Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Sông Thao

Sông Thao (chữ Hánː 洮江) là dòng chính của sông Hồng, bắt nguồn từ Nguy Sơn, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, vào Việt Nam ở tỉnh Lào Cai, chảy đến ngã ba Hạc ở Việt Trì, tỉnh Phú Thọ thì hợp lưu với sông Đà và sông Lô. Tại Việt Nam, sông chảy qua các tỉnh Lào Cai, Yên Bái và Phú Thọ. Ngữ hệ Tày – Thái gọi sông này là Nậm Tao, phiên âm tiếng Việt là sông Thao.

Khi qua tỉnh Yên Bái, sông có bốn phụ lưu lớn là ngòi Thia, ngòi Hút, ngòi Lâu và ngòi Lao. Lượng nước theo năm bình quân là 24,2 tỉ m³, cực đại là 41 m³ và cực tiểu là 18,4 m³ (đo tại Yên Bái). Trong ba nhánh lớn của sông Hồng, sông Thao tuy có diện tích lưu vực xấp xỉ sông Đà nhưng có lượng dòng chảy nhỏ nhất (chỉ chiếm 19%, trong khi sông Lô là 25,4%, sông Đà là 42%). Núi Fansipan đóng vai trò đường phân nước giữa sông Đà với sông Thao, còn dãy núi Con Voi - chạy gần như song song với sông Thao - là đường phân nước giữa sông Thao với sông Lô. Lưu lượng nước của sông thay đổi thất thường; vào mùa khô lưu lượng giảm xuống rất thấp so với mức trung bình, gây thiếu nước cho sản xuất nông nghiệp và cho sinh hoạt của người dân.

Phù sa sông Thao có màu đỏ vì chứa nhiều oxit sắt.

Ở tỉnh Đồng Nai cũng có một con sông tên là sông Thao.

Trong văn học và nghệ thuật 
Sông Thao được nhắc đến trong một số tác phẩm văn học - nghệ thuật như bài thơ "Sông Thao" của Nguyễn Duy (tập thơ Mẹ và em, 1980), bài hát "Du kích sông Thao" (1949) của Đỗ Nhuận hoặc trong câu hát ru:

Tham khảo 

T
T
T
T
Sông của Việt Nam
Sông Vân Nam
Agota Kristof

Agota Kristof (tiếng Hungary: Kristóf Ágota, 30 tháng 10 năm 1935 – 27 tháng 7 năm 2011) là một nhà văn Thụy Sĩ gốc Hungary, viết bằng tiếng Pháp.

Tiểu sử
Agota Kristof sinh tại Csikvand, Hungary. Năm 21 tuổi bà rời Hungary khi cuộc Cách mạng Công nhân (1956) bị quân đội Xô viết đàn áp. Agota Kristof cùng chồng và đứa con gái 4 tháng tuổi chạy trốn về Neuchâtel, Thụy Sĩ. Cuộc chạy trốn này đã để lại dấu ấn trong một số tác phẩm của bà.

Từ năm 1956, bà sống tại vùng nói tiếng Pháp của Thụy Sĩ. Bà có làm việc trong một nhà máy. Agota Kristof khởi đầu sự nghiệp văn chương bằng việc viết kịch, sau viết tiểu thuyết. Các tác phẩm của bà được dịch sang nhiều thứ tiếng.

Agota Kristof được biết tới với thành công lớn của bộ ba tiểu thuyết kể về câu chuyện hai anh em sinh đôi Claus, Klaus trong và sau Thế chiến thứ 2: Cuốn sổ lớn (Le Grand Cahier), Chứng cứ (La preuve) và Lời nói dối thứ ba (Le Troisième Mensonge). Bà đoạt Giải thưởng Sách châu Âu (Prix du Livre Européen) cho tập đầu tiên Cuốn vở lớn năm 1987. Năm 1992, Lời nói dối thứ ba được trao giải Prix du Livre Inter. Bộ ba tiểu thuyết này đã được dịch ra tiếng Việt. Năm 2008, bà đoạt Giải quốc gia Áo cho Văn học châu Âu.

