Alexandre Dumas

Alexandre Dumas (24 tháng 7 năm 1802 – 5 tháng 12 năm 1870) hay Alexandre Dumas cha để phân biệt với con trai ông, là một đại văn hào nổi tiếng người Pháp gốc Phi. Những tác phẩm tiểu thuyết nổi tiếng của ông như là Ba chàng lính ngự lâm, Bá tước Monte Cristo giành được sự hâm mộ của độc giả khắp thế giới từ hơn một thế kỷ nay.

Tiểu sử 

Dumas Davy de la Pailleterie (sau này là Alexandre Dumas) sinh năm 1802 tại Villers-Cotterêts trong khu Aisne, ở Picardy, Pháp. Ông có hai chị gái là Marie-Alexandrine (sinh năm 1794) và Louise-Alexandrine (sinh 1796, mất 1797). Cha mẹ ông là bà Marie-Louise Élisabeth Labouret, con gái của một chủ nhà trọ và ông Thomas-Alexandre Dumas.

Cha của Dumas, ông Thomas được sinh ra tại thuộc địa Saint-Domingue của Pháp (nay là Haiti) là con lai ngoài giá thú của hầu tước Alexandre Antoine Davy de la Pailleterie, một quý tộc Pháp, Cao ủy Trưởng về pháo binh trong khu thuộc địa và nữ nô lệ da đen Marie-Cessette Dumas, gốc từ Afro-Caribbean. Không ai biết rõ bà được sinh ra tại Saint-Domingue hay ở châu Phi (dù thực tế bà đã có một tên họ bằng tiếng Pháp nên có lẽ bà là người thiểu số Creole) và cũng không biết rằng cội nguồn của bà là ở đâu.

Ông Thomas được người cha đưa về Pháp và đã sống tự do một cách hợp pháp tại đây. Sau đó theo học một trường quân đội và gia nhập quân ngũ khi còn thiếu niên. Khi trưởng thành, Thomas-Alexandre lấy tên của mẹ là Dumas làm họ sau khi cắt đứt quan hệ với cha. Dumas được thăng cấp tướng năm 31 tuổi, người lính đầu tiên có gốc gác Afro-Antilles đạt được cấp bậc này trong hàng ngũ quân đội Pháp. Ông đã tham gia trong Chiến tranh Cách mạng Pháp . Ông trở thành Tổng chỉ huy trưởng trong Quân đội Pyrenees, người đàn ông da màu đầu tiên đạt được cấp bậc đó. Dù là một vị tướng dưới trướng của Napoleon Bonaparte trong các chiến dịch ở Ý và Ai Cập nhưng Thomas Dumas không còn được tín nhiệm vào năm 1800 nên đã yêu cầu nghỉ phép để quay về Pháp. Trên đường về, tàu của ông phải dừng lại ở Taranto thuộc Vương quốc Napoli, tại đây ông và những người khác bị giữ làm tù binh. Trong hai năm bị giam giữ, sức khỏe ông đã bị yếu đi. Tại thời điểm Alexandre Dumas được sinh ra, cha ông bị suy kiệt nặng nề.

Ông Thomas qua đời vì ung thu năm 1806 khi Alexandre lên 4. Người mẹ góa phụ Marie-Louise không đủ sức lo cho việc học hành của con trai nhưng Dumas tập đọc mọi thứ trong khả năng và còn tự học tiếng Tây Ban Nha. Những câu truyện kể của mẹ về lòng dũng cảm của người cha trong các trận đánh đã truyền cảm hứng cho trí tưởng tượng sinh động của cậu bé. Mặc dù trở nên nghèo túng, gia đình vẫn có danh tiếng lỗi lạc của người cha để lại và thứ hạng quý tộc để trợ giúp con cái thăng quan tiến chức. Năm 1822, sau khi triều Bourbon phục hoàng, Alexandre Dumas 20 tuổi chuyển đến Paris. Ông đã có được một vị trí trong văn phòng thuộc Cung điện Hoàng gia của Louis-Philippe, Công tước xứ Orléans.

