Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Chuột nhảy gerbil

Chuột nhảy gerbil, tên khoa học Gerbillinae, là một phân họ động vật có vú nhỏ thuộc bộ Gặm nhấm. Phân họ Chuột nhảy bao hàm 110 loài sống ở Châu Phi, Ấn Độ và Châu Á, bao hàm các loài chuột cát và các loài thuộc chi meriones; tất cả chúng đều có thể thích nghi với kiểu khí hậu khô hạn. Phần lớn chúng là động vật hoạt động tích cực vào ban ngày và nghỉ ngơi vào ban đêm (một số loài - bao hàm loài chuột nhảy thuần hóa - lại hoạt động vào ban đêm), và phần lớn chúng cũng là động vật ăn tạp.

Cái tên "gerbil" bắt nguồn từ cái tên jerboa, cả hai đều mang nghĩa là "chuột nhảy" dù jerboa và gerbil thuộc hai họ khác nhau và chúng chỉ sống trong cùng một kiểu môi trường sinh thái.

Loài chuột nhảy Mông Cổ, Meriones unguiculatus, còn có tên là Chuột nhảy mang vuốt, là một loài chuột nhảy khỏe mạnh, hiền lành và là một vật nuôi thông dụng. Nó được mang từ Trung Hoa sang Pháp vào thế kỷ 19 và sau đó trở thành một thú nuôi thông dụng. Sau đó nó được mang đến Hoa Kỳ vào năm 1954 bởi Dr. Victor Schwentker để nghiên cứu.

Chuột nhảy có chiều dài cơ thể tính từ đầu tới chóp đuôi là từ 15 đến 30 phân (6 - 12 inch), trong đó độ dài đuôi chiếm một nửa giá trị này. Loài chuột nhảy Lớn Rhombomys opimus - có nguồn gốc từ Turkmenistan - thì có thể dài đến 40 phân (16 inch). Cân nặng trung bình của một con chuột nhảy trưởng thành là 2,5ounce.

Tập tính và hành vi

Chuột nhảy là loài động vật xã hội, sống thành bầy đàn trong tự nhiên. Nó dựa vào thính giác để nhận diện các thành viên khác trong bầy đàn, và chúng sẽ tấn công và thường giết chết những đồng loại mang mùi "lạ". Đó là lý do tại sao khi đem một thành viên "lạ" vào một bầy chuột nhảy, người ta thường phải sử dụng phương pháp "chia thùng chứa".

Chú thích

Tham khảo

Động vật Mông Cổ

Động vật Trung Á
Động vật có vú Mông Cổ
G
Non Nước

Non Nước có thể là:
Núi Non Nước ở Ninh Bình
Núi Non Nước một tên gọi của Ngũ Hành Sơn quận Ngũ Hành Sơn Đà Nẵng
Bãi tắm Non Nước ở Đà Nẵng
Cầu Non Nước bắc qua sông Đáy
Chùa Non Nước ở Sóc Sơn, Hà Nội

Trang định hướng
Đảng Sức mạnh Nhân dân (Thái Lan)

Đảng Sức mạnh Nhân dân (Palang Prachachon; PPP) là một chính đảng Thái Lan. Lãnh đạo đảng này là Somchai Wongsawat (tạm quyền); Tổng bí thư đảng này là Surapong Suebwonglee và người phát ngôn của đảng là Kuthep Saikrajarng.

Ngày 29 tháng 7 năm 2007, một số cựu đảng viên của Đảng Thai Rak Thai đã đồng ý đã tranh đua trong cuộc tổng tuyển cử năm 2007 với tư cách là ứng cử viên của Đảng Sức mạnh Nhân dân. Điều này là do Đảng Thai Rak Thai đã bị giải tán bởi Tòa án Hiến pháp Thái Lan vào ngày 30 tháng 5 năm 2007 và tiếp sau đó là việc cấm tham gia chính trị đối với các nhà chính trị cựu đảng viên đảng này như Newin Chidchob, Buriram và cựu lãnh đạo TRT Thaksin Shinawatra. Nhiều cựu thành viên khác của TRT cũng đã thành lập đảng phái riêng của họ, trong đó có Đảng Ruam Jai Thai và Đảng Puea Pandin.

Cựu Thị trưởng Bangkok Samak Sundaravej và cựu Bộ trưởng Nội các của TRT Surapong Suebwonglee đã được bầu làm lãnh đạo đảng và tổng bí thư đảng vào ngày 24 tháng 8, 2007.

Tháng 9 năm 2008, ông Somchai Wongsawat - người của Đảng Sức mạnh Nhân dân - đã được quốc hội bầu làm thủ tướng Thái Lan. Nhưng ông này chỉ giữ chức được chưa đầy 3 tháng vì ngày 2 tháng 12 năm 2008, Tòa án Hiến pháp Thái Lan phán quyết rằng Đảng Sức mạnh Nhân dân đã có hành vi gian lận trong bầu cử và phán quyết giải thể đảng này.

Cụ thể, vụ việc bắt đầu từ đầu năm 2008 khi cựu chủ tịch quốc hội Yongyuth Tiyapairat bị cáo buộc mua phiếu bầu trong cuộc bầu cử tháng 12 năm 2007. Ông Yongyuth bị kết tội sau đó và bị cấm hoạt động chính trị trong 5 năm. Vì ông Yongyuth là thành viên ban lãnh đạo của đảng Sức mạnh Nhân dân nên vai trò của đảng này trong vụ mua phiếu bầu tiếp tục bị điều tra. Kết cục là đảng Sức mạnh Nhân dân bị phán quyết giải thể, điều mà những người ủng hộ chính đảng này nói là một cuộc "đảo chính thầm lặng".

Một số đảng viên của Đảng Sức mạnh Nhân dân đã lập đảng mới là Puea Thai sau khi đảng của mình bị giải thể. Một số đảng viên khác trong phái "Những người bạn của Newin" thì chạy sang ủng hộ đảng Dân chủ, đảng đối lập với đảng Sức mạnh Nhân dân lúc trước. Cùng lúc đó, nhiều đảng nhỏ có trong liên minh cầm quyền với đảng Sức mạnh Nhân dân xưa kia cũng rời bỏ phe thân cựu thủ tướng Thaksin Shinawatra này để chạy sang ủng hộ đảng Dân chủ, hậu thuẫn chủ tịch đảng này là ông Abhisit Vejjajiva lên làm thủ tướng mới của Thái Lan.

Tham khảo 

Đảng phái chính trị Thái Lan
Đảng phái chính trị thành lập năm 2007
Đảng phái chính trị giải thể năm 2008
Khởi đầu năm 1998 ở Thái Lan
Mã tấu

Mã tấu (phương ngữ miền bắc còn gọi là Phớ) là một loại vũ khí tồn tại từ rất lâu đời ở các nước Châu Á, tuy nhiên ngày nay các nước Âu-Mỹ cũng sử dụng mã tấu.

Mã tấu là cách gọi của một loại gươm truyền thống, nó có hình dạng là một thanh gươm dài có độ cong vừa phải, sắc một lưỡi, đa phần là cứng chứ không mềm như kiếm, phần chuôi cầm bằng gỗ để giảm trọng lượng (khác với kiếm và đao vì hai loại này phần chuôi thường làm bằng kim loại).

Mã tấu là vũ khí tích hợp chuyên dụng của kỵ binh trong điều kiện chiến đấu trên lưng ngựa. Do mã tấu có sống đao khá dày và bén một lưỡi nên tăng độ cứng cho vũ khí và tăng lực chém khi kết hợp với đà phi của ngựa - chữ "mã" là để chỉ ngựa (kỵ binh). Do sức sát thương cao, bền và dễ chế tạo nên mã tấu được trang bị rất phổ biến trong quân đội thời trung đại và một số đội quân hiện đại vẫn dùng để tăng khả năng chiến đấu cận chiến của bộ binh.

Một số người thường gọi kiếm Nhật Bản là mã tấu, nhưng điều này chưa hẳn đúng bởi ví dụ ở Việt Nam vào thời Trần có một loại đao to bản có sức sát thương lớn cũng được gọi là mã tấu. Ngày nay, ít người còn phân biệt rõ ràng giữa kiếm và mã tấu, nói chung để phân biệt chỉ có thể dựa vào hình dáng, kiếm thì thẳng còn mã tấu thì cong.

Kiếm Nhật (katana) là một thanh đao chứ không phải mã tấu vì kiếm Nhật lưỡi mỏng. Mã tấu tiêu chuẩn là phải dày, nặng, tạo lực chém cao nhất khi bổ-quét ngang và sống phải dày để chịu lực trong điều kiện chiến đấu khắc nghiệt (mài mòn, cùn lưỡi).

