MG 42

MG-42 (Maschinengewehr 42 – Súng máy kiểu năm 1942) là súng máy đa năng hạng nhẹ dùng đạn cỡ 7,92×57mm do Đức Quốc xã thiết kế và phát triển, được chấp nhận trang bị cho Lực lượng vũ trang quân đội Đức Quốc xã (Wehrmacht) vào năm 1942. Khẩu súng này bổ sung, và trong một số trường hợp nhất định, thay thế súng máy đa năng MG 34 trong tất cả các binh chủng của Lực lượng vũ trang Đức. Mặc dù vậy, cả MG-34 và MG-42 đều được sản xuất và trang bị cho đến khi chiến tranh kết thúc.

MG-42 đã được kiểm chứng về độ tin cậy, độ bền, cấu tạo đơn giản và dễ sử dụng, nhưng đáng chú ý nhất là tạo ra tiếng súng gây choáng váng cho đối phương khi bắn chế áp. MG-42 có tốc độ bắn trung bình cao nhất trong các loại súng máy xách tay một nòng, khoảng 1200 phát/phút, tạo ra tiếng súng đáng sợ nghe như tiếng xé vải. Điều này đãn đến biệt danh của nó là "Cưa máy của Hitler". Có các loại súng tự động với tốc độ bắn tương tự, chẳng hạn như súng máy Darne của Pháp, súng máy Gebauer của Hungary, súng máy ShKAS của Liên Xô và súng máy Vickers K của Anh. Tuy nhiên, MG-42 dùng dây đạn và tính năng thay nòng nhanh, cho phép bắn lâu hơn so với những súng máy này.

Dòng súng máy MG-42 vẫn tiếp tục được Tây Đức phát triển sau khi Đức Quốc xã đầu hàng vô điều kiện, tạo cơ sở cho các phiên bản MG-1 (MG-42/59), sau này phát triển thành MG-1A3, và sau cùng là mẫu MG-3 danh tiếng. Sức ảnh hưởng của MG-42 lên các mẫu súng khác nhau của nước ngoài là vô cùng lớn, ví dụ như khẩu MG-51 và SIG MG 710-3 của Thụy Sĩ, MG-74 của Áo, súng máy hạng nhẹ Ameli của Tây Ban Nha, M-60 của Mỹ và MAG 58 (M240) của Bỉ. Rheinmetall MG-3 được nhiều quân đội của nhiều nước trang bị trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh và vẫn còn được sử dụng cho đến ngày nay.

Lịch sử

Trước Chiến tranh Thế giới thứ nhất 
Ngay từ trước Chiến tranh Thế giới thứ nhất, quân đội Đức đã tìm cách thay thế các loại súng máy hạng nặng vốn đã chứng minh được hiệu quả trong cuộc chiến đó. MG 13 là một trong những bước phát triển đầu tiên hướng tới mục tiêu tạo ra một loại vũ khí có thể đảm nhiệm nhiều vai trò thay vì chỉ một. MG 13 là kết quả của việc tái thiết kế súng máy Dreyse làm mát bằng nước để đáp ứng các yêu cầu mới. Súng Gast hai nòng cũng được phát triển với mục tiêu cung cấp một loại vũ khí có tốc độ bắn cao dùng cho mục đích phòng không, với báo cáo đạt tốc độ chu kỳ lên tới 1.600 phát/phút.

Thập niên 1930 

Quá trình này cuối cùng dẫn đến khái niệm Einheitsmaschinengewehr (Súng máy vạn năng), giới thiệu một khái niệm hoàn toàn mới về hỏa lực tự động. Bằng cách thay đổi giá đỡ, kính ngắm và cơ chế nạp đạn, người vận hành có thể biến đổi hoàn toàn một khẩu Einheitsmaschinengewehr cho nhiều mục đích khác nhau.

MG 34 được coi là khẩu súng máy đa chức năng hiện đại đầu tiên. Nó được phát triển để sử dụng đạn súng trường tiêu chuẩn 7,92×57mm Mauser của Đức. Nó được dự định và phát triển tốt để cung cấp khả năng yểm trợ cho bộ binh như một khẩu súng máy hạng nhẹ hoặc hạng trung, phòng không tầm thấp và thậm chí là khả năng bắn tỉa. Được trang bị nòng thay nhanh và nạp đạn bằng băng xích kim loại không tự rã, hoặc từ hộp đạn hình trống 50 viên (Gurttrommel) hay hộp tiếp đạn hình yên ngựa 75 viên (Patronentrommel 34), MG 34 có thể duy trì hỏa lực lâu hơn nhiều so với các vũ khí cấp tiểu đội cơ động khác như M1918 BAR của Mỹ, DP-27 của Liên Xô hay súng máy Bren của Anh vốn nạp đạn bằng băng đạn. Đồng thời, nó cũng nhẹ và cơ động hơn nhiều so với các loại súng máy nạp đạn theo kíp chiến đấu như Browning M1919, SG-43 Goryunov hay súng máy Vickers (những loại súng này cũng thiếu khả năng thay nòng nhanh). MG 34 cũng rất linh hoạt; không chỉ nạp được đạn dây hay hộp đạn yên ngựa, nó còn có thể bắn từ giá hai chân, giá ba chân Lafette 34 cải tiến hoặc các loại giá gắn trên xe thiết giáp. 

Tuy nhiên, MG 34 có những nhược điểm cơ bản như nhạy cảm với điều kiện thời tiết khắc nghiệt, bụi bẩn và bùn đất, cùng với quy trình sản xuất tương đối phức tạp và tốn kém. Các nỗ lực cải tiến dần dần thiết kế cơ bản của MG 34 đều thất bại.

