Ngũ Tổ quyền

Ngũ Tổ Quyền (chữ Hán: 五祖拳) là một hệ thống võ thuật cổ truyền miền Nam Trung Quốc, có nguồn gốc từ tỉnh Phúc Kiến và phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh lịch sử phong trào phản Thanh phục Minh.

Tên gọi "Ngũ Tổ Quyền" xuất phát từ đặc điểm kỹ thuật của môn phái, vốn là sự kết tinh và tổng hợp những tinh hoa của năm môn phái võ thuật lớn đương thời. Tùy theo từng chi nhánh phát triển (như dòng của Thái Ngọc Minh hay Lý Tuấn Nhân), thành phần của "Ngũ Tổ" có thể bao gồm sự kết hợp của các môn: Bạch Hạc (White Crane), Hầu quyền (Monkey), Thái Tổ (Tai Cho), La Hán (Lo Han), Đạt Ma (Da Mo/Tat Chun) hoặc Huyền Nữ (Xuan Nu).

Về mặt lịch sử, Ngũ Tổ Quyền có nền tảng sâu xa từ Thái Tổ Trường quyền của nhà Tống đến Minh Hồng quyền của nhà Minh. Môn võ này gắn liền với các hội kín và phong trào "Phản Thanh phục Minh" tại miền Nam Trung Quốc, sử dụng các nghi thức như múa Thanh Sư (Sư tử xanh) và thủ ấn riêng biệt để nhận diện đồng môn và thể hiện tinh thần kháng cự triều đình Mãn Thanh. 

Ngày nay, Ngũ Tổ Quyền được chia thành bốn dòng chính được công nhận: Thái Tổ Ngũ Tổ Quyền, Ngũ Tổ Hạc Dương Quyền (Thái Ngọc Minh), Vĩnh Xuân Ngũ Tổ Quyền (Lí Tuấn Nhân) và Bạch Ngọc Phong Ngũ Tổ Quyền. Theo chân làn sóng di cư của người Phúc Kiến từ thế kỷ 18 đến thế kỷ 20, môn võ này đã lan rộng và bám rễ sâu tại các quốc gia Đông Nam Á như Philippines, Singapore, Malaysia, Indonesia và hiện đã phát triển trên toàn thế giới.

Lịch sử 

Có nhiều phiên bản khác nhau về lịch sử hình thành của Ngũ Tổ Quyền. Điểm chung là Ngũ Tổ Quyền phát triển từ một hình thức sơ khai của Thái Tổ Quyền hoặc đã hòa nhập với hệ thống này. Có bốn phiên bản hay trường phái chính được phân biệt như sau:

