Nguyễn Tấn Đời

Nguyễn Tấn Đời (1922 – 6 tháng 7 năm 1995) là doanh nhân và chính khách người Việt Nam, cựu Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Ngân hàng Tín Nghĩa và Dân biểu Hạ nghị viện Việt Nam Cộng hòa pháp nhiệm II. Ông được biết đến là một trong những doanh nhân giàu có bậc nhất Sài Gòn trước năm 1975.

Tiểu sử

Thân thế và học vấn
Nguyễn Tấn Đời sinh năm 1922 tại làng Bình Hòa, tổng Định Thành, tỉnh Long Xuyên (nay thuộc thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang). Ông nội ông là một địa chủ giàu có và có tiếng ở địa phương, nên từ nhỏ ông được gia đình cho ăn học đàng hoàng. Năm 1945, ông lên Sài Gòn học bậc cao đẳng tiểu học, nhưng việc học bị gián đoạn do Cách mạng Tháng Tám và thực dân Pháp tái chiếm Nam Bộ. Ông không có bằng cấp cao hay đào tạo chuyên sâu về kinh doanh, mà chủ yếu tự học và tích lũy kinh nghiệm thực tế qua các nghề tay trắng.

Sự nghiệp kinh doanh
Ông khởi nghiệp từ những nghề lao động chân tay như chăn trâu, buôn bán nhỏ, môi giới trâu bò từ Campuchia về Việt Nam, thậm chí ngủ nhờ hiên phố Sài Gòn khi mới lên thành phố. Từ năm 1945 đến năm 1949, ông tham gia kinh doanh tiền tệ như chuyển đổi Franc Pháp sang Đồng Đông Dương nhưng mau chóng phá sản. Không nản lòng, ông chuyển sang sản xuất gạch ngói với hãng Đời Tân, nhanh chóng trở thành "Vua gạch ngói Nam Kỳ" nhờ chất lượng và cung cấp rộng khắp miền Nam. Sau đó, ông mở rộng sang xây dựng cao ốc nên được gọi là "trùm cao ốc", sở hữu hàng chục tòa nhà ở Sài Gòn, nổi bật như chung cư 727 Trần Hưng Đạo khởi công năm 1960, gồm 13 tầng, chia làm 6 tòa và ngăn ra thành 530 phòng. Ông còn xuất bản báo chí để hỗ trợ kinh doanh và gây ảnh hưởng lên dư luận.

Hoạt động ngân hàng
Năm 1967, Nguyễn Tấn Đời bất đắc dĩ trở thành Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Ngân hàng Tín Nghĩa vốn chỉ là một ngân hàng tư nhân sắp bị phá sản. Ông bèn áp dụng các phương pháp cách tân táo bạo như tập trung đối tượng vào giới tiểu thương và dân chúng bình dân, quảng cáo hiện đại (logo Ông Thần Tài cầm xâu tiền, khuyến mãi quà tặng, xổ số, lịch in hình), dịch vụ nhanh chóng (chi phiếu rút ngay, rút tiền mọi chi nhánh), nhập máy móc hiện đại (NCR từ Canada), điều chỉnh lãi suất cạnh tranh. Từ 2 chi nhánh và khoảng 100 nhân viên, ngân hàng mở rộng lên 32 chi nhánh, gần 1.000 nhân viên, lượng tiền gửi hàng tỷ đồng, trở thành ngân hàng tư nhân lớn nhất miền Nam. Ông được mệnh danh "Ông Thần Tài" nhờ những đổi mới này.

Sự nghiệp chính trị
Nguyễn Tấn Đời đắc cử chức Dân biểu Hạ nghị viện pháp nhiệm II đơn vị Kiên Giang từ năm 1971 đến năm 1973, giữ quyền bất khả xâm phạm theo Hiến pháp năm 1967. Ông còn là Chủ tịch Phòng Thương mại Công kỹ nghệ, dẫn đầu các phái đoàn kinh tế. Ông sử dụng vị thế để xây dựng mạng lưới quan hệ, hỗ trợ tài chính ưu đãi với lãi suất thấp hoặc miễn lãi cho một số đồng nghiệp dân biểu, quan chức và tướng tá, giúp củng cố ảnh hưởng mạng lưới kinh doanh. Ngày 21 tháng 4 năm 1973, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ra lệnh bắt giam ông mà không có cáo trạng rõ ràng, không xét xử, vi hiến vì vi phạm quyền bất khả xâm phạm của dân biểu. Toàn bộ tài sản bị tịch thu, ngân hàng bị phong tỏa, cao ốc tịch thu, tiền gửi Thụy Sĩ gần 1 tỷ bị ép rút. Ông phải ngồi tù hơn 2 năm tại khám Chí Hòa. Sự kiện này gây chấn động dư luận, nhiều tờ báo và trí thức phản đối nhưng bất thành. Vụ bắt giữ này đã tỏ rõ dấu hiệu lạm quyền và mang động cơ chính trị do ông có ảnh hưởng quá lớn, không chịu theo về Tổng thống Thiệu, hoặc bị nghi ngờ liên hệ phe đối lập.

Sau năm 1975
Nguyễn Tấn Đời được thả tự do vào ngày 29 tháng 4 năm 1975 ngay trước lúc Sài Gòn thất thủ, dù may mắn không bị đưa đi học tập cải tạo. Do mất hết tài sản và ko muốn sống dưới chế độ cộng sản nên ông tìm đường vượt biên, bị lừa gạt ở Thái Lan, rồi được con trai bảo lãnh sang Canada theo diện dân tị nạn. Ở tuổi ngoài 50, ông tái khởi nghiệp, bán tư trang gom vốn cỡ 60.000 đô la Canada, mua motel cho thuê, rồi hợp tác với đối tác Nhật mở chuỗi nhà hàng Kobe tại Montreal, rồi sau mở rộng sang Mỹ. Ông thành công trở lại trong lĩnh vực nhà hàng và bất động sản, đạt mức tỷ phú hải ngoại. Ông qua đời ngày 6 tháng 7 năm 1995 tại Orlando, Florida, Hoa Kỳ, hưởng thọ 73 tuổi.

Tác phẩm
Hồi ký Nguyễn Tấn Đời, xuất bản hải ngoại khoảng năm 1988, Tác Giả tự xuất bản; Tự Lực Bookstore tái bản năm 2011, dày khoảng 299 trang, kể chi tiết cuộc đời ông từ hàn vi đến thành công, bi kịch chính trị và tái khởi nghiệp lúc cuối đời.

Tham khảo

Sinh năm 1922
Mất năm 1995
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Người Long Xuyên
Người Mỹ gốc Việt
Người Việt di cư tới Mỹ
Doanh nhân Việt Nam
Dân biểu Việt Nam Cộng hòa
Chính khách Việt Nam Cộng hòa