Trong khoảng thời gian từ năm 1934 đến khi phiên bản sản xuất cuối cùng của MG 34 được thông qua, Waffenamt (Cục Vũ khí Lục quân Đức) nhận thấy rằng MG 34 quá phức tạp để sản xuất hàng loạt và bắt đầu tìm cách đơn giản hóa cũng như hợp lý hóa khái niệm kỹ thuật này.

Quá trình phát triển 

Một bản dự thảo thông số kỹ thuật đã được lập ra và một cuộc thi đã được tổ chức để tìm kiếm vũ khí thay thế cho khẩu MG 34. Vào tháng 2 năm 1937, ba công ty đã được yêu cầu đệ trình các thiết kế: Metall und Lackierwarenfabrik Johannes Großfuß AG tại Döbeln, Rheinmetall-Borsig AG tại Sömmerda, và Stübgen AG tại Erfurt. Các bản thiết kế và mô hình súng đã được đệ trình vào tháng 10 năm 1937. Thiết kế của Großfuß AG tỏ ra vượt trội hơn hẳn nhờ sử dụng cơ chế phản lực bắn với khóa nòng con lăn độc đáo, trong khi hai đối thủ còn lại sử dụng hệ thống trích khí. 

Đáng chú ý, công ty Großfuß trước đó không hề có kinh nghiệm trong sản xuất vũ khí mà chuyên về các linh kiện thép dập (sản phẩm chủ lực của công ty là đèn lồng bằng thép tấm). Tiến sĩ – Kỹ sư Werner Gruner, một trong những kỹ sư thiết kế chính của Großfuß, ban đầu không biết gì về súng máy khi được giao nhiệm vụ tham gia dự án, mặc dù ông là chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ sản xuất hàng loạt. Gruner sau đó đã tham gia một khóa học xạ thủ súng máy của quân đội để làm quen với tính năng và công dụng của loại vũ khí này, đồng thời tham khảo ý kiến của binh lính. Sau đó, ông đã tái sử dụng hệ thống vận hành do Mauser phát triển và tích hợp các đặc điểm từ kinh nghiệm thực tế của binh lính cũng như các bài học rút ra từ giai đoạn đầu của cuộc chiến.

Được làm chủ yếu từ thép cacbon dập đã được tôi cứng, chỉ những bộ phận quan trọng nhất mới được phay tỉ mỉ từ thép khối. Bằng cách sử dụng phương pháp hàn điểm và tán đinh để kết nối các bộ phận, thiết kế mới đòi hỏi ít công đoạn gia công hơn và ít sử dụng các loại thép hợp kim cao cấp vốn đang trở nên khan hiếm ở Đức trong Thế chiến II. Việc chế tạo nó đơn giản hơn nhiều so với các loại súng máy khác – chỉ mất 75 giờ công để hoàn thành một khẩu súng mới so với 150 giờ công của MG 34 (giảm 50%), sử dụng 27,5 kg nguyên liệu thô so với 49 kg của MG 34 (giảm 44%) – và chi phí chỉ là 250 RM so với 327 RM (giảm 24%).

Các cuộc thử nghiệm ban đầu của mô hình chức năng Großfuß vào tháng 4 năm 1938 đã dẫn đến các yêu cầu cải tiến từ hội đồng tuyển chọn. Nguyên mẫu MG 39 kết quả được trình làng vào tháng 2 năm 1939 vẫn giữ nét tương đồng với MG 34, một quyết định có chủ ý nhằm duy trì sự quen thuộc và khả năng sử dụng các loại giá súng cũng như phụ kiện đã phát triển cho MG 34. Những thay đổi chính từ góc nhìn của xạ thủ là loại bỏ tùy chọn nạp đạn bằng hộp đạn hình yên ngựa, chỉ để lại khả năng nạp đạn bằng dây băng, hoặc từ một hộp đựng dây băng hình trống (Gurttrommel) 50 viên gắn vào bộ phận nhận đạn của súng, đồng thời đơn giản hóa thước ngắm thép. Tất cả những thay đổi này nhằm mục đích tăng cường và duy trì tốc độ bắn chu kỳ cao cùng độ phân tán đạn. Mặc dù được làm từ các bộ phận tương đối rẻ tiền và đơn giản, các nguyên mẫu này tỏ ra bền bỉ và chống kẹt đạn tốt hơn nhiều so với khẩu MG 34 được gia công chính xác nhưng khá "đỏng đảnh". Các thử nghiệm sau đó đã chọn nguyên mẫu Großfuß MG 39 để phát triển sản xuất cuối cùng. Một đợt sản xuất giới hạn khoảng 1.500 khẩu mẫu MG 39/41 đã được hoàn thành vào năm 1941 và được đưa vào thử nghiệm chiến đấu vào cuối năm đó.

Chấp nhận trang bị
Vào đầu năm 1942, mẫu cuối cùng của loại vũ khí này đã chính thức được chấp nhận và việc sản xuất hàng loạt bắt đầu với tên gọi MG 42. Các hợp đồng sản xuất được giao cho Großfuß, Mauser-Werke, Gustloff-Werke, Steyr và các đơn vị khác. MG 42 lần đầu tiên được triển khai vào tháng 5 năm 1942 bởi Quân đoàn Châu Phi và được giới thiệu trên tất cả các mặt trận từ giữa năm 1942. Sản lượng trong chiến tranh lên tới hơn 400.000 khẩu (17.915 khẩu năm 1942, 116.725 khẩu năm 1943, 211.806 khẩu năm 1944 và 61.877 khẩu năm 1945).

Vào năm 1943, sản lượng MG 42 đã vượt qua MG 34 và tiếp tục duy trì vị thế đó cho đến khi kết thúc chiến tranh. Tuy nhiên, quân Đức vẫn tiếp tục sản xuất rộng rãi MG 34 song song cho đến cuối cuộc chiến.

