Khu căn cứ Chu Lai

Khu căn cứ Chu Lai (còn gọi là Căn cứ chiến đấu Chu Lai hoặc đơn giản là Chu Lai hay Kỳ Hà) là căn cứ cũ của Thủy quân lục chiến Mỹ, Lục quân Mỹ và Quân lực Việt Nam Cộng hòa (QLVNCH), tọa lạc tại Chu Lai, miền Trung Việt Nam. Phi trường Kỳ Hà là một phần của khu căn cứ này và nằm ở nửa phía bắc, trong khi Căn cứ Không quân Chu Lai cũng thuộc khu tổ hợp này và nằm ở phía đông nam.

Lịch sử

1965
Căn cứ này nằm trên bán đảo Kỳ Hà, phía bắc Quốc lộ 1, cách Đà Nẵng khoảng 60 km về phía đông nam. Vào ngày 6 tháng 5, các đơn vị thuộc Sư đoàn 2 QLVNCH và Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 9 Thủy quân lục chiến đã bảo vệ an toàn khu vực Chu Lai. Ngày 7 tháng 5, Lữ đoàn 3 Thủy quân lục chiến Viễn chinh bao gồm Trung đoàn 4 Thủy quân lục chiến, Tiểu đoàn 3 Trinh sát, thành phần của Phi đoàn 12 Thủy quân lục chiến (MAG-12) và Tiểu đoàn Xây dựng Hải quân Lưu động 10 đã đổ bộ lên Chu Lai để thiết lập một phi trường có khả năng tiếp nhận máy bay phản lực và khu căn cứ.

Thủy quân lục chiến chịu trách nhiệm bảo vệ an ninh cho các biên đội Seabees trong quá trình họ xây dựng căn cứ không quân. Đến giữa tháng 6, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 12 Thủy quân lục chiến đã đến Chu Lai để yểm trợ pháo binh cho Trung đoàn 4; đồng thời Thủy quân lục chiến cũng được phép thực hiện các chiến dịch tìm và diệt trong phạm vi khu vực hành quân chiến thuật rộng 104 dặm vuông. Vào tháng 8, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 11 Thủy quân lục chiến và Đại đội Pháo 155mm số 3 đã đến Chu Lai. Ngày 14 tháng 8, Trung đoàn 7 Thủy quân lục chiến tiếp tục có mặt tại đây. Đến ngày 18 tháng 8, Thủy quân lục chiến cho mở Chiến dịch Starlite nhằm bảo vệ an ninh khu vực xung quanh Chu Lai, chiến dịch này kéo lại đến ngày 24 tháng 8, với kết quả là 45 lính Thủy quân lục chiến và 614 lính Quân Giải phóng (QGPMNVN) tử trận.

1966

Vào ngày 17 tháng 1, Trung đoàn 1 Thủy quân lục chiến đã thiết lập sở chỉ huy tại Chu Lai và sau đó nắm quyền kiểm soát hành quân đối với hai tiểu đoàn thuộc Trung đoàn 4 Thủy quân lục chiến. Cuối tháng 1, các đơn vị bộ binh và trực thăng Thủy quân lục chiến tại Chu Lai đã tham gia Chiến dịch Double Eagle Ngày 27 tháng 2, trong khi nhiều tiểu đoàn đang vắng mặt để tham gia Chiến dịch Double Eagle, Quân Giải phóng đã tấn công một chốt tiền tiêu của Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 4 Thủy quân lục chiến, khiến 5 lính Thủy quân lục chiến tử trận.

Từ ngày 4 đến ngày 7 tháng 3, lực lượng Thủy quân lục chiến tại Chu Lai cùng Sư đoàn 2 QLVNCH đã mở Chiến dịch Utah, kết quả là 98 lính Thủy quân lục chiến, 30 binh sĩ QLVNCH và gần 600 bộ đội Quân đội Nhân dân Việt Nam (QĐNDVN) tử trận, 5 người bị bắt làm tù binh. Từ ngày 20 đến 27 tháng 3, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 7 Thủy quân lục chiến và Tiểu đoàn 5 Nhảy dù QLVNCH mở Chiến dịch Texas, khiến 99 lính Thủy quân lục chiến và 283 lính QĐNDVN/QGPMNVN tử trận. Ngày 28 tháng 3, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 7 Thủy quân lục chiến mở Chiến dịch Indiana để hỗ trợ Tiểu đoàn 3 thuộc Trung đoàn 5 QLVNCH, kết quả là 11 lính Thủy quân lục chiến và 169 lính Quân Giải phóng tử trận.