Sự nghiệp
Ông lớn lên với sự chăm sóc và giáo dục của mẹ Dumas học hành chểnh mảng, khi học xong ông làm thư ký cho một phòng công chứng, và bắt đầu viết những vở kịch đầu tiên cùng với một người bạn, Tử tước Adolphe Ribbing de Leuven. Nhưng những tác phẩm đầu tay đó thất bại.

Năm 1823, nhờ viết chữ đẹp, ông được tới làm việc cho Công tước Orléans với công việc giao gửi hàng ở Paris. Dumas tiếp tục viết kịch và cuối cùng cũng tìm được thành công với vở diễn Henri III và triều đình tại nhà hát Comédie-Française, công diễn lần đầu ngày 10 tháng 2 năm 1829. Sự nghiệp văn chương của ông tiếp tục thành công, đặc biệt trong hai thể loại ông ưa thích: kịch và tiểu thuyết lịch sử.

Alexandre Dumas là một nhà văn có sức sáng tác mạnh mẽ. Ông để lại khoảng 250 tác phẩm, gồm 100 là tiểu thuyết, số còn lại là 91 vở kịch, rồi bút ký, phóng sự, hồi ký. Dumas có cả một đội ngũ cộng sự, đặc biệt là Auguste Maquet, người góp phần vào nhiều thành công của Dumas. Trong những tiểu thuyết của ông, nổi tiếng hơn cả là Ba chàng lính ngự lâm, còn được dịch Ba chàng ngự lâm pháo thủ (Trois Mousquetaires) và Bá tước Monte Cristo (Le Comte de Monte-Cristo) năm 1844.

Đương thời, Dumas bị chê trách là người ham ăn, ham chơi. Ông thường xuyên thết đãi thịnh soạn bạn bè, người thân, công chúng hâm mộ, với những bữa tiệc sang trọng khiến ngay cả Paris cũng loá mắt, trầm trồ. Ông còn để lại một công trình đặc biệt, cuốn Đại từ điển ăn uống, mà ông muốn được hậu thế coi là đỉnh cao sự nghiệp văn chương của mình. Trong đời mình Dumas kiếm được 18 triệu franc vàng, song ông luôn luôn nợ nần, nhiều lần trốn nợ, thậm chí ra nước ngoài, những năm cuối đời, phải đến tá túc ở nhà con.

Dumas nức tiếng là người thay nhân tình như thay áo. Quả thật, ông cưới vợ chỉ một lần, gia đình này tan vỡ rất nhanh. Ông dan díu với 25 người đàn bà, có nhiều con hoang, mỗi con của một mẹ. Chỉ ba con được công khai, trong đó con trai, cũng tên Alexandre Dumas, thường được gọi Alexandre Dumas con, trở nên một nhà văn lừng danh. Con gái thứ hai thì cuộc đời lỡ làng, con gái út – mà mẹ cô trẻ hơn Dumas đến gần 40 tuổi – thì chết cô đơn năm 1936 ở một làng quê trong nghèo khổ và không được ai biết đến là con gái cưng của một trong những vĩ nhân của nước Pháp. Mãi gần đây, người ta mới vỡ lẽ rằng Dumas đến với nhiều phụ nữ là do thương họ. Ông đồng thời chu cấp tiền nong đầy đủ cho vài người.

Dumas là người hết sức quý trọng tình bạn. Trừ Balzac và Musset, các nhà văn cùng thời đều chơi với ông, thân nhất là Victor Hugo, người đã đánh giá chính xác vai trò của ông ngay khi ông qua đời. Hugo viết: "Trong thế kỷ này, không ai được dân chúng yêu mến sâu rộng và thắm thiết bằng Alexandre Dumas. Các thành công của ông đều tầm cỡ hơn thành công nói chung nhiều. Đó là những đại thắng lợi. Đó là những ngọn đèn pha". Ông cũng là người đại lượng, năm 1831, do ghen tức với thành công của vở Antony của ông, Hugo cho người viết báo chê bai. Hai người giận nhau. Song năm 1834, ông chủ động giảng hoà.

