Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Frank Gehry

Frank Owen Gehry (tên khai sinh là Frank Owen Goldenberg; 28 tháng 2 năm 1929 – 5 tháng 12 năm 2025, tại nhà riêng ở Santa Monica, California) là một kiến trúc sư nổi tiếng, thuộc kiến trúc Giải toả kết cấu hay còn gọi trường phái phá cân đối (deconstructivism) của kiến trúc Hiện đại, hành nghề tại California, Mỹ. Các công trình của ông nổi tiếng bằng các đường cong tròn trịa, thường bọc bằng những vật liệu kim loại phản xạ.

Tiểu sử 
Frank Owen Gehry sinh ra tại Toronto, Canada, hiện đang sinh sống và hành nghề tại Mỹ. Gehry sinh ra trong một gia đình người Do Thái gốc Ba Lan. Bố ông làm nghề buôn bán vật liệu, mẹ là một người yêu âm nhạc. Những đặc điểm gia đình đó sẽ góp phần tạo dựng nên sự nghiệp của ông sau này. Thời trẻ, Gehry được các bạn cùng trường gọi là "Cá Vàng" (Goldenberg) , sau đó Frank Owen Goldenberg đổi tên thành Frank Owen Gehry vào năm 1954. Hiện nay, ông mang quốc tịch Mỹ.

Từ 1949 đến 1951, ông theo học tại trường Đại học Nam California (University of Southern California) và trường Đại học Los Angeles (1949-1951) và học thiết kế đô thị tại trường Đại học Harvard từ 1956 đến 1957.

Ông nhận giải thưởng Pritzker năm 1989.

Các công trình kiến trúc 

 Nhà ở xã hội ở Frankfurt (1994 - 1996)
 Bảo tàng Guggenheim Bilbao, Bilbao, Tây Ban Nha (1997)
 Tháp Gehry, Hanover, CHLB Đức (2001)
 Trung tâm hoà nhạc Walt Disney Los Angeles, Bang California, Hoa Kỳ (2003)
 Rạp Pritzker, Công viên Thiên niên kỷ, Chicago, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ (2004)

Các giải thưởng 
 Giải thưởng Arnold W. Brunner về Kiến trúc, Viện Hàn lâm Nghệ thuật và Văn chương Mỹ, 1977
 Giải thưởng Pritzker, 1989
 Giải thưởng Wolf về Kiến trúc của Quỹ Wolf, 1992
 Giải thưởng Hoàng gia về kiến trúc, Hiệp hội Nghệ thuật Nhật Bản, 1992
 Giải thưởng Dorothy và Lillian Gish, 1994
 Huy chương Quốc gia về Nghệ thuật, (1998)
 Giải thưởng Friedrich Kiesler, 1998
 Huy chương vàng AIA, Hiệp hội Kiến trúc sư Mỹ (AIA), 1999
 Huy chương vàng, Hiệp hội Kiến trúc sư Hoàng gia Anh (RIBA), 2000
 Huy chương vàng Kiến trúc, Viện Hàn lâm Nghệ thuật và Văn chương Mỹ, 2002
 Huân chương Canada (Order of Canada), 2002

Tiến sĩ danh dự tại các Đại học 
 Nghệ thuật Thị giác: Học viện Nghệ thuật California, 1987
 Mỹ thuật: Trường Thiết kế Rhode Island, 1987; Học viện Nghệ thuật Otis, 1989
 Kỹ thuật: Đại học Kỹ thuật Nova Scotia 1989
 Nhân chủng học: Học viện phương Tây (Occidental College), 1993
 Học viện Whittier, 1995
 Kiến trúc: Học viện Kiến trúc Nam California, 1997
 Luật: Đại học Toronto, 1998
 Đại học Edinburgh, 2000
 Đại học Nam California, 2000
 Đại học Yale, 2000
 Đại học Harvard, 2000

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Gehry Partners, LLP , hãng kiến trúc của Gehry và các cộng sự
 Hãng kỹ thuật của Gehry
 Hình ảnh về Gehry và các công trình kiến trúc
 Giải thưởng Pritzker 

Gehry, Frank
Gehry, Frank
Gehry, Frank
Gehry, Frank
Gehry, Frank
Gehry, Frank
Gehry, Frank
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Cựu sinh viên Đại học Nam California
Người đoạt Huy chương Nghệ thuật Quốc gia
Người Toronto
Lính Lục quân Hoa Kỳ
Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống
Richard Clayderman

Richard Clayderman (tên thật là Philippe Pagès, sinh ngày 28 tháng 12 năm 1953 tại Pháp) là một nghệ sĩ dương cầm nổi tiếng. Ông đã phát hành nhiều album nhạc, trong đó có các nhạc phẩm của Beethoven, Liszt, Chopin và Mozart, nhưng chủ yếu là của Paul de Senneville và Olivier Toussiant. Richard Clayderman cũng được biết đến bởi khả năng diễn xuất tuyệt vời những bản nhạc được nhiều người ưa chuộng như "Yesterday", "The Sound of Silence" và "Memory".

Mặc dù được đào tạo để trở thành nghệ sĩ piano cổ điển, song hầu hết các đĩa nhạc của ông tập trung vào âm nhạc phổ thông với những tình khúc đương thời.

Sự nghiệp

Thời trẻ
Clayderman học chơi piano từ cha của mình, một giáo viên piano.

Khi 12 tuổi, ông được nhận vào nhạc viện Paris, nơi ông được đánh giá cao vào cuối tuổi thanh niên. Những khó khăn về tài chính đã ngăn cản ông theo đuổi sự nghiệp đầy triển vọng là trở thành nghệ sĩ piano. Thay vào đó, để kiếm sống, Richard đã làm nhân viên ngân hàng và người đệm nhạc cho những ban nhạc đương thời. Ông từng đệm nhạc cho các ca sĩ như Johnny Hallyday, Thierry Le Luron và Michel Sardou.

Thành công và phê bình
Clayderman đã thu âm hơn 1.300 giai điệu, và đã tạo nên một phong cách riêng cho mình. Ông đã dành nhiều thời gian thực hiện các buổi hòa nhạc. Đến năm 2006, con số kỷ lục bán đĩa của ông vào khoảng 150 triệu USD, và có 267 đĩa vàng, 70 đĩa bạch kim để tín dụng của mình. Ông đã nổi tiếng tại châu Á và được ghi nhận vào sách kỷ lục Guinness là "nghệ sĩ piano thành công nhất trên thế giới".

Clayderman rất nổi tiếng ở các nước thế giới thứ ba, nhiều nhà phê bình cho rằng nhạc của ông là "nhạc thang máy", bởi vì các tác phẩm của ông được chơi ở những nơi không gian rộng rãi, chuyển tiếp như thang máy, khu buôn bán...

Một vài giáo viên âm nhạc Trung Quốc đã góp phần phổ biến nhạc của ông vào Trung Quốc đại lục nhằm làm tăng số lượng sinh viên học đàn piano kể từ thập niên 1980. Theo sách Last Chance to See của Douglas Adams xuất bản năm 1990 thì Clayderman là nghệ sĩ chơi piano nổi tiếng nhất tại Trung Quốc kể từ đó.

