Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Tự do

Tự do, theo triết học, liên quan đến ý chí tự do so với thuyết quyết định. Theo Oxford English Dictionary, tự do là "thực tế của việc không bị kiểm soát bởi một thế lực đối với số phận; ý chí tự do". Trong chính trị, tự do bao gồm các quyền tự do xã hội và tự do chính trị mà tất cả các thành viên cộng đồng xã hội được hưởng và là tự do dân sự. Trong thần học, tự do là tự do khỏi những ảnh hưởng của "tội lỗi, tâm lý nô lệ, hoặc mối quan hệ ràng buộc với thế gian".

Nói chung, tự do ở đây được đề cập như một quyền lợi, khái niệm theo triết học và chính trị, là khác biệt với trạng thái hoặc khả năng tự do trong đó chủ yếu, nếu không phải là độc nhất, tình trạng tự do là khả năng tự quyết, làm theo một ý chí và điều gì có quyền làm; trong khi quyền tự do liên quan đến việc không có những hạn chế tùy tiện và xem xét các quyền của tất cả những người có liên quan. Như vậy, việc thực hiện quyền tự do là tùy thuộc vào khả năng và giới hạn trong tương quan bởi quyền của những người khác.

Khái niệm quyền tự do theo quan điểm của những người theo chủ nghĩa tự do truyền thống chủ yếu là tự do của cá nhân khỏi sự ép buộc từ bên ngoài. Quan điểm của các nhà tự do xã hội đề cập nhu cầu về sự bình đẳng xã hội và kinh tế. Họ gắn kết quyền tự do với sự phân phối công bình quyền lực chính trị (dân chủ) xét trong mặt nghĩa của tự do tích cực. Họ cho rằng tự do mà không có bình đẳng thì tương đương với việc những kẻ mạnh nhất sẽ chiếm thế chi phối. Do đó, tự do và dân chủ được xem là cặp đôi gắn bó và rốt cuộc là tương phản nhau.

Trong công trình On Liberty, John Stuart Mill là người đầu tiên nhận ra sự khác biệt giữa tự do (theo mặt nghĩa là quyền tự do hành động) với tự do (theo mặt nghĩa là không có sự áp bức). Mill cố gắng định nghĩa "bản chất và giới hạn của quyền lực có thể được thực thi một cách hợp pháp bởi xã hội lên cá nhân" và theo mặt nghĩa này thì Mill mô tả tương quan đối nghịch giữa quyền tự do và quyền thế. Câu hỏi giờ trở thành "làm thế nào để điều chỉnh phù hợp giữa tính độc lập cá nhân và sự kiểm soát của xã hội". "Kỷ luật tạo nên tự do" (Randy Gage)

Chú thích

Liên kết ngoài

Triết học chính trị
Thuật ngữ chính trị
Quyền công dân

Khái niệm xã hội
Khái niệm chính trị
Đức hạnh
Tự do ý chí
Liên minh Hanse

Hanse hay Liên minh Hanse (tiếng Đức cũ Hansa có nghĩa là nhóm) - cũng còn được gọi là Hanse Đức (Deutsche Hanse) hay theo tiếng La tinh là Hansa Teutonica - là tên của các liên minh tồn tại từ giữa thế kỷ 12 cho đến giữa thế kỷ 17 với mục đích cùng nhau bảo đảm sự an ninh giao thông của các con thuyền đi buôn và đại diện quyền lợi kinh tế chung, đặc biệt là đối với nước ngoài. Liên minh thương gia này đã phát triển thành một liên minh thành phố vào giữa thế kỷ 14.

Cho đến ngày nay vẫn còn có thể nhìn thấy được các màu sắc của Hanse (trắng và đỏ) trên huy hiệu của nhiều thành phố Hanse. Trong thời gian mở rộng nhất đã có gần 200 thành phố có cảng biển và cảng nội địa ở vùng phía bắc châu Âu tham gia liên minh này. Trong vùng Bắc Âu, Hanse đã là một yếu tố quan trọng không những trong lĩnh vực kinh tế mà còn trong các lĩnh vực chính trị và văn hóa.

Sự thành hình liên minh thương gia (cho tới khoảng 1250) 
Liên minh Hanse Đức đã phát triển trong thế kỷ 12 từ sự liên kết giữa các thương gia ở vùng Bắc Hải và biển Baltic. Nói chung việc thành lập thành phố Lübeck vào năm 1143, là thành phố Bắc Hải đầu tiên, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển liên minh Hanse. Cửa ngõ vào biển Baltic cho phép một quan hệ mậu dịch giữa khu vực nhiều tài nguyên Bắc Nga (thí dụ như ngũ cốc, gỗ, nến, da thú vật) và những nước Tây Âu với những sản phẩm như rượu nho, vải gấm.

Tham khảo

Đế quốc La Mã Thần thánh cận đại
Cựu bang liên
Khởi đầu năm 1358
Bắc Âu
Công ty độc quyền thương mại
Cựu công ty độc quyền
Đức trung cổ
Châu Âu thế kỷ 15
Lịch sử cận đại Đức
Hà Lan cận đại
Lịch sử kinh tế Đế quốc La Mã Thần thánh
Lịch sử thương mại quốc tế
Tổ chức thương mại quốc tế
Biển Baltic
Brandenburg-Phổ
Gotland
Hậu kỳ trung cổ
Phục Hưng phương Bắc
Lịch sử Phổ
Châu Âu thế kỷ 14
Châu Âu thế kỷ 16
*Hanse
Khởi đầu thế kỷ 12 ở Châu Âu
Lịch sử kinh tế Hà Lan
Lịch sử Scandinavia
Lịch sử các nước Baltic
Ba Lan trung cổ
Rostock

Bài bày viết về thành phố Rostock. Xem các nghĩa khác tại Rostock (định hướng)

Rostock (; ), tên chính thức là Thành phố Hanse và Đại học Rostock (), là thành phố lớn nhất tại bang Mecklenburg-Vorpommern của Đức. Thành phố được thành lập muộn nhất là vào năm 1218. Rostock chạy dài khoảng 20 km dọc theo sông Warnow cho đến Biển Baltic. Phần lớn thành phố nằm trên bờ tây của sông Warnow. Bên bờ đông thường là nhà máy công nghiệp. Người Kyzzin thuộc vào các bộ lạc người gốc Xla-vơ đã có làng mạc tại đây vào khoảng năm 600. Rostock ngày nay với khoảng 200.000 dân cư là thành phố lớn nhất của tiểu bang Mecklenburg-Vorpommern. Thành phố thuộc liên minh Hanse này là thành phố cảng lớn thứ hai ở bờ biển Baltic sau Lübeck và là thành phố quan trọng nhất của tiểu bang về mặt văn hóa cũng như kinh tế. Rostock chịu nhiều ảnh hưởng của địa thế cạnh biển, cảng, liên minh Hanse cũng như là của Đại học Rostock (Universität Rostock) đã được thành lập ngay từ năm 1419 và thuộc vào trong số các trường đại học lâu đời nhất của Bắc Âu. Cho đến năm 1918 Rostock thuộc về Đại công quốc và sau đấy là quốc gia tự do Mecklenburg-Schwerin. Trường có ảnh hưởng lớn về mặt kinh tế bên cạnh ngành đóng tàu và hàng hải cũng như du lịch và khu vực dịch vụ. Đặc biệt, trường đại học là chủ lao động lớn nhất trong thành phố.

Lịch sử

Địa lý

Khí hậu

Nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 

Thành phố của bang Mecklenburg-Vorpommern
Khởi đầu năm 1218 ở châu Âu
Địa điểm Holocaust ở Đức
Thành phố cảng ở Đức
Cao Huy Đỉnh

Giáo sư Cao Huy Đỉnh (31 tháng 12 năm 1927 – 3 tháng 4 năm1975) là nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Việt Nam, được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật (năm 1996).

