Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Phân ly (tâm thần học)

1. Phân ly trong Tâm lý học (Rối loạn phân ly)

Đây không chỉ là sự "chia lìa" mà là một cơ chế tự vệ của não bộ khi gặp chấn thương quá lớn (lạm dụng, tai nạn, chiến tranh). Não bộ tự "ngắt kết nối" để bảo vệ chủ thể khỏi nỗi đau.

 Trạng thái giải thể nhân cách: Người bệnh cảm thấy mình đang đứng ngoài cơ thể, quan sát chính mình như một người xa lạ. Mọi thứ xung quanh trông như sương mù hoặc không thực.
 Quên phân ly (Dissociative Amnesia): Không phải quên thông thường mà là xóa sạch một khoảng ký thời gian liên quan đến chấn thương. Có trường hợp "bỏ trốn phân ly" (fugue): một người tự nhiên bỏ nhà đi, quên sạch quá khứ và sống một cuộc đời mới hoàn toàn ở nơi khác.
 Rối loạn đa nhân cách (DID): Trong một người có nhiều "phần" (alters) với tên gọi, tuổi tác, giới tính và thậm chí là giọng nói, chữ viết khác hẳn nhau. Các nhân cách này có thể không biết đến sự tồn tại của nhau.

2. Phân ly trong Sinh học (Quy luật Mendel)

Đây là nền tảng của di truyền học hiện đại. Gregor Mendel đã quan sát hoa đậu hà lan để rút ra quy luật này:

 Nội dung cốt lõi: Mỗi tính trạng (như màu hoa, hình dạng hạt) được quy định bởi một cặp nhân tố di truyền (nay gọi là gen/alen).
 Quá trình: Khi tạo ra giao tử (trứng hoặc tinh trùng), cặp gen này sẽ tách đôi (phân ly). Một giao tử chỉ nhận duy nhất 1 alen từ cặp đó.
 Ý nghĩa: Nhờ sự phân ly này mà các đặc điểm của bố và mẹ không bị "trộn lẫn" vĩnh viễn thành một dạng trung gian, mà chúng vẫn giữ nguyên bản chất để có thể tái tổ hợp và xuất hiện lại ở đời con cháu (F2) theo các tỉ lệ toán học chính xác (ví dụ tỉ lệ 3:1).

3. Phân ly trong Hóa học (Điện li)

Đây là sự chia tách của các chất khi tan trong nước hoặc nóng chảy:

 Sự điện li: Khi muối () cho vào nước, nó không còn là tinh thể nữa mà "phân ly" thành các ion  và . Chính các ion tự do này giúp dung dịch dẫn được điện.
 Độ phân ly (): Là tỉ số giữa số phân tử đã phân ly thành ion so với tổng số phân tử hòa tan.
 Chất điện li mạnh: Phân ly hoàn toàn (như ).
 Chất điện li yếu: Chỉ một phần nhỏ phân ly, phần còn lại vẫn tồn tại dưới dạng phân tử (như ).
 Cân bằng phân ly: Trong hóa học lý thuyết, đây là trạng thái mà tốc độ phân rã thành các phần nhỏ bằng với tốc độ kết hợp lại thành phân tử ban đầu.

4. Phân ly trong Văn học và Ngôn ngữ

Trong các tác phẩm văn chương cổ, "phân ly" mang sắc thái buồn thương, định mệnh:

 Bi kịch hóa: Nó thường đi đôi với các từ như "tử biệt", "sinh ly".
 Cảm hứng: Sự phân ly là nguồn cảm hứng lớn cho thơ ca kháng chiến (chia tay lên đường nhập ngũ) hoặc thơ tình (chia tay đôi lứa).
Martin Truex Jr.

Martin Lee Truex Jr. (sinh ngày 29 tháng 6 năm 1980) là một tay đua xe stock car racing chuyên nghiệp người Mỹ đã bán giải nghệ. Lần cuối cùng anh thi đấu bán thời gian là ở NASCAR Cup Series, lái chiếc Toyota Camry XSE số 56 cho Tricon Garage. Anh là nhà vô địch NASCAR Cup Series 2017 và hai lần vô địch Xfinity Series, khi giành được hai chức vô địch liên tiếp vào 2004 và 2005.

Nhiều thành viên trong gia đình Truex Jr. hiện là hoặc đã giải nghệ các tay đua NASCAR. Em trai của anh, Ryan Truex, thi đấu bán thời gian trong giải NASCAR Xfinity Series cho đội JGR và là nhà vô địch hai lần liên tiếp ở giải đấu hiện được gọi là ARCA Menards Series East. Cha của anh, Martin Truex Sr., từng thi đấu toàn thời gian ở giải East Series vào những năm 1990. Chú của anh, Barney, đã tham gia thi đấu bán thời gian trong Whelen Modified Tour vào những năm 1980. Các anh em họ của anh, Curtis Truex Jr. và Tyler Truex, là những tay đua đua xe hạng Late model.

Tiểu sử
Truex sinh ra ở Mayetta, New Jersey, một cộng đồng nằm ở Thị trấn Stafford, New Jersey. Anh tốt nghiệp trường Trung học Southern Regional năm 1998. Cha anh, Martin Truex Sr., là một cựu tay đua từng giành chiến thắng trong giải Busch North Series. Em trai anh, Ryan Truex, là một cựu vô địch trong giải K&N Pro Series East, và là ứng cử viên cho danh hiệu Tân binh xuất sắc nhất năm 2014 của NASCAR tại giải Sprint Cup.

Tham khảo
Giải Vô địch Cờ tướng quốc gia 2026

Giải vô địch cờ tướng quốc gia năm 2026 tên đầy đủ là Giải vô địch cờ tướng cúp VNLink quốc gia năm 2026 là Giải vô địch cờ tướng Việt Nam lần thứ 35 của bảng nam và lần thứ 33 của bảng nữ. Giải đấu do Liên đoàn cờ tướng Việt Nam tổ chức ở Phường Yên Bái từ ngày 3 tháng 4 năm 2026 đến ngày 12 tháng 4 năm 2026.

Giải đấu được chia làm 4 bảng: bảng nam chuyên nghiệp, bảng nữ chuyên nghiệp, bảng nam truyền thống và bảng nữ truyền thống. Các kỳ thủ tranh tài ở 4 nội dung: cờ tiêu chuẩn, cờ nhanh, cờ chớp và cờ siêu chớp.

Ở nội dung quan trọng nhất là cờ tiêu chuẩn bảng chuyên nghiệp thì Hà Văn Tiến của đội Đồng Nai đã có lần đầu tiên trong sự nghiệp giành được danh hiệu vô địch bảng nam. Ở bảng chuyên nghiệp nữ thì Đàm Thị Thùy Dung của đội Thành phố Hồ Chí Minh đã bảo vệ thành công danh hiệu vô địch; đây là danh hiệu vô địch A1 thứ 3 của Đàm Thị Thùy Dung.

Kết quả bảng chuyên nghiệp

Cờ tiêu chuẩn (60 phút tích lũy 30 giây có ghi biên bản)

Cờ nhanh (10 phút tích lũy 5 giây)

Cờ chớp (3 phút tích lũy 3 giây)

Cờ siêu chớp (1 phút tích lũy 2 giây)

Tham khảo 

Giải đấu cờ tướng Việt Nam
Hà Văn Tiến

Hà Văn Tiến (sinh năm 1997) là một vận động viên cờ tướng chuyên nghiệp đang thi đấu cho đội Đồng Nai. Hà Văn Tiến là nhà vô địch cờ tướng Việt Nam năm 2026.

Hà Văn Tiến sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, anh bộc lộ năng khiếu cờ tướng từ rất sớm, đã đoạt chức vô địch giải chùa Vua khi mới 16 tuổi, nên giới cờ tướng khi đó thường gọi anh bằng biệt danh 'Kinh thành thiếu hiệp'. Sau khi giành được danh hiệu vô địch quốc gia ở tuổi 29, kỳ đàn bắt đầu gọi anh là 'Kinh thành đại hiệp' mang hàm ý kỳ thủ đã trưởng thành cả về trình độ lẫn vị thế trong giới cờ.

Hà Văn Tiến sở hữu lối cờ thiên về tấn công nhanh và dứt khoát. Bên cạnh môn cờ tướng, Hà Văn Tiến cũng là một trong những kỳ thủ hàng đầu môn cờ úp.