Danh sách đĩa nhạc

Tham khảo

Liên kết ngoài

Website của Richard Clayderman
Tiểu sử chính thức 
Website tuyển chọn nhạc không lời - Richard Clayderman 

Nghệ sĩ dương cầm Pháp
Người Paris
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1953
Nhạc easy listening
Nghệ sĩ dương cầm thế kỷ 21
Nhạc sĩ Paris
Tập đoàn khách sạn Hilton

Tập đoàn Khách sạn Hilton là một tập đoàn khách sạn Mỹ được sáng lập bởi Conrad Hilton vào đầu thế kỷ 20.

Vào năm 1919, Conrad Hilton mua khách sạn đầu tiên ở Cisco, Texas. Khách sạn mang tên Hilton đầu tiên được xây dựng ở Dallas năm 1925. Từ năm 1943, Hilton trở thành một hệ thống khách sạn ở Mỹ. Năm 1949, tập đoàn mở khách sạn đầu tiên bên ngoài biên giới Mỹ ở San Juan, Puerto Rico. Cũng trong năm đó, Hilton mua lại khách sạn Waldorf Astoria ở thành phố New York. Năm 1946, tập đoàn niêm yết cổ phiếu ở New York.

Trong những khách sạn sang trọng của tập đoàn, có thể kể đến Beverly Hilton, Cavalieri Hilton ở Roma, Hilton Athens, Hilton San Francisco, Hilton New York, Hilton Hawaiian Village, Hilton Waikoloa Village, Paris Hilton...

Đến năm 2004, tập đoàn Hilton sở hữu:
Hilton
Conrad Hotels
Doubletree, Doubletree Guest Suites et Doubletree Club Hotel
Embassy Suites Hotels
Hampton Inn, Hampton Inn & Suites
Hilton Garden Inn
Hilton Grand Vacations Company
Homewood Suites by Hilton

Ngày nay, Hilton là tập đoàn khách sạn lớn nhất thế giới  với 2.800 khách sạn, hơn 475.000 phòng trên hơn 80 quốc gia.

Xem thêm
Paris Hilton

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang chính của Khách sạn Hilton
Hilton Hanoi Opera 

Khách sạn Mỹ
Tập đoàn kinh doanh
Công ty niêm yết tại Thị trường Chứng khoán New York
Công ty khách sạn
Công ty tổ hợp đầu tư vốn tư nhân

da:Hilton
de:Hilton Hotels
es:Hoteles Hilton
fr:Hilton
ja:ヒルトン
pt:Hilton
sv:Hilton
yi:הילטאן האטעלס
Hồ Thiệu Trị

Hồ Thiệu Trị là một kiến trúc sư nổi tiếng tại Việt Nam, ông sinh năm 1945 tại Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam. Ông tốt nghiệp trường Đại học Kiến trúc Sài Gòn năm 1973. Sau đó ông chuyển sang Pháp và nhập quốc tịch ở đó. Năm 1995, Hồ Thiệu Trị trở lại Việt Nam theo lời mời của kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính. Đồ án tu bổ Nhà hát lớn Hà Nội của ông được thông qua. Từ năm 1995 đến năm 1997, ông tham gia giám sát công trình. Sau công trình này, ông đã được nhận Giải thưởng Kiến trúc Việt Nam do Bộ Văn hóa - Thông tin, Bộ Xây dựng và Hội Kiến trúc sư Việt Nam trao tặng.

Các công trình
 2000: Trung tâm Chiếu phim Quốc gia (87 Láng Hạ, Hà Nội)
 2001: Khu biệt thự cao cấp Hồ Tây (Đặng Thai Mai, Tây Hồ, Hà Nội)
 2001: Cao ốc Văn phòng 21 tầng Bitexco (Q1, Tp. Hồ Chí Minh)
 2002: Trung tâm Ngôn ngữ Văn minh Pháp L'Espace (24 Tràng Tiền, Hà Nội)
 2002: Khách sạn 5 sao Tân Hoàng Cung (Huế)
 2002: Resort Mỹ Cảnh – Bảo Ninh (Đồng Hới, Quảng Bình)
 2003: Trung tâm Tổ chức Hội nghị tỉnh Quảng Ninh (Hạ Long, Quảng Ninh)
 2003: Khu du lịch sinh thái Giang Điền 30 ha (Đồng Nai)
 2004: Nhà hỗn hợp cao tầng ở & làm việc 21 tầng Lilama (124 Minh Khai, HN)
 2004: Khách sạn Zephir (4-6 Bà Triệu, Hà Nội)
 2004: Nhà câu lạc bộ Sân gôn Tam Đảo (Vĩnh Phúc)
 2004: Quy hoạch Khu đô thị mới Nam thị xã Vĩnh Yên 1300 ha (Vĩnh Phúc)
 2004: Quy hoạch Khu đô thị mới Đại Phước 464 ha (Đồng Nai)
 2004: Quy hoạch Khu đô thị mới Nhơn Phước 201 ha (Đồng Nai)
 2004: Trụ sở làm việc Tỉnh ủy Kiên Giang
 2004: Trung tâm Kinh doanh đồng bộ 3 chức năng Toyota Mỹ Đình (Mỹ Đình)
 2004: Cao ốc văn phòng 10 tầng (63 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Q1, Tp. HCM)
 2004: Cao ốc văn phòng 15 tầng (10 Công trường Quốc tế, Q1, Tp. HCM)
 2007: Cao ốc văn phòng FPT 27 tầng nổi, 5 tầng hầm (89 Láng Hạ, Đống Đa, Hà Nội)
 2023: Nhà hát Hồ Gươm (40 Hàng Bài, Cửa Nam, Hà Nội)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Hồ Thiệu Trị Group
KTS Hồ Thiệu Trị-người lang thang qua những công trình
10 công ty kiến trúc hàng đầu tại Việt Nam năm 2006: bình chọn của BCI Asia 

Kiến trúc sư Việt Nam
Kiến trúc sư Pháp
Baisers volés

Baisers volés (Những nụ hôn bị đánh cắp) là một phim của François Truffaut thực hiện năm 1968, với sự tham gia diễn xuất của Jean-Pierre Léaud và Claude Jade.

Cốt truyện
Antoine Doinel (Jean-Pierre Léaud): Giải ngũ từ quân đội vì chứng bất ổn tính cách, anh chàng muốn nối lại quan hệ với Christine Darbon (Claude Jade). Trong một cuộc điều tra, lĩnh trách nhiệm theo dõi người làm của một cửa hiệu bán giày, anh yêu điên cuồng vợ của ông chủ, bà Tabard. Anh ta thích tỏ tình nồng cháy từ xa, bằng cách viết thư, điều cho phép anh ta kiểm soát tình thế được tốt hơn. Và ngay cả với Christine, cuối cùng anh ta cũng tỏ tình bằng cách viết chứ không phải nói. Dù phim đầy chất khôi hài và độc đáo, sự nặng nề là không hề xa xôi (nhân vật bí ẩn mặc áo mưa theo đuổi Christine xuất hiện đi xuất hiện lại, đại diện cho một cảm giác bất an ngầm ẩn).

