Air-sol moyenne portée

Air-sol moyenne portée (ASMP; ) là một tên lửa hành trình mang đầu đạn hạt nhân phóng từ trên không của Pháp, do MBDA France sản xuất. Trong học thuyết hạt nhân của Pháp, nó đảm nhiệm vai trò răn đe “tiền chiến lược” (pre-strategic), được xem như “phát bắn cảnh cáo cuối cùng” trước khi sử dụng toàn diện lực lượng hạt nhân chiến lược, đặc biệt là các tên lửa trên tàu ngầm lớp Triomphant. Việc phát triển tên lửa do bộ phận hệ thống tên lửa của Aérospatiale thực hiện, sau này được sáp nhập vào MBDA.

ASMP chính thức đưa vào trang bị từ tháng 5/1986. Phiên bản nâng cấp ASMP-A bắt đầu phát triển năm 1997 và đi vào hoạt động năm 2009. Năm 2016, một chương trình hiện đại hóa tiếp theo mang tên ASMPA-R được khởi động; lần thử nghiệm bắn đầu tiên diễn ra vào tháng 12/2021 và lần thứ hai vào tháng 3/2022.

Tên lửa hành trình siêu vượt âm phóng từ trên không ASN4G, đang được phát triển từ năm 2014, dự kiến sẽ thay thế ASMP từ khoảng năm 2035 trở đi.

Phát triển

ASMP 
ASMP được đưa vào trang bị từ tháng 5/1986, thay thế bom hạt nhân rơi tự do AN-22 trên máy bay Dassault Mirage IV và bom AN-52 trên Dassault Super Étendard. Kho dự trữ ước tính khoảng 84 quả. Các máy bay mang phóng gồm Dassault Mirage 2000N, Dassault Rafale và Super Étendard; biến thể Mirage IVP mang ASMP cho đến khi nghỉ hưu năm 1996.

ASMP và ASMP-A dài khoảng 5,38 m và nặng 860 kg. Đây là tên lửa hành trình siêu âm phóng ngoài tầm phòng không (standoff), sử dụng động cơ ramjet nhiên liệu lỏng. Tốc độ bay đạt Mach 2–3; tầm bắn của ASMP khoảng 80–300 km, trong khi ASMP-A đạt khoảng 500 km (tùy theo quỹ đạo bay). ASMP mang đầu đạn hạt nhân TN 81 với đương lượng nổ điều chỉnh từ 100–300 kiloton TNT..

Năm 1991, có báo cáo cho biết Pháp đã sản xuất 90 tên lửa và 80 đầu đạn; đến năm 2001, khoảng 60 đơn vị còn đang hoạt động.

ASLP Air-Sol Longue Portée 
ASLP là biến thể tăng tầm (lên tới ~1.200 km) do Aérospatiale phát triển trong thập niên 1990. Thiết kế có cánh tam giác phía sau và cửa hút gió phía trên thân. Dự án cũng từng được đề xuất như một chương trình hợp tác Pháp–Anh cho yêu cầu SR(A) 1244 (tên lửa không đối đất chiến thuật mang đầu đạn hạt nhân – TASM), nhưng không vượt qua giai đoạn mô hình thử nghiệm.

ASMP-A 
ASMP-A là phiên bản nâng cấp với tầm bắn khoảng 500 km và tốc độ tối đa Mach 3, sử dụng đầu đạn nhiệt hạch Tête Nucléaire Aéroportée (TNA) 300 kt. Tên lửa được đưa vào trang bị từ tháng 10/2009 trên Mirage 2000NK3 và từ tháng 7/2010 trên Rafale. Tổng cộng 54 quả ASMP-A đã được bàn giao cho Lực lượng Không quân và Vũ trụ Pháp.

ASMPA-R 
Dự án ASMPA-R (rénové – “nâng cấp/đổi mới”), được khởi động năm 2016, bao gồm việc thay thế một số thành phần bằng công nghệ mới, tăng tầm bắn và tích hợp đầu đạn nhiệt hạch 300 kiloton mới. Tên lửa cũng có thiết kế cánh đuôi được điều chỉnh nhẹ so với các phiên bản trước. Chuyến bay thử nghiệm đầu tiên diễn ra vào tháng 12/2021 và lần thứ hai vào tháng 3/2022. Sau khi đi vào hoạt động, ASMPA-R lần đầu được French Air and Space Force sử dụng trong cuộc diễn tập hạt nhân “Operation Durandal” vào tháng 5/2024. Theo chính phủ Pháp, tên lửa chính thức được biên chế cho lực lượng không quân hải quân mang vũ khí hạt nhân của Pháp từ ngày 10/11/2025.

Tiếp nối 

Các nghiên cứu về loại tên lửa kế nhiệm cho ASMP, hiện được gọi là ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4ème Génération), đã được xác nhận là bắt đầu từ năm 2014. Đây là một tên lửa hành trình siêu vượt âm sử dụng động cơ scramjet. ASN4G dự kiến sẽ được mang bởi tiêm kích Dassault Rafale F5 và các dòng máy bay kế nhiệm của nó; yêu cầu đặt ra là tầm bắn phải lớn hơn nhiều so với 1.000 km (600 dặm). Tên lửa ASN4G đang được phát triển bởi MBDA France với sự hợp tác của Cơ quan Nghiên cứu Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Pháp.

Nước trang bị 

 

 Lực lượng Không quân-vũ trụ Pháp
 Hải quân Pháp

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 ASMP on FAS.org
 L’ASMP-A, nouvelle arme de la dissuasion, Ministère de la Defense