Văn hoá chiến tranh Âu-Mỹ không có từ ngữ nào nói về vũ khí có hình dạng của mã tấu. Machete (dao quắm) và scimitar (loan đao) của người Hồi giáo là mã tấu.

Mã tấu và đao trong võ cổ truyền
Ngày nay còn có nhiều môn sinh võ cổ truyền lẫn lộn giữa đao và mã tấu.

Đao có một bề bén và lưỡi cong gọi là yêu đao (腰刀). Khi đao có lưỡi bản rộng thì được gọi là đại đao (大刀). Hiện nay vẫn còn có người Việt nhầm lẫn gọi siêu đao (超刀) là đại đao (大刀) theo lối các trường phái võ thuật Trung Hoa thường gọi.

Mã tấu thuộc về loại trường đao (長 刀), có lưỡi bản rộng hơn và cân lượng nặng hơn đao; cán dài khoảng 40 cm tới 60 cm. Đó là loại binh khí phôi thai từ hổ đầu đao (虎頭刀).

Khi xưa người Trung Hoa dùng loại đao bản rộng này để đánh trên ngựa nên gọi là mã đao (馬刀), người Việt Nam đọc chệch ra là mã tấu; về sau này, mã tấu được sử dụng đánh dưới đất và còn được gọi là trảm mã đao (斬馬刀). Hoàn đao (環刀), bối đao (背刀), quỷ đầu đao (鬼頭刀), v.v. của Trung Hoa thuộc về loại mã tấu

Trảm mã đao thời kỳ nhà Tống năm 1072. Loại đao dài này dùng trong chiến trận cổ, để chặt chân ngựa, và thảo phạt tướng lĩnh mặc giáp trụ nặng. Chuôi đao dài 37 cm, lưỡi đao dài 114 cm. Trảm mã đao là loại đao dài nặng, là tiền đề cho miêu đao rất nổi tiếng của các môn phái võ thuật Bắc Trung Hoa sau này. Và cũng là tiền đề cho kiếm Nhật Bản (Katana) về sau, thế kỷ 16 – 17.

Mã tấu được sử dụng bằng một tay hoặc bằng hai tay, trong khi đao chỉ được sử dụng bằng một tay.

Chú thích

Liên kết ngoài

Vũ khí lạnh
Từ gốc Quảng Đông
Thiết bị cắm trại
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ lâm nghiệp
Vũ khí Việt Nam
Vũ khí có lưỡi dao
Phát minh của Hoa Kỳ
Enzo Francescoli

Enzo Francescoli Uriarte (sinh 12 tháng 11 năm 1961 tại Montevideo) là cựu cầu thủ bóng đá người Uruguay, giải nghệ năm 1997. Ông hiện giờ là Phó chủ tịch các đài truyền hình GOL TV và Tenfield.

Sự nghiệp 
Sự nghiệp cầu thủ của ông chính thức bắt đầu với câu lạc bộ Uruguay Montevideo Wanderers. Francescoli khoác áo đội tuyển quốc gia tại các World Cup 1986 và 1990. Ông chơi vài năm cho River Plate của Argentina. Francescoli cũng từng chơi cho các câu lạc bộ Racing Club de Paris (hồi đó là Matra Racing Paris), Marseille của Pháp, Cagliari và Torino của Ý.

Francescoli nổi tiếng về khả năng chơi bóng khéo léo và uyển chuyển. Những phẩm chất này đã ảnh hưởng tới phong cách chơi bóng của tiền vệ Pháp Zinedine Zidane sau này. Zidane coi Francescoli là thần tượng thời niên thiếu của mình và đặt tên một trong những con trai của anh là Enzo.

Francescoli có biệt danh El Principe (tiếng Tây Ban Nha) hoặc Le Prince (tiếng Pháp), nghĩa là Hoàng tử.

Ông là một trong vài cầu thủ nước ngoài được phần lớn các cổ động viên bóng đá Argentina hâm mộ.
Ông được Pelé xếp trong danh sách 125 cầu thủ còn sống vĩ đại nhất vào tháng 3 năm 2004.

Danh hiệu

Tập thể 
 Copa América (3 lần): 1983, 1987, 1995
 Vô địch Copa Libertadores: 1996
 Vô địch Supercopa Sudamericana: 1997
 Vô địch Pháp: 1990
 Vô địch giải mở Argentina (3 lần): 1994, 1996, 1997
 Vô địch giải đóng Argentina: 1997
 Vô địch giải trẻ Nam Mỹ: 1981
 Nehim Cup: 1983

Cá nhân 
 Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ (2 lần): 1984, 1995
 Cầu thủ xuất sắc nhất Argentina (2 lần): 1986, 1996
 Vua phá lưới Argentina (4 lần): 1985, 1986, 1994, 1996
 Cầu thủ nước ngoài xuất sắc nhất Pháp: 1990

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Enzo Francescoli - một trong 10 người hùng của Copa América do Midfield Dynamo bình chọn

Cầu thủ bóng đá Uruguay
Cầu thủ bóng đá River Plate
Cầu thủ bóng đá Olympique de Marseille
Cầu thủ bóng đá Torino F.C.
FIFA 100
Tiền đạo bóng đá nam
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Argentina
Cầu thủ bóng đá nam Uruguay ở nước ngoài
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-20 quốc gia Uruguay
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Uruguay
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1986
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1990
Cầu thủ bóng đá Cagliari Calcio
Cầu thủ bóng đá Ligue 1
Tiền vệ bóng đá nam
Cầu thủ bóng đá Racing Club de France Football
Vladimir Iosifovich Levenshtein

Vladimir Iosifovich Levenshtein (Tiếng Nga: Владимир Иосифович Левенштейн) (20 tháng 3 năm 1935 - 6 tháng 9 năm 2017) là nhà khoa học Nga. Lĩnh vực mà ông quan tâm là Lý Thuyết Thông tin và Mã Sửa Lỗi. Ngoài những đóng góp khác cho khoa học người ta biết đến ông nhiều nhất qua Thuật toán tính khoảng cách Levenshtein, được ông nghiên cứu và phát triển vào năm 1965.

Levenshtein tốt nghiệp trường Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva Khoa Toán cơ vào năm 1958 và làm việc tại việc tại Viện toán ứng dụng Keldysh ở Moscow cho đến ngày nay. Ông là thành viên của hiệp hội Lý Thuyết Thông tin của IEEE(IEEE Information Theory Society).

Trong sự nghiệp của mình ông được trao thưởng huân chương IEEE Richard W. Hamming vào năm 2006: "Cho những đóng góp của ông trong lĩnh vực Lý Thuyết Thông tin và Mã Sửa Lỗi, cụ thể là việc phát minh ra khoảng cách Levenshtein."

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang nhà của Levenstein  - bằng tiếng Nga, xem ảnh của ông 
Tháng ba năm 2003 Ảnh của Levenshtein tại hội nghị chuyên ngành.
 Ảnh khác picture lấy cùng một nguồn
 Ảnh trong buổi nhận giải thưởng của IEEE

Sinh năm 1935
Mất năm 2017
Nhà toán học Nga
Nhà tin học Nga
Cựu sinh viên Đại học Quốc gia Moskva
Nhà khoa học Nga
Nhà toán học Liên Xô
NHK

là tổ chức phát sóng công cộng quốc gia thuộc sở hữu của chính phủ Nhật Bản.

Lịch sử 
NHK được thành lập đúng dịp đầu năm mới 1926 theo mô hình của đài truyền hình BBC của Anh bởi sự hợp nhất của đài Phát thanh Tokyo (thành lập năm 1924) và các đài của thành phố Nagoya và Ōsaka. Chương trình phát thanh đầu tiên của Nhật được phát sóng năm 1925; chương trình truyền hình đầu tiên ra mắt công chúng năm 1953; và chương trình truyền hình màu bắt đầu năm 1960.

Băng tần 
NHK có 2 băng tần truyền hình đặt mặt đất (NHK General TV và NHK Educational TV), 2 kênh truyền hình vệ tinh: NHK BS1 (nay là NHK BS) và NHK BS Premium; 2 kênh truyền hình UHD (độ phân giải siêu cao): NHK BS4K (nay là NHK BSP4K) và NHK BS8K (phát sóng ngày 1/12/2018), 2 kênh radio (NHK Radio 1, NHK Radio 2, và NHK FM).

NHK cũng cung cấp dịch vụ phát thanh truyền hình quốc tế là NHK World-Japan. NHK World-Japan gồm có các kênh NHK World TV, NHK World Premium, và phát thanh sóng ngắn Radio Japan (RJ). World Radio Japan cũng phát một số chương trình trên Internet.