Diễn viên-phân vai
Jean-Pierre Léaud: Antoine Doinel
Claude Jade: Christine Darbon
Daniel Ceccaldi: Lucien Darbon, cha của Chistine
Claire Duhamel: Madame Darbon, mẹ của Christine
Delphine Seyrig: Fabienne Tabard
Michael Lonsdale: Georges Tabard
Serge Rousseau: một người lạ
Harry Max: Monsieur Henri
André Falcon: Monsieur Blady
Catherine Lutz: Catherine
Paul Pavel: Julien
Martine Ferrière: Mme Turgan
Marie-France Pisier: Colette Tazzi
Jean-François Adam: Albert Tazzi
François Darbon: Adjudant Picard
Đạo diễn: François Truffaut
Kịch bản: François Truffaut, Claude de Givray và Bernard Revon
Nhạc: Antoine Duhamel
Sản xuất: Les Films du Carosse et Artistes Associés
Dài 87 phút

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim Pháp
Phim năm 1968
Phim lấy bối cảnh ở Paris
Phim chính kịch Pháp
Phim quay tại Paris
Phim tiếng Pháp
Kịch bản phim của François Truffaut
Kilo

Kilo có thể đề cập đến:

kilo- (k-), tiền tố đo lường chỉ một lượng 103
Kilogram (kg), đơn vị đo khối lượng
Kilo (lớp tàu ngầm), tên định danh của NATO chỉ một loại tàu ngầm Nga
Chữ cái K trong bảng chữ cái ngữ âm NATO

Xem thêm

 
 
 Kilômét (km), đơn vị đo độ dài
Francesco Toldo

Francesco Toldo (sinh ngày 2 tháng 12 năm 1971 tại Padua) là một cựu thủ môn bóng đá người Ý.

Câu lạc bộ 

Toldo bắt đầu sự nghiệp tại A.C. Milan; tuy nhiên, anh chưa được chơi trận nào ở câu lạc bộ này. Thay vào đó, câu lạc bộ lớn đem anh cho mượn tại Trento và Ravenna từ năm 1991 đến 1993. Toldo sau đó gia nhập Fiorentina, và trở thành thủ môn chính trong tám năm, hai lần giành được Coppa Italia, và đã chơi tại UEFA Champions League cho the Viola. Một năm trước khi Fiorentina đối mặt với nguy cơ phá sản, anh chuyển đến F.C. Internazionale Milano vào năm 2001, nơi anh là thủ môn số một cho đến mùa hè năm 2005, khi thủ môn người Brasil Júlio César đẩy Toldo ra băng ghế dự bị. Anh đã ghi một bàn trong trận đấu với Juventus tại Serie A vào phút bù giờ để gỡ hòa 1-1 cho đội bóng.

Tuyển quốc gia 

Đến cuối năm 2004, Toldo đã thi đấu 28 trận cho Ý. Mặc dù phải đối mặt với sự cạnh tranh từ những thủ môn hàng đầu như Gianluca Pagliuca, Angelo Peruzzi, và Gianluigi Buffon, Toldo đã được chọn trong đội hình xuất quân tại Euro 2000 vì Buffon bị gãy tay trong một trấn giao hữu với Na Uy chỉ tám ngày trước khi giải khởi tranh. Toldo đã giúp đội tuyển quốc gia Ý kết thúc giải ở vị trí thứ hai sau Pháp. Trong suốt trận bán kết với đội chủ nhà Hà Lan, Toldo đã cứu được một quả penalty trong trận đấu và hai quả nữa trong loạt luân lưu. Tuy nhiên trong trận chung kết anh đã không thể đỡ được cú sút quyết định của Sylvain Wiltord khi trận đấu gần kết thúc khi Ý đang dẫn trước một bàn. Pháp đã chiến thắng trong phút bù giờ với bàn thắng của David Trézéguet.
 
Anh có mặt trong đội tuyển Ý tham dự Euro 1996, World Cup 1998, World Cup 2002 và Euro 2004, nhưng không được ra sân.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

FIGC 

FootballDatabase

Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Ý
Cầu thủ bóng đá Ý
Cầu thủ bóng đá ACF Fiorentina
Cầu thủ bóng đá Inter Milan
Thủ môn bóng đá nam
Cầu thủ bóng đá A.C. Milan
Cầu thủ bóng đá Serie A
Người Padova
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1998
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2002
Cầu thủ bóng đá Hellas Verona F.C.
Cầu thủ bóng đá nam Ý
Cầu thủ bóng đá Serie B
Cầu thủ bóng đá Serie C
Cầu thủ vô địch UEFA Champions League
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2000
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2004
Vương quốc Judah

Vương quốc Judah (tiếng Do Thái מַלְכוּת יְהוּדָה; chuyển tự: Malḫut Yəhuda; phát âm Tiberias: Malḵûṯ Yəhûḏāh) là một trong hai vương quốc được thành lập khi Vương quốc Israel Thống nhất phân chia, nó cũng được gọi là Vương quốc phía Nam để phân biệt với Vương quốc còn lại ở phía Bắc. Theo Kinh Thánh, Vương quốc Thống nhất tan rã theo sau sự kiện các chi tộc phương Bắc từ chối công nhận Rehoboam, thuộc nhà David của chi tộc Judah ở phương Nam, làm vua. Các chi tộc này hình thành nên một vương quốc tiếp tục lấy tên là Israel, còn được gọi là Vương quốc Samaria. Chỉ còn hai chi tộc Judah và Benjamin vẫn trung thành với Nhà David và tạo thành Vương quốc Judah. Hai vương quốc phía Bắc và phía Nam cùng tồn tại cách không hòa thuận cho tới khi Vương quốc phía Bắc bị người Assyria phá hủy khoảng năm 722/721 TCN. Vương quốc phía Nam tiếp tục tồn tại cho tới khi dần lệ thuộc vào Đế quốc Tân Babylon và biến mất khi trở thành một tỉnh của Đế quốc này vào năm 586 TCN.

Các vua của Judah 

 Rehoboam: 931 - 913 TCN, con trai của Salomon
 Abijah: 913 - 911 TCN, con trai của Rehoboam
 'Āsā': 911 - 870 TCN, con trai của Abijah
 Yehoshafat: 870 - 849 TCN, con trai của Asa
 Jehoram: 849 - 842 TCN
 Ahaziah: 842 - 841 TCN, con trai của Jehoram
 Nữ hoàng Athaliah: 841 – 836 TCN
 Jehoash: 836 – 796 TCN, cháu trai của Nữ hoàng
 Amaziah: 796 – 767 TCN
 Uzziah: 767 - 750 TCN
 Yotam: 750 – 732 TCN
 Ahaz: 732 – 716 TCN
 Hezekiah: 716 – 687 TCN, bị con trai là Manasseh đánh bại và phế truất
 Manasseh: 697 – 643 TCN
 Amon: 643 – 641 TCN, bị cận thần ám sát
 Josiah: 640 - 609 TCN, bị quân Ai Cập đánh bại và sát hại
 Jehoahaz: 609 TCN (3 tháng), bị Pharaoh Ai Cập là Necho II phế truất
 Jehoiakim: 609 – 598 TCN, anh trai của Jehoahaz
 Jeconiah, 598 - 597 TCN (4 tháng), bị vua Nebuchadnezzar II của Tân Babylon phế truất
 Zedekiah: 597–586 TCN, chú của Jeconiah. Năm 586 TCN, Judah bị Tân Babylon đánh bại, vua bị giam cầm và các con trai đều bị quân Tân Babylon sát hại. Viên chỉ huy Tân Babylon là Gedaliah làm Toàn quyền, nhưng đến năm 582 TCN ông ta bị những người dân Judah do Ismael khởi nghĩa ám sát thành công.