Biệt danh 
Âm thanh đặc trưng do tốc độ chu kỳ bắn cực cao đã dẫn đến nhiều biệt danh khác nhau. Người Đức gọi nó là Hitlersäge (Máy cưa của Hitler), Schnelle Spritze (Máy phun nhanh), Knochensäge (Máy cưa xương), Tripperspritze (Ống tiêm bệnh lậu) và elektrisches MG (Súng máy điện). Người Liên Xô gọi nó là "Kẻ xé thảm sơn", còn binh lính Anh và Mỹ gọi nó là "Máy cưa của Hitler" hoặc "Khóa kéo của Hitler" (Hitler's Buzzsaw / Hitler's Zipper). Giống như MG 34, quân đội Anh đôi khi gọi nó là "Spandau", một thuật ngữ chung cho tất cả súng máy Đức, bắt nguồn từ biệt danh của phe Đồng minh dành cho khẩu MG 08 thời Thế chiến I vốn được sản xuất tại thành phố Spandau. 

Các binh sĩ viễn chinh Brazil chiến đấu tại Ý thường gọi MG 42 là Lurdinha; biệt danh này là do vợ sắp cưới của một người lính tên là Maria de Lourdes là một thợ may, và âm thanh của MG 42 rất giống với tiếng máy khâu của cô (Lourdinha là biệt danh phổ biến ở Brazil cho phụ nữ tên Maria de Lourdes).

Học thuyết vũ khí bộ binh 

Học thuyết bộ binh chiến thuật của Đức thời kỳ đó dựa trên hỏa lực của một tiểu đội (Gruppe ) 10 người vào khẩu súng máy đa năng trong vai trò súng máy hạng nhẹ. Lợi thế của khái niệm súng máy đa năng là nó làm tăng đáng kể tổng mật độ hỏa lực mà một đơn vị cấp tiểu đội có thể tạo ra.

Các kíp vận hành có thể thiết lập một hàng rào hỏa lực, chỉ tạm dừng để nạp đạn hoặc thay nòng súng, việc này có thể được thực hiện trong chưa đầy 10 giây. Điều này cho phép MG 42 kìm chân một số lượng quân địch lớn hơn so với các loại vũ khí khác. Quân đội Mỹ và Anh đã huấn luyện binh sĩ của họ tìm chỗ ẩn nấp trước hỏa lực của MG 42 và tấn công vị trí súng trong lúc đối phương đang thay nòng. Tốc độ bắn nhanh (chậm hơn tốc độ chu kỳ) được sử dụng trong các tình huống khẩn cấp hoặc tuyến phòng thủ cuối cùng của MG 42 là lên tới 500 phát mỗi phút.

Học thuyết bộ binh của các quốc gia Đồng minh trong Thế chiến II dựa trên hỏa lực của tay súng trường và một khẩu súng máy hạng nhẹ nạp đạn bằng hộp tiếp đạn (BAR, Bren, DP-27/DPM, FM 24/29) có tốc độ bắn lý thuyết thường là 450 đến 600 phát mỗi phút. Các quốc gia Đồng minh cũng có súng máy với tốc độ bắn tương đương, nhưng hầu như chỉ lắp đặt chúng trên máy bay, nơi các cơ hội nổ súng thoáng qua đòi hỏi tốc độ cao như vậy. Các loại vũ khí như súng máy M1919 Browning và súng máy Vickers K chỉ được cấp cho bộ binh trong những trường hợp đặc biệt.

Vai trò hỗ trợ hỏa lực của súng máy hạng nhẹ 

Một Gruppe (tiểu đội) bộ binh Đức vào đầu chiến tranh bao gồm mười người: một tiểu đội trưởng là hạ sĩ quan hoặc Unteroffizier, một tiểu đội phó, một kíp súng máy ba người (xạ thủ súng máy, trợ lý xạ thủ/người nạp đạn và người mang đạn) và năm tay súng trường. Về vũ khí cá nhân, tiểu đội trưởng được cấp một khẩu súng trường hoặc, từ khoảng năm 1941 là một khẩu súng tiểu liên, xạ thủ súng máy và trợ lý xạ thủ được cấp súng ngắn, còn tiểu đội phó, người mang đạn và các tay súng trường được cấp súng trường. Các tay súng trường mang thêm đạn dự phòng, lựu đạn, khối thuốc nổ hoặc giá ba chân súng máy khi cần thiết, đồng thời đảm bảo an ninh và bắn yểm trợ cho kíp súng máy. Hai trong số các khẩu súng trường Karabiner 98k nạp đạn bằng khóa nòng tiêu chuẩn trong tiểu đội có thể được thay thế bằng súng trường bán tự động Gewehr 43 và đôi khi, súng trường tấn công StG 44 có thể được dùng để tái trang bị cho toàn tiểu đội, bên cạnh súng máy. Một tiểu đội (Gruppe) đầy đủ mang theo tổng cộng 1.800 viên đạn cho súng máy.

Vai trò hỗ trợ hỏa lực của súng máy hạng trung 

Trong các trung đội súng máy hạng nặng (HMG) của Đức, mỗi trung đội phục vụ bốn khẩu súng máy MG 34/MG 42, được sử dụng ở chế độ bắn duy trì gắn trên giá ba chân. Năm 1944, cơ cấu này được thay đổi thành sáu khẩu súng máy chia làm ba phân đội, với hai tiểu đội súng máy hạng nặng bảy người mỗi phân đội như sau:

 Tiểu đội trưởng (Hạ sĩ quan); MP 40
 Xạ thủ súng máy (Binh nhì); MG 34/MG 42 và Walther P38
 Trợ lý xạ thủ (Binh nhì); súng ngắn
 Ba tay súng trường (Binh nhì); súng trường
 Người dắt ngựa cho ngựa, xe kéo và rơ-moóc (Binh nhì); súng trường

Kíp vận hành tối ưu của một khẩu MG 42 trong vai trò súng máy hạng trung là sáu người: tiểu đội trưởng, xạ thủ súng máy mang và bắn súng, trợ lý xạ thủ/người nạp đạn mang giá ba chân, và ba tay súng trường mang 1.800 viên đạn giữa họ, cùng nòng dự phòng, dụng cụ đào công sự và các vật dụng khác.