Tiểu sử
Cao Huy Đỉnh sinh ngày 31 tháng 12 năm 1927 tại làng Thịnh Mỹ, xã Diễn Thịnh, huyện Diễn Châu, Nghệ An. Ông là sinh viên khóa I khoa Ngữ văn Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, sau đó được cử đi học hai năm ở Ấn Độ. Từ 1947 đến 1949 ông là Hiệu trưởng trường tiểu học, Diễn Châu, Nghệ An. Từ 1950 đến 1952 ông công tác tại Trường thiếu sinh quân Liên khu 4, là giáo viên dạy văn học và chính trị. Từ 1952 đến 1954 ông là giáo viên trường cấp II, cấp III Hà Tĩnh. Từ 1956 đến 1957 ông là trợ lý giảng dạy Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Từ năm 1959, ông công tác tại Viện Văn học, lần lượt đảm nhiệm các chức vụ nghiên cứu viên, Trưởng phòng Văn học nước ngoài (1959-1965), Trưởng phòng văn học dân gian (1965-1973). Năm 1973, ông là Trưởng ban Ban nghiên cứu Đông - Nam Á, tiền thân của Viện nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam (nay là Viện Khoa học Xã hội Việt Nam).

Ông từng tham gia sáng lập Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam và được bầu làm Phó Tổng thư ký Hội.

Ngày 3 tháng 4 năm 1975, ông mất do mắc bệnh hiểm nghèo, giữa lúc tài năng đang độ chín.

Ngày 10 tháng 9 năm 1996, ông được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh với bộ ba công trình Tìm hiểu thần thoại Ấn Độ (1964), Người anh hùng làng Dóng (1969), Tìm hiểu tiến trình văn học dân gian Việt Nam (1974).

Tác phẩm

In riêng
 Tìm hiểu thần thoại Ấn Độ (1964)
 Người anh hùng làng Gióng (1969).
 Tìm hiểu tiến trình văn học dân gian Việt Nam (1974).

In chung
 Thơ R.Tago (cùng dịch với La Côn, 1961).
 Sơkuntơla (dịch, kịch Ấn Độ, 1961)
 Mahabharata (sử thi Ấn Độ,): Đồng dịch giả với Phạm Thủy Ba (1979).
 Văn hóa Ấn Độ (1993)
 Truyện cổ Ấn Độ (dịch, 1996)
 Phương pháp sưu tầm văn học dân gian ở nông thôn {Đồng tác giả với Nguyễn Đổng Chi, Đặng Nghiêm Vạn} ((1969)).
 Truyện cổ dân gian Ấn Độ: Đồng dịch giả (1996).
 Tập truyện ngắn hiện đại Ấn Độ của Pơrem Chân đơ (cùng dịch với Bùi Phụng).

Đời tư 
Mẹ Cao Huy Đỉnh, bà Cao Thị Chín (1903 – 1957), là con thứ 12 của Thượng thư Cao Xuân Tiếu và bà Tôn Nữ Thị Lài. Cha ông là Cao Huy Phương (1904 – 1968), là cao thủ cờ tướng, từng ra Hà Nội thi đấu và giành giải quán quân. Ông gọi giáo sư Cao Xuân Huy là chú, giáo sư Cao Xuân Huy là con cùng bố khác mẹ với mẹ ông.

Chú thích

Tham khảo
 Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - Danh sách sách được Giải thưởng Hồ Chí Minh 
 Tham luận của PGS. Vũ Ngọc Khánh trong Hội thảo khoa học về nhà nghiên cứu Cao Huy Đỉnh, tháng 5-1997.
 Cao Huy Đỉnh - một nhà nghiên cứu xuất sắc về văn học dân gian. Báo Văn Nghệ, số 6 năm 1975.
 Trích tham luận của PGS. Cao Xuân Phổ trong Hội thảo khoa học về nhà nghiên cứu Cao Huy Đỉnh, tháng 5-1997.
 Cao Huy Đỉnh nhà văn hoá Ấn Độ, Tạp chí nghiên cứu Đông Nam Á, số 4 (25) 1996, Tr.120 -121.

Người Diễn Châu
Đỉnh, Cao Huy
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam
Cái tôi

Cái tôi hay bản ngã có thể chỉ tới một trong các khái niệm sau.

Khái niệm 
 Trong triết học, cái tôi nó được hiểu là một ý thức hệ về cá nhân, trong đó những đặc tính để phân biệt tôi với những cá nhân khác.
 Trong phân tâm học, "cái tôi" (ego) là phần cốt lõi của tính cách liên quan tới thực tại và chịu ảnh hưởng của tác động xã hội. Theo Sigmund Freud, "cái tôi" cùng với "nó" (id) và "cái siêu tôi" (superego) là ba miền của tâm thức. "Cái tôi" được hình thành ngay từ khi con người sinh ra và qua tiếp xúc với thế giới bên ngoài, "cái tôi" học cách cư xử sao cho kiểm soát được những ham muốn vô thức không được xã hội chấp nhận. "Cái tôi" có vai trò trung gian hòa giải giữa những ham muốn vô thức và những tiêu chuẩn nhân cách và xã hội.
 Trong triết lý Phật giáo, "cái tôi", thường gọi là "ngã", là "cái tôi" được thiết thuyết với một thể tính trường tồn, không bị ảnh hưởng của tụ tán, sinh tử. Đạo Phật, đặc biệt là truyền thống nguyên thủy (Nam Tông, Tiểu thừa), không công nhận sự hiện diện "sự có mặt" của một "ngã" như tâm lý học. Cái mà người ta hiểu lầm là cái tôi thì nó được cấu thành từ Sắc (phần thân thể) và Danh (phần tâm thức) biến đổi không ngừng trong từng sát na (đơn vị nhỏ nhất của thời gian). Danh gồm những tiến trình tâm, một tiến trình có tâm vương (là tâm chủ) và các trạng thái tâm thuộc tâm vương, gọi là các tâm sở. Danh gồm 4 phần Thọ (cảm giác), Tưởng (tư tưởng, hồi tưởng), Hành (các hoạt động tâm có tác ý), Thức (đồng sanh và đồng diệt với Thọ Tưởng Hành). Hành có 50 tâm sở (trạng thái liên kết với Tâm Vương, hay Tâm Chủ, hay gọi tắt là Tâm, hoặc là Thức). Theo như Phật Thích Ca thuyết (trong Kinh Vô Ngã Tướng) thì Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức là vô thường; cái gì vô thường thì mang bản tính hoại diệt nên khổ; cái gì là khổ, sinh lên tùy nhân duyên thì là vô ngã (không có cái tôi, không có cốt lõi vững bền).

Xem thêm
 Vô ngã

Phân tâm học
Tâm lý học
Nhận thức
Triết lý tâm lý
Bremen

Bài này viết về thành phố Bremen. Về các nghĩa khác của Bremen đọc Bremen (định hướng)
Bremen (phiên âm tiếng Việt: Brê-men; , còn ; Hạ Đức cũng được gọi: Breem hoặc Bräm), tên chính thức Thành phố Đô thị Bremen (, ) là thủ phủ bang Thành phố Hanse Tự do Bremen, một trong hai thành phố bang của Đức bao gồm Bremen và Bremerhaven. Với khoảng 570.000 dân, thành phố Liên minh Hanse này là thành phố đông dân thứ 11 tại Đức và là thành phố lớn thứ hai ở miền Bắc Đức chỉ sau Hamburg.

Bremen là thành phố lớn nhất trên sông Weser, con sông dài nhất chảy hoàn toàn ở Đức, chảy từ thượng nguồn dài  đổ ra cửa sông ở biển Bắc và được bao quanh bởi bang Niedersachsen. Là một thành phố thương mại và công nghiệp, Bremen cùng với Oldenburg và Bremerhaven tạo thành vùng đô thị Tây Bắc có dân số 2,5 triệu người. Bremen tiếp giáp với các thị trấn của Niedersachsen là Delmenhorst, Stuhr, Achim, Weyhe, Schwanewede và Lilienthal. Có một lãnh thổ tách rời của bang Bremen là Bremerhaven còn được gọi là "Khu vực cảng hải ngoại thành phố Bremerhaven". Bremen là thành phố lớn thứ tư trong khu vực phương ngữ Hạ Đức sau Hamburg, Dortmund và Essen.

Cảng Bremen cùng với Bremerhaven ở cửa sông Weser là cảng lớn thứ hai ở Đức chỉ sau Hamburg. Sân bay Bremen nằm trong hai quận phía nam Neustadt-Neuenland là một trong 12 sân bay bận rộn nhất ở Đức.

