Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Bức xạ Mặt Trời

Bức xạ Mặt Trời là dòng vật chất và năng lượng do Mặt Trời phát ra. Đây chính là nguồn năng lượng chính cho các quá trình phong hóa, bóc mòn, vận chuyển, bồi tụ trên Trái Đất, cũng như chiếu sáng và sưởi ấm cho các hành tinh trong hệ Mặt Trời.

Bức xạ hạt 
Bức xạ hạt, hay còn gọi là gió Mặt Trời, chủ yếu gồm proton và electron. Đa phần chúng có hại cho các sinh vật, nhưng Trái Đất đã có tầng ozon bao phủ nên ngăn được phần nào ảnh hưởng có hại với các sinh vật.

Năng lượng bức xạ hạt của Mặt Trời thường thấp hơn năng lượng bức xạ nhiệt 107 lần, và thâm nhập vào tầng khí quyển không quá 90 km. Khi đến gần Trái Đất, nó có vận tốc tới 300-1.525 km/s và mật độ 5-80 ion/cm³

Bức xạ điện từ 
Bức xạ điện từ có hai dạng: bức xạ trực tiếp và bức xạ khuếch tán. Có bước sóng khá rộng từ bức xạ gamma đến sóng vô tuyến với năng lượng cực đại ở vùng quang phổ khả kiến. Đây chính là nguồn năng lượng chủ yêu để chiếu sáng và duy trì các hoạt động sinh hóa trên Trái Đất. Khi qua khí quyển Trái Đất, các bức xạ sóng ngắn có hại cho sự sống gần như bị tầng ozon hấp thụ hoàn toàn. Ngày nay, do công nghiệp phát triển, các chất CFC thải vào khí quyển đang huỷ hoại dần dần tầng ozon.

Năng lượng bức xạ Mặt Trời 
Năng lượng bức xạ Mặt Trời thường biểu diễn bằng cal/cm².phút

Năng lượng bức xạ Mặt Trời ở gần Trái Đất ở vào khoảng 2 cal/cm².phút (hằng số Mặt Trời), có phổ nằm trong dải bước sóng 0,17-4 μm với cực đại ở khoảng 0,475 μm.

Toàn bộ Trái Đất nhận được từ Mặt Trời 2,4.1018 cal/phút, gồm 48% năng lượng thuộc dải phổ ánh sáng khả kiến (λ = 0,4-0,76 μm), 7% tia cực tím (λ < 0,4 μm) và 45% thuộc dải phổ hồng ngoại và sóng vô tuyến (λ > 0,76 μm).

Tham khảo

Mặt Trời
Thiên văn gamma
Thiên văn vô tuyến
Thuật ngữ thiên văn học
Tài nguyên thiên nhiên
Ánh sáng
Nguồn ánh sáng
Năng lượng Mặt Trời
Hệ Mặt Trời
Hiện tượng của Mặt Trời
Headstrong (album của Ashley Tisdale)

Headstrong là album đầu tiên của Ashley Tisdale. Album ra mắt 6-6-07 và nhận được rất nhiều lời khen của hội đồng nghệ thuật Mỹ. Mặc dù không có single promo cho Album nhưng Headstrong vẫn nhảy ngay lên thứ 5 Billboard và Headstrong đừng suốt 21 tuần hạng 5 Billboard và cho đến giờ vẫn có mặt tại Billboard.

Doanh thu
Headstrong ngày đầu ra mắt bán được 64.000 bảng chỉ trong nửa ngày. Album thuộc thể loại Pop-Teen, dễ nghe, dễ thuộc. Headstrong là album rất có ý nghĩa và cũng thành công trong doanh thu. Album bán được 300.000 bảng chỉ trong 1 tuần và đã bán được 900.000 bản. Có lẽ Headstrong là album thành công nhất từ trước đến nay của sao Disney (chỉ sau High School Musical 1, 2, Hannah Montana và album của Hilary Duff). Album này cũng được dân teen download không ngừng nghỉ trên các web trả tiền.

Track

CD

There's Something About Ashley 
Đây là phiên bản DVD của Headstrong, DVD gồm có 3 video liên kết nhau thành 1 câu chuyện, 3 video đó là 3 single: He Said She Said đang làm mưa làm gió các bảng xếp hạng, Not Like That và Suddenly được fan lẩm nhẩm từ khi Headstrong ra mắt.

Đây là kế sách khôn ngoan của Ashley, khi không cho single ra mắt riêng lẻ như các ca sĩ thường làm. DVD hứa hẹn sẽ đắt khách. Sẽ ra mắt vào 13 tháng 11 năm 2007

Official singles

Bảng xếp hạng

Thành công nối thành công 
Single He Said She Said liên tiếp đứng nhất trên TRL hay Pop 10 của kênh MTV, Ashley trở thành người có Single leo hạng nhanh nhất MTV, He Said She Said mỗi ngày lên 1 bậc và chỉ cần 3 ngày single này đã chễm chệ ở hạng 1, mặc cho Hate that I love you của Rihanna và Ne-Yo hay cả Gimme More của Britney Spears đứng 2, 3, 4..
Ashley sẽ đi tour quảng bá cho Headstrong The Story quanh nước Mỹ.

Chú thích 

Album của Ashley Tisdale
Album của Warner Bros. Records
Album đầu tay năm 2007
Thumbshot

Thumbshot là hình chụp màn hình của những tài liệu trực tuyến như các trang web trong kích cỡ thumbnail. Thumbshot giúp người sử dụng hình dung trang web và xem trước các liên kết trước khi nháy chuột vào đó. Kích thước của một  thumbshot (thường có chiều rộng nhỏ hơn 120 pixel đối với 90 pixel chiều cao) nói chung nhỏ hơn nhiều so với tài liệu trực tuyến thật, điều này cho phép người dùng tải xuống và xem mẫu thử của các trang web ấy một cách nhanh chóng. Thumbshot có thể được tạo ra tự động bằng một phần mềm nhất định hoặc được chụp hình hình một cách thủ công qua việc sử dụng các chương trình đồ họa phổ biến.

Xem thêm
 Hình chụp màn hình
 Ảnh thu nhỏ

Tham khảo

Thuật ngữ tin học
Đa phương tiện
Hồ Cachuma

Hồ Cachuma là một hồ ở trung tâm Hạt Santa Barbara, California trên Sông Santa Ynez. Nó được tạo thành từ Đập Bradbury, một đập 201 foot (61 m) được Cục Khai hoang Hoa Kỳ (U.S. Bureau of Reclamation) tạo ra năm 1953. Sức chứa của hồ là 205.000 acre-foot (253.000.000 m³) và diện tích mặt nước là 3.100 acre. Nó là một địa điểm cắm trại lớn   Do Phòng Công viên hạt the Santa Barbara quản lý . Ở đây có dịch vụ cung cấp lều trại, dụng cụ câu cá, thuyền chèo....

Đội tuyển chèo thuyền của Đại học California tại Santa Barbara thường luyện tập và thi môn này ở đây và đã dựng một nhà thuyền lâu dài ở đâu trước niên khóa 1982-1983.

Thành phố Solvang, California nằm cách hồ 20 dặm về phía tây.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang web của Hồ Cachuma 
 Maps & Weather - Unearthed Outdoors

Hồ California
Gravelines

Gravelines là một xã trong vùng Hauts-de-France, thuộc tỉnh Nord, quận Dünkirchen, tổng Gravelines. Tọa độ địa lý của xã là 50° 59' vĩ độ bắc, 02° 07' kinh độ đông. Gravelines nằm trên độ cao trung bình là 3 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 0 mét và điểm cao nhất là 25 mét. Xã có diện tích 22,66 km², dân số vào thời điểm 1999 là 12.481 người; mật độ dân số là 551 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Nord
Thành phố cảng biển Bắc
Odin (định hướng)

Odin có thể đề cập đến:

Thần Odin trong thần thoại Bắc Âu
Odin, Minnesota
Odin, Illinois
Nhân vật Odin của Marvel Comics
Vệ tinh nhân tạo Odin
Album Odin của ban nhạc Wizard
Odin (lớp tàu ngầm)
HNoMS Odin, một loại tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Na Uy 1939-1959
HMS Odin, một loại tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh
Phần mềm Odin
ODIN (truyền thông), một hệ thống cáp truyền thông nối liền Hà Lan, Đan Mạch, Na Uy và Thụy Điển
Odin: Photon Sailer Starlight, một phim hoạt hình Nhật năm 1985
Thiên thạch 3989 Odin

Xem thêm
Woden (định hướng)
Wotan (định hướng)

Trang định hướng địa danh
Đàn đáy

Đàn đáy (chữ Nôm: 彈帶), hay còn gọi là Vô đề cầm (chữ Hán: 無題琴) là một loại nhạc cụ có 3 dây, phần cán rất dài và mặt sau của thùng âm có một lỗ lớn. Đây là nhạc cụ dân tộc cổ truyền của người Việt, không chỉ độc đáo ở hình dáng, âm thanh, mà còn được kết hợp với các nhạc cụ như phách và trống đế, tạo nên loại hình ca trù nổi tiếng.

