Liên hoan phim quốc tế Karlovy Vary

Liên hoan phim quốc tế Karlovy Vary (tiếng Séc: Mezinárodní filmový festival Karlovy Vary, tiếng Anh: Karlovy Vary International Film Festival (viết tắt là KVIFF)) là đại hội điện ảnh được tổ chức hàng năm trong tháng 7 tại Karlovy Vary (Carlsbad), Tiệp Khắc (nay là Cộng hòa Séc). Vì sự thành công trong những năm gần đây, liên hoan phim Karlovy Vary trở thành một trong những sự kiện điện ảnh quan trọng nhất tại Trung và Tây Âu.

Lịch sử 

Giấc mơ trước chiến tranh của nhiều nhà làm phim nhiệt huyết đã trở thành hiện thực vào năm 1946, khi một liên hoan phim không mang tính tranh giải với sự tham gia của các tác phẩm đến từ bảy quốc gia được tổ chức tại Mariánské Lázně và Karlovy Vary. Mục đích chính của sự kiện này là trình chiếu những thành quả của ngành điện ảnh Tiệp Khắc vừa được quốc hữu hóa. Sau hai năm đầu tiên, liên hoan phim được chuyển hẳn về tổ chức thường xuyên tại Karlovy Vary.

Liên hoan phim quốc tế Karlovy Vary lần đầu tiên tổ chức hạng mục tranh giải quốc tế vào năm 1948. Kể từ năm 1951, các bộ phim tham dự được đánh giá bởi một ban giám khảo quốc tế. Cuộc thi của Karlovy Vary nhanh chóng khẳng định vị thế trong số các liên hoan phim đang phát triển, và đến năm 1956, Liên đoàn các Liên đoàn Quốc tế các Hiệp hội Nhà sản xuất Phim (FIAPF) đã xếp Karlovy Vary vào nhóm liên hoan phim hạng A. Tuy nhiên, do sự ra đời của Liên hoan phim Moscow cùng với quyết định chính trị chỉ tổ chức một liên hoan phim “hạng A” duy nhất cho toàn bộ các quốc gia xã hội chủ nghĩa, Karlovy Vary buộc phải luân phiên tổ chức theo từng năm với Moscow IFF trong giai đoạn từ năm 1959 đến năm 1993.

Những biến đổi xã hội và chính trị sau Cách mạng Nhung vào tháng 11 năm 1989 đã khiến công tác tổ chức Liên hoan phim Karlovy Vary tạm thời bị đẩy xuống thứ yếu. Chương trình năm 1990 được duy trì nhờ việc công chiếu một tuyển tập các bộ phim Tiệp Khắc từng bị lưu trữ trong kho suốt nhiều năm, cùng với sự xuất hiện của nhiều khách mời quốc tế như Miloš Forman, Lindsay Anderson, Annette Bening và Robert De Niro. Tuy nhiên, tương lai của liên hoan phim vẫn bị đặt dấu hỏi. Những khó khăn về tài chính cùng sự thiếu quan tâm từ phía chính phủ, ban tổ chức và khán giả suýt nữa đã chấm dứt truyền thống lâu đời của liên hoan phim vào năm 1992.

Năm 1994, kỳ Liên hoan phim quốc tế Karlovy Vary lần thứ 29 đã mở ra một giai đoạn hoàn toàn mới. Sau gần bốn thập kỷ luân phiên với Liên hoan phim Moscow, liên hoan phim bắt đầu được tổ chức trở lại theo chu kỳ hằng năm. Quỹ Liên hoan phim Karlovy Vary được thành lập vào năm 1993 với sự đồng sáng lập của Bộ Văn hóa, thành phố Karlovy Vary và khách sạn Grand Hotel Pupp. Diễn viên Jiří Bartoška được mời giữ cương vị chủ tịch liên hoan phim, trong khi Eva Zaoralová đảm nhiệm vai trò giám đốc chương trình từ năm 1995. Kể từ năm 1998, công tác tổ chức liên hoan phim do công ty cổ phần Film Servis Festival Karlovy Vary đảm trách.

Kỳ liên hoan năm 2020 bị hủy bỏ do đại dịch COVID-19; sau đó, một sự kiện rút gọn được tổ chức từ ngày 18 đến 21 tháng 11, nhưng không được tính là một kỳ chính thức của liên hoan phim (được giới thiệu như “kỳ 54 rưỡi”). Do tác động của cuộc chiến Nga–Ukraina đang diễn ra, một phần chương trình của Liên hoan phim quốc tế Odesa đã được tổ chức tại Karlovy Vary vào tháng 7 năm 2022.

Chương trình 
Trung tâm chính của liên hoan phim là Khách sạn Thermal. Trọng tâm của chương trình là hạng mục phim truyện dự thi; theo quy định của FIAPF, chỉ những bộ phim chưa từng tham gia tranh giải tại bất kỳ liên hoan phim quốc tế nào khác mới được chấp nhận. Hạng mục phim tài liệu dự thi cũng là một sự kiện quan trọng của liên hoan.