Để hoàn toàn chủ động trong hoạt động sân khấu, ông bỏ ra một món tiền lớn để xây dựng Nhà hát kịch lịch sử của riêng ông. Khán giả rất nồng nhiệt, song không bù đắp nổi chi phí bỏ ra, nên cuối cùng nhà hát đóng cửa. Từ năm 1848, ông đã ra tờ báo đầu tiên. Sau đó, ông còn ra nhiều tờ báo nữa. Nhưng do quản lý kém, bị kiểm duyệt gây khó dễ, các tờ báo ấy tồn tại không bền, và ngốn của ông rất nhiều công sức và tiền bạc.

Ông cũng hai lần ứng cử vào Nghị viện đều thất bại, ứng cử vào Hội quốc ước thì chỉ được 261 phiếu, trong khi các đối thủ được 220.000, rồi phải sang Bỉ lưu vong năm 1851, sau cuộc đảo chính của Napoléon III.

Ông mất năm 1870 ở Puys, vùng Dieppe. Thi hài của ông được chuyển về Điện Panthéon năm 2002, bất chấp ý nguyện cuối đời của ông: "trở về bóng đêm của tương lai cùng nơi tôi ra đời" (rentrer dans la nuit de l'avenir au même endroit que je suis sorti de la vie du passé), "nơi một nghĩa địa đẹp (Villers-Cotterêts)
trong mùi hoa của rào quanh..." (dans ce charmant cimetière qui a bien plus l'air d'un enclos de fleurs où faire jouer les enfants que d'un champ funèbre à faire coucher les cadavres)

Tác phẩm

Kịch 
 La chasse et l’amour, 1825
 La noce et l’enterrement, 1826
 Henri III et sa cour, (Henri III và triều đình) 1829
 Christine, ou Stockholm, Fontainebleau et Rome, 1830
 Napoléon Bonaparte, ou trente ans de l’histoire de France, 1831
 Antony, 1831
 Charles VII chez ses grands vassaux, 1831
 Teresa, 1831
 La Tour de Nesle, 1832
 Kean, 1836
 Caligula, 1837
 Mademoiselle de Belle-Isle, 1837
 Des Demoiselles de Saint-Cyr, 1843
 La jeunesse de louis XIV, 1854