Bremen là một trung tâm văn hóa và kinh tế lớn của miền Bắc nước Đức. Thành phố là nơi có hàng chục phòng trưng bày nghệ thuật và bảo tàng lịch sử, từ các tác phẩm điêu khắc lịch sử đến các bảo tàng nghệ thuật lớn, chẳng hạn như Bảo tàng Hải ngoại Bremen. Tòa đô chính Bremen và tượng Roland tại quảng trường chợ được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Bremen được nhiều người biết đến qua truyện cổ tích Những nhạc công Thành Bremen của Anh em nhà Grimm và có một bức tượng dành riêng cho nó trước tòa thị chính thành phố.

Bremen nổi tiếng là một thành phố của tầng lớp lao động. Thành phố là nơi đặt trụ sở của nhiều công ty đa quốc gia và các trung tâm sản xuất. Các công ty có trụ sở chính tại Bremen bao gồm công ty sôcôla Hachez và Vector Foiltec. Câu lạc bộ bóng đá được biết đến nhiều nhất của Bremen là SV Werder Bremen có sân nhà tại Sân vận động Weser nằm ngay bên bờ sông Weser.

Tham khảo

Thư mục

 }
  Claus Christian (2007): A photographic excursion through Bremen, Bremen-North, Bremerhaven, Fischerhude and Worpswede, 
 
 
 
 Herbert Schwarzwälder (1995), Geschichte der Freien Hansestadt Bremen. Vol. I – V. Bremen: ,

Liên kết ngoài

 Official city website
 Official visitors information (various languages)
 Bremen City Panoramas – Panoramic Views and virtual Tours
 Official site of the city center
 Official site of the Schnoor quarter
 Official site of the shopping quarter Das Viertel
 Official site of the Weser promenade Schlachte 
 Official site of the shopping avenue Sögestraße
 Official site of the shopping mall Lloyd Passage
 Official site of the shopping quarter Ansgari Quartier
 Remnant from World War II in Bremen

Thành phố cảng ở Đức
Thành phố ở Bremen
Thủ phủ bang Đức
Thành bang Đế chế
Danh lam thắng cảnh ở Đức
Thành viên Liên minh Hanse
Thành phố Hanse
Thành phố cảng biển Bắc
Địa điểm đặt tượng Roland
Schwerin

Schwerin là một thành phố trong miền bắc nước Đức, thủ phủ của tiểu bang Mecklenburg-Vorpommern và là thành phố lớn thứ nhì của tiểu bang sau Rostock. Scwerin là thủ phủ Đức nhỏ nhất. Các thành phố lớn gần đấy là Lübeck, khoảng 54 km về phía tây-bắc, Rostock, khoảng 69 km hướng đông-bắc, và Hamburg, khoảng 94 km về phía tây.

Dân số thành phố vượt ngưỡng 100.000 vào năm 1972 và qua đó Schwerin trở thành thành phố lớn. Thế nhưng hiện nay dân số đã giảm xuống dưới ranh giới này.

Chú thích

Thành phố của bang Mecklenburg-Vorpommern
Khởi đầu thế kỷ 12
Đại Công quốc Mecklenburg-Schwerin
Thủ phủ bang Đức
Tỉnh Schwerin
Thành phố và thị trấn ở Mecklenburg
Thị trấn ở Mecklenburg-Vorpommern
Khởi đầu thập niên 1160 ở Đế quốc La Mã Thần thánh
Morelia

Morelia từ 1545 đến 1828 được gọi là Valladolid) là một thành phố và đô thị ở phía bắc trung bộ của bang Michoacán, México. Thành phố nằm trong Thung lũng Guayangareo và là thủ đô và thành phố lớn nhất của tiểu bang. Các nền văn hóa tiền gốc Tây Ban Nha chính ở đây là Purépecha và Matlatzinca, nhưng không có thành phố lớn nào được thành lập trong thung lũng trong thời gian này. Người Tây Ban Nha nắm quyền kiểm soát khu vực này vào những năm 1520. Người Tây Ban Nha dưới thời Viceroy Antonio de Mendoza đã thành lập một khu định cư ở đây vào năm 1541 với tên là Valladolid, trở thành đối thủ của thành phố Pátzcuaro gần đó để thống trị ở Michoacán. Năm 1580, cuộc cạnh tranh này đã kết thúc trong sự ủng hộ của Valladolid và nó trở thành thủ đô của tỉnh thuộc địa. Sau chiến tranh giành độc lập ở Mexico, thành phố được đổi tên thành Morelia để vinh danh ông Jose María Morelos, người được ca ngợi từ thành phố. Năm 1991, thành phố được tuyên bố là Di sản Thế giới của UNESCO với các tòa nhà thuộc địa được bảo tồn tốt và bố trí của trung tâm lịch sử. 
Năm 2005, dân số của đô thị này là 684145 người.

Khí hậu

Tham khảo 

Đô thị bang Michoacán
Di sản thế giới tại México
Khởi đầu thập niên 1540 ở México
Khởi đầu năm 1541 ở Bắc Mỹ
Thành phố của México
Tri giác

Trong ngành tâm lý học và các khoa học nhận thức, tri giác là quá trình thu thập, giải nghĩa, lựa chọn và tổ chức các thông tin từ giác quan. Các phương pháp nghiên cứu tri giác trải dài từ các cách tiếp cận theo hướng sinh học hay sinh lý học, qua các cách tiếp cận tâm lý học tới triết học tinh thần và trong nhận thức luận kinh nghiệm chủ nghĩa, chẳng hạn của David Hume, John Locke, George Berkeley, hay như trong khẳng định của Merleau Ponty rằng tri giác là cơ sở của khoa học và tri thức.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Khái niệm nhận thức luận
Khái niệm luân lý học
Khái niệm logic
Quan niệm trong siêu hình học
Khoa học nhận thức
Tư duy phản biện
Lý thuyết trừu tượng của tâm trí
Bản thể học
Triết học tinh thần
Triết lý tâm lý
Thực tế
Hệ giác quan
Nguồn tri thức
Kinh nghiệm chủ quan
Tư duy
Chân lý
Khoa học nhận thức

Khoa học nhận thức (tiếng Anh: cognitive science) thường được định nghĩa là ngành nghiên cứu về bản chất của trí tuệ. Hầu như tất cả các giới thiệu chính thức về khoa học nhận thức nhấn mạnh rằng đây là một lĩnh vực nghiên cứu là kết hợp của nhiều ngành, trong đó tâm lý học, thần kinh học, ngôn ngữ học, triết học, khoa học máy tính, nhân loại học, và sinh học là các nhánh ứng dụng hoặc chuyên hóa chính của ngành khoa học này.

Chú thích

Lĩnh vực liên ngành
Tâm lý học
Phân nhánh tâm lý học
Anrê Nguyễn Kim Thông

Anrê Nguyễn Kim Thông (còn có tên khác là Anrê Năm Thuông, 1790-1855) là một tín hữu Công giáo Việt Nam, người đã được Giáo hoàng Gioan Phaolô II phong hiển thánh năm 1988.

Tiểu sử
Anrê Nguyễn Kim Thông sinh khoảng 1790 tại Gò Thị, thuộc thôn Xuân Phương, xã Phước Sơn, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định (nay là xã Tuy Phước Đông, tỉnh Gia Lai). Đây là một trong những khu vực đạo Công giáo lâu đời nhất của giáo phận Qui Nhơn.

Ông là một người cha có hai con đi tu theo Công giáo là linh mục Nguyễn Kim Thủ và nữ tu Anna Nguyễn Thị Nhường, thuộc dòng Mến Thánh Giá. Ông đã từng có thời gian làm Lý trưởng nơi mình sống và về sau ông được Giám mục Stêphanô Théodore Cuénot Thể phong làm Trùm cả phụ trách toàn thể hạt Bình Định. Bản thân Anrê Nguyễn Kim Thông là một tín hữu sùng đạo trợ giúp các việc trong giáo hội Công giáo và là người tổ chức việc che giấu các giáo sĩ trong thời gian triều Nguyễn thi hành chính sách chống lại Công giáo ở Việt Nam.

Tử đạo
Một người cháu của ông trùm Thông tên Út có tính ngang tàng, phóng đãng nên thường bị ông quở trách. Vì thù ghét ông, người này đã viết thư tố cáo lên quan tỉnh là nhà ông trùm Thông chứa chấp đạo trưởng. Quan quân kéo đến lục soát, vây bắt ông trùm Thông và bốn giáo sĩ khác rồi giam vào ngục thất Bình Định.

