Pinot gris

Pinot gris (), pinot grigio (, ), hoặc Grauburgunder () là một giống nho trắng thuộc loài Vitis vinifera. Được cho là một bản sao đột biến của giống pinot noir, nó thường có màu xám hồng, giải thích cho tên gọi của nó, nhưng màu sắc có thể thay đổi từ xám xanh đến nâu hồng. Từ "pinot" có thể được đặt cho nó vì nho mọc thành từng chùm nhỏ hình nón thông. Rượu vang được sản xuất từ ​​giống nho này cũng có màu sắc đa dạng, từ vàng óng ánh đến màu đồng và thậm chí cả màu hồng nhạt, và đây là một trong những giống nho phổ biến nhất để làm rượu vang tiếp xúc với vỏ nho.

Pinot gris được trồng trên khắp thế giới, với phong cách Alsace đậm đà, cay nồng và phong cách Ý nhẹ hơn, có độ axit cao hơn được biết đến rộng rãi nhất. Phong cách Alsace, thường được sao chép ở các vùng rượu vang Tân Thế giới như Marlborough, Oregon, Nam Phi, Nam Úc, Tasmania và Washington, có xu hướng có độ axit từ trung bình đến thấp, nồng độ cồn cao hơn và kết cấu gần như "dầu" góp phần tạo nên tính chất đậm đà của rượu. Hương vị có thể dao động từ hương vị trái cây nhiệt đới chín mọng như dưa và xoài đến một số hương vị bị ảnh hưởng bởi nấm botrytis. Ở Ý, nho pinot grigio thường được thu hoạch sớm để giữ lại độ axit tươi mát và giảm thiểu một số hương vị trái cây rõ rệt của giống nho này, tạo ra một hương vị trung tính hơn. Phong cách này thường được bắt chước ở các vùng rượu vang khác thuộc Thế giới cũ, chẳng hạn như Đức, nơi giống nho này được gọi là Ruländer hoặc phổ biến hơn là Grauburgunder.

Lịch sử 

Giống nho Pinot gris đã được biết đến từ thời Trung Cổ ở vùng Burgundy, nơi nó có lẽ được gọi là Fromenteau. Nó lan rộng từ Burgundy, cùng với Pinot noir, đến Thụy Sĩ vào khoảng năm 1300. Giống nho này được cho là giống nho ưa thích của Hoàng đế Charles IV, người đã cho xuất khẩu cành giâm sang Hungary thông qua các tu sĩ Dòng Xitô: các tu sĩ đã trồng những cây nho trên sườn đồi Badacsony giáp hồ Balaton vào năm 1375. Ngay sau đó, giống nho này được đặt tên là Szürkebarát "tu sĩ xám". Năm 1711, một thương gia người Đức tên là Johann Seger Ruland đã phát hiện lại một giống nho mọc hoang dại trên các cánh đồng ở Palatinate. Loại rượu vang mà ông sản xuất sau đó được gọi là Ruländer, mặc dù sau này người ta phát hiện ra giống nho đó là Pinot gris.

Cho đến thế kỷ 18 và 19, giống nho này được trồng phổ biến ở Burgundy và Champagne, nhưng năng suất thấp và mùa màng không ổn định đã khiến giống nho này không còn được ưa chuộng ở những khu vực đó. Số phận tương tự suýt xảy ra ở Đức, nhưng các nhà lai tạo giống nho vào đầu thế kỷ 20 đã có thể phát triển các giống nhân bản vô tính để tạo ra vụ thu hoạch ổn định và đáng tin cậy hơn.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học California, Davis, đã xác định rằng pinot gris có cấu hình DNA tương tự đáng kể với pinot noir và sự khác biệt về màu sắc bắt nguồn từ một đột biến gen xảy ra hàng thế kỷ trước. Lá và thân cây của cả hai loại nho đều rất giống nhau đến nỗi màu sắc là khía cạnh duy nhất phân biệt hai loại này.

Tập ​​đoàn rượu vang Santa Margherita, một nhà sản xuất rượu vang nằm ở miền bắc nước Ý, là công ty đầu tiên trên thế giới vào năm 1961 sản xuất rượu vang trắng từ nho pinot grigio hồng.

Khoảng năm 2005, pinot gris bắt đầu được ưa chuộng ngày càng nhiều trên thị trường, đặc biệt là ở dạng pinot grigio và các loại rượu vang giống nho Tân Thế giới tương tự.

Các vùng 

Tổng diện tích trồng giống nho này trên toàn thế giới là khoảng 115.000 ha.