Tranh cãi và chỉ trích

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

NHK
Mạng truyền hình Nhật Bản
Đài phát sóng công cộng
Đài truyền hình ở Nhật Bản
Anastacia

Anastacia (tên khai sinh: Anastacia Lyn Newkirk, sinh ngày 17 tháng 9 năm 1968) là ca sĩ và nhạc sĩ người Mỹ.
Album đầu tay của cô, Not That Kind (2000), thành công trên trường quốc tế; ở châu Âu và châu Úc, đĩa đơn "I'm Outta Love" trong album trở thành bài hát bán chạy nhất trong năm đó. Trao giải thưởng như "Nữ nghệ sĩ nhạc pop có đĩa nhạc bán chạy nhất thế giới" những năm 2001, thành công thương mại của cô tiếp tục với album năm 2001 Freak of Nature.

Anastacia sinh ra ở Chicago, Illinois. Người cha quá cố của cô Robert Newkirk (gốc Ukraina) là một ca sĩ câu lạc bộ và mẹ cô Diane Hurley (người gốc Ireland) là một nữ diễn viên trên sân khấu Broadway. Sau khi cha cô (một người đau khổ rối loạn lưỡng cực) rời bỏ gia đình Newkirk, họ chuyển đến thành phố New York khi cô đến tuổi thiếu niên. Sau đó, cô theo học tại trường của trẻ em chuyên nghiệp ở Manhattan.

Danh sách album 
Not That Kind (1999)
Freak of Nature (2001)
Anastacia (2004)
Heavy Rotation (2008)
It's a Man's World (2012)
Resurrection (2014)
Evolution (2017)

Tham khảo

Nữ ca sĩ Mỹ
Nữ ca sĩ nhạc pop Mỹ
Người đoạt giải World Music Awards
Sinh năm 1968
Nhân vật còn sống
Nhạc sĩ nhạc dance Mỹ
Nữ ca sĩ nhạc rock Mỹ
Người Mỹ gốc Đức
Người Mỹ gốc Ireland
Ca sĩ nhạc rock Mỹ
Người viết bài hát nhạc rock Mỹ
Ca sĩ-người viết bài hát Mỹ
Nghệ sĩ của Sony BMG
Nghệ sĩ của Mercury Records
Người mắc bệnh ung thư
Người khỏi bệnh ung thư vú
Ca sĩ Chicago
Nghệ sĩ của Sony/ATV Music Publishing
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Ca sĩ nhạc pop Mỹ
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 20
Nữ ca sĩ-người viết bài hát Mỹ
Kha Sơn

Kha Sơn là một xã ở phía đông nam của tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Kha Sơn có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Bắc Ninh
Phía tây giáp xã Điềm Thụy và tỉnh Bắc Ninh
Phía nam giáp tỉnh Bắc Ninh
Phía bắc giáp xã Phú Bình và xã Tân Thành

Xã Kha Sơn có diện tích 37,85 km², dân số năm 2025 là 42.240 người. Khu vực nằm trong khu vực quy hoạch phát triển công nghiệp, dịch vụ, nhà ở đô thị theo quy hoạch tỉnh và địa phương. Trên địa bàn có khu công nghiệp Phú Bình, cụm công nghiệp Kha Sơn, cụm Công nghiệp Lương Phú - Tân Đức; các hoạt động thương mại, dịch vụ phát triển mạnh. Hạ tầng giao thông trên địa bàn xã có các tuyến đường quốc lộ 37, đường Vành đai V vùng Thủ đô và các tuyến đường tỉnh 261C, 261D, 261E, 269B. 

Trên địa bàn xã có hệ thống sông Máng, một kênh tưới tiêu nhân tạo được xây dựng từ thời Pháp thuộc chảy qua.

Lịch sử
Đây là xã có truyền thống cách mạng, mở đầu cho phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp. Kha Sơn được coi là khu ATK 2 (An toàn khu) trong thời kỳ Chiến tranh Đông Dương. Nơi đây có cụm di tích lịch sử được nhà nước công nhận như: Đình Kha Sơn Thượng, Chùa Mai Sơn, Đình Kha Sơn Hạ, Rừng Mấn, Nền nhà ông Cao Nhật.

Tháng 6 năm 2025, xã Kha Sơn được thành lập trên cơ sở nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Kha Sơn (diện tích tự nhiên là 10,20 km²; dân số là 10.663 người); xã Lương Phú (diện tích tự nhiên là 4,61 km²; dân số là 5.681 người); xã Tân Đức (diện tích tự nhiên là 10,49 km²; dân số là 10.685 người); xã Thanh Ninh (diện tích tự nhiên là 4,98 km²; dân số là 6.501 người) và xã Dương Thành (diện tích tự nhiên là 7,57 km²; dân số là 8.710 người) của huyện Phú Bình. Trụ sở làm việc của xã nằm tại trụ sở xã Lương Phú cũ.

Hành chính
Đến năm 2009, xã Lương Phú được chia thành 12 xóm: Việt Ninh, Chiềng, Lương Trình, Lương Thái, Lương Tạ 1, Lương Tạ 2, Lân, Mảng, Phú Lương, Phú Mỹ, Phú Hương, Đồng Mỵ.

Đến năm 2009, xã Dương Thành được chia thành 20 xóm: Đảng, Núi 1, Núi 2, Núi 3, Núi 4, Nguộn, Tiến Bộ, Quyết Thắng, Phú Dương 1, Phú Dương 2, Phẩm 1, Phẩm 2, Phẩm 3, Phẩm 4, Giàng, An Ninh, An Thành, Trung Thành, Phú Thành, Xuốm.

Đến năm 2009, xã Kha Sơn được chia thành 18 xóm: Tây Bắc, Soi, Tân Thành, Mai Kha, Chợ Đồn, Kha Nhi, Tg Tâm, Hoà Bình, Sy, Ka, Trại Điện, Kha Bình Lâm, Đầu Cầu, Trại, Bình Định, Phú Lâm, Ngô Trù, Cầu Ca.

Đến năm 2009, xã Tân Đức được chia thành 17 xóm: Quẫn, Ngò Thái, Lũa, Ngọc Sơn, Tân Lập, Tân Ngọc, Ngọc Lý, Vàng, Trại Vàng, Phúc Thịnh, Lềnh, Quại, Diễu Cầu, Diễu, Ngoài, Viên, Tân Thịnh.

Đến năm 2009, xã Thanh Ninh được chia thành 14 xóm: Nam Hương 1, Nam Hương 2, Nam Hương 3, Đồng Phú, Vân Đình, Tiền Phong, Quán, Đồng Trong, Phú Yên, Hòa Bình 1, Hòa Bình 2, Phú Thanh 1, Phú Thanh 2, Đồi Thông.

Văn hoá-Xã hội
Trên địa bàn xã Dương Thành cũ có đền Đót ở chân núi Đót thuộc xóm Núi và có liên quan đến truyền thuyết từ thời Hùng Vương.

Ở làng Phẩm có nghề nuôi ngựa bạch, tính tổng thì cả xã Dương Thành cũ từng có khoảng 600 con ngựa bạch.

Chú thích

Xem thêm

Đơn vị hành chính thuộc tỉnh Thái Nguyên
Le Figaro

Le Figaro là một tờ báo của Pháp được sáng lập năm 1826 dưới triều đại của vua Charles X. Đây là nhật báo lâu đời nhất tại Pháp vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay. Le Figaro được đặt theo tên của Figaro, một nhân vật trong truyện của Beaumarchais.
Tòa soạn báo đặt ở số 14, đại lộ Haussmann, ở quận 9 của Paris. Le Figaro là một thành viên của Socpresse,hội báo chí đầu tiên tại Pháp (chủ tịch của hội là Serge Dassault, nhà tư bản công nghiệp, đồng thời cũng là thượng nghị sĩ- thị trưởng của thị trấn Corbeil-Essonnes. Nhìn chung thì đây là một tờ báo có khuynh hướng chính trị theo hướng cánh hữu hoặc trung hữu.