Tác phẩm

Kịch 
John và Joe (John et Joe, 1972)
Chiếc chìa khóa thang máy (La Clé de l'ascenseur, 1977)
Un rat qui passe (1972, bản cuối cùng 1984)
L'Heure grise ou le dernier client (1975, bản cuối cùng 1984)

Tiểu thuyết 
Cuốn sổ lớn (Le Grand Cahier, 1986), Giải thưởng Sách châu Âu 1987
Chứng cứ (La preuve, còn được dịch Bằng chứng, 1990)
Lời nói dối thứ ba (Le Troisième Mensonge) (1992), Giải thưởng Prix du Livre Inter 1992
Ngày hôm qua (Hier, 1995)
Người đàn bà mù chữ (L'Analphabète, 2004)

Xem thêm
Cuốn sổ lớn trên trang Tiền Vệ – Hoàng Ngọc Tuấn dịch
Người đàn bà mù chữ – Tiếng Việt
Phỏng vấn Agota Kristof – Tiếng Pháp

Tham khảo

Nhà viết kịch Hungary
Nhà văn Hungary
Mất năm 2011
Tiểu thuyết gia thế kỷ 20
Nữ nhà văn thế kỷ 20
Sinh năm 1935
Nhạn Môn quan

Ải Nhạn Môn () là một cửa ải của Vạn Lý Trường Thành, thuộc huyện Đại, tỉnh Sơn Tây. Sở dĩ cửa ải mang tên này vì nơi đó có rất nhiều chim nhạn. Ải Nhạn Môn nổi tiếng qua điển tích Chiêu Quân cống Hồ. Nhạn Môn cũng là nơi Dương Nghiệp đánh thắng quân Liêu năm 981.

Ải Nhạn Môn cũng được biết đến trong tiểu thuyết võ hiệp Thiên long bát bộ của nhà văn Kim Dung. Nhân vật Kiều Phong đã dùng chính sinh mạng của mình để đổi lấy sự bình yên của nhân dân hai nước Tống-Liêu.

Tham khảo

Lịch sử Sơn Tây
Địa lý Sơn Tây
Vạn Lý Trường Thành
Thành cổ Trung Quốc
Thắng cảnh loại AAAAA
Đèo Trung Quốc
Minsk

Minsk (, ; , ,Tiếng Việt phát âm: Min-xcơ) là thủ đô và thành phố lớn nhất của Belarus, nằm trên dòng chảy hai con sông Svislach và Nyamiha. Đóng vai trò thủ đô, Minsk có địa vị hành chính đặc biệt, vừa là thủ phủ của vùng Minsk (voblast) và raion (huyện) Minsk. Tính đến năm 2013, thành phố này có dân số 2.002.600 người. Minsk cũng là trụ sở hành chính Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CIS).

Những ghi chép cổ nhất nhắc đến Minsk có niên đại từ thế kỷ XVI (1067), khí nó là một phần của Công quốc Polotsk. Năm 1242, Minsk sáp nhập vào Đại công quốc Lietuva. Nó được ban cho đặc quyền thị trấn năm 1499.

Năm 1569, nơi đây trở thành thủ phủ của Województwo Minsk, Thịnh vượng chung Ba Lan-Litva. Minsk bị sáp nhập vào đế quốc Nga năm 1793, sau đợt phân chia Ba Lan lần II. Từ 1919 đến 1991, sau Cách mạng Tháng Mười, Minsk là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Byelorussia, Liên Xô.

Địa lý 

Minsk tọa lạc bên sườn đông nam của dãy đồi Minsk, một vùng đồi thoải chạy từ phía tây nam (đoạn thượng lưu sông Neman) về phía đông bắc. Độ cao trung bình của thành phố là  trên mực nước biển. Địa mạo của Minsk được định hình nhờ hai kỷ băng hà gần đây nhất. Sông Svislach, chảy ngang qua thành phố theo chiều tây bắc-đông nam, nằm trong một urstromtal, tức một thung lũng sông cổ đại hình thành bằng nước chảy từ các dải băng đang tan vào kỷ băng hà mới nhất. Có sáu con sông nhỏ hơn khác chảy qua địa phận thành phố, cả sáu đều thuộc lưu vực biển Đen.

Minsk nằm trong vùng rừng hỗn giao đặc trưng chung cho Belarus. Những rừng thông và rừng hỗn giao giáp rìa thành phố, đặc biệt là ở mặt bắc và đông. Một phần rừng được giữ lại trong các công viên (ví dụ, trong công viên Chelyuskinites) khi thành phố lan rộng.