Nguồn gốc 

Không rõ đàn đáy xuất hiện lần đầu vào thời điểm nào nhưng nó có mặt ít ra đã 500 năm hơn. Theo phó giáo sư tiến sĩ Thụy Loan, thì các mảng điêu khắc ở đình Lỗ Hạnh, đình Hoàng Xá và đền Tam Lang (niên đại thế kỷ 16-18) cho ta biết đàn đáy đã phổ biến trong dân gian vào thời nhà Mạc. Thời điểm xuất hiện của đàn đáy theo đó được các nhà nghiên cứu nghi nhận sớm nhất là thế kỷ 15. Niên đại xuất hiện này hoàn toàn phù hợp với những ghi chép trong thư tịch cổ và những tư liệu mỹ thuật đã được phát hiện.

Đàn đáy có tên gốc là "đàn không đáy" tức "vô đề cầm", vì nó không có đáy (hậu đàn). Do đó người ta gọi tắt là đàn đáy lâu ngày thành tên chính thức như hiện nay. Một giả thuyết khác cho rằng nhạc cụ này có dây đeo bằng vải, dây này trong chữ Hán là "đái" (đai) nên mới gọi là "đàn đái", đọc chệch lâu ngày thành "đàn đáy".

Cấu tạo

Đàn đáy có 4 bộ phận chính:
 Bầu đàn, còn gọi là thùng đàn: bằng gỗ, hình thang cân. Đáy lớn nằm phía trên, rộng khoảng 23–30 cm, đáy nhỏ nằm phía dưới rộng khoảng 18–20 cm. Cạnh 2 bên khoảng 31–40 cm. Thành đàn vang bằng gỗ cứng, dày khoảng 8–10 cm. Mặt đàn bằng gỗ ngô đồng, có một bộ phận để móc dây đàn (cái thú). Có khi mặt đàn khoét một lỗ hình chữ nhật. Đáy đàn thủng hình chữ nhật.
 Cần đàn: dài 1,10-1,30 m gắn phía trên từ 10 đến 12 phím đàn bằng tre nhưng đàn đáy cổ có 16 phím. Các phím này dày và cao, phần đỉnh dài hơn phần chân phím. Tính từ đầu đàn trở xuống, phím đầu tiên không gắn sát vào sơn khâu như nhiều nhạc cụ khác mà lại nằm ở quãng giữa cần đàn.
 Đầu đàn: hình lá đề, hốc luồn dây có 3 trục chỉnh dây.
 Dây đàn: 3 dây bằng tơ se, dài, mềm và dễ nhấn mang tên dây Hàng, dây Trung và dây Liễu. Ngày nay, những dây này có thể bằng nilon với kích thước to nhỏ khác nhau, mỗi dây cách nhau 1 quãng bốn đúng. Dây đàn được chia làm năm cung: cung Nam, cung Bắc, cung Nao, cung Huỳnh và cung Pha.

Đàn đáy có âm vực rộng hơn 2 quãng tám, âm sắc giống đàn tranh geomungo của Triều Tiên, ấm áp dịu ngọt và có thể diễn tả tình cảm sâu sắc.

Kỹ thuật biểu diễn 
Ngày xưa nghệ sĩ cần miếng gảy bằng que tre để đánh, ngày nay họ thường dùng miếng gảy nhựa.

Kỹ thuật tay phải gồm có ngón gảy, hất, lia (vê) giống như cách diễn đàn nguyệt và đàn tam.
Kỹ thuật tay trái gồm có ngón chùn, nhấn, láy, đánh chồng âm và hợp âm...

Ở loại đàn đáy cổ truyền người ta không đánh dây buông mà bấm vào phím thứ nhất để gảy, cách này coi như đánh dây buông.

VẬN HÀNH 
Người biểu diễn thường dùng đàn đáy đệm cho giọng nữ cao hoặc phối hợp với những nhạc cụ gõ có âm thanh khô (ít vang). Đàn đáy là nhạc cụ độc đáo chỉ duy nhất dùng để biểu diễn ca trù cùng với phách và trống chầu. Ngày nay nó còn được dùng trong một số dàn nhạc dân tộc để hòa tấu.

Chú thích

Nhạc cụ dân gian Việt Nam
Đàn luýt có cần
Nhạc cụ Việt Nam
Carlos

Carlos là một tên gọi khá phổ biến trong tiếng Tây Ban Nha và tiếng Bồ Đào Nha:

 Carlos Castaneda: nhà văn Mỹ
 Carlos Fuentes: nhà văn México
 Roberto Carlos (cầu thủ): hậu vệ tấn công người Brasil
 Roberto Carlos (ca sĩ): ca sĩ người Brasil
 Carlos Slim Helú: tỉ phú người México
 Carlos Tévez: tiền đạo người Argentina
 William Carlos Williams: nhà thơ người Mỹ
 Carlos Colón: đô vật chuyên nghiệp Mỹ, gốc người Puerto Rico
 Carlos Soublette: Tổng thống Venezuela, 1837-1839
 Carlos Andrés Pérez: Tổng thống Venezuela, 1974-1979, 1989-1993
 Hoàng đế Carlos V của Thánh chế La Mã
 Vua Carlos I của Bồ Đào Nha
 Vua Carlos II của Tây Ban Nha
 Vua Juan Carlos I của Tây Ban Nha

Trang định hướng nhân danh
Trang định hướng địa danh
Sông Krông Ana

Sông Krông Ana, tên chính thức là Ea Krông Ana (có nghĩa là "sông mẹ" hoặc "sông cái"), là một phụ lưu của sông Srêpốk và là một trong những con sông chính ở tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.

Sông Krông Ana là hợp lưu của một số dòng sông nhỏ hơn, như Krông Búk, Krông Pắc, Krông Bông, Krông Kmar, diện tích lưu vực 3.960 km², chiều dài dòng chính 215 km.
Sông có dòng chảy tương đối hiền hòa, không có ghềnh thác, đoạn hạ lưu thuộc Lắk – Buôn Trấp có độ dốc 0,25%, dòng sông gấp khúc gây lũ lụt hàng năm trên phạm vi khá rộng, đồng thời cũng bồi đắp phù sa tạo nên những cánh đồng màu mở ven sông. Đây là con sông có ảnh hưởng đáng kể đến sản xuất nông nghiệp của tỉnh, nhất là cây lúa nước.

Chỉ dẫn

Tham khảo

Xem thêm

Liên kết ngoài 

K
K
Danh sách thống đốc Oregon

Bài này liệt kê cá các nhân đã phục vụ với tư cách là Thống đốc Oregon từ lúc thiết lập Chính quyền Lâm thời năm 1843 đến ngày nay.

Chính quyền Lâm thời (1843-1848) 
Các cuộc họp tại Champoeg đã cho ra đời bản hiến pháp đầu tiên của Xứ Oregon, và một số các thỉnh nguyện thư xin trở thành lãnh thổ Hoa Kỳ. Những đạo luật theo sau cũng giúp bộ phận này trở thành chính quyền lâm thời cho vùng đất này. Ban hành chính đầu tiên của chính quyền là một uỷ ban được bầu gồm ba người được biết đến như là Ủy ban Hành chánh. Năm 1845, các cuộc bầu cử để chọn một hành chánh trưởng được tổ chức. Người đầu tiên tại Oregon giữ chức Thống đốc là George Abernethy, một thương gia nỗi bậc.

<div style="float:left;text-align:left;padding-right:15px">

Thống đốc Lãnh thổ (1848-1859) 
Oregon trở thành Lãnh thổ Hoa Kỳ năm 1848. Giống như đa số các chính quyền lãnh thổ Hoa Kỳ khác, Thống đốc lãnh thổ Oregon được Tổng thống Hoa Kỳ bổ nhiệm. Vì giao thông và liên lạc không đáng tin cậy và nhanh chóng như những phương tiện ngày nay nên có một khoảng thời gian một thống đốc rời chức vụ mà thống đốc mới vẫn chưa thể nhận chức được. Điều này đưa đến kết quả là một vài cá nhân địa phương phải lãnh trách nhiệm như một thống đốc lãnh thổ cho tới khi một hành chánh viên mới được bổ nhiệm và đến nhận chức.