Lịch sử của Le Figaro
1826: Một tuần báo châm biếm được sáng lập ngày 15 tháng 1 tại Paris bởi nhà biên kịch Maurice Alhoy và nhà văn và đồng thời cũng là chính trị gia Étienne Arago. Tờ báo thuở sơ khai gồm 4 trang với cỡ chữ nhỏ, thường xuyên bị gián đoạn trong quá trình in ấn và phát hành. Năm 1830 tờ báo có nhiều bài đả kích Polignac, tạo nên một biểu tượng tinh thần đơn giản của cuộc cách mạng tháng Bảy. Chính chủ bút của tờ báo Victor Bohain cũng kiếm được một ghế trong tòa thị chính. Tuy vậy, tờ báo vẫn giữ được sự độc lập về tư tưởng. Sau đó, dưới sự dẫn dắt của Henri de Latouche, tờ báo hướng ngòi bút phê bình của mình về phía chế độ Quân chủ tháng Bảy.
 Tháng một năm 1832 Le Figaro được mua lại bởi giới chức cầm quyền nhằm chống lại làn sóng châm biếm phát động bởi tờ La Caricature. Sau sự kiện này, tờ Le Figaro vì thế mà mất đi tinh thần chấm biếm vốn có của mình.
 Cuối năm 1833 Tờ báo bị ngừng phát hành đến tận năm 1854.

Ấn hành

Các chủ tòa soạn

Các nhà báo nổi tiếng

Tham khảo

Báo chí Pháp
Khởi đầu năm 1826 ở Pháp
Nhật báo xuất bản tại Pháp
Dassault
Công ty tổ hợp đầu tư vốn tư nhân
Hoa hậu Hoàn vũ 1990

Hoa hậu Hoàn vũ 1990 là cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ lần thứ 39 được tổ chức tại thành phố Los Angeles, Hoa Kỳ. Có tất cả 71 thí sinh tham dự cuộc thi với kết quả người chiến thắng thuộc về thí sinh Mona Grudt đến từ Na Uy.

Kết quả

Thứ hạng

Thứ tự gọi tên

Top 10

Top 6

Top 3

Giải thưởng đặc biệt

Hội đồng giám khảo

Chung kết

 Hoa hậu
 Á hậu 1
 Á hậu 2
 Top 6
 Top 10
(#) Xếp hạng ở mỗi phần thi

Thí sinh tham gia 

' – Paola de la Torre
' – Gwendolyne Kwidama
' – Charmaine Ware
' – Sandra Luttenberger
' – Lisa Nichelle Sawyer Belize – Ysela Antonia Zabaneh
' – Janet Tucker
' – Rosario del Toro Pilar
' – Jestina Hodge
' – Robin Lee Ouzunoff
' – Tricia Rose Whittaker
' – Uranía Haltenhoff
' – Lizeth Mahecha
' – Julieta Posla
' – Jana Hronkova
' – Maj-Britt Jensen
' – Rosario Rodriguez
' – Jessica Núñez
' – Dalia El Behery
' – Gracia María Guerra 
' – Carla Barrow
' – Tiina Susanna Vierto
' – Gaëlle Voiry
' – Christiane Stocker
' – Audrey Gingell
' – Jeni Balatsinou
' – Sascha Nukaka Motzfeldt
' – Marcia Damian
' – Marianela Abate
' – Stephanie Halenbeek
' – Vivian Moreno
' – Trần Pháp Dung
' – Hildur Dungalsdóttir
' – Suzanne Sablok
' – Barbara Ann Curran
' – Yvonna Krugliak

' – Annamaria Malipiero
' – Michelle Hall
' – Hiroko Miyoshi
' – Oh Hyun-kyung
' – Anna Lin Lim
' – Charmaine Farrugia
' – Anita Ramgutty
' – Marilé del Rosario Santiago
' – Sabina Umeh-Akamune
' – Edwina Menzies
' – Mona Grudt
' – Mónica Plate
' – Marisol Martínez
' – Germelina Padilla
' – Małgorzata Obieżalska
' – Maria Rosado
' – María Luisa Fortuno
' – Glenor Browne
' – Karina Ferguson
' – Roshani Aluwinare
' – Ong Lay Ling
' – Raquel Revuelta
' – Linda Isacsson
' – Catherine Mesot
' – Saskia Sibilo
' – Ôn Thúy Tần
' – Passaraporn Chaimongkol
' – Maryse de Gourville
' – Jülide Ateş
 Quần đảo Turks và Caicos – Karen Been
' – Ondina Pérez
' – Carole Gist
' – Evia Stalbovska
' – Andreína Goetz
  – Jane Lloyd

Chú ý

Lần đầu tham gia
  Trở lại 
Lần cuối tham gia vào năm 1970:

Bỏ cuộc 
 ' – Katia Alens vừa tham dự Hoa hậu Quốc tế 1990 và Hoa hậu Thế giới 1990. Tổ chức Hoa hậu Bỉ không cử đại diện tham dự năm nay. Katia Alens sau đó tham dự Hoa hậu Hoàn vũ 1991.
 ' – Do chủ sở hữu nhượng quyền rút lui, không có cuộc thi quốc gia nào được tổ chức.
 
 
 ' – Beata Jarzynska
 
 Thông tin về các thí sinh
' – Sascha Nukaka Motzfeldt, Hoa hậu Greenland 1990, là người gốc Đức, Na Uy và Inuit. Cô là con gái của chính trị gia Greenland, Josef Motzfeldt.
'''''' – Andreína Goetz, Hoa hậu Venezuela 1990, là người gốc Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Xem video clip Hoa hậu Hoàn vũ 1990 đăng quang - YouTube

1990
Năm 1990
Hoa Kỳ năm 1990
Cuộc thi sắc đẹp năm 1990
Sốp Cộp (huyện)

Sốp Cộp là một huyện cũ biên giới nằm ở phía tây nam tỉnh Sơn La, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Sốp Cộp nằm ở phía tây tỉnh Sơn La, có vị trí địa lý: 
Phía tây giáp huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên 
Phía bắc giáp huyện Sông Mã và huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên
Các phía còn lại giáp CHDCND Lào.

Huyện Sốp Cộp có 146.790 ha diện tích tự nhiên và dân số năm 2019 là 45.050 người.

Địa hình huyện Sốp Cộp phần lớn là đồi núi, đất đai tương đối màu mỡ, phù hợp cho việc trồng cây công nghiệp và chăn nuôi đại gia súc. Núi rừng xanh phủ kín, lại có nhiều sông suối chia cắt, nên giao thông ở Sốp Cộp khá khó khăn.

Lịch sử
Huyện Sốp Cộp được thành lập theo Nghị định số 148/2003/NĐ-CP ngày 2 tháng 12 năm 2003 của Chính phủ, trên cơ sở tách 8 xã phía nam thuộc huyện Sông Mã là Sốp Cộp, Mường Lạn, Dồm Cang, Sam Kha, Mường Và, Mường Lèo, Púng Bánh và Nậm Lạnh.

Hành chính
Huyện Sốp Cộp có 8 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm 8 xã: Dồm Cang, Mường Lạn, Mường Lèo, Mường Và, Nậm Lạnh, Púng Bánh, Sam Kha và Sốp Cộp (huyện lỵ).

Du lịch
Tháp Mường Và là tháp cổ được xây dựng vào thế kỷ 17, tại bản Mường Và, xã Mường Và, huyện Sốp Cộp. Tháp được công nhận di tích theo quyết định số 95-1998 QĐ/BVHTT ngày ngày 24 tháng 1 năm 1998  .

Chú thích

Liên kết ngoài

Huyện biên giới Việt Nam với Lào
Đấu bò

Đấu bò (tiếng Tây Ban Nha toreo, corrida de toros hay tauromaquia; tiếng Bồ Đào Nha tourada, corrida de touros hay tauromaquia) là một trò biểu diễn truyền thống của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, một vài thành phố phía nam nước Pháp, và ở nhiều quốc gia Mỹ Latin khác. Người ta không rõ nguồn gốc của trò này dù một mối liên hệ với nền văn hóa cổ Crete được cho là nguồn gốc sinh ra môn này.

Cách thức
Các tay đấu bò chuyên nghiệp (tiếng Tây Ban Nha gọi là torero hay matador, tiếng Bồ Đào Nha là toureiro) mặc trang phục quần áo chẽn truyền thống, thêu chỉ kim tuyến lấp lánh nên gọi là bộ quần áo ánh sáng traje de luces. với một thanh kiếm sắc gọi là estoque và một tấm vải đỏ. Các đấu sĩ đi xung quanh một con bò đực, thực hiện các động tác quy thức trong sân đấu trông như vũ khúc, khéo léo và hùng dũng. Màn biểu diễn kết thúc khi đấu sĩ rút gươm đâm một nhát vào vai xuyên qua tim để hạ con bò.

