Định giá sau đầu tư

Định giá sau đầu tư (Post-money valuation) là một cách thể hiện giá trị của một công ty sau khi một khoản đầu tư đã được thực hiện. Giá trị này bằng tổng của định giá trước đầu tư (pre-money valuation) và số vốn cổ phần mới được đầu tư.

Các phương pháp định giá này được sử dụng để thể hiện tỷ lệ sở hữu mà các nhà đầu tư bên ngoài—chẳng hạn như nhà đầu tư vốn mạo hiểm (venture capitalist) và Nhà đầu tư thiên thần (angel investor)—nhận được khi họ bơm vốn vào một công ty. Số tiền mà nhà đầu tư bên ngoài đầu tư vào công ty bằng định giá sau đầu tư của công ty nhân với phần trăm sở hữu của nhà đầu tư đó sau khi đầu tư. Tương đương, định giá sau đầu tư ngầm định có thể được tính bằng số tiền đầu tư chia cho tỷ lệ cổ phần mà nhà đầu tư nhận được trong thương vụ.

Cụ thể hơn, định giá sau đầu tư của một thương vụ đầu tư tài chính được xác định theo công thức , trong đó PMV là định giá sau đầu tư, N là số lượng cổ phần mà công ty có sau khi nhận đầu tư, và P là giá mỗi cổ phần tại thời điểm đầu tư. Công thức này tương tự với công thức Vốn hóa thị trường (market capitalization) được sử dụng để biểu thị giá trị của các Công ty đại chúng.

Ví dụ 1
Nếu một công ty được định giá 100 triệu đô la Mỹ (định giá trước đầu tư) và một nhà đầu tư đầu tư 25 triệu đô la Mỹ, thì định giá mới sau đầu tư của công ty sẽ là 125 triệu đô la Mỹ. Nhà đầu tư khi đó sẽ sở hữu 20% công ty.

Ví dụ cơ bản này minh họa khái niệm chung. Tuy nhiên, trong các tình huống thực tế, việc tính toán định giá sau đầu tư có thể phức tạp hơn—vì cấu trúc vốn của công ty thường bao gồm các khoản vay chuyển đổi, chứng quyền và các chương trình khuyến khích quản lý dựa trên quyền chọn.

Nói một cách chính xác, phép tính được thực hiện bằng cách lấy giá mỗi cổ phần nhân với tổng số cổ phần tồn tại sau khi đầu tư—tức là phải tính đến số cổ phần phát sinh từ việc chuyển đổi khoản vay, việc thực hiện các chứng quyền đang có lợi khi thực hiện (in-the-money), và bất kỳ quyền chọn nào cũng đang có lợi khi thực hiện. Vì vậy, điều quan trọng là phải xác nhận rằng con số được tính là định giá sau đầu tư ở trạng thái pha loãng hoàn toàn (fully diluted) và chuyển đổi hoàn toàn.

Trong kịch bản này, định giá trước đầu tư nên được tính bằng định giá sau đầu tư trừ đi toàn bộ số tiền chảy vào công ty—không chỉ từ việc mua cổ phần mà còn từ việc chuyển đổi khoản vay, lãi danh nghĩa và số tiền trả để thực hiện các quyền chọn và chứng quyền đang có lợi khi thực hiện.

Ví dụ 2
Xét một công ty có 1.000.000 cổ phần, một khoản vay chuyển đổi trị giá 1.000.000 đô la Mỹ sẽ chuyển đổi ở mức 75% giá của vòng gọi vốn tiếp theo, chứng quyền cho 200.000 cổ phần với giá thực hiện 10 đô la mỗi cổ phần, và một chương trình Kế hoạch sở hữu cổ phần của nhân viên (employee stock ownership plan – ESOP) đã cấp cho 200.000 cổ phần với giá 4 đô la mỗi cổ phần. Công ty nhận được đề nghị đầu tư 8.000.000 đô la Mỹ với giá 8 đô la mỗi cổ phần.

Định giá sau đầu tư bằng 8 đô la nhân với tổng số cổ phần tồn tại sau giao dịch—trong trường hợp này là 2.366.667 cổ phần. Con số này bao gồm 1.000.000 cổ phần ban đầu, cộng thêm 1.000.000 cổ phần từ khoản đầu tư mới, cộng thêm 166.667 cổ phần từ việc chuyển đổi khoản vay (1.000.000 đô la chia cho 75% của giá vòng đầu tư tiếp theo là 8 đô la, tức là 1.000.000 / (.75 × 8)), cộng thêm 200.000 cổ phần từ các quyền chọn đang có lợi khi thực hiện. Định giá sau đầu tư sau khi chuyển đổi và pha loãng hoàn toàn trong ví dụ này là 18.933.336 đô la Mỹ.