Thống đốc tiểu bang (1859-hiện tại) 

 Rời chức vụ sớm:
 [G] Giao quyền cho Quyền Thống đốc.
 [C] Chết lúc tại chức vì lý do tự nhiên.
 [T] Từ chức.

 Trường hợp đặc biệt:
 [Q] Quyền Thống đốc

Tham khảo

*
Thống đốc
Tam tự kinh

Tam Tự Kinh (chữ Hán: 三字經) là cuốn sách chữ Hán được soạn từ đời Tống, đến đời Minh, Thanh được bổ sung. Sách được dùng để dạy học cho học sinh mới đi học. Ở Việt Nam trước đây cũng dùng sách này. Nội dung cuốn sách hơn 1000 chữ, bố trí ba chữ một câu có vần. Hiện nay những người học chữ Hán cũng học nó để có số vốn 600 chữ để rồi tiếp tục học lên cao.

Lịch sử
Ban đầu sách do Vương Ứng Lân (王應麟, 1223-1296) đời Tống biên soạn, sang cuối đời Tống được Âu Thích Tứ (區適子) biên soạn bổ sung thêm, sau đó sang đời Minh lại được Lê Trinh thêm vào, rồi đến đời Thanh lại viết thêm vào cho trọn lịch sử Trung Quốc.

Nội dung
Sách được biên soạn để dạy vỡ lòng cho con trẻ thời Trung Quốc xưa. Nội dung rất phong phú, đề cập đến bản tính của con người lúc ban đầu là thiện, nhưng nhiễm những thói quen do hoàn cảnh môi trường nên dần mất bản tính ấy; cần phải chuyên cần, chăm chỉ học tập để duy trì bản tính thiện và trau dồi kiến thức. Mở đầu cuốn sách là đạo lý "Nhân chi sơ, tính bổn Thiện"... đến những đạo lý dạy dỗ làm người "Ngọc bất trác bất thành khí, nhân bất học bất tri lý", Tu tề, Đạo Hiếu, đối xử với anh em, bạn bè, từ đạo nghĩa cơ bản, xử thế, tam cương, ngũ thường,.. Đến cả địa lý mặt trời, mặt trăng, và diễn biến lịch sử của Trung Quốc, qua từ ngữ ngắn gọn, súc tích có vần có điệu. Có thể dạy dỗ cho con trẻ có một khái niệm về cuộc sống, về đạo đức, và làm người.

Cuốn sách có thể chia ra làm 6 phần với những nội dung chính như sau:

1- Từ "Nhân chi sơ, tính bản thiện" (人之初，性本善) đến "Nhân bất học, bất tri nghĩa" (人不學，不知義): nói về bản tính của con người là thiện và về tầm quan trọng đối với việc dạy dỗ của người thầy và vấn đề học tập của con trẻ.

2- Từ "Vi nhân tử, phương thiếu thời" (為人子，方少時) đến "Thủ hiếu đệ, thứ kiến văn" (首孝弟，次見聞): dạy cho các em phải hiếu thảo với bố mẹ, hòa thuận với anh em.

3- Từ "Tri mỗ số, thức mỗ văn" (知某數，識某文) đến "Thử thập nghĩa, nhân sở đồng" (此十義，人所同): dạy những kiến thức phổ thông từ cách đếm đến thời tiết 4 mùa, ngũ hành, lục cốc, lục súc...

4- Từ "Phàm huấn mông, tu giảng cứu" (凡訓蒙，須講究) đến "Văn Trung Tử, cập Lão Trang" (文中子，及老莊): giới thiệu những sách kinh điển của Nho gia và các trước tác của Chư tử.

5- Từ "Kinh tử thông, độc chư sử" (經子通，讀諸史) đến "Tải trị loạn, tri hưng suy" (載治亂，知興衰): trình bày lịch sử phát triển và sự hưng vong của các triều đại Trung Quốc.

6- Từ "Độc sứ giả, khảo thực lục" (讀史者，考實錄) đến "Giới chi tai, nghi miễn lực" (戒之哉，宜勉力): giới thiệu những gương hiếu học điển hình cho các em noi theo.

Sự khác biệt

Chú thích

Tham khảo 
 Bản dịch Tam Tự Kinh
 Đọc và nghe audio bản Tam Tự Kinh Tiếng Hoa/Tiếng Anh 
 Audio tiếng Phổ thông Hoa ngữ Tam Tự Kinh

Văn bản cổ điển Trung Quốc
Chữ Hán
Tiếng Trung Quốc
Boris Abramovich Slutsky

Boris Abramovich Slutsky (tiếng Nga: Борис Абрамович Слуцкий, 7 tháng 5 năm 1919 – 22 tháng 2 năm 1986) là một nhà thơ Nga Xô viết.

Tiểu sử 
Boris Slutsky sinh ở Slovyansk, Donbass (nay là Ukraina) trong một gia đình công nhân. Từ năm 1937 đến 1941 học Đại học luật, đồng thời học trường viết văn Maxim Gorky. Chiến tranh thế giới thứ hai xảy ra, ông ra trận, sau khi bị thương chuyển về làm việc ở tòa án binh. Ông sống ở Moskva, thuê nhà ở nhiều nơi, theo lời ông, thay đổi đến 22 địa chỉ. Đến đầu năm 1960 ông mới được cấp một phòng ở khu tập thể nằm trên Đại lộ Lomonosov.

Năm 1957 ông in tập thơ đầu tiên. Ngoài sáng tác thơ ông còn đóng vai trong một số bộ phim và viết phê bình đăng trên các báo, tạp chí. Thơ của Slutsky chủ yếu viết về chiến tranh, là những suy ngẫm về số phận những con người cùng thế hệ, thơ ông gần gũi với ngôn ngữ đời thường. Một phần đáng kể thơ, văn của ông chỉ được in sau năm 1987.

Tác phẩm 
 Память (1957)
 Время (1959)
 Сегодня и вчера (1961)
 Работа (1964)
 Современные истории (1969)
 Годовая стрелка (1971)
 Доброта дня (1973)

Một vài bài thơ

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Слуцкий на Стихии 
 Борис Слуцкий стихи в Антологии русской поэзии
 Б. А. Слуцкий «Из неопупликованного. Стихи» - факсимильное воспроизведение публикации в журнале "Континент" N 65, 1990
 Неизвестные стихи Слуцкого в Арионе
 Страница на сайте Журнального зала
 (English) Tiếng Anh.

Nhà thơ Nga
Người từ Sloviansk
Mất năm 1986
Nhà thơ Ukraina
Quân nhân Liên Xô gốc Do Thái
Nhà thơ Liên Xô
Người Do Thái Ukraina
Aleksandr Trifonovich Tvardovsky

Aleksandr Trifonovich Tvardovsky (tiếng Nga: Александр Трифонович Твардовский; 21 tháng 7 năm 1910 – 18 tháng 12 năm 1971) là nhà thơ, nhà văn Nga Xô viết ba lần được tặng giải thưởng Stalin (1941, 1946, 1947), giải thưởng Lenin (1961), giải thưởng Nhà nước (1971) và là tổng biên tập tạp chí Thế giới mới (1950-1954, 1958-1970).

Tiểu sử 
Aleksandr Tvardovsky sinh ở làng Zagorye, tỉnh Smolensk trong gia đình một thợ rèn. Biết làm thơ từ nhỏ, từng học ở Đại học sư phạm Smolensk và tốt nghiệp Đại học văn, sử, triết học Moskva năm 1939. Năm 1931 in tập thơ Путь к социализму (Đường lên chủ nghĩa xã hội) và bắt đầu trở thành nhà thơ nổi tiếng sau khi in tập Страны Муравии (Xứ sở của kiến) vẽ ra một viễn cảnh về làng mới và ca ngợi chủ nghĩa tập thể. Năm 1941 in trường ca Василий Тёркин (Vasili Tyorkin) mà ngay cả những người không hề có cảm tình với văn học Xô Viết như nhà văn Ivan Alekseyevich Bunin (giải Nobel Văn học năm 1933) cũng đánh giá cao tác phẩm này. Vasili Tyorkin trở thành một nhân vật dân gian và năm 1946 được tặng giải thưởng Stalin (sau này đổi thành giải thưởng Nhà nước). Chuyện kể rằng trong một lần thi học kỳ ở Đại học văn, sử, triết học Moskva, Tvardovsky bắt được câu hỏi về trường ca Страны Муравии của mình, khi đó đã là một tác phẩm nổi tiếng được đưa vào giảng dạy ở nhà trường.

