HMS Sportsman (P229)

HMS Sportsman (P229) là một tàu ngầm lớp S (1931) thuộc Nhóm III, được Hải quân Hoàng gia Anh chế tạo trong Chương trình Chế tạo 1940 trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1942, con tàu đã thực hiện được tổng cộng mười một chuyến tuần tra, chủ yếu tại khu vực Địa Trung Hải, đánh chìm 12 tàu buôn của phe Trục với tổng tải trọng . Sự kiện nổi bật nhất là chiếc tàu ngầm đã đánh chìm tàu vận tải Đức  đang vận chuyển tù binh chiến tranh, khiến 2.670 tù binh người Ý thiệt mạng. Sportsman sống sót qua cuộc xung đột và được đưa về thành phần dự bị, rồi được chuyển cho Pháp vào năm 1952 để phục vụ cùng Hải quân Pháp như là chiếc Sibylle (S617). Tuy nhiên nó lại bị mất trong một tai nạn khi lặn ngoài khơi Toulon vào ngày 24 tháng 9, 1952.

Thiết kế và chế tạo

Thiết kế 

Lớp tàu ngầm S Nhóm III được đặt hàng trong Chương trình Chế tạo 1940 như là một kiểu tàu ngầm nhỏ để tuần tra tại vùng biển bị giới hạn như Bắc Hải, Baltic và Địa Trung Hải. Chúng có kích thước lớn hơn và có nhiều cải tiến so với các nhóm trước. Chúng có trọng lượng choán nước  khi nổi và  khi lặn, lườn tàu có chiều dài chung , mạn tàu rộng  và mớn nước sâu . Con tàu có thể lặn sâu đến , và có một thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 48 sĩ quan và thủy thủ.

Lớp S trang bị hai động cơ diesel công suất , mỗi chiếc vận hành một trục chân vịt. Khi lặn, mỗi trục được vận hành bởi một động cơ điện công suất . Khi di chuyển trên mặt nước nó đạt tốc độ tối đa  và  khi lặn dưới nước. Tầm xa hoạt động của Nhóm III là  ở tốc độ , và có thể lặn xa  ở tốc độ .

Sportsman nằm trong số các tàu có bảy ống phóng ngư lôi , gồm sáu ống phía mũi và một phía đuôi bên ngoài, và mang theo tổng cộng 13 quả ngư lôi, hoặc 12 quả thủy lôi thay cho các quả ngư lôi bên trong tàu. Vũ khí trên boong tàu là một khẩu hải pháo  cùng một pháo phòng không Oerlikon 20 mm. Ngoài ra Nhóm III còn được trang bị sonar ASDIC Type 129AR hoặc 138 và một bộ radar cảnh báo sớm Type 291 hoặc 291W.

Chế tạo 
Sportsman được đặt hàng vào ngày 14 tháng 10, 1940 trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo 1940, và được đặt lườn tại Xưởng tàu Chatham của Hải quân Hoàng gia vào ngày 1 tháng 7, 1941. Nó được hạ thủy vào ngày 17 tháng 4, 1942, và nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia vào ngày 21 tháng 12, 1942.  Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Hoàng gia Anh được đặt cái tên này.

Lịch sử hoạt động

1943

Chuyến tuần tra thứ nhất 
Sau khi thực hành huấn luyện tại các vùng biển Scotland, Sportsman xuất phát từ cảng Lerwich vào ngày 16 tháng 2, 1943 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh. Nó đã hoạt động trong biển Na Uy cho đến tận phía cực Bắc của Na Uy nhằm mục đích bảo vệ cho các Đoàn tàu vận tải Bắc Cực hướng sang Liên Xô. Nó kết thúc chuyến tuần tra khi quay trở về Lerwich vào ngày 11 tháng 3.

Sau khi được sửa chữa tại Greenock vào giữa 11 tháng 3, chiếc tàu ngầm được điều sang phục vụ tại khu vực Địa Trung Hải, nên đã xuất phát từ Holy Loch vào ngày 30 tháng 3 để đi sang Gibraltar, đến nơi vào ngày 12 tháng 4.

Chuyến tuần tra thứ hai 
Sportsman xuất phát từ Gibraltar vào ngày 21 tháng 4 cho chuyến tuần tra thứ hai, và hoạt động dọc theo bờ biển Tây Ban Nha và tại quần đảo Baleares. Nó kết thúc chuyến tuần tra vào ngày 29 tháng 4 khi đi đến Algiers, nơi nó được sửa chữa vòm sonar ASDIC và một thùng dằn bị trục trặc kỹ thuật.