Sự nghiệp

Ở giải vô địch quốc gia 
Dấu ấn đầu tiên của Hà Văn Tiến ở giải vô địch cờ tướng quốc gia là chức vô địch nội dung cờ chớp năm 2022.

Sau 2 giải đấu không quá thành công các năm 2023 và 2024 thì Hà Văn Tiến trở lại mạnh mẽ ở giải đấu năm 2025 khi giành được 2 huy chương vàng nội dung cờ nhanh và cờ chớp. Ở nội dung cờ tiêu chuẩn thì anh vào được tới trận bán kết trước khi để thua Nguyễn Thành Bảo. Ở trận tranh hạng 3 thì Hà Văn Tiến giành chiến thắng trước kỳ thủ Phan Thanh Giản. 

Giải vô địch quốc gia năm 2026 tiếp tục là một giải đấu thành công nữa của Hà Văn Tiến khi anh đã giành được huy chương ở tất cả các nội dung tham gia. Quan trọng hơn cả là Hà Văn Tiến trở thành người thứ 16 giành được danh hiệu Kỳ vương Việt Nam sau khi đã giành được chức vô địch nội dung cờ tiêu chuẩn. Vượt qua vòng bảng ở vị trí thứ 2, Hà Văn Tiến lần lượt vượt qua Vũ Quốc Đạt, Phí Mạnh Cường và đồng đội Nguyễn Thành Bảo ở giai đoạn đấu loại trực tiếp.

Thành tích nổi bật 

 Vô địch cờ tiêu chuẩn A1 toàn quốc năm 2026
 Vô địch cờ nhanh A1 toàn quốc năm 2025
 Vô địch cờ chớp A1 toàn quốc năm 2025
 Vô địch cờ chớp A1 toàn quốc năm 2022

Tham khảo 

Vận động viên cờ tướng Việt Nam
Khâm định Liêu Kim Nguyên tam sử ngữ giải

Khâm định Liêu Kim Nguyên tam sử ngữ giải (chữ Hán: 钦定辽金元三史语解; dịch ra nghĩa là Giải thích từ ngữ ba bộ sử Liêu, Kim, Nguyên theo lệnh vua ban), là bộ sách được biên soạn theo chỉ dụ của Thanh Cao Tông (Càn Long) thời Thanh. 

Bộ sách này chia làm 3 loại là Khâm định Liêu sử ngữ giải (钦定辽史语解; Giải thích từ ngữ Liêu sử theo lệnh vua ban), Khâm định Kim sử ngữ giải (钦定金史语解; Giải thích từ ngữ Kim sử theo lệnh vua ban), Khâm định Nguyên sử ngữ giải (钦定元史语解; Giải thích từ ngữ Nguyên sử theo lệnh vua ban) với tổng cộng 18 tập. 

Đặc điểm của bộ sách là chủ động trích xuất các danh từ riêng trong Liêu sử, Kim sử, Nguyên sử để giải thích bằng hai ngôn ngữ: tiếng Mãn và tiếng Hán. Nguyên nhân là do các vị đại thần biên soạn ba bộ sử này trước đây không am hiểu ngôn ngữ của người Khiết Đan, Nữ Chân và Mông Cổ, dẫn đến việc cùng một danh từ nhưng cách dịch sang tiếng Hán trong ba bộ sử lại không thống nhất. Vì vậy, vua Càn Long đã đặc biệt hạ lệnh biên soạn bộ sách này để chuẩn hóa. Toàn sách thu thập và giải nghĩa khoảng 6.689 từ vựng.

Tham khảo

Sử bộ chính sử loại
Thư tịch nhà Thanh
Nhà lưu niệm Phổ Nghi tuyên chiếu thoái vị

Nhà lưu niệm Phổ Nghi tuyên chiếu thoái vị () chính là Cựu di tích nơi Phổ Nghi tuyên chiếu thoái vị (溥仪宣诏退位旧址), còn có tên gọi khác là Bảo tàng Hành cung Hoàng đế Ngụy Mãn Phổ Nghi (伪满皇帝溥仪行宫博物馆). Nơi đây từng là đại lễ đường của Cơ sở Đào tạo Kỹ thuật viên Mỏ sắt Đại Lật Tử Công ty Cổ phần Phát triển Đông Biên Đạo (东边道开发株式会社大栗子铁矿技工养成所) (tức nhà ăn nhân viên mỏ Đại Lật Tử trước đây), tọa lạc tại nhai đạo Đại Lật Tử, thành phố Lâm Giang, Bạch Sơn, tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. 

Đêm ngày 17 tháng 8 năm 1945, Hoàng đế Mãn Châu Quốc Phổ Nghi đã tuyên đọc Chiếu thoái vị của Hoàng đế Mãn Châu Quốc ngay tại đây, tuyên bố sự sụp đổ của Mãn Châu Quốc. Ngày 26 tháng 2 năm 1999, địa danh này được liệt kê vào danh sách đơn vị bảo tồn di tích văn hóa cấp tỉnh đợt thứ năm của tỉnh Cát Lâm với tên gọi Di tích nơi Phổ Nghi tuyên chiếu thoái vị tại Đại Lật Tử, thuộc loại hình di tích lịch sử cận hiện đại và công trình kiến trúc tiêu biểu. Đơn vị bảo tồn di tích này do Viện Quản lý Di tích Văn hóa thành phố Lâm Giang quản lý, niên đại lịch sử được ghi nhận là năm 1946.

Tham khảo

Phổ Nghi
Lâm Giang
Nhà lưu niệm Cát Lâm
Chính phủ Mãn Châu Quốc
Đơn vị bảo tồn di tích văn hóa tỉnh Cát Lâm
Đơn vị bảo tồn di tích văn hóa trong địa giới Bạch Sơn
Grünkern

Grünkern (, 'hạt xanh') là lúa mì spelt được thu hoạch khi chín một nửa và sau đó được sấy khô nhân tạo. Grünkern được sản xuất theo truyền thống ở vùng Bauland phía đông bắc Baden-Württemberg (Đức). Để đối phó với những đợt thời tiết bất lợi làm hư hại mùa màng, lúa mì spelt được thu hoạch trước khi chín hoàn toàn, trong cái gọi là 'giai đoạn chín bột', ở độ ẩm khoảng 50%. Bởi vì hạt khô có hương vị dễ chịu khi nấu trong nước, nên việc thu hoạch một phần lúa mì spelt để làm Grünkern đã trở thành truyền thống.

Là một vụ mùa đông, lúa mì spelt dùng để làm Grünkern sẽ được thu hoạch vào cuối tháng 7 và sau đó được sấy khô, theo truyền thống bằng lửa gỗ sồi, hoặc ngày nay, bằng lò sấy đối lưu. Điều này giúp bảo quản Grünkern (bằng cách giảm độ ẩm xuống 13%) và mang lại cho nó hương vị và mùi thơm đặc trưng. Trước khi chế biến thêm, lúa mì Grünkern phải được bóc vỏ hoặc xay xát. Vỏ lúa mì Grünkern đã được sử dụng làm thức ăn cho gia súc, hoặc làm chất độn cho những chiếc gối nhỏ nhằm mục đích thúc đẩy giấc ngủ ngon.

Lần sử dụng Grünkern đầu tiên được ghi nhận là ở miền nam nước Đức (Amorbach), vào năm 1660. Lúa mì Grünkern được thêm vào súp, và được sấy khô bằng cách sử dụng nhiệt dư của lò nướng bánh.

Thời kỳ thu hoạch chính vào cuối tháng 7 cũng được thấy trong các câu tục ngữ dân gian cổ, chẳng hạn như:

Christine, Jagowi, Sankt Anne is Ern! / Schneid't mer kee Korn, / so schneid't mer doch Keern.

Christine, James, Thánh Anne nghĩa là mùa gặt! / Nếu chúng ta không gặt lúa mì, / chúng ta sẽ gặt Grünkern.

