World's Best Rice

World's Best Rice (còn gọi là "World's Best Rice Award"; tiếng Việt thường dịch là Cuộc thi gạo ngon nhất thế giới) là cuộc thi và giải thưởng quốc tế về chất lượng gạo, được trao trong khuôn khổ World Rice Conference do The Rice Trader (TRT) tổ chức. Theo các bản tin về giải thưởng, cuộc thi bắt đầu năm 2009 tại Cebu (Philippines) và sau đó luân phiên qua nhiều địa điểm thuộc các nước/vùng có sản xuất lúa gạo.

Cuộc thi chấm điểm dựa trên đánh giá cảm quan bằng thử nếm mù; các tiêu chí thường được nhắc đến gồm mùi thơm, hương vị, kết cấu (độ dẻo) và hình thức hạt gạo. Trong các mùa giải được truyền thông nhắc nhiều, giải nhất thường gắn với nhóm gạo thơm của Thái Lan (nhóm Hom Mali), Campuchia (nhóm Phka Rumduol/Phka Romdoul; nhãn chứng nhận Malys Angkor) và Việt Nam (nhóm ST25).

Tổ chức và danh hiệu
Theo phần giới thiệu trên website của TRT, International Commodity Institute do Jeremy Zwinger sáng lập năm 2002 và là tổ chức mẹ vận hành các hoạt động như ấn phẩm phân tích thị trường gạo, hội nghị World Rice Conference và một số giải thưởng trong ngành gạo. Trong đó, "World's Best Rice Award" là hạng mục thường được báo chí nhắc tới trong khuôn khổ hội nghị này.

Danh hiệu "World's Best Rice" cũng được nhắc tới trong bối cảnh quyền sử dụng thương mại. VnExpress đưa tin TRT tuyên bố chỉ một số sản phẩm/đơn vị được phép dùng cụm "World's Best Rice" để quảng bá, đồng thời coi việc in danh hiệu này lên bao bì khi chưa được cho phép là hành vi xâm phạm; bản tin cũng nêu khả năng TRT công bố tên các đơn vị vi phạm và cân nhắc hạn chế quyền tham dự của Việt Nam ở các kỳ sau nếu tình trạng tiếp diễn.

Thể thức chấm giải
Các nguồn tin về cuộc thi thường mô tả một hội đồng giám khảo gồm đầu bếp và chuyên gia ẩm thực/thực phẩm, chấm điểm khi không biết trước nguồn gốc hoặc giống gạo của mẫu dự thi (thử nếm mù). Những tiêu chí được nêu phổ biến gồm mùi thơm, hương vị, kết cấu (độ dẻo) và hình thức hạt gạo.

Một số kỳ có mô tả chi tiết hơn về quy trình chấm. Ví dụ, Bộ Nông nghiệp Philippines cho biết kỳ năm 2025 được chấm theo hình thức "double-blind" (hai lần mù), trong đó mỗi mẫu gạo được thử nếm và chấm điểm mà giám khảo không biết trước nguồn gốc.

Quy mô tham dự biến động theo từng kỳ. VietnamPlus đưa tin kỳ năm 2014 (tổ chức tại Phnom Penh) có 25 mẫu từ 15 quốc gia/vùng lãnh thổ dự thi, còn năm 2023 có 30 mẫu từ hơn 10 quốc gia. Một số nguồn cũng cho biết năm 2025 có 30 mẫu dự thi tại Phnom Penh.

Cách công bố kết quả cũng có thể khác nhau giữa các năm. Chẳng hạn, VietnamNet tường thuật năm 2022 ban tổ chức không trao giải nhì/ba mà chỉ công bố nhóm "Top 4".

Lịch sử
Theo các bản tin, cuộc thi bắt đầu năm 2009 tại Cebu (Philippines) và sau đó được tổ chức luân phiên tại các nước/vùng có sản xuất lúa gạo. Một số kỳ được đưa tin có đồng hạng giải nhất; chẳng hạn, VietnamPlus mô tả năm 2014 Campuchia và Thái Lan đồng hạng tại Phnom Penh.

