Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Síp

Đội tuyển bóng đá quốc gia Síp là đội tuyển cấp quốc gia của Cộng hòa Síp do Hiệp hội bóng đá Síp quản lý. Đội bóng chưa từng tham dự một vòng chung kết giải vô địch cấp thế giới hoặc châu lục nào.

Thành tích tại giải vô địch Thế  giới

Thành tích tại giải vô địch châu Âu

UEFA Nations League

Đội hình
Đây là đội hình tham dự 2 trận giao hữu gặp  và  vào tháng 11 năm 2022. 
Số liệu thống kê tính đến ngày 20 tháng 11 năm 2022 sau trận gặp .

Triệu tập gần đây

INJ Cầu thủ rút lui vì chấn thương.
PRE Đội hình sơ bộ.
RET Đã chia tay đội tuyển quốc gia.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Đội tuyển bóng đá quốc gia Síp  trên trang chủ của FIFA

Síp
Bóng đá Síp
Đội tuyển bóng đá quốc gia Síp
Đội tuyển bóng đá quốc gia Liechtenstein

Đội tuyển bóng đá quốc gia Liechtenstein là đội tuyển cấp quốc gia của Liechtenstein do Hiệp hội bóng đá Liechtenstein quản lý.

Thành tích tại giải vô địch thế giới 
 1930 đến 1990 - Không tham dự
 1994 - Bỏ cuộc
 1998 đến 2022 - Không vượt qua vòng loại

Thành tích tại giải vô địch châu Âu 
 1960 đến 1992 - Không tham dự
 1996 đến 2024 - Không vượt qua vòng loại

Thành tích tại UEFA Nations League

Đội hình 
Đội hình dưới đây tham dự 2 trận Vòng loại giải vô địch bóng đá châu Âu 2024 gặp Bồ Đào Nha và Iceland vào ngày 23 và 26 tháng 3 năm 2023.

''Số liệu thống kê tính đến ngày 26 tháng 3 năm 2023, sau trận đấu với Iceland.

Triệu tập gần đây

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Đội tuyển bóng đá quốc gia Liechtenstein  trên trang chủ của FIFA

Liechtenstein
Bóng đá Liechtenstein

Bóng đá
Đội tuyển bóng đá quốc gia Luxembourg

Đội tuyển bóng đá quốc gia Luxembourg là đội tuyển cấp quốc gia của Luxembourg do Liên đoàn bóng đá Luxembourg quản lý.

Thành tích tại các giải đấu

Giải vô địch thế giới
1930 - Không tham dự
1934 đến 2022 - Không vượt qua vòng loại

Giải vô địch châu Âu
1960 - Không tham dự
1964 đến 2024 - Không vượt qua vòng loại

UEFA Nations League

Thế vận hội 
 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1988)

Đội hình
Đội hình dưới đây tham dự 2 trận giao hữu gặp  và  vào tháng 11 năm 2022.
Số liệu thống kê tính đến ngày 20 tháng 11 năm 2022 sau trận gặp .

Triệu tập gần đây 

INJ Rút lui do chấn thương.
RET Đã chia tay đội tuyển quốc gia.
PRE Đội hình sơ bộ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đội tuyển bóng đá quốc gia Luxembourg  trên trang chủ của FIFA

Luxembourg
Bóng đá Luxembourg

Bóng đá
Đội tuyển bóng đá quốc gia Bắc Macedonia

Đội tuyển bóng đá quốc gia Bắc Macedonia (, , Fudbalska reprezentacija na Makedonija, trước đây gọi là Đội tuyển bóng đá quốc gia Macedonia) đại diện cho Bắc Macedonia ở môn bóng đá nam quốc tế và được quản lý bởi Liên đoàn bóng đá Bắc Macedonia. Đội tuyển này thi đấu trên sân nhà của mình tại Toše Proeski Arena ở Skopje.

Bắc Macedonia đang thăng hoa trong làng bóng đá trong những năm gần đây, lọt đến Euro 2020 (giải đấu lớn đầu tiên của họ) và trận chung kết play-off vòng loại khu vực châu Âu của World Cup 2022 (sau khi đánh bại Ý tại Palermo).

Cầu thủ

Đội hình hiện tại
 Những cầu thủ sau được triệu tập tham dự trận đấu Vòng loại UEFA Euro 2024 với  và trận giao hữu với  vào ngày 23 và 27 tháng 3 năm 2023.
 Số lần khoác áo và số bàn thắng chính xác tính đến ngày 27 tháng 3 năm 2023, sau trận đấu với Quần đảo Faroe.

Triệu tập gần đây
Những cầu thủ sau đây đã được gọi vào đội trong vòng 12 tháng qua và vẫn sẵn sàng để lựa chọn.

Notes
INJ = Rút lui vì chấn thương
PRE = Đội hình sơ bộ / dự phòng
RET = Giã từ đội tuyển quốc gia
SUS = Đình chỉ phục vụ
U21 = Cầu thủ được triệu tập vào đội hình U-21.
WD = Cầu thủ rút lui khỏi đội.

Thành tích tại các giải đấu quốc tế

Giải vô địch bóng đá thế giới
1930 đến 1990 – Một phần của 
1994 – Không tham dự
1998 đến 2026 – Không vượt qua vòng loại
2030 và 2034 – Chưa xác định

Giải vô địch bóng đá châu Âu

UEFA Nations League

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang web chính thức 
Bóng đá Macedonia 
Diễn đàn cổ động viên 
Macedonia – Kết quả quốc tế 1993– RSSSF

Bắc Macedonia
Bóng đá Bắc Macedonia
Bóng đá
Đội tuyển bóng đá quốc gia Malta

Đội tuyển bóng đá quốc gia Malta là đội tuyển cấp quốc gia của Malta do Hiệp hội bóng đá Malta quản lý.

Thành tích tại các giải đấu

Giải vô địch thế giới
 1930 đến 1966 - Không tham dự
 1970 đến 2022 - Không vượt qua vòng loại

Giải vô địch bóng đá châu Âu
 1960 - Không tham dự
 1964 đến 2024 - Không vượt qua vòng loại

UEFA Nations League

Cầu thủ

Đội hình 
Đội hình dưới đây tham dự 2 trận giao hữu gặp  và  vào tháng 11 năm 2022.

Số liệu thống kê tính đến ngày 20 tháng 11 năm 2022, sau trận gặp .

Triệu tập gần đây 
Dưới đây là danh sách sơ bộ được triệu tập trong vòng 12 tháng.

INJ Cầu thủ rút lui vì chấn thương.
RET Giã từ khỏi đội tuyển quốc gia.
PRE Danh sách sơ bộ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đội tuyển bóng đá quốc gia Malta  trên trang chủ của FIFA

Malta

Bóng đá
Đội tuyển bóng đá quốc gia Moldova

Đội tuyển bóng đá quốc gia Moldova là đội tuyển cấp quốc gia của Moldova do Hiệp hội bóng đá Moldova quản lý.

Thành tích tại giải vô địch thế giới 
1930 đến 1938 - Không tham dự, là một phần của Romania
1950 đến 1994 - Không tham dự, là một phần của Liên Xô
1998 đến 2022 - Không vượt qua vòng loại

Thành tích tại giải vô địch châu Âu 
1960 đến 1992 - Không tham dự, là một phần của Liên Xô
1996 đến 2024 - Không vượt qua vòng loại

Thành tích tại UEFA Nations League

Đội hình
Đội hình dưới đây tham dự 2 trận giao hữu gặp  và  vào tháng 11 năm 2022.

Số liệu thống kê tính đến ngày 20 tháng 11 năm 2022 sau trận gặp .

Triệu tập gần đây

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Đội tuyển bóng đá quốc gia Moldova  trên trang chủ của FIFA

Moldova
Proxy mở

Proxy mở (tiếng Anh: open proxy) là một trình phục vụ proxy mà một người dùng Internet bất kì đều có thể truy nhập.

Thông thường, một trình phục vụ proxy cho phép người dùng bên trong một nhóm mạng lưu và chuyển tiếp các dịch vụ Internet như DNS hoặc các trang web, nhằm mục đích giảm và kiểm soát băng thông mà nhóm sử dụng. Tuy nhiên, với một proxy "mở", một người dùng bất kỳ trên Internet có thể sử dụng dịch vụ chuyển tiếp này.