Xem thêm 

 Freekeh, được chế biến từ lúa mì xanh bằng cách sấy khô và đốt cháy

Tham khảo 

Lúa mì
Ẩm thực Đức
Ẩm thực Baden
Ngũ cốc
Wodzianka

Wodzianka (tiếng Silesia: wodzionka / wodźůnka / wodziōnka), kapłon, kapłonek – trong ẩm thực Ba Lan, một món súp bánh mì của vùng Silesia và miền Trung Ba Lan được làm từ bánh mì cũ, mỡ và nước (tên wodzianka xuất phát từ từ woda có nghĩa là nước), đôi khi có thêm rau củ. Theo truyền thống, wodzianka được chế biến bằng cách ngâm bánh mì cũ từ hai đến ba ngày trong nước hoặc nước dùng và thêm tỏi, lá nguyệt quế, hạt tiêu đen và các gia vị khác, thịt xông khói chiên và mỡ lợn hoặc bơ. Món ăn này được cho là thường được phục vụ vào cuối mùa thu và mùa đông, khi bò cho ít sữa hơn.

Xem thêm 

 Açorda – Súp bánh mì Bồ Đào Nha
 Acquacotta – Súp Ý với bánh mì cũ là nguyên liệu chính
 Crouton – Bánh mì nướng lại dùng làm lớp phủ
 Hoppel poppel – Món hầm khoai tây và trứng thừa
 Ribollita – Súp bánh mì Ý
 Tyurya – Súp bánh mì lạnh Nga

Ghi chú

Tham khảo 

Ẩm thực Ba Lan
Ẩm thực Silesia
Xúp bánh mì
Bánh kiều mạch

Bánh kiều mạch hay bánh torte kiều mạch (tiếng Đức: Buchweizentorte, ) là một món tráng miệng đặc sản của vùng Lüneburg Heath thuộc Hạ Saxony ở miền bắc nước Đức.

Bánh gồm nhiều lớp bánh làm từ bột kiều mạch và mật ong thạch nam, xen kẽ là lớp trái cây làm từ sữa chua và nam việt quất, phủ kem tươi và vụn sô cô la.

Xem thêm 

 Ẩm thực Niedersachsen
 Bánh Rừng Đen

Tham khảo 

Bánh Đức
Ẩm thực Bắc Đức
Bánh nhiều lớp
Bánh bông lan
Patrick Berg

Patrick Berg (sinh ngày 24 tháng 11 năm 1997) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Na Uy hiện đang thi đấu ở vị trí tiền vệ phòng ngự cho câu lạc bộ Bodø/Glimt tại Eliteserien và đội tuyển bóng đá quốc gia Na Uy.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Bodø/Glimt
Berg sinh ra ở Bodø. Anh có trận đấu ra mắt đội một của Bodø/Glimt vào ngày 12 tháng 7 năm 2014 trong trận thua 0–3 trước Odd.

Lens
Vào ngày 20 tháng 12 năm 2021, Berg ký hợp đồng với câu lạc bộ Lens tại Ligue 1 với thời hạn đến năm 2026. Phí chuyển nhượng trả cho Bodø/Glimt được cho là đâu đó khoảng 4,5 triệu euro.

Quay lại Bodø/Glimt
Vào ngày 29 tháng 8 năm 2022, Berg trở lại Bodø/Glimt và ký một bản hợp đồng có thời hạn 5 năm.

Sự nghiệp quốc tế
Vào ngày 24 tháng 3 năm 2021, Berg có trận ra mắt đội tuyển Na Uy trong trận đấu tại vòng loại World Cup gặp Gibraltar, trở thành cầu thủ bóng đá thế hệ thứ ba đầu tiên của Na Uy.

Đời tư
Berg xuất thân từ một gia đình bóng đá; cha anh Ørjan Berg, ông nội Harald Berg, các chú Arild và Runar Berg, cùng ông chú Knut Berg đều từng chơi bóng cho Bodø/Glimt. Harald, Ørjan và Runar cũng từng là tuyển thủ quốc gia Na Uy.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế

Danh hiệu
Bodø/Glimt
Eliteserien: 2020, 2021, 2023, 2024

Cá nhân
Cầu thủ xuất sắc nhất năm của Eliteserien: 2021, 2025
Đội hình xuất sắc nhất mùa giải UEFA Europa League: 2024–25
Cầu thủ xuất sắc nhất tháng Eliteserien: Tháng 6/Tháng 7 năm 2025

Tham khảo

Sinh năm 1997
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Na Uy
Tiền vệ bóng đá nam
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Na Uy
Cầu thủ bóng đá Eliteserien
Cầu thủ bóng đá Ligue 1
Cầu thủ bóng đá RC Lens
Cầu thủ bóng đá nam Na Uy ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp
HNLMS Zeehond

Ba tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Hà Lan từng được đặt cái tên HNLMS Zeehond (tiếng Hà Lan: hải cẩu):

 HNLMS Zeehond (1943), nguyên là tàu ngầm  được Anh chuyển giao và hoạt động trong Thế Chiến II từ năm 1943 đến năm 1945
 HNLMS Zeehond (1948), nguyên là tàu ngầm  của Anh, phục vụ từ năm 1948 đến năm 1953
 HNLMS Zeehond (S809) là một tàu ngầm tấn công  hạ thủy năm 1960 và bị tháo dỡ năm 1997

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Hà Lan
HNLMS Tijgerhaai

Hai tàu ngầm của Hải quân Hoàng gia Hà Lan từng được đặt cái tên HNLMS Tijgerhaal (tiếng Hà Lan: cá mập báo):

 HNLMS Tijgerhaai (P336), nguyên là tàu ngầm lớp T HMS Tarn được Anh chuyển giao, phục vụ từ năm 1945 đến năm 1964
 HNLMS Tijgerhaai (S807) là một tàu ngầm tấn công  hạ thủy năm 1966 và bị tháo dỡ năm 2006

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Hà Lan
Saturn Izdeliye 30

Saturn Izdeliye 30 (tiếng Nga: «Изделие 30»), còn được biết đến với định danh AL-51F1, là một động cơ phản lực tuabin cánh quạt (turbofan) có buồng đốt sau do công ty NPO Saturn phát triển. Động cơ này được thiết kế nhằm trang bị cho máy bay tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm Sukhoi Su-57 của Nga.

Lịch sử phát triển 
Izdeliye 30 được phát triển như một giải pháp thay thế cho động cơ AL-41F1 (Izdeliye 117), vốn được sử dụng tạm thời trên các nguyên mẫu và lô sản xuất ban đầu của Su-57. Mục tiêu của chương trình là tạo ra một động cơ thế hệ mới với hiệu suất cao hơn, tiêu thụ nhiên liệu thấp hơn và đặc tính tàng hình được cải thiện.

Các thử nghiệm bay của động cơ Izdeliye 30 bắt đầu từ cuối thập niên 2010, khi một nguyên mẫu Su-57 được trang bị một động cơ mới kết hợp với một động cơ AL-41F1 để đánh giá hiệu năng.

Đặc điểm kỹ thuật (khái quát) 
Izdeliye 30 thuộc loại turbofan hai dòng khí (low-bypass turbofan) với buồng đốt sau và tích hợp nhiều công nghệ hiện đại:

 Lực đẩy cao hơn so với AL-41F1, đặc biệt ở chế độ không đốt sau
 Hiệu suất nhiên liệu cải thiện, giúp tăng tầm bay và thời gian hoạt động
 Khả năng siêu hành trình (supercruise), cho phép bay siêu âm mà không cần sử dụng buồng đốt sau
 Giảm tín hiệu hồng ngoại, góp phần tăng khả năng sống sót trước các hệ thống tìm kiếm và theo dõi bằng hồng ngoại (IRST)
 Thiết kế nhẹ hơn và ít bộ phận hơn, giúp giảm chi phí bảo trì và tăng độ tin cậy

Ngoài ra, động cơ được cho là sử dụng vật liệu chịu nhiệt tiên tiến và thiết kế khí động học cải tiến nhằm nâng cao hiệu suất tổng thể.

Vai trò trên Su-57 
Động cơ Izdeliye 30 được xem là thành phần quan trọng để Su-57 đạt đầy đủ tiêu chuẩn của một máy bay tiêm kích thế hệ thứ năm. So với động cơ tạm thời AL-41F1, Izdeliye 30 giúp:

 Tăng khả năng cơ động và tốc độ
 Nâng cao hiệu quả tác chiến tàng hình
 Cải thiện hiệu suất hoạt động tổng thể

Việc đưa Izdeliye 30 vào sản xuất hàng loạt được coi là bước hoàn thiện cuối cùng trong quá trình phát triển Su-57.