Giá trị văn hóa
Môn đấu bò bấy lâu đã gây nhiều tranh cãi nảy lửa ở nhiều khu vực trên thế giới, ngay cả Tây Ban Nha, nơi môn đấu bò truyền thống ra đời. Những người ủng hộ môn này cho rằng đấu bò một nét văn hóa truyền thống, coi như quốc hồn của dân tộc. Nhóm bảo vệ quyền động vật thì cho rằng đây là một môn thể thao tàn bạo, giết sinh vật chỉ để mua vui.

Chú thích

Chi Bò
Quyền lợi động vật
Quyền động vật
Môn thể thao thú vật
Giết động vật
Ngược đãi động vật
Môn thể thao truyền thống
Giết mổ theo nghi thức
Mona Grudt

Mona Grudt (sinh ngày 6 tháng 4 năm 1971) là cựu Hoa hậu Hoàn vũ đến từ Na Uy. Cô đoạt danh hiệu Hoa hậu Na Uy 1990 và đại diện cho đất nước này tham dự cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 1990 tổ chức tại thành phố Los Angeles, California.

Mona Grudt được đánh giá là một trong những ứng cử viên sáng giá nhất của cuộc thi. Trong đêm chung kết, cô đã xuất sắc đăng quang danh hiệu Hoa hậu Hoàn vũ và trở thành người phụ nữ Na Uy đầu tiên giữ danh hiệu này.

Hiện nay, cô là biên tập viên của một tạp chí thời trang đám cưới ở Na Uy. Cô đã lấy chồng và có hai con.

Xem thêm
 Hoa hậu Hoàn vũ 1990

Tham khảo

Sinh năm 1971
Người chiến thắng cuộc thi sắc đẹp Na Uy
Nhân vật còn sống
Nữ người mẫu Na Uy
Thủy sam

Thủy sam (danh pháp khoa học: Metasequoia glyptostroboides) là một loài thông lớn thuộc chi Thủy sam (Metasequoia). Cây này là loại cây gỗ lớn có nguồn gốc ở vùng Hồ Bắc-Tứ Xuyên thuộc Trung Quốc. Metasequoia, cùng với Sequoia, Sequoiadendron và một số chi thực vật khác, được chuyển từ họ Taxodiaceae trong phân loại cổ điển sang họ Cupressaceae dùng phân tích DNA. Đây là loài duy nhất còn tồn tại thuộc chi Metasequoia, ngoài ra còn ba loài hóa thạch khác thuộc chi này.

Chú thích 

  Listed as Critically Endangered (CR A1c, C2a v2.3)
 Farjon, A. (2005). Monograph of Cupressaceae and Sciadopitys. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-068-4.
 Hanks, D.A. Crescent Ridge Dawn Redwoods Preserve (2005). http://www.dawnredwood.org
 Jahren, A. H. & Sternberg, L. S. L. (2003). Humidity estimate for the middle Eocene Arctic rain forest. Geology May 2003 pdf file 
 
 
 Williams C.J., LePage, B.A., Vann D.R., Tange, T., Ikeda, H., Ando, M., Kusakabe, T., Tsuzuki, T. and T. Sweda. (2003). Structure, allometry, and biomass of plantation Metasequoia glyptostroboides in Japan. Forest Ecology and Management, 180(103): 287-301.  
 Williams C.J., Johnson A.H., LePage, B.A., Vann D.R. and T. Sweda. 2003. Reconstruction of Tertiary Metasequoia Forests II. Structure, Biomass and Productivity of Eocene Floodplain Forests trong Canadian Arctic. Paleobiology, 29(2): 271-292.

Nghiên cứu thêm
 He, Zican, Jianqiang Li, Qing Cai, Xiaodong Li, and Hongwen Huang. 2004. "Cytogenetic Studies on Metasequoia Glyptostroboides, a Living Fossil Species". Genetica. 122, no. 3: 269-276.
 International Metasequoia Symposium, Ben A. LePage, Christopher J. Williams, and Hong Yang. The Geobiology and Ecology of Metasequoia. Topics in geobiology, v. 22. Dordrecht: Springer, 2005. ISBN 1-4020-2764-8
 Proceedings of the Second International Symposium on Metasequoia and Associated Plants, August 6–10, 2006, Metasequoia: Back from the Brink? An Update. Edited by Hong Yang and Leo J. Hickey. Bulletin of the Peabody Museum of Natural History, Volume 48, Issue 2 ngày 31 tháng 10 năm 2007, pp. 179–426. 

Hóa thạch sống
G
Thực vật vườn châu Á
Hồ Bắc
Tứ Xuyên
Cây trang trí
Thực vật được mô tả năm 1948
Thực vật đặc hữu Trung Quốc
Loài nguy cấp
Thực vật loài cực kỳ nguy cấp châu Á
Thực vật Hồ Bắc
Thực vật Tứ Xuyên
Loài nguy cấp theo Sách đỏ IUCN
Biểu tượng Oregon
Cây Trung Quốc
Juan Carlos I của Tây Ban Nha

Juan Carlos I (; ; ; ; ; ; tên rửa tội Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias; sinh ngày 5 tháng 1 năm 1938 tại Roma, Ý) là vua Tây Ban Nha từ 1975 cho đến khi thoái vị vào ngày 18 tháng 6 năm 2014.

Ngày 22 tháng 11 năm 1975, 2 ngày sau cái chết của Francisco Franco, Juan Carlos đã được đưa lên ngôi vua theo luật kế vị được Franco ban hành. Ông đã thành công trong việc chuyển đổi Tây Ban Nha sang một nước có thể chế quân chủ lập hiến. Các cuộc điều tra năm 2000 cho thấy ông là người được dân chúng Tây Ban Nha tán thành.

Các tước hiệu của Juan Carlos bao gồm vua Jerusalem (tranh chấp với những người khác), là người kế vị của hoàng gia Napoli. Ông cũng là người có dòng dõi của nữ hoàng Victoria của Anh thông qua bà của ông, Victoria Eugenie; của Louis XIV của Pháp thông qua Dòng họ Bourbon; của Hoàng đế Karl V, người thuộc về triều đại Habsburg của Đế quốc La Mã Thần thánh; của Dòng họ Savoie của Ý...vv.

Tên của ông, trong khi hiếm được Anh hóa, được gọi là Juan Carlos Alfonso Victor Maria của Bourbon (và Bourbon-Hai Sicilia). Ông được đặt tên theo tên cha mình (Juan de Borbón), ông nội (Alfonso XIII) và ông ngoại (Hoàng tử Carlos de Borbón-Dos Sicilias).

Được ca ngợi vì vai trò của ông trong quá trình chuyển đổi sang dân chủ của Tây Ban Nha, Quốc vương và danh tiếng của nền quân chủ Tây Ban Nha bắt đầu bị ảnh hưởng sau những tranh cãi xung quanh gia đình ông, bị làm trầm trọng thêm bởi cuộc tranh cãi công khai tập trung vào một chuyến đi săn voi mà ông đã thực hiện trong thời gian khủng hoảng tài chính ở Tây Ban Nha. Vào năm 2014, Juan Carlos, với lý do cá nhân, đã thoái vị nhường ngôi cho con trai mình, người đã lên ngôi với vương vị Felipe VI. Kể từ tháng 8 năm 2020, Juan Carlos đã sống lưu vong từ Tây Ban Nha vì những mối quan hệ được cho là không phù hợp với các thỏa thuận kinh doanh ở Ả Rập Saudi.

Phản đối chế độ Quân chủ
Sau khi Juan Carlos I tuyên bố thoái vị ngày 19 tháng 6 năm 2014, hàng ngàn người từ hơn 20 thành phố đã xuống đường biểu tình đòi hủy bỏ chế độ quân chủ và đòi cho trưng cầu dân ý về vấn đề này. Tây Ban Nha đã có chế độ Cộng hòa từ năm 1931 cho đến 1939.

Gia phả

Tham khảo 

Vua Tây Ban Nha
Vương tử Tây Ban Nha
Vương tộc Borbón (Tây Ban Nha)
Vương tộc Bourbon
Vương tử
Vua theo đạo Công giáo Rôma
Thiên Môn Đạo

Thiên Môn Đạo là một môn phái võ thuật cổ truyền Việt Nam được sáng lập bởi dòng họ Nguyễn Khắc ở thôn Dư Xá Thượng, xã Hòa Nam, huyện Ứng Hòa( nay là xã Hòa Xá, thành phố Hà Nội). Quá trình hình thành môn phái này được xem là có từ thời Đinh, đến cuối thế kỉ 18 hình thành tổ chức và đến gần đây mới được trưởng môn là Võ sư Nguyễn Khắc Phấn công khai. Võ sư Phấn là cũng học võ từ thầy Khai (Bảo Long y võ ) và thầy Võ (Yên Nghĩa, Hà Đông) ...đều là những môn phái Kung fu có nguồn gốc Trung Hoa.