Vào ngày 28 tháng 3, Trung đoàn 4 Thủy quân lục chiến đã chuyển sở chỉ huy từ Chu Lai đến Căn cứ chiến đấu Phú Bài. Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 12 Thủy quân lục chiến cũng chuyển đến Phú Bài vào tháng 3 và nhiệm vụ hỗ trợ pháo binh được bàn giao lại cho Trung đoàn 11 Thủy quân lục chiến. Ngày 29 tháng 3, Sư đoàn 1 Thủy quân lục chiến thiết lập sở chỉ huy tại Chu Lai. Thiếu tướng Lewis Fields, Tư lệnh Sư đoàn 1, đã thành lập Bộ Tư lệnh Phòng thủ Chu Lai với nhiệm vụ bảo vệ căn cứ không quân và bán đảo Kỳ Hà. Cũng trong tháng 3, Đơn vị Hỗ trợ Hậu cần Lực lượng trở thành Liên đoàn Yểm trợ Hậu cần Lực lượng Bravo và Tiểu đoàn Xây dựng Hải quân Lưu động 4 bắt đầu xây dựng các cơ sở kiên cố tại Kỳ Hà. Vào giữa tháng 4, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 5 Thủy quân lục chiến đã thay thế cho Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4 di chuyển ra bắc tới Đà Nẵng. Ngày 22 tháng 5, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 5 thay thế cho Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 1 cũng di chuyển đến Đà Nẵng. Ngày 27 tháng 5, Trung đoàn 5 Thủy quân lục chiến chuyển sở chỉ huy đến Chu Lai. Tính đến ngày 1 tháng 6, Sư đoàn 1 Thủy quân lục chiến đã có hơn 17.000 quân đồn trú trong khu vực hành quân chiến thuật được mở rộng lên tới 340 dặm vuông quanh Chu Lai.

Từ ngày 17 đến 22 tháng 6, Sư đoàn 1 Thủy quân lục chiến mở Chiến dịch Kansas tại thung lũng Quế Sơn, kết quả là 9 lính Thủy quân lục chiến và 85 lính QĐNDVN tử trận. Từ ngày 6 đến 14 tháng 7, Tiểu đoàn 1 Trinh sát thuộc Thủy quân lục chiến mở Chiến dịch Washington tại khu vực Đỗ Xá, phía tây Chu Lai, khiến 15 lính Quân Giải phóng tử trận và 8 người bị bắt làm tù binh. Từ ngày 6 đến 22 tháng 8, Thủy quân lục chiến và QLVNCH mở Chiến dịch Colorado/Liên Kết 52 nhằm giao chiến với Sư đoàn 2 QĐNDVN tại thung lũng Quế Sơn. Vào ngày 18 tháng 8, Lữ đoàn 2 Thủy quân lục chiến Hàn Quốc đã được triển khai đến Chu Lai và được giao một khu vực tác chiến ở phía đông nam Chu Lai, bao gồm cả mũi Ba Làng An. Ngày 10 tháng 10, sở chỉ huy Sư đoàn 1 Thủy quân lục chiến dời từ Chu Lai ra Đà Nẵng, thay thế cho sở chỉ huy tiền phương của Sư đoàn 3 Thủy quân lục chiến đã chuyển từ Đà Nẵng ra Đông Hà. Trong tháng 10, Đại đội Pháo A thuộc Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 18 Pháo binh được triển khai đến Chu Lai để yểm trợ pháo binh cho Thủy quân lục chiến. Ngày 30 tháng 11, Thiết đoàn 1 Pháo binh Dã chiến được triển khai đến Chu Lai để nắm quyền kiểm soát toàn bộ lực lượng pháo binh từ Trung đoàn 11 Thủy quân lục chiến, đơn vị được di chuyển ra bắc tới Đà Nẵng.