Ghi chú 
Do tính chất quân sự và bảo mật, nhiều thông số chi tiết (như lực đẩy chính xác, tỷ lệ bypass, hay nhiệt độ turbine) của Izdeliye 30 chưa được công bố rộng rãi và chỉ tồn tại dưới dạng ước tính từ các nguồn mở.
La Sabana, Venezuela

La Sabana là một trong bảy ngôi làng thuộc giáo xứ Caruao, tỉnh Vargas, bang La Guaira, Venezuela. Nằm trên đường bờ biển đông bắc Venezuela, ngôi làng có nguồn thu chính đến từ du lịch nhờ đường bờ biển. 

Làng La Sabana cũng được biết đến với biệt danh  ("Miền đất của những cầu thủ") cùng mật độ sản sinh các cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp cao bất thường. Đã có 60 người tới từ ngôi làng này đã và đang thi đấu tại hệ thống Giải bóng chày nhà nghề Mỹ (MLB), nổi bật nhất bao gồm Kelvim và Alcides Escobar, chặn ngắn của Kansas City Royals Luisangel Acuña, hậu vệ Ronald Acuña Jr. của Atlanta Braves và chốt ba của Royals Maikel García.

Những cá nhân đáng chú ý 

 Ronald Acuña Jr. (sinh năm 1997), cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp, hiện thi đấu cho đội Atlanta Braves tại MLB.
 Luisangel Acuña (sinh năm 2002), cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp, hiện thi đấu cho đội Chicago White Sox tại MLB.
 Maikel García (sinh năm 2000), cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp, hiện thi đấu cho đội Kansas City Royals tại MLB.
 Alcides Escobar (sinh năm 1986), cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp, từng thi đấu cho Milwaukee Brewers, Kansas City Royals, Washington Nationals (MLB) và Tokyo Yakult Swallows (Central League - NPB)
 Pedro María Morantes (1865–1918) luật sư, nhà hoạt động và tiểu thuyết gia.

Tài liệu tham khảo 

Tọa độ trên Wikidata
Đơn vị hành chính bang La Guaira
Lenn-Minh Tran

Lenn-Minh Quang Tran (sinh ngày 13 tháng 3 năm 2007) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Bỉ hiện đang thi đấu ở vị trí hậu vệ cánh phải cho câu lạc bộ  MVV tại Eerste Divisie.

Đầu đời 
Tran sinh ngày 13 tháng 3 năm 2007 tại Hasselt, Bỉ, có cha là người Việt Nam và mẹ là người Bỉ. Ngay từ nhỏ, anh đã bộc lộ niềm đam mê với bóng đá và gia nhập hệ thống đào tạo trẻ của câu lạc bộ KRC Genk.

Sự nghiệp câu lạc bộ

KRC Genk 
Tran trưởng thành từ học viện đào tạo trẻ danh tiếng của KRC Genk. Trong màu áo các đội trẻ Genk, anh đã tham dự UEFA Youth League và từng có tên trong danh sách đăng ký của đội KRC Genk II thi đấu tại Challenger Pro League mùa giải 2024–25, dù không được ra sân.

MVV Maastricht 
Vào mùa hè năm 2025, Tran chuyển đến Hà Lan, ký hợp đồng với câu lạc bộ MVV Maastricht đang thi đấu tại Eerste Divisie. Ban đầu anh gia nhập đội bóng theo dạng hợp đồng nghiệp dư, nhưng sau những màn trình diễn ấn tượng ở giai đoạn tiền mùa giải và những vòng đấu đầu tiên, MVV đã quyết định trao cho anh bản hợp đồng chuyên nghiệp có thời hạn ba năm vào tháng 9 năm 2025. Trận ra mắt chuyên nghiệp của anh diễn ra vào ngày 8 tháng 8 năm 2025 trong chuyến làm khách của MVV trước TOP Oss.

Sự nghiệp quốc tế 
Tran là tuyển thủ trẻ của Bỉ. Anh đã khoác áo các đội tuyển U-16 và U-17 Bỉ trước khi được triệu tập lên đội tuyển U-19 Bỉ vào năm 2025. Trong tháng 11 năm 2025, anh có tên trong danh sách tham dự Vòng loại Giải vô địch bóng đá U-19 châu Âu 2026.

Thống kê sự nghiệp

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 
 

Sinh năm 2007
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá từ Hasselt
Người Bỉ gốc Việt
Nhân vật thể thao gốc Việt
Cầu thủ bóng đá nam người Bỉ
Hậu vệ biên bóng đá nam
Cầu thủ câu lạc bộ MVV Maastricht
Cầu thủ giải Eerste Divisie
Cầu thủ bóng đá nam trẻ quốc tế của Bỉ
Cầu thủ bóng đá nam người Bỉ thi đấu ở nước ngoài
Nhân vật thể thao người Bỉ ở Hà Lan
Cầu thủ bóng đá nam người nước ngoài ở Hà Lan
Violet Graham, Công tước phu nhân xứ Montrose

Violet Hermione Graham, Công tước phu nhân xứ Montrose,  (10 tháng 9 năm 1854 – 21 tháng 11 năm 1940) là một nhà từ thiện và người phản đối quyền bầu cử của phụ nữ người Anh. Violet từng giữ chức chủ tịch chi nhánh Scotland của Liên đoàn Phụ nữ Quốc gia Chống Quyền Bầu cử.

Tiểu sử

Tham khảo 

Con gái của Tòng Nam tước
Gia tộc Graham
Công tước phu nhân Scotland
Sinh năm 1854
Mất năm 1940
Margaret Leigh, Bá tước phu nhân xứ Jersey

Margaret Elizabeth Leigh, Bá tước phu nhân xứ Jersey,  (29 tháng 10 năm 1849 – 22 tháng 5 năm 1945) là một nữ quý tộc, nhà hoạt động, nhà văn và người viết thánh ca người Anh.

Tiểu sử

Tham khảo 

Nhà hoạt động xã hội Vương quốc Liên hiệp Anh
Nhà văn thời Victoria
Con gái Nam tước
Nhà văn Anh thế kỷ 19
Nhà văn Anh thế kỷ 20
Bá tước phu nhân Anh
Gia tộc Villiers
Người Warwickshire
Sinh năm 1849
Mất năm 1945
Tristan Trager

Tristan Trager (sinh ngày 28 tháng 8 năm 1999) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Mỹ đang chơi ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ Orange County SC tại USL Championship.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Thanh thiếu niên và đại học 
Trager theo học trung học tại Trường Trung học San Clemente, đồng thời chơi bóng đá cấp câu lạc bộ với Học viện Strikers FC. Năm 2018, Trager theo học tại Học viện Không quân Hoa Kỳ và là thành viên của đội tuyển bóng đá đại học. Trong bốn mùa giải gắn bó với Falcons, Trager đã có 58 lần ra sân, ghi được 29 bàn thắng và có 11 đường kiến tạo. Anh đã giành được các danh hiệu bao gồm Đội hình tiêu biểu thứ nhất All-WAC năm 2019, All-WAC Honorable Mention năm 2020–21, và được vinh danh là Cầu thủ tấn công xuất sắc nhất năm của Western Athletic Conference cũng như Đội hình tiêu biểu thứ nhất All-WAC cho mùa giải 2021–22.

Chuyên nghiệp 
Vào ngày 11 tháng 1 năm 2022, Trager được lựa chọn ở vị trí thứ 47 chung cuộc trong kỳ 2022 MLS SuperDraft bởi Atlanta United. Trager không ký hợp đồng ngay lập tức với Atlanta mà chọn ở lại hoàn thành năm cuối tại Không quân. Anh ký hợp đồng với đội bóng liên kết tại USL Championship của câu lạc bộ là Atlanta United 2 vào ngày 1 tháng 6 năm 2022. Trong mùa giải 2022, Trager đã có 22 lần ra sân, ghi 8 bàn thắng và có 2 pha kiến tạo. Anh đã được vinh danh là Cầu thủ xuất sắc nhất tuần của USL Championship vào tuần 17 sau khi lập hat-trick trong chiến thắng 4-3 trước Charleston Battery và ghi một cú đúp khác trong trận hòa 2-2 với El Paso Locomotive.