 Argentina – San Juan và Mendoza
 Úc – Tasmania, Thung lũng Yarra, Đồi Adelaide, Orange, New South Wales, Bán đảo Mornington, Vùng Canberra. 2.836 ha (tính đến năm 2008).
 Áo – 300 ha hoặc 0,6% tổng diện tích trồng nho làm rượu vang.
 Bỉ
 Canada – British Columbia, Ontario
 Chile – Casablanca, Chile
 Cộng hòa Séc – Bohemia, Moravia
 Crimea
 Pháp – Burgundy, Loire, Alsace. 2.582 ha (tính đến năm 2007).
 Đức – Baden, Palatinate. 5.042 ha hoặc 4,9% diện tích trồng nho làm rượu vang (tính đến ngày 31 tháng 7 năm 2008).
 Hungary – Badacsony, Mátraalja
 Ý – Alto Adige, Friuli-Venezia Giulia, Oltrepò Pavese, Roverè della Luna, Trentino
 Luxembourg
 Moldova
 New Zealand – 2.488 ha (tính đến năm 2019). Năm 2003, diện tích chỉ có 316 ha.
 România – Hạt Constanța, Jidvei
 Nam Phi
 Slovakia – khoảng 285 ha
 Slovenia – Primorska, Podravje
 Thụy Sĩ – Valais. Khoảng 214 ha (tính đến năm 2007).
 Thổ Nhĩ Kỳ – Vùng Thrace, Kırklareli, Vườn nho Arcadia
 Hoa Kỳ – Oregon, California, New Mexico, Idaho, Michigan, Ohio, Arizona, Virginia, New Jersey, Washington, Pennsylvania và New York

Pháp

Alsace 

Là một giống nho chính ở Alsace, được trồng trên 13,9% diện tích vườn nho của vùng vào năm 2006, giống nho  khác biệt rõ rệt so với pinot gris được tìm thấy ở những nơi khác. Khí hậu mát mẻ của Alsace và đất núi lửa ấm áp đặc biệt phù hợp với pinot gris, với mùa thu khô ráo cho phép nho có nhiều thời gian chín trên cây, thường tạo ra những loại rượu vang có hương vị rất mạnh mẽ.

Pinot gris là một trong những giống nho được gọi là quý tộc của Alsace, cùng với Riesling, Gewürztraminer và muscat, có thể được sử dụng cho rượu vang Alsace Grand Cru AOC và các loại rượu vang thu hoạch muộn Vendange Tardive và Sélection de Grains Nobles.

Trước đây, rượu vang pinot gris được sản xuất ở Alsace ban đầu được dán nhãn là Tokay d'Alsace. Vào thời Trung cổ, giống nho này được phổ biến trong khu vực bởi các thương nhân Hungary, những người được giới thiệu giống nho này từ Burgundy. Trong thời gian này, Tokaji là một trong những loại rượu vang phổ biến và được săn đón nhất trên thị trường, và cái tên này có lẽ được sử dụng để nâng cao uy tín cho rượu vang Alsatian. Người ta tin rằng Pinot gris đã được Tướng Lazarus von Schwendi mang về Alsace sau chiến dịch chống lại người Thổ Nhĩ Kỳ vào thế kỷ 16. Nó được trồng ở Kientzheim dưới tên gọi "Tokay". Tuy nhiên, giống nho pinot gris không có mối quan hệ di truyền nào được biết đến với các giống nho Furmint, Hárslevelű, Yellow Muscat và Orémus, những giống nho truyền thống được sử dụng trong rượu vang Tokaji. Năm 1980, Cộng đồng Kinh tế Châu Âu đã thông qua các quy định liên quan đến các chỉ định xuất xứ được bảo hộ (PDO), và khi Hungary bắt đầu đàm phán gia nhập Liên minh Châu Âu, rõ ràng là tên Tokay sẽ phải trở thành PDO cho vùng Tokaj-Hegyalja. Do đó, vào năm 1993, một thỏa thuận đã đạt được giữa Hungary và Liên minh Châu Âu để loại bỏ dần tên Tokay khỏi rượu vang không phải của Hungary. Trong trường hợp của Alsace, Tokay pinot gris được áp dụng như một bước trung gian, với phần "Tokay" sẽ bị loại bỏ vào năm 2007. Nhiều nhà sản xuất đã thực hiện thay đổi thành pinot gris đơn giản trên nhãn của họ vào đầu những năm 2000, vài năm trước thời hạn.

Ở Thung lũng Loire, pinot gris tạo ra một loại rượu vang hồng đơn giống được mô tả là gris trong AOC Reuilly.

Úc 
Pinot gris lần đầu tiên được du nhập vào Úc vào năm 1832 trong bộ sưu tập nho do James Busby mang đến. Ở Victoria, rượu vang từ giống nho này được dán nhãn cả Pinot gris và Pinot grigio, tùy thuộc vào độ ngọt của rượu, với rượu vang khô hơn được dán nhãn Pinot Grigio.

Đức 
Việc trồng nho Grauburgunder ở Đức được phân chia theo vùng trồng nho như sau:
Nguồn: Thống kê khu vực cây nho, ngày 13 tháng 3 năm 2008, Statistisches Bundesamt, Wiesbaden 2008 in Beschreibende Sortenliste des Bundessortenamtes 2008, p. 198 ff.

Hungary 
Ở Hungary, loại rượu này được gọi là Szürkebarát và được sản xuất chủ yếu ở các vùng Badacsony, Mátra và Balaton-felvidék.

Ý 

Tại Ý, nơi giống nho này được biết đến với tên gọi Pinot grigio, các vườn nho có thể được tìm thấy ở vùng Lombardy xung quanh Oltrepò Pavese và ở Nam Tyrol, vùng rượu vang cực bắc của Ý. Giống nho này cũng nổi bật ở vùng Friuli-Venezia Giulia.