Khí hậu 
Minsk có khí hậu lục địa ẩm (phân loại khí hậu Köppen Dfb). Thành phố thường có sương mù, đặc biệt là vào mùa thu và mùa xuân.

Tham khảo

Đọc thêm 

 

Thủ đô châu Âu
Thành phố của Belarus
Luật Magdeburg
Tỉnh Minsk (Đế quốc Nga)
Tỉnh Minsk
Polochan
Khu dân cư ở vùng Minsk
Phân cấp hành chính Belarus
Khởi đầu năm 1069 ở châu Âu
Hoa Học Trò

Hoa Học Trò (còn gọi là H2T, HHT) là ấn phẩm của báo Tiền phong, là tờ báo dành cho lứa tuổi thanh thiếu niên. Số đầu tiên của Hoa Học Trò bắt đầu phát hành từ ngày 15 tháng 10 năm 1991, dưới sự hỗ trợ của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.

Lịch sử 
Vào ngày 15 tháng 10 năm 1991, Hoa Học Trò phát hành số báo đầu tiên, mỗi tháng ra một kỳ. Lúc đó, phần thiết kế của báo vẫn còn khá đơn giản với một vài mục như Thơ, Truyện cười...

Tháng 9 năm 1993, HHT tăng lên hai kỳ một tháng, sau đó phát hành hàng tuần kể từ năm 1995. Tháng 10 năm 1998, trên cơ sở quy hoạch báo chí của Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, báo Sinh viên Việt Nam chính thức ra mắt. Hoa Học Trò tách khỏi báo Thiếu niên Tiền phong và trở thành tuần san của báo Sinh viên Việt Nam kể từ đó.

Cho đến số thứ 100, Hoa Học Trò đã được cải tiến với nhiều mục báo phong phú hơn, đặc biệt là về các tin tức giải trí trong nước và nước ngoài. Trở thành một trong những tờ báo được thanh niên đón đọc và yêu thích nhất. Từ năm 2006 trở đi, Hoa Học Trò đã chú trọng về việc thiết kế trang báo, hình ảnh, tin tức...

Ngoài ra, Hoa Học Trò còn tổ chức nhiều chương trình như Tôi làm ngôi sao (Make Me A Superstar), HHT Icon hay chương trình ca nhạc H2Teen Concert vào năm 2011 được đông đảo khán giả tham gia. Nhiều kì báo được phát hành đính kèm các album đĩa nhạc, ảnh khổ lớn hay các cuộc thi bốc thăm trúng thưởng dành cho các độc giả... Cuộc thi ảnh bìa Ngôi sao mùa hè diễn ra mỗi năm, thu hút đông đảo lượng độc giả tham gia và bình chọn.

Ngày 19 tháng 2 năm 2020, báo Sinh viên Việt Nam được sáp nhập vào báo Tiền Phong, Hoa Học Trò chính thức trở thành ấn phẩm của báo Tiền Phong.

Các Tổng Biên tập 

 Nguyễn Phong Doanh (1991–2005)
 Đoàn Công Huynh (2005–2008)
 Nguyễn Huy Lộc (2008–2020)
 Lê Xuân Sơn (2020-2023)
 Phùng Công Sưởng (2023-nay)

Các ấn phẩm khác 
 Trà sữa cho tâm hồn: Các truyện ngắn dành cho tuổi trẻ, phát hành thứ tư đầu tháng
 Thiên Thần Nhỏ: Dành cho độc giả từ 9–13 tuổi với các thông tin học đường, giải trí, ra thứ hai cách tuần
 Chuyên đề 2!: Giải trí và phong cách sống cho giới trẻ, ra ngày 1 và 15 hàng tháng. Hiện nay vẫn đang còn xuất bản định kỳ.