Bằng cách sử dụng một số proxy mở (những cái gọi là proxy mở "vô danh"), người dùng có thể che giấu địa chỉ IP thực của mình, không để dịch vụ Internet mà họ dùng biết được. Điều này đôi khi được dùng để lạm dụng hoặc phá hoại dịch vụ đó, có khả năng vi phạm luật pháp hoặc các điều kiện phục vụ của dịch vụ. Do đó, các proxy mở thường được coi là một vấn đề. Tuy nhiên, các proxy mở vô danh cũng được dùng để tăng tính vô danh hoặc bảo mật khi duyệt web hoặc khi dùng các dịch vụ Internet khác: địa chỉ IP thực của người dùng có thể được sử dụng để truy dẫn ra thông tin về người dùng và để thâm nhập vào máy tính của người đó. Ngoài ra, proxy mở còn được dùng để lách qua sự kiểm duyệt Internet của các chính phủ hoặc tổ chức. Một số trang web liên tục cung cấp các danh sách proxy mở mà các danh sách này được thường xuyên cập nhật.

Một máy tính có thể đang chạy một trình phục vụ proxy mở mà người chủ máy tính không biết. Đây có thể là kết quả của việc cấu hình sai phần mềm proxy đang chạy trên máy tính, hoặc do nhiễm phần mềm ác tính, virus, trojan hoặc sâu máy tính được thiết kế cho mục đích này.

Nhiều proxy mở chạy rất chậm, đôi khi dưới 14400 baud (14.4 kbit/s), hoặc thậm chí dưới 300 baud, có khi tốc độ có thể thay đổi từng phút từ nhanh xuống chậm. Một số, chẳng hạn các proxy PlanetLab, chạy nhanh hơn và được thiết lập với mục đích dành cho sử dụng rộng rãi.

Vì các proxy mở thường hàm ý sự lạm dụng, nhiều phương thức đã được tìm ra để phát hiện chúng và từ chối dịch vụ. Các mạng IRC với các chính sách sử dụng chặt chẽ tự động kiểm tra các máy khách xem có phải một trong các proxy mở đã biết hay không. Tương tự, trình chủ thư điện tử (mail server) có thể được cấu hình để tự động kiểm tra nơi gửi xem có phải proxy mở không, bằng các phần mềm như proxycheck. Ngày càng nhiều mail server được cấu hình sẵn để lấy thông tin từ các máy chủ DNSBL nhằm chặn spam; một vài trong số các DNSBL này cũng liệt kê các proxy mở.

Chú thích

Xem thêm

Bảo mật mạng máy tính
An ninh Internet

es:Proxy#Proxy Abierto
Thạt Luông

Thạt Luổng hay (Pha) That Luang (Tháp Lớn trong tiếng Lào) là một tháp (stupa) Phật giáo ở Viêng Chăn, Lào.  Tháp này được xây từ năm 1566 dưới triều vua Xệt-tha-thi-lạt, theo hình một nậm rượu, trên một phế tích của một ngôi đền Ấn Độ thế kỷ 13. Bên ngoài ngôi chùa được dát vàng.
Thạt Luổng đã bị phá hủy trong cuộc xâm lược của người Thái vào thế kỷ 19 nhưng sau đó đã được khôi phục nguyên trạng. Kiến trúc ngôi chùa tháp mang phong cách văn hóa và bản sắc Lào và đã trở thành một biểu tượng quốc gia của Lào, được in trên tiền giấy và quốc huy của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Lịch sử
Theo truyền thuyết, trong tháp có lưu giữ xá lợi của Đức Phật là một sợi tóc và rất nhiều châu báu. Thạt Luông gồm tháp chính cao 45 thước, bao quanh là các tháp phụ, sơn thếp vàng.

Truyền thuyết đầu gối của Đức Phật. Năm nhà sư tới mường Viêng Chăn và thuyết phục châu mường là Chăm-tha-bu-li Pạ Xitthi xắc cho dựng Thạt Luổng để cất giữ xá lỵ Phật. Châu mường Viêng Chăn vui sướng nhận lời và cho dựng lên ngôi tháp Đại Phật Tích (Thạt Luổng).

Vào năm 1563, sau khi giành được một loạt chiến thắng quân sự trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Miến Điện ở Hat-sỏi, Pa-khoui Mường Xén, Vua Xẹt thả-thi-lạt, vì những lý do chiến lược đã dời đô từ Luổng Phạ bang về Viêng Chăn. Tại đây ông cho xây dựng thành quách, lâu đài, cung điện, Vào năm 1566, ông cho dựng Thạt Luổng trên một ngôi chùa cũ, cách Viêng Chăn chừng khoảng hai cây số. Năm 1911, trong khi nghiên cứu Thạt Luổng, nhà khoa học người Pháp Henri Pác-măng-chiê đã phát hiện ra khối cong chính của ngôi tháp đã trùm lên và che lấp một ngôi tháp cũ.

Thạt Luổng là kiến trúc trung tâm của chùa Thạt Luổng và là một trong những tháp Phật lớn nhất ở Lào (chân rộng 90m x 90m và cao 44m). Trung tâm của tháp là một khối lớn uy nghi, trang nhà vươn lên cao như một mũi tên. Đế của khối trung tâm là một đài sen hình vuông đang nở tung những cánh vàng ra bốn phía. Trên đài sen là bệ cao có hình vuông và có cấu trúc khá phức tạp. Chân bệ là những nấc vuông càng lên cao càng nhỏ lại để rồi phình ra ở trên thành một gờ nổi lớn hơi ngả ra ngoài làm chỗ đứng vững chãi cho hình quả bầu thon thả phía trên.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Hình ảnh về Thạt Luông 

Stupa
Chùa Lào
Công trình kiến trúc ở Viêng Chăn
Xaysethathirath

Xay Xệt-thả-thi-lạt (Xaysethathirath, thường được gọi tắt là  Xaysetha hoặc Setthathirath (1534–1571) một vị vua của Lan Xang, là một trong những vị lãnh đạo vĩ đại nhất trong lịch sử Lào.

Xaysethathirath là con trai của vua Phothisarat với người vợ vốn là công chúa xứ Lan Na. Khi Lan Na bị rối loạn chính trị do tranh giành ngôi vua, vương quốc Ayutthaya đã phái quân đến xâm lược Lan Na. Phothisarat đã đem quân Lan Xang tới Lan Na đẩy lui quân Ayutthaya rồi đưa Xaysethathirath lên làm vua Lan Na. Xaysethathirath lên ngôi và lấy một người vợ Lan Na, nhưng không sống ở Lan Na mà vẫn sống ở kinh đô của Lan Xang nơi ông có nhiều đồng minh và để vợ ở lại Lan Na làm đại diện cho mình. Một cuộc nổi dậy ở Lan Na đã giết người vợ của Xaysethathirath ở đây và Xaysethathirath cũng không thể cai trị Lan Na được nữa. Lan Na trở thành chư hầu của Taungoo (Myanmar).

Sức ép từ phía Tây đã buộc Xaysethathirath phải rời đô về Viêng Chăn. Ông mang theo tượng Phật Ngọc (Phra Keo) mà ông có được lúc ở Lan Na tới Viêng Chăn làm bảo hộ cho chính quyền ở Viêng Chăn. Ở cố đô, ông vẫn để tượng Phật Phra Bang, và còn cho xây một số đền đài và cung điện hoàng gia ở đó làm đại diện cho vương vị của ông ở miền Bắc.

Để đối phó với Taungoo, Xaysethathirath quyết định rằng Lan Xang phải liên minh với Ayutthaya. Năm 1560, ông cùng vua Ayutthaya là Chakrapat đã cho xây một tòa tháp ở Danxai (nay ở tỉnh Loei, Thái Lan) để ghi nhớ sự liên minh này.

Tuy nhiên liên minh này đã không thể bảo vệ được cả Ayutthaya lẫn Lan Xang. Đội quân hùng mạnh của Taungoo đã đánh bại Ayutthaya, chiếm kinh đô nước này rồi tiến về Viêng Chăn, nhưng rồi sớm rút lui.

Năm 1571, một cuộc thông đồng tạo phản giữa chúa Phya Nakhon và cựu trụ trì Wat Maximavat đã dẫn đến việc giết hại Xaysethathirath ở vùng biên giới phía nam của Lan Xang thuộc địa phận huyện Xaysetha của tỉnh Attapeu hiện nay. Ông qua đời ở tuổi 38.