Vì tình thân với ông lý trưởng Thông, quan tỉnh Bình Định không hành hạ, đánh đập, đôi lúc còn khoan hồng cho ông về thăm gia đình. Về thăm vợ con, ông khuyên nhủ con cháu sống trung thành với Chúa: “Cha đã già yếu, chẳng còn ham sống lâu nữa. Cha sẵn sàng chịu tù đày và chịu chết vì Danh Đức Kitô, nhất định cha không vận động xin tha”.

Tại công đường, quan tỉnh khuyên ông trùm giẫm chân lên thập tự cách kín đáo rồi đi xưng tội là xong, nhưng ông trùm nghiêm nghị đáp: “Không, thập giá tôi thờ kính mà giẫm lên sao được”.

Sau ba tháng lao tù, ông trùm Thông lãnh án phát lưu vào Vĩnh Long. Các con dự định bỏ tiền ra xin giảm án nhưng ông cản: “Các con cứ để Thánh Ý Chúa được thực hiện”.

Vì tuổi già sức yếu, đường lưu đày xa xăm, lại thêm gánh nặng gông xiềng nên hành trình lưu đày của ông gặp nhiều khó khăn. Khi đến Bình Thuận, ông gặp cha Nguyễn Kim Thủ, con trai ông, và xin lãnh nhận Bí tích Giải tội.

Ngày 15/07/1855, khi ông đến đất Mỹ Tho thì ông qua đời. Ông trùm Nguyễn Kim Thông được an táng tại Cái Nhum. Năm 1857, cha Nguyễn Kim Thủ xin cải táng ông về nhà thờ Gò Thị. Hiện nay, hài cốt của thánh nhân được đặt tại Tòa Giám mục Qui Nhơn.

Tuyên thánh
Ngày 2 tháng 5 năm 1909, Giáo hoàng Piô X suy tôn Anrê Nguyễn Kim Thông lên bậc Chân Phước. Ngày 19 tháng 6 năm 1988, Giáo hoàng Gioan Phaolô II suy tôn ông lên bậc Hiển Thánh.

Tham khảo

Người Bình Định
Thánh Công giáo Việt Nam
Assur

Aššur (tiếng Akkad;  'Āšūr; : Āšūr;  ''', : Āšūr, tiếng Kurd: Asûr), còn gọi là Ashur và Qal'at Sherqat''', từng là một thành phố của Assyria, thủ đô của Đế quốc Cổ Assyria (2025–1750 BC), Đế quốc Trung Assyria (1365–1050 BC), và trong một thời gian Đế quốc Tân Assyria (911–608 BC). Di tích của thành phố nằm bên bờ tây của sông Tigris, phía bắc của nơi hợp lưu với sông Tiểu Zab, ở Iraq hiện đại, chính xác hơn là ở huyện Al-Shirqat của tỉnh Saladin.

Thành phố là một điểm dân cư trong chừng 4000 nằm liên tục, có niên đại từ khoảng giữa thiên niên kỷ 3 TCN (khoảng 2600 TCN) đến giữa thế kỷ 14, khi người Assyria bản địa bị quân của Timur tàn sát. Đây là một di sản thế giới, nằm trong danh sách bị đe dọa từ năm 2003. Nó nằm cách Nimrud 65 km (40 mi) về phía nam và cách Nineveh 100 km (60 mi) cũng về phía nam.

Tham khảo

Di sản thế giới tại Iraq
Assyria
Công trình bị ISIL phá hủy
Di sản thế giới bị đe dọa
Thành phố của người Amorite
Địa điểm khảo cổ ở Iraq
Cựu vương quốc
Thung lũng Orkhon

Cảnh quan văn hóa Thung lũng Orkhon () trải dọc theo bờ sông Orkhon ở miền trung Mông Cổ, cách thủ đô Ulaanbaatar 320 km về phía tây. Nó được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vì đại diện cho sự phát triển của các truyền thống mục vụ du mục kéo dài hơn hai thiên niên kỷ.

Tầm quan trọng
Trong nhiều thế kỷ, thung lũng Orkhon được xem là nơi có sức mạnh đế quốc của thảo nguyên. Bằng chứng đầu tiên là từ một tấm bia đá với dòng chữ khắc, được dựng lên trong thung lũng bởi Bì Già Khả Hãn, một người cai trị của Đế chế Göktürk thế kỷ thứ 8. Khoảng 25 dặm về phía bắc của bia, trong khu vực thiêng liêng tối tăm của núi rừng Ötüken, là Ordu-Baliq, kinh đô đầu tiên của những người du mục Hồi Cốt. Trong thời kỳ những người Khiết Đan thống trị thung lũng, tấm bia được ghi lại bằng ba ngôn ngữ, để ghi lại những việc làm của người Khiết Đan.

Những ngọn núi tại đây được coi là thiêng liêng đối với những người Tengri giáo giống như là "Trung tâm của thế giới" nhưng nó đặc biệt hơn nữa khi họ cho rằng linh hồn của các vị Khả hãn và tổ tiên của họ trú ngụ tại đây. Hơn nữa, một lực lượng được cho là xuất phát từ ngọn núi này, trao cho Khả hãn quyền thiêng liêng cai trị các bộ lạc Turk nên bất cứ ai kiểm soát được thung lũng này đều được coi là lãnh đạo ý trời của người Turk và có thể tập hợp các bộ lạc lại với nhau. Do đó, việc kiểm soát thung lũng Orkhon có tầm quan trọng chiến lược đối với mọi bộ tộc. Trong lịch sử, mọi kinh đô của người Turk đều nằm ở đây vì lý do này.

Di sản thế giới
Các cảnh quan và công trình trong thung lũng Orkon bao gồm:
 Các đài kỷ niệm của người Turk đầu thế kỷ 8 dành cho Bì Già Khả Hãn và Khuyết Đặc Lặc với các ký tự Orkhon, là các đài kỷ niệm được thừa nhận là ấn tượng nhất từ đế quốc Turk du mục của người Đột Quyết (Göktürk hay Kök-Türk). Chúng đã được các nhà khảo cổ học Nga khai quật và giải mã trong giai đoạn 1889-1893.
 Các di tích của Khar Balgas, kinh đô thế kỷ 8 của đế quốc Duy Ngô Nhĩ, trên diện tích 50 km² với nhiều bằng chứng của các cung điện, cửa hàng, đền miếu, chùa chiền...
 Các tàn tích của kinh đô Karakorum của Thành Cát Tư Hãn, có lẽ bao gồm cả cung điện nổi tiếng Thượng Đô.
 Tu viện Erdene Zuu, tu viện Phật giáo đầu tiên tại Mông Cổ. Nó bị chính quyền cộng sản phá hủy một phần vào giai đoạn 1937-1940.
 Tu viện Tuvkhun là một tu viện nổi tiếng khác, nằm trên một ngọn đồi ở độ cao 2.600 mét trên mực nước biển. Nó cũng đã bị những người cộng sản phá hủy gần như hoàn toàn.
 Các di tích của cung điện Mông Cổ thế kỷ 13 và 14 ở đồi Doit, được cho là nơi ở của Đại hãn Oa Khoát Đài.

Tham khảo

Orkhon
Thung lũng Mông Cổ
Cảnh quan văn hóa
Đột Quyết
Chữ số Trung Quốc

Chữ số Trung Quốc là các chữ Hán để miêu tả số trong tiếng Trung Hoa. Ngày nay, những người dùng tiếng Trung Quốc hiểu ba hệ chữ số: hệ chữ số Hindu–Ả Rập phổ biến, cũng như hai hệ chữ số cổ của tiếng Trung Quốc. Hệ thống hoa mã (Tiếng Trung: 码花系统; bính âm:Mǎ huā xìtǒng) từ từ được thay bằng hệ chữ số Hindu–Ả Rập cho việc viết số. Hệ Trung Quốc vẫn được sử dụng và giống viết ra số từ. Có thể nhìn chữ số Trung Quốc là một phần của tiếng Trung Quốc, nhưng nó vẫn là hệ chữ số. Phần nhiều người ở Trung Quốc sử dụng chữ số Hindu–Ả Rập ngày nay.

