Định luật Hoàng Tông Hy

Định luật Hoàng Tông Hy (), hay còn gọi là Thuyết Hoàng Tông Hy, là quan sát do chính học giả thời Minh mạt Thanh sơ Hoàng Tông Hy đề ra dùng để chỉ một hiện tượng kinh tế chính trị liên quan đến gánh nặng của người nông dân thường có xu hướng tăng lên thay vì giảm đi sau mỗi lần các triều đại Trung Quốc nỗ lực thực hiện cải cách để cắt giảm thuế khóa. Định lý này sau đó được nhà sử học Tần Huy tổng kết và đặt tên. Tần Huy đúc kết những lời phê phán của Hoàng Tông Hy đối với những cuộc cải cách thuế của các triều đại trong quá khứ, vạch trần khuyết điểm mang tên "cái hại của việc tích tụ không thể cứu vãn" (积累莫返之害, tích lũy mạc phản chi hại) và gọi đó là "Định luật Hoàng Tông Hy".

Định nghĩa
Tất cả các cuộc cải cách trước đây nhằm giảm bớt gánh nặng thuế khóa cho nông dân cuối cùng đều phản tác dụng, khiến mức thuế thực tế bị đẩy lên cao hơn nữa và hiện tượng này được gọi là "Định luật Hoàng Tông Hy". Trong lịch sử Trung Quốc, các triều đại thường đưa ra chính sách mới nhằm hợp nhất các loại thuế hòng giảm nhẹ và quy chuẩn hóa gánh nặng cho nông dân. Tuy nhiên, những chính sách này chỉ phát huy tác dụng nhất định trong giai đoạn đầu. Do cơ chế cân bằng thị trường bị xáo trộn mà chính quyền không thể ngăn chặn sự trỗi dậy của các loại thuế mới phát sinh tầng tầng lớp lớp. Đến đời sau, vì những lúc ngân khố thiếu hụt, các triều đại lại tiếp tục hợp nhất thuế dựa trên nền tảng của đời trước. Hệ quả là danh mục thuế khác nhau bị chồng chất lặp đi lặp lại, cuối cùng càng khiến gánh nặng của người nông dân trở nên trầm trọng hơn bao giờ hết. Nhà tư tưởng giai đoạn chuyển giao Minh Thanh là Hoàng Tông Hy, trong chương Điền chế của cuốn Minh di đãi phỏng lục, đã gọi hiện tượng này là “cái hại của việc tích tụ không thể cứu vãn”.

Trường hợp
Một ví dụ điển hình là "Nhất điều tiên pháp" (Phương pháp đánh thuế một dải) do Trương Cư Chính thực hiện vào những năm Vạn Lịch thời Minh: Chính sách này hợp nhất thuế ruộng, lao dịch và các khoản thu tạp dịch khác mà nông dân phải nộp thành một khoản duy nhất, quy đổi ra bạc, đồng thời ra lệnh nghiêm cấm bổ sung thêm bất kỳ danh mục thuế khóa nào khác. Tuy nhiên, đến cuối thời Minh, triều đình vẫn tiếp tục thu thêm các loại thuế mới. Chẳng hạn, để đối phó với các cuộc biến loạn nhỏ lẻ của các thủ lĩnh vệ sở người Mãn, cũng như cuộc khởi nghĩa quy mô lớn sau này của Nỗ Nhĩ Cáp Xích (Đô chỉ huy sứ Kiến Châu Tả vệ), triều đình đã ban hành "Liêu hướng" (thuế quân lương vùng Liêu Đông). Điều này đã làm trầm trọng thêm gánh nặng cho nông dân, và về mặt khách quan, đã kích ngòi cho các cuộc khởi nghĩa nông dân bùng nổ.

Cựu Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo từng sử dụng thuật ngữ này trong cuộc họp báo tại Kỳ họp thứ nhất Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc khóa X để thể hiện quyết tâm của chính phủ trong việc thực hiện cải cách thuế phí ở nông thôn, nhờ vậy đã khiến khái niệm này trở nên vô cùng nổi tiếng. Sau đó, Trung Quốc đã thực hiện một bước đi lịch sử là bãi bỏ hoàn toàn thuế nông nghiệp vào năm 2006 để triệt để phá vỡ định luật này.

Đánh giá
Định luật này cũng được mở rộng vào việc nghiên cứu gánh nặng thuế phí của các doanh nghiệp trong xã hội công nghiệp. Do thể chế tài chính hiện hành tại Trung Quốc đại lục là "cơ chế truyền dẫn áp lực một chiều", tức là việc thu thuế được coi là thành tích chính trị truyền từ trên xuống dưới, nên một số bộ phận thuế không những không phân tán áp lực mà còn vì lợi ích riêng mà gia tăng áp lực đó. Mỗi cán bộ thuế cơ sở đều được giao chỉ tiêu thu thuế, dẫn đến việc một số chính quyền địa phương, nhằm hoàn thành mục tiêu đánh giá cứng, đã tùy tiện nâng định mức thuế, thu cả "thuế quá hạn" (thu trước thuế của tương lai). Kết quả là, áp lực thuế truyền đến doanh nghiệp ở cuối chuỗi mắt xích sẽ tăng theo cấp số nhân, dẫn đến hiện tượng "hỗ trợ ngược" (càng giảm thuế, gánh nặng càng tăng). Điều này không chỉ đi ngược lại ý định ban đầu của chính sách mà còn khiến quá trình chuyển đổi doanh nghiệp và điều chỉnh nhịp độ kinh tế trở nên khó khăn hơn. Mục tiêu của cải cách hệ thống thuế là giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhưng do chính sách cải cách thuế và phí hiện nay chưa hoàn thiện, thiếu các biện pháp bổ trợ tổng thể, nên vô hình trung lại tạo ra sự "hỗ trợ ngược" đối với nhóm này. Tất nhiên, dùng "Định luật Hoàng Tông Hy" để phủ nhận chính sách cải cách thuế là sai lầm; tuy nhiên, nếu quyền lợi của doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ bị ngó lơ trong thời gian dài, thì mọi cuộc "cải cách thuế" đơn thuần chỉ là giải quyết phần ngọn chứ không phải phần gốc. Giải pháp cho vấn đề này có thể tóm gọn là: Nên thay thế chính sách cắt giảm thuế mang tính cấu trúc hiện nay bằng việc miễn giảm thuế phí tổng thể quy mô lớn. Đối với các ngành nghề khác nhau, cần thiết kế mức thuế suất khác nhau và hạ thấp ngưỡng đăng ký nộp thuế phổ thông, với nguyên tắc: Ngành nào càng tạo ra nhiều việc làm thì mức độ cắt giảm thuế suất phải càng lớn.

Tham khảo

Kinh tế Trung Quốc
Lịch sử kinh tế Trung Quốc
Cải cách thuế ở Trung Quốc