Năm 1950 Aleksandr Tvardovsky được bổ nhiệm làm tổng biên tập tạp chí Thế giới mới và trong một thời gian dài là tổng biên tập của tờ tạp chí quan trọng bậc nhất này. Năm 1962 Aleksandr Tvardovsky xin phép ban phụ trách văn học Đảng Cộng sản Liên Xô in Один день Ивана Денисовича (Một ngày của Ivan Denisovich) của nhà văn Alexandr Isayevich Solzhenitsyn (giải Nobel Văn học năm 1970), khi đang bị coi là nhà văn có vấn đề, càng làm cho tờ tạp tạp chí này nổi tiếng hơn. Năm 1970 ông bị bãi miễn chức tổng biên tập Thế giới mới vì tình trạng hai mặt của một cá nhân vừa là một cán bộ tư tưởng cao cấp của đảng, vừa là một người ngầm phản đối quan điểm chính thống. Aleksandr Tvardovsky là nhà thơ có sự ảnh hưởng đến nhiều nhà thơ, nhà văn nổi tiếng sau này bằng tác phẩm cũng như việc phát hiện và đăng tác phẩm của họ trên tạp chí Thế giới mới mà ông là tổng biên tập. Aleksandr Tvardovsky mất ở ngoại ô Moskva năm 1971.

Tác phẩm 
 Путь к социализму (1931)
 Страна Муравия (1936
 Стихи (1937)
 Дорога (1938)
 Сельская хроника (1939)
 Загорье (1941)
 Василий Теркин (1941)
 Дом у дороги (1946)
 За далью даль (1950–1960)
 По праву памяти (1953 – 1963)
 Теркин на том свете (1954 – 1963)

Một vài bài thơ

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Aleksandr Tvardovsky. Poems 
   Translation of the charges against Tvardovsky when he was removed from editorship of Novy Mir in the 1950s
 Автобиография 
 Поэмы 
 Стихи Твардовского

Nhà thơ Nga
Nhà văn Nga
Nhà thơ Liên Xô
Đảng viên Đảng Cộng sản Liên Xô
Tử vong vì ung thư phổi
Mất năm 1971
Chôn cất tại nghĩa trang Novodevichy
Lạc tiên

Lạc tiên hay nhãn lồng, người dân Nam Bộ gọi là cây/dây nhãn lồng, dây chùm bao, (danh pháp hai phần: Passiflora foetida), thuộc Họ Lạc tiên (Passifloraceae), là một loại cây có lá và quả ăn được. Cây có nguồn gốc từ tây nam Hoa Kỳ, México, vùng Caribe, Trung Mỹ và Nam Mỹ.

Loài lạc tiên này được du nhập vào các vùng nhiệt đới trên toàn thế giới như Đông Nam Á và Hawaii. Đây là một loài dây leo có quả ăn được.

Mô tả

Cây dây leo thân cỏ, dài 7 m đến 10 m. Mọc rải rác trong các lùm bụi ven đường, ven rừng, ở độ cao 120 m đến 1000 m.

Thân cây mềm, có nhiều lông. Lá lạc tiên mọc so le, hình tim, dài 6–10 cm, rộng 5–8 cm, mép có lông mịn, cuống lá dài 7–8 cm. Đầu tua cuống thành lò xo.

Hoa đơn độc 5 cánh trắng hay tím nhạt, đường kính 5,5 cm. Cây ra hoa tháng 4 đến tháng 5, có quả tháng 5 đến tháng 7. Quả hình trứng, dài 2–3 cm, khi chín có màu vàng cam đến màu đỏ, có nhiều hạt màu đen.

Lá bắc của cây này có các bẫy bắt côn trùng, trên đó chảy ra chất dính kèm theo enzym tiêu hóa, nhưng người ta chưa biết liệu cây có tiêu hóa côn trùng bị mắc bẫy hay không hay chỉ sử dụng vũ khí này làm cơ chế bảo vệ hoa và quả của cây. Đây vẫn là một chủ đề gây tranh cãi và nghiên cứu của các nhà nghiên cứu về cây ăn thịt.

Sử dụng

Ngọn và lá non làm rau. Quả chín ăn được, có tác dụng an thần, điều kinh, chữa ho, phù thũng, suy nhược thần kinh. Lá và thân cây cũng có nhiều tác dụng dược lý.

Phân loại
Lạc tiên còn có nhiều thứ nhỏ nữa:
Passiflora foetida var. foetida
Passiflora foetida var. ciliata
Passiflora foetida var. lanuginosa
Passiflora foetida var. salvadorensis

Một vài hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Lạc tiên - chùm bao trên SVRVN
 Defence and Carnivory: dual role of bracts in Passiflora foetida  tóm tắt từ Journal of Biosciences 20(5): 657-664, 12-1995.

F
Lạc tiên
Thực vật được mô tả năm 1753
Cây ăn thịt Bắc Mỹ
Cây ăn thịt Trung Mỹ
Cây ăn thịt Nam Mỹ
Thực vật xâm hại
Thực vật Florida
Thực vật Texas
Thực vật Arizona
Thực vật México
Thực vật Bahamas
Thực vật Cuba
Thực vật Dominica
Thực vật Guadeloupe
Thực vật Jamaica
Thực vật Martinique
Thực vật Puerto Rico
Thực vật Trinidad và Tobago
F
F
Thực vật liên nhiệt đới
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
North Las Vegas, Nevada

Bắc Las Vegas (tiếng Anh: North Las Vegas) là một thành phố trong Quận Clark, Nevada, Hoa Kỳ. Theo điều cuộc điều tra dân số năm 2000, thành phố có tổng dân số 115.488, với một số dân theo ước tính của Cục điều tra dân số năm 2006 là 197.567 người, và theo ước tính của Quận Clark là 202.520 người vào thời điểm 1 tháng 7 năm 2006

Lịch sử 
Sân bay Sky Haven (sau này là Sân bay Bắc Las Vegas) được thành lập vào ngày 7 tháng 12 năm 1941.

Thành phố được thành lập ngày 16 tháng 5 năm 1946.

Địa lý 
Bắc Las Vegas nằm ở tọa độ  (36.228511, -115.146593).

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích 203,3 km² (78,5 mi²), tất cả đều là mặt đất.

Cơ cấu dân số 
Theo cuộc điều tra dân số năm 2000, thành phố có 115.488 người, 34.018 hộ và 27.112 gia đình. Mật độ dân số là 568,0/km² (1.471,0/mi²). Có 36.600 đơn vị nhà ở với mật độ bình quân 180,0 đơn vị/km² (466,2 đơn vị/mi²). Cơ cấu chủng tộc như sau: 55,93% người da trắng, 19,02% người Mỹ gốc Phi, 0,82% người Mỹ bản xử, 3,24% người châu Á, 0,53% người đảo Thái Bình Dương, 15,78% từ các chủng tộc khác, và 4,68% từ hai chủng tộc trở lên. 37,61% là người gốc Tây Ban Nha hay người Latin, thuộc bất cứ dân tộc nào.

Có 34.018 hộ trong đó có 47,8% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 57,3% là các cặp kết hôn sống với nhau, 15,2% có chủ hộ là một nữ không có mặt của chồng và 20,3% là không lập gia đình. 13,6% tổng số hộ gồm những cá nhân riêng lẻ và 3,2% có người sống một mình với tuổi 65 trở lên. Cỡ trung bình của hộ 3,36 người và của gia đình là 3,67 người.

Dân số thành phố có độ tuổi dưới 18 là 33,9%, 9,6% từ 18 đến 24, 34,3% từ 25 đến 44, 16,4% từ 45 đến 64, và 5,8% có độ tuổi 65 trở lên. Tuổi trung bình là 29. Cứ 100 nữ có 104,3 nam. Cứ 100 nữ tuổi 18 trở lên có 103,1 nam.

Thu nhập bình quân một hộ là $46.057, và của gia đình là $46.540. Đàn ông có thu nhập $32.205 so với mức $25.836 của phụ nữ. Thu nhập bình quân đầu người của thành phố là $16.023. Khoảng 11,8% gia đình và 14,8% dân số sống dưới ngưỡng nghèo, bao gồm 19,6% số này có độ tuổi dưới 18 và 8,8% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Giao thông 
Bắc Las Vegas có lẽ được người ta biết đến nhiều nhất, ngoài vì lý do là một phần của vùng đô thị Las Vegas ra, là do đây có Căn cứ không quân Nellis.

Thành phố cũng có Sân bay Bắc Las Vegas. Hãng hàng không Scenic (Scenic Airlines), một hãng hàng không khu vực có trung tâm hoạt động ở đây.