Định giá trước đầu tư sẽ là 9.133.336 đô la Mỹ—được tính bằng cách lấy định giá sau đầu tư 18.933.336 đô la trừ đi 8.000.000 đô la từ khoản đầu tư mới, cũng như 1.000.000 đô la từ việc chuyển đổi khoản vay và 800.000 đô la từ việc thực hiện quyền theo ESOP. Lưu ý rằng các chứng quyền không thể được thực hiện vì chúng chưa có lợi khi thực hiện (tức là giá thực hiện của chúng, 10 đô la mỗi cổ phần, vẫn cao hơn giá đầu tư mới là 8 đô la mỗi cổ phần).

So với giá trị thị trường
Điều quan trọng cần lưu ý là định giá sau đầu tư của một công ty không đồng nghĩa với giá trị thị trường của công ty. Công thức định giá sau đầu tư không tính đến các đặc điểm đặc biệt của cổ phiếu ưu đãi. Công thức này giả định rằng cổ phiếu ưu đãi có giá trị giống cổ phiếu phổ thông, điều này thường không đúng vì cổ phiếu ưu đãi thường có Quyền ưu tiên thanh lý, quyền tham gia (participation) và các đặc điểm khác khiến chúng có giá trị cao hơn cổ phiếu phổ thông. Do cổ phiếu ưu đãi có giá trị cao hơn cổ phiếu phổ thông, định giá sau đầu tư thường có xu hướng đánh giá cao hơn giá trị thực của công ty. Will Gornall và Ilya Strebulaev đã đưa ra các giá trị hợp lý của 135 công ty lớn nhất tại Hoa Kỳ được hậu thuẫn bởi vốn mạo hiểm và cho rằng định giá sau đầu tư của các công ty này trung bình cao hơn khoảng 50% so với giá trị thị trường của chúng.

Vòng gọi vốn tăng giá, giảm giá và ngang giá
Các vòng gọi vốn cổ phần có thể được phân loại thành ba loại riêng biệt để xác định liệu một vòng gọi vốn có được coi là thành công đối với các bên liên quan của công ty hay không. Ba loại đó là vòng tăng giá (up round), vòng giảm giá (down round) và vòng ngang giá (flat round). Tuy nhiên, hiện chưa có sự đồng thuận trong ngành về định nghĩa chính xác của các thuật ngữ này và đây vẫn là chủ đề tranh luận giữa các bên tham gia trong ngành, bao gồm nhà đầu tư, công ty và luật sư. Tranh luận xoay quanh việc liệu nên sử dụng định giá công ty hay giá cổ phần để phân loại vòng gọi vốn. Nếu sử dụng định giá công ty, thì định giá trước đầu tư của vòng hiện tại sẽ được so sánh với định giá sau đầu tư của vòng trước.

Theo The Wall Street Journal, giá cổ phần nên được sử dụng để phân loại vòng gọi vốn. Phù hợp với nhận định này, trong một cuộc khảo sát các luật sư tại Thung lũng Silicon, tám trên mười người cho rằng giá cổ phần nên được sử dụng để phân loại vòng gọi vốn. Tuy nhiên, hai luật sư khác trong cùng khảo sát cho rằng nên sử dụng cả định giá và giá cổ phần cùng lúc để phân loại vòng gọi vốn. Ngược lại, một số nhà đầu tư và công ty cho rằng chỉ nên sử dụng định giá, thay vì giá cổ phần, để phân loại vòng gọi vốn. Ví dụ, một vòng tăng giá sẽ xảy ra khi định giá trước đầu tư của vòng hiện tại cao hơn định giá sau đầu tư của vòng trước.

Các công ty đang tăng trưởng thành công thường sẽ huy động vốn cổ phần trong một chuỗi các vòng tăng giá tiếp theo từ các nhà đầu tư tổ chức. Ví dụ, các nhà đầu tư tổ chức bao gồm các công ty Vốn mạo hiểm, các công ty đầu tư tăng trưởng (growth equity), các công ty Đầu tư vốn cổ phần tư nhân, các nhà đầu tư doanh nghiệp và các Quỹ phòng hộ có thể tham gia vào các vòng tăng giá này. Những nhà đầu tư tổ chức này cũng có thể tham gia vào các vòng giảm giá và vòng ngang giá. Cuối cùng, những công ty tăng trưởng thành công này có thể đạt được một thương vụ thoái vốn thành công, chẳng hạn như Phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), Niêm yết trực tiếp, sáp nhập hoặc thâu tóm.

Xem thêm
Định giá trước đầu tư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Forbes Investopedia: What's the difference between pre-money and post-money? 
Ryan Roberts: What is a Pre-money and Post-money Valuation?
Samuel Wu: Venture Capital 101 for Startups - Valuation
Joseph W. Bartlett: A Missing Piece of the Valuation Puzzle

Vốn chủ sở hữu tư nhân
Vốn mạo hiểm
Đánh giá (tài chính)