Lịch sử
Quá trình hình thành Thiên Môn Đạo gắn liền với lịch sử vùng đất Dư Xá Thượng từ thế kỷ X. Đền Bách Linh là một ngôi đền cổ nằm ở thôn Dư Xá Thượng, xã Hòa Nam, huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội. Đền Bách Linh là nơi thờ 100 vị thần của 47 xã thuộc huyện Hoài An, phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam Hạ trước đây. Tên của các vị thần được ghi trong bia đá cổ hiện lưu giữ tại đền. Trong số 100 vị thần thì 4 vị là có tượng thờ: Đinh Tiên Hoàng Đế, Thái Đường hoàng đế, Hữu Nghi Tu hoàng đế, Nội Nghi Nhị Vị quốc vương, những vị thần còn lại không có tượng và chỉ được thờ bài vị trong đền.

Theo các cụ cao niên thôn Dư Xá Thượng kể thì xưa kia Đinh Tiên Hoàng xuất quân từ Hoa Lư (Ninh Bình) đi qua các địa danh: chợ Vài, Ải, An Phú,... rồi mới ra tới Dư Xá Thượng tuyển quân trước khi đánh dẹp các sứ quân Đỗ Cảnh Thạc và Nguyễn Siêu. Khi tới thôn Dư Xá Thượng Vua đóng quân tại vị trí đền Bách Linh ngày nay và cho xây dựng đền làm nơi thờ thần và rèn luyện võ thuật cho binh lính. Mỗi năm tại ngôi đền này Vua đều tổ chức cầu mưa giúp dân làng chống hạn.

Dư Xá Thượng được nhiều người biết đến là vùng đất nổi danh về võ với võ phái Thiên Môn Đạo. Nơi đây còn để lại nhiều dấu tích vua Đinh Bộ Lĩnh luyện quân và ngôi đền Bách Linh ghi tên tuổi của tổ sư môn phái Thiên Môn Đạo. Nền tảng võ học của Thiên Môn Đạo khác biệt hoàn toàn với võ Tây Sơn Bình Định. Những bí kíp của nó có từ thời Đinh Bộ Lĩnh, lưu truyền trong dân gian và được dòng họ Nguyễn Khắc ở Dư Xá Thượng, xã Hoà Nam, Ứng Hoà, Hà Nội bảo lưu cho đến tận ngày nay.

Tới nay Thiên Môn Đạo đã trải qua 5 thế hệ:
Người thành lập Thiên Môn Đạo là ông Nguyễn Khắc Cống, một võ tướng Tây Sơn. Có nhiều công lao trong đánh giặc ngoại xâm, được ghi tên trên bia đá tại đền Bách Linh thuộc địa phận huyện Hoài An, phủ ứng Thiên.
Trưởng môn đời thứ hai là Nguyễn Khắc Nhượng tiếp nối truyền thống, phát triển dòng võ gia truyền. 
Trưởng môn đời thứ ba là cụ đồ Nguyễn Khắc Di. Cụ nổi tiếng là thầy dạy chữ nho và võ học cho đông đảo học trò trong vùng. 
Trưởng môn đời thứ tư là Nguyễn Khắc Tri. Hoạt động cũng như sự tồn tại, phát triển Thiên Môn Đạo lúc này gắn liền với lịch sử chống thực dân Pháp của nhân dân Việt Nam. 
Trưởng môn đời thứ năm của Thiên Môn Đạo là võ sư Nguyễn Khắc Phấn. Riêng ông Phấn kiêm trưởng tràng, trực tiếp phụ trách huấn luyện. Ông Thuấn, ông Huấn chăm lo cả việc bổ túc văn hóa cho môn sinh hoàn cảnh khó khăn, không có điều kiện tiếp tục việc học.

Chú thích

Liên kết ngoài 
Trang web Thiên Môn Đạo  

Võ thuật Việt Nam
Võ thuật
Phương ngữ

Phương ngữ, phương ngôn, thổ ngữ, hay tiếng địa phương, là hệ thống ngôn ngữ được dùng cho một tập hợp người nhất định trong xã hội, thường là phân chia theo lãnh thổ.

Phương ngữ được chia thành phương ngữ lãnh thổ và phương ngữ xã hội.

Phương ngữ theo lãnh thổ 
Ngôn ngữ hình thành từ cuộc sống và phản ánh cuộc sống của từng địa phương khác nhau về kinh tế, văn hóa sẽ khác nhau. Ở Việt Nam chủ yếu có ba vùng phương ngữ chính: phương ngữ bắc (Bắc Bộ), phương ngữ trung (Bắc Trung Bộ), phương ngữ nam (Nam Trung Bộ và Nam Bộ). Các phương ngữ này khác nhau chủ yếu ở ngữ âm, rồi đến từ vựng, cuối cùng là một chút khác biệt ngữ pháp. Sự khác biệt về ngữ âm là nhiều nhất, nhưng có thể đoán được. Sự khác biệt về từ vựng có thể dẫn đến sự hiểu lầm nhiều nhất.

Phương ngữ tiếng Việt

Biệt ngữ xã hội 

Biệt ngữ xã hội (Sociolect) là ngôn ngữ của một nhóm người nhất định trong xã hội, bao gồm tiếng nghề nghiệp, tiếng lóng... Biệt ngữ xã hội khác biệt chủ yếu ở mặt từ vựng.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 
 Khái quát về hệ thống ngữ âm của 3 vùng phương ngữ
 Gắng giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt-Vũ Khúc
 Về bài báo "Gắng giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt" của GS. Vũ Khúc
 Phương ngữ - Biệt ngữ - Tiếng lóng

Ngôn ngữ

Từ vựng học
Biến thể ngôn ngữ
Thuật ngữ ngôn ngữ học
Men trộn màu

Men màu hay men trộn màu (tiếng Anh: color glaze) là loại men trộn với chất tạo màu rồi đem nung. Khi nóng chảy các hạt màu phân tán đều trong men tạo nên màu của men. Như vậy chất tạo màu hay còn gọi là bột màu chịu nhiệt là nhân tố quyết định đến màu men. Ngày nay chất tạo màu chịu nhiệt độ rất cao được nhiều công ty lớn trên thế giới sản xuất và phân phối rộng rãi. Chính vì tính chất khá ổn định trong sản xuất đã khiến cho men trộn màu được sử dụng phổ biến. Men trộn màu không được xếp vào loại men quý giá.

Tham khảo

Men gốm
Chất liệu hội họa
Yakovlev Yak-5

Yakovlev Yak-5 là một mẫu máy bay huấn luyện thử nghiệm do phòng thiết kế Yakovlev của Liên Xô thiết kế chế tạo. Loại máy bay này không được đưa vào sản xuất.

Tính năng kỹ chiến thuật (Yak-5)

Tham khảo

 Gordon, Yefim, Dmitry Komissarov and Sergey Komissarov. OKB Yakovlev: A History of the Design Bureau and its Aircraft. Hinkley, UK: Midland Publishing, 2005. ISBN 1-85780-203-9.
 Gunston, Bill. The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875–1995. London: Osprey, 1995. ISBN 1-85532-405-9.
 Gunston, Bill and Yefim Gordon. Yakovlev Aircraft since 1924. London, UK: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN 1-55750-978-6.

Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940
Yak-005
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Máy bay một động cơ cánh quạt
Máy bay cánh thấp
Cầu Bình Phước

Cầu Bình Phước là một trong những cây cầu bắc qua sông Sài Gòn. Cầu nằm trên Quốc lộ 1, giáp ranh giữa Quận 12 và thành phố Thủ Đức.

Cầu Bình Phước 1 có chiều dài 483 m, rộng 7.5 m gồm 16 nhịp (13 nhịp dẫn dầm BTCT gồm 7 nhịp dẫn phía quận 12 và 6 nhịp dẫn ở phía Thủ Đức). Nhịp chính là dầm thép gồm 3 nhịp. Cầu được nhà thầu RMK-BRJ xây dựng năm 1971 và hoàn thành năm 1972.

Năm 2002, Công ty xây dựng công trình giao thông 61 thi công Cầu Bình Phước 2 và thông xe vào ngày 26 tháng 4 năm 2003. Cầu Bình Phước 2 thuộc Dự án đường xuyên Á, thiết kế cho 4 làn xe ô tô và 1 làn xe thô sơ (hướng từ Thủ Đức về Quận 12), tải trọng 30 tấn.

