Ieoh Ming Pei

Ieoh Ming Pei (tiếng Trung Quốc: 貝聿銘; bính âm: Bèi Yùmíng, Hán – Việt: Bối Duật Minh; sinh 26 tháng 4 năm 1917 – 15 tháng 5 năm 2019) là một kiến trúc sư nổi tiếng của Kiến trúc hiện đại. Công trình của ông có hình khối trừu tượng, sử dụng đá, bê tông, kính, thép. Pei là một trong những kiến trúc sư thành công nhất của thế kỉ 20.

Ông đã được tặng giải thưởng Pritzker năm 1983.

Tiểu sử 
Ieoh Ming Pei sinh ngày 26 tháng 4 tháng 1917 tại Quảng Châu, nhưng quê gốc ở Tô Châu, Giang Tô, Trung Quốc. Năm 18 tuổi gia đình ông di cư đến Hoa Kỳ.

Ông lớn lên tại Thượng Hải, sau đó là trường trung học St. Paul tại Hồng Kông trước khi cùng gia đình di cư đến Mỹ. Ông bắt đầu theo học kiến trúc tại Đại học Pennsylvania, sau đó lấy bằng thạc sĩ kiến trúc tại Học viện kĩ thuật Massachusetts (MIT) năm 1940. Cùng năm đó, ông nhận được giải thưởng Alpha Rho Chi, Giải thưởng hữu nghị của MIT, và Huy chương vàng AIA. Hai năm sau, Pei theo học tại trường thiết kế, Đại học Harvard. Một thời gian ngắn sau đó, ông chuyển sang làm việc tại Ủy ban nghiên cứu phòng vệ quốc gia (National Defense Research Committee) ở Princeton, New Jersey

Năm 1944, Pei quay lại Harvard lấy bằng thạc sĩ kiến trúc thứ 2 tại đây vào năm 1946. Kế đó ông làm trợ lý giáo sư tại Harvard. Ông nhận học bổng du lịch hữu nghị Wheelwright năm 1951 và nhập tịch vào công dân Mỹ năm 1954. Văn phòng Thiết kế I. M. Pei và cộng sự được Pei thành lập năm 1955, đến năm 1989 đổi tên thành Pei, Cobb, Freed và Cộng sự.

Pei có hai con trai là Chien Chung (Didi) Pei, và Li Chung (Sandi) Pei. Cả hai đều theo học tại Đại học Harvard và cộng tác với Pei trong các đồ án nổi tiếng như bảo tàng Louvre và tháp Ngân hàng Trung Quốc tại Hồng Kông. Hiện nay 2 người con ông đứng đầu mở hãng thiết kế Pei và cộng sự, I. M. Pei tham dự với tư cách là cố vấn sau khi ông nghỉ hưu, rút ra khỏi I. M. Pei và cộng sự năm 1989.

