Họ Cá quả

Họ Cá quả (tên khác: Cá chuối, Cá lóc, Cá sộp, Cá xộp, Cá trầu, cá trõn, Cá đô, tùy theo từng vùng) là các loài cá thuộc họ Channidae. Họ này có 2 chi còn loài sinh tồn là Channa hiện biết 39 loài, Parachanna hiện biết có 3 loài ở châu Phi.

Ở Việt Nam chủ yếu là Channa maculata (có tài liệu gọi là Ophiocephalus maculatus / Bostrychus maculatus) và Channa argus (hay còn gọi là Ophiocephalus argus tức cá quả Trung Quốc).

Đặc điểm nhận dạng 
Vây lưng có 40 - 46 tia vây; vây hậu môn có 28 - 30 tia vây, vảy đường bên 41 - 55 cái. Đầu cá quả Channa maculata có đường vân giống như chữ "nhất" và hai chữ "bát" còn đầu cá Channa argus tương đối nhọn và dài giống như đầu rắn. Đầu của chúng bẹt so với thân, vảy tạo vân màu nâu xám xen lẫn với những chỗ màu xám nhạt. Lưng có màu đen ánh nâu.

Phân bố 
Chúng có thể sống trong các môi trường nước thiếu oxy, là loài cá sống trong môi trường nước ngọt. Chúng tìm thấy ở các khu vực nhiệt đới như châu Phi và châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, Triều Tiên, Sri Lanka, Việt Nam v.v, ở đó chúng được coi là loài cá đặc sản.

 Môi trường: Nước ngọt; độ sâu sinh sống từ 0 đến 30 m trong các sông, suối, ao, hồ và trong các ao nuôi nhân tạo. Chúng sinh sống ở tầng nước giữa và thấp, hay tìm thấy trong các ao hồ có nhiều rong cỏ và nước đục.
 Nhiệt độ: 7 - 35 °C
 Vĩ độ: 40°bắc - 10°bắc

Phân loại
Họ này theo truyền thống xếp trong bộ Perciformes, tuy nhiên gần đây người ta đã xem xét lại phát sinh chủng loài của cá và đề xuất tách họ này sang bộ Anabantiformes.

Họ Cá quả (Channidae)
 Chi Cá lóc (Channa)
Channa amphibeus
 Channa andrao - cá lóc cầu vồng vây xanh
 Channa argus - cá lóc Trung Quốc
 Channa asiatica - cá trèo đồi, cá tràu tiến vua
 Channa aurantimaculata - cá lóc Ấn Độ
 Channa aurantipectoralis
 Channa bankanensis
 Channa baramensis
 Channa barca - cá lóc Hoàng Đế
 Channa bleheri - cá lóc cầu vồng ngũ sắc
 Channa burmanica
 Channa cyanospilos
 Channa diplogramma
 Channa gachua - cá chòi
 Channa harcourtbutleri
 Channa hoaluensis - cá lóc vây xanh Hoa Lư
 Channa longistomata - cá trẳng, pa cẳng
 Channa lucius - cá dày
 Channa maculata - cá chuối hoa
 Channa marulioides - cá lóc vẩy rồng
 Channa marulius - cá lóc mắt bò, cá lóc khổng lồ
 Channa melanoptera
 Channa melanostigma
 Channa melasoma
 Channa micropeltes - cá lóc bông
 Channa ninhbinhensis - cá lóc vây xanh Ninh Bình
 Channa nox
 Channa orientalis - cá chành dục
 Channa ornatipinnis
 Channa panaw
 Channa pardalis
 Channa pleurophthalma
 Channa pomanensis
 Channa pseudomarulius
 Channa pulchra - cá lóc pháo hoa đốm vàng
 Channa punctata
 Channa shingon - cá lóc vây xanh Đài Loan
 Channa striata - cá lóc đồng, cá lóc đen
 Chi †Eochanna:
 †Eochanna chorlakkiensis
 Chi Cá lóc Châu Phi (Parachanna)
 Parachanna africana
 † Parachanna fayumensis
 Parachanna insignis
 Parachanna obscura

Sinh trưởng và sinh sản 
Cá quả lớn tương đối nhanh. Con lớn nhất dài đến 1 mét, nặng đến 20 kg, cá 1 tuổi thân dài khoảng 19 – 39 cm, nặng 95 - 760g; cá 2 tuổi thân dài 38,5–40 cm, nặng 625 - 1.395g; cá 3 tuổi thân dài 45–59 cm, nặng 1,5 - 2,0 kg (con đực và cái chênh lệch lớn); khi nhiệt độ trên 20 °C sinh trưởng nhanh, dưới 15 °C sinh trưởng chậm. Cá từ một năm tuổi trở lên đã có khả năng sinh sản. Mùa sinh sản là từ tháng 4-7 hàng năm. Cá bố mẹ có tính ấp trứng và nuôi con.

Thức ăn 
Cá chuối là loại cá ăn thịt. Thức ăn khi nhỏ (thân dài 3 – 8 cm) là côn trùng, cá con và tôm con; khi thân dài trên 8 cm ăn cá con. Khi trọng lượng nặng 0,5 kg chúng có thể ăn tới 20% trọng lượng cơ thể mỗi ngày. Trong điều kiện nuôi nhân tạo, chúng cũng ăn thức ăn chế biến.

Cách phân loài mới
Năm 2020 người ta thiết lập họ Aenigmachannidae để chứa 2 loài của chi Aenigmachanna, do cho rằng chúng đã tách khỏi Channidae khoảng 34 tới 109 triệu năm trước, đủ để coi là một họ riêng biệt.
 Chi Aenigmachanna
 Aenigmachanna gollum
 Aenigmachanna mahabali

Xem thêm 
 Channa maculata
 Cá quả Trung Quốc

Ghi chú

Liên kết ngoài 

 AP article about a second snakehead fish found in Potomac
 Overview of Northern Snakehead biology 
 ITIS entry 
 Student writes article on Snakehead  problem in Florida
 Channa maculata 

Cá quả
Động vật Kazakhstan
Động vật Uzbekistan
Cá Đài Loan
Cá Trung Quốc
Cá ăn được
Loài cá xâm lấn
C
Cá Indonesia
Cá Trung Á
Cá nước ngọt Trung Quốc
Nhóm loài do Henry Weed Fowler đặt tên