Vào ngày 17 tháng 1 năm 2023, Trager được chuyển nhượng sang đội bóng USL Championship Charleston Battery với mức phí không được tiết lộ và ký hợp đồng nhiều năm. Trong mùa giải 2023, anh ra sân 27 trận, ghi 5 bàn thắng. Sau một mùa giải với Charleston, Trager được đội bóng cùng giải đấu là Monterey Bay FC chiêu mộ với mức phí không tiết lộ vào ngày 31 tháng 1 năm 2024. Trong mùa giải 2024, anh có 20 lần ra sân, ghi 8 bàn thắng, và được vinh danh trong Đội hình tiêu biểu của USL Championship vào các tuần 10 và 22.

Sau mùa giải 2024, Trager trở thành cầu thủ tự do khi hợp đồng với Monterey Bay kết thúc. Vào ngày 17 tháng 12 năm 2024, Câu lạc bộ bóng đá Orange County thông báo việc ký hợp đồng với Trager cho mùa giải 2025.

Đời tư 
Trager sinh ra có cha là người Mỹ và mẹ là người Việt Nam. Anh tốt nghiệp Học viện Không quân Hoa Kỳ với bằng cử nhân khoa học địa không gian.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ 
Cập nhật lần cuối: 30 tháng 10, 2025.

Đại học 
Nguồn:

Danh hiệu 
Charleston Battery
 Vô địch Eastern Conference (Playoffs): 2023

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Hồ sơ tại Air Force Falcons
Hồ sơ tại Atlanta United
Hồ sơ tại Monterey Bay FC
Hồ sơ tại Orange County SC

Sinh năm 1999
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Air Force Falcons
Cầu thủ bóng đá nam người Mỹ
Người Mỹ gốc Việt
Vận động viên gốc Việt
Tiền vệ bóng đá
Lựa chọn dự thảo của Atlanta United FC
Cầu thủ bóng đá Atlanta United 2
Cầu thủ bóng đá Charleston Battery
Vận động viên từ San Clemente, California
Cầu thủ bóng đá USL Championship
Cầu thủ bóng đá từ Quận Cam, California
Cầu thủ bóng đá Monterey Bay FC
Cầu thủ bóng đá Orange County SC
Nam vận động viên Mỹ thế kỷ 21
Bá quyền văn hóa

Bá quyền văn hóa (Cultural hegemony) hay quyền bá chủ văn hóa là khái niệm trong triết học Mác xít chỉ về sự thống trị của một xã hội đa dạng về văn hóa dưới trướng của giai cấp thống trị vốn là những người định hình nền văn hóa của xã hội đó thông qua việc đưa ra và khẳng định về các niềm tin và lời giải thích, sự nhận thức, hệ giá trị, và phong tục tập quán sao cho thế giới quan của giai cấp thống trị trở thành chuẩn mực văn hóa được chấp nhận. Với tư cách là hệ tư tưởng thống trị phổ quát, thế giới quan của giai cấp thống trị mô tả sai lệch hiện trạng chính trị, kinh tế và xã hội như là điều tự nhiên và tất yếu, và rằng nó duy trì các điều kiện xã hội mang lại lợi ích cho mọi giai cấp trong xã hội, thay vì là những cấu trúc xã hội nhân tạo chỉ mang lại lợi ích cho giai cấp thống trị.
Khi sự kiểm soát xã hội được thực hiện từ một xã hội khác, nó được gọi là chủ nghĩa đế quốc văn hóa.

Đại cương
Trong triết học và xã hội học, nghĩa đen và nghĩa bóng của thuật ngữ quyền bá chủ văn hóa bắt nguồn từ từ hegemonia (ἡγεμονία) trong tiếng Hy Lạp Cổ đại, biểu thị sự lãnh đạo và chế độ của kẻ bá quyền (hegemon). Trong khoa học chính trị, quyền bá chủ là sự thống trị về mặt địa chính trị được thực thi bởi một đế quốc, kẻ bá quyền (quốc gia lãnh đạo) cai trị các quốc gia phụ thuộc của đế quốc đó bằng mối đe dọa can thiệp, một phương tiện quyền lực ngầm định, thay vì bằng mối đe dọa cai trị trực tiếp bằng sự xâm lược quân sự, chiếm đóng và sáp nhập lãnh thổ. Học giả Antonio Gramsci đã đề xuất một sự khác biệt mang tính chiến lược giữa nền chính trị cho một chiến tranh trận địa (trậnn địa chiến) và cho một chiến tranh cơ động (vận động chiến). Chiến tranh trận địa là một cuộc đấu tranh về trí tuệ và văn hóa, trong đó người cách mạng chống chủ nghĩa tư bản tạo ra một nền văn hóa vô sản có hệ giá trị bản địa chống lại quyền bá chủ văn hóa của giai cấp tư sản. Văn hóa vô sản sẽ nâng cao ý thức giai cấp, giảng dạy lý luận cách mạng và phân tích lịch sử, và qua đó phát triển hơn nữa tổ chức cách mạng giữa các giai cấp xã hội. Triết học Mác-Lênin cho rằng hệ tư tưởng thống trị của một xã hội phản ánh lợi ích, giá trị và niềm tin của giai cấp thống trị. Theo học giả Antonio Gramsci thì giai cấp thống trị giành được sự thống trị về mặt hệ tư tưởng của mình thông qua việc xã hội hóa nhân dân bằng niềm tin, giá trị và phong tục tập quán của mình thông qua các thiết chế bao gồm nhà thờ, phương tiện truyền thông, tòa án và trường học. Giai cấp thống trị thiết lập quyền bá chủ văn hóa khi hệ tư tưởng của nó trở thành hệ tư tưởng thống trị và được chấp nhận, giành được "sự đồng thuận của các nhóm phụ thuộc đối với trật tự xã hội hiện tại" sao cho giai cấp thống trị không cần phải dựa hoàn toàn vào sự cưỡng chế.

Chú thích

Tham khảo
 
 

Bessis, Sophie (2003) Western Supremacy: The Triumph of an Idea.  Zed Books.   
 .

Liên kết ngoài
 .
 .
 .
 .
 
 .
 .
Văn hóa
Zan Nguyen

Zan Hoyt Lê Cao Nguyễn (sinh ngày 24 tháng 4 năm 2006) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Mỹ đang thi đấu ở vị trí trung vệ cho câu lạc bộ V.League 2 Thành phố Hồ Chí Minh.

Sự nghiệp 
Nguyễn sinh ra tại Boston, Hoa Kỳ trong một gia đình có cha mẹ là người gốc Việt.

Trong mùa giải 2022–23, Nguyễn thi đấu cho đội U17 Seacoast United. Sau đó, anh chơi cho Trường Trung học Medomak Valley trước khi quyết định trở về Việt Nam chơi bóng vào tháng 8 năm 2024. Tại đây, anh đã tham gia thử việc tại câu lạc bộ V.League 1 Thành phố Hồ Chí Minh. Vào ngày 28 tháng 8 năm 2024, anh được câu lạc bộ ký hợp đồng có thời hạn 3 năm. Vào ngày 24 tháng 1 năm 2025, Nguyễn đã có màn ra mắt chuyên nghiệp trong chiến thắng 1–0 của Thành phố Hồ Chí Minh trước SHB Đà Nẵng tại V.League 1.

Tham khảo 

Sinh năm 2006
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam người Mỹ
Cầu thủ bóng đá từ Boston
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ Câu lạc bộ bóng đá Trẻ Thành phố Hồ Chí Minh
Người Mỹ gốc Việt
Người thể thao gốc Việt
Cầu thủ V.League 1
Cầu thủ V.League 2
Người Mỹ tại Việt Nam
Cầu thủ bóng đá ngoại quốc tại Việt Nam
Nam vận động viên Hoa Kỳ thế kỷ 21
Ataman (Bài hát của Kino)

"Атама́н" (đã Latinh hóa: Ataman) là bài hát cuối cùng của ban nhạc rock Kino. Bài hát ban đầu được ghi âm tại gia bởi Viktor Tsoi vào tháng 8 năm 1990 trên băng cassette. Sau cái chết của Tsoi, bài hát này là bản ghi âm duy nhất trong tấm băng ghi âm bị loại ra và không được đưa vào bản cuối cùng cho Album đen của ban nhạc. Sau đó, bản ghi âm được gìn giữ suốt hai mươi năm trong kho lưu trữ cá nhân của người tình cuối cùng của Viktor, Natalia Razlogova.