Xem thêm

 Tạp chí thanh thiếu niên
 Tiểu văn hóa giới trẻ
 Người trẻ sính mốt
 Mốt và xu hướng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Báo Hoa Học Trò điện tử 
 Báo Sinh Viên Việt Nam

Tạp chí Việt Nam
Tạp chí thanh thiếu niên
Báo điện tử Việt Nam
Đại tiện

Đại tiện (hay tiêu, ỉa, ị, ẻ,đi ngoài, đi cầu, đi nặng) là một hoạt động của hệ tiêu hoá thông qua hậu môn. Chất cặn bã từ thức ăn còn thừa lại sau giai đoạn tiêu hóa sẽ ra khỏi ruột già qua ruột thẳng và đi xuống hậu môn để thải ra ngoài. Sản phẩm của đại tiện thường ở thể rắn và được gọi là phân.

Xem thêm 
 Trung tiện
 Tiểu tiện

Tham khảo 

Hệ tiêu hóa
Bài tiết
Thực tràng học
Dấu hiệu y khoa
Lỗ trắng

Trong thuyết tương đối rộng, lỗ trắng là một vùng không gian của không-thời gian và là một Điểm Kì Dị, nơi phóng ra vật chất, Năng lượng, Ánh sáng, Thông tin nhưng không thứ gì có thể tiến vào nó. Theo nghĩa này, Lỗ Trắng ngược lại với Lỗ Đen vốn hút mọi vật chất. 

Lỗ Trắng xuất hiện trong lý thuyết về các Lỗ đen vĩnh cửu kết nối nhau qua Lỗ sâu Schwarzschild hoặc Cầu Einstein–Rosen. 

Một Lỗ Trắng còn được miêu tả bằng việc quan sát Lỗ Đen với thời gian đi ngược lại quá khứ. Thuyết tương đối rộng là đối xứng theo thời gian. Các phương trình về trạng thái cân bằng trong lý thuyết này đều có hai nghiệm tương ứng với hai chiều thời gian. Nếu áp dụng quy luật này cho phương trình cho ra nghiệm miêu tả lỗ đen với chiều thời gian dương, kết quả thu được khi nghịch đảo thời gian là Lỗ Trắng.

Bởi vì một lỗ đen là một vùng không gian mà không một vật nào có thể thoát khỏi nó, đối nghịch theo thời gian của một lỗ đen là một vùng không gian mà không một vật nào có thể rơi vào đó. Một lỗ đen chỉ có thể nuốt vật khác vào, một lỗ trắng chỉ có thể phun vật khác ra từ trong lỗ đen. [cần dẫn nguồn]

Lỗ Trắng được đề xuất lần đầu bởi nhà Thiên Văn Học Xô Viết Igor Novikov năm 1964.

Các lỗ trắng hoàn toàn tồn tại trên lý thuyết toán học nhờ sự đối xứng của thuyết tương đối rộng, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng hiện đang tồn tại trong tự nhiên. Trên thực tế chúng hầu như không thể tồn tại, bởi vì không có cách nào đảo ngược thời gian để tạo ra một lỗ như thế. Và, vì lỗ đen hút vật chất và biến vật chất đó thành một phần của nó, còn lỗ trắng phun vật chất ra, không khác gì đang phun các bộ phận của nó ra, khiến nó khó có thể tồn tại, dù chỉ một giây 

Có quan niệm cho rằng, Vụ nổ lớn, sự khởi đầu của Vũ Trụ chính là một lỗ trắng, vì ở không-thời gian lúc đó, chỉ có vật chất và năng lượng được phun ra. Bởi chỉ có sự hào phóng của hố trắng mới có thể tạo ra nhiều vật chất đến như vậy. 

Nhưng cho đến tận ngày nay, "hố trắng" vẫn chỉ tồn tại trong tưởng tượng của các nhà khoa học, con người chưa hề quan sát thấy bất kì một chứng cứ nào chứng minh sự tồn tại của "hố trắng".

Xem thêm
Lỗ đen
Lỗ giun
Đường hầm lượng tử
Vụ Nổ Lớn
Kepler 22b
Cơ học lượng tử
Thuyết tương đối rộng
Thuyết tương đối hẹp
Lý thuyết dây

Liên kết ngoài

Vũ trụ học
Lỗ đen
Thiên thể giả thuyết
Thuyết tương đối rộng
Vũ trụ
Thiên văn học
Trâu Quỳ

Trâu Quỳ là một địa danh tại thành phố Hà Nội, Việt Nam. Khu vực Trâu Quỳ nằm trên địa phận của các xã Gia Lâm và Bát Tràng ngày nay.