Xem thêm
 Judah
 David - Salomon
 Các vị vua Vương quốc Judah

Tham khảo

Israel và Judah cổ đại
Cựu quốc gia quân chủ Tây Á
Cựu quốc gia châu Á
Lịch sử Palestine
Lịch sử Levant
Levant cổ đại
Cộng đồng Do Thái lịch sử
Chính thể tại Vùng đất Israel
Năm 586 TCN
Antoine Doinel

Antoine Doinel là nhân vật do François Truffaut sáng tạo, và do diễn viên Jean–Pierre Léaud thủ vai. Truffaut đã để nhân vật này sống qua nhiều bộ phim: Les Quatre Cent Coups (400 Cú Đấm, 1959), Baisers volés (Những nụ hôn bị đánh cắp, 1968, cùng với Claude Jade, Delphine Seyrig...), Domicile conjugal (Tổ ấm gia đình, 1970, cùng với Claude Jade, Hiroko Berghauer...), L'Amour en fuite (Tình yêu trốn chạy, 1978, cùng với Claude Jade, Marie-France Pisier...).

Tham khảo

Dionel, Antoine
Người Pháp giả tưởng
Nhân vật phim chính kịch
Helmut Jahn

Helmut Jahn (sinh 4 tháng 1 năm 1940, tại Nürnberg, Đức) là một kiến trúc sư theo trường phái Kiến trúc-Công nghệ (Archi-neering). Ông tác giả của hàng chục công trình lớn trên thế giới. Trong số các tác phẩm nổi tiếng của ông có thể kể đến như Trung tâm Sony ở Berlin, Trung tâm James R. Thompson ở Chicago, Illinois.

Ông theo học kiến trúc tại Đại học Kỹ thuật München từ năm 1960 đến 1965, sau đó ông làm việc với Peter C. von Seidlein trong thời gian 1 năm. Năm 1966 ông di cư tới Chicago để tiếp tục theo học cao hơn tại Học viện Kỹ thuật Illinois. Tại đây, ông là học trò của Ludwig Mies van der Rohe qua đó ông đã học được ngôn ngữ và thủ pháp của Kiến trúc Hiện đại. Năm 1967, ông gia nhập hãng thiết kế Murphy và cộng sự. Năm 1973 ông trở thành Phó giám đốc và Kiến trúc sư trưởng phụ trách thiết kế và quy hoạch của hãng. Năm 1981, hãng được đổi tên thành Murphy/Jahn mặc dù Charles Murphy mất năm 1985.

Hiện nay Jahn điều hành hãng thiết kế Murphy/Jahn và cộng sự.

Các công trình
 Đấu trường Kemper - 1974
 Khu điền kinh trường trung học Saint Mary - 1977 (hình ảnh)
 State of Illinois Center - Xây dựng từ 1979 đến 1985; tổng trị giá 173 triệu đô la, (hình ảnh )
 Trung tâm First Source (hình ảnh)
 Sân ga số 1, phòng chờ B và C tại Sân bay quốc tê O'Hare - xây dựng từ năm 1985 đến 1988 (có nguồn tin nói rằng công trình được hoàn thành năm 1992), tổng trị giá 200 đô la Mỹ
 Trung tâm Sony, Berlin - 2000. Gồm 7 tòa nhà, sử dụng phức hợp, trị giá 800 triệu đô la Mỹ
 Làng State Street tại Học viện Kỹ thuật Illinois (IIT), Chicago - 2003. Ký túc xá cho sinh viên tại Học viện Kỹ thuật Illinois, dựa trên bản quy hoạch tổng thể nổi tiếng của Ludwig Mies van der Rohe
 Bayer-Headquarters Leverkusen, Germany 2000 - 2002

Giải thưởng
 1991 - "Một trong mười kiến trúc sư còn sống ảnh hưởng nhất của nước Mỹ" của Hiệp hội kiến trúc sư Mỹ
 1993 - "Thành tựu nổi bật" giải thưởng cho kiến trúc của Học viện Nghệ thuật Illinois
 1994 - "Bundesverdienstkreuz Erster Klasse" của chính phủ Đức
 2002 - Giải thưởng danh dự của Hiệp hội kiến trúc sư Mỹ cho Trung tâm Sony ở thủ đô Berlin

Tham khảo

Liên kết ngoài
Murphy/Jahn Trang chính thức
The New Modernism of Helmut Jahn 
Credits  - Các công trình kiến trúc của Helmut Jahn
Tiểu sử  từ IIT

Jahn, Helmut
Jahn, Helmut
Jahn, Helmut
Jahn, Helmut
Người Mỹ gốc Đức
Sinh năm 1940
Nhân vật còn sống
Mất năm 2021
Louis Kahn

Louis Isadore Kahn (20 tháng 2 năm 1901 –– 17 tháng 3 năm 1974) là một kiến trúc sư người Mỹ sinh ra ở Estonia, làm việc tại Philadelphia, Pennsylvania, Hoa Kỳ. Bên cạnh hành nghề, ông là giáo sư kiến trúc tại Đại học Yale từ năm 1947 đến năm 1957. Từ năm 1957 đến khi qua đời, ông là giáo sư kiến trúc tại Đại học Pennsylvania.Kahn là người Do Thái, sinh ra tại Kuressaare, thuộc quần đảo Saaremaa của Estonia. Năm 1905, gia đình ông di cư đến Mỹ do cha ông lo sợ sẽ bị tái ngũ trong cuộc Chiến tranh Nga-Nhật. Ông lớn lên ở Philadelphia và nhập quốc tịch Mỹ vào ngày 15 tháng 3 năm 1914.Thời trẻ, ông được đào tạo theo một truyền thống cổ điển chặt chẽ với sự nhấn mạnh học tập, sao chép vào các tác phẩm truyền thống tại Đại học Pennsylvania (Penn U.). Sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ năm 1924, Kahn làm một chuyến du lịch sang châu Âu, thay vì dừng lại ở trung tâm nghệ thuật cổ điển hoặc hiện đại nào, ông lại chọn thành cổ Carcassonne ở Pháp, được xây dựng từ thời Trung cổ. Từ 1925 đến 1926, Kahn làm việc như kiến trúc sư trưởng của Hội chợ triển lãm thế giới tại Philadelphia. Từ 1947 ông giảng dạy tại Đại học Yale và tạo được một ảnh hưởng lớn tại đây trước khi chuyển đến Đại học Pennsylvania. Trong số các học trò xuất chúng của ông sau này có Moshe Safdie và Robert Venturi.

Kiến trúc của Louis Kahn đã truyền tải vào chủ nghĩa quốc tế một phong cách tinh tế, giàu chất thơ, ghi đậm dấu ấn cá nhân trong từng tác phẩm. Ông là bậc thầy về sử dụng ánh sáng trong kiến trúc. Theo nhà điêu khắc Isamu Noguchi, Louis Kahn là một nhà triết học trong số các kiến trúc sư.

Sau một chuyến du lịch từ Ấn Độ trở về, Kahn mất đột ngột vì một cơn đau tim tại phòng tắm nhà ga Pennsylvania ở Thành phố New York, người ta chỉ có thể xác định được danh tính của ông sau 3 ngày vì ông đã xóa địa chỉ của bản thân trên hộ chiếu.