1967
Từ ngày 21 tháng 4 đến ngày 16 tháng 5, Thủy quân lục chiến đã mở Chiến dịch Union gần thung lũng Quế Sơn, kết quả là 110 lính Thủy quân lục chiến và 865 lính QĐNDVN/QGPMNVN tử trận. Đầu tháng 4, Bộ Tư lệnh Viện trợ Quân sự Mỹ tại Việt Nam (MACV) đã ra chỉ thị bắt đầu triển khai kế hoạch Lực lượng Đặc nhiệm Oregon. Kế hoạch này bao gồm việc chuyển một lực lượng đặc nhiệm của Lục quân đến khu vực Đức Phổ và Chu Lai để cho phép Sư đoàn 1 Thủy quân lục chiến di chuyển ra phía bắc Đà Nẵng, nhằm hỗ trợ Sư đoàn 3 Thủy quân lục chiến tại khu vực phía bắc Vùng I Chiến thuật. Ngày 9 tháng 4, Lữ đoàn 196 Bộ binh nhẹ đã đến Chu Lai; sở chỉ huy Lực lượng Đặc nhiệm được kích hoạt vào ngày 12 tháng 4. Đến ngày 17 tháng 4, Lữ đoàn 196 bắt đầu thực hiện Chiến dịch Lawrence ở phía tây căn cứ không quân và đến ngày 26 tháng 4, Lực lượng Đặc nhiệm đã nắm quyền kiểm soát khu vực hành quân chiến thuật Chu Lai. Từ tháng 8 đến tháng 9, Lực lượng Đặc nhiệm Oregon mở Chiến dịch Benton ở phía tây Chu Lai, đã khiến 397 lính QĐNDVN tử trận trong cuộc hành quân này.

Vào tháng 9 năm 1967, Sư đoàn 23 Bộ binh được tái lập từ các thành phần của Lực lượng Đặc nhiệm Oregon với sở chỉ huy đặt tại Chu Lai và duy trì tại đây cho đến tháng 11 năm 1971, Trong tháng 10, Phi đoàn 36 Thủy quân lục chiến (MAG-36) bắt đầu di chuyển từ Kỳ Hà ra Phú Bài và đến cuối tháng, hầu hết các đơn vị đã hoàn tất việc di chuyển. Lữ đoàn 3 thuộc Sư đoàn 1 Kỵ binh đã đồn trú tại Chu Lai từ tháng 10 năm 1967 đến tháng 1 năm 1968. Cuối năm 1967, Liên đoàn Yểm trợ Hậu cần Lực lượng Bravo (FLSG Bravo) chuyển từ Chu Lai ra Đông Hà, chỉ để lại một đại đội tiếp liệu tăng cường để đảm nhận công tác hậu cần cho số quân Thủy quân lục chiến còn lại ở Chu Lai. Trong năm 1967, một căn cứ thuộc Cơ quan Hỗ trợ Tiếp vận Hải quân đã được thiết lập tại Chu Lai để hỗ trợ hậu cần cho các chiến dịch của đồng minh ở phía nam Vùng I Chiến thuật.

1968–1971

Ngày 31 tháng 1 năm 1968, trong cuộc Tổng tấn công và nổi dậy Tết Mậu Thân, tên lửa của Quân Giải phóng đã bắn trúng kho đạn của FLSG Bravo, phá hủy hơn 600 tấn bom và thuốc nổ. Vào tháng 9 năm 1968, Tiểu đoàn 2 Tên lửa Phòng không hạng nhẹ đã rút về Mỹ. Ngày 23 tháng 10 năm 1971, Bão Hester đã khiến cho căn cứ này bị hư hại nặng nề với 75% cơ sở hạ tầng bị hủy hoại tại đây. Sức gió duy trì và gió giật tại căn cứ ước tính lần lượt đạt mức 130 km/h và 160 km/h. Bốn nhà chứa máy bay bị sập, tổng thiệt hại về phi cơ lên tới 36 chiếc bị phá hủy và 87 chiếc bị hư hỏng. Bệnh viện Dã chiến số 91 gần như bị phá hủy hoàn toàn và buộc phải chuyển bệnh nhân về Qui Nhơn. Ngày 27 tháng 11 năm 1971, Sư đoàn 23 Bộ binh đã bàn giao lại căn cứ này cho QLVNCH.

Hiện tại
Hình ảnh vệ tinh cho thấy khu căn cứ này đã được chuyển đổi thành đất ở và đất canh tác nông nghiệp, trong khi các cơ sở cảng vẫn đang tiếp tục được sử dụng.

Tham khảo

Công trình xây dựng ở Đà Nẵng
Cơ sở quân sự Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Cơ sở quân sự Hoa Kỳ thời Việt Nam Cộng hòa