Chú thích

Liên kết ngoài 

 Bắc Las Vegas 

 24 Unique Aesthetic Images of North Las Vegas 

Thành phố của Nevada
Quận Clark, Nevada
Vùng đô thị Las Vegas
Danh sách đô thị Nevada

Đây là danh sách thành phố, thị trấn, các khu chưa được tổ chức chính quyền (thành phố hay thị trấn mà vẫn còn trực tiếp chịu điều hành bởi quận/county) và các Khu chỉ định điều tra dân số ở tiểu bang Nevada, Hoa Kỳ.

Tham khảo

Nevada
Eureka, Nevada

Eureka là một thành phố ở Hạt Eureka, Nevada, Hoa Kỳ. Theo cuộc điều tra dân số năm 1990, thành phố có tổng dân số 650 người. Eureka là thành phố duy nhất ở Hạt Eureka và cũng là hạt lỵ. Thành phố có Nhà hát opera Eureka (xây năm 1880 và phục chế năm 1993), Khách sạn Jackson House (xây năm 1877), Bảo tàng Eureka Sentinel, Chợ Raine và Bảo tàng cuộc sống hoang dã (xây năm 1887).

Địa lý 

Eureka có tọa độ 1, ở phía nam của Hạt Eureka, tại độ cao 6.481 foott (1.900 mét) ở Dãy núi Diamond, một rặng núi kéo dài ở phía nam Thung lũng Diamond, giữa các thung lũng Antelope và Newark.

Thành phố nằm dọc theo Quốc lộ 50 Mỹ, có nickname là "Con đường cô đơn nhất Mỹ": do các thành phố gần nhất dọc theo quốc lộ là Austin (71 dặm (114 km) về phía tây) và Ely (77 dặm về phía đông). Thành phố gần nhất là Duckwater, Nevada, 59 dặm (94 km) về phía nam.

Khí hậu ở đây có đặc trưng của Great Basin: nóng và khô vào mùa Hè với các đợt dông tố gió mùa từ cuối tháng 7 đến tháng 8; lạnh và khô và thỉnh thoảng có tuyết vào mùa Đông.

Lịch sử 

Thị trấn có một nhóm dân tìm bạc định cư lần đầu vào năm 1864, đây là những người đến từ Austin gần đó, họ đã phát hiện các quặng có chứa bạc và chì gần Đỉnh Prospect. Thị trấn trở thành hạt lỵ năm 1873, khi Hạt Eureka được tách ra khỏi Lander, Elko, và White Pine.

Khai khoáng, đặc biệt là chì, đã là nguồn thu thu nhập chính của thị trấn. Dân số của thị trấn đã tăng vọt lên mức 10.000 năm 1878, nhưng đã sút giảm do sự suy giảm ngành khai khoáng ở đây và các điều kiện thị trường thay đổi dẫn đến việc đóng cửa các mỏ.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Eureka County website
Eureka Opera House 
Eureka County School District
Eureka Branch Library 
Eureka photos and information at Western Mining History
JB Monaco Eureka Photo Gallery

Thành phố của Nevada
Hạt Eureka, Nevada
Cá cờ Ấn Độ

Cá cờ Ấn Độ (danh pháp hai phần: Istiompax indica), hay cá cờ vây lưng đen, cá cờ gòn, cá marlin đen, là một loài cá thuộc họ Cá buồm (Istiophoridae).

Là loài cá nổi tự do. Cá cờ vây lưng đen có hình dáng dài và thon với cái trán dốc đứng và mũi giống cái xiên rất nhọn và dài. Toàn bộ thân cá có màu xanh ánh bạc với khoang bụng có màu trắng, tuy thế chúng có thể biến đổi màu toàn bộ cơ thể thành màu đen đậm khi ngụp lặn. Mặt cắt ngang của phần mõm nhô ra có hình tròn và ngắn hơn chiều dài của đầu.

Cá cờ vây lưng đen là loài cá cờ phổ biến nhất ở phía châu Phi. Loài động vật ăn thịt nhanh nhẹn này sẽ ăn hầu như bất kỳ loài cá nào, đặc biệt là cá thu ngàng, cá heo, cá gấm, cá trác và mực. Chúng dùng mũi nhọn để đâm mồi. Đây là loài cá duy nhất thường bị đánh bắt ở độ sâu từ 400 – 1.000m. Nó cũng là đối tượng của nghề cá giải trí, người ta đánh bắt chúng ở biển sâu bằng cách nhử mồi. Ngày càng có nhiều người tham gia nghề cá giải trí đánh dấu cá cờ bằng thẻ ghi và thả ra biển cho mục đích nghiên cứu khoa học.

Kích thước tối đa: Chiều dài toàn bộ: 465 cm; trọng lượng tối đa được công bố: 750 kg.

Môi trường: biển khơi; sống di cư; biển; độ sâu: 0 – 915 m.
Khí hậu: Cận nhiệt đới từ; 15 – 30 °C; 45°N – 45°S.

Tầm quan trọng: đối với nghề cá: thương mại; câu cá giải trí
Khả năng phục hồi của quần đàn: Gấp đôi thời gian tối thiểu, trung bình của quần đàn: 1,4 – 4,4 năm (K = 0,47(?); khả năng sinh sản = 67 triệu trứng; ước tính tm>2).

Phân bố: Phân bố ở các vùng biển nhiệt đới, cận nhiệt đới và ôn đới khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, thỉnh thoảng chúng cũng vào vùng biển ôn đới. Nhiều cá thể lang thang di cư vào vùng biển Đại Tây Dương qua đường mũi Hảo Vọng, nhưng không chắc là sinh sản tại đây. Là loài có tính di cư cao. Phụ lục 1 của Công ước quốc tế về Luật biển 1982.

Đặc điểm hình dáng: Tia vây lưng cứng: 0-0; Tia vây lưng mềm: 39 - 50; Tia vây hậu môn cứng: 0 - 0; Tia vây hậu môn mềm: 16 - 21. Trên thân cá có dải màu xanh đậm ở trên, dải màu trắng bạc ở dưới, đôi khi có các đường sọc màu xanh sáng; vây lưng đầu tiên có màu hơi đen ngả sang màu xanh đậm, các vây khác có màu nâu đậm với một vài mảng màu xanh đậm nhẹ.

Đặc điểm sinh học: Thường sống ở tầng nước mặt có nhiệt độ đột biến, gần bờ, đảo và các rạn san hô. Thức ăn chủ yếu của loài này là cá, mực nang, mực tuộc, giáp xác cỡ lớn và cá ngừ nhỏ. Thịt cá cờ đen là thực phẩm có chất lượng cao; sản phẩm được ướp lạnh hay cấp đông và dùng làm sashimi.

Chú thích

Tham khảo

 
 
 Tony Ayling & Geoffrey Cox, Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand, (William Collins Publishers Ltd., Auckland, New Zealand 1982) 

I
Động vật được mô tả năm 1832
Cá Pakistan
Cá Hawaii
Cá thể thao
Cá Indonesia
Họ Cá buồm
Chi Lá ngón

Chi Lá ngón (danh pháp khoa học: Gelsemium) là một chi cây có hoa, trước đây xếp trong họ Mã tiền (Loganiaceae), nay được xếp vào họ Hoàng đằng (Gelsemiaceae).

Lịch sử phân loại
Năm 1753, Carolus Linnaeus lần đầu tiên phân loại G. sempervirens như là Bignonia sempervirens, dẫn chiếu tới Catesby (1729-1732) và Plukenet (1691, 1696).

Năm 1789, Antoine Laurent de Jussieu mô tả và thiết lập chi Gelsemium với dẫn chiếu tới Bignonia sempervirens của Linnaeus, nhưng ông không tạo ra tổ hợp tên gọi mới cho loài này. Năm 1805, Jean Henri Jaume Saint-Hilaire thiết lập tổ hợp tên gọi mới Gelsemium sempervirens. Cả ba mô tả đều dẫn chiếu tới tab. 53 trong quyển 1 sách The Natural History of Carolina, Florida and the Bahama Islands của Mark Catesby. Mô tả của Catesby lấy theo Theatrum Botanicum (1640) của John Parkinson (1567-1650).

Từ nguyên
Gelsemium là dạng Latin hóa của từ tiếng Ý gelsomino để chỉ cây hoa nhài.

