưa ra một chiếc áo choàng có in Năm Vết Thương của Chúa Kitô , tượng trưng cho sự ủng hộ của Lady Salisbury đối với Công giáo La Mã và sự cai trị của Reginald và Mary ; việc phát hiện ra chiếc áo choàng này, sáu tháng sau khi nhà cửa và tài sản của bà bị khám xét khi bà bị bắt, rất có thể là một sự bịa đặt.

Năm 1539, Nicholas Carew, người từng được nhà vua sủng ái, đã bất hòa với nhà vua, bị bắt và xử tử. Tại phiên tòa, người ta cáo buộc ông ta đã âm mưu ủng hộ Exeter.

Margaret Pole, lúc bấy giờ là Nữ bá tước Salisbury, bị giam giữ trong Tháp Luân Đôn suốt hai năm rưỡi trong điều kiện khắc nghiệt; bà, cháu trai của bà (Henry Pole con, con trai của Montagu) và con trai của Exeter (Edward Courtenay) bị giam giữ cùng nhau và được nhà vua chu cấp. Năm 1540, Cromwell mất đi sự tín nhiệm và bị xử tử, bị kết tội phản quốc vì ủng hộ Anna xứ Kleve. Margaret Pole cuối cùng bị xử tử vào năm 1541 (cuộc hành quyết của bà diễn ra vô cùng tàn bạo và kinh hoàng ngay cả trong thời kỳ đó), bà vẫn khẳng định mình vô tội cho đến phút cuối cùng – một vụ án được công khai rộng rãi và được coi là một sự bất công nghiêm trọng cả vào thời điểm đó và sau này. Reginald Pole được cho là đã nói rằng ông "...sẽ không bao giờ sợ hãi khi tự gọi mình là con trai của một vị tử đạo". Khoảng 350 năm sau, vào năm 1886, Margaret được Giáo hoàng Lêô XIII phong chân phước .

Trong văn hóa đại chúng
 Các sự kiện của "Âm mưu Exeter" đã được chuyển thể thành kịch sân khấu trong vở kịch có tên "Kinh Lạy Cha/Pater Noster" (2009). Vở kịch diễn ra vào tháng 5 năm 2009 tại Tu viện Thánh Nicholas ở Exeter.
 Việc bắt giữ và hành quyết các thành viên gia đình Pole đã được miêu tả trong Phần 3 của loạt phim truyền hình ngắn tập The Tudors.
 Các sự kiện của Âm mưu Exeter đã được miêu tả trong Phần 2 của Lâu đài sói.

Tham khảo

Vương tộc York