Trong giai đoạn 2009–2016, một nguồn tổng hợp của Thái Lan ghi nhận giải nhất nhiều lần thuộc về nhóm gạo thơm Hom Mali (Thái Lan), bên cạnh các lần chiến thắng của Myanmar, Campuchia và Hoa Kỳ. Một báo cáo của World Bank về Campuchia (2019) cũng nhắc việc gạo thơm Campuchia giành giải năm 2018 và liệt kê các lần chiến thắng trước đó (2012–2014).

Từ cuối thập niên 2010, giải thưởng thường được nhắc đến nhiều tại Việt Nam do sự nổi lên của nhóm gạo ST. Thông cáo của TRT về kỳ năm 2019 nêu quán quân là ST25 và mô tả đây là lần đầu một mẫu gạo Việt Nam giành danh hiệu này, nhưng một số bản tin cùng thời điểm lại đưa tin quán quân là ST24.

Năm 2020, Nhân Dân mô tả hội nghị diễn ra trực tuyến do đại dịch COVID-19, trong đó gạo thơm Thái Lan đứng nhất còn ST25 xếp thứ hai.

Năm 2022, The Nation Thailand đưa tin giải nhất thuộc về Campuchia (Phka Rumduol) sau khi gạo Hom Mali của Thái Lan mất ngôi; VietnamNet đồng thời cho biết ban tổ chức chỉ công bố nhóm "Top 4" thay vì trao đủ giải nhì/ba.

Năm 2023, VietnamPlus đưa tin Việt Nam giành giải nhất lần thứ hai với ST25; bài báo dẫn lời Hồ Quang Cua cho biết mẫu ST25 thắng năm 2023 (dòng 72-6) khác với mẫu ST25 thắng năm 2019 (dòng 68-10).

Năm 2025, một số nguồn đưa tin ST25 và Campuchia (Phka Rumdoul) đồng hạng vàng tại World Rice Conference ở Phnom Penh, đồng thời có giải bạc thuộc về Philippines.

Kết quả theo năm
Bảng dưới đây tổng hợp kết quả theo các nguồn đã trích. Do cách công bố kết quả khác nhau giữa các năm, một số ô trong bảng có thể để trống (chẳng hạn khi không có thông tin về giải nhì/ba).

Thông tin về quán quân một số năm được các nguồn đưa tin không thống nhất. Năm 2019, thông cáo của TRT nêu quán quân là ST25 trong khi một số bản tin cùng thời điểm đưa tin quán quân là ST24. Tương tự, VietnamPlus nêu quán quân năm 2023 là ST25, nhưng một số nguồn khác ghi nhận giải nhất được trao cho "gạo Việt Nam" theo cách gọi tổng thể.

Ảnh hưởng và tiếp nhận
Kết quả cuộc thi thường được các cơ quan và doanh nghiệp ở những nước/vùng có gạo đoạt giải sử dụng trong hoạt động quảng bá và xúc tiến thương mại. Chẳng hạn, VietnamPlus dẫn lời Bộ trưởng Thương mại Thái Lan năm 2017 cho biết Thái Lan dự định tận dụng việc gạo jasmine đoạt giải để thúc đẩy tiêu thụ. Tại Việt Nam, VietNamNet mô tả việc ST25 chiến thắng năm 2019 thu hút sự quan tâm rộng rãi của truyền thông trong nước và được xem như một "lợi thế marketing".

Bên cạnh tác động quảng bá, danh hiệu cũng có thể kéo theo tranh luận về quyền sử dụng trong thương mại. Theo VnExpress, TRT từng cảnh báo việc sử dụng cụm "World's Best Rice" trên bao bì khi chưa được cho phép có thể dẫn tới biện pháp hạn chế quyền tham dự trong các kỳ tiếp theo.

Chú thích

Liên kết ngoài
 The Rice Trader (world-rice.com)

Giải thưởng quốc tế
Giải thưởng ẩm thực
Gạo
Nông nghiệp