Lúc trị vì, Xaysethathirath đã cho xây nhiều chùa Phật giáo, bao gồm cả Wat Xieng Thong ở Luangprabang và Thạt Luồng ở Viêng Chăn. Việc Lan Na trở thành chư hầu của Taungoo đã khiến nhiều quý tộc Lan Na có quan hệ thân thiết với Xaysethathirath (do việc ông lấy vợ Lan Na) lưu vong ở Lan Xang, đem phong cách văn hóa và Phật giáo của Lan Na ảnh hưởng đáng kể tới Lan Xang.

Tham khảo 

 Lorrillard, Michel (1999) "La Succession de Setthathirat: réappréciation d'une période de l'histoire du Lan Xang," Aseanie ngày 4 tháng 12 năm 1999, pp. 44–64.
 Phothisane, Souneth. (1996). The Nidan Khun Borom: Annotated Translation and Analysis, Unpublished doctoral dissertation, University of Queensland. [This is a translation of a Lan Chang chronicle]
 Wyatt, David K. and Aroonrut Wichienkeeo (1995). The Chiangmai Chronicle. Chiangmai: Silkworm Books, pp. 118–127 [This source records the history of Setthathirath as a ruler of both Lan Chang and Chiang Mai]
 Wyatt, David K., Thailand: A Short History, New Haven (Yale University Press), 2003. [Concise description of his reign]
 Grant Evans (2002) A Short History of Laos: The Land in Between, Allen & Unwin, ISBN 1-86448-997-9.

Xem thêm 
 Bayinnaung

Sinh năm 1534
Mất năm 1752
Vua Lan Xang
Vua bị giết
Mất năm 1572
Thực vật không mạch

Thực vật không mạch hay thực vật bậc thấp là là tên gọi chung của các nhóm thực vật (bao gồm cả tảo lục nếu coi nhóm này là thực vật) không có hệ thống mạch dẫn (mạch gỗ và mạch rây). Tuy nhiên các loài hực vật không mạch vẫn có các mô chuyên biệt hóa để vận chuyển nước bên trong thân cây.

Thực vật không mạch không có nhiều loại mô chuyên biệt. Các thùy (phần thuôn tròn) của rêu tản có thể nhìn giống như lá, nhưng chúng không phải là lá thật sự do chúng không có xylem hay phloem. Tương tự, rêu "thật sự" và tảo cũng không có các mô này.

Các nhóm
Thuật ngữ thực vật không mạch hiện nay ít được dùng trong danh pháp khoa học. Thực vật không mạch có thể chia thành 2 nhóm chỉ có quan hệ họ hàng xa:

 Rêu (Bryophytes) – là nhóm chứa các loài rêu, chia thành 3 nhóm nhỏ như Bryophyta (rêu "thật sự"), Marchantiophyta (rêu tản), và Anthocerotophyta (rêu sừng). Trong các nhóm này, thành phần chủ yếu là dạng thể giao tử đơn bội, với phần lưỡng bội duy nhất là thể bào tử đính kèm, bao gồm cuống và túi bào tử. Do chúng thiếu các mô truyền dẫn nước nên chúng không thể có độ phức tạp về cấu trúc cũng như kích thước lớn như của thực vật có mạch.
 Tảo (Algae) – đặc biệt là tảo lục. Các nghiên cứu gần đây đã chứng minh rằng tảo trên thực tế là tổ hợp của một vài nhóm sinh vật không có quan hệ họ hàng gì. Đặc trưng chung của chúng chỉ là sinh sống dưới nước và có cơ chế quang hợp đã bị hiểu nhầm như là chỉ thị về mối quan hệ họ hàng gần gũi. Trong số này, chỉ có tảo lục là vẫn còn được coi như là các họ hàng gần của thực vật.

Các nhóm này là thực vật có bậc cấp thấp, thường sống ở nơi ẩm ướt, trong đó từ "bậc thấp" dùng để chỉ tới vị trí của chúng như là các thực vật đã tiến hóa và rẽ nhánh ra sớm nhất. Tuy nhiên, thuật ngữ thực vật "bậc thấp" là không chính xác vì nó có lúc được dùng để bao gồm cả một phần của thực vật có mạch, như dương xỉ và các họ hàng gần của nhóm này.

Trong quá khứ, thuật ngữ thực vật không mạch không chỉ bao gồm toàn bộ tảo mà còn bao gồm cả nấm. Hiện nay, nấm được phân loại là một giới riêng biệt.

Xem thêm
 Thực vật có mạch

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cartage.org.lb 

Thực vật
Tháng 11 năm 2007

Trang này liệt kê những sự kiện quan trọng vào tháng 11 năm 2007.

Thứ năm, ngày 1 tháng 11
Cơn lụt đột ngột ở miền trung Việt Nam làm ít nhất 53 người bị thiệt mạng, trong khi 14.000 nhà bị ngập ở các tỉnh Quảng Trị, Quảng Bình, và Quảng Nam.

Thứ bảy, ngày 3 tháng 11
Tổng thống Pervez Musharraf tuyên bố tình trạng khẩn cấp tại Pakistan và tạm ngừng hiến pháp.

Chủ nhật, ngày 4 tháng 11
Álvaro Colom của đảng Đoàn kết Hy vọng Quốc gia thắng cử Tổng thống Guatemala.

Thứ hai, ngày 5 tháng 11

Hội Tác giả Mỹ, nghiệp đoàn bao gồm 12.000 nhà viết kịch bản, đình công sau khi đàm phán với AMPTP về thù lao bị thất bại. BBC Nhân dân VOA
Gần một triệu người phải di tản vì lũ lụt tại các bang Tabasco và Chiapas ở miền nam México, trong khi 300.000 người đang chờ cứu khỏi nhà. TTO
Cơn lụt đột ngột ở miền trung Việt Nam làm ít nhất 53 người bị thiệt mạng và 80.000 nhà bị ngập. VOA VNN

Thứ tư, ngày 7 tháng 11
Cảnh sát xung đột với những người biểu tình tại Tbilisi, thủ đô Gruzia, trong khi Tổng thống Mikhail Saakashvili tuyên bố tình trạng khẩn cấp. BBC TTO VNN VOA

Thứ năm, ngày 9 tháng 11

Tổng thống Mikhail Saakashvili kêu gọi bầu cử sớm tại Gruzia sau khi tuyên bố tình trạng khẩn cấp tại thủ đô Tbilisi. BBC VNN VOA

Thứ tư, ngày 14 tháng 11
Khối cực hữu Kiêu hãnh, Truyền thống, Chủ quyền trong Nghị viện châu Âu giải tán sau khi năm nghị sĩ của România từ chức vì Alessandra Mussolini cho rằng dân Romania là "người quen phạm pháp".
Miền bắc Chile bị trận động đất với độ lớn 7,7, gần thành phố Calama.

Thứ năm, ngày 15 tháng 11

Hơn 2.000 người bị thiệt mạng khi bão Sidr đổ bộ vào rừng Sundarban ở Bangladesh, có gió mạnh đến 250 km/h. BBC VNN VOA

Thứ sáu, ngày 16 tháng 11
Muhammad Mian Soomro, Chủ tịch Nghị viện Pakistan, nhậm chức Thủ tướng lâm thời. BBC VNN

Thứ bảy, ngày 17 tháng 11

Đảng Đân chủ Kosovo, đảng đối lập của Hashim Thaci, thắng cuộc bầu cử nghị viện, theo kết quả sơ bộ, và hứa hẹn tuyên bố Kosovo độc lập nếu cuộc đàm phán bị thất bại. VNN VOA

Chủ nhật, ngày 18 tháng 11
Nhật Bản đánh cá voi lưng gù lần đầu tiên trong thời gian 40 năm, trong khi Hòa bình xanh và những tổ chức bảo vệ môi trường khác chỉ trích hoạt động này. BBC
Ủy ban Liên chính phủ về Thay đổi Khí hậu (IPCC) xuất bản bản báo cáo thứ 4, cho rằng Trái Đất và loài người có nguy hiểm thường trực vì sự nóng lên của khí hậu toàn cầu. VOA

Thứ ba, ngày 20 tháng 11

Hàng trăm ngàn công chức và sinh viên đại học gia nhập cuộc đình công tại Pháp. BBC TTO VNN VOA
Tòa án xét xử Khmer Đỏ bắt đầu phiên xết xử đầu tiên để xem xét yêu cầu về tiền bảo lãnh của Khang Khek Ieu. BBC VNN VOA
Cục Thuế và Hải quan Hoàng gia mất hồ sơ về các người đòi tiền trợ cấp nuôi con tại Vương quốc Anh, làm cho đến 7,25 triệu gia đình có thể bị ăn cắp danh tính. BBC

Thứ bảy, ngày 24 tháng 11

Đảng Lao động Úc, dưới sự lãnh đạo của Kevin Rudd, thắng cử trong cuộc bầu cử liên bang, đánh bại chính phủ liên hiệp của Thủ tướng John Howard đang cầm quyền từ năm 1996.