Trước 2025, Trâu Quỳ là một thị trấn huyện lỵ của huyện Gia Lâm. Thị trấn Trâu Quỳ nằm trên Quốc lộ 5A, cách trung tâm thành phố Hà Nội 12 km, có diện tích 7,18 km², dân số năm 2022 là 30.051 người, mật độ dân số đạt 4.185 người/km². Thị trấn Trâu Quỳ được chia thành 11 tổ dân phố: An Đào, An Lạc, Bình Minh, Chính Trung, Cửu Việt, Đào Nguyên, Kiên Thành, Nông Lâm, Thành Trung, Voi Phục, Vườn Dâu.

Lịch sử
Trước đây, địa bàn thị trấn Trâu Quỳ thuộc huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, tỉnh Bắc Ninh. Lúc bấy giờ, Trâu Quỳ được chia thành 4 xã: Chính Trung, Lạc Việt, Tân Trung và Trung Dương.

Năm 1948, hợp nhất 4 xã: Chính Trung, Lạc Việt, Tân Trung và Trung Dương thành xã Quang Trung.

Năm 1961, xã Quang Trung gọi là xã Quang Trung I để phân biệt với xã Quang Trung II (Yên Thường).
 
Ngày 20 tháng 4 năm 1961, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc sáp nhập xã Quang Trung I vào thành phố Hà Nội quản lý.

Ngày 31 tháng 5 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành 78-CP. Theo đó, xã Quang Trung I thuộc huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội quản lý.

Năm 1966, đổi tên xã Quang Trung I thành xã Trâu Quỳ.

Ngày 5 tháng 1 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 02/2005/NĐ-
CP về việc thành lập thị trấn Trâu Quỳ trên cơ sở toàn bộ 734,57 ha diện tích tự nhiên và 21.772 nhân khẩu của xã Trâu Quỳ.

Ngày 9 tháng 1 năm 2020, UBND TP. Hà Nội ban hành Quyết định số 128/QĐ-UBND về việc sáp nhập TDP Kiên Trung vào TDP Kiên Thành.

Kinh tế - xã hội
Trâu Quỳ có trường Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Viện Nghiên cứu Rau Quả.

Tham khảo

Địa danh tại Hà Nội
Phong cách tối giản

Phong cách tối giản hay Chủ nghĩa tối giản (tiếng Anh: minimalism, tiếng Pháp: minimalisme) thể hiện những khuynh hướng đa dạng của nghệ thuật, đặc biệt trong nghệ thuật thị giác và âm nhạc mà các tác phẩm được tối giản về những yêu cầu thiết yếu nhất của nó. Phong cách tối giản xuất phát trong nghệ thuật phương Tây từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ 2, rõ nét nhất là trong nghệ thuật thị giác với các tác phẩm hội họa của Mark Rothko. Khái niệm này dần dần được mở rộng để bao hàm cả những khuynh hướng trong âm nhạc mà đặc điểm là sự lặp lại, điển hình là các tác phẩm của Steve Reich, Philip Glass và Terry Riley Phong cách tối giản có nguồn gốc bắt rễ từ sự thuần khiết và cô đọng của chủ nghĩa Hiện đại, được kết hợp với chủ nghĩa Hậu hiện đại và được xem như phản ứng đối ngược lại với chủ nghĩa Biểu hiện trong nội dung cũng như trong bố cục tác phẩm.

Tham khảo

Tối giản
Trào lưu nghệ thuật
Thể loại nhạc
Nghệ thuật hiện đại
Sống đơn giản
Nghệ thuật phương Tây
Trường phái trừu tượng
Nghệ thuật đương đại
Mỹ thuật thập niên 1960
Mỹ thuật thập niên 1970
Chủ nghĩa hiện đại
Nghệ thuật Hậu Hiện đại
Chủ nghĩa Hậu hiện đại
Phân