Các công trình kiến trúc 
Tất cả các năm sau đây là năm bắt đầu xây dựng
 1951 - University Art Center
 1954 - Trenton Bath House
 1957 - Richards Medical Center - Trung tâm nghiên cứu Y học Richards thuộc trường Đại học Tổng hợp Pensylvanie, Philadelphie, Mỹ.
 1959 - Salk Institute
 1959 - Esherick House
 1959 - First Unitarian Church of Rochester
 1960 - Erdman Hall Dormitories
 1960 - Norman Fisher House
 1963 - Institute of Public Administration
 1962 - National Assembly Building, Dhaka, Bangladesh
 1967 - Exeter Library
 1967 - Kimbell Art Museum
 1969 - Yale Center for British Art

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang web về Kahn
 Kỉ niệm 100 năm ngày sinh của Kahn cùng với ảnh
 Bộ sưu tập về Louis Kahn, trường đại học Pennsylvania 
 Space is the place , sưu tập cá nhân về các công trình của Kahn]
 Nhà trưng bày nghệ thuật trường đại học Yale University 

Kahn, Louis
Kahn, Louis
Kahn, Louis
Kahn, Louis
Kahn, Louis
Kahn, Louis
Kahn, Louis
Giảng viên Đại học Yale
Sinh năm 1901
Mất năm 1974
.ac

.ac là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) dành cho đảo Ascension. Nó được quản lý bởi NIC.AC , công ty phụ của Cục Máy tính Internet  ở Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Bất cứ ai có thể đăng ký với tên miền này. Cơ quan đăng ký chấp nhận đăng ký tên miền quốc tế hóa.

.ac cũng là tên miền ở cấp 2 cho những học viện, như là trường đại học, ở nhiều nước, ví dụ ở Anh và Bắc Ireland (.ac.uk), Nhật Bản (.ac.jp), và Áo (.ac.at). Nhiều nước khác sử dụng .edu cùng mục đích, ví dụ .edu.au ở Úc và .edu.my ở Malaysia. Cũng có nhiều nước (Pháp, Thụy Sĩ, v.v.) mà không có tên miền ở cấp 2 dành riêng cho học viện. Thay vì đó, mọi học viện có tên miền riêng ở cấp 2, ví dụ sorbonne.fr của Sorbonne, hoặc tum.de của Đại học Kỹ thuật München.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin whois của.ac từ IANA  (tiếng Anh)
 Sở đăng ký tên miền.AC (Anh)

ac
Đảo Ascension
ac

sv:Toppdomän#A
.ad

.ad là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Andorra. Nó được quản lý bởi Andorra Telcom

Bởi vì .ad cũng là viết tắt của từ quảng cáo, .ad cũng đã được sử dụng theo cách độc đáo như một cuộc tấn công tên miền bởi một số phương tiện quảng cáo, cũng như trong cách sử dụng năm 20XX.ad.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin whois của.ad của IANA  (tiếng Anh)
 Trang chủ STA (tiếng Catalan)

ad
Andorra
ad
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Thành viên CENTR

he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות
sv:Toppdomän#A
.ae

.ae là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất. Nó được quản lý bởi Etisalat.

Đăng ký tên miền cấp 2 và cấp 3 
Có thể đăng ký trực tiếp tên miền cấp 2 hoặc cấp 3 dưới những tên khác nhau. Trước đây, .co.ae được dùng cho các đơn vị thương mại, nhưng nó đã không còn được dùng do việc ủng hộ đăng ký tên miền cấp 2; tuy nhiên, việc đăng ký .co.ae vẫn được phép nếu người đăng ký muốn.

 .ae — Công ty, tổ chức hoặc cá nhân
 .net.ae — Cung cấp dịch vụ mạng
 .gov.ae — Chính phủ
 .ac.ae — Trường đại học, cao đẳng hoặc viện nghiên cứu
 .sch.ae — Trường công lập hoặc tư nhân
 .org.ae — Tổ chức phi lợi nhuận
 .mil.ae — Tổ chức quân sự
 .pro.ae — Chuyên gia
 .name.ae — Cá nhân

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Website để đăng ký tên miền dưới. ae  (tiếng Anh, Ả Rập)
 Etisalat (Anh)
 Thông tin whois của. ae từ IANA  (Anh)

ae
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Tên miền quốc gia cấp cao nhất

sv:Toppdomän#A
.af

.af là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Afghanistan. Nó được quản lý bởi AFGNIC, phục vụ của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc và Chính phủ Hồi giáo Chuyển tiếp Afghanistan. Tính đến ngày 26 tháng 8 năm 2020, .af đã được 5960 miền sử dụng.

Đăng ký được thực hiện trực tiếp nếu đăng ký tên miền cấp độ hai hoặc cấp thứ ba dưới các miền phụ được phân loại khác nhau ở cấp  hai. Miền cấp ba có các hạn chế dựa trên miền cấp hai mà chúng được đăng ký. Đăng ký ở cấp hai là không hạn chế, nhưng đắt hơn. Tất cả các khoản phí đều cao hơn đối với người đăng ký quốc tế.

Miền .af được giao cho Abdul Razeeq vào năm 1997, một năm sau khi các chiến binh Taliban chiếm được Kabul và thành lập Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan. NetNames of London ban đầu duy trì miền sau một thỏa thuận với IANA. Razeeq sau đó biến mất, tạm dừng một số dịch vụ. Miền được mở lại vào ngày 10 tháng 3 năm 2003 như một chương trình hợp tác giữa UNDP và Bộ Truyền thông Afghanistan.

Tên miền cấp 2 

 .gov.af
 .com.af
 .org.af
 .net.af
 .edu.af
 .tv.af
 .media.af

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin whois của.af từ IANA  (tiếng Anh)
 Trang chính của AFGNIC  (Anh)

af
Afghanistan
af
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Thành viên CENTR

sv:Toppdomän#A
.ag

.ag là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) dành cho Antigua và Barbuda. Nó được quản lý bởi Trường sở Y khoa của Đại học Khoa học Sức khỏe Antigua.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Thông tin whois của.ag từ IANA  (tiếng Anh)

ag
Antigua và Barbuda
Tên miền quốc gia cấp cao nhất

sv:Toppdomän#A
.ai

.ai là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Anguilla. Nó được quản lý bởi chính phủ Anguilla.

Đây là tên miền hack phổ biến với công ty và dự án liên quan tới trí tuệ nhân tạo (AI).

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin whois của.ai từ IANA  (tiếng Anh)

ai
Thông tin liên lạc ở Anguilla
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Phần mở rộng bảo mật hệ thống phân giải tên miền
Trí tuệ nhân tạo
.al

.al là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Albania. Nó được quản lý bởi Ủy quyền Điều chỉnh Viễn thông Albania.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Thông tin whois của.al từ IANA  (tiếng Anh)

al
Albania
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Thành viên CENTR

sv:Toppdomän#A
.am

.am là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Armenia, cộng hòa thuộc Liên Xô ngày xưa. Trừ ra các tên miền dành riêng, như là.com.am,.net.am và.org.am, bất cứ ai có thể đăng ký tên miền dưới.am miễn là trả tiền.

Luật Armenia cấm sử dụng tên miền dưới.am để hoạt động website sử dụng để spam, hay hoạt động khủng bố, hoặc với mục đích xấu...