Bài hát lần đầu được thu âm đầy đủ bởi Yuri Kasparian, Georgy Guryanov, Igor Tikhomirov và Igor Vdovin cho bộ phim tài liệu "Tsoi — Kino" năm 2012. Năm 2018, hãng đĩa Maschina Records phát hành ba phiên bản của bài hát này dưới dạng đĩa đơn. Bốn năm sau, Ataman được đưa vào album tổng hợp các bản ghi âm mới của Kino, 12_22.

Bài hát của Kino
Đĩa đơn của Kino 
Bài hát phát hành sau khi mất
Bài hát năm 1990
Bài hát năm 2012
Bài hát Nga
Mischbrot

Mischbrot (, nghĩa đen là 'bánh mì hỗn hợp') là loại bánh mì của Đức được làm từ hỗn hợp bột mì và bột lúa mạch đen với men chua hoặc men nở. Nó được gọi là Graubrot (nghĩa đen là 'bánh mì xám') ở một số vùng của Đức (ví dụ: một số vùng của Bắc Rhine-Westphalia, Bavaria và Hesse) hoặc là "bánh mì đen" ở miền nam Đức, Áo, và Thụy Sĩ.

Nó có vị nhẹ hơn bánh mì lúa mạch đen và vụn bánh tơi hơn. Hầu hết bánh mì được bán ở Đức là mischbrot.

Người ta phân biệt giữa hai loại, đó là "mischbrot lúa mạch đen" và "mischbrot lúa mì", mỗi loại phải chứa hơn 50% loại ngũ cốc tương ứng.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
The Guiding Rules of Breads and Buiskets (BMEL)（in German）

Bánh mì Đức
Bánh mì Áo
Bánh mì Thụy Sĩ
Lầm (bài hát của nhạc sĩ Lam Phương)

Lầm là một bài bát của nhạc sĩ Lam Phương được sáng tác năm 1978. Là một trong loạt các sáng tác mà tựa đề chỉ có 1 từ của ông bên cạnh "Say", "Tiếc", "Mất"...

Đây được xem như là sáng tác nổi bật nhất của Lam Phương tại Hải ngoại.

Hoàn cảnh sáng tác 
Khi cùng vợ là Túy Hồng định cư ở Mỹ, Lam Phương đã phải làm đủ nghề chân tay để mưu sinh từ lau sàn nhà, cọ cầu tiêu đến làm thợ mài, thợ tiện, lơ xe buýt... Tuy vậy, cứ mỗi cuối tuần ông vẫn cố gắng thuê một nhà hàng, biến thành phòng trà ca nhạc để đồng hương có chỗ gặp nhau và để chính ông cùng Túy Hồng đỡ nhớ sân khấu.

Nghề này, chẳng những lợi tức không có bao nhiêu mà buồn thay, chỉ sau một khoảng thời gian ngắn, Lam Phương khám phá ra người bạn đời không còn thủy chung với ông nữa. Ông cố gắng hàn gắn nhưng không thành, nỗi đau ray rứt của cuộc tình tan vỡ trên đất khách đã là động lực sâu thẳm khiến ông sáng tác những bản nhạc rất bi thương, trong đó có bài Lầm.

Phát hành ca khúc 
Ban đầu nhạc sĩ Lam Phương viết ca khúc này dành cho giọng hát của danh ca Chế Linh, người trước đó đã trình bày rất thành công ca khúc Thành phố buồn của ông. Nhưng Chế Linh đã thẳng thừng từ chối hát ca khúc này vì tôn chỉ của ông là cả đời sẽ không nhắc đến chữ "lầm".

Về sau ca khúc này đã gắn liền với tên tuổi của ca sĩ Nguyễn Hưng, biến ông trở thành tên tuổi hàng đầu tại Hải ngoại.

Chú thích
Đỗ Ngọc Sơn

Đỗ Ngọc Sơn (sinh năm 1950) là nhà ngoại giao người Việt Nam, nguyên Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Thái Lan và Tây Ban Nha.

Tiểu sử 
Đỗ Ngọc Sơn sinh năm 1950 tại Thái Bình (nay là tỉnh Hưng Yên).

Sự nghiệp 
Đỗ Ngọc Sơn theo học Trường Văn học và Ngoại ngữ hiện đại thuộc Đại học La Habana từ năm 1968 đến 1972.

Ông bắt đầu làm việc tại Bộ Ngoại giao Việt Nam từ tháng 10 năm 1972 với vai trò cán bộ của Vụ Biên Phiên dịch đối ngoại. Sau đó làm thông dịch viên Đại sứ quán Việt Nam tại Indonesia từ tháng 9 năm 1973 đến tháng 9 năm 1977.

Từ tháng 10 năm 1977 đến tháng 5 năm 1983 là chuyên viên của Bộ Ngoại giao. Từ tháng 6 năm 1983 đến tháng 6 năm 1984 là thư ký Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam. Từ tháng 7 năm 1984 đến tháng 7 năm 1987 là Thư ký phụ trách ngoại giao của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng.

Từ tháng 9 năm 1987 đến tháng 10 năm 1990, Bí thư thứ nhất của Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines. Tháng 11 năm 1990 đến tháng 11 năm 1991, Thư ký Văn phòng Bộ Ngoại giao Việt Nam. Tháng 11 năm 1991 đến tháng 12 năm 1992, Phó Chủ nhiệm Văn phòng thư ký Bộ Ngoại giao.

Tháng 12 năm 1992 đến tháng 9 năm 1994, Vụ trưởng Vụ Đông Nam Á - Nam Á - Nam Thái Bình Dương. Từ tháng 9 năm 1994 đến tháng 1 năm 1997, Vụ trưởng Vụ ASEAN khi vụ này được thành lập.

Từ tháng 2 năm 1997 đến thàng 7 năm 2002, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền tại Thái Lan. Từ tháng 8 năm 2002 đến tháng 4 năm 2006, Vụ trưởng Châu Á 2 (đổi tên từ Vụ Đông Nam Á - Nam Á - Nam Thái Bình Dương), kiêm Trợ lý Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, đồng thời làm Trưởng Ban Thư ký ASEM 5 thuộc Vụ hợp tác kinh tế đa phương.

Từ tháng 6 năm 2006 đến năm 2010, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Tây Ban Nha.

Ấn bản 

 Giới thiệu các tổ chức và diễn đàn trên thế giới (2024, biên soạn cùng Nguyễn Thạc Dĩnh)

Xem thêm 

 Đại sứ quán Việt Nam tại Tây Ban Nha
 Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan
 Quan hệ Tây Ban Nha – Việt Nam
 Quan hệ Thái Lan – Việt Nam

Tham khảo 

Người Thái Bình
Người Hưng Yên
Người họ Đỗ tại Việt Nam
S
S
Thành Nà Lữ

Thành Nà Lữ nay nằm trên địa phận tổ dân phố Nà Lữ, phường Thục Phán, tỉnh Cao Bằng.

Lịch sử 
Thành Nà Lữ do Cao Biền đắp bằng đất vào năm 864 đời Đường, niên hiệu Hàm Phong thứ 7, thuộc thời kỳ Bắc thuộc lần thứ ba. Năm 1039 thời hậu Lý - Lý Thái Tông - niên hiệu Thông Thụy thứ 6, thành là thủ phủ của “quốc gia” Trường Sinh quốc với người đứng đầu là Nùng Tồn Phúc. Năm 1527 Mạc Đăng Dung phế truất triều Lê, lập nên vương triều Mạc. Xung đột Nam triều-Bắc triều (Lê-Mạc) từ đó diễn ra suốt nửa thế kỷ. Năm 1592 nhà Mạc thua trận ở Thăng Long chạy lên Cao Bằng đóng đô ở thành Nà Lữ, trải được ba đời: Mạc Kính Cung (1594-1625); Mạc Kính Khoan (1625-1638); và Mạc Kính Vũ (1638-1677). Ngoài việc cho đóng gạch xây thành, đắp lũy còn tổ chức các kỳ thi, các nghi lễ cung đình, lập các đội quản nhạc...

