RT-23 Molodets

RT-23 Molodets (tiếng Nga: , nghĩa đen là "chàng trai dũng cảm" hoặc "người anh em tốt"; tên ký hiệu của NATO: SS-24 Scalpel) là một loại tên lửa phóng lạnh, ba tầng, sử dụng nhiên liệu rắn, là loại tên lửa đạn đạo liên lục địa được phát triển và sản xuất trước năm 1991 bởi Phòng thiết kế Yuzhnoye tại Dnipro, Ukraine (thuộc Liên Xô cũ). Tên lửa có các biến thể dựa trên giếng phóng và đường sắt, được trang bị 10 đầu đạn MIRV (chỉ số GRAU: 15Ф444) với sức công phá 550 kt mỗi đầu đạn. Tất cả các tên lửa đã được loại biên vào năm 2005 theo Hiệp ước START II.

Lịch sử 

Tên lửa và tổ hợp tên lửa dựa trên đường sắt – hay BZhRK (, nghĩa đen là "Tổ hợp Tên lửa Chiến đấu dựa trên Đường sắt") – được phát triển bởi hai anh em nhà Utkin là Vladimir và Alexei Utkin với tư cách là các tổng công trình sư tại Phòng thiết kế Yuzhnoye và Phòng thiết kế Chế tạo Máy đặc biệt. Đây là thành quả cao nhất trong nỗ lực lớn của Liên Xô nhằm phát triển một loại ICBM sử dụng nhiên liệu rắn với nhiều phương thức triển khai khác nhau, bắt đầu từ năm 1969. Ngoài các biến thể dựa trên giếng phóng và đường sắt, một phiên bản di động đường bộ cũng đã được xem xét nhưng cuối cùng đã bị bác bỏ. Loại tên lửa mới này nhằm thay thế loại nhiên liệu lỏng cũ hơn là UR-100N vốn hoàn toàn dựa trên giếng phóng. Đối trọng phía Hoa Kỳ của nó là hệ thống Peacekeeper Rail Garrison, nhưng hệ thống này chưa bao giờ được triển khai.

Tên lửa đã được thử nghiệm xuyên suốt những năm 1980 và được triển khai vào năm 1987. Một đoàn tàu BZhRK điển hình bao gồm ba đầu máy thuộc lớp M62 đã qua sửa đổi (định danh là DM62; có ngoại hình không khác biệt so với loại thông thường) và mười bảy toa xe: một toa xitec ngụy trang chứa dự trữ nhiên liệu diesel và dầu bôi trơn, ba mô-đun phóng tự hành gồm 3 toa (một toa hệ thống hỗ trợ phóng, một toa chứa bệ phóng RT-23 có thể dựng thẳng và một toa trung tâm chỉ huy bệ phóng), một toa sở chỉ huy trung đoàn, một toa hệ thống Thông tin liên lạc, một toa máy phát điện diesel chính, một toa chứa lương thực với tủ đông và bể nước, một toa hàng cơm, và hai toa sinh hoạt riêng biệt cho sĩ quan và chiến sĩ. Tất cả các toa xe đều được ngụy trang dưới dạng toa xe lạnh hoặc toa hành khách. Đầu máy dẫn đầu được lái bởi ba sĩ quan thuộc Quân chủng Đường sắt Nga am hiểu tường tận lộ trình tuần tra, trong khi hai đầu máy còn lại do các chiến sĩ vận hành. Đoàn tàu có khả năng di chuyển với tốc độ  và phóng tên lửa tại bất kỳ điểm nào trên lộ trình thuộc bất kỳ tuyến đường sắt nào của Liên Xô, điều này khả thi nhờ việc triển khai cơ chế đặc biệt để đánh ngắn mạch và chuyển hướng đường dây trên không ().

Ngay sau khi được đẩy ra bằng bộ tích áp suất bột, ở độ cao 20–30 m, tên lửa sẽ tự nghiêng đi một góc để luồng hỏa lực từ tầng thứ nhất không làm hỏng hoặc lật toa xe phóng, sau đó mới khởi động động cơ tầng thứ nhất. Biến thể dựa trên đường sắt sử dụng một chóp mũi bơm hơi như một phương pháp giảm chiều dài để vừa vặn trong toa xe lạnh, trong khi biến thể dựa trên giếng phóng được trang bị chóp mũi dạng gập chắc chắn hơn, do nó dự kiến phải vận hành trong môi trường khốc liệt hơn nhiều của một cuộc tấn công hạt nhân phủ đầu. Để ngăn chặn hư hại cho đường ray gây ra bởi trọng lượng cực lớn của toa xe phóng mang tên lửa (>200 tấn), một hệ thống khớp nối ba toa đặc biệt đã được phát triển cho các mô-đun phóng, cho phép phân bổ trọng lượng đồng đều giữa các toa xe lân cận. Đoàn tàu tên lửa có khả năng hoạt động tự chủ lên đến 28 ngày.