Tham khảo

Tháng mười một
Năm 2007
Sofia

Sofia  (tiếng Bulgaria: София Sofiya), là thủ đô và là thành phố lớn nhất của Cộng hòa Bulgaria với dân số 1.270.010 (là thành phố lớn thứ 14 ở Liên minh châu Âu), và dân số là 1.386.702 trong vùng đô thị, Đô thị Thủ đô. Thành phố nằm ở phía tây Bulgaria, dưới chân khối núi Vitosha, và là trung tâm hành chính, văn hóa, kinh tế và giáo dục của quốc gia này, là một Thành phố thế giới - Beta.

Là một trong những thủ đô cổ nhất châu Âu, thành phố này có lịch sử từ thế kỷ 8 trước Công nguyên, khi những người Thracia đã thiết lập một khu định cư ở đây. Các di tích trong lịch sử của thành phố vẫn hiện diện cùng với các công trình hiện đại trong thành phố này. Trải qua quá trình phát triển, Sofia đã từng có nhiều tên gọi. Các khu định cư tiền sử đã được khai quật ở trung tâm thành phố, gần hoàng cung cũng như ở các quận ngoại vi như Slatina và Obelya. Tường thành của thành phố được bảo quản tốt là một thành cổ có từ thế kỷ 7 trước Công nguyên.

Dân số Sofia giảm từ 70.000 vào cuối thế kỷ 18, qua 19.000 vào năm 1870, xuống còn 11.649 vào năm 1878 và bắt đầu tăng lên. Sofia có khoảng 1,23 triệu cư dân trong lãnh thổ 492 km², tập trung 17,5% dân số cả nước trong phần trăm thứ 200 của lãnh thổ quốc gia. Khu vực đô thị của Sofia có khoảng 1,54 triệu [9] cư dân trong phạm vi 5723 km², bao gồm Tỉnh Thành phố Sofia và một phần của tỉnh Sofia (Dragoman, Slivnitsa, Kostinbrod, Bozhurishte, Svoge, Elin Pelin, Gorna Malina, Ihtiman, Kostenets) và Pernik Province (Pernik, Radomir), chiếm 5,16% lãnh thổ quốc gia. Khu vực đô thị của Sofia dựa trên một giờ di chuyển bằng ô tô, trải dài trên phạm vi quốc tế và bao gồm Dimitrovgrad ở Serbia. Không giống như hầu hết các khu vực đô thị châu Âu, nó không được định nghĩa là một khu vực đô thị có chức năng đáng kể, nhưng thuộc loại có "nhiều chức năng hạn chế". Vùng đô thị Sofia có dân số 1,68 triệu người  và được tạo thành từ toàn bộ các Thành phố Sofia, Sofia và Pernik, bao gồm hơn 10.000 km².

Lịch sử

Hành chính
Thành phố Sofia là một trong 28 tỉnh của Bulgaria (không nên nhầm lẫn với tỉnh Sofia bao quanh nhưng không bao gồm trong thành phố này). Ngoài thành phố Sofia, tỉnh thủ đô bao gồm 3 thành phố khác và 34 làng, được chia thành 24 quận. 
Quận của thành phố Sofia:

Kinh tế

Giao thông

Hàng không
Thành phố có sân bay Sofia.

Đường sắt

Đường thủy

Địa lý 
Sofia nằm phía tây Bulgaria, có vị trí ở trung tâm của vùng Balkan. Thành phố nằm ở phía tây thung lũng Sofia (Thung lũng Hoa hồng), sát chân núi phía bắc của khối núi Vitosha. Thành phố rộng 1344 km2.

Khí hậu 
Sofia có một khí hậu lục địa ôn hòa với biên đô nhiệt độ cao. Tháng nóng nhất là tháng 8 còn tháng lạnh nhất là tháng 1. Cho đến năm 1936, nhiệt độ trung bình là  và kể từ đó nhiệt độ đã tăng +0,5 °C (+1 °F). Lượng mưa trung bình hàng năm khoảng  với lượng mua mùa Hè cao và mùa Đông thấp. Sofia ít nóng vào mùa Hè hơn các vùng khác của Bulgaria do cao độ của khu vực này cao, dù đôi khi nhiệt độ có thể lên tới 40 °C.

Dân số 
Dân số trong giai đoạn 2004-2011 được ghi nhận như sau:

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 

Thủ đô châu Âu
Thành phố của Bulgaria
Tỉnh của Bulgaria
Bucharest

Bucharest (tiếng România: București , trong tiếng Việt thường được gọi là Bu-ca-rét do ảnh hưởng từ tên tiếng Pháp Bucarest) là thủ đô và là trung tâm thương mại và công nghiệp của Romania. Thành phố này nằm ở đông nam quốc gia này, với vị trí , nằm hai bên bờ của sông Dâmboviţa. Ban đầu nó được gọi là thành Dâmboviţa.

Sự hiện diện của Bucharest được các học giả đề cập đến từ năm 1459. Kể từ đó, thành phố đã trải qua nhiều thay đổi và đã trở thành thủ đô của Romania năm 1862 và đã củng cố vững chắc vị trí trung tâm văn hóa, nghệ thuật và truyền thông của quốc gia này. Thành phố có kiến trúc hỗn hợp mang dấu ấn của các thời kỳ lịch sử khác nhau. Trong thời kỳ giữa hai cuộc thế chiến, kiến trúc trang nhã của thành phố đã khiến nó được mệnh danh là "Paris của phía Đông" hay "Paris Nhỏ" (Micul Paris). Nhiều tòa nhà và nhiều khu phố lịch sử của thành phố này đã bị hư hại và phá hỏng bởi các cuộc chiến và các trận động đất cũng như chương trình hệ thống hóa của Nicolae Ceaușescu. Trong những năm gần đây, thành phố đã trải qua thời kỳ bùng nổ kinh tế và văn hóa.

Theo ước tính tháng 1 năm 2006, Bucharest có dân số 1.930.390 người. Khu vực đô thị tính cả bên ngoài ranh giới nội thị có dân số 2,1 triệu người. Còn nếu cả vùng đô thị thì Bucharest có dân số 2,6 triệu người. Bucharest là thành phố lớn thứ 6 ở Liên minh châu Âu tính theo dân số nội thị.

Về mặt kinh tế, thành phố này giàu có nhất ở Romania và là một trong những trung tâm công nghiệp và giao thông chính của Đông Âu. Thành phố cũng có nhiều cơ sở giáo dục.

Khu vực đô thị của thành phố này về mặt hành chính gọi là Đô thị Bucharest (Municipiul București), và có cấp hành chính như một hạt, và được chia ra làm 6 khu vực.

Khí hậu

Chú thích

Liên kết ngoài 

Thủ đô châu Âu
Thành phố của România
Hạt của România
Beograd

Beograd ( / Beograd, "thành phố trắng" (beo ("trắng") + grad ("thành phố") và phiên âm tiếng Việt là Bê-ô-grát), ) là thủ đô và thành phố lớn nhất của Serbia; tọa lạc cạnh nơi hợp lưu của sông Sava và Danube, nơi đồng bằng Pannonia tiếp giáp với Balkan. Đô thị Grad Beograd (Thành phố Beograd) có dân số 1,23 triệu người. Tổng cộng có 1,68 triệu người sống trong vùng biên giới hành chính của thành phố.

