Chính phủ Liên bang Somalia

Chính phủ Liên bang Somalia (; ) là chính phủ được quốc tế công nhận của Somalia và là chính phủ trung ương tồn tại lâu nhất ở Somalia kể từ khi Cộng hòa Dân chủ Somalia sụp đổ vào năm 1991. Chính phủ Liên bang Somalia thay thế Chính phủ Liên bang Chuyển tiếp Somalia vào ngày 20 tháng 8 năm 2012 sau khi Hiến pháp Somalia.

Tổng thống là nguyên thủ quốc gia. Hội đồng Bộ trưởng thực hiện quyền hành pháp, do thủ tướng đứng đầu. Quốc hội là cơ quan lập pháp.

Bối cảnh 
Năm 1991, Cộng hòa Dân chủ Somalia sụp đổ trong bối cảnh bùng nổ Nội chiến Somalia. Trong thập kỷ tiếp theo, nhiều nỗ lực nhằm tái lập chính quyền trung ương thất bại. Năm 2000, Chính phủ chuyển tiếp quốc gia được thành lập tại Djibouti dưới Tổng thống Abdiqasim Salad Hassan, đánh dấu nỗ lực đầu tiên được quốc tế công nhận nhằm khôi phục chính quyền trung ương. Chính phủ chuyển tiếp quốc gia có những điểm yếu nghiêm trọng về thể chế và đối mặt với sự phản đối mạnh mẽ từ các tác nhân bên ngoài, đặc biệt là Ethiopia, làm suy yếu quyền lực thực tế của Chính phủ chuyển tiếp quốc gia.

Năm 2004, Chính phủ chuyển tiếp liên bang được thành lập tại Kenya dưới Tổng thống Abdullahi Yusuf Ahmed. Ngay từ đầu, Chính phủ chuyển tiếp liên bang rơi vào tình trạng tham nhũng tràn lan, chia rẽ nội bộ và thiếu năng lực quản lý, phụ thuộc rất nhiều vào sự viện trợ quân sự từ bên ngoài, chủ yếu từ Ethiopia. Sự lệ thuộc vào Ethiopia một phần khiến cho người Somalia không chấp nhận Chính phủ chuyển tiếp liên bang. Năm 2006, Ethiopia xâm lược Somalia nhằm lật đổ Liên minh Tòa án Hồi giáo, lực lượng kiểm soát hầu hết miền nam Somalia bao gồm Mogadishu. Chính phủ chuyển tiếp liên bang dời về Mogadishu dưới sự bảo hộ của Ethiopia. Liên minh Tòa án Hồi giáo tan rã thành nhiều phe phái, bao gồm Liên minh Tái giải phóng Somalia và Al-Shabaab, gây ra một cuộc nổi dậy kéo dài. Trong thời kỳ Ethiopia chiếm đóng và sự leo thang của cuộc nổi dậy vào năm 2007–2008, Phái bộ Liên minh châu Phi tại Somalia được triển khai để hỗ trợ Chính phủ chuyển tiếp liên bang.

Đến cuối năm 2008, quân nổi dậy kiểm soát hầu hết Somalia và hơn 80% lực lượng an ninh của Chính phủ chuyển tiếp liên bang đã đào ngũ. Liên Hợp Quốc làm trung gian đàm phán một hiệp định hòa bình giữa Chính phủ chuyển tiếp liên bang và Liên minh Tái giải phóng Somalia nhằm thiết lập một chính phủ mới. Tổng thống Yusuf từ chức và Sharif Sheikh Ahmed, cựu chủ tịch Liên minh Tòa án Hồi giáo và lãnh đạo Liên minh Tái giải phóng Somalia, kế nhiệm làm tổng thống. Chính quyền mới yếu kém, phải đối mặt với al-Shabaab và nhóm Hizbul Islam mới thành lập và gần như sụp đổ vào năm 2009 khi Nội chiến Somalia bước vào giai đoạn dữ dội hơn.

Tổ chức 
Hiến pháp hiện hành được thông qua vào ngày 23 tháng 6 năm 2012 và được phê chuẩn vào ngày 1 tháng 8 năm 2012.