Để cho phép súng máy thực hiện vai trò hỗ trợ hỏa lực trực tiếp tầm xa và hỏa lực gián tiếp, kính ngắm quang học có thể được lắp vào bệ gắn kính ngắm (Zielfernrohrhalter) trên giá ba chân, cho phép các kíp vận hành tiếp tục sử dụng các phương pháp bắn tiên tiến đã được phát triển trong Thế chiến I, mặc dù phương pháp bắn cầu phong (plunging fire) hoặc hỏa lực gián tiếp không được các xạ thủ súng máy sử dụng phổ biến trong Thế chiến II như thời Thế chiến I.

Vận hành 

Một trong những vai trò của Einheitsmaschinengewehr (súng máy đa năng) là cung cấp khả năng phòng không tầm thấp. Tốc độ bắn chu kỳ cao là một lợi thế khi đối đầu với các mục tiêu chỉ xuất hiện trong tầm bắn của súng máy trong một khoảng thời gian ngắn, chẳng hạn như máy bay hoặc các mục tiêu di chuyển nhanh từ nơi ẩn nấp này sang nơi ẩn nấp khác. Đối với các mục tiêu có thể bị bắn trong khoảng thời gian dài hơn vài giây, tốc độ bắn chu kỳ trở nên ít quan trọng hơn. Hệ quả là, một trong những tính năng đáng chú ý nhất của MG 42 là tốc độ bắn chu kỳ cực cao, khoảng từ 1.200 đến 1.500 phát mỗi phút, gấp đôi tốc độ của súng máy Vickers và Browning (vốn chỉ có tốc độ khoảng 600 phát mỗi phút). Tai người không thể phân biệt rõ ràng âm thanh của từng phát bắn riêng lẻ, thay vào đó là một âm thanh được mô tả như tiếng "xé vải" hoặc tiếng máy cưa.

Tốc độ bắn chu kỳ cao của MG 42 đôi khi lại là một bất lợi, chủ yếu ở chỗ mặc dù vũ khí này có thể tạo ra sức công phá khủng khiếp, nó lại nhanh chóng làm cạn kiệt nguồn cung cấp đạn dược. Vì lý do này, việc tất cả binh lính hoạt động gần khẩu MG 42 đều phải mang theo đạn dự phòng là điều phổ biến, nhằm cung cấp nguồn tiếp đạn dự phòng khi nguồn cung chính cạn kiệt. Một nhược điểm khác của MG 42 là tốc độ bắn cao dẫn đến nòng súng bị quá nhiệt rất nhanh khi bắn liên tục. Sau khoảng 150 phát bắn nhanh, xạ thủ sẽ phải mở một cửa sập bên hông (dẫn đến nòng súng) và thay nòng súng nóng bằng một nòng mới nguội hơn. Việc không tuân thủ giới hạn kỹ thuật này sẽ khiến nòng súng sớm bị hỏng và không thể sử dụng được nữa. Thành viên kíp súng máy chịu trách nhiệm thay nòng nóng được cấp găng tay bảo hộ bằng amiăng để tránh bị bỏng tay.

Quân đội Đức chỉ thị rằng phải tránh bắn liên tục bằng mọi giá. Họ quy định rằng kết quả của việc bắn liên tục là rất đáng thất vọng và mức tiêu hao đạn dược liên quan là "không thể chấp nhận được". Trong vai trò súng máy hạng nhẹ gắn giá hai chân, xạ thủ MG 42 được huấn luyện để bắn các loạt ngắn từ 3 đến 7 phát và cố gắng tối ưu hóa việc ngắm bắn giữa các loạt bắn liên tiếp. Theo các bài kiểm tra so sánh của quân đội Hoa Kỳ trong điều kiện chiến đấu, các loạt bắn từ 5 đến 7 phát với 22 loạt mỗi phút là hiệu quả nhất. Đối với vai trò súng máy hạng trung, MG 42 được kết hợp với giá ba chân Lafette 42 mới được phát triển. Trong vai trò này, xạ thủ được huấn luyện để bắn các loạt ngắn và các loạt từ 20 đến 50 phát, đồng thời tối ưu hóa việc ngắm bắn giữa các loạt. Do các yếu tố như thời gian nạp đạn, ngắm bắn và thay nòng nóng khi cần thiết, tốc độ bắn thực tế của MG 42 là 154 phát mỗi phút, so với 150 phát mỗi phút của MG 34.

Chi tiết thiết kế 

MG 42 sử dụng cỡ đạn 7,92×57mm Mauser, làm mát bằng không khí, nạp đạn bằng dây băng, chu kỳ khóa nòng mở, vận hành theo cơ chế phản lực bắn với hệ thống thay nòng nhanh.

Các bộ phận của súng được gắn vào lớp vỏ bằng thép tấm dập dày , đóng vai trò vừa là hộp khóa nòng vừa là ống lót nòng.

Ở cấu hình súng máy hạng nhẹ kèm giá hai chân, súng nặng 11,57 kg, nhẹ hơn MG 34 và dễ dàng mang vác. Giá hai chân gấp ngược (loại tương tự trên MG 34) có thể được lắp ở phía trước gần đầu nòng để giảm thiểu độ phân tán của đạn, hoặc lắp ở giữa súng gần điểm cân bằng để mang lại sự linh hoạt tùy thuộc vào mục đích sử dụng.