Lịch sử

Một trong những nền văn hóa thời tiền sử nổi bật nhất châu Âu, nền văn hóa Vinča, đã phát triển trong khu vực Beograd vào thiên niên kỷ 6 TCN. Thời cổ, người Thracia-Dacia sinh sống trong vùng, năm 279 TCN người Celt đánh chiếm thành phố, đặt nó cái tên Singidūn. Nó bị người La Mã chinh phục dưới triều Augustus, và được trao quyền thành phố vào giữa thế kỷ 2. Người Slav đến đây vào những năm 520, và từ đó, thành phố rơi vào sự kiểm soát của nhiều thế lực khác nhau, gồm Đế quốc Byzantine, Đế quốc Frank, Đế quốc Bulgaria và Vương quốc Hungary, trước khi nó trở thành kinh đô Vương quốc Serbia vào đời vua Stephen Dragutin (1282–1316). Năm 1521, Beograd bị Đế quốc Ottoman chiếm và trở thành thủ phủ của Sanjak Smederevo. Beograd một lần nữa trở thành thủ đô của Serbia năm 1841. Bắc Belgrad vẫn là thành lũy cực nam của Habsburg cho tới năm 1918, khi thành phố thống nhất. Do vị trí chiến lược của mình, thành phố đã chứng kiến 115 cuộc chiến tranh và bị phá hủy 44 lần. Beograd là thủ đô của Nam Tư kể từ khi thực thể này hình thành năm 1918.

Beograd có địa vị hành chính đặc biệt trong Serbia và là một trong năm vùng thống kê của nước này. Nó được phân loại là một Beta-Global City.

Beograd từng là thủ đô của Liên bang Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Nam Tư và Liên bang Nam Tư cho đến năm 2004. Sau khi Liên Bang Nam Tư cũ và mới giải thể, Beograd trở thành thủ đô của nước Cộng hòa Serbia và Montenegro.

Địa lý
Beograd có độ cao  trên mực nước biển và tọa lạc bên chỗ hợp lưu giữa sông Danube và Sava. Phần lõi lịch sử của Beograd, Kalemegdan, nằm bên tả ngạn hai dòng sông. Từ thế kỷ 19, thành phố đã mở rộng về phía nam và đông; sau Thế chiến II, Belgrade Mới được xây nên bên tả ngạn sông Sava, nối Belgrade với Zemun. Những cộng đồng dọc sông Danube, như Krnjača, Kotež và Borča, hợp nhất với thành phố, còn Pančevo, một thành phố công nghiệp vệ tinh, vẫn là một đô thị riêng. Beograd có diện tích , còn vùng đô thị của nó thì rộng tới .

Khí hậu

Beograd có khí hậu cận nhiệt đới ẩm, với bốn mùa và mưa rải đều suốt năm. Nhiệt độ trung bình tháng dao động từ  (tháng 1) đến  (tháng 7), trung bình năm . Trung bình, một năm có 31 ngày mà nhiệt độ đạt trên , và 95 ngày nhiệt độ đạt trên . Beograd nhận lượng mưa chừng  mỗi năm, với khoảng cuối xuân là thời gian ẩm nhất. Số giờ nắng trung bình năm là 2.112.

Nhiệt độ cao nhất từng được ghi nhận chính thức là  vào ngày 24 tháng 7 năm 2007, còn nhiệt độ thấp nhất là  vào ngày 10 tháng 1, 1893.

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài 

 Trang web chính thức 
 Bản đồ môi trường của Beograd

Thủ đô châu Âu
Quận của Serbia
Vùng đô thị Serbia
Vùng thống kê của Serbia
Thành phố cảng Serbia
Thành phố cổ đại Serbia
Khởi đầu thế kỷ 3 TCN
Khu dân cư trên sông Danube
Šumadija
Khu dân cư trên sông Sava
Danh sách lực lượng không quân

Đây là một danh sách các lực lượng không quân trên thế giới theo bảng chữ cái abc, các đơn vị này được xác định với tên gọi hiện nay và tên gọi trước đó, cộng với những phù hiệu cho nhánh hàng không quân sự hợp thành lực lượng không quân chiến đấu của quốc gia đó, các phù hiệu này có thể là phù hiệu của một lực lượng không quân độc lập, nháng không lực của hải quân, đơn vị không lực lục quân, vệ binh quốc gia hoặc bảo vệ bờ biển (tuần duyên) và biên phòng. Ở phần cuối là một danh sách riêng biệt các lực lượng không quân của các quốc gia không còn tồn tại. Tên quốc gia trong chữ nghiêng cho biết quốc gia này nói chung không được quốc tế công nhận như một nhà nước độc lập nhưng lại có một lực lượng không quân đang hoạt động.

A 

| ''| 

| 

 
 

 |date=1961}}

| 

| 

|}

 B 

|  Bahamas

 

| 

| 

| 

| 

| 

| 

| 

| 

| 

|}

 C 

| 

| 

| 

|  

| 

| 

| 

| 

|}

 D 

 

  

|}

 E 

| 

|}

 F 

|}

 G 

| 

| 

| 

| 

| 

| 

| 

|}

 H 

| 

| 

 

|}

 I Với Ivory Coast, xem Côte d'Ivoire.''

| 

|}

J 

|}

K 

| 

| 

| 

|}

L 

| 

| 

| 

| 

| 

|}

M 

| 

| 

| 

| 

| 

| 

| 

|}

N 

 

| 

|}

O 

|  OECS

|}

P 

| 

| 

| 

| 

|}

Q 

| 

|}

R 

| 

|}

S 

| 

| 

| 

| 

| 

| 

| 

| 

|}

T 

| 

| 

| 

| 

| 

| 

|}

U 

| 

| 

| 

|}

V 

|}

Y 

| 

|}

Z 

|}

Các quốc gia không còn tồn tại 

|  Biafra

|  Đông Đức

|  Bắc Yemen

|  Việt Nam Cộng hòa

|  Nam Yemen 

|  Zaire (hiện nay là Cộng hòa Dân chủ Congo)

|}

Ghi chú

Liên kết ngoài 
  Cocardes du monde entier - Roundels of the World
 http://www.xairforces.com

Lực lượng không quân
Danh sách liên quan đến hàng không
Phục Hòa (huyện)

Phục Hòa là một huyện cũ thuộc tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Phục Hòa ở phía đông nam tỉnh Cao Bằng, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Hạ Lang và giáp Quảng Tây, Trung Quốc
Phía tây giáp huyện Hòa An
Phía nam giáp huyện Thạch An
Phía bắc giáp huyện Quảng Uyên.

Đến năm 2019, huyện Phục Hòa có diện tích 251,67 km², dân số là 23.625 người, mật độ dân số đạt 93 người/km². Sông Bằng (Bằng Giang) bắt nguồn từ núi Nà Vài của Trung Quốc chảy qua Thủy Khẩu ở biên giới Phục Hòa vào Long Châu rồi nhập vào sông Tây Giang.

Trên địa bàn huyện có một cửa khẩu quốc tế giao thương Trung Quốc là cửa khẩu Tà Lùng.

Lịch sử
Châu Phục Hòa thuộc tỉnh Cao Bằng được chính quyền thực dân Pháp thành lập vào năm 1893 trên cơ sở tách tổng Phục Hòa thuộc châu Thạch An và tổng Cách Linh thuộc châu Quảng Uyên.

Ngày 8 tháng 3 năm 1967, Hội đồng Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra Quyết định 27-CP sáp nhập hai huyện Phục Hòa và Quảng Uyên thành huyện Quảng Hòa.

Huyện Quảng Hòa tồn tại cho đến năm 2001 thì lại tách ra thành hai huyện là Phục Hòa và Quảng Uyên theo Nghị định 96/2001/NĐ-CP.

Khi tách ra, huyện Phục Hòa có thị trấn Tà Lùng và 8 xã: Cách Linh, Đại Sơn, Hòa Thuận, Hồng Đại, Lương Thiện, Mỹ Hưng, Tiên Thành, Triệu Ẩu. Huyện lỵ của huyện đặt tại xã Hòa Thuận.

Ngày 13 tháng 12 năm 2007, chuyển xã Hòa Thuận thành thị trấn Hòa Thuận, thị trấn huyện lỵ huyện Phục Hòa.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 864/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Cao Bằng (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2020). Theo đó:
Sáp nhập xã Triệu Ẩu và một phần diện tích, dân số của xã Hồng Đại thành xã Bế Văn Đàn
Sáp nhập phần diện tích và dân số còn lại của xã Hồng Đại vào xã Cách Linh
Sáp nhập xã Lương Thiện vào thị trấn Hòa Thuận.

Sau khi sắp xếp, huyện Phục Hòa có 2 thị trấn: Hòa Thuận (huyện lỵ), Tà Lùng và 5 xã: Bế Văn Đàn, Cách Linh, Đại Sơn, Mỹ Hưng, Tiên Thành.