Chương trình giới thiệu có quy mô lớn, bao gồm các suất chiếu ra mắt trước khi phát hành thương mại cũng như những bộ phim từng đoạt giải tại các liên hoan phim khác. Bên cạnh đó, chương trình còn giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật của các đạo diễn độc lập, phim đến từ những nền điện ảnh ít được biết đến, các chương trình hồi cố, và tổng quan về hoạt động sản xuất phim của Cộng hòa Séc trong năm trước. Trong năm thứ mười liên tiếp, liên hoan phim tổ chức chương trình Variety Critics’ Choice, giới thiệu những bộ phim mới và đáng chú ý, chủ yếu là các tác phẩm châu Âu, do các nhà phê bình của tạp chí Variety tuyển chọn.

Các hội thảo tập trung chủ yếu vào điện ảnh châu Âu cũng là một phần quan trọng của liên hoan phim.

Số lượng lớn khán giả tham dự cùng sự đa dạng của các bộ phim cho thấy hiệu quả trong công tác tổ chức chương trình, dưới sự dẫn dắt của giám đốc chương trình - Eva Zaoralová. Nhờ những nỗ lực này, nhiều bộ phim được mua bản quyền để phát hành rộng rãi hoặc, thông qua việc giành giải thưởng tại liên hoan, thu hút sự chú ý của các nhà sản xuất, nhà phát hành và giới truyền thông lớn.

Chương trình của liên hoan phim bao gồm các hạng mục sau:

 Official Selection - Competition: Hạng mục phim truyện dự thi chính thức, bao gồm các bộ phim chưa từng tham gia tranh giải tại bất kỳ liên hoan phim quốc tế nào khác.
 East of the West - Competition: Hạng mục phim dự thi dành cho các tác phẩm đến từ các quốc gia thuộc khối xã hội chủ nghĩa cũ.
 Documentary Films - Competition: Hạng mục phim tài liệu dự thi, được chia thành hai phần: phim tài liệu có thời lượng dưới 30 phút và trên 30 phút.
 Horizons and Another View: Tuyển chọn những bộ phim đương đại nổi bật nhất.
 Imagina: Các bộ phim có cách tiếp cận phi truyền thống trong tự sự và phong cách, thể hiện những tầm nhìn độc đáo và mang tính cách tân mạnh mẽ về ngôn ngữ điện ảnh.
 Out of the Past: Trình chiếu các bộ phim kinh điển, phim cult, phim hiếm và những tác phẩm từng bị đánh giá thấp hoặc bị lãng quên, được chiếu dưới dạng bản gốc hoặc bản phục chế.
 Future Frames: Generation NEXT of European Cinema: Mười đạo diễn trẻ đại diện cho thế hệ nhà làm phim châu Âu mới giới thiệu các phim sinh viên của họ. Dự án được tổ chức phối hợp với tổ chức European Film Promotion.
 Midnight Screenings/Afterhours: Tuyển chọn các bộ phim kinh dị và hành động mới nhất, những tác phẩm tiếp cận thể loại theo những cách mới mẻ, thường mang yếu tố hài hước. Từ kỳ liên hoan thứ 59 năm 2025, hạng mục này được đổi tên thành “Afterhours”.
 Czech Films: Tuyển chọn tiêu biểu các bộ phim Séc đương đại.
 KVIFF Eastern Promises Industry Days: Khu vực hoạt động dành cho ngành công nghiệp điện ảnh, bao gồm các chương trình trình bày dự án như Works in Development, First Cut+ và Works in Progress. Các dự án chiến thắng ở các hạng mục này sẽ nhận giải thưởng trị giá 5.000 USD.
 Tributes, special focuses and retrospectives: Các chương trình tri ân, chuyên đề đặc biệt và hồi cố.

Giải thưởng 
Kể từ năm 1948, Grand Prix của liên hoan phim là Crystal Globe, mặc dù hình thức của giải thưởng này đã nhiều lần thay đổi. Từ kỳ Liên hoan phim Karlovy Vary lần thứ 35 năm 2000, Quả cầu Pha lê mang diện mạo mới: một tượng hình người phụ nữ giơ cao một quả cầu pha lê (ý tưởng nghệ thuật do Tono Stano, Aleš Najbrt, Michal Caban và Šimon Caban phát triển).

Hạng mục Phim truyện dự thi bao gồm các giải thưởng chính sau:

 Grand Prix – Crystal Globe cho phim truyện xuất sắc nhất (25.000 USD)
 Giải Đặc biệt của Ban giám khảo (15.000 USD)
 Giải Đạo diễn xuất sắc nhất
 Giải Nữ diễn viên xuất sắc nhất
 Giải Nam diễn viên xuất sắc nhất

Hạng mục Phim tài liệu dự thi bao gồm các giải thưởng chính sau:

 Giải Phim tài liệu xuất sắc nhất (phim có thời lượng 30 phút trở xuống)
 Giải Phim tài liệu xuất sắc nhất (phim có thời lượng trên 30 phút)

Hằng năm, liên hoan phim cũng trao Crystal Globe for Outstanding Contribution to World Cinema.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Trang mạng chính thức 

Liên hoan phim
Giải thưởng điện ảnh Tiệp Khắc
Giải thưởng điện ảnh Séc
Sự kiện tháng 7
Sự kiện tháng 6
Tháng bảy
Tháng sáu