Báng súng được thiết kế để xạ thủ có thể dùng tay trái nắm chặt, giữ súng ổn định vào vai.

MG 42 đã tích hợp những bài học xương máu rút ra từ Mặt trận phía Đông. Cả tay kéo khóa nòng và chốt mở nắp buồng đạn đều được thiết kế để xạ thủ có thể vận hành khi đang đeo găng tay vùng cực, hoặc thậm chí là dùng một chiếc gậy hay thanh sắt để thao tác. Điều này cực kỳ quan trọng trong điều kiện mùa đông, nơi việc da thịt trần tiếp xúc với kim loại lạnh giá có thể gây thương tích nghiêm trọng như bỏng lạnh tức thì. MG 42 cũng hoạt động tốt ở các vùng khí hậu khác; bụi bẩn ở Bắc Phi và Ý ít có khả năng làm kẹt MG 42 hơn so với khẩu MG 34 vốn khá "đỏng đảnh".

MG 42 chỉ có chế độ bắn hoàn toàn tự động. Việc bắn từng phát một là rất khó, ngay cả với những xạ thủ dày dạn kinh nghiệm, do tốc độ bắn chu kỳ cực cao của vũ khí; trong huấn luyện, tiêu chuẩn thường được chấp nhận là khả năng bắn một loạt ngắn không quá ba viên. Súng được trang bị một bộ phận tăng cường phản lực ở đầu nòng nhằm tạo thêm lực đẩy về phía sau, giúp tăng cường lực giật để cải thiện độ tin cậy vận hành và tốc độ bắn. Ngoài việc khuếch đại lực giật và quản lý thời gian lực đẩy từ áp suất khí thuốc, cụm tăng cường phản lực này kết thúc bằng một bộ phận bao đầu nòng, đóng vai trò là ống dẫn hướng cho nòng súng và là thiết bị giảm chớp cháy.

Vì nòng của MG 42 được thay qua phía bên hông của ốp lót nòng, thay vì rút trực tiếp từ phía sau như MG 34, điều này khiến MG 42 không phù hợp để làm vũ khí phụ lắp trong xe hoặc súng máy đồng trục trên các xe tăng và xe bọc thép Đức thời Thế chiến II, ngoại trừ chiếc Jagdpanzer IV. Các phiên bản đầu của Jagdpanzer IV mang theo hai khẩu MG 42 tiêu chuẩn (không sửa đổi) ở cả hai bên bệ pháo chính, bắn qua các khe bắn được bảo vệ bởi tấm bọc thép; các khẩu MG 42 sẽ được rút lại khi không sử dụng. Các phiên bản Jagdpanzer IV sau này chỉ mang theo một khẩu MG 42 làm vũ khí phụ lắp trong.

Cơ chế nạp đạn dây băng của MG 42 đã truyền cảm hứng cho thiết kế được sử dụng trên súng máy M60. Cơ chế cò của khẩu FN MAG (hay MAG-58) gần như là một bản sao từ MG 42, và cơ chế nạp đạn dây băng của nó cũng rất tương đồng.

Cơ chế vận hành 

Cụm khóa nòng khóa bằng con lăn bao gồm đầu khóa nòng, hai con lăn, một ống kim hỏa có mặt trước hình nêm, thân khóa nòng và một lò xo hồi vị lớn gồm nhiều sợi bện quanh một lõi thép. Lò xo này chịu trách nhiệm đẩy cụm khóa nòng vào vị trí sẵn sàng bắn (vị trí khóa) và đưa nó trở lại đó khi nó được mở khóa và bị đẩy lùi về phía sau bởi phản lực bắn hoặc bởi tay kéo khóa nòng. Vì ống kim hỏa có thể di chuyển tiến lùi bên trong cụm khóa nòng, lò xo hồi vị cũng chịu trách nhiệm đẩy ống kim hỏa về phía trước trong quá trình khóa (mô tả bên dưới). Cụm khóa nòng khóa chặt với đuôi nòng (nơi nạp đạn) thông qua một bộ phận khớp nối nòng dạng ngàm phía sau buồng đạn. Vì súng vận hành bằng phản lực bắn và khai hỏa từ chu kỳ khóa nòng mở, vũ khí phải được lên đạn thủ công bằng tay kéo khóa nòng gắn bên hông.

Cơ chế phản lực bắn khóa bằng con lăn hoạt động như sau: hai con lăn hình trụ nằm trong rãnh trên đầu khóa nòng, bị ống kim hỏa đẩy ra ngoài vào các rãnh khớp tương ứng trong bộ phận khớp nối nòng, giúp khóa chặt khóa nòng vào buồng đạn. Ở vị trí khóa khi khai hỏa, các con lăn nằm trên các bề mặt song song so với trục nòng trên đầu khóa nòng, đảm bảo việc khóa nòng hoàn toàn. khi khai hỏa, lực đẩy về phía sau từ phản lực của thuốc phóng kết hợp với lực đẩy bổ sung từ bộ tăng cường phản lực đầu nòng bắt đầu đẩy nòng và cụm khóa nòng lùi về phía sau một khoảng tổng cộng là . Hai bộ phận này bắt đầu chu kỳ mở khóa sau khi nòng và cụm khóa nòng đã lùi được , lúc này các bộ phận đã lùi đủ xa để các con lăn bắt đầu tựa lên các bề mặt nghiêng/chéo, cho phép chúng di chuyển vào trong dưới sự kiểm soát của mặt trước hình nêm của ống kim hỏa, trở về vị trí ban đầu. Lúc này đầu khóa nòng được mở khóa, cho phép cụm khóa nòng tiếp tục lùi về phía sau, trích vỏ đạn cũ và hất nó xuống dưới qua khe hất vỏ đạn (thường được đậy bằng một nắp chắn bụi có lò xo ở đáy bộ phận nhận đạn, ngay trước cụm cò). Nắp chắn bụi này tự động mở khi súng bắn, nhưng người dùng phải đóng lại sau khi bắn để ngăn bụi bẩn lọt vào bên trong. Đồng thời, nòng súng được đẩy về phía trước bởi một lò xo hồi nòng về vị trí ban đầu. Lò xo hồi vị bện ba sợi sau đó lại đẩy cụm khóa nòng về phía trước, đẩy một viên đạn mới từ dây băng vào buồng đạn. Chu kỳ này lặp lại chừng nào cò súng còn được bóp.

