Trận Rocroi

Trận Rocroi, diễn ra vào ngày 19 tháng 5 năm 1643, là một trận đánh lớn trong Chiến tranh Ba mươi năm giữa quân đội Pháp, do Công tước Enghien 21 tuổi (sau này được gọi là Đại Condé) chỉ huy, và quân đội Tây Ban Nha dưới quyền Tướng Francisco de Melo chỉ năm ngày sau khi Louis XIV lên ngôi vua Pháp sau cái chết của cha ông. Rocroi đã phá vỡ huyền thoại về sự bất khả chiến bại của các đơn vị tercio Tây Ban Nha, các đơn vị bộ binh dùng giáo và súng đã thống trị các chiến trường châu Âu trong 120 năm trước đó. Do đó, trận chiến này thường được coi là đánh dấu sự kết thúc của sự vĩ đại quân sự của Tây Ban Nha và sự khởi đầu của bá quyền Pháp ở châu Âu trong thế kỷ 17. Sau Rocroi, người Tây Ban Nha dần dần chuyển đổi hệ thống tercio, kết hợp nhiều hơn học thuyết bộ binh tuyến tính được người Pháp sử dụng theo thời gian.

Bối cảnh 
Từ năm 1618, Chiến tranh Ba mươi năm đã diễn ra ác liệt ở Đức, với Đế chế Áo Công giáo và Đế chế Habsburg Tây Ban Nha chiến đấu chống lại các quốc gia Tin lành. Năm 1635, lo sợ một nền hòa bình quá có lợi cho nhà Habsburg sau hàng loạt thất bại của phe Tin Lành, Pháp quyết định can thiệp trực tiếp và tuyên chiến với nhà Habsburg và Tây Ban Nha, mặc dù Pháp là một cường quốc Công giáo đã đàn áp các cuộc nổi dậy của người Tin Lành trong nước. Cuộc xâm lược ban đầu vào Hà Lan thuộc Tây Ban Nha đã thất bại, và quân Pháp rút lui về biên giới của họ.

Tháng 12 năm 1642, Hồng y Richelieu, tể tướng của Louis XIII của Pháp, qua đời, tiếp theo là cái chết của chính nhà vua vào ngày 14 tháng 5 năm 1643, khi con trai bốn tuổi của ông, Louis XIV, kế vị ngai vàng. Mặc dù nhận được những lời đề nghị hòa bình trong bối cảnh tình hình nội bộ bấp bênh, tể tướng mới của Pháp, Mazarin, không muốn kết thúc chiến tranh và đã gây áp lực quân sự lên Franche-Comté, Catalonia và Hà Lan thuộc Tây Ban Nha.

Trận Honnecourt vào tháng 5 năm 1642 đã mở đường tiến về Paris, và đội quân Flanders nổi tiếng của Tây Ban Nha đã tiến qua Ardennes vào miền bắc nước Pháp với 27.000 người với hy vọng giảm bớt áp lực lên Catalonia và Franche-Comté.

Mở đầu 

Trên đường đi, quân Tây Ban Nha dưới sự chỉ huy của Francisco de Melo đã bao vây thị trấn kiên cố Rocroi. Công tước d'Enghien, chỉ huy một đội quân Pháp ở Amiens, được bổ nhiệm để ngăn chặn cuộc xâm lược của Tây Ban Nha. Ông mới 21 tuổi nhưng đã chứng tỏ mình là một chỉ huy táo bạo và xảo quyệt, và ông có sự hỗ trợ của các cấp dưới xứng đáng, chẳng hạn như Thống chế Jean de Gassion. Lực lượng Pháp trong khu vực có 23.000 người. Enghien tiến quân để gặp đội quân đông hơn của de Melo dọc theo sông Meuse. Vào ngày 17 tháng 5, ông biết tin nhà vua đã băng hà nhưng giữ bí mật tin tức này với quân đội của mình.

Enghien nhận được tin 6.000 quân tiếp viện của Tây Ban Nha đang trên đường đến Rocroi, và ông vội vã đến đó vào ngày 18 tháng 5. Ông quyết định tấn công trước khi lực lượng của de Melo có thể được tăng viện, bất chấp lời khuyên của các chỉ huy cấp dưới lớn tuổi hơn. Ông ra lệnh cho quân đội của mình tiến lên qua con đường duy nhất có thể tiếp cận được, một khe núi giữa rừng và đầm lầy mà quân Tây Ban Nha đã không thể chặn được. Chiều hôm đó, quân Pháp chiếm giữ vị trí trên một ngọn đồi nhìn xuống Rocroi.