Sở quản lý tên miền.am là ISOC-AM, hội địa phương của Internet Society.

Vào năm 2014,.am vượt qua.հայ trở thành tên miền được sử dụng phổ biến nhất tại Armenia.

Tham khảo
 Wikipedia Enligh about.am domain name (tiếng Anh)

Liên kết ngoài 
Thông tin whois của.am từ IANA  (tiếng Anh)
Trung tâm Thông tin Mạng lưới Armenia (Anh)

am
Armenia
am
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Thành viên CENTR
Truyền thông đại chúng Armenia
Phần mở rộng bảo mật hệ thống phân giải tên miền

sv:Toppdomän#A
.an

.an là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho quần đảo Antille thuộc Hà Lan cũ, trước đây được quản lý bởi Đại học Antille thuộc Hà Lan. Sau khi Antille thuộc Hà Lan tan rã vào năm 2010, tên miền này không còn được phát hành. Cho đến tháng 11 năm 2010, vẫn còn hơn 800 tên miền .an hoạt động (tính cả tên miền cấp thấp hơn); đến ngày 31 tháng 7 năm 2015 thì tên miền .an bị vô hiệu hóa hoàn toàn.

Tên miền cấp hai 
Các tên miền sử dụng tên miền .an làm tên miền cấp hai bao gồm google.com.an và youtube.an (máy chủ DNS của Google), yahoo.com.an (máy chủ DNS của Yahoo, tuy nhiên lại không có mẫu tin A cho tên miền này hoặc www.yahoo.com.an), và visa.com.an (máy chủ DNS của ultradns.net). Sau khi mã AN bị loại bỏ khỏi bộ mã quốc gia ISO 3166-1 alpha-2, các tên miền .cw, .sx và .bq (chưa hoạt động) dành cho các lãnh thổ Curaçao, Sint Maarten và Bonare, Sint Eustatius và Saba chính thức được thiết lập theo mã quốc gia mới của các lãnh thổ này.

Khai tử 
Vào ngày 31 tháng 12 năm 2013, Đại học Antille thuộc Hà Lan bắt đầu xóa các tên miền .an không còn hoạt động khỏi hệ thống. 

Vào ngày 31 tháng 10 năm 2014, ICANN xóa tên miền .an khỏi máy chủ DNS gốc.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin whois của.an từ IANA  (tiếng Anh)

an
Antille thuộc Hà Lan
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Sơ khai tên miền

sv:Toppdomän#A
.ao

.ao là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Angola. Nó được quản lý bởi Trường sở Kỹ sư của Đại học Agostinho Neto.

Ngày 17 tháng 6 năm 2019 tái khởi động lại việc đăng ký thương mại tên miền, với một nhà đăng ký duy nhất được phê duyệt để phát hành Serviços Públicos Electrónicos do Governo de Angola của chính phủ.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin whois của.ao từ IANA  (tiếng Anh)

ao
Thông tin liên lạc ở Angola
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
.ar

.ar là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Argentina. Nó được quản lý bởi Bộ Ngoại giao Argentina.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
NIC Argentina (tiếng Tây Ban Nha)
Thông tin whois của.ar từ IANA  (tiếng Anh)

Internet ở Argentina
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Internet tại Argentina
.as

.as là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho quần đảo Samoa thuộc Mỹ. Nó được quản lý bởi AS Domain Registry.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thông tin whois của.as từ IANA  (tiếng Anh)

as
Samoa thuộc Mỹ
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Kinh tế Samoa thuộc Mỹ

sv:Toppdomän#A
.au

Bài này nói về tên miền quốc gia. Để đọc về định dạng âm thanh, xem .au (định dạng tập tin).

.au là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Úc. Nó được quản lý bởi Chính quyền Tên miền.au.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin whois của.au từ IANA  (tiếng Anh)
 auDA (Anh)
 AusRegistry  (Anh)
 Danh sách sổ đăng ký được tím nhiệm bởi AusRegistry  (Anh)

au
Úc
Tên miền quốc gia cấp cao nhất

sv:Toppdomän#A
.aw

.aw là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Aruba. Nó được quản lý bởi SETAR. Có thể đăng ký tên miền dưới.aw ở cấp 2, và cũng có tiểu tên miền .com.aw dành cho những website thương mại.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Thông tin whois của.aw từ IANA  (tiếng Anh)

aw
Aruba
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Thông tin liên lạc ở Aruba
.az

.az là tên miền Internet quốc gia cao cấp (ccTLD) dành cho Azerbaijan. Nó được Azerbaijan Communications quản lý.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin whois của.az từ IANA  (tiếng Anh)

az
Internet tại Azerbaijan
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Thành viên CENTR
Sơ khai Azerbaijan
Sơ khai tên miền
.ba

.ba là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Bosna và Hercegovina. Nó được quản lý bởi Trung tâm Thông tin từ xa Đại học.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Thông tin whois của.ba từ IANA  (tiếng Anh)
NIC.BA
BIHnet (.com.ba)
Sayber (.co.ba)
SARnet Centar (.rs.ba) 

ba
Bosna và Hercegovina
Tên miền quốc gia cấp cao nhất

sv:Toppdomän#B
.bb

.bb là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Barbados. Nó được quản lý bởi Cable & Wireless (Barbados) Limited.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin whois của.bb từ IANA  (tiếng Anh)

bb
Barbados
Tên miền quốc gia cấp cao nhất

sv:Toppdomän#B
.bd

.Bd là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Bangladesh. Nó được quản lý bởi Bộ Bưu điện & Viễn thông Bangladesh. Phải đăng ký ở cấp 3 dưới vài tên miền cấp 2 (.com.bd, .edu.bd, .net.bd, .gov.bd, .org.bd, và .mil.bd), theo các gTLD đầu tiên; có thể đăng ký dưới bất kỳ tên miền nào trừ.gov.bd và.mil.bd, hai tên miền đó dành cho các tổ chức trong chính phủ và quân đội Bangladesh.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin whois của.bd từ IANA (tiếng Anh) 

bd
Bangladesh
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
.be

.be là tên miền Internet Quốc gia (ccTLD) dành cho Bỉ. Tên miền này bắt đầu hoạt động vào năm 1989 và được quản lý bởi Pierre Verbaeten của Đại học Công giáo xứ Leuven (Katholieke Universiteit Leuven). Năm 2000, quyền hành của tên miền này được đổi tay cho DNS Belgium. Theo cuối năm 2005, hơn 480.000 tên miền đã được đăng ký dưới.be.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin whois của.be từ IANA  (tiếng Anh)
 Danh sách sở đăng ký.be

be
Bỉ
be
Tên miền Quốc gia cấp cao nhất
Thành viên CENTR
Nhà triết học

Nhà triết học, hay triết gia, là người nghiên cứu về triết học, có đóng góp cho sự phát triển của triết học. Theo lịch sử triết học và theo phân chia vùng, người ta phân chia thành các nhà triết học phương Đông và triết học phương Tây.