Chữ hoa mã là kiểu duy nhất còn lại của hệ thống gậy toán thuật (counting rods hay rod numeral) và ngày nay chỉ được dùng ở những chợ Trung Quốc (Ví dụ ở Hồng Kông). Hệ chữ số vẫn được sử dụng khi viết tên đầy đủ của số, ví dụ trong séc; tại vì các chữ này phức tạp hơn, nó khó bị giả mạo.

Bảng chữ số Trung Quốc
Có 10 chữ tiêu biểu cho các số từ 0 đến 9, và những chữ kia tiêu biểu cho số lớn hơn, như là chục, trăm, ngàn, v.v. Có hai bộ chữ số Trung Quốc: một thường dùng, và một để dùng trong việc buôn bán và tài chính, gọi là đại tả (phồn thể: 大寫; giản thể: 大写). Cái thứ hai được sử dụng tại vì các chữ số thường rất đơn giản về hình học, nên không thể chống giả mạo dùng các chữ đó như có thể dùng số từ trong tiếng Việt.

Tham khảo

Trung Quốc
Tiếng Trung Quốc
Toán học Trung Quốc
Chữ Hán
Bremen (định hướng)

Bremen có thể là tên của:
 Thành phố Bremen ở miền bắc nước Đức
 Tiểu bang Bremen bao gồm hai thành phố Bremen và Bremerhaven
 Một giáo xứ Công giáo trong lịch sử: Giáo xứ Bremen
 Nhiều thành phố ở Mỹ
 Bremen (Alabama)
 Bremen (Georgia)
 Bremen (Indiana)
 Bremen (Maine)
 Bremen (Ohio)
 New Bremen (New York)
 New Bremen (Ohio)

Trang định hướng địa danh
Nam Phi (khu vực)

]]

Nam Phi là bộ phận phía nam của lục địa châu Phi, Khu vực này được phân định theo các cách hơi khác nhau về địa lý hoặc địa chính trị, và bao gồm một vài nước.

Thông thường, khái niệm Nam Phi dùng để chỉ đến khu vực bao gồm các nước Angola, Botswana, Lesotho, Malawi, Mozambique, Namibia, Nam Phi, Eswatini, Zambia, và Zimbabwe, mặc dù Angola có thể được tính vào Trung Phi và Malawi, Mozambique, Zambia cùng với Zimbabwe vào Đông Phi. Từ góc nhìn chính trị, khu vực này được cho là đơn cực với nước Cộng hòa Nam Phi là thế lực lớn nhất vùng.

Các định nghĩa 
Theo phân định của Liên hợp quốc, khu vực Nam Phi bao gồm 5 quốc gia:

Vùng này còn thường được cho là bao gồm cả các lãnh thổ khác:
 – nước này còn thuộc Trung Phi.
 và  – các nước này còn thuộc Đông Phi.
, , và  – đôi khi được cho là thuộc Nam Phi và trước đây thuộc Liên bang Trung Phi.
, , , , và  – các đảo nhỏ nằm trên Ấn Độ Dương ở phía đông của lục địa châu Phi.

 và , tuy thường được coi là thuộc về Trung Phi và Đông Phi, nhưng đôi khi cũng được xem là thuộc về Nam Phi. Apropos, Cộng đồng Phát triển Nam Phi (SADC) được thành lập năm 1980 để tạo điều kiện cho sự hợp tác trong khu vực bao gồm tất cả các nước trên trừ Comoros (tổng cộng 15 thành viên).

Liên minh Thuế quan Nam Phi (SACU) thành lập năm 1969, bao gồm 5 quốc gia trong tiểu vùng Nam Phi theo định nghĩa của .

Chú thích

Liên kết ngoài 

Vùng của châu Phi
Nam Phi (khu vực)
Địa lý Nam Phi (khu vực)
Trường Athena

Trường Athena (tiếng Ý: La scuola di Atene; tiếng Anh: The School of Athens, trường ở đây có thể hiểu là trường học hay là trường phái) là một trong những bức tranh sơn dầu nổi tiếng nhất của họa sĩ thời kỳ Phục Hưng người Ý, Raphael. Bức bích họa được vẽ vào khoảng giữa những năm 1509 và 1511 như là một phần đơn đặt hàng Raphael để trang trí 4 căn phòng mà bây giờ được gọi là Phòng Raffaello (Stanze di Raffaello), trong Điện Tông Tòa ở Vatican. Phòng tòa án (Stanza della Segnatura) là căn phòng đầu tiên được trang trí, và tranh Trường Athena về chủ đề triết học, có lẽ là bức tranh thứ hai được hoàn thành ở đó, sau La Disputa (Thần học) trên bức tường đối diện và Parnassus (Văn chương). Từ lâu, bức tranh này đã được xem là "kiệt tác của Raphael và hiện thân hoàn hảo của tinh thần cổ điển của thời Phục hưng".

Tựa đề của bức tranh nói về các trường phái tư tưởng triết học nổi bật của Hy Lạp cổ đại, được trình bày bởi những người tiền nhiệm, đại diện tiêu biểu và những người kế thừa chính của họ. Ở trong tranh có hình ảnh nhiều triết gia Hy Lạp cổ đại, trung tâm của tranh là các nhà triết học Plato và Aristotle. Các bức tranh tường này tôn vinh trong ý nghĩa của Phục hưng những tư tưởng cổ đại như là nguồn gốc của văn hóa, triết học và khoa học của châu Âu.

Nội dung bức tranh ca ngợi Triết học Hy Lạp cổ đại. Nhân vật chính của bức tranh này là Plato và Aristotle. Hai người đang tranh luận về quan điểm triết học của mình, xung quanh có khoảng 50 nhân vật bao gồm những nhà triết học và học giả.

Tác phẩm thể hiện chiều sâu khi mở rộng không gian bức tường và nghệ thuật phối cảnh để làm nổi bật hình ảnh những nhân vật trung tâm. Tác giả vận dụng giải phẫu học để diễn tả đến chi tiết vẻ đẹp cơ thể của mỗi nhân vật.

Các triết gia được vẽ trong Trường Athena 
Bức ảnh được vẽ với những nhân dạng khá giống nhau (như Plato và Aristotle). Nhưng chúng ta có thể nhận ra họ như sau:

1: Zeno xứ Citium hay Zeno xứ Elea? –
2: Epicurus –
3: Frederick II, Quận công xứ Mantua? –
4: Anicius Manlius Severinus Boethius hay Anaximander hay Empedocles? –
5: Averroes –
6: Pythagoras –
7: Alcibiades hay Alexander Đại Đế? –
8: Antisthenes hay Xenophon? –
9: Hypatia xứ Alexandria hay Francesco Maria della Rovere thời trẻ? –
10: Aeschines hay Xenophon? –
11: Parmenides? –
12: Socrates –
13: Heraclitus (được vẽ giống như Michelangelo) –
14: Plato (được vẽ giống như Leonardo da Vinci) –
15: Aristotle –
16: Diogenes xứ Sinope –
17: Plotinus? –
18: Euclid hay Archimedes với những học trò của mình (được vẽ giống như Bramante)? –
19: Strabo hay Zoroaster? –
20: Ptolemy –
R: Raphael –
21: Il Sodoma
]]

Hình ảnh

Xem thêm 
 Triết học phương Tây
 Triết học Hy Lạp cổ đại

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Trường Athena trong Phòng trưng bày Nghệ thuật (Web Gallery of Art)
Radio 4 discussion about the significance of this picture in the programme In Our Time with Melvyn Bragg.

Tranh vẽ của Raffaello
Tác phẩm hội họa
Tranh vẽ Ý
Tranh bích họa
Tranh vẽ thế kỷ 16
Tranh vẽ thời Phục Hưng
Thang độ lớn mô men

Thang độ lớn mô men (tiếng Anh: moment magnitude scale, MMS; được ký hiệu rõ là ''' hoặc Mwg, và thường ngầm hiểu khi sử dụng ký hiệu M''' đơn lẻ) là một cách đo độ lớn của động đất được phát triển năm 1979 bởi Tom Hanks và Kanamori Hiroo để kế tiếp thang Richter (, thang độ lớn địa phương), và được sử dụng bởi các nhà địa chấn học để so sánh năng lượng được phát ra bởi động đất. Độ lớn mô men  là số không thứ nguyên được tính theo công thức

trong đó,  là mô men địa chấn. Ta dùng công thức đầu nếu  đo bằng N.m và công thức sau nếu  đo bằng dyn.cm. Ký hiệu của thang độ lớn mô men là , trong đó, chữ w tiểu là công cơ học được thực hiện. Năng lượng được phát ra bởi một trận động đất có độ 8 theo thang lôgarit này bằng 101,5 = 31,6 lần năng lượng của một trận có độ 7, và một trận có độ 9 mạnh bằng 103 = 1.000 lần của một trận có độ 7.