Chính phủ 
Tổng thống là nguyên thủ quốc gia, do Quốc hội bầu ra. Tthủ tướng là người đứng đầu chính phủ và lãnh đạo Hội đồng Bộ trưởng. Tổng thống bổ nhiệm thủ tướng. Hội đồng Bộ trưởng thực hiện hầu hết các quyền hành pháp. Tổng thống đương nhiệm là Hassan Sheikh Mohamud. Thủ tướng đương nhiệm là Hamza Abdi Barre.

Hội đồng Bộ trưởng 
Hội đồng Bộ trưởng gồm các thành viên do thủ tướng bổ nhiệm.

Quốc hội 
Quốc hội Liên bang là cơ quan lập pháp lưỡng viện, gồm Hạ viện và Thượng viện. Hạ viện gồm 275 hạ nghị sĩ, Thượng viện gồm 54 thượng nghị sĩ. Pháp luật quy định ít nhất 30% tổng số nghị sĩ phải là phụ nữ. Quốc hội làm luật, bầu ra Tổng thống và bỏ phiếu tín nhiệm đối với thủ tướng. Một Ủy ban Tuyển chọn Kỹ thuật lựa chọn các nghị sĩ Quốc hội theo đề cử của một Quốc hội Lập hiến gồm các trưởng lão. Chủ tịch Quốc hội Liên bang đương nhiệm là Aaden Maxamed Nuur.

Hệ thống tư pháp 
Hệ thống tòa án của Somalia gồm ba cấp xét xử: Tòa án Hiến pháp, tòa án liên bang và tòa án bang. Ủy ban tuyển chọn tư pháp gồm chín thành viên, có nhiệm vụ bổ nhiệm thẩm phán tòa án liên bang và đề cử thẩm phán Tòa án Hiến pháp lên Hạ viện phê duyệt để cho Tổng thống bổ nhiệm. Tòa án Hiến pháp gồm năm thẩm phán, có nhiệm vụ xét xử các vụ việc về hiến pháp, liên bang và bang.

Chính quyền địa phương 
Chính quyền bang được trao quyền tự chủ đối với các vấn đề khu vực và có lực lượng an ninh riêng. Tuy nhiên, về mặt hiến pháp, chính quyền bang phục tùng chính quyền liên bang. Quốc hội Liên bang quyết định số lượng và địa giới của các bang.

Quân đội 
Lực lượng Vũ trang Somalia là lục lượng quân sự chính quy của Somalia, trực thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Quốc phòng đương nhiệm là Abdirashid Abdullahi Mohamed.

Quan hệ đối ngoại 
Chính phủ Liên bang Somalia được quốc tế công nhận là chính phủ hợp pháp của Somalia. Chính phủ Liên bang thay mặt Somalia tại Liên Hợp Quốc, Liên minh châu Phi và Tổ chức Hợp tác Hồi giáo, đồng thời cũng có các phái bộ ngoại giao ở nhiều quốc gia.

Một số nước ngoài có phái bộ ngoại giao tại Somalia. Ethiopia có một đại sứ quán ở Mogadishu và hai lãnh sự quán ở Hargeisa thuộc Somaliland và Garowe ở Puntland. Djibouti mở lại đại sứ quán tại Mogadishu vào tháng 12 năm 2010. Năm 2011, Ấn Độ cũng mở lại đại sứ quán tại Mogadishu sau 20 năm, cũng như Thổ Nhĩ Kỳ. Iran và Vương quốc Anh mở lại đại sứ quán vào năm 2013, cũng như Qatar và Trung Quốc vào năm 2014. Ý có một phái đoàn ngoại giao đặc biệt và một phái đoàn kỹ thuật tại Mogadishu và dự kiến sẽ mở lại đại sứ quán. Năm 2013, Ai Cập cũng tuyên bố kế hoạch mở lại đại sứ quán tại Mogadishu.

Tháng 1 năm 2013, Hoa Kỳ chính thức công nhận Chính phủ Liên bang Somalia, tái lập quan hệ ngoại giao với Somalia sau 20 năm.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Chính trị Somalia