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 897/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện và đổi tên đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Cao Bằng (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2020). Theo đó, sáp nhập huyện Phục Hòa với huyện Quảng Uyên và xã Quốc Toản thuộc huyện Trà Lĩnh vừa giải thể để tái lập huyện Quảng Hòa.

Chú thích 

Hành chính Cao Bằng
Đội tuyển bóng đá quốc gia Montenegro

Đội tuyển bóng đá quốc gia Montenegro (tiếng Montenegro và tiếng Serbia: Fudbalska reprezentacija Crne Gore / Фудбалска репрезентација Црне Горе) là đội tuyển cấp quốc gia của Montenegro do Hiệp hội bóng đá Montenegro quản lý.

Thành tích tại giải vô địch thế giới 
1930 đến 1938 - Là một phần của Vương quốc Nam Tư
1950 đến 1990 - Là một phần của CHXHCN Nam Tư
1994 đến 2002 - Là một phần của CHLB Nam Tư
2006 - Là một phần của Serbia và Montenegro
2010 đến 2022 - Không vượt qua vòng loại

Thành tích tại giải vô địch châu Âu 
1960 đến 1992 - Là một phần của CHXHCN Nam Tư
1996 đến 2000 - Là một phần của CHLB Nam Tư
2004 - Là một phần của Serbia và Montenegro
2008 - Không tham dự, vì chưa gia nhập UEFA cho tới tháng 1 năm 2007. Tư cách thành viên của Serbia và Montenegro chuyển cho  Serbia2012 đến 2024 - Không vượt qua vòng loại Thành tích tại UEFA Nations League 

Đội hình
Đội hình dưới đây tham dự 2 trận giao hữu gặp  và  vào tháng 11 năm 2022.Số liệu thống kê tính đến ngày 20 tháng 11 năm 2022 sau trận gặp .

Triệu tập gần đây

INJ Rút lui vì chấn thương.
PRE Đội hình sơ bộ.
RET Đã chia tay đội tuyển quốc gia.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Đội tuyển bóng đá quốc gia Montenegro  trên trang chủ của FIFA

Montenegro

Bóng đá
Đội tuyển bóng đá quốc gia Phần Lan

Đội tuyển bóng đá quốc gia Phần Lan (tiếng Phần Lan: Suomen jalkapallomaajoukkue) là đội tuyển cấp quốc gia của Phần Lan do Hiệp hội bóng đá Phần Lan quản lý.

Trận thi đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển Phần Lan là trận gặp đội tuyển Thụy Điển vào năm 1911. Thành tích tốt nhất của đội cho đến nay là vị trí thứ tư của Thế vận hội Mùa hè 1912. Đội đã lần đầu tiên tham dự Euro là vào năm 2020. Tại giải năm đó, đội chỉ có một trận thắng trước , thua 2 trận trước  và , do đó dừng bước ở vòng bảng.

Thành tích tại các giải đấu

Giải vô địch thế giới 

1930 đến 1934 - Không tham dự
1938 - Không vượt qua vòng loại
1950 - Bỏ cuộc khi tham dự vòng loại
1954 đến 2026 - Không vượt qua vòng loại

Giải vô địch châu Âu

UEFA Nations League

Thế vận hội 
 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1988)

Cầu thủ

Đội hình hiện tại 
Các cầu thủ sau đây được triệu tập cho trận đấu tại vòng loại FIFA World Cup 2026 với Malta và trận giao hữu với Andorra vào ngày 14 và 17 tháng 11 năm 2025.
Số lần ra sân và bàn thắng tính đến ngày 17 tháng 11 năm 2025, sau trận đấu với Andorra.

RET

Triệu tập gần đây
Các cầu thủ dưới đây được triệu tập trong vòng 12 tháng.

INJ = Rút lui vì chấn thương.
PRE = Đội hình sơ bộ.
RET Đã chia tay đội tuyển quốc gia

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Đội tuyển bóng đá quốc gia Phần Lan  trên trang chủ của FIFA

Phần Lan

Bóng đá
Muang Tum

Prasat Hin Muang Tum (, , ,  là một ngôi đền Khmer ở tỉnh Buri Ram, Thái Lan. Ngôi đền này chủ yếu theo phong cách Khleang và Baphuon, và được xây dựng trong thế kỷ 10 và 11. Vị thần ban đầu là Shiva, dù Vishnu cũng được thờ ở đó.

Giống như phần lớn các ngôi đền Khmer khác, Muang Tum nhìn về hướng đông. Một baray (hồ chứa nước), có lẽ xây cùng lúc với đền, nằm về phía đông còn một baray sau này rộng hơn nằm về phía bắc giữa Muang Tum và Phanom Rung.

Tham khảo

Freeman, Michael. A Guide to Khmer Temples in Thailand and Laos. Weatherhill, 1998

Muang Tum
Buri Ram
Di tích Angkor
Công trình xây dựng tỉnh Buriram
Sùng Tả

Sùng Tả (tiếng Tráng: Cungzcoj Si, chữ Hán giản thể: 崇左市, bính âm: Chóngzuǒ) là một địa cấp thị trong khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Trung tâm hành chính là thành phố Bằng Tường.

Sùng Tả giáp với các địa cấp thị khác là Bách Sắc ở phía bắc, Phòng Thành Cảng ở phía nam. Phía tây giáp huyện Hạ Lang, huyện Quảng Hòa và huyện Thạch An tỉnh Cao Bằng và huyện Cao Lộc, huyện Đình Lập, huyện Lộc Bình, huyện Tràng Định và huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn và huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh của Việt Nam.

Sùng Tả có 1 quận (Giang Châu), 1 thành phố cấp phó địa khu (Bằng Tường), 5 huyện (Ninh Minh, Long Châu, Phù Tuy, Đại Tân, Thiên Đẳng).

Sùng Tả có 2,34 triệu dân trong đó 89,26% là người Choang.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Website của chính quyền Sùng Tả 

Đơn vị hành chính cấp địa khu Quảng Tây
Thành phố tỉnh Quảng Tây
Nam Man

Nam Man (南蠻, nghĩa là "người man rợ phương Nam") là thuật ngữ hàm ý miệt thị trong lịch sử Trung Quốc để chỉ cộng đồng nông nghiệp Bách Việt ở phía Nam Trung Quốc.

Thuật ngữ nằm trong lý thuyết Địa lí Trung Quốc thời phong kiến, coi "Trung Quốc" là "nước ở trung tâm" và người ở đó được coi là người đã giáo hóa văn minh, còn xung quanh là bốn phương "man di mọi rợ", gọi là Tứ di. Vùng đất khởi phát của người Trung Quốc là vùng Hoa Hạ (華夏), và là nguồn của các thuật ngữ Trung Hoa, người Hoa. Người ở phương Đông gọi là Đông Di (東夷), phương Tây gọi là Tây Nhung (西戎), phương Nam gọi là Nam Man (南蠻), và phương Bắc gọi là Bắc Địch (北狄), trong đó các chữ tượng hình chỉ các nhóm này đều có phần biểu thị "sâu bọ thú vật". Ngày nay chữ Hán đã lược bỏ phần biểu tượng này đi, nên trong các chữ Hán dẫn ra ở trên chỉ còn có ở chữ Địch (狄) và Man (蠻).

Xung đột lớn và kéo dài của người Hoa với Nam Man là xung đột giữa nhà Thương và đất nước Văn Lang (thế kỉ 16 TCN), xung đột giữa nhà Hán với Nam Việt vương quốc hùng mạnh ở phía nam sông Trường Giang vào thế kỷ 3 trước Công nguyên do người Bách Việt dẫn đầu. Người Hoa đã chinh phục, đồng hóa thành công người Bách Việt, và đẩy dần người Bách Việt về phương nam. Trong thời kỳ Tam Quốc, người Miêu dưới sự lãnh đạo của Mạnh Hoạch đã nhiều lần nổi lên chống lại Thục Hán, sau khi Mạnh Hoạch bị Gia Cát Lượng bắt và thả 7 lần đã quy phục Thục Hán. Nam Chiếu thường xuyên cống nộp thông qua Kiếm Nam Tiết độ sứ (劍南節度使).