Các hằng số trong công thức được chọn để cho những độ lớn mô men ước lượng gần ứng với các thang khác, như là thang Richter. Một thuận lợi của thang độ lớn mô men là, khác với các thang độ lớn kia, nó không bão hòa đối với các độ lớn, tức là không có một giá trị mà các động đất mạnh hơn gần như cùng độ lớn. Ví thế, độ lớn mô men mới là cách phổ biến nhất để ước lượng độ lớn của trận động đất lớn.

Báo chí không chuyên môn về khoa học thường nói ra độ lớn động đất "theo thang Richter". Tuy nhiên, phần nhiều độ lớn được tính ra ngày nay thực sự tính theo thang độ lớn mô men, vì thang Richter cũ hơn không thích hợp với các độ lớn hơn 6,8. Trung tâm Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) không dùng thang  đối với các trận động đất có độ lớn nhỏ hơn 3,5.

Các subtype của thang độ lớn mô men (ví dụ: ...) phản ánh các cách ước tính mô men địa chấn khác nhau.

Nguồn 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 .
 
 
 
 
 .
 
 
 
 .
 .
 .
 

 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 
 .
 .
 .
 .
 .
 .

 .
 .
 .

Xem thêm 
 Thang đo Mercalli

Liên kết ngoài 
 
 
 Độ lớn mô men là gì?  (tiếng Anh) – Trung tâm Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS)

Độ lớn mô men
Địa vật lý
Bộ Cánh màng

Bộ Cánh màng (danh pháp khoa học: Hymenoptera) bao gồm các loài như ong, kiến. Tên gọi này là do đặc điểm các cánh màng của chúng, và có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ ὑμήν (hymen): màng và πτερόν (pteron): cánh. Các cánh sau của chúng được nối với các cánh trước bằng một chuỗi các móc bám. Trên thế giới đã định danh được 150.000 loài thuộc bộ này, và nhiều loài nữa chưa được biết đến.

Đặc điểm chung 
Kích thước thân thể từ rất nhỏ (vài mm) đến lớn (vài dm)
 Đầu các loài đều hướng xuống dưới.
 Râu đầu có nhiều dạng khác nhau: hình đầu gối, hình răng lược, hình lông chim.
 Miệng có hai kiểu gặm nhai và gặm hút.
 Có 2 đôi cánh, cánh trước lớn hơn cánh sau. Một số loài cánh ngắn (kiến).
 Bàn chân có 5 đốt, là chân đi (trừ chân sau của ong thợ là chân lấy phấn).
 Con cái có ống đẻ trứng rất phát triển, đôi khi dài hơn thân thể và một số loài biến thành kim đốt.
 Các loài thuộc bộ cánh màng thường sống trên cây, trong đất và trong cơ thể các loài côn trùng.

Giá trị sử dụng 
 Một số loài có vai trò thụ phấn cho hoa và cho các sản phẩm quý như mật ong, sáp ong.
 Nhiều loài ký sinh ăn thịt các loài côn trùng khác giúp cho con người phòng trừ sâu hại.
 Một số loài ăn lá, đục thân phá hoại cây cối trong lâm nông nghiệp.

Phân loại 
Bộ cánh màng có các họ sau:

Chú thích

Tham khảo

 
 
 
 Hymenoptera Online (HOL)

__CHỈ_MỤC__

Lớp Côn trùng đại Tân sinh
Bộ côn trùng
Lớp Côn trùng đại Trung sinh
Đơn vị phân loại động vật do Carl Linnaeus đặt tên
Lớp Côn trùng kỷ Tam Điệp
Hymenopterida
Mainz

Mainz là thành phố và thủ phủ của bang Rheinland-Pfalz nước Đức. Mainz đã từng là thủ đô của Tuyển hầu quốc Mainz thời Thánh chế La Mã. Trong thời cổ đại, Mainz là một thành phố La Mã pháo đài chỉ huy bờ phía tây của sông Rhine và hình thành một phần của vùng biên giới phía bắc của Đế chế La Mã, nó được thành lập như một đồn quân sự bởi những người La Mã vào những năm cuối thế kỷ 1 trước Công nguyên. Thành phố này nằm bên sông Rhein tại hợp lưu của nó với chính đối diện Wiesbaden, ở phía tây của Frankfurt Rhine-Main, trong thời hiện đại, Frankfurt chia sẻ nhiều tầm quan trọng trong khu vực.

Thành phố này nổi tiếng là nhà phát minh ra máy in loại di chuyển, như những cuốn sách đầu tiên được in sử dụng loại máy in di chuyển được sản xuất tại Mainz bởi Johannes Gutenberg trong thời gian đầu những năm 1450.

Mainz nằm ở vĩ độ 50, trên bờ phía tây của sông Rhine, đối diện ngã ba sông Mainz với sông Rhine. Dân số vào đầu năm 2012 là 200.957 người, ngoài ra còn có 18.619 người duy trì một nơi cư trú chính ở nơi khác nhưng có một ngôi nhà thứ hai ở Mainz. Thành phố này là một phần của khu vực đô thị Rhein bao gồm 5,8 triệu người. Đến Mainz từ sân bay quốc tế Frankfurt trong phút 25 bằng đường sắt (tuyến S8).

Tham khảo

Thành phố của bang Rheinland-Pfalz
Khu dân cư trên sông Rhein
Thành bang Đế chế
Thành phố và thị trấn La Mã ở Đức
Khởi đầu thế kỷ 1 TCN
Thành phố bị phân chia
Thủ phủ bang Đức
Pháo đài binh đoàn La Mã ở Đức
Thành phố cảng ở Đức
Công sự La Mã ở Germania Superior
Rheinhessen
Khởi đầu năm 1244
Chấm dứt năm 1462
Bánh rế

Bánh rế là loại bánh ngọt được làm bằng khoai lang và đường nấu chảy được tưới lên mặt bánh như cái rế. Tương tự như cách đặt tên của chả giò rế, bánh tráng rế... Bánh là đặc sản của nhiều nơi như Cần Thơ, Gia Lai, Phan Rang, Phan Thiết...

Màu sắc bánh  
Bánh rế có 2 màu:
 Bánh có có màu nâu đỏ, hơi giống màu cánh gián, hình dáng giống thứ đồ mà người ta dùng để đặt xoong, nồi nhưng nhỏ nhắn hơn rất nhiều, với vô số những sợi rất mảnh xoắn xuýt, đan bện vào nhau. Bánh rế xuất xứ từ vùng Phan Thiết, Phan Rang. Loại này người dân làm từ khoai lang Dương Ngọc có giá cao hơn bánh rế làm từ khoai lang và khoai mì.

 Bánh rế vàng: làm bằng khoai lang và khoai mì, màu vàng ươm như mật. Để làm bánh rế loại này, việc đầu tiên là lột củ mì (sắn), gọt vỏ củ khoai lang. Rồi sò (bào) thành sợi. Do quá mỏng và dài nên những sợi củ ấy quấn lấy nhau. Cái độc đáo của bánh nằm ở chỗ đó. Giá loại bánh này rẻ hơn bánh rế làm bằng khoai lang Dương Ngọc.

Cách thực hiện  
Cách thực hiện khá đơn giản

 Về phần khuôn bánh:Khuôn để đổ bánh tựa như là cái vá (môi) múc canh. Dầu phải đổ cả chảo cho ngập bánh và phải để cho sôi mới bỏ sợi củ lang, củ mì vào khuôn. Bỏ thật nhanh tay và cũng phải rất nhanh tay để ép từng búi sợi xuống khuôn và dàn cho thật mỏng. Rưới đường đã sên sẵn, ngay khi vừa vớt ra.

