Họ Đuôi cụt

Chim đuôi cụt là tên gọi chung để chỉ khoảng 33 loài chim trong siêu họ Pittoidea (Liên họ Đuôi cụt) chỉ chứa một họ với danh pháp Pittidae (họ Đuôi cụt) trong bộ Sẻ, chủ yếu sinh sống trong khu vực nhiệt đới châu Á và Australasia, mặc dù có một ít loài sống ở châu Phi.

Tất cả các loài chim trong họ Đuôi cụt này tương tự như nhau về hình dáng và hành vi chung, và được đặt trong cùng một chi (Pitta). Tuy nhiên, số lượng chi trong họ này vẫn còn là vấn đề đang tranh cãi, trong khi đó một nghiên cứu năm 2006 đã đề cập họ này gồm 3 chi: Erythropitta (6 loài), Hydrornis (13 loài), và Pitta (14 loài).

Đuôi cụt là chim dạng sẻ kích thước trung bình với thân hình chắc nịch, các chân hơi dài nhưng khỏe, mỏ to và đuôi rất ngắn (vì thế mà có tên gọi đuôi cụt). Nhiều loài (nhưng không phải tất cả) có màu sặc sỡ. Tên gọi khoa học của siêu họ/họ/chi này có nguồn gốc từ tiếng Telugu (từ pitta) ở Andhra Pradesh (Ấn Độ) và nó cũng là tên gọi tại địa phương này để chỉ các loài chim nhỏ đó.

Chúng là những loài chim sinh sống nhiều trên mặt đất tại các khu rừng ẩm ướt, với thức ăn là sên, sâu bọ nhỏ và các động vật không xương sống tương tự. Chúng chủ yếu sống đơn độc, đẻ tới 6 trứng trong các tổ lớn hình cầu trên cây hay trong bụi rậm, hoặc đôi khi ngay trên mặt đất.

Nhiều loài đuôi cụt là chim di cư.

Bảo tồn
Một số loài đang bị đe dọa tuyệt chủng do môi trường sống bị phá hủy. Hơn nữa, rất nhiều các loài trong họ này được nuôi làm cảnh phổ biến, tạo ra một thương mại có lợi nhuận trong điều kiện nuôi nhốt.

Các loài 
Trước đây người ta chỉ công nhận 1 chi là Pitta, nhưng một nghiên cứu năm 2006 đã tách Pitta thành 3 chi riêng biệt trong họ của nó.

 Chi Erythropitta
 Erythropitta arquata (đồng nghĩa: Pitta arquata): Đuôi cụt sọc lam
 Erythropitta erythrogaster (đồng nghĩa: Pitta erythrogaster): Đuôi cụt bụng đỏ
 Erythropitta granatina (đồng nghĩa: Pitta granatina): Đuôi cụt hồng lựu
 Erythropitta kochi (đồng nghĩa: Pitta kochi): Đuôi cụt ria
 Erythropitta ussheri (đồng nghĩa: Pitta ussheri): Đuôi cụt đầu đen
 Erythropitta venusta (đồng nghĩa: Pitta venusta): Đuôi cụt chỏm đen
 Chi Hydrornis
 Hydrornis baudii (đồng nghĩa: Pitta baudii): Đuôi cụt đầu lam
 Hydrornis caeruleus (đồng nghĩa: Pitta caerulea): Đuôi cụt lớn
 Hydrornis cyaneus (đồng nghĩa: Pitta cyanea): Đuôi cụt đầu đỏ hay đuôi cụt lam
 Hydrornis elliotii (đồng nghĩa: Pitta elliotii): Đuôi cụt bụng vằn hay đuôi cụt bụng sọc ngang
 Hydrornis guajanus (đồng nghĩa: Pitta guajana): Đuôi cụt sọc Java
 Hydrornis gurneyi (đồng nghĩa: Pitta gurneyi): Đuôi cụt Gurney
 Hydrornis irena: Đuôi cụt sọc Malaya. Tách ra từ Pitta guajana theo Rheindt & Eaton (2010).
 Hydrornis nipalensis (đồng nghĩa: Pitta nipalensis): Đuôi cụt gáy xanh
 Hydrornis oatesi (đồng nghĩa: Pitta oatesi): Đuôi cụt đầu hung hay đuôi cụt gáy bạc
 Hydrornis phayrei (đồng nghĩa: Pitta phayrei): Đuôi cụt nâu hay đuôi cụt có tai
 Hydrornis schneideri (đồng nghĩa: Pitta schneideri): Đuôi cụt Schneider
 Hydrornis schwaneri: Đuôi cụt sọc Borneo. Tách ra từ Pitta guajana theo Rheindt & Eaton (2010).
 Hydrornis soror (đồng nghĩa: Pitta soror): Đuôi cụt đầu xám hay đuôi cụt phao câu lam
 Chi Pitta
 Pitta angolensis: Đuôi cụt châu Phi
 Pitta reichenowi: Đuôi cụt ngực lục
 Pitta brachyura: Đuôi cụt Ấn Độ
 Pitta megarhyncha: Đuôi cụt rừng đước
 Pitta moluccensis: Đuôi cụt cánh xanh
 Pitta sordida: Đuôi cụt đầu đen hay đuôi cụt mào
 Pitta nympha: Đuôi cụt bụng đỏ hay đuôi cụt tiên
 Pitta steerii: Đuôi cụt ngực thiên thanh
 Pitta versicolor: Đuôi cụt ồn ào
 Pitta maxima: Đuôi cụt ngực ngà
 Pitta elegans: Đuôi cụt Elegant
 Pitta anerythra: Đuôi cụt mặt đen
 Pitta superba: Đuôi cụt to
 Pitta iris: Đuôi cụt cầu vồng

Đuôi cụt Sula (Pitta dohertyi hay Erythropitta dohertyi) hiện nay được coi là phân loài của đuôi cụt bụng đỏ (Erythropitta erythrogaster), do thiếu các khác biệt về tiếng kêu.

Chú thích

Tham khảo

 Video về họ Pittidae trên Internet Bird Collection

Đuôi cụt, họ