Mô tả
Cây bụi hoặc dây leo mọc bò lan lung tung hoặc quấn. Lá mọc đối, hiếm khi mọc vòng; các lá kèm tiêu giảm thành một đường giữa các cuống lá; mép phiến lá nguyên. Chùm xim ở nách lá và đầu cành, nhiều hoa hoặc chùm từ ít hoa đến 1 hoa. Hoa mẫu 5. Lá đài xếp lợp, tràng hoa hình phễu; các thùy xếp lợp. Nhị đính ở đáy đến giữa ống tràng; chỉ nhị hình đai tới hình chỉ; các bao phấn hình trứng hẹp đến thuôn dài hẹp, từ không thò ra tới thò ra, 2 ngăn, đáy hình mũi tên. Bầu nhụy 2 ngăn, vài noãn mỗi ngăn. Vòi nhụy hình chỉ; đầu nhụy 4 khe. Quả nang hình trứng đến hình elipxoit hẹp, cắt vách, 4 mảnh vỏ, chứa vài hạt. Hạt có cánh.

Các loài
Chi này có ba loài cây bụi bò hoặc leo. Hai loài có gốc gác Bắc Mỹ, và một loài có gốc gác Trung Quốc và Đông Nam Á. Tất cả ba loài thuộc chi này đều có độc.
 G. elegans Benth., 1856: Lá ngón hay đại trà đằng, hồ mạn đằng, hoàng đằng, câu vẫn, đoạn trường thảo. Loài này sống ở Ấn Độ (Assam), Indonesia (Java, Kalimantan, Sumatra), Lào, Malaysia (bán đảo và Borneo), bắc Myanma, bắc Thái Lan, Việt Nam, và các tỉnh của Trung Quốc: Chiết Giang, Giang Tây, Hải Nam, Hồ Nam, Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Vân Nam và lãnh thổ Đài Loan. Loài cây này sống trong rừng, ở cao độ 200–2.000 m.
 G. rankinii Small, 1928: Hoa nhài Rankin, hoa nhài đầm lầy, hoa trumpet Rankin. Sống ở đông nam Hoa Kỳ, tại các bang Alabama, Florida, Georgia, Louisiana, Mississippi, North Carolina, South Carolina.
 G. sempervirens (L.) J.St.-Hil., 1805: Hoa nhài vàng, hoa nhài Carolina, hoa trumpet tối. Sống trong khu vực từ đông nam Hoa Kỳ (các bang Alabama, Arkansas, Florida, Georgia, Louisiana, Mississippi, North Carolina, South Carolina, Tennessee, Texas, Virginia) và về phía tây và nam đến México, Guatemala, Honduras. Nó thường được trồng làm cây hoa trong vườn khắp thế giới. Loài điển hình của chi này.

Hóa thực vật
Người ta nhận thấy Gelsemium chứa các chất methoxyindole.

Chú thích

Tham khảo
 
 

Thực vật có hoa có độc

Cây độc
Chất độc

Trong ngữ cảnh sinh học, các chất độc là các chất có thể gây hư hại, bệnh, hoặc tử vong cho các cơ thể, thường bằng các phản ứng hóa học hoặc các hoạt tính khác trên phạm vi phân tử, khi một số lượng vừa đủ được cơ thể sinh vật hấp thụ vào. Paracelsus, cha đẻ của ngành độc chất học, đã từng viết: "Mọi thứ đều là chất độc, trong mọi thứ đều có chất độc. Chỉ có liều lượng là làm cho một thứ không phải là một chất độc".

Lịch sử 

Trong suốt lịch sử loài người, chất độc đã được sử dụng có chủ ý như một phương pháp giết người, kiểm soát dịch bệnh, tự tử và hành quyết. Như một phương pháp hành quyết, chất độc đã được ăn vào, như người Athens cổ đại đã làm, hít vào, như với carbon monoxide hoặc hydro xyanua, hoặc tiêm. Tác dụng gây chết người của chất độc có thể được kết hợp với sức mạnh ma thuật được cho là của nó; một ví dụ là chất độc gu của Trung Quốc. Chất độc cũng được sử dụng trong chiến tranh thuốc súng. Chẳng hạn như tài liệu tiếng Trung thế kỷ 14 tên Gương rồng lửa viết bởi Jiao Yu đã phác thảo việc sử dụng hỗn hợp thuốc súng độc hại để lấp đầy bom lựu đạn gang. 

Trong khi asen là một chất độc môi trường tự nhiên, chất cô đặc nhân tạo của nó đã từng được đặt biệt danh là bột thừa kế.  Ở châu Âu thời Trung cổ, các vị vua thường sử dụng người nếm thức ăn cá nhân để ngăn chặn vụ ám sát hoàng gia, trong thời đại của Apothecary.

Thuật ngữ và phân biệt 
Một vài chất độc cũng là các độc tố, thường là các chất được tạo ra trong tự nhiên, như các protein của vi khuẩn gây ra bệnh uốn ván và chứng ngộ độc thịt. Nhưng sự phân biệt giữa hai thuật ngữ nay thường không được người ta tuân thủ, thậm chí giữa các nhà khoa học.

Ngành y khoa và động vật học
Một độc tố thường được phân biệt với một nọc độc.

Độc tố
Là các chất độc được tạo ra thông qua một vài chức năng sinh học tự nhiên. Một cơ thể có thể vừa có nọc độc vừa có chất độc. Gây hại cho cơ thể.

Nọc độc
Trong tiếng Anh là venom. Gồm các độc tố động vật được phun ra khi sinh vật cắn hoặc đốt để truyền qua dưới da để gây hiệu ứng. Cơ thể có nọc độc thì sử dụng chất độc để tự vệ khi nó vẫn còn sống. Một số loài động vật chứa nọc độc: 1. Sứa hộp (lớp Cubozoa), 2. Rắn hổ mang chúa (King Cobra), 3. Bạch tuộc nhẫn xanh, 4. Ốc sên Marbled Cone, 5. Cá đá (Stone Fish), 6.Bọ cạp Death Stalker, 7. Rắn Taipan Inland, 8. Nhện Phoneutria

Chất độc
Trong tiếng Anh là poison. Thường được định nghĩa là các chất được hấp thụ thông các màng biểu mô như da hay ruột. Trong cách sử dụng thông thường, một cơ thể độc là thứ mà gây hại khi ăn phải hoặc chạm phải. Một số loài động vật chứa chất độc: 1. Ếch phi tiêu độc (Poison Dart Frog), 2. Họ cá nóc

Ngành hóa học và vật lý
Một chất độc là một chất cản trở hoặc ngăn chặn một phản ứng, ví dụ như bằng liên kết với một chất xúc tác.

Tham khảo

 

Phương pháp hành hình
Cây củ đậu

Cây củ đậu, cây củ đỗ  sắn nước, củ sắn (theo cách gọi miền Nam, danh pháp hai phần: Pachyrhizus erosus) là một cây dây leo có nguồn gốc từ México và Trung Mỹ. Loài này được Carl von Linné miêu tả khoa học đầu tiên. Tên gọi cây gần như chủ yếu nói về củ của nó. Cây củ đậu là một loài thuộc chi Pachyrhizus của họ Đậu (Fabaceae). Các loài chính khác của chi này có gốc gác ở các nơi khác của châu Mỹ.

Phân bố 
Cây củ đậu được trồng ở châu Mỹ, Trung Quốc và Đông Nam Á, củ đậu sống được chế biến thành các món popiah và các sa lát như yusheng và rojak.

Lịch sử 
Cây củ đậu có nguồn gốc ở Mexico và Trung Mỹ. Nó đã được tìm thấy tại các địa điểm khảo cổ ở Peru có niên đại 3000 năm trước Công nguyên. Vào thế kỷ 17, cậy củ đậu được du nhập vào châu Á bởi người Tây Ban Nha.

Mô tả 
Cây củ đậu có thể cao 4–5 m nếu có giàn. Lá kép gồm 3 chét hình tam giác rộng, mỏng. Hoa có màu tím nhạt; ở Việt Nam thường ra vào tháng 4, tháng 5; hoa khá lớn, mọc thành chùm dài ở kẽ lá. Quả hơi có lông, không cuống, dài 12 cm, được ngăn vách nhiều rãnh ngang, thường chứa từ 4-9 hạt. Củ do rễ phình to mà thành, có thể dài tới 2 m và nặng đến 20 kg. Vỏ củ có màu vàng và rất mỏng còn ruột có màu trắng kem hơi giống ruột quả lê. Củ đậu có vị ngọt thường được ăn sống, đôi khi được chấm muối hoặc với nước chanh và ớt bột. Người ta cũng nấu củ đậu dưới dạng xúp, món xào.

Thành phần 
Củ đậu có chứa tinh bột 2,4%, 4,51% đường toàn bộ (glucoza). Nó có chứa 86-90% nước; nó có một ít protein (1,46%) nhưng không có các chất béo.