Những chiếc bánh được xếp chồng lên nhau, khi đã nguội, y hệt như đồ chơi con nít. Nhìn, rất thích mà ăn lại càng thích hơn. Bánh cho ta một hương vị rất là đặc biệt. Đó là sự hòa lẫn, quyện chặt của một hỗn hợp những hương vị: cái bùi bùi của tinh bột, cái beo béo của dầu, cái ngon ngọt của đường mật và không thể thiếu độ giòn tan.Bánh rế ngon là bánh rế giòn, không vỡ vụn và đặc biệt không ngọt quá.

 Chiên bánh

Để làm bánh rế mì, từ củ mì tươi sau khi đã lột vỏ, người ta xắt dài nhỏ như cộng rạ cỡ 3–5 cm. Dùng một chảo con có lòng sâu và một lò than nhỏ, chế dầu dừa vào chảo một ít, khi dầu bắt đầu sôi người ta cho vào chảo dầu chừng một nắm củ mì đã được xắt nhỏ như đã nói, dùng một vá có cán dài, lòng vá sâu tròn, và một đôi đũa, lấy đũa vạch mì cộng cho đều trong lòng chảo, rồi dùng lưng vá để đè các cộng mì sát xuống lòng chảo. Dầu làm cho mì chín kết đính vào nhau, sau trở màu vàng là đã chín. Dùng đũa vớt ra ngoài, tiếp tục chế thêm ít dầu nữa rồi chiên cái khác.

 Sên đường

Nhờ chảo nhỏ có lòng sâu nên bánh cũng có hình thù như chảo và giống cái rế mà nông dân ta thường dùng lót các nồi niêu nên gọi là bánh rế. Chiên hết số sợi mì đã thành bánh rế xong, thì dùng một chảo khác có đường và ít nước được bắc lên lò lửa. Đường chảy ra, người ta từ từ lấy từng bánh một nhúng lưng bánh vào chảo đường rồi lấy ra làm cái khác, cho đến khi cả rổ bánh được ngào đường mới thôi. Nhờ có chiên dầu nên bánh rế vừa giòn, vừa béo, vừa thơm, vừa ngọt.

 Thành phẩm

Người ta phơi khô cho ráo đường, cho vào bịch, mỗi bịch từ 5 đến sáu cái xếp đều đặn lên nhau.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Rế
Rế
Ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực đường phố Việt Nam
Món chiên ngập dầu
Món ăn khoai tây
Thiên thể

Trong thiên văn học hiện đại, thiên thể là các thực thể, các tập hợp hay những cấu trúc đáng kể trong vũ trụ mà sự tồn tại của chúng được khoa học ngày nay chứng nhận. Điều đó không có nghĩa là khoa học sẽ không thể phủ định sự tồn tại hiện thời của chúng như trường hợp các thiên thể Themis, Neith. Những kiến thức mới có thể làm thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận về bản chất của thiên thể như Sao Diêm Vương, Ceres, buộc các nhà khoa học phải thống nhất việc tái phân chia trạng tính của chúng. Các thiên thể được xác định trên cơ sở các bằng chứng khoa học gián tiếp được coi là các thiên thể giả thuyết.

Trong tiếng Anh khi đi liền với tính từ "thiên văn học" (astronomical), thuật ngữ thiên thể dễ bị dùng lẫn với astronomical bodies (tạm dịch khối thể thiên văn học). Từ khối thể (body) nói đến các vật thể đơn lẻ như một hành tinh, nhưng nó cũng được dùng để nói về đến các vành đai tiểu hành tinh. Các thuật ngữ vật thể vũ trụ (celestial objects) hay khối thể vũ trụ (celestial bodies) chỉ khác với trường hợp trên là chúng không bao gồm Trái Đất.

Dưới đây là danh sách phân loại tổng quát các thiên thể theo vị trí trong vũ trụ và theo cấu trúc.

Từ nguyên 
Chữ Hán: 天體/天体, nghĩa: "vật thể trên trời".

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 SkyandTelescope.com SkyChart
 Monthly skymaps for every location on Earth 

Thuật ngữ thiên văn học
Danh sách liên quan đến thiên văn học
Koblenz

Koblenz (tiếng Pháp: Coblence) là một thành phố lớn ở phía bắc của bang Rheinland-Pfalz thuộc nước Đức. Thành phố này là thành phố lớn thứ ba của bang sau Mainz và Ludwigshafen. Trụ sờ chính của Đại học Koblenz-Landau (Universität Koblenz-Landau) đặt tại đây.

Koblenz là một troong các thành phố lâu đời nhất của Đức, đã kỷ niệm 2000 năm thành lập vào năm 1992. Tên nguyên thủy bằng tiếng La tinh Confluentes (hợp lưu - chảy vào nhau) xuất phát từ địa thế của thành phố nằm trên cửa sông Mosel đổ vào sông Rhein ở tại nơi gọi là Góc Đức. Cho đến năm 1926 tên thành phố được viết là Coblenz. Từ năm 1962 Koblenz là thành phố lớn với hơn 100.000 dân cư.

Các thành phố lớn gần đó là Bonn (khoảng 60 km dọc theo sông Rhein) và Mainz (khoảng 90 km ngược sông Rhein). Một phần của thành phố Koblenz thuộc vào di sản văn hóa thế giới "đồng bằng trung lưu sông Rhein phía trên". Pháo đài La Mã trong khu Koblenz-Niederberg thuộc vào "Upper Germanic Limes", cũng nằm trong danh sách di sản văn hóa của UNESCO từ 2005.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Koblenz 
 Koblenz 

Di sản thế giới tại Đức
Khởi đầu thập niên 1210 ở Đế quốc La Mã Thần thánh
Speyer

Speyer là một thành phố thuộc bang Rheinland-Pfalz của nước Đức. Thành phố Speyer nằm về phía nam của Ludwigshafen và Mannheim khoảng 20 km và về phía bắc của Karlsruhe khoảng 34 km.

Người La Mã đã lập một doanh trại quân sự cho khoảng 500 người tại đây vào năm 10 TCN, thúc đẩy việc thành lập thành phố tiếp theo sau đó.

Nhà thờ lớn Speyer là di sản văn hóa thế giới của UNESCO từ năm 1981, là công trình kiến trúc Rôman (Romanesque) lớn nhất thế giới.

Tham khảo

 

Thành phố của bang Rheinland-Pfalz
Di sản thế giới tại Đức
Cựu cộng hòa
Chấm dứt năm 1792
Cựu quốc gia châu Âu
Thành bang
Hệ đôi (thiên văn học)

Hệ đôi trong thiên văn học là hai thiên thể gắn bó với nhau do tác động lực hấp dẫn lẫn nhau (thường là hai sao – sao đôi, hai hành tinh – hành tinh đôi hay hai tiểu hành tinh – tiểu hành tinh đôi) bay quanh trọng tâm chung. Tùy vào chênh lệch khối lượng của các thành phần trong hệ đôi, khối tâm của hệ đôi có thể nằm ngoài cả hai khối thiên thể hay nằm trong lòng thiên thể chiếm phần khối lượng lớn hơn.

Sao đôi

Một hệ đa sao cũng giống như một hệ sao đôi nhưng nó gồm ba hay nhiều ngôi sao hơn. 
Các nhà thiên văn đã khám phá rằng hơn 40% sao trong vòng 5 pc trở lại là các ngôi sao nằm trong hệ sao đôi hay hệ đa sao.
Ví dụ: hệ sao đôi gần nhất là Alpha Centauri, bao gồm hai ngôi sao Alpha Centauri A và Alpha Centauri B, cách hệ Mặt Trời 4,36 năm ánh sáng.

Hành tinh đôi lùn
Ví dụ: hành tinh đôi lùn Sao Diêm Vương và hành tinh lùn đồng hành Charon trong vành đai Kuiper.

Tham khảo

Astronomy: A Visual Guide by Mark A. Garlick

Cơ học thiên thể
Thuật ngữ thiên văn học
Hệ thống động lực thiên văn
Sao đôi
Thiên thể
Hệ đôi
Aachen

(phiên âm tiếng Việt: A-khân; , từ tiếng Đức cổ Ahha (nước), trước kia theo tiếng Latin Aquisgranum hay Aquae Granni; tiếng Pháp: Aix-la-Chapelle) là một thành phố trong bang Nordrhein-Westfalen của Đức. Aachen nằm ở vị trí cực Tây nhất nước Đức. Thành phố này giáp ranh với Bỉ và Hà Lan và cách Köln 65 km về hướng tây.