Chuyến tuần tra thứ ba 
Sportsman xuất phát từ Algiers vào ngày 15 tháng 5 cho chuyến tuần tra thứ ba, và hoạt động tại các khu vực vịnh Lion và vịnh Genoa. Vào ngày 19 tháng 5, ở vị trí khoảng  ngoài khơi Nice, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu chở hành khách Pháp  , vốn đang trong hành trình từ Ajaccio, Corse đến Nice. Trong số 68 thủy thủ và 137 hành khách có mặt trên tàu, 137 người đã được các tàu phóng lôi Đức TA-10 và TA-11 cứu vớt. Đến ngày 26 tháng 5, Sportsman phóng một loạt sáu quả ngư lôi tấn công chiếc tàu chở dầu Pháp Marguerite Finaly  ở vị trí về phía Nam quần đảo d'Hyères, nhưng tất cả đều bị trượt. Hai ngày sau đó, nó tìm cách tấn công một tàu kéo Đức vùng ba sà lan ở phía Nam quần đảo d'Hyères bằng hải pháo, nhưng khẩu hải pháo bị kẹt đạn chỉ sau bốn phát bắn. Sportsman kết thúc chuyến tuần tra tại Algiers vào ngày 2 tháng 6.

Chuyến tuần tra thứ tư 
Sportsman khởi hành từ Algiers vào ngày 19 tháng 6 cho chuyến tuần tra thứ tư, và tiếp tục hoạt động tại khu vực vịnh Genoa. Trong đêm 27/28 tháng 6, nó cho đổ bộ một đặc vụ lên địa điểm gần Sanremo, Imperia. Sang ngày hôm sau 29 tháng 6, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn Ý Bolzaneto  tại tọa độ ; có 14 người sống sót được cứu vớt trong tổng số 36 người có mặt trên tàu.  Trong đêm 30 tháng 6/1 tháng 7, chiếc tàu ngầm cho đổ bộ một đội biệt kích lên địa điểm gần Bordighera để tìm cách phá hoại một tuyến đường sắt, nhưng họ thất bại do không tìm thấy mục tiêu. Đến ngày 1 tháng 7, Sportsman tấn công một đoàn tàu vận tải bao gồm tàu đổ bộ và các tàu nhỏ trong biển Ligure, nhưng khẩu hải pháo của nó một lần nữa lại bị kẹt đạn. Chiếc tàu ngầm quay trở về Algiers vào ngày 6 tháng 7.

Chuyến tuần tra thứ năm 
Chuyến tuần tra tiếp theo, cùng xuất phát và kết thúc tại Algiers và kéo dài từ ngày 23 tháng 7 đến ngày 11 tháng 8, được Sportsman thực hiện trong vùng biển Tyrrhenum về phía Đông đảo Corse.

Chuyến tuần tra thứ sáu 
Sportsman tiếp tục xuất phát từ Algiers vào ngày 28 tháng 8 cho chuyến tuần tra thứ sáu, và vẫn hoạt động tại vùng biển phía Đông đảo Corse. Vào ngày 6 tháng 9, nó bắn hải pháo đánh chìm các tàu đánh cá Ý Angiolina P.  và Maria Luisa B.  trong cảng Aléria, Corse. Sau khi được tin đạt được thỏa thuận đình chiến với Ý vào ngày 9 tháng 9, chiếc tàu ngầm hướng đến vùng biển Bastia, Corse, và tấn công một tàu đánh cá vũ trang Đức, nhưng phải rút lui do hỏa lực từ các khẩu đội pháo bờ biển nhắm bắn. Đến ngày 12 tháng 9, chiếc tàu ngầm cứu vớt 44 người sống sót từ chiếc tàu khu trục Ý Ugolino Vivaldi, vốn bị phía Đức đánh chìm vào ngày 9 tháng 9, khi nó tìm cách băng qua eo biển Bonifacio để đi đến một cảng Đồng Minh.

Trên đường đi vào ngày hôm sau 13 tháng 9, Sportsman bị một máy bay ném bom B-24 Liberator thuộc Phi đoàn Ném bom 480 Không lực Lục quân Hoa Kỳ tấn công nhầm. Bảy quả mìn sâu ném xuống đã gây bỏng cho sĩ quan trực cầu tàu và hư hại ăn-ten radar cũng như kích nổ dưới nước và gây hư hại nặng cho cầu tàu cùng các hỏng hóc đáng kể cho Algiers vào ngày 14 tháng 9.

