Nguyễn Khắc Viện (bác sĩ)

Nguyễn Khắc Viện (5 tháng 2) năm 1913 - 10 tháng 5 năm 1997) là một bác sĩ nhi khoa, Đảng viên Đảng Cộng sản Pháp và Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất vào năm 1997 và Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ vào năm 2000. Ngoài nghề nghiệp chính là bác sĩ, Nguyễn Khắc Viện còn tham gia sản xuất phim tài liệu với vai trò nhà biên kịch và quay phim.

Thân thế 
Ông quê ở xã Sơn Hòa, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Cha ông là Hoàng giáp Nguyễn Khắc Niêm giữ chức Quyền Tổng đốc Thanh Hóa.

Học tập và cư trú tại Pháp
Năm 1937, ông sang Pháp học tại Đại học Y khoa Paris. Năm 1941, ông tốt nghiệp bác sĩ nhi khoa và bác sĩ các bệnh nhiệt đới nhưng do Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ nên ông không thể trở về. Trong thời gian này, ông mắc bệnh lao và phải điều trị dài hạn trong trại an dưỡng. Mãi đến năm 1947, ông mới tạm hồi phục và trở lại Paris. Tại Pháp, ông nghiên cứu và quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới, phản đối chiến tranh của thực dân Pháp và Hoa Kỳ tại Đông Dương. Ông là người lãnh đạo phong trào Việt kiều yêu nước tại Pháp. Ông thường xuyên viết bài giới thiệu Việt Nam, phê phán chủ nghĩa thực dân đăng trên các tạp chí và báo nổi tiếng tại Paris như La Pensée (Tư tưởng), Esprit (Tinh thần), Europe (Châu Âu), La nouvelle critique (Phê bình mới), Cahiers du communisme (Tập san cộng sản), L'Observateur (Người quan sát), France nouvelle (Nước Pháp mới), Le monde diplomatique (Thế giới ngoại giao) dưới nhiều bút danh: Nguyễn Nghệ, Nguyễn Kiên... Ông từng là Chủ tịch của Hội người Việt Nam tại Pháp (Union Générale les Vietnamiens en France).

Hoạt động tại Việt Nam
Năm 1963, vì hoạt động cho cộng sản, ông bị trục xuất khỏi nước Pháp. Về nước ông tham gia đảng Cộng sản Việt Nam, sáng lập và chủ biên Tạp chí đối ngoại Nghiên cứu Việt Nam bằng tiếng Pháp và tiếng Anh (Études Vietnamiennes, Vietnam Studies) và làm Giám đốc Nhà xuất bản Ngoại văn (nay là Nhà xuất bản Thế giới). Năm 1984, ông sáng lập và làm Giám đốc Trung tâm nghiên cứu tâm lý trẻ em và tâm bệnh lý (trung tâm NT), xuất bản tờ "Thông tin khoa học tâm lý", đặc biệt quan tâm đến những trẻ em bị rối loạn tâm trí do hoàn cảnh. Ngày 10 tháng 5 năm 1997, Nguyễn Khắc Viện qua đời. Thi hài ông được an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch Hà Nội dành cho những lãnh đạo nhà nước cao cấp.

Vinh danh

 Tháng 11 năm 1992, Nguyễn Khắc Viện được trao giải thưởng Grand prix de la Francophonie của Viện Hàn lâm Pháp, và ông đã cống hiến phần lớn khoản tiền thưởng 400.000 franc (tương đương 63.000 USD) cho quỹ của Trung tâm Nghiên cứu Tâm lý Trẻ em (Trung tâm NT). 
 Năm 1997, Nhà nước Việt Nam trao tặng cho ông Huân chương Độc lập hạng nhất. 
 Ngày 1 tháng 9 năm 2000, Chủ tịch nước đã quyết định truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ cho cuốn "Việt Nam, một thiên lịch sử". 
 Tên của ông được đặt cho các đường phố tại quận Long Biên thuộc TP Hà Nội, Quận 7 thuộc TP Hồ Chí Minh, quận Ngũ Hành Sơn thuộc TP Đà Nẵng, TP Nha Trang, TP Hà Tĩnh.

Các tác phẩm 
Truyện Kiều (dịch sang tiếng Pháp)
Lịch sử Việt Nam
Kinh nghiệm Việt Nam
Miền Nam Việt Nam sau Điện Biên Phủ
Tuyển tập văn học Việt Nam
Việt Nam, Patrie retrouvée
Từ điển tâm lý
Từ vựng tâm lý
Từ điển xã hội học
Nỗi khổ của con em
Tâm lý gia đình
Tâm lý tiểu học
Từ sinh lý đến dưỡng sinh
Tâm lý trẻ em
Tâm lý đại cương
Tâm bệnh lý trẻ em
Bàn về đạo Nho
Tìm lại Tổ Quốc
Việt Nam một thiên lịch sử 
Ước mơ và Hoài niệm.
Tâm lý học và đời sống/ Đặng Phương Kiệt, Nguyễn Khắc Viện.- H.: Khoa học xã hội, 1994.- 309tr
Ôn dịch, thuốc lá (Đã được đưa vào SGK Ngữ văn 8 - Tập 1)

Tham khảo

 Lê Phú Khải. Nguyễn Khắc Viện như tôi đã biết. nxb Thanh niên, 1999.

Liên kết ngoài
 Viết về Bs. Nguyễn Khắc Viện -một nhà dân chủ tiền phong (Nguyễn Thanh Giang) 
 Điều ít biết về cha nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện
 Nguyễn Khắc Viện - hành trình đến chữ tâm 
Về cuốn "Ước mơ và Hoài niệm" của Nguyễn Khắc Viện 
Khỏe với "dưỡng sinh Nguyễn Khắc Viện" 
Một vài kỷ niệm giữa bác sĩ Nguyễn Khắc Viện với văn nghệ sĩ
Nguyễn Khắc Viện - Nhà bác học lỗi lạc, một con người giàu nghị lực
Nhân 10 năm ngày mất của Nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện (5-1997 – 5-2007)
Một phần di sản của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện
Đôi nét về Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện
Nguyễn Khắc Viện và những "di cảo" chưa công bố 

Người Hà Tĩnh
Nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam
Bác sĩ Việt Nam
Học sinh trường Bưởi
Nhà văn Việt Nam
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Huân chương Độc lập
Người được truy tặng Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)
Người Hương Sơn