Trái với củ, phần còn lại của cây củ đậu rất độc; hạt có chứa độc tố rotenone, dùng để diệt côn trùng và thuốc cá, diệt rệp rau và rệp thuốc lá. Lá có chứa các chất độc đối với cá và động vật nhai lại (trừ ngựa).

Bảo quản 

Củ đậu nên được chứa ở nơi khô ráo, nhiệt độ khoảng 12°C tới 16 °C (53°F tới 60 °F); nhiệt độ thấp hơn làm hư củ. Củ đậu tươi nếu được cất giữ ở nhiệt độ thích hợp có thể để lâu một hoặc hai tháng.

Thông tin thêm 
Củ đậu sống là món ăn mát và khá phổ biến ở Việt Nam. Trong đời sống, từ "củ đậu bay" được dùng để chỉ gạch, đá ném đi: Ba năm võ tàu không bằng một chầu "củ đậu".

Tuy nhiên lá và hạt cây của đậu rất độc, không nên ăn.

Chú thích

Tham khảo 
 
 
 UC Davis 
 UCLA Botany-Plants and Civilization 
 Texas A&M University Agricultural Extension 
 Spanish Royal Academy Dictionary

E
Rau ăn rễ
Cây độc
Nông nghiệp nhiệt đới
Cây trồng bắt nguồn từ México
Cây trồng bắt nguồn từ châu Mỹ
Ẩm thực México
Phaseoleae
Avram Grant

Avraham "Avram" Grant (; sinh ngày 6 tháng 5 năm 1955 tại Petah Tikva, Israel) là một huấn luyện viên bóng đá người Israel. Hiện tại ông đang dẫn dắt đội tuyển bóng đá quốc gia Zambia.

Tiểu sử
Không chơi bóng đá chuyên nghiệp trận nào, nhưng Grant bắt đầu sự nghiệp huấn luyện viên bóng đá ngay từ năm 1974, khi mới 19 tuổi. Năm 1986, dẫn dắt Hapoel Petach Tikva và giành Vô địch giải bóng đá trẻ Israel.

1991, dẫn dắt Maccabi Tel Aviv và đưa đội giành chức vô địch quốc gia.

Cuối 2001 đầu 2002, huấn luyện viên đội tuyển quốc gia Israel.

2007, thông qua Pini Zahavi, Grant quan hệ với Roman Abramovich và được mời về làm Giám đốc thể thao cho Chelsea sau khi chia tay Portsmouth.

Sự nghiệp Huấn luyện viên

Thành tích 
 Hapoel Petah Tikva
 Vô địch giải trẻ Israel (Toto Cup Al): 1990; 1991
 Maccabi Tel Aviv FC
 Vô địch giải bóng đá Israel (Israeli championships): 1992; 1995
 Vô địch Israel State Cup: 1994
 Vô địch Toto Cup Al: 1993; 1999
 Maccabi Haifa
 Vô địch Israeli championships: 2001; 2002
 Vô địch Toto Cup Al: 2002
 Chelsea FC
 Á quân giải ngoại hạng Anh (Premier League): 2008
 Á quân UEFA Champions League: 2008
 Á quân Cúp liên đoàn Anh (Football League Cup): 2008
 Portsmouth
 Á quân FA Cup: 2010
 Partizan Belgrade
 Vô địch giải bóng đá Serbia (Serbian SuperLiga): 2012

Liên kết ngoài
Avram Grant, Goal.com profile 
Avram Grant, BBC Sport profile
Avram Grant, Telegraph profile 
Avram Grant là ai? 

Huấn luyện viên bóng đá Israel
Huấn luyện viên đội tuyển bóng đá quốc gia Israel
Huấn luyện viên bóng đá Maccabi Tel Aviv
Huấn luyện viên Chelsea F.C.
Amaravati

Amaravati là một thành phố thủ phủ trên thực tế (de facto) của bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Chú thích

Tham khảo
 Current affairs in telugu 

 The master plan of the proposed capital region , including a map

Thành phố thuộc bang Andhra Pradesh
Thị trấn thuộc bang Andhra Pradesh
Springfield, Illinois

Springfield là thủ phủ của tiểu bang Illinois và là quận lỵ của quận Sangamon. Theo điều tra dân số năm 2000 của Hoa Kỳ, thành phố này có 111.454 dân. Vùng đất của Springfield ngày nay đã có người định cư đầu tiên vào cuối thập niên 1810, khoảng vào thời gian Illinois trở thành một bang. Thành phố ban đầu được gọi là "Calhoun" theo tên Phó Tổng thống John C. Calhoun; khi tình cảm của công chúng quay sang chống Calhoun, thành phố đã được đổi tên thành Springfield. Abraham Lincoln là một trong những cư dân nổi bật và quan trọng từ xuất thân thành phố này, ông đã đến khu vực này vào năm 1831 và sống ở Springfield từ năm 1837 đến năm 1861. Cựu tổng thống Mỹ Ulysses S. Grant cũng sinh sống ở Springfield trong một thời gian ngắn năm 1861. Năm 1908, một cuộc bạo loạn lớn về chủng tộc đã nổ ra trong thành phố mà đỉnh điểm là sự hành hình hai cư dân người Mỹ gốc Phi.

Springfield nổi tiếng là nơi có các loại hình nghệ thuật như:ba lê, jazz và festival chuông chùm hàng năm. Các địa điểm thu hút khác có các điểm lịch sử có liên hệ với Lincoln.

Thành phố nằm ở trên một đồng bằng phần lớn bằng phẳng và các khu nông thôn bao quanh. Một hồ nhân tạo lớn, thuộc sở hữu của một công ty công ích, cung cấp nước uống và nơi vui chơi giải trí cho cư dân thành phố. Thời tiết ở thành phố này có đặc trưng của khu vực vĩ độ ở giữa, với mùa Hè và mùa Đông lạnh. Thời tiết mùa Xuân và mùa Hè giống với các thành phố trung-tây, thường có dông tố. Vùng này cũng có các cơn bão lớn nhưng hiếm khi xảy ra. Một trong những cơn bão hiếm hoi này là hai cơn bão tháng 3 năm 2006 đến đây. Đây là lần đầu trong 50 năm có trận bão như vậy ở Springfield.

Thành phố thuộc quản lý của một chính quyền dạng thị trưởng-hội đồng. Thành phố cũng là một đơn vị chính quyền "Quận thủ phủ". Ngoài ra, chính quyền tiểu bang Illinois cũng được đặt ở Springfield. Các cơ quan chính quyền bao gồm Nghị viện Illinois, Tòa án tối cao Illinois và Văn phòng thống đốc Illinois. Có 8 trường tư và công ở thành phố. Kinh tế của Springfield chủ yếu là dựa vào công ăn việc làm tại cá công sở, chiếm một tỷ lệ lớn nhân công của thành phố. Tỷ lệ thất nghiệp ở Springfield tăng lên từ mức 3,8% tháng 9 năm 2006 lên 5,1% tháng 2 năm 2007.

Tham khảo

Thành phố của Illinois
Đại học Washington tại St. Louis

Viện Đại học Washington tại St. Louis hay Đại học Washington-St. Louis (viết tắt: WUSTL, tiếng Anh: Washington University in St. Louis) là một viện đại học tư thục tọa lạc tại thành phố St. Louis, tiểu bang Missouri. Viện đại học được đồng sáng lập vào năm 1853 bởi William Greenleaf Eliot và Wayman Crow, với tên là Tu viện Elliot (Eliot Seminary). Vào năm 1857, viện đại học đã đổi thành tên hiện tại để vinh danh George Washington.

WUSTL bao gồm sinh viên và giảng viên đến từ tất cả 50 tiểu bang và hơn 120 quốc gia. Trường có 22 giáo sư đoạt giải Nobel, 9 vị trong số đó đang làm công tác nghiên cứu tại đây. Viện Đại học Washington tại St. Louis bao gồm 7 trường giảng dạy ở bậc đại học và sau đại học trên nhiều lĩnh vực. Trong bảng xếp hạng U.S. News & World Report năm 2023, chương trình bậc đại học của Đại học Washington đã xếp hạng 15 (đồng hạng với Đại học Rice), và mức độ khó trong tuyển sinh được xếp hạng 28.

Viện Đại học Washington có khoảng tài trợ lên đến 5.6 tỉ đô la Mỹ, là một trong số những viện đại học có tiền tài trợ nhiều nhất cả nước. Hiệu trưởng hiện tại là Andrew D. Martin.