Sau khi được sửa chữa, Sportsman cùng với tàu ngầm chị em  lên đường vào ngày 22 tháng 10 để đi sang Malta, đến nơi ba ngày sau đó. Chiếc tàu ngầm dự định được phái sang hoạt động tại khu vực Hắc Hải, nên rời Malta vào ngày 26 tháng 10 và đi đến Beirut vào ngày 31 tháng 10. Tuy nhiên việc biệt phái bị hủy bỏ, nên nó đi đến cảng Haifa vào ngày 3 tháng 11.

Chuyến tuần tra thứ bảy 
Sportsman xuất phát từ Haifa vào ngày 6 tháng 11 cho chuyến tuần tra thứ bảy, và hoạt động tại khu vực biển Aegea. Vào ngày 15 tháng 11, nó đánh chìm chiếc thuyền buồm Hy Lạp Eleftherios V  bằng hải pháo ở vị trí về phía Bắc đảo Naxos, Hy Lạp. Chỉ ba ngày sau đó, nó phóng sáu quả ngư lôi tấn công một tàu phóng lôi Đức, có thể là chiếc TA-17, ở vị trí về phía Bắc Naxos, nhưng không trúng đích. Đến ngày 20 tháng 11, nó lại đánh chìm thuyền buồm Hy Lạp Evangelistria ngoài khơi vịnh Souda, Crete, rồi quay trở về Beirut vào ngày 24 tháng 11.

Chuyến tuần tra thứ tám 
Sportsman khởi hành từ Beirut vào ngày 10 tháng 12 cho chuyến tuần tra thứ tám để tiếp tục hoạt động tại khu vực biển Aegea. Vào ngày 19 tháng 12, nó dùng chất nổ đánh chìm chiếc thuyền buồm Hy Lạp Zora ở vị trí về phía Nam đảo Lemnos, và hai ngày sau đó lại gây hư hại cho thuyền buồm Agios Spiridon  tại cùng khu vực này. Đến ngày 23 tháng 12, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn Bulgaria Balkan  ở vị trí về phía Nam Moudros, Lemnos, tại tọa độ , cho dù chiếc tàu buôn được các tàu khu trục, tàu quét mìn và xuồng phóng lôi hộ tống. Chiếc tàu ngầm kết thúc chuyến tuần tra và quay trở về Beirut vào ngày 30 tháng 12.

1944

Chuyến tuần tra thứ chín 
Chuyến tuần tra tiếp theo của Sportsman được bắt đầu khi nó rời cảng Beirut vào ngày 30 tháng 1, 1944 để hoạt động tại vùng biển Aegea. Vào ngày 8 tháng 2, nó phóng bốn quả ngư lôi tấn công chiếc tàu vận tải Đức   đang trong hành trình từ Souda đến Piraeus, bất kể nó được đánh dấu rõ ràng là một tàu chở tù binh chiến tranh. Hai quả ngư lôi trúng đích đã đánh chìm Petrella tại tọa độ . Trong tổng số 3.173 tù binh người Ý trên tàu, 2.670 người đã thiệt mạng, chủ yếu do lính canh Đức đã không kịp thời giải phóng tù binh khỏi các khoang hầm tàu. 

Sau khi kết thúc chuyến tuần tra và đi đến Beirut vào ngày 13 tháng 2, nó đi đến Port Said, Ai Cập vào ngày hôm sau để được tái trang bị trước khi được phái sang hoạt động tại Viễn Đông. Tuy nhiên sau đó Bộ Hải quân Anh lại hủy bỏ việc biệt phái, do chiếc tàu ngầm không được trang bị hệ thống điều hòa không khí để thích ứng được với khí hậu nóng miền nhiệt đới.

Chuyến tuần tra thứ mười 
Sportsman xuất phát từ Port Said vào ngày 20 tháng 3 cho chuyến tuần tra thứ mười, và vẫn hoạt động tại khu vực biển Aegea quan thuộc. Vào ngày 28 tháng 3, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu chở dầu Đức MT 3 / Vienna  ở vị trí ngoài khơi Monemvasia, Hy Lạp, tại tọa độ . Ba ngày sau đó, nó lại phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tau Đức Grauer Ort  ở vị trí khoảng  về phía Bắc mũi Maleas. Sportsman kết thúc chuyến tuần tra và đi đến Malta vào ngày 10 tháng 4.