New Zealand 
Pinot gris được trồng ở cả Đảo Bắc (Đảo Waiheke, Vịnh Hawkes, Gisborne) và Đảo Nam (Trung Otago, Nelson, Marlborough, Waipara), với 2.488 ha (6.150 mẫu Anh) sản xuất tính đến năm 2019. Đây là mức tăng gần gấp tám lần kể từ năm 2003. Năm 2007, Pinot gris đã vượt qua Riesling trở thành giống nho trắng được trồng nhiều thứ ba sau Sauvignon blanc và Chardonnay. Một nửa số vườn nho nằm ở Canterbury và Marlborough, với rượu vang phát triển "đặc tính đậm đà, khoáng chất, đầy hương trái cây".

Hoa Kỳ 

David Lett từ Eyrie Vineyards đã trồng những cây nho Pinot gris đầu tiên của Mỹ ở Oregon vào năm 1965. Với hy vọng tăng doanh số bán hàng, Lett bắt đầu ghép nho Riesling với nho Pinot gris vào năm 1979. Ban đầu, giống nho này gặp khó khăn trong việc tìm kiếm một thị trường bền vững cho đến khi Lett bắt đầu tiếp thị rượu vang cho các thương nhân cá hồi vì nó rất phù hợp với cá. Sự phổ biến của rượu vang chỉ tăng nhẹ cho đến giữa những năm 1990, khi các nhà sản xuất lớn hơn, có vốn đầu tư dồi dào tham gia thị trường với sản lượng đủ lớn để đảm bảo chi phí tiếp thị đắt đỏ. Năm 1991, King Estate Winery là nhà sản xuất Pinot gris cao cấp hàng đầu thế giới và canh tác vườn nho hữu cơ liền kề lớn nhất thế giới, với hơn 300 mẫu Anh (1,2 km2) nho Pinot gris.

Có khoảng 1.620 mẫu Anh (660 ha) được trồng ở các khu vực ven biển miền Trung và miền Nam California. Rượu Pinot gris từ California thường được gọi là Pinot grigio vì sự tương đồng về phong cách với rượu vang của Ý.

Pinot gris có thể được tìm thấy ở các vùng phía bắc của Ohio, được coi là một phần của con đường Pinot.

Canada 
Với tên gọi Pinot Grigio, giống nho này đã đạt được thành công đáng kể, đặc biệt là ở vùng trồng nho Niagara, Ontario, nơi khí hậu mát mẻ và thổ nhưỡng mang lại điều kiện trồng trọt lý tưởng. Pinot Grigio từ Niagara thể hiện độ axit tươi mát và hương vị trái cây tinh tế.

Trồng nho 
Pinot gris phát triển mạnh ở những vùng khí hậu mát mẻ, với các vùng trồng chính là Alsace ở Pháp, đông bắc Ý và tiểu bang Oregon của Hoa Kỳ. Điều này có thể dẫn đến rượu vang ngọt hơn hoặc nếu lên men khô, rượu vang có nồng độ cồn cao. Các chùm nho Pinot gris có thể có nhiều màu sắc khác nhau trên cây. Nho mọc thành từng chùm nhỏ (do đó có tên gọi là quả thông) và khi chín thường có màu xám hồng, mặc dù màu sắc có thể thay đổi từ xám xanh đến nâu hồng. Pinot gris thường được pha trộn với Pinot Noir để làm phong phú và làm dịu hương vị của Pinot Noir.

Đặc điểm của rượu vang 

Rượu vang làm từ giống nho Pinot gris rất đa dạng và phụ thuộc vào vùng miền cũng như phong cách làm rượu. Rượu Pinot gris vùng Alsace có độ đậm vừa phải đến đậm đà, với hương thơm phong phú, hơi hướng hoa. Chúng có xu hướng cay hơn so với các loại Pinot gris khác. Trong khi hầu hết các loại Pinot gris được dùng sớm, Pinot gris vùng Alsace có thể để lâu được. Rượu Pinot gris của Đức đậm đà hơn với sự cân bằng giữa độ chua và vị ngọt nhẹ. Ở Oregon, rượu có độ đậm vừa phải, màu vàng đến hồng đồng và hương thơm của lê, táo và/hoặc dưa. Ở California, rượu Pinot gris có độ đậm nhẹ hơn với hương vị giòn, tươi mát cùng một số nốt hương tiêu và rau arugula. Phong cách Pinot grigio của Ý là một loại rượu có độ đậm nhẹ, thường hơi loãng, màu nhạt với hương vị đôi khi sủi bọt, có thể giòn và chua.

Pinot gris được coi là "loại rượu vang ra thị trường sớm" có thể được đóng chai và đưa ra thị trường trong vòng 4–12 tuần sau khi lên men.

Từ đồng nghĩa 
Pinot gris được gọi bằng nhiều tên khác nhau ở các vùng khác nhau trên thế giới:

Xem thêm 

 Giống nho quốc tế

Tham khảo 

Giống nho làm rượu vang trắng
Giống nho làm rượu vang Ý