Biết được sự tiến công của quân Pháp, de Melo quyết định giao chiến với lực lượng đang tiến tới, thay vì đầu tư vào cuộc vây hãm, vì ông cho rằng quân đội của mình mạnh hơn. Theo đó, quân đội Tây Ban Nha dàn trận giữa quân Pháp và Rocroi, và cả hai bên chuẩn bị cho trận chiến vào ngày hôm sau. Người Tây Ban Nha kỳ vọng một chiến thắng quyết định, điều này sẽ buộc quân Pháp phải đàm phán hòa bình.

Quân đội Pháp được bố trí thành hai hàng bộ binh ở trung tâm, các đội kỵ binh ở mỗi cánh và một hàng pháo binh mỏng ở phía trước. Quân đội Tây Ban Nha được bố trí tương tự nhưng bộ binh trung tâm ở đội hình vuông "tercio" truyền thống của họ, với khoảng 8.000 lính Tây Ban Nha được huấn luyện bài bản ở phía trước và bộ binh đánh thuê phía sau. Hai đội quân đã giao tranh vào chiều ngày 18 tháng 5, nhưng trận chiến toàn diện không diễn ra cho đến ngày hôm sau.

Trận chiến 

Trận chiến bắt đầu vào sáng sớm ngày 19 tháng 5 trên cánh đồng trống trước Rocroi với cuộc tấn công của kỵ binh Pháp vào cánh trái của Tây Ban Nha. Kỵ binh Pháp ở cánh phải dưới sự chỉ huy của Jean de Gassion đã đẩy lùi kỵ binh Tây Ban Nha ở phía đối diện, và Enghien tiếp tục bằng cách nhanh chóng tấn công vào sườn trái không được che chắn của Tây Ban Nha. Kỵ binh Tây Ban Nha bị đánh tan, và Enghien tiến công vào lực lượng bộ binh tinh nhuệ của Tây Ban Nha, những người đã giao chiến với lực lượng Pháp và đang chiếm ưu thế. Đồng thời, kỵ binh Pháp ở cánh trái, bất chấp lệnh của Enghien, đã tấn công cánh phải của Tây Ban Nha và bị đẩy lùi. Tây Ban Nha phản công, ban đầu rất thành công, nhưng cuối cùng bước tiến của họ đã bị lực lượng dự bị của Pháp chặn đứng. Vào thời điểm này, cánh trái và trung tâm của Pháp đang gặp khó khăn.

Trận chiến vẫn chưa ngã ngũ, cả hai đội quân đều giành được thắng lợi ở cánh phải nhưng bị tổn thất nặng nề ở cánh trái.

Chiến thuật của Enghien 
Enghien, nhận thấy cánh trái và trung tâm của mình đang bị áp lực đè nặng, quyết định không rút họ về mà tận dụng đà tiến công ở cánh phải. Ông ra lệnh bao vây bằng kỵ binh, điều này được thực hiện thông qua một cuộc tấn công quét và tiến ra phía sau chiến tuyến của Tây Ban Nha. Sau đó, ông đập tan hậu phương bộ binh Tây Ban Nha ở trung tâm và tiếp tục tấn công vào hậu phương kỵ binh cánh phải Tây Ban Nha đã giao chiến với lực lượng dự bị của ông. Động thái này hoàn toàn thành công, và khi kỵ binh Tây Ban Nha tan tác, bộ binh bị cô lập, khiến đội pháo binh Tây Ban Nha phải tháo chạy khỏi chiến trường. Được coi là tinh nhuệ nhất ở châu Âu trong hơn một thế kỷ, bộ binh Tây Ban Nha, giờ đây bị bao vây tứ phía, vẫn giữ vững đội hình và đẩy lùi hai cuộc tấn công của kỵ binh Pháp. Enghien tập trung pháo binh của mình bên cạnh những khẩu pháo Tây Ban Nha bị bắt giữ, và liên tục bắn phá các đội hình vuông của Tây Ban Nha. Quân Đức và Walloon bỏ chạy, bị áp đảo và tan vỡ, nhưng các tercio kỳ cựu của Tây Ban Nha vẫn ở lại trên chiến trường với chỉ huy của họ.

Trận chiến kết thúc 
Bất chấp hỏa lực pháo binh dữ dội và cái chết của chỉ huy de Fontaines, quân Tây Ban Nha vẫn chịu đựng thêm các cuộc tấn công của kỵ binh Pháp mà không bị phá vỡ đội hình. Ấn tượng với lòng dũng cảm của họ trong chiến đấu, Enghien đã đưa ra các điều khoản đầu hàng tương tự như những điều khoản mà một đơn vị đồn trú bị bao vây trong một pháo đài đạt được, và quân Tây Ban Nha đã chấp nhận. Tuy nhiên, khi Enghien đích thân cưỡi ngựa tiến lên để nhận sự đầu hàng của họ, một số người Tây Ban Nha dường như tin rằng đây là sự khởi đầu của một cuộc tấn công của kỵ binh Pháp và đã nổ súng vào ông. Tức giận trước sự phản bội có vẻ như này, quân Pháp lại tấn công, lần này không khoan nhượng và với kết quả tàn khốc. Quân đội Tây Ban Nha gần như bị tiêu diệt hoàn toàn. Một số nguồn tin Tây Ban Nha cho rằng chỉ có ba trong số năm tiểu đoàn bộ binh Tây Ban Nha bị quân Pháp tiêu diệt, trong khi hai tiểu đoàn còn lại được phép rời khỏi chiến trường với cờ và vũ khí đã được triển khai.