Cơ chế khóa bằng con lăn nguyên bản của MG 42 từng có xu hướng không mong muốn là hiện tượng nảy khóa nòng. Điều này có thể vô tình khiến khí thuốc áp suất cao tràn ngược về phía xạ thủ khi khóa nòng chưa được khóa hoàn toàn. Đây là tình trạng nguy hiểm không thể chấp nhận được, và việc khai hỏa khi chưa khóa hoàn toàn (out of battery ignition) có thể dẫn đến hỏng súng nghiêm trọng. Số lượng súng bị hư hỏng và phải sửa đổi đủ lớn để quân đội phải tìm ra nguyên nhân và giải pháp. Sau khi điều tra bằng phương pháp chụp ảnh tốc độ cao, người ta phát hiện các con lăn trong khóa nòng bị "nảy" qua lại hoặc dao động lên đến  khi quá trình khóa đang diễn ra trước khi chúng nằm yên ở vị trí khóa hoàn toàn. Sau khi vấn đề được xác định, giải pháp tạm thời là thiết kế và sản xuất loại đạn gia cường đặc biệt với hạt nổ có thời gian kích cháy chậm hơn một chút, cho phép các con lăn có thời gian ổn định vào vị trí khóa; loại đạn này được cấp riêng cho MG 42. Tuy nhiên, một giải pháp thiết thực hơn để kiểm soát vấn đề sóng hài trong hệ thống con lăn/nêm và làm cho MG 42 ít nhạy cảm hơn với thời gian kích cháy của đạn là cần thiết. Vấn đề cố hữu của hệ thống khóa con lăn này đã được giải quyết sau Thế chiến II bằng cách phát triển và bổ sung thêm các chốt chặn khóa nòng chống nảy vào cơ chế vận hành. Những chốt này cũng có thể được lắp bổ sung cho các khóa nòng MG 42 cũ.

Tốc độ bắn chu kỳ của MG 42 có thể được thay đổi bằng cách lắp các loại khóa nòng và lò xo hồi vị khác nhau. Một khóa nòng nặng hơn sẽ sử dụng nhiều năng lượng phản lực hơn để thắng quán tính, từ đó làm chậm tốc độ chu kỳ của súng. Khóa nòng nặng cũng thường được sử dụng cùng với các lò xo hồi vị cứng hơn (tuân theo định luật Hooke). Trọng lượng khóa nòng tiêu chuẩn của MG 42 để đạt tốc độ bắn 1.500 phát/phút là .

Hệ thống ngắm 

Đường ngắm thép kiểu hở có chiều dài đường ngắm tương đối ngắn là  và bao gồm một đầu ngắm hình chữ "∧" có thể điều chỉnh độ cao đặt trên một trụ có thể gập lại, cùng một thước ngắm kiểu lá với khe ngắm chữ V trượt trên rãnh nghiêng, được chia vạch từ  với các bước nhảy .

Một kính ngắm vòng "lưới nhện" hỗ trợ phòng không được giữ trong bộ dụng cụ bảo dưỡng, có thể lắp vào ốp lót nòng để sử dụng kết hợp với thước ngắm lỗ phòng không có thể gập lại được gắn bằng bản lề vào đế của thước ngắm chính.

Một thiết bị hồng ngoại chủ động, được thiết kế chủ yếu để sử dụng ban đêm, bao gồm một bệ gắn chuyên dụng, đèn chiếu hồng ngoại chủ động  và bộ biến đổi hình ảnh hồng ngoại đi kèm đã được phát triển để sử dụng cho MG 42 và MG 34. Trong giai đoạn cuối của Thế chiến II, thiết bị hồng ngoại chủ động cồng kềnh Fahr- und Zielgerät FG 1250 (thiết bị lái và ngắm FG 1250) đã được trang bị trên xe thiết giáp chở quân bán xích Sd.Kfz. 251/1 Falke cùng với một số khẩu súng máy MG 42 và MG 34.

Hệ thống nạp đạn 

MG 42 sử dụng dây băng đạn  với các mắt xích ôm quanh vỏ đạn và được nối với nhau bằng một sợi dây xoắn ở mỗi bên. Các dây băng này được thiết kế để tái sử dụng nhiều lần. Tương tự như trên MG 34, việc vận hành thông qua bộ phận nạp đạn được thực hiện bởi một cần nạp nằm trong nắp đậy bộ nạp. Hệ thống nạp đạn dựa trên nguyên lý đẩy trực tiếp viên đạn ra khỏi mắt xích để vào buồng đạn. Theo đó, mắt xích phải là loại hở một nửa để cho phép khóa nòng di chuyển xuyên qua mắt xích. Điểm mới ở MG 42 là hai lẫy đẩy dây băng được nối với đầu trước của cần nạp thông qua một mắt xích trung gian, theo cách mà khi một lẫy đang đẩy đạn thì lẫy kia sẽ trượt qua viên đạn tiếp theo trong băng. Nhờ đó, việc nạp đạn được thực hiện theo hai bước, trong cả chuyển động mở và đóng của khóa nòng, thay vì chỉ một bước như trên khẩu MG 34 đời cũ. Điều này giúp quá trình nạp đạn diễn ra mượt mà hơn bằng cách giữ dây băng đạn chắc chắn hơn để khớp chính xác với đường dẫn đạn, đồng thời giảm ứng suất cơ học lên bộ nạp và các mắt xích. Theo tạp chí Infantry Journal năm 1947, hệ thống nạp đạn vận hành bằng quán tính của MG 42 sẽ không hoạt động ổn định nếu tốc độ bắn chu kỳ dưới 850 phát mỗi phút.