Hình ảnh

Chú thích 

Washington tại St. Louis
Washington tại St. Louis
Khởi đầu năm 1853 ở Missouri
Little Rock, Arkansas

Little Rock là thủ phủ và là thành phố đông dân nhất ở tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Nó cũng là quận lỵ của Quận Pulaski và có dân số 204.370 theo ước tính điều tra dân số năm 2006. Thành phố này và Bắc Little Rock, Arkansas là các thành phố chính của Vùng thống kê đô thị Little Rock-Bắc Little Rock gồm 6 quận, một khu vực có dân số 652.834 người, theo ước tính điều tra dân số năm 2006. Vùng thống kê đô thị này lại được bao gồm trong Vùng thống kê kết hợp Little Rock-Bắc Little Rock-Pine Bluff, với một dân số 829.032 theo ước tính điều tra dân số năm 2006.

Nằm gần trung tâm địa lý của Arkansas, Little Rock lấy tên từ kiến tạo đá nhỏ ở bờ nam của sông Arkansas có tên gọi là La Petite Roche (tiếng Pháp của "đá nhỏ"). Từ "đá nhỏ" đã được những người đi đường sông sử dụng từ lâu làm một điểm mốc bờ và trở thành một điểm giao cắt sông nổi tiếng.

Tham khảo 

Thành phố của Arkansas
Quận Pulaski, Arkansas
Đặc khu kinh tế Hoa Kỳ
Hoa hậu Quốc tế 2007

Hoa hậu Quốc tế 2007 là cuộc thi Hoa hậu Quốc tế lần thứ 47, được tổ chức tại Tokyo, Nhật Bản. Đêm chung kết của cuộc thi diễn ra vào ngày 15 tháng 10 năm 2007. Cuộc thi có tất cả 61 thí sinh tham dự. Người chiến thắng của cuộc thi là cô Priscila Perales, đến từ México.

Kết quả

Thứ hạng

Các giải thưởng đặc biệt

Thí sinh tham gia
61 quốc gia và vùng lãnh thổ đã tham gia cuộc thi:

 ' – Paula Quiroga
 ' – Rita Tsatryan
 ' – Jonella Oduber
 ' – Danielle Byrnes
 ' – Yuliya Sindzeyeva
 ' – Angélica Olavarría
 ' – Carolina Prates
 ' – Justine Stewart
 ' – Marie Ann Salas
 ' – Lina Ding
 ' – Ana Milena Lamus
 ' – Leonela Paniagua
 ' – Veronika Pompeova
 ' – Ana Carolina Viñas Machado
 ' – Jessica Ortiz
 ' – Madonna Khaled
 ' – Ledin Damas
 ' – Kidan Tesfahun
 ' – Joanna Väre
 ' – Sophie Vouzelaud
 ' – Svetlana Tsys
 ' – Despoina Vlepaki
 ' – Ann Love Viranin
 ' – Alida Maria Boer Reyes
 ' – Margarita Valle
 ' – Vương Quân Hinh
 ' – Esha Gupta
 ' – Rahma Landy Sjahruddin
 ' – Hisako Shirata
 ' – Park Ga-won
 ' – Laura Fogele

 ' – Grace Bejjani
 ' – Harriette Thomas
 ' – Yim Lim Nee
 ' – Priscila Perales ' – Gerelchuluun Baatarchuluun
 ' – Kyla Hei Hei
 ' – Sokari Akanibo
 ' – Stephanie Araúz
 ' – Daiana Ferreira
 ' – Luisa Fernanda Monteverde
 ' – Nadia Lee Cien Dela Cruz Shami
 ' – Dorota Gawron
 ' – Haydil Rivera
 ' – Jolette Sven Wamba Miylou
 ' – Alexandra Mazur
 ' – Teodora Marcic
 ' – Christabelle Tsai
 ' – Kristína Valušková
 ' – Nerea Arce
 ' – Aruni Madusha Rajapakse
 ' – Chantyn Ramdas
 ' – Tzu-Wei Hung
 ' – Jamilla Munisi
 ' – Chompoonek Badinworawat
 ' – Asli Temel
 ' – Mariya Varyvoda
 ' – Samantha Freedman
 ' – April Strong
 ' – Vanessa Peretti
 ''' – Phạm Thị Thùy Dương

Chú ý
Lần đầu tham gia

Trở lại

Lần cuối tham gia vào năm 1964:
Lần cuối tham gia vào năm 1971:
Lần cuối tham gia vào năm 1977:
Lần cuối tham gia vào năm 2003:

Lần cuối tham gia vào năm 2004:

Lần cuối tham gia vào năm 2005:

Bỏ cuộc

'''

Có thể bạn chưa biết
 Priscila Perales đã trở thành Hoa hậu Quốc tế đầu tiên của đất nước Mexico. Cô từng lọt vào Top 10 cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2006.
 Vanessa Peretti (Venezuela) và Sophie Vouzelaud (Pháp) là hai thí sinh câm điếc đầu tiên cùng tham dự cuộc thi Hoa hậu Quốc tế.
 Haydil Rivera (Puerto Rico) từng đoạt danh hiệu Hoa hậu Tuổi Teen Thế giới 2005.

Tham khảo

Hoa hậu Quốc tế
Nhật Bản năm 2007
Cuộc thi sắc đẹp năm 2007
Cuộc thi sắc đẹp tại Nhật Bản
IEEE 802.16

IEEE 802.16 là hệ thống tiêu chuẩn truy nhập không dây băng rộng (Broadband Wireless Access Standards) cung cấp đặc tả chính thức cho các mạng MAN không dây băng rộng triển khai trên toàn cầu. Hệ thống này do nhóm làm việc IEEE 802.16, do IEEE thành lập năm 1999, nghiên cứu và đề xuất. Nhóm làm việc này là một đơn vị của hội đồng tiêu chuẩn LAN/MAN IEEE 802.

Họ tiêu chuẩn 802.16 chính thức được gọi là WirelessMAN (viết tắt là WMAN).

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 IEEE Std 802.16-2004 
 IEEE Std 802.16e-2005 

IEEE 802
Mạng không dây
Indianapolis

Indianapolis ( ), là thủ phủ và thành phố lớn nhất của tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ, là quận lỵ của Quận Marion, Indiana. Theo cuộc điều tra dân số năm 2000, dân số của thành phố là 791.926 người. Đây là thành phố đông dân nhất tiểu bang Indiana và là thành phố lớn thứ 13 ở Hoa Kỳ, là thành phố lớn thứ 3 ở Midwest, và là thủ phủ đông dân thứ hai ở Hoa Kỳ (bao gồm cả Washington D.C.), sau Phoenix, Arizona.

Indianapolis đưa ra hình ảnh của mình là một Vành đai chế tạo (tiếng Anh:Rust Belt) do một chiến dịch đem lại sức sống mới tháo vát. Sự đa dạng hóa cơ sở kinh tế của thành phố kể từ thập niên 1960 cũng đóng góp cho quá trình chuyển đổi này. Một phần lớn của sự đa dạng hóa này bao gồm việc thành phố đã tổ chức nhiều sự kiện, đặc biệt là các sự kiện thể thao. Nhãn hiệu Thủ đô thể thao nghiệp sư thế giới, và Thủ đô thi đấu của thế giới, đều đã được áp dụng cho Indianapolis. Thành phố đã đăng cai 1987 Pan American Games, NCAA Basketball Tournament, và Allstate 400 at the Brickyard, Giải thưởng lớn Hoa Kỳ (lần thi đấu gần đây là tháng 6 năm 2007), và có lẽ sự kiện nổi tiếng nhất là Indianapolis 500 hàng năm. Số lượng người tham dự Indianapolis 500 và Allstate 400 khiến đây là các sự kiện thể thao riêng lẻ lớn nhất thế giới, với hơn 250.000 người hâm mộ tham dự mỗi sự kiện.Indianapolis cũng là số tượng đài trong thành phố nhiều thứ hai, xếp sau Washington D.C.

Vùng đô thị Indianapolis là một trong những vùng tăng trưởng nhanh nhất ở Midwest và ở Hoa Kỳ, với sự tăng trưởng tập trung ở các quận xung quanh Hamilton, Hendricks, và Johnson. Các quận Hamilton và Hendricks hiện là các quận tăng trưởng nhanh nhất ở Indiana.

Địa lý

Khí hậu

Nhân khẩu

Chủng tộc

Tham khảo 

Khu dân cư thành lập năm 1821
Thành phố của Indiana
Quận Marion, Indiana
New Berlin, Wisconsin

New Berlin là một thành phố thuộc quận Waukesha, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2000, dân số của thành phố này là 38220 người.

Chú thích

Tham khảo

Thành phố của Wisconsin
Quận Waukesha, Wisconsin
Thành phố ở quận Waukesha, Wisconsin
Khu dân cư thành lập năm 1836