Phân (hay thường được gọi một cách thô tục là cứt) là sản phẩm cuối của quá trình tiêu hóa thông qua hậu môn của người hay động vật. Phân là chất cặn bã hình thành từ thức ăn, hay nói cách khác thức ăn còn thừa lại, không cần thiết hoặc có hại cho cơ thể, sau giai đoạn tiêu hóa sẽ trở thành phân để phóng thích khỏi cơ thể. Phân có nhiều ứng dụng, như là phân bón hoặc chất bổ sung cho đất trong nông nghiệp, như một nguồn nhiên liệu, vật liệu xây dựng, hoặc cho các mục đích y tế (cấy ghép phân hay phương pháp trị liệu vi khuẩn phân trong trường hợp phân người).
Tiêu chảy thường do một loại virus hoặc đôi khi do thực phẩm nhiễm bẩn gây ra. Trong trường hợp ít gặp hơn, đây có thể là dấu hiệu của một tình trạng rối loạn khác, chẳng hạn như bệnh viêm ruột hoặc hội chứng ruột kích thích.Táo bón là tình trạng nhu động ruột không xảy ra thường xuyên hoặc khó khăn trong việc đi đại tiện kéo dài trong vài tuần hoặc lâu hơn. Bệnh nhân có thể nhận biết thông qua việc có ít hơn 3 lần đi đại tiện trong tuần, táo bón cũng được xác định ở những người đi đại tiện nhiều lần trong ngày, nhưng phân nhỏ hoặc cứng.

Dạng tồn tại 

Phân đa số là ở dạng rắn. Các trường hợp phân có dạng lỏng thường nguyên nhân là do cơ thể có mang bệnh hoặc sổ ruột. Triệu chứng sản xuất ra phân lỏng liên tục được gọi là tiêu chảy. Phân thường có mùi thối, có lúc "chua" (thường là phân lỏng) đôi lúc lại rất hăng.

Mỗi ngày, một người trưởng thành thải ra ngoài khoảng 150g phân. trong đó 65% là nước, 35% là chất rắn gồm các sản phẩm bài tiết như các chất hòa tan trong ether (15%), hợp chất có nitơ (5%), các chất vô cơ (15%), xác vi sinh vật, thực phẩm không tiêu hóa được...

Sản xuất phân bón từ phân

Tham khảo

Liên kết ngoài

A FAQ site on feces
 Liver biochemistry 
 MedFriendly's Article on Feces

Bài tiết
Sinh lý học động vật
Hôn

Hôn, còn gọi là hun, thơm, mi, môi chạm môi (nếu hai môi đụng vào nhau), nụ hôn là một hành động mà một người dùng đôi môi của mình để chạm vào một vật khác hoặc môi của người khác. Hôn thường là cử chỉ thể hiện tình cảm, và hai đôi môi cùng hôn nhau là biểu tượng của tình yêu.

Hôn được xuất hiện từ rất lâu về trước, nhưng không biết rõ cụ thể về mặt thời gian chính xác. Khi con người có nhận thức về mặt tình cảm, biết hát, biết hy sinh vì tình yêu thì họ biết hôn. Họ hôn những người họ tôn trọng và yêu quý để thể hiện tấm lòng của mình. Hôn có thể để diễn tả sự kính trọng, lòng biết ơn, thương mến hoặc tình cảm nam nữ.

Các loại hôn
Có nhiều loại hôn, chủ yếu được phân theo vị trí hôn. Phổ biến của hình thức hôn là hôn môi (còn gọi là nụ hôn), hôn má (còn gọi là thơm, chụt), hôn trán, hôn tay (thường là bày tỏ sự tôn trọng, nâng niu) hoặc hôn vào các chỗ nhạy cảm khi đang quan hệ tình dục như hôn ngực (vú), hôn cổ, gáy, bụng, đùi và hôn vào bộ phận sinh dục... Ngoài ra hôn còn phân ra theo kiểu thực hành, như hôn gió (hôn môi xa), hôn kêu, hôn nhẹ, hôn sâu, hôn thắm thiết, hôn nồng thắm mãnh liệt...

Sử dụng và ý nghĩa 

Trong thực tế có rất nhiều cách hôn khác nhau.

Đặc biệt là trong tình yêu, đối với một số người, hôn như thế nào chính là thể hiện phần lớn tình yêu của họ dành cho người yêu của mình. Một số người thích cách hôn mạnh mẽ, say đắm, ướt át. Họ coi việc hôn như vậy là thể hiện tình cảm của mình dành cho người yêu hết sức mãnh liệt, tình yêu sâu đậm. Ngược lại một số người yêu nhau lại