Tham khảo

Bình Phước
Quốc lộ 1
Thủ Đức
Quận 12
Tua Rua

Tua Rua hay sao Rua, còn gọi là Cụm sao Thất Nữ (七女) , là tên cụm sao phân tán M45 (Pleiades) trong chòm Kim Ngưu (Taurus). Tua Rua thường quan sát được vào lúc sáng sớm đầu tháng 6 dương lịch. Nhìn bằng mắt thường, Tua Rua là một đám nhỏ gồm nhiều sao lờ mờ trên bầu trời đêm, rất dễ nhận thấy.

Bảng dưới là các sao sáng nhất trong cụm sao này.

Từ nguyên 

Trong thần thoại Hy Lạp, cụm sao Tua Rua được gọi là Pleiades (bảy chị em), theo tên của Pleiades - bảy người con gái của vị thần khổng lồ Atlas và nữ thần biển Pleione, được sinh ra trên núi Kyllini. Sau khi Atlas nhận nhiệm vụ gánh vác cả địa cầu trên vai mình, chàng thợ săn Orion bắt đầu theo đuổi các chị em Pleiades, tuy nhiên thần Zeus không để chuyện xảy ra và đã biến các chị em họ thành những chú chim bồ câu rồi sau đó biến thành những ngôi sao và đưa lên bầu trời. Tuy nhiên chòm sao Orion vẫn tiếp tục theo đuổi cụm sao Pleiades trên bầu trời đêm.

Ở Việt Nam, Tua Rua theo sát cùng với nền văn hóa lúa nước từ ngàn xưa, truyền miệng qua các câu cao dao tục ngữ. Người nông dân đồng bằng Bắc Bộ còn gọi là Sao Mạ vì xuất hiện trên bầu trời vào thời vụ gieo mạ lúa mùa chính vụ.

Tua rua thì mặc tua rua;
Mạ già, ruộng ngấu không thua bạn điền
 
Tua rua đi rắc mạ mùa
Tiểu thử đi bừa cấy ruộng nông sâu
 
Tua rua một tháng mười ngày
Cấy tróc vùng cày cũng được lúa xơi
 
Bao giờ nắng rữa bàng trôi
Tua rua quắt lại thì thôi cấy mùa

Chú thích

Tham khảo 
 Bài viết Pleiades - 7 chị em nổi tiếng trên bầu trời đêm mùa đông  trên trang Ftvh. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014.

Thiên thể Messier
Nhóm sao khuếch tán
Thiên thể NGC
Nhánh Lạp Hộ
Chòm sao Kim Ngưu
Hồng ngọc (định hướng)

Hồng ngọc hay Hồng Ngọc có thể đề cập đến:
Hồng ngọc (ruby) - một loại đá quý
Hồng ngọc (Medinilla cummingii), một loài thực vật thuộc họ Mua

Tên người

Ca sĩ
Hồng Ngọc, ca sĩ sinh năm 1978, nổi tiếng với ca khúc "Mắt nai chachacha"
Giang Hồng Ngọc, ca sĩ sinh năm 1989, quán quân Nhân tố bí ẩn (mùa 1)
Mai Hồng Ngọc, ca sĩ sinh năm 1988, thường được biết đến với nghệ danh Đông Nhi
Phương Hồng Ngọc, ca sĩ sinh năm 1954
Hồng Ngọc, ca sĩ  trong nhóm Du ca Đồng nội của nhạc sĩ Trần Tiến
Hồng Ngọc, ca sĩ thành viên nhóm hát Năm dòng kẻ

Khác
Lương Hồng Ngọc, nữ tướng dưới thời Nam Tống, Trung Quốc
Nguyễn Thị Hồng Ngọc, thẩm phán sinh năm 1965
Casablanca (định hướng)

Casa Blanca,trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là "Nhà Trắng", thường được viết liền thành một từ "Casablanca", có thể chỉ đến:

Casablanca, một thành phố tại Maroc
Casablanca (phim), một bộ phim năm 1942 với các diễn viên chính Ingrid Bergman và Humphrey Bogart
Casablanca (tiểu thuyết), nguyên bản tiếng Anh As time goes by của Michael Walsh, bản dịch của Nguyễn Bá Long, nxb Hội nhà văn phát hành năm 2004

Trang định hướng địa danh
Cầu Giấy (định hướng)

Cầu Giấy là một cây cầu bắc qua sông Tô Lịch ở Hà Nội. Tên của cây cầu này đã được đặt cho:

 Phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội
 Ô Cầu Giấy: một trong các cửa ô cũ của Hà Nội xưa, nằm trên phố Sơn Tây ngày nay
 Đường Cầu Giấy: tuyến đường huyết mạch đi qua ba phường Giảng Võ, Láng và Cầu Giấy tại Hà Nội
 Ga Cầu Giấy, một nhà ga trên tuyến đường sắt đô thị Nhổn – Ga Hà Nội

 Địa danh cũ
 Quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội
 Phường Cầu Giấy (quận Ba Đình, thành phố Hà Nội); nay là một phần của phường Ngọc Khánh
 Thị trấn Cầu Giấy, (huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội); sau là phường Quan Hoa (quận Cầu Giấy); nay là một phần của phường Cầu Giấy.
Cầu Giấy

Cầu Giấy là cây cầu bắc qua sông Tô Lịch tại nơi nay là đường Cầu Giấy, phường Cầu Giấy, Hà Nội. Tên cầu đã được dùng để đặt cho phường Cầu Giấy hiện nay.

Lịch sử

Khoảng thế kỉ 17, cầu có tên là cầu Sông Tô. Văn bia "Trùng tu Tô Giang kiều bi ký" (bia ghi việc chữa cầu Sông Tô) do Bùi Văn Trinh viết, dựng năm Vĩnh Trị thứ tư (1679), bản dập còn lưu tại Viện Thông tin khoa học xã hội Việt Nam, miêu tả như sau:

"Cầu dài 15 gian như cánh nhạn vút qua trời thu hòa cùng non cao nước biếc, như cầu vồng ôm vòng dải Ngân Hà, một gác cao tỏa chiếu ánh hồng thịnh vượng, rực rỡ, thanh thoát. Trụ cầu vững vàng giữa dòng, đi trên ván khác nào dẫm nơi đất bằng... Xã Thượng Yên Quyết là thắng cảnh có cầu nổi tiếng ở sông Tô. Phía đông cầu tiếp cận với kinh thành tụ hội văn vật, thuyền xe sum vầy. Phía tây cầu núi Tản mờ xa, dáng vẻ lạ kỳ, anh linh hiển ứng. Dòng nhị thủy vòng phía bắc đi về. Miếu thần phía nam phù cho dân trong hạt phồn vinh. Bên cầu khách vui chén tạc chén thù. Trên đường người qua lại tấp nập. Thật là nơi ngoại ô lớn thông suốt bốn phương, năm ngả với đường thiên lý...".

Đến thời nhà Nguyễn, cầu đã có tên Cầu Giấy. Đại Nam nhất thống chí triều Nguyễn ghi: Cầu Giấy dài ba trượng, trên cầu có nhà lợp ngói ở huyện Từ Liêm. Gọi tên là "Giấy" vì cầu nằm tại làng Thượng Yên Quyết, vốn là làng có nghề làm giấy cổ truyền từ thế kỷ 13, trước cả vùng giấy Bưởi. Ngõ vào làng xưa có tên gọi "Chỉ Tác", có nghĩa là "làm giấy".

Năm Quý Dậu 1873, tại cầu Giấy, trung úy hải quân Pháp Francis Garnier đem quân tấn công thành Hà Nội đã tử thương khi bị phục kích của quân Cờ đen Lưu Vĩnh Phúc. Năm 1882, cũng tại nơi này, Đại tá Henri Rivière bị quân Cờ đen giết chết.

Ngày nay, cầu Giấy làm bằng bê tông và là một đoạn của đường Cầu Giấy.

Tham khảo

Giấy
Giấy
Ô Cầu Giấy

Ô Cầu Giấy, tên chữ là Thanh Bảo, là một cửa ô của Hà Nội xưa. Cửa ô này nằm ở phía tây thành Hà Nội, ở khoảng nơi giao nhau giữa phố Sơn Tây và phố Thanh Bảo ngày nay.

Lịch sử
Dưới thời Lý–Trần, cửa phía tây của tòa thành vòng ngoài bao quanh kinh thành Thăng Long cũ vốn là cửa Tây Dương. Tuy nhiên, về sau thành này bị đổ nát nên cửa Tây Dương cũng không còn. Năm 1749, chúa Trịnh Doanh cho đắp tòa thành đất bao quanh kinh đô Thăng Long, gọi là thành Đại Độ. Lúc này, cửa ô phía tây mới được lập ra, lùi lại đến phố Sơn Tây hiện nay, nằm trên địa phận thôn Thanh Bảo nên được gọi là ô Thanh Bảo.