Trong thời nhà Đường, người Miêu (Hmong) ở khu vực tây nam cùng với người Bạch và người Di (người Lô Lô) lập ra  Mông Xá Chiếu (蒙舍詔) hay Nam Chiếu (南詔), đã thống nhất Lục Chiếu và thành lập nhà nước độc lập đầu tiên đầu thế kỷ 6. Khi nhà Đường dần suy yếu, Nam Chiếu, sau là Vương quốc Đại Lý, giành được độc lập nhiều hơn. Tuy nhiên năm 1253 vương quốc bị Nhà Nguyên chinh phục và đồng hóa. Trong khi đó, một số ảnh hưởng của nền văn hóa Nam Chiếu tiếp tục được truyền xuống phía Nam.

Ở Việt Nam, các vương triều cũng dùng từ Nam Man hoặc man di để chỉ các dân tộc Chiêm Thành, Khmer, Mã Lai, Java, các sắc dân thiểu số ở vùng Tây Nguyên.

Tham khảo

Chủ nghĩa dĩ Hoa vi trung
Dân tộc cổ đại Trung Quốc
Nhà Chu
Kim văn

Kim văn (金文) hay còn gọi là minh văn (銘文) hay chung đỉnh văn (钟鼎文), là loại văn tự được khắc hoặc đúc trên đồ đồng, là sự kế thừa của giáp cốt văn, xuất hiện cuối đời nhà Thương, thịnh hành vào đời Tây Chu. Nội dung thường liên quan mật thiết đến cuộc sống đương thời, đặc biệt là cuộc sống của tầng lớp thống trị, như việc tế lễ, sắc lệnh, việc chiến tranh, săn bắn... Mọi người thường coi kim văn trên Mao công đỉnh thời Chu Tuyên Vương là đại diện cho kim văn. Từ Tây Chu trở về sau, kim văn được sử dụng rộng rãi. Theo thống kê, người ta tìm được 3005 chữ kim văn, đã đọc được 1804 chữ, nhiều hơn giáp cốt văn một chút. Do thời kì Thương Chu rất thịnh hành đồ đồng, mà trong đó chung (cái chuông) và đỉnh (cái vạc) là những nhạc khí, lễ khí tiêu biểu nên kim văn còn có tên gọi là chung đỉnh văn.

Phân loại
Kim văn có thể chia làm bốn loại, đó là Ân kim văn (khoảng năm 1300 tr.CN - 1070 tr.CN), Tây Chu kim văn (khoảng 1070 tr.CN - 771 tr.CN), Đông Chu kim văn (khoảng 771 tr.CN - 222 tr.CN) và Tần Hán kim văn (221 tr.CN - 219 s.CN).

Ân kim văn
Từ trước đời nhà Thương đã có kim văn, nhưng kim văn thực sự hình thành là từ sau khi Bàn Canh dời đô. Ban đầu chỉ có vài chữ, đến đầu đời nhà Chu đã có hơn 1200 chữ. Những đồ đồng có đúc kim văn thời nhà Thương là khá nhiều, nhưng nội dung đơn giản, chủ yếu là tên họ của người đúc hoặc của tổ tiên người đó. Đến khi nhà Thương bị diệt, mới xuất hiện những bài văn khắc bằng kim văn, nhưng bài dài nhất cũng chỉ có hơn 40 chữ.

Tây Chu kim văn
Từ khi nhà Chu lên thay nhà Thương, kim văn dần thịnh hành, viết những chuyện của vua chúa như việc Chiêu Vương tuần du phương nam, Mục Vương đi săn ở phía tây... đều được ghi chép lại.

Đông Chu kim văn

Tần Hán kim văn

Quá trình chế tạo kim văn

Tham khảo

Tiếng Trung
Hệ chữ viết
Amedeo Modigliani

Amedeo Clemente Modigliani (12 tháng 7 năm 1884 – 24 tháng 1 năm 1920) là một nghệ sĩ người Italia, họa sĩ kiêm nhà điêu khắc đã hành nghề phần lớn thời gian ở Pháp. Modigliani sinh ra tại Livorno, ở Tuscany Trung Italia (xem Các nhóm vùng Italia) và bắt đầu nghiên cứu nghệ thuật trước khi đến Paris năm 1906. Chịu ảnh hưởng bởi các nghệ sĩ bạn bè nhưng ông vẫn giữ phong cách nghệ thuật riêng. Ông qua đời ở độ tuổi 35 ở Paris vì bệnh lao màng não—chứng bệnh này bị làm trầm trọng thêm bởi tình cảnh nghèo, làm việc quá sức, và dùng quá nhiều rượu và thuốc ngủ.

Thời trẻ 
Amedeo Modigliani sinh ra trong một gia đình Do Thái tại Livorno ở Tuscany. Livorno vẫn là một thành phố mới theo chuẩn Italia vào thời đó. Tổ ngoại của ông là một người Solomon Garsin, một người Do Thái di cư đến Livorno vào thế kỷ 18 với tư cách là người tị nạn tôn giáo.

Modigliani là con thứ tư của gia đình, cha là Flaminio Modigliani và mẹ là Eugenia Garsin. Cha ông là một người làm nghề kinh doanh đổi tiền nhưng khi công việc kinh doanh của ông bị phá sản, cả gia đình sống trong nghèo túng.

Modigliani có tình cảm thân thiết với mẹ mình, người dạy cậu tại nhà cho đến khi cậu lên 10 tuổi. Cậu bé có vấn đề sức khỏe vì bị viêm màng phổi khi lên 11 tuổi, vài năm sau lại bị bệnh sốt thương hàn. Năm 16 tuổi cậu lại bị viêm màng phổi và cậu bị nhiễm bệnh lao. Sau khi Modigliani phục hồi sau đợt viêm màng phổi thứ hai, mẹ cậu đã đưa cậu đi một vòng về phía nam Italia: Napoli, Capri, Roma, và Amalfi, sau đó lên phía bắc đến Florence, và Venice.

Mẹ ông là người có vai tròn lớn trong việc cậu bé phát triển tài năng theo đuổi ngành nghệ thuật. Khi cậu 11 tuổi, bà đã viết trong nhật ký của mình rằng:

Gallery

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 www.modigliani-foundation.org 316 bức họa của Amedeo Modigliani
   www.claudiobarontini.com archives photos
 Bảo tàng Hecht 
 Modigliani: Beyond the Myth , The Jewish Museum, New York 2004
 Modigliani và những người mẫu của ông , Học viện nghệ thuật Hoàng gia London, 2006
 Review of Exhibition Modigliani at the Royal Academy of Arts, London
 Rats' teeth and empty eyes, a disparaging view of Modigliani's work in The Guardian's review of the RA show of 2006.
 Modigliani at Olga's Gallery , large online collection of images of Modigliani's works.

Sinh năm 1884
Mất năm 1920
Họa sĩ Ý
Nhà điêu khắc Ý
Nghệ sĩ Ý
Họa sĩ Ý thế kỷ 19
Họa sĩ Ý thế kỷ 20
Mất thế kỷ 20 do bệnh lao
Chôn cất tại nghĩa trang Père-Lachaise
Họa sĩ Do Thái
John Flamsteed

John Flamsteed (19 tháng 8 năm 1646 - 31 tháng 12 năm1719) là một nhà thiên văn người Anh.

Flamsteed sinh tại Denby, Derbyshire, Anh, và học tại Trường Derby và Jesus College, Cambridge. Ông là người tính toán chính xác hiện tượng nhật thực năm 1666 và 1668. Ông là một trong những người đầu tiên chịu trách nhiệm ghi chép sớm nhất các quan sát về hành tinh Sao Thiên Vương mà ông đã nhầm là một ngôi sao.

Flamsteed cũng được người ta nhớ đến do là người có xung đột với Isaac Newton, chủ tịch của Hội Hoàng gia vào thời đó. Flamsteed từ chối xuất bản một tác phẩm được vua giao và năm 1712, Newton và Edmond Halley đã xuất bản một bản ban ban đầu cửa Flamsteed Historia Coelestis Britannica mà không ghi tên tác giả. Nhiều năm sau, Flamsteed đã mua nhiều bản sách này và đốt công khai trước cổng của Royal Observatory. Tuy nhiên, cách đánh số ngôi sao trong cuốn sách này vẫn đang được sử dụng và được gọi là các cách đặt tên của Flamsteed.

Năm 1725 bản Historia Coelestis Britannica của riêng của Flamsteed đã được xuất bản bao gồm các quan sát của ông và một bảng ca-ta-lô 2935 ngôi sao chính xác hơn nhiều so với bất kỳ tác phẩm nào trước đó.