 Thái Tổ Ngũ Tổ Quyền (): Hình thành vào thế kỷ 17 tại Phúc Kiến. Hệ thống này gắn liền chặt chẽ với quan niệm tín ngưỡng thờ phụng "Ngũ Tổ": Thái Tổ, Quan Âm, La Hán, Đạt Tôn và Huyền Nữ. Kể từ khi nhà Minh sụp đổ, Thái Tổ Quyền là hệ thống võ thuật chiếm ưu thế tại Phúc Kiến. Thái Tổ Ngũ Tổ Quyền là sự kết hợp các hệ thống võ thuật thời bấy giờ với các quan niệm tín ngưỡng thờ phụng Ngũ Tổ. Một đại diện nổi tiếng ngày nay của dòng này là Quang Hán Quốc thuật quán (Kong Han Athletic Club) tại Manila, nơi giảng dạy dòng Thái Tổ Ngũ Tổ Quyền được phát triển thêm vào thế kỷ 19 bởi võ sư Lư Ngôn Thu (Lo Yan Chiu, ).
 Hạc Dương Phái Ngũ Tổ Quyền (): Hình thành vào cuối thế kỷ 19 do võ sư Thái Tổ Quyền Thái Ngọc Minh (Chua Giok Beng, ) sáng lập tại Tuyền Châu, Phúc Kiến. Thái Ngọc Minh trở thành một trong những võ sư Ngũ Tổ Quyền nổi tiếng nhất ở Tuyền Châu. Ông đã định hình lại Thái Tổ Quyền và Ngũ Tổ Quyền trong khu vực này. Cả hai môn võ đều có mối liên hệ chặt chẽ và chia sẻ nhiều nguyên lý cũng như phương pháp giảng dạy. Ngày nay, Hạc Dương Phái Ngũ Tổ Quyền phổ biến rộng rãi ở Đông Nam Á. Có nhiều chi nhánh của dòng phái này trên toàn thế giới. Đại diện nổi tiếng ngày nay là Hiệp hội Thể thao Beng Kiam (Beng Kiam Athletic Association) tại Manila.
 Vĩnh Xuân Ngũ Tổ Quyền (): Hình thành vào cuối thế kỷ 19 tại Vĩnh Xuân (Yongchun), Phúc Kiến, do võ sư Thái Tổ Quyền Lý Tuấn Nhân (Li Jun Ren, ) sáng lập. Bên cạnh Thái Tổ Quyền, Lý Tuấn Nhân còn nghiên cứu Bạch Hạc Quyền và Huyền Nữ Quyền, sau đó kết hợp chúng thành Ngũ Tổ Quyền. Một trong những đại diện hiện nay của dòng này là Câu lạc bộ Thể dục Trung Hoa (Zhonghua Sports Club) tại Singapore.
 Bạch Ngọc Phong Ngũ Tổ Quyền (): Hình thành vào thế kỷ 13 do nhà sư Bạch Ngọc Phong (Bai Yufeng) tại Thiếu Lâm Tự ở Hà Nam. Theo truyền thuyết, Bạch Ngọc Phong đã mời năm võ sư đến chùa Thiếu Lâm và tạo ra Ngũ Tổ Quyền từ năm trường phái của các vị này. Người ta cho rằng trong thời nhà Minh, nhiều đệ tử của Bạch Ngọc Phong đã chạy xuống phía Nam đến Phúc Kiến. Nhờ đó, hệ thống võ thuật miền Bắc ban đầu đã được tích hợp vào Thái Tổ Quyền của miền Nam Phúc Kiến. Vào cuối những năm 1950, dòng phái chưa được biết đến này đã được Từ Kim Đồng (Chee Kim Thong, ) từ Malaysia công bố và phổ biến ra thế giới.

Giữa Thái Tổ Ngũ Tổ Quyền, Hạc Dương Phái Ngũ Tổ Quyền và Vĩnh Xuân Ngũ Tổ Quyền đã có những mối liên hệ và sự trao đổi giữa các võ sư khác nhau trong thời kỳ hình thành vào đầu thế kỷ 20.

Ngũ Tổ Quyền đã được đưa vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (số 803).

Đặc điểm 
Ngũ Tổ Quyền bao gồm các nguyên lý và kỹ thuật từ năm trường phái quyền thuật cổ xưa của Trung Quốc:

 Kỹ thuật thở và Thiết bố sam (Iron Body) của Đạt Tôn ()
 Sự năng động và tư thế của La Hán Quyền ()
 Sự chính xác và hiệu quả của Thái Tổ Quyền ()
 Các kỹ thuật tay nhu và cương của Bạch Hạc Quyền ()
 Sự nhanh nhẹn và bộ pháp của Hầu Quyền ()

Đặc điểm của năm trường phái này được kết hợp lại để tạo ra Ngũ Tổ Quyền. Trong một số dòng phái, có thêm một trường phái nữa được kết hợp: Huyền Nữ Quyền (). Các kỹ thuật này bổ sung cho Ngũ Tổ Quyền những sự tinh tế như Điểm huyệt (Dim Mak) và các khía cạnh nội công của võ thuật.

Thông qua việc liên kết các môn phái gốc, hệ thống này sở hữu một số lượng lớn các bài quyền, nguyên lý và kỹ thuật.

Phổ biến 
Ngũ Tổ Quyền được phổ biến trên toàn thế giới. Các dòng phái khác nhau được tổ chức trong Liên đoàn Nam Thiếu Lâm Ngũ Tổ Quyền Quốc tế (International South Shaolin Wuzuquan Federation). Một hội nghị lớn được tổ chức hàng năm vào mùa thu.

Tài liệu tham khảo 
 
 
 
 
 Han Jin Yuan: Fundamentals of Nan Shaolin Wuzuquan. Edition 1 Volume 1–9, 2002–2018 (tiếng Anh)

Liên kết ngoài

Tham khảo

Xem thêm
Chùa Thiếu Lâm
Các ngôi chùa Thiếu Lâm tại Trung Quốc
Trường quyền
Thiếu Lâm quyền
Nam quyền
Bạch Hạc quyền

Môn phái võ thuật
Phúc Kiến
Võ thuật Trung Hoa
Di sản văn hóa phi vật thể Trung Quốc