Tháng 8 năm 1677 Mạc Kính Vũ bị nhà Lê (Lê Huy Tông) đánh bại phải rút chạy khỏi thành Nà Lữ. Năm 1682 quan trấn thủ Cao Bằng là Lê Văn Hải đã tâu xin vua Lê tu sửa thành và đổi cung điện thành đền thờ vua Lê Thái Tổ.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp thành Nà Lữ là địa điểm hoạt động bí mật của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Cấu trúc 
Thành trước đây được làm bằng đất, đến thời Mạc chạy lên thì được sửa chữa, tu bổ thêm bằng đá. Thành được xây theo hình tứ trụ, tổng diện tích 21.060m2. Vật liệu là gạch vồ, chân thành được kê bởi các tảng đá to và phẳng, cổng thành làm bằng loại gỗ nghiến to, dày, rất kiên cố.

Thành có bốn cửa: cửa Đông thông ra sông Bằng, cửa Tây thông ra cánh đồng Nà Thính, cửa Nam thông ra cánh đồng Nà Lữ, phía bắc giáp với Khau Phước thông ra hệ thống chiến lũy núi Khắc Thiệu.

Sau khi quân Lê - Trịnh đuổi quân Mạc chạy sang Trung Quốc, Cao Bằng trở thành một trấn của nhà Lê, trấn thủ thành Nà Lữ là Lê văn Hải đã sửa chữa thành và xây đền vua Lê Thái Tổ tại đây.

Bên trong thành đắp 4 gò đất nổi lên được đặt tên là: Gò Long, Gò Ly, Gò Quy, Gò Phượng. Gò Long được đặt làm gò chính, dân địa phương gọi là Gò Rồng, cung điện xây đặt ở gò này. Còn các gò khác là nơi các đại thần, quân cơ đóng.

Ở giữa thành có ao sen, các thửa ruộng hình bàn cờ. Nhìn quang cảnh vùng Nà Lữ từ ngọn núi Bế Khắc Thiệu xuống trông như một họa đồ rất đẹp có thế của hình chữ vương vững chãi. Xưa Trạng Trình đã đến xem xét thế đất này.

Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử nên cơ bản thành đã bị phá huỷ không còn xác định được mặt cắt của thành cũ, bốn cổng đã bị lấp đất toàn bộ chỉ còn lại một đoạn thành đất ở phía Đông. Và trên nền thành cổ còn sót lại cái góc cuối cùng của ngôi đền thờ vua Lê cùng vết tích nền thành, lò vôi, vườn đạn đá, gạch vồ, nền cung điện xưa.

Văn học 
Theo cuốn sử “Cao Bằng thực lục”, tác giả Bế Hữu Cung, dân tộc Tày, quê làng Bắc Khê, châu Thạch Lâm, làm quan triều Lê giữ chức Ngự sử Đốc trấn Cao Bằng. Sách viết năm 1810, trang 32 có viết:

Xem thêm 
Thành Bản Phủ 

Nhà Mạc

Tham khảo 

Bản Phủ
Di tích tại Cao Bằng
Lịch sử Việt Nam thời Mạc
Di tích khảo cổ Việt Nam
Di sản Quân chủ Việt Nam
Lịch sử Việt Nam thời Lê trung hưng
Cung điện tại Việt Nam
Thành nhà Mạc
Mong muốn sự đổi thay

"Хочу́ переме́н!" (đã Latinh hóa: Hoču peremen!, tiếng Việt: Mong muốn sự đổi thay!), còn được biết đến với tên gọi "Мы ждём переме́н" (đã Latinh hóa: My ždёm peremen, tiếng Việt: Chúng ta chờ đợi đổi thay) hay đơn giản là "Переме́н!" (đã Latinh hóa: Peremen, tiếng Việt: Đổi thay, tiếng Pháp: Changement) là một bài hát của ban nhạc rock Liên Xô Kino, do Viktor Tsoi viết lời và sáng tác. Bài hát nằm trong album tổng hợp Anh hùng cuối cùng được phát hành lần đầu tại Pháp năm 1989. Được sáng tác vào năm 1986, bài hát lần đầu được biểu diễn tại Liên hoan câu lạc bộ rock Leningrad lần thứ IV vào tháng 5 năm 1986, cùng với các ca khúc khác như Màn đêm tĩnh lặng, Giờ đây chúng ta sẽ là người hành động, Giỏi thì hát cùng tao xem nào, và Đóng cửa đằng sau tôi, tôi đang rời đi.

Chú thích 

Bài hát của Kino
Bài hát Nga
Bài hát Liên Xô
Bài hát rock
Bài hát năm 1986
Bài hát năm 1989
Pablo Barrios (cầu thủ bóng đá)

Pablo Barrios Rivas (sinh ngày 15 tháng 6 năm 2003) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Tây Ban Nha thi đấu ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Atlético Madrid tại La Liga và đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Barrios bắt đầu sự nghiệp cầu thủ trẻ tại Real Madrid trước khi chuyển đến đối thủ cùng thành phố là Atlético Madrid vào năm 2017. Anh nhanh chóng trở thành trụ cột của đội U-19 Atlético Madrid trong mùa giải 2021–22 lọt vào bán kết UEFA Youth League lần đầu tiên trong lịch sử câu lạc bộ.

Ngày 3 tháng 3 năm 2022, Barrios ký hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên với "Atleti", giữ anh ở lại câu lạc bộ cho đến năm 2025. Trong mùa giải 2022–23, anh được đôn lên chơi cho đội dự bị của Atlético Madrid, nhưng nhanh chóng được gọi lên đội một, có trận ra mắt La Liga vào ngày 29 tháng 10 khi vào sân thay người trong hiệp hai cho Geoffrey Kondogbia trong trận thua 2-3 trên sân khách trước Cádiz.

Barrios ghi bàn thắng đầu tiên cho "Atleti" vào ngày 22 tháng 12 năm 2022, lập công trong bàn thắng thứ hai trong chiến thắng 3-1 trên sân khách trước CD Arenteiro tại khuôn khổ Copa del Rey mùa giải 2022–23. Bàn thắng chuyên nghiệp đầu tiên của anh đến vào ngày 4 tháng 1 năm 2023, khi anh ghi bàn thắng thứ hai trong trận đấu mà Atlético đã giành chiến thắng 2-0 trên sân của Real Oviedo tại cùng giải đấu.

Vào ngày 25 tháng 1 năm 2023, Barrios gia hạn hợp đồng đến năm 2028 và chính thức được đôn lên đội một, anh được trao chiếc áo số 24. Sau sự ra đi của người đồng đội cùng lò đào tạo trẻ của anh tại "Atleti" là Saúl Ñíguez ở mùa giải 2024–25, anh được trao chiếc áo số 8 và tiếp tục củng cố vị trí ở đội hình xuất phát trong đội hình của huấn luyện viên trưởng Diego Simeone.

Sự nghiệp quốc tế
Barrios là một cầu thủ trẻ của các cấp độ đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha, anh cũng ra mắt U-19 Tây Ban Nha vào năm 2022. Anh cũng là thành viên của đội tuyển U-23 Tây Ban Nha giành được huy chương vàng môn bóng đá nam tại Thế vận hội Mùa hè 2024. Do chấn thương của Martín Zubimendi và Álex Baena, Barrios lần đầu tiên được triệu tập vào đội tuyển quốc gia vào tháng 11 năm 2024 nhằm chuẩn bị cho các trận đấu thuộc khuôn khổ UEFA Nations League 2024–25 gặp Thụy Sĩ và anh cũng đã ra mắt đội tuyển quốc gia vào ngày 18 tháng 11 trong trận đấu đó.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế

Danh hiệu
U-23 Tây Ban Nha
 Huy chương Vàng Thế vận hội Mùa hè: 2024

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Pablo Barrios tại website của Atlético Madrid
 
 
 
 Pablo Barrios Rivas – COE – Paris 2024 

Người Madrid
Cầu thủ bóng đá nam Tây Ban Nha
Tiền vệ bóng đá nam
Cầu thủ bóng đá La Liga
Cầu thủ bóng đá Atlético de Madrid
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-19 quốc gia Tây Ban Nha
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Tây Ban Nha
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-23 quốc gia Tây Ban Nha
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2024
Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2024
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội của Tây Ban Nha
Huy chương bóng đá Thế vận hội
Huy chương vàng Thế vận hội
HMS Teredo (P338)

HMS Teredo (P338) là một tàu ngầm lớp T thuộc Nhóm III, được Hải quân Hoàng gia Anh chế tạo trong Chương trình Chế tạo 1941 trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Chiếc tàu ngầm chỉ hoàn tất vào đầu năm 1946 nên không kịp tham gia hoạt động trong Thế Chiến II, nhưng đã phục vụ trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh cho đến khi bị bán để tháo dỡ vào tháng 6, 1965.