Tham khảo

The correspondence of John Flamsteed, the first nhà thiên văn học Royal compiled and edited by Eric G. Forbes,... Lesley Murdin and Frances Willmoth. Bristol: Institute of Physics Publishing, 1995-2002 ISBN 0750301473 (v. 1); ISBN 0-7503-0391-3 (v. 2); ISBN 0-7503-0763-3 (v.3)
The Gresham lectures of John Flamsteed, edited and introduced by Eric G. Forbes. London: Mansell, 1975 ISBN 0-7201-0518-8
Newton's Tyranny: The Suppressed Scientific Discoveries of Stephen Gray and John Flamsteed, David H. Clark & Stephen H.P. Clark. W. H. Freeman, 2001 ISBN 0-7167-4701-4

Liên kết ngoài
 John Flamsteed Biography (SEDS)
Electronic facsimile-editions of the rare book collection at the Vienna Insitute of Astronomy

Sinh năm 1646
Mất năm 1719
Nhà thiên văn Anh
Người Derbyshire
Hội viên Hội Vương thất
San Salvador

San Salvador là thủ đô của El Salvador. Thung lũng nơi thành phố này tọa lạc trước đây được gọi là "El Valle de las Hamacas" (Thung lũng của những cái võng) do nó có hoạt động địa chấn cao. San Salvador là thành phố lớn thứ hai ở Trung Mỹ. Thành phố nằm trên diện tích 568 km² (220 dặm vuông) và có dân số gần 2,2 triệu người. Đây là nơi có dân số chiếm 1/3 dân số của El Salvador và 1/2 tài sản của quốc gia này.

Khí hậu

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài 

 Municipality of the city of San Salvador 
 The Tramways of San Salvador, 1876–1929

Thành phố El Salvador
San Salvador
Thủ đô Bắc Mỹ
Sdok Kak Thom

Sdok Kok Thom (, Sadok Kok Thom, ; ,  ), hay Sdok Kak Thom, là một ngôi đền Khmer được xây vào thế kỷ 11, hiện nằm ở Thái Lan, 18 dặm về phía đông bắc của thị xã biên giới của Thái Lan là Aranyaprathet. Ngôi đền này thờ vị thần Shiva, được xây dưới thời vua Udayadityavarman II, trong thời kỳ Đế quốc Khmer.

Được xây bằng sa thạch đỏ và laterite, ngôi đền là một ví dụ hàng đầu về đền đài thờ cúng trong thời kỳ vàng son của đế quốc này. Dù nhỏ hơn các đền khác ở Angkor, ngôi đền này có kiến trúc cơ bản và các hình ảnh như các ngôi đền được xây cùng thời.

Đặc điểm kiến trúc

Thiết kế kiến trúc của ngôi đền này được liên kết với đế chế khmer vĩ đại đã cai trị trong khoảng 700 năm. Ở trung tâm của ngôi đền là một tháp bằng đá sa thạch, được coi là nơi tôn nghiêm chính, có lẽ là nơi trú ngụ của một linga , biểu tượng của thần Shiva. Cửa tháp ở phía đông, tiếp cận bằng các bậc thang; ba mặt còn lại có cửa giả. Vài mét về phía đông bắc và đông nam là hai công trình kiến trúc bằng đá sa thạch, với các cửa sổ lớn bên hông và nền đá ong. Bao quanh tháp và các thư viện là một sân hình chữ nhật rộng khoảng 42 x 36 mét và có các phòng trưng bày ở cả bốn phía. Ở phía đông của thánh địa là một gopura, hoặc cổng, phản ánh hướng của ngôi đền về phía đông.
Ở nhiều vị trí khác nhau trong ngôi đền, có rất nhiều hình khắc trên đá, bao gồm trang trí hoa lá  rắn Naga và một hình tượng dường như là vị thần Vishnu của đạo Hindu.

Một con hào, có khả năng tượng trưng cho Biển Sáng tạo của người Hindu, nằm bên ngoài mỗi bốn phía của sân. Một đại lộ dẫn về phía đông từ gopura. Một bức tường đá ong cao khoảng 2,5 mét và dài 126 mét từ đông sang tây và 120 mét từ nam đến bắc cung cấp thêm bao vây cho toàn bộ khu phức hợp. Điểm giữa của phía đông của bức tường này có một gopura phức tạp, đứng trên một nền đá ong. Khoảng 200 mét về phía đông của gopura này, dọc theo một đại lộ lát đá ong với những cột đá dựng đứng ở hai bên, là một hồ chứa nước thánh, hay baray, rộng khoảng 200 x 370 mét.

Chạm khắc

Bản khắc (phân loại K. 235) gồm 340 dòng, bằng cả tiếng Phạn và tiếng Khmer cổ, được khắc trên một tấm bia sa thạch màu xám cao 1,51 mét ở góc đông bắc của ngôi đền. Có niên đại đến ngày 8 tháng 2 năm 1053, nó kể lại hai thế kỷ rưỡi phục vụ mà các thành viên của gia đình sáng lập ngôi đền đã cung cấp cho triều đình Khmer, chủ yếu là tuyên úy cho các vị vua. Khi đặt ra vai trò lâu dài này, bản văn cung cấp một cái nhìn đáng chú ý và thường là thơ mộng về đức tin, dòng dõi hoàng tộc, lịch sử và cấu trúc xã hội của thời đại.

Lịch sử sau này

Ghi chú

Tham khảo 
 Sak-Humphry, Chhany. The Sdok Kak Thom Inscription. The Edition of the Buddhist Institute 2005
 Higham, Charles. The Civilization of Angkor. University of California Press 2001
 Freeman, Charles. A Guide to the Khmer Temples of Thailand and Laos. Weatherhill 1998

Đền Hindu ở Thái Lan
Lịch sử Campuchia
Lịch sử Thái Lan
Di tích Angkor
Đế quốc Khmer
Bơm phân tử

Bơm phân tử, hay còn gọi là Bơm turbo là một thiết bị tạo chân không cao (có thể đạt tới 10−7 đến 10−9 Torr), dựa trên nguyên tắc cuốn các phân tử khí dư trong môi trường chân không sơ cấp nhờ va chạm với một động cơ quay với tốc độ cao (động cơ phản lực - động cơ turbo).

Lịch sử phát triển
Bơm turbo phân tử được phát minh vào năm 1958 bởi Becker dựa trên các thành tựu đã được phát triển từ năm 1913 (bởi Gaede), năm 1923 (bởi Helweck) và năm 1944 bởi Siegbahn. Bơm phân tử thực sự đem lại hiệu quả cao nhờ ứng dụng nguyên lý động cơ phản lực.

Nguyên lý hoạt động
 Bơm turbo phân tử là thiết bị tạo ra chân không cao theo nguyên lý cuốn các phân tử khí ở trạng thái khí kém nhờ một động cơ quay với tốc độ rất lớn. Để bơm có thể hoạt động, ban đầu cần tạo ra chân không sơ cấp (cỡ 10−3 Torr) nhờ một bơm cơ học. Khi bơm hoạt động, rôto của bơm là hệ thống các cánh quạt được tăng tốc đến vận tốc lớn như động cơ phản lực và sẽ cuốn các phân tử khí để tạo môi trường chân không cao. Vì quay với tốc độ rất lớn nên động cơ sẽ rất nhanh bị nóng và đòi hỏi làm mát bằng nước hoặc dầu.

Ưu điểm, hạn chế

Xem thêm

Tham khảo

Vật lý chân không
Vật lý chất rắn
Khoa học vật liệu
Kỹ thuật màng mỏng
Thiết bị

de:Vakuumpumpe#Turbomolekularpumpe (TMP)
Học viện Quân chính

Học viện Quân chính là một trường đào tạo sĩ quan quân đội trung cao cấp tại Việt Nam hoạt động từ ngày 3 tháng 3 năm 1961 đến ngày 21 tháng 5 năm 1965. Lúc đó, Học viện Quân chính được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường Bổ túc Quân sự trung cao cấp và Trường Chính trị trung cao cấp. Năm 1965 Học viện Quân chính lại tách thành Học viện Quân sự (nay là Học viện Lục quân Đà Lạt, Lâm Đồng) và Học viện Chính trị (nay là Học viện Chính trị Quân sự, trụ sở tại quận Hà Đông, Hà Nội).

Tham khảo

Đại học và cao đẳng quân sự Việt Nam