Thiệt hại của Pháp vào khoảng 4.000 người. Chỉ huy người Tây Ban Nha Melo báo cáo tổn thất của mình là 6.000 thương vong và 4.000 bị bắt trong báo cáo gửi tới Madrid hai ngày sau trận chiến. Ước tính số người chết của quân đội Tây Ban Nha dao động từ 4.000 đến 8.000. Trong số 7.000 bộ binh Tây Ban Nha, chỉ có 390 sĩ quan và 1.386 binh lính có thể trốn thoát trở về Hà Lan thuộc Tây Ban Nha. Guthrie liệt kê 3.400 người chết và 2.000 người bị bắt chỉ riêng trong năm tiểu đoàn bộ binh Tây Ban Nha, trong khi 1.600 người trốn thoát. Hầu hết thương vong là do bộ binh Tây Ban Nha gây ra, trong khi kỵ binh và pháo binh có thể rút lui, mặc dù mất tất cả các khẩu pháo.

Hậu quả và ý nghĩa 

Quân Pháp đã giải vây Rocroi nhưng không đủ mạnh để chuyển cuộc chiến sang Flanders thuộc Tây Ban Nha. Quân Tây Ban Nha nhanh chóng tập hợp lại và ổn định vị trí của họ.

Tuy nhiên, trận chiến có ý nghĩa biểu tượng rất lớn vì danh tiếng cao của Quân đội Flanders.

Trận chiến đã thiết lập danh tiếng cho Enghien, 21 tuổi, người mà nhờ nhiều chiến thắng đã mang lại cho ông biệt danh "Đại Condé".

Ở nước ngoài, nó cho thấy rằng Pháp vẫn mạnh mẽ bất chấp vị vua mới bốn tuổi. Những thập kỷ tiếp theo chứng kiến ​​​​quyền bá chủ quân sự ở Châu Âu lục địa dần chuyển từ Tây Ban Nha sang Pháp, khi chế độ quân chủ chuyên chế ở Pháp áp đảo quyền lực đế quốc Tây Ban Nha. Mazarin đã khéo léo tạo ra không gian để đối phó với Fronde và từ từ xoay chuyển tình thế chống lại Tây Ban Nha ở Pháp và ở Vùng đất thấp. Chuyển sang liên minh với Anh, ông đã đánh bại người Tây Ban Nha tại Trận chiến trên Cồn cát và chiếm Dunkirk vào năm 1658, dẫn đến Hiệp ước Pyrenees năm 1659. Mặc dù Tây Ban Nha có vẻ hùng mạnh cho đến tận năm 1652, nhưng thỏa thuận hòa bình phản ánh sự suy tàn của quyền lực thống trị châu Âu của Tây Ban Nha vào cuối những năm 1650.

Trong truyền thông 
Một bộ phim Tây Ban Nha năm 2006, Alatriste, do Agustín Díaz Yanes đạo diễn, miêu tả trận chiến này trong cảnh cuối cùng của phim. Trong cảnh phim, nhạc phim có một bản nhạc tang lễ, La Madrugá, do Đại tá Abel Moreno sáng tác cho Tuần Thánh ở Seville, được trình diễn bởi ban nhạc của Trung đoàn Bộ binh "Soria" số 9, đơn vị kế thừa của "Bloody Tercio", đơn vị tham gia trận chiến, đơn vị lâu đời nhất trong Quân đội Tây Ban Nha.

Bảo tàng 
Tướng bộ binh Tây Ban Nha già Paul-Bernard de Fontaines, đến từ Hà Lan thuộc Tây Ban Nha và được người Tây Ban Nha biết đến với tên gọi de Fuentes, bị bệnh gút và được khiêng vào trận chiến và bị giết. Kiệu của ông bị người Pháp lấy làm chiến lợi phẩm và có thể được nhìn thấy trong bảo tàng Les Invalides ở Paris. Enghien được cho là đã nói, "Nếu tôi không thắng trận, tôi ước mình đã chết như ông ấy".

Tham khảo

Chú thích

Tài liệu tham khảo 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

Pháp năm 1643
Xung đột năm 1643
Các trận đánh trong Chiến tranh Ba mươi năm có sự tham gia của Pháp
Các trận đánh trong Chiến tranh Ba mươi năm có sự tham gia của Tây Ban Nha