Danh sách một số các triết gia nổi tiếng

Phương Đông 
 Trung Hoa: Khổng Tử, Mạnh Tử, Lão Tử, Trang Tử
 Ấn Độ: Adi Shankara, Thích Ca Mâu Ni, Đại Anh Hùng

Phương Tây 
 Hy Lạp: Aristotle, Platon, Pythagoras, Socrates
 Đức: Immanuel Kant, Karl Marx
Nga: Vladimir Ilyich Lenin

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nghề nghiệp trong khoa học nhân văn
Carbide

Trong hóa học, carbide (bắt nguồn từ từ tiếng Pháp carbure /kaʁbyʁ/),, tiếng Anh: carbide) còn được viết là cacbua, được dùng để nói một cách không rõ ràng tới một trong ba loại hợp chất sau:

1. Ion đa nguyên tử C22−, hay muối bất kỳ của nó. Trong các chất này tồn tại bộ ba liên kết cộng hóa trị giữa hai nguyên tử cacbon.

2. Ion đơn nguyên tử C4−, hay muối bất kỳ của nó. Ion này là một base mạnh và nó kết hợp với bốn proton để tạo ra mêtan: C4− + 4 H+ → CH4.

3. Hợp kim chứa cacbon hay chất thêm vào trong kim loại hay chất bán dẫn, chẳng hạn như thép.

Ví dụ 
 Carbide natri (Na2C2)
 Carbide calci (CaC2)
 Carbide silic (SiC)
 Carbide wolfram (thường chỉ gọi đơn giản là carbide)
 Cementit (carbide sắt; Fe3C)
Xem :Thể loại:Carbide để có danh sách các carbide.

Các loại carbide

Mêtua 
Muối tương ứng với ion C4− có thể được gọi là mêtua. Các mêtua nói chung phản ứng với nước để tạo ra mêtan.

Axêtylua 
Muối tương ứng với ion C22− có thể được gọi là axêtylua. Axêtylua nói chung phản ứng với nước để tạo ra axêtylen.

Hợp chất không thích hợp với khái niệm thông thường về hóa trị hay hóa học lượng pháp

Carbide kẽ
Các carbide này được tạo ra với các kim loại; chúng thông thường có các tính chất của kim loại.

Carbide cộng hóa trị 
Các nguyên tố có độ âm điện tương tự như cacbon chủ yếu tạo ra các hợp chất cộng hóa trị. Ví dụ, carbide silic chủ yếu chứa liên kết cộng hóa trị; nó có cấu trúc tương tự như kim cương.

Thuộc tính 
Trong điều kiện nhiệt độ và áp suất tiêu chuẩn, các carbide kim loại phản ứng mạnh với nước để tạo ra các oxide hay hyđroxide kim loại và khí dễ cháy axêtylen, ví dụ:

 CaC2 + 2H2O → C2H2 + Ca(OH)2

Đèn carbide, thường dùng trong các công việc ngầm dưới đất như khai thác mỏ và thám hiểm hang động, ngày xưa có sử dụng trong các hải đăng, hoạt động theo nguyên lý sản xuất và đốt cháy axêtylen theo nhu cầu bổ sung nước vào carbide calci (đất đèn).

Các nguồn chiếu sáng bằng khí, sử dụng khí axêtylen sinh ra từ carbide, đã được sử dụng trong một số ngôi nhà trước khi đèn dây tóc thắp sáng bằng điện được sử dụng rộng rãi. Nó cũng từng là nguồn thắp sáng chính cho xe đạp và các loại xe tải trước khi có khả năng sử dụng rộng rãi các loại đèn điện và pin. Carbide dùng ở đây còn gọi là đất đèn, là carbide calci- được điều chế trong công nghiệp bằng phản ứng của hỗn hợp than cốc và đá vôi được nung tới nhiệt độ cao trong lò hồ quang.

Tại các khu vực miền bắc, miền đông và miền nam Hà Lan và tại Bỉ thì carbide còn dùng để làm pháo hoa. Để tạo ra tiếng nổ, carbide và nước được cho vào thùng đựng sữa có đậy nắp. Nguồn kích cháy là lửa từ các ngọn đuốc. Một số làng ở Hà Lan đốt một dãy các thùng sữa được xếp thành hàng theo truyền thống.

Tham khảo

*
Muối (hóa học)
Hợp chất carbon
Từ gốc Pháp
Dâu tằm đỏ

Dâu tằm đỏ (danh pháp khoa học: Morus rubra) là một loại dâu, có nguồn gốc ở miền đông Bắc Mỹ, từ phần phía nam nhất của Ontario và Vermont kéo dài về phía nam tới Florida và về phía tây tới đông nam Nam Dakota và miền trung Texas. Dâu đỏ được liệt kê như là loài đang nguy cấp ở Canada.

Đặc điểm
Nó là loài cây lá sớm rụng, có thể cao tới 10–15 m, đôi khi tới 20 m, với thân cây có thể tới 50 cm tính theo đường kính. Lá của nó mọc xen kẽ, dài 7–14 cm và rộng 6–12 cm, có dạng hình tim rộng bản, với vết khía hình chữ V nông ở gốc lá, không tạo dạng thùy trên các cây trưởng thành, nhưng thông thường có 2-3 thùy trên các cây non, mép lá có răng cưa rõ nét.

Quả của nó là cụm quả hạch phức tạp, tương tự như ở cây dâu đen, dài 2–3 cm, màu đỏ khi chín có màu tía sẫm, ăn được và rất ngọt với hương vị thơm.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 
 
 Interactive Distribution Map of Morus rubra

R
Thực vật được mô tả năm 1753
Cây Bắc Mỹ
Cây Đông Hoa Kỳ
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Bộ Gai

Bộ Gai hay bộ Tầm ma, danh pháp khoa học: Urticales, là một bộ trong lớp thực vật hai lá mầm trong hệ thống Cronquist về phân loại nhóm thực vật có hoa, bao gồm các họ sau:

 Barbeyaceae
 Cannabaceae (Họ Gai dầu)
 Cecropiaceae (hiện nay được đưa vào trong họ Urticaceae)
 Moraceae (Họ Dâu tằm)
 Ulmaceae (Họ Du)
 Urticaceae (Họ Tầm ma)

Các loài cây trong bộ này bao gồm nhiều loại cây, từ cây bụi đến các cây thân gỗ lớn, nở hoa từ cuối mùa xuân đến đầu mùa thu. Bộ Urticales được đặt trong phân lớp Hamamelididae, được coi là có quan hệ họ hàng gần với các bộ khác như Hamamelidales, Juglandales, Leitneriales, Fagales, Casuarinales, Myricales và Daphniphyllales.

Trong hệ thống APG II năm 2003, các thành viên của bộ này được xếp trong bộ Hoa hồng (Rosales).

Trong quá khứ, bộ Gai được coi là tách biệt với họ Hoa hồng (Rosaceae), chủ yếu là do các hoa bị suy giảm rất mạnh và thường thụ phấn nhờ gió của nhóm này, và các họ khác hiện nay đặt trong bộ Hoa hồng thì trước đây cũng được đặt ở các nơi khác. Các mối quan hệ trong phạm vi bộ này vẫn chưa được rõ ràng, mặc dù Rosaceae có thể là nhóm có quan hệ chị-em với phần còn lại của bộ (hỗ trợ mạnh trong Savolainen và ctv. 2000, Wang và ctv. 2009), còn Ulmaceae và các họ hàng của nó (bộ Urticales cũ) cùng Rhamnaceae và các họ hàng của nó có thể tạo thành hai nhánh khác nữa (Thulin và ctv. 1998; Savolainen và ctv. 2000; Richardson và ctv. 2000; Sytsma và ctv. 2002 [vị trí của Rosaceae v.v. chưa chắc chắn], Wang và ctv. 2009): xem cây phát sinh loài trong hình ở bên phải. Với cây phát sinh loài như thế này thì bộ Gai là nhóm cận ngành, do nó không có một số hậu duệ (các họ Dirachmaceae, Elaeagnaceae và Rhamnaceae) từ cùng một tổ tiên chung của cả nhóm này.