Theo học giả Nguyễn Vinh Phúc, chữ "Cầu" trong tên gọi của ô Cầu Giấy không dùng để chỉ cây cầu bắc qua sông, mà chỉ các quán hàng trong chợ (hay còn gọi là "cầu chợ"). Vào thế kỷ 19, để thuận tiện cho việc kinh doanh hàng giấy ở nội thành, người dân làng Giấy – An Hòa rủ nhau đến ô Thanh Bảo mở các quán bán hàng nên ô Thanh Bảo cũng dần được gọi là ô Cầu Giấy.

Tuy nhiên, kỹ sư Phan Duy Kha không đồng tình với cách giải thích này. Ông cho rằng việc gọi ô Thanh Bảo là ô Cầu Giấy là một sự ngộ nhận. Theo ông, ô Cầu Giấy vốn là tên gọi của cửa Tây Dương xưa ở gần cây cầu Giấy bắc qua sông Tô Lịch, tuy nhiên do hai cửa ô Cầu Giấy và Thanh Bảo là cửa phía tây của kinh thành ở hai thời kỳ lịch sử khác nhau, và nằm trên cùng một trục phố Kim Mã nên người ta mới nhầm tên gọi ô Thanh Bảo thành Cầu Giấy.

Chú thích

Xem thêm
Cửa ô Hà Nội
Cầu Giấy (cầu tại Hà Nội)

Địa danh tại Hà Nội
Magneto (truyện tranh)

Magneto là một nhân vật hư cấu xuất hiện trong truyện tranh của Marvel Comics. Ông xuất hiện lần đầu trong X-men #1 (1963), do 2 họa sĩ Stan Lee và Jack Kirby tạo hình. Magneto là kẻ thù chính của nhóm X-Men kể từ khi bộ comic này bắt đầu, dù có lúc cũng trở thành đồng minh của họ. Ông ta đã lãnh đạo nhiều lực lượng chống lại họ, bao gồm Brotherhood of Mutants và Acolytes. Ông là cha của siêu anh hùng Polaris.

Sức ảnh hưởng trong văn hóa đại chúng

Trong series phim X-Men, Magneto được tái hiện một cách thành công dưới sự diễn xuất của các diễn viên Ian McKellen và Michael Fassbender. Magneto là nhân vật có sức ảnh hưởng lớn, xếp thứ 17 trong danh sách "100 siêu tội phạm vĩ đại nhất mọi thời đại" ("Top 100 Greatest Villains Ever") của tạp chí Wizard năm 2006, còn trong danh sách "200 nhân vật truyện tranh vĩ đại nhất mọi thời đại" ("200 Greatest Comic Book Characters of All Time") của tạp chí này năm 2008 thì Magneto đứng ở vị trí số 9. Còn IGN xếp Magneto vị trí thứ một trong danh sách "Top 100 siêu tội phạm mọi thời đại trong thế giới truyện tranh" năm 2009 ("Top 100 Comic Book Villains of All Time"). Magneto đứng ở vị trí số 9 trong "Top 50 nhân vật truyện tranh của mọi thời đại" ("Top 50 Comic Book Characters") của tạp chí Empire. Trong danh sách "25 siêu tội phạm vĩ đại nhất mọi thời đại" của tạp chí Complex ("The 25 Greatest Comic Book Villains of All Time") năm 2013, Magneto đứng ở ví trí số 2.

Ghi chú 

Nhân vật X-Men
Nhân vật trong phim
Người Do Thái giả tưởng
Siêu phản diện Marvel Comics
Wat Phra Kaew, Chiang Rai

.

Wat Phra Kaew (tiếng Thái Lan: วัดพระแก้ว) là một quần thể chùa và tu viện Phật giáo ở Thanon Trairat tại Tambon Wiang, huyện Mueang, tỉnh Chiang Rai, Thái Lan.

Wat Phra Kaew đã được chỉ định làm ngôi chùa hoàng gia đầu tiên ở Chiang Rai ngày 31 tháng 5 năm 1978 (năm 2521 Phật lịch).

Ngôi chùa từng được gọi là Pa Yeah (วัดป่าเยี้ยะ hay วัดป่าญะ - Chùa Rừng Tre) vì trên thực tế xung quanh chùa này có tre bao bọc cho đến năm 1434 khi chedi của nó bị sét đánh để lộ ra hình ảnh Phật ngọc bên trong. Sau thời điểm đó chùa được đổi tên thành Phra Kaew.

Tham khảo

Ts. Đỗ Quốc Thông, Giáo trình địa lý du lịch thế giới 
Trần Vĩnh Bảo – Thái Lan –  Một vòng các nước  – Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin.
Meher Mc Arthur, Phan Quang Định, Tìm hiểu mỹ thuật Phật giáo, Nhà xuất bản Mỹ thuật. 
G.S Nguyễn Tấn Đắc, Văn hóa Đông Nam Á, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội. 
Trịnh Huy Hóa (biên dịch), Đối thoại với các nền văn hóa – Thái Lan, Nhà xuất bản Trẻ. 
Vân Khánh, Hương Giang, Đền vàng Wat Prathat, Cẩm nang ẩm thực và khách sạn. 
Hoàng Văn Quang (sưu tầm và biên soạn), Hướng dẫn tham quan thủ đô Bangkok – Nhà xuất bản Phương Đông. 
Đại đức Thích Chân Tính, Lược truyện Đức Phật Thích Ca, Nhà xuất bản Tôn giáo. 
Thu Thanh, Pattaya – Điểm hẹn lý tưởng, Tiếp thị và gia đình. 
Nguyễn Chí Thông, Từ điển Thái Lan-Việt, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin. 
Ts. Trần Văn Thông, Quy hoạch du lịch, Nhà xuất bản Giáo dục. 
Lê Quốc Vinh (chủ biên), Hà Bích Liên, Các nhân vật lịch sử trung đại, Nhà xuất bản Giáo dục.

Liên kết ngoài
Chùa trên trang web của tỉnh Chiang Rai 

Phra Kaew, Chiang Rai
Tỉnh Chiang Rai
Địa điểm du lịch Chiang Rai
Chùa tỉnh Chiang Rai
Chu Đạt Quan

Chu Đạt Quan (1266–1346) hoặc Châu Đạt Quan là một nhà ngoại giao Trung Quốc dưới thời Nguyên Thành Tông. Ông nổi tiếng nhất nhờ các ghi chép của ông về các phong tục của Cao Miên và các ngôi đền Angkor trong chuyến thăm của ông tại đó. Ông đã đến Angkor tháng 8 năm 1296, và ở lại với triều đình của vua Indravarman III cho đến tháng 7 năm 1297.

Ông không phải là người đại diện cho Trung Hoa đầu tiên hay cuối cùng viếng thăm Kambuja. Tuy nhiên thời kỳ ông ở đây nổi bật vì sau này ông đã ghi chép chi tiết cuộc sống ở Angkor trong tác phẩm Chân Lạp Phong Thổ Ký (真臘風土記). Những ghi chép của ông ngày này là một trong những nguồn quan trọng nhất để hiểu biết Angkor lịch sử và Đế quốc Khmer. Ngoài việc mô tả các đền đài lớn như Bayon, Baphuon, Angkor Wat, và các ngôi đền khác, ông cũng ghi lại các thông tin có giá trị về cuộc sống thường nhật và phong tục của cư dân Angkor.

Chuyến đi ngoại giao tới Cao Miên 
Ngày 20 tháng 2 năm 1296, Chu Đạt Quan đi thuyền buồm từ Ôn Châu thuộc tỉnh Chiết Giang trên một con thuyền có la bàn và vượt qua cảng Phúc Châu, Quảng Châu, Tuyền Châu (Zaitong) và Hải Nam, vượt qua Quần đảo Thất Châu (七洲列岛), An Nam, Quy Nhơn, Bà Rịa, Côn Đảo, sau đó đi vào sông Mê Kông đến thị xã Kampong Cham của Cao Miên; từ đó ông lên một thuyền nhỏ và đi hàng chục ngày, sau đó vào biển hồ Tonlé Sap và đến Angkor Thom, kinh đô của Cao Miên vào tháng 8.

Tham khảo

Sinh năm 1266
Mất năm 1346
Người nhà Nguyên
Nhà ngoại giao Trung Quốc
Nhà địa lý Trung Quốc
Sinh thập niên 1270
Nhà văn Trung Quốc thời Nguyên