Trong Thế chiến II, dòng dây băng Gurt 34/41 đã được giới thiệu. Các mắt xích và dây xoắn của Gurt 34/41 được làm từ vật liệu mỏng hơn — mắt xích Gurt 34 được làm từ thép tấm dập dày 0,7 mm và mắt xích Gurt 34/41 là 0,5 mm — điều này giúp tiết kiệm 1/3 lượng kim loại và đáng ngạc nhiên là còn mang lại hiệu suất tốt hơn. Dây băng được cung cấp theo các đoạn cố định 50 viên, nhưng có thể nối lại với nhau để tạo thành dây băng dài hơn cho việc bắn liên tục. Hòm đạn tiêu chuẩn chứa 250 viên chia thành năm đoạn dây 50 viên. Một loại dây băng Patronengurt 33 dài 250 viên cũng được cấp cho các súng máy lắp tại các vị trí cố định như lô cốt. Các loại hòm đạn Patronenkasten 34 và Patronenkasten 41 có thể chứa tới 300 viên đạn dây băng và được sử dụng trong các tình huống ít cơ động hơn. Hòm Patronenkasten có thể chứa một đoạn mồi băng đạn (Einführstück).

Hộp đạn tròn cơ động Gurttrommel là một tùy chọn nạp đạn thay thế, được thiết kế để kẹp vào phía bên trái của súng. Nó không phải là một hộp tiếp đạn thực thụ mà chỉ chứa một dây băng 50 viên cuộn tròn bên trong cùng đoạn mồi Einführstück tương ứng để ngăn dây băng bị vướng, xoắn hoặc kẹt trong các cuộc tấn công cơ động. Hộp đựng Gurttrommel được sử dụng phổ biến cho đến cuối Thế chiến II trên cả MG 42 và MG 34.

Nòng súng 

Cụm nòng của MG 42 bao gồm nòng súng dài 530 mm và bộ phận khớp nối nòng dạng ngàm dùng để khóa nòng. Kíp súng máy có thể thay đổi nòng rất nhanh chóng; cụm nòng nặng 1,75 kg bao gồm cả bộ phận khóa. Nòng súng có thể có khương tuyến truyền thống hoặc khương tuyến đa giác. Khương tuyến đa giác là kết quả của quá trình rèn nguội được các kỹ sư Đức phát triển trước Thế chiến II. Quy trình này đáp ứng nhu cầu sản xuất nòng súng máy bền hơn trong thời gian ngắn hơn so với phương pháp truyền thống. Các nòng súng sản xuất về sau được mạ crom cứng bên trong để tăng độ bền. Tuổi thọ của nòng MG 42 dao động từ 3.500 đến 8.000 phát bắn nếu sử dụng đúng quy định (không bắn liên tục quá 150 phát). Việc quá nhiệt nghiêm trọng do bắn nhanh khoảng 500 phát liên tục sẽ khiến nòng bị mòn quá mức và không thể sử dụng được nữa.

Để vận chuyển và bảo vệ các cụm nòng dự phòng, ống đựng Laufschützer 42 được sử dụng như một phụ kiện dã chiến. Khi đóng lại, nó trông giống như một hộp hình trụ có dây đeo vai. Trong quá trình thay nòng, một nòng nguội từ ống Laufschützer 42 sẽ được lắp vào súng, và nòng nóng vừa thay ra sẽ được đặt vào ống đựng để hạ nhiệt. Laufschützer 42 được cải tiến từ mẫu 34, và về sau mẫu Laufschützer 43 vạn năng đã được giới thiệu để dùng chung cho cả nòng MG 34 và MG 42.

Giá ba chân Lafette 42 

Trong vai trò súng máy hạng trung, một bộ giá ba chân lớn mang tên Lafette 42 đã được sử dụng. Nó tích hợp nhiều tính năng như lò xo giảm chấn hấp thụ lực giật, bệ gắn kính ngắm cho các loại kính tiềm vọng độ phóng đại 4× như MG Z 34, MG Z 40 (dùng cho hỏa lực gián tiếp) hoặc MG Z 44 (dùng cho hỏa lực trực tiếp). Việc trang bị kính ngắm giúp súng có thể bắn trực tiếp hiệu quả lên tới 3.000 m. Giá Lafette có thể thiết lập ở các tư thế nằm, quỳ hoặc đứng cao. Nó nặng 20,5 kg và là phiên bản đơn giản hóa của giá Lafette 34. Khi được gắn trên giá này và ngắm qua kính MG Z 34/40, tầm bắn hiệu quả của MG 42 có thể kéo dài tới 3.500 m khi bắn gián tiếp. Phương pháp bắn gián tiếp này tận dụng tối đa tầm bắn hữu dụng của đạn s.S. Patrone, được định nghĩa là khoảng cách mà đầu đạn vẫn duy trì được năng lượng động học tối thiểu 15 kg-m (147 J) để vô hiệu hóa bộ binh không có giáp bảo vệ.