Chuyến tuần tra thứ mười một 
Sportsman xuất phát từ Malta vào ngày 18 tháng 4, cho chuyến tuần tra thứ mười một, và hoạt động tại vùng biển Aegea. Vào nngày 28 tháng 4, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn Đức Lüneburg  ở vị trí về phía Bắc Iraklion, Crete, tại tọa độ , và sau đó lẫn tránh đợt phản công từ các tàu hộ tống. Đến ngày 3 tháng 5, trong khi tìm cách tấn công một đoàn tàu vận tải, nó bị đối phương phát hiện qua sonar và nhìn thấy kính tiềm vọng, nên bị tấn công bằng mìn sâu. Chiếc tàu ngầm chỉ bị hư hại nhẹ, và quay trở về Malta sau khi kết thúc chyến tuần tra vào ngày 6 tháng 5.

Sportsman rời Malta vào ngày 25 tháng 5 để đi sang Gibraltar, đến nơi vào ngày 31 tháng 5, và sau đó lên đường quay trở về Anh, đi đến Holy Loch vào ngày 20 tháng 6. Chiếc tàu ngầm sau đó thực hành huấn luyện tại các vùng biển Scotland.

1945 
Vào đầu tháng 10, 1944, Hải quân Anh quyết định gừi Sportsman sang các xưởng tàu tại Hoa Kỳ để đại tu. Con tàu rời Holy Loch vào ngày 14 tháng 10 cho chuyến đi vượt Bắc Đại Tây Dương, có chặng dừng tại St, John's, Newfoundland từ ngày 24 đến ngày 27 tháng 10, trước khi đi đến Xưởng hải quân Philadelphia vào ngày 3 tháng 11. Công việc sửa chữa, đại tu và tái trang bị hoàn tất vào ngày 16 tháng 3, 1945.

Sportsman khởi hành từ căn cứ tàu ngầm New London, Connecticut vào ngày 5 tháng 4 để quay trở về Anh, có chặng dừng tại Horta thuộc quần đảo Azores trong các ngày 14 và 15 tháng 4 để tiếp nhiên liệu, và đi đến Holy Loch vào ngày 23 tháng 4. Sau đó con tàu tham gia nhiều đợt huấn luyện và thực hành tại các vùng biển Scotland, nhằm chuẩn bị để được phái sang phục vụ tại Viễn Đông. Kế hoạch này bị hủy bỏ sau khi Đế quốc Nhật Bản đã chấp nhận đầu hàng vào giữa tháng 8. Sportsman được đưa về thành phần dự bị tại Harwich vào ngày 20 tháng 12, 1945.

Sibylle (S617) 
Vào ngày 8 tháng 7, 1952, chiếc tàu ngầm được chuyển giao cho Pháp, và phục vụ cùng Hải quân Pháp dưới tên gọi Sibylle (S617), nhưng đã gặp tai nạn khi lặn và đắm không lâu sau đó. Vào ngày 24 tháng 9, 1952, dưới quyền chỉ huy của Đại úy Hải quân Gustave Curot, Sibylle thực hành huấn luyện chống tàu ngầm tại vùng biển ngoài khơi Toulon. Tín hiệu sonar của nó được các tàu bạn nhận biết cho đến 08 giờ 20 phút, nhưng đã không trở lên mặt nước lúc 09 giờ 30 theo lịch trình. Máy bay của Hải quân Pháp đã phát hiện một vệt dầu loang rộng  ở vị trí về phía Đông mũi Camarat, nơi đáy biển có độ sâu , tại tọa độ .Toàn bộ 47 thành viên thủy thủ đoàn của Sibylle đều đã thiệt mạng trong tai nạn này.

Tóm tắt chiến công 
Sportsman đã đánh chìm được mười hai tàu buôn phe Trục có tổng tải trọng .

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài 
 
 IWM Interview with Richard Gatehouse, who commanded HMS Sportsman from 1942 to 1944

Lớp tàu ngầm S Anh (1931)
Tàu ngầm của Hải quân Hoàng gia Anh trong Thế Chiến II
Tàu ngầm của Hải quân Pháp trong Chiến tranh Lạnh
Tai nạn tàu ngầm
Xác tàu đắm trong Địa Trung Hải
Sự cố hàng hải năm 1952
Tàu thủy năm 1942