Thiết kế và chế tạo

Thiết kế 

Lớp tàu ngầm T được thiết kế nhằm mục đích thay thế cho các các lớp Odin, Parthian và Rainbow. Chúng có trọng lượng choán nước  khi nổi và  khi lặn, lườn tàu có chiều dài chung , mạn tàu rộng  và mớn nước sâu . Thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 59 sĩ quan và thủy thủ, và con tàu có thể lặn sâu đến .

Tàu ngầm lớp T được trang bị hai động cơ diesel có tổng công suất , mỗi chiếc vận hành một trục chân vịt. Khi lặn, mỗi trục được vận hành bởi một động cơ điện công suất . Khi di chuyển trên mặt nước nó đạt tốc độ tối đa  và  khi lặn dưới nước. Chúng có tầm xa hoạt động đến  ở tốc độ .

Teredo trang bị mười một ống phóng ngư lôi , gồm sáu ống bên trong và năm ống bên ngoài, với tám ống ra phía trước và ba ống còn lại hướng ra phía đuôi, và mang theo tổng cộng 17 quả ngư lôi. Vũ khí trên boong tàu là một khẩu hải pháo QF  Mk XII cùng ba khẩu súng máy .303-calibre cho mục đích phòng không.

Chế tạo 
Teredo được đặt hàng vào ngày 20 tháng 12, 1941 trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo 1941, và được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Vickers-Armstrongs ở Barrow-in-Furness vào ngày 17 tháng 4, 1944. Nó được hạ thủy vào ngày 27 tháng 4, 1945, và sau khi được hoàn thiện tại xưởng tàu của hãng John Brown ở Clydebank đã nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia vào ngày 13 tháng 4, 1946 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại úy Hải quân Cecil Gordon. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Hoàng gia Anh được đặt cái tên này.

Lịch sử hoạt động 
Teredo chỉ được hoàn tất vào đầu năm 1946 nên không kịp tham gia hoạt động trong Thế Chiến II. Dù sao nó đã phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia Anh trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh, và từng tham gia cuộc Duyệt binh Hạm đội nhân lễ Đăng quang của Nữ hoàng Elizabeth II. 

Chiếc tàu ngầm cuối cùng bị bán để tháo dỡ tại Briton Ferry, Wales vào ngày 5 tháng 6, 1965.

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài 
 
 
 </

Lớp tàu ngầm Anh T
Tàu ngầm của Hải quân Hoàng gia Anh trong Chiến tranh Lạnh
Tàu thủy năm 1945
Jacobs (cà phê)

Jacobs () là một thương hiệu cà phê có nguồn gốc từ năm 1895 tại Đức bởi  (1869 tại , Bremen – 1958 tại Bremen) và ngày nay được tiếp thị tại Châu Âu bởi JDE Peet's.

Các thị trường chính 
Các thị trường chính là Áo, các nước Baltic, Bắc Macedonia, Phần Lan, Bulgaria, Croatia, Bosnia và Herzegovina, Serbia, Cộng hòa Séc, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp, Israel, Hungary, Ba Lan, Hà Lan, Romania, Nga, Slovakia, Azerbaijan, Thụy Sĩ, Iran, Tajikistan, Georgia, Armenia, Ukraina, Namibia, Nam Phi, Tunisia, Maroc, Mexico, Bahamas, Ireland, Botswana, Zimbabwe và Zambia.

Ban quản lý 
Dưới sự chỉ đạo của Klaus Johann Jacobs, người tiếp quản công ty vào năm 1970, Jacobs đã mở rộng sang các lĩnh vực khác. Năm 1982, công ty này sáp nhập với công ty sô cô la Thụy Sĩ Toblerone để thành lập Jacobs Suchard, và mua lại công ty kẹo Brach's của Mỹ vào năm 1987, cùng với một số thương vụ mua lại khác. Jacobs Suchard, ngoại trừ Brach's và Interfood, đã được bán cho Kraft Foods vào năm 1990. Trong những năm 1970 đến 1990, sản phẩm này được sản xuất bởi Jacob's ở Ireland.

Thương hiệu 

 Jacobs Krönung (được bán trên thị trường với tên Jacobs Monarch ở một số thị trường) và có sẵn dưới dạng đĩa cho máy pha cà phê Tassimo.
 Jacobs Night&Day
 Jacobs Cronat Gold
 Jacobs 3in1

Tham khảo

Liên kết ngoài 

JDE Peet's
Nhãn hiệu cà phê
Nhãn hiệu Đức
Cà phê Đức
Choi Jae-hoon

Choi Jae-hoon (, sinh ngày 20 tháng 4 năm 2004) là một cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp người Hàn Quốc hiện đang chơi ở vị trí sân trong cho đội Hanwha Eagles của giải KBO League.

Tài liệu tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thống kê sự nghiệp và thông tin cầu thủ từ giải KBO League

Cầu thủ bóng chày Hàn Quốc
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1989
Cầu thủ Doosan Bears
Cầu thủ Hanwha Eagles
Người Seoul
Bia Münchener

Bia Münchener (còn được gọi là Münchener Bier) là một loại bia của Đức được bảo hộ theo luật EU với tư cách là sản phẩm được bảo hộ chỉ dẫn địa lý (PGI), lần đầu tiên được công bố theo luật liên quan vào năm 1998. Đây là một trong sáu loại bia Đức được đăng ký với chỉ dẫn PGI vào thời điểm đó.

Lịch sử 
München có lịch sử lâu đời về sản xuất bia; một số người cho rằng điểm khởi đầu của truyền thống sản xuất bia này là từ việc thành lập Nhà máy bia Hoàng gia München bởi William V, Công tước xứ Bavaria (người đã mở hofbrauhaus của riêng mình ở München vào năm 1602 ). Danh tiếng của bia München đã được ca ngợi trong các ấn phẩm từ năm 1816.

Mô tả sản xuất 

Bia được sản xuất bằng nước lấy từ các giếng sâu trong thành phố München, được dẫn qua các lớp đá phiến hình thành từ hàng triệu năm trước. Nước được trộn với ngũ cốc mạch nha xay thô; điều này tạo ra một "hỗn hợp nghiền" được khuấy liên tục trong khi đun nóng ở các mức nhiệt độ khác nhau. Quá trình đun nóng kích hoạt các enzyme trong mạch nha, làm cho các thành phần của nó dễ dàng hòa tan. Hỗn hợp sau đó được "lọc" (bao gồm lọc dịch nha và loại bỏ các chất không hòa tan), sau đó thêm hoa bia và đun sôi hỗn hợp trong một đến hai giờ. Điều này giúp tạo ra hương vị đặc trưng của bia, phân hủy hoa bia và loại bỏ các protein có hại cho hương vị.

Dịch nha vẫn còn nóng (không có chất rắn) sau đó được đưa vào các thùng lên men, nơi men được thêm vào. Men được sử dụng có nguồn gốc từ một tế bào duy nhất, đảm bảo các đặc tính nhất quán từ mẻ này sang mẻ khác. Quá trình lên men diễn ra trong bốn đến tám ngày tiếp theo. Đường trong hỗn hợp thu được được chuyển hóa thành rượu và carbon dioxide (mỗi chất chiếm khoảng một phần ba hỗn hợp) với mạch nha chưa lên men chiếm phần còn lại.

Sau khi quá trình lên men ban đầu hoàn tất, men còn lại được loại bỏ và bia được chuyển vào các bể lên men thứ cấp. Trong bốn đến mười một tuần tiếp theo, quá trình lên men thứ cấp này dần dần làm cho bia chín muồi và sau đó sẵn sàng để đóng chai hoặc cho vào thùng. Toàn bộ quá trình sản xuất bia phải diễn ra trong thành phố München.

Tham khảo 

Bia ở Đức