Một tính năng độc đáo khác là cơ chế tự động quét chiều sâu (Tiefenfeuerautomat). Nó giúp kéo dài diện tích bao phủ hỏa lực bằng cách di chuyển súng lên xuống theo hình sóng trong một khu vực xác định. Ví dụ, nếu không chắc chắn khoảng cách thực tế là 2.000 m hay 2.300 m, xạ thủ có thể cài đặt để giá súng tự động quét hỏa lực trong khoảng từ 1.900 m đến 2.400 m và ngược lại. Quá trình này diễn ra liên tục chừng nào súng còn khai hỏa. Một tay nắm cò súng được gắn vào bộ phận này cho phép xạ thủ bắn mà không làm ảnh hưởng đến đường ngắm.

Các biến thể

MG-42 của Phần Lan
Phần Lan đã mua 5 khẩu vào tháng 7 năm 1943 để đánh giá, với 3 khẩu được thử nghiệm cho các đơn vị ở mặt trận. Phần Lan sau đó quyết định sản xuất khoảng 4.000 khẩu được sửa đổi để dùng đạn 7,62×54mmR nhưng chỉ có 1 khẩu từng được sử dụng.

MG-45/42V 
Vào những năm cuối của chiến tranh, sự thiếu hụt về nguyên vật liệu đã khiến Đức Quốc xã tìm cách phát triển một phiên bản mới và kết quả là phiên bản MG-45 (còn được gọi là MG-42V) đã được chế tạo. Súng sử dụng cơ chế nạp đạn bằng phản lực bắn thay vì lực giật khiến cho súng được coi là một khẩu súng khác vì có cơ chế hoạt động khác nhau. Súng làm bằng thép có chất lượng kém hơn, trọng lượng giảm xuống còn 9 kg và vẫn giữ được tay cầm ngang. Các cuộc thử nghiệm lần đầu được thực hiện vào tháng 6 năm 1944, việc phát triển vẫn còn tiếp tục và cuối cùng chỉ có 10 khẩu được chế tạo. Súng đã được thử nghiệm bắn liên tiếp 120.000 viên với tốc độ bắn chu kỳ khoảng 1.350 viên / phút.

M53
Tại Nam Tư, biến thể của MG-42 được chế tạo tại nhà máy Zavodi Crvena Zastava thuộc sở hữu nhà nước với tên gọi Zastava M53. Súng máy M53 vẫn giữ nguyên các đặc điểm, cấu tạo, thiết kế của MG-42 và vẫn dùng loại đạn 7,92×57mm Mauser nên nhìn chung thì nó không khác MG-42 là bao. MG-42 bị tịch thu ở Nam Tư vào cuối Thế chiến 2 và được Quân đội Nhân dân Nam Tư sử dụng với tên gọi M53/42s cho đến năm 1999. Một số được xuất khẩu sang Iraq vào năm 1980.

MG-51
MG-51 (Maschinengewehr model M1951) của Thuỵ Sĩ được chế tạo dựa trên phiên bản MG-42 sử dụng loại đạn 7,5×55mm Swiss. Bắt đầu chế tạo vào năm 1950, hầu hết mọi đặc điểm vẫn tương tự như MG-42. Nhiều bộ phận được gia công thay vì dập khiến trọng lượng, độ ổn định và chi phí sản xuất tăng lên. Nhà máy Waffenfabrik Bern đã thay đổi hệ thống khóa từ khóa con lăn sang khóa flapper. Súng có tốc độ bắn 1.000 viên / phút và nặng hơn MG-42 4,4 kg (9,70 Ib) và được chế tạo hoàn thiện, tinh xảo hơn nhiều.

Các quốc gia sử dụng 

 : Được sử dụng bởi Mặt trận Giải phóng Dân tộc.
 : Được lực lượng Mukti Bahini sử dụng trong Chiến tranh Giải phóng Bangladesh.
 : Nhận từ Đức Quốc xã.
 : Được Liên Xô cung cấp, sử dụng bởi Dân binh Trung Quốc trong Chiến tranh biên giới Việt–Trung.
 : Sử dụng mẫu M53.
 : Các khẩu m/944 cũ của Bồ Đào Nha được FALINTIL sử dụng trong Nội chiến Đông Timor và cuộc xâm lược của Indonesia.
 : Chỉ sử dụng để đánh giá.
 
 
  
 
 : Nhận 440 khẩu từ Đức vào năm 1943.
 
 : Sử dụng các khẩu MG 42 cũ của Đức. Hai khẩu trong lô dự kiến gồm mười khẩu đã được chuyển đổi tại Na Uy sang cỡ đạn .30-06 Springfield và được định danh là MG42F1. Dự án chuyển đổi này đột ngột kết thúc khi phần lớn kho dự trữ MG 42 của Na Uy được bán ra nước ngoài cùng thời điểm đó.
 : Được biết đến với tên gọi m/944 và sau đó được thay thế bởi FN Minimi Mk3.
 : Sử dụng mẫu M53.
 
 : Sử dụng trong Khủng hoảng Bizerte.
 : Chiến lợi phẩm thu được trên chiến trường.
 
 : Được sản xuất dưới định danh M53.
 : Sử dụng cả MG 42 và M53.

Xem thêm 

 MG-51
 CETME Ameli
 MG-3
 SIG 710-3

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Nazarian`s Gun`s Recognition Guide (FILM) MG 42, proper assault (video clip)
 Modern Firearms and Ammunition: MG-42 
 U.S. Report on MG-42 from World War II
 MG42 Enthusiasts and semi-auto rebuilders
 MG 42 bắn thử nghiệm

Súng Đức
Súng máy
Súng máy hạng trung
Súng dùng đạn 7.92x57mm Mauser
Vũ khí thời Thế chiến thứ hai
Súng máy Thế chiến thứ hai