Ghi chú

Danh pháp thực vật học
Vũ thủy

Vũ thủy (tiếng Hán: 雨水; bính âm: ‘‘yǔshuǐ’’) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Ngày bắt đầu tiết Vũ thủy thường diễn ra vào khoảng ngày 18 hay 19 tháng 2 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 330° (kinh độ Mặt Trời bằng 330°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Mưa ẩm.

Theo quy ước, tiết vũ thủy là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 18 hay 19 tháng 2 và kết thúc vào khoảng ngày 5 hay 6 tháng 3 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết kinh trập bắt đầu. Đối với Nam bán cầu, tiết khí này kéo dài từ 23 hay 24 tháng 8 đến 7 hay 8 tháng 9.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và vũ thủy nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì thời điểm diễn ra hay bắt đầu tiết vũ thủy ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 330°. Ngày vũ thủy do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 18 hay 19 tháng 2 dương lịch tùy theo từng năm. Tiết khí đứng ngay trước vũ thủy là lập xuân và tiết khí kế tiếp sau là kinh trập.

Từ nguyên 
Chữ Hán: 雨水.

Xem thêm 

 Lịch Trung Quốc
 Tiết khí

Tham khảo

Tiết khí
Mùa xuân
Kinh trập

Kinh trập (phồn thể: 驚蟄; giản thể: 惊蛰; bính âm: ‘‘jīngzhé’’) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Ngày bắt đầu tiết Kinh trập thường diễn ra vào khoảng ngày 5 hay 6 tháng 3 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 345° (kinh độ Mặt Trời bằng 345°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Sâu nở.

Theo quy ước, tiết kinh trập là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 5 hay 6 tháng 3 và kết thúc vào khoảng ngày 20 hay 21 tháng 3 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết xuân phân bắt đầu. Tiết kinh trập ở Nam bán cầu bắt đầu vào 7 hoặc 8 tháng 9.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và kinh trập nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết kinh trập ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 345°. Ngày kinh trập do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 5 hay 6 tháng 3 dương lịch tùy theo từng năm. Tiết khí đứng ngay trước kinh trập là vũ thủy và tiết khí kế tiếp sau là xuân phân.

Từ nguyên 
Chữ Hán: 驚蟄/惊蛰.

Xem thêm 

 Lịch Trung Quốc
 Tiết khí

Tham khảo

Thuật ngữ tiếng Trung Quốc
Mùa xuân
Tiết khí
Cốc vũ

Cốc vũ (tiếng Hán: 谷雨; bính âm: gǔyǔ) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 19 hay 20 tháng 4 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 30° (kinh độ Mặt Trời bằng 30°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Mưa rào.

Theo quy ước, tiết cốc vũ là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 19 hay 20 tháng 4 khi kết thúc tiết thanh minh và kết thúc vào khoảng ngày 5 hay 6 tháng 5 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết lập hạ bắt đầu.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và cốc vũ nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Cốc vũ ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 30°. Ngày diễn ra hay bắt đầu tiết cốc vũ do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 19 hay 20 tháng 4 dương lịch tùy theo từng năm. Đối với Nam bán cầu, tiết khí này bắt đầu vào 23 hay 24/10 và kết thúc vào 7 hay 8 tháng 11. Tiết khí đứng ngay trước cốc vũ là thanh minh và tiết khí kế tiếp sau là lập hạ,.

Từ nguyên 
Chữ Hán: 穀雨.

Xem thêm
Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Mùa xuân
Tiết khí
Lập hạ

Lập hạ (tiếng Hán: 立夏; bính âm: lìxià) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 5 hay 6 tháng 5 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 45° (kinh độ Mặt Trời bằng 45°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Bắt đầu mùa hè.

Theo quy ước, tiết lập hạ là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 5 hay 6 tháng 5 khi kết thúc tiết cốc vũ và kết thúc vào khoảng ngày 21 hay 22 tháng 5 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết tiểu mãn bắt đầu.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và lập hạ nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì thời điểm diễn ra tiết lập hạ ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 45°. Ngày diễn ra hay bắt đầu tiết lập hạ do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 5 hay 6 tháng 5 dương lịch tùy theo từng năm. Còn với Nam bán cầu, tiết Lập hạ bắt đầu vào 7 hoặc 8 tháng 11. Tiết khí đứng ngay trước lập hạ là cốc vũ và tiết khí kế tiếp sau là tiểu mãn.

Từ nguyên 
Chữ Hán: 立夏

Xem thêm
Lịch Trung Hoa
Tiết khí

Tham khảo

Mùa hạ
Tiết khí
Tiểu mãn

Tiểu mãn (phồn thể: 小滿; giản thể: 小满; bính âm: ‘‘xiǎomǎn’’) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 21 hay 22 tháng 5 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 60° (kinh độ Mặt Trời bằng 60°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Lũ nhỏ, duối vàng.

Theo quy ước, tiết tiểu mãn là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 21 hay 22 tháng 5 khi kết thúc tiết lập hạ và kết thúc vào khoảng ngày 5 hay 6 tháng 6 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết mang chủng bắt đầu.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và Tiểu mãn nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết tiểu mãn ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 60°. Ngày diễn ra hay bắt đầu tiết tiểu mãn do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 21 hay 22 tháng 5 dương lịch tùy theo từng năm. Ở Nam bán cầu, tiết Tiểu mãn bắt đầu từ 22 hay 23 tháng 11. Tiết khí đứng ngay trước tiểu mãn là lập hạ và tiết khí kế tiếp sau là mang chủng.

Xem thêm
Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Tiết khí
Mùa hạ
Mang chủng

Mang chủng hay Măng chủng (phồn thể: 芒種; giản thể: 芒种; bính âm: ‘‘mángzhǒng’’) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 5 hay 6 tháng 6 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 75° (kinh độ Mặt Trời bằng 75°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Ngũ cốc trổ bông. Đối với người nông dân Việt Nam, nó còn là khi người ta nhìn thấy chòm sao Tua Rua (chòm sao Kim Ngưu) mọc.

Theo quy ước, tiết mang chủng là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 5 hay 6 tháng 6 khi kết thúc tiết tiểu mãn và kết thúc vào khoảng ngày 21 hay 22 tháng 6 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết hạ chí bắt đầu. Còn ở Nam bán cầu, tiết mang chủng kéo dài từ 7 hay 8 tháng 12 cho đến điểm hạ chí ở bán cầu này (21 hoặc 22 tháng 12).

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và Mang chủng nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì thời điểm bắt đầu hay diễn ra tiết mang chủng ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 75°. Ngày diễn ra hay bắt đầu tiết mang chủng do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 5 hay 6 tháng 6 dương lịch tùy theo từng năm. Tiết khí đứng ngay trước mang chủng là tiểu mãn và tiết khí kế tiếp sau là hạ chí.

Xem thêm
Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Tiết khí
Mùa hạ