Trịnh Trọng Phu

Trịnh Trọng Phu (鄭仲夫, 1106 – 18 tháng 10 năm 1179) là một võ thần và là người nắm quyền quân sự của triều đại Cao Ly. Ông là một trong những nhân vật lãnh đạo chủ chốt của cuộc binh biến võ thần năm 1170, sự kiện mở đầu cho gần một thế kỷ chính quyền quân nhân chi phối triều chính Cao Ly.

Thân thế và sự nghiệp ban đầu 
Trịnh Trọng Phu xuất thân từ dòng họ Trịnh đất Hải Châu. Ông là võ quan chuyên nghiệp, từng vượt qua khoa thi võ (mugwa) và phục vụ trong quân đội triều đình. Nhờ thể chất cao lớn, phong thái uy nghi và năng lực quân sự, ông được tuyển vào đội cấm vệ hoàng gia và dần thăng tiến qua nhiều chức vụ quan trọng.

Dưới các triều vua Nhân Tông và Nghị Tông, Trịnh Trọng Phu giữ những chức võ cao cấp, đạt tới cấp Thượng tướng quân – cấp bậc cao nhất dành cho võ quan trong hệ thống quan chế Cao Ly thời bấy giờ.

Nguyên nhân binh biến 
Từ thế kỷ XI–XII, quyền lực trong triều Cao Ly ngày càng nghiêng về phía văn thần. Võ quan tuy cùng hệ thống phẩm trật nhưng bị hạn chế con đường thăng tiến, thường xuyên bị văn quan khinh miệt và đối xử bất công. Trong khi đó, vua Nghị Tông sa đà vào yến tiệc, bỏ bê chính sự, khiến đời sống binh sĩ ngày càng khó khăn.

Sự bất mãn của tầng lớp võ quan tích tụ lâu ngày, đặc biệt sau nhiều vụ sỉ nhục công khai đối với quân nhân, đã dẫn đến âm mưu đảo chính.

Binh biến năm 1170 
Năm 1170, Trịnh Trọng Phu cùng các võ tướng Lý Cao và Lý Nghĩa Phương phát động binh biến, tấn công và sát hại nhiều văn quan trong đoàn tùy tùng của vua Nghị Tông. Sau đó, lực lượng võ thần tiến vào kinh đô, kiểm soát hoàng cung và các cơ quan trung ương.

Vua Nghị Tông bị phế truất và lưu đày; em trai ông được đưa lên ngôi, tức vua Minh Tông. Từ đây, chính quyền quân nhân được thiết lập, chấm dứt thời kỳ văn trị độc tôn kéo dài trước đó.

Giai đoạn củng cố chính quyền quân sự 
Sau binh biến, quyền lực ban đầu rơi vào tay các võ tướng trẻ tuổi, đặc biệt là Lý Nghĩa Phương. Trịnh Trọng Phu, do tuổi cao và địa vị lâu năm, tạm thời giữ vai trò thứ yếu. Tuy nhiên, sau khi Lý Nghĩa Phương bị ám sát năm 1175, Trịnh Trọng Phu chính thức trở thành người đứng đầu chính quyền quân sự.

Ông được bổ nhiệm chức Môn hạ thị trung, nắm giữ quyền điều hành triều chính thông qua Trung Phòng – hội đồng tối cao của võ thần.

Thời kỳ cầm quyền 
Trong thời gian cầm quyền, Trịnh Trọng Phu phải đối mặt với nhiều cuộc nổi dậy lớn nhỏ trên khắp đất nước, bao gồm các cuộc khởi binh của Kim Phủ Đương và Triệu Vị Sủng. Dù cuối cùng dập tắt được các phong trào này, chính quyền quân nhân vẫn rơi vào tình trạng bất ổn kéo dài.

Chế độ của Trịnh Trọng Phu bị chỉ trích nặng nề vì tham nhũng, lạm quyền và sự chuyên chế của gia tộc ông. Con trai ông là Trịnh Quân và con rể Tống Dụ Nhân nắm nhiều chức vụ quan trọng, chiếm đoạt đất đai và tài sản, gây bất mãn sâu rộng trong quân đội và triều đình.

Sụp đổ và cái chết 
Năm 1179, võ tướng trẻ Khánh Đại Thăng phát động đảo chính. Trịnh Quân bị giết trước, tiếp đó là Tống Dụ Nhân và các thân tín. Trịnh Trọng Phu bị bắt và xử tử, chấm dứt năm năm cầm quyền của ông và mở ra một giai đoạn mới trong chính quyền quân nhân Cao Ly.

Đánh giá 
Trịnh Trọng Phu được xem là một trong những người đặt nền móng cho chế độ quân nhân cầm quyền tại Cao Ly. Tuy nhiên, sự thất bại trong việc kiểm soát gia tộc và tham nhũng nội bộ đã khiến chính quyền của ông nhanh chóng suy yếu và sụp đổ.

Văn hóa đại chúng 
 Nhân vật Trịnh Trọng Phu xuất hiện trong bộ phim truyền hình Võ Thần (2003–2004).

Tham khảo
 

Sinh năm 1106
Mất năm 1179
Võ tướng Cao Ly
Nhân vật chính biến thế kỷ XII
Nhiếp chính Cao Ly
Nhân vật bị xử tử