Vùng đất Aachen đã có người sinh sống từ thời Đồ đá mới (Neolithic). Thành phố Aachen được nhắc đến trong sử sách lần đầu tiên vào năm 765 như là Aquis villa. Dân số thành phố vượt ngưỡng 100.000 người vào năm 1890 và do đó Aachen trở thành thành phố lớn từ đấy.

 
Nhà thờ chính tòa Aachen là di sản thế giới đầu tiên của nước Đức, được UNESCO công nhận vào năm 1978. Đại học RWTH Aachen (Rheinisch-Westfälische Technische Hochschule Aachen) được xây dựng năm 1870 và là một trong những trường đại học kỹ thuật lớn nhất và giàu truyền thống nhất của châu Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cửa khẩu Bỉ-Đức
Địa điểm hành hương Công giáo
Thành phố của bang Nordrhein-Westfalen
Thế kỷ 1
Thành bang Đế chế
Lịch sử người Đức Do Thái
Khởi đầu thế kỷ 1
Rheinland
Thành phố và thị trấn La Mã ở Đức
Năm 765
Thị trấn spa Đức
Aachen (huyện)
Münster

Münster là một thành phố của bang Nordrhein-Westfalen trong nước Đức và từ năm 1915 là một thành phố lớn. Münster là một trong những thành phố có diện tích lớn nhất của nước Đức.

Các thành phố lớn gần đó là Osnabrück (khoảng 44 km về phía bắc),(Steinfurt) khoảng 30 Km Dortmund (khoảng 61 km về phía nam), Bielefeld (khoảng 62 km về phía đông) và Enschede của Hà Lan.

Trường Đại học Wilhelm Westfalen (Westfälische Wilhelms-Universität) với khoảng 42.000 sinh viên (thời điểm 2005/2006) đang theo học 130 ngành khác nhau thuộc 15 khoa chuyên môn là một trong những trường đại học lớn nhất Đức.

Tham khảo

Liên minh Hanse
Khởi đầu thế kỷ 8 ở Châu Âu
Chi Súng

Chi Súng (danh pháp khoa học: Nymphaea) là một chi chứa các loài thực vật thủy sinh thuộc họ Súng (Nymphaeaceae). Tên gọi thông thường của các loài trong chi này, được chia sẻ cùng với một số chi khác trong họ này, là súng. Các lá của chi Nymphaea có vết khía chữ V nối từ mép lá tới cuống lá ở khu vực trung tâm. Chi này có khoảng 36-45 loài, với sự phân bố rộng khắp thế giới.

Miêu tả 
Chi này có quan hệ họ hàng gần với chi Nuphar, chúng khác nhau ở chỗ là các cánh hoa của chi Nymphaea lớn hơn nhiều so với các lá đài của đài hoa, trong khi ở chi Nuphar thì các cánh hoa lại nhỏ hơn so với các lá đài màu vàng (4-6 lá). Quả khi chín cũng khác nhau, với quả của chi Nymphaea chìm xuống dưới mặt nước ngay sau khi hoa khép lại, trong khi quả của chi Nuphar lại ở trên mặt nước cho đến khi chín.

Người Ai Cập cổ đại sùng kính hoa súng sông Nin, hay hoa sen như họ gọi nó. Súng xanh Ai Cập (Nymphaea caerulea), nở hoa vào buổi sáng và sau đó chìm xuống dưới mặt nước vào lúc chiều tối. Súng trắng Ai Cập (Nymphaea lotus) lại nở hoa vào buổi đêm và khép lại vào buổi sáng. Các dấu tích của cả hai loại hoa này đều được tìm thấy trong lăng mộ của Ramesses II.

Các loài súng không có quan hệ họ hàng gì với các loài loa kèn (huệ tây) thuộc họ Loa kèn (Liliaceae), bộ Loa kèn (Liliales) mặc dù tên gọi bằng tiếng Anh của chúng là water-lily (loa kèn/huệ nước). Chúng cũng không có quan hệ họ hàng gì với các loài hoa sen thực sự thuộc chi Nelumbo, là các loài hoa được sử dụng trong ẩm thực tại khu vực châu Á cũng như là loại hoa linh thiêng của đạo Hindu và đạo Phật.

Nhiều loại hoa súng thông thường trong các khu vườn thủy sinh thực chất là các giống lai ghép.

Việt Nam 
Các loài cây này sống lâu năm, mọc hoang dại trong ao, mương, kênh, rạch, láng nước, bàu trũng khắp mọi khu vực của Việt Nam. Hiện tại, việc khai thác loài hoa này còn tự phát, chưa có quy hoạch. Tuy nhiên các loài cây này có khả năng tái sinh mạnh. Chưa thấy tài liệu nào thống kê tại Việt Nam có bao nhiêu loài súng, mặc dù có một số tài liệu nói rằng có khoảng 5 loài. Trong một số tài liệu có nhắc tới súng lam (Nymphaea stellata = Nymphaea nouchali?), súng đỏ (Nymphaea rubra), súng trắng (Nymphaea lotus = Nymphaea pubescens?), v.v...

Tại các chợ ở miền tây Nam Bộ, có thể thấy bán những bó cọng bông súng mập mạp nâu nâu mang bông có màu tím nhạt, cuộn tròn, tươi rói. Bông súng cắt khúc có thể được thưởng thức bằng cách chấm mắm kho, trộn gỏi, hay ăn sống, cũng như có thể thể xào, nấu canh.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Kit Notts, "Giống hoa súng lai ghép đầu tiên"

Súng, chi
Súng, chi

Cây thuốc
Họ Rong lá ngò

Họ Rong lá ngò (danh pháp khoa học: Cabombaceae) là một danh pháp thực vật để chỉ một họ thực vật có hoa thân thảo thủy sinh. Họ này được một số nhà phân loại thực vật công nhận.

Hệ thống APG II năm 2003 (không thay đổi từ hệ thống APG năm 1998) không công nhận họ này mà đưa các loài thuộc họ này vào trong họ Súng (Nymphaeaceae). Tuy nhiên APG II cũng cho phép tách ra như là một sự lựa chọn tùy ý. Trong trường hợp tách ra thì họ này không được đặt trong bộ nào mà được coi như là một trong những dòng giống cơ bản nhất trong nhánh thực vật hạt kín. Tuy vậy, nhưng một số nhà khoa học đang sử dụng hệ thống APG II lại đặt họ này trong bộ Súng (Nymphaeales) và điều này được công nhận trong Hệ thống APG III năm 2009 cũng như trong Hệ thống APG IV năm 2016.

Họ này bao gồm 2 chi với 7 loài còn sinh tồn; bao gồm Brasenia với 1 loài và Cabomba, với 6 loài thực vật thủy sinh trong đó có rong lá ngò.

Các loài còn sinh tồn của Cabombaceae đều là thực vật thủy sinh, sống trong khu vực nước lặng hoặc chảy chậm vùng ôn đới và nhiệt đới Bắc Mỹ và Nam Mỹ (khu vực bản địa), nhưng cũng đã du nhập vào châu Âu, châu Á, châu Phi và Australia. Mặc dù được tìm thấy trong hầu hết mọi châu lục trừ châu Nam Cực, nhưng chúng có xu hướng phát triển trong các khu vực tương đối hạn chế.

Họ này có hồ sơ hóa thạch rộng khắp từ kỷ Creta với các loại cây thể hiện mối quan hệ gần với Cabombaceae hoặc Nymphaceae đã xuất hiện từ đầu kỷ Creta. Một trong số các thành viên hóa thạch này là chi Pluricarpellatia, được tim thấy trong các lớp đá có niên đại khoảng 115 triệu năm trước trong khu vực ngày nay là Brasil.

Phát sinh chủng loài
Vị trí phát sinh chủng loài hiện tại (dựa trên hệ thống APG II, với các sửa đổi sau đó) là:

Liên kết ngoài 
 Cabombaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa : Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu. Phiên bản ngày 3 tháng 5 năm 2006. http://delta-intkey.com 
 Cabombaceae trong Thực vật Bắc Mỹ
 Cabomaceae trong Thực vật Trung Hoa
 Phân loại trong NCBI

Đọc thêm
 Simpson, M.G. Plant Systematics. Elsevier Academic Press. 2006.

Tham khảo 
 
 

Họ thực vật