Nhằm đánh giá các tác động của một vụ nổ hạt nhân lân cận lên tổ hợp tên lửa, vào ngày 27 tháng 2 năm 1991, tại Plesetsk, cuộc thử nghiệm "Sdvig" (tiếng Nga: , nghĩa đen là "Dịch chuyển") đã được tiến hành. Trong đó, một khối lượng gồm 100.000 quả mìn chống tăng TM-57 đã được kích nổ với đương lượng nổ 1.000 tấn TNT ở khoảng cách 850 và 450 mét so với hai nhóm riêng biệt gồm các mô-đun phóng và điều khiển toa xe. Cuộc thử nghiệm cho thấy rằng, mặc dù các toa xe bị hư hại ở mức trung bình, các tổ hợp này vẫn có khả năng thực hiện các đợt phóng tên lửa mô phỏng (hệ thống máy tính của một trong số đó đã yêu cầu khởi động lại). Tuy nhiên, mức áp suất âm thanh trong các mô-đun điều khiển "đã vượt quá 150 dB" và "có thể dẫn đến tình trạng mất thính lực trong vòng 20 phút" đối với nhân viên vận hành. Trước đó, vào năm 1988, tại Bãi thử Semipalatinsk, tổ hợp dựa trên đường sắt này đã tham gia vào các cuộc thử nghiệm "Siyanie" (tiếng Nga: , nghĩa đen là "Hào quang") và "Groza" (tiếng Nga: , nghĩa đen là "Giông tố"), nhằm đánh giá hiệu quả bảo vệ của nó trước xung điện từ (EMP) và sét.

Theo Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ, tính đến tháng 9 năm 1991, việc sản xuất RT-23 đã kết thúc với khoảng 90 tên lửa được triển khai. Các cơ sở sản xuất của nó đặt tại Ukraine, và sau khi Liên Xô tan rã vào năm 1991, việc sản xuất tên lửa đã bị dừng lại. 46 tên lửa dựa trên giếng phóng đặt tại Ukraine đã bị vô hiệu hóa vào giữa năm 1996 và được đưa vào kho lưu trữ để chờ quyết định về phương pháp tiêu hủy khả thi, trong khi các đầu đạn của chúng được gửi sang Nga để tháo dỡ. Trong giai đoạn 1998–2001, tất cả các tên lửa RT-23 của Ukraine đã bị tháo dỡ và 45 trong số 46 giếng phóng RT-23 đã bị phá nổ, với một giếng phóng được giữ nguyên vẹn cho mục đích triển lãm. Tổng cộng có 46 tên lửa vẫn còn phục vụ tính đến tháng 4 năm 1997 trong Lực lượng Tên lửa Chiến lược (10 tên lửa dựa trên giếng phóng và 36 tên lửa dựa trên đường sắt). 10 tên lửa dựa trên giếng phóng còn lại ở Nga đã bị vô hiệu hóa và đưa đi tháo dỡ vào năm 2001, và các giếng phóng của chúng đã được sửa đổi cho các tổ hợp Topol-M. Sau năm 2000, các tên lửa dựa trên đường sắt cũng dần được rút khỏi biên chế, với 15 quả cuối cùng được loại biên vào tháng 8 năm 2005. Trong cùng năm đó, Nikolay Solovtsov, khi đó là tư lệnh Lực lượng Tên lửa Chiến lược, đã chính thức thông báo về việc cho nghỉ hưu tổ hợp RT-23 dựa trên đường sắt. Quả ICBM RT-23 cuối cùng ở Nga đã bị tiêu hủy vào tháng 4 năm 2008.

Hệ thống kế nhiệm của nó, BZhRK Barguzin, được cho là đang được phát triển cho Lực lượng Tên lửa Chiến lược Nga, nhưng vào năm 2017, có thông báo rằng dự án đã bị đóng băng do không đủ kinh phí.

Các phiên bản

Các quốc gia vận hành trước đây 
  và  Lực lượng Tên lửa Chiến lược là đơn vị vận hành duy nhất của RT-23 cho đến khi Liên Xô tan rã.
Phiên bản dựa trên giếng phóng thuộc Sư đoàn Tên lửa số 46 tại Pervomaisk và Sư đoàn Tên lửa số 60 tại Tatischevo.
Phiên bản dựa trên đường sắt thuộc Sư đoàn Tên lửa số 10 tại vùng Kostroma, Sư đoàn Tên lửa số 52 tại Zvyozdny, vùng Perm, và Sư đoàn Tên lửa số 36 tại Kedrovy, vùng Krasnoyarsk. 
  Quân đội Ukraine đã kế thừa 46 tên lửa RT-23 dựa trên giếng phóng đóng quân tại Pervomaisk sau khi tuyên bố độc lập khỏi Liên Xô.

Thư viện ảnh

Xem thêm 
 BZhRK Barguzin
 DF-5
 DF-41
 LGM-30 Minuteman
 Peacekeeper Rail Garrison
 R-36
 RS-24 Yars
 RS-26 Rubezh
 RS-28 Sarmat
 RT-2PM Topol
 RT-2PM2 Topol-M
 Lực lượng Tên lửa Chiến lược Nga
 UR-100N
 Tên lửa Hwasong-11A (KN-23) dựa trên đường sắt

Tham khảo

Tên lửa đạn đạo liên lục địa Liên Xô