Tiểu thuyết 
 Souvenirs d’Anthony, 1835
 Chroniques de France Isabel de Bavière, 1835
 La salle d’armes, 1838
 Le capitaine Paul, 1838
 Le capitaine Pamphile, 1839
 Những tội ác trứ danh, 1839-1841
 Napoléon, 1840
 Othon L’archer, 1840
 Les Stuarts, 1840
  Maître Adam Le calabrais, 1840
 Les aventures de John Davys, 1840
 Người thầy dạy đánh kiếm, 1840-1841
 Praxède, 1841
 Nouvelles Impressions de Voyage (Midi de la France), 1841
 Excursions sur les bords du Rhin, 1841
 Souvenirs de voyage - Une année à Florence , 1841
 Jehanne la pucelle 1429-1431, 1842
 Le speronare, 1842
 Le capitaine arena, 1842
 Le Chevalier d'Harmental, 1842. Tiểu thuyết thành công đầu tiên.
 Le Corricolo, 1843
 Filles, lorettes et courtisanes, 1843
 Georges, 1843
 Sylvandire, 1844
 Fernande, 1844
 Ba người lính ngự lâm, 1844
 Lâu đài cổ d’Eppstein, 1844
 Cécile, 1844
 Gabriel Lambert, 1844
 Louis XIV et son siècle, 1844
 Hai mươi năm sau, 1845
 Những quận chúa nổi loạn, 1845
 Bá tước Monte Cristo, 1845 – 1846
 Une fille du régent, 1845
 Vương hậu Margot, 1845
 Les Médicis, 1845
 Les frères corses, 1845
 Hiệp sĩ nhà đỏ, 1845-1846
 Nữ bá tước de Monsoreau, 1846
 Đứa con hoang de Mauléon, 1846
 Joseph Balsamo, 1846, inspiré de la vie de Giuseppe Balsamo
 Hai nàng Diane, 1846
 Impressions de voyage, De Paris à Cadix, 1847
 Les Quarante-cinq, 1847
 Mười năm sau nữa, gồm 3 phần: Tử tước de Bragelonne, Louise de la Vallière và Người đàn ông mang mặt nạ sắt, 1848
 Les mille et un fantômes, 1849
 Le Collier de la reine, inspiré de l'affaire du collier de la reine 1849
 La femme au collier de velours, 1850
 Hoa tulip đen (Bông uất kim hương đen), 1850
 Le trou de l’enfer, 1850
 La colombe, 1850
 Le Drame de Quatre Vingt Treize, 1851
 Impression de voyage (en Suisse), 1851
 Ange Pitou, 1851
 Olympe de Clèves, 1851
 La comtesse de Charny, 1853
 Le pasteur d’Ashbourne, 1853
 Isaac Laquedem, 1853
 Les drames de la mer, 1853
 Ingénue, 1853
 La jeunesse de Pierrot, 1854
 El salteador, 1855
 Une vie d’artiste, 1854
 Catherine Blum, 1854
 Saphir, 1854
 Vie et Aventures de la princesse de Monaco, 1854
 Les Mohicans de Paris, 1854-1855
 Souvenirs de 1830 à 1842, 1854
 La dernière année de Marie Dorval, 1855
 Marie Giovanni, journal d’une parisienne, 1855
 Le page du duc de Savoir, 1855
 Les grands hommes en robe de chambre, César, Henri IV, Richelieu, 1855 –1856
 Madame du Deffand, 1856
 Les compagnons de Jéhu, 1856
 L’homme aux contes, 1857
 Charles le Téméraire, 1857
 Ma sói, 1857
 La dame de volupté, 1857
 Les louves de Machecoul, 1858
 De Paris à Astrakan, 1859
 Jane, 1859
 Histoire d’un cabanon et d’un chalet, 1859
 La maison de glace, 1860
 La route de Varennes, 1860
 Mémoires de Garibaldi, 1860
 Une aventure d’amour, 1860
 Le père Gigogne, contes pour les enfants, 1860
 La marquise d’Escoman, 1860
 Une nuit à Florence sous Alexandre de Médicis, 1861
 Les morts vont vite, 1861
 Bric à Brac, 1861
 La princesse Flora, 1863
 La San-Felice, 1863
 La boule de neige, 1863
 Người bí ẩn khoác Hồng y, 1865-1866
 Les Blancs et les Bleus1867
 Les hommes de fer, 1867
 La terreur prussienne, souvenirs dramatiques, 1868

Xuất bản sau khi ông qua đời 
 Le grand dictionnaire de cuisine, 1871
 Création et rédemption, 1863
 La fille du marquis, 1863
 Le prince des Voleurs, 1863
 Robin Hood le proscrit, 1863
 L’île de feu, 1863
 Hiệp sĩ Sainte-Hermine. Tiểu thuyết cuối cùng của ông, xuất bản ban đầu dưới dạng bản thảo vào năm 1869, mới được tìm lại ở Thư viện Quốc gia Pháp và xuất bản lần đầu tiên dưới dạng tác phẩm hoàn chỉnh năm 2005.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 
 
  Tác phẩm Alexandre Dumas 
  Tác phẩm Alexandre Dumas

Nhà viết kịch Pháp
Nhà văn Pháp ngữ