Công trình tiêu biểu 

 1954–1959 – Trung tâm Mile High, Denver, Colorado, Mỹ
 1961–1967 – Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Quốc gia, Boulder, Colorado, Mỹ
 1961 – Quảng trường Kips Bay, New York, New York, Mỹ
 Quảng trường Kips Bay
 1961 – Quy hoạch trung tâm chính phủ, Boston, Massachusetts, Mỹ
 1962 – Trung tâm Ville-Marie, Montreal, Quebec, Canada
 1962 – Nhà hát Kennedy, Đại học Hawaii, Mỹ
 Trang web chính thức 
 1962 – Ký túc xá sinh viên Hale Manoa, Trung tâm Đông Tây, Đại học Hawaii, Mỹ
 1963 – Nhà tưởng niệm Luce, Đại học Đông Hải, Đài Trung, Đài Loan
 1964 – Nhà Green, Học viện kĩ thuật Massachusetts
 1964 – Nhà học mới của trường giao tiếp cộng đồng S.I, Đại học Syracuse - Syracuse, New York
 1966–1968 – Gian điêu khắc của Trung tâm nghệ thuật Des Moines, Des Moines, Iowa
 Trang web chính thức của trung tâm Des Moines 
 1966 – Tháp Silver, Đại học New York
 1967 – Giảng đường Hoffman tại Đại học Nam California
 1968–1972 – 50 tháp kiểm soát không lưu cho Kiểm soát không lưu liên bang tại nhiều địa điểm trên đất Mỹ
 1968–1974 – Trung tâm khoa học thiên chúa, Boston, Massachusetts 
 1968 – Bảo tàng nghệ thuật Everson, ở Syracuse, New York
 1969 – Thư viện Cleo Rogers, ở Columbus, Indiana
 1969 – Học viện trung tâm, Đại học Tiểu bang New York ở Fredonia, Fredonia, New York
 1970 – Nhà ga hàng không quốc gia sân bay JFK, New York, New York
 1971 – Tháp Harbor 
 1972 – Tòa thị chính Dallas, Texas
 1972 – Trung tâm nghệ thuật Paul Mellon, tại Choate Rosemary Hall, Wallingford, Connecticut
 1972 – Khu ở Pei, New College of Florida
 1973 – Tòa án thương mại, Toronto, Ontario, Canada
 1973 – Giảng đường Spelman, Đại học Princeton
 1973 – Bảo tàng nghệ thuật Herbert F. Johnson, Đại học Cornell, Ithaca, New York
 1974–1978 – Tòa nhà phía đông, Phòng trưng bày nghệ thuật quốc gia, Washington, DC
 Official East Trang web về đồ án 
 1975 – Trung tâm OCBC, Singapore.
 1976 – Toà nhà John Hancock, ở Boston, Massachusetts - Pei nhường bản quyền thiết kế cho Henry Cobb tại  
 1976 – Đại học Rochester
 1978–1982 – Viện bảo tàng nghệ thuật Indiana, Bloomington, Indiana
 1979 – Thư viện John Fitzgerald Kennedy, Boston, Massachusetts
 1979 – Trung tâm thương mại thế giới Baltimore, Baltimore, Maryland
 1979–1986 – Trung tâm hội nghị Javits, ở New York, New York
 1980–1985 – Tổ hợp Raffles City, Singapore. 
 1981 – Tháp thương mại Texas ở Houston, Texas, hiện giờ mang tên tháo J.P. Morgan Chase; (với sự cộng tác của 3D/International)
 1982 – Số 16 đường Mall, Denver, Colorado.
 1982–1990 – Ngân hàng Trung Quốc, Hồng Kông
 Trang web về đồ án Ngân hàng Trung Quốc tại Hồng Kông 
 1982 – Căn hộ cho Steve Jobs
 1983 – Energy Plaza, Dallas, Texas
 1985 – Tòa nhà Wiesner, Học viện Kỹ thuật Massachusetts, Cambridge, Massachusetts
 1986 – Fountain Place, Dallas, Texas
 1987 – Tháp ngân hàng Mỹ, Miami, Florida
 1989 – Trung tâm giao hưởng Morton H. Meyerson, Dallas, Texas
 1989 – Carl Icahn Trung tâm khoa học tại Choate Rosemary Hall, Wallingford, Connecticut
 1989 – Trụ sở của hãng Creative Artists, Los Angeles, California
 1989 – Mở rộng và cải tạo bảo tàng Louvre, Paris, Pháp
 Trang web về kim tự tháp bảo tàng Louvre. (Xem thêm Kim tự tháp kính Louvre.)
 1991 – Bảo tàng Miho, Shiga, Nhật
 Trang web chính thức  
 Trang thông tin chính thức về kiến trúc 
 1992 – Phòng mạch Kirklin của hệ thống chăm sóc sức khỏe Đại học Alabama ở Birmingham, Birmingham, Alabama
 1995 – Bảo tàng Rock and Roll, Cleveland, Ohio
 2001 – Trung tâm hữu nghị cho kỹ sư, Đại học Princeton.
 2003 – Phần mở rộng của Bảo tàng lịch sử Đức (Deutsches Historisches Museum) Berlin, Đức.
 2005 – Trung tâm trình diễn nghệ thuật Ferguson tại Đại học Christopher Newport, Newport News, Virginia.

Chú thích 
  Phỏng vấn I.M. Pei về bảo tàng Kenedy, Boston – với Robert Campbell, nhà phê bình của tờ Boston Globe (audio/video stream) 
  Hướng dẫn du lịch bằng am thanh cho tòa nhà phía đông của Phòng trưng bài nghệ thuật quốc gia
  Tiểu sử của I.M.Pei
  Official projects list from Pei Cobb Freed & Partners website

Tham khảo 

 Gero von Boehm, Conversations with I.M. Pei: "Light is the Key"  
 Michael Cannell, I.M. Pei: Mandarin of Modernism 
 (Trích đoạn)
 Carter Wiseman, I. M. Pei: A Profile in American Architecture

Xem thêm 
 Bảo tàng Louvre

Liên kết ngoài 

 Pei Cobb Freed và cộng sự
 Interview with I.M. Pei (tháng 6 năm 2004) 
 New York Architecture Images – Pei, Cobb, Freed 
 Biography  (World of Biography)

Pei, I. M.
Pei, I. M.
Pei, I. M.
Pei, I. M.
Pei, I. M.
Pei, I. M.
Pei, I. M.
Cựu sinh viên Viện Công nghệ Massachusetts
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Người Quảng Châu
Sinh năm 1917
Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống
Người đoạt Huy chương Nghệ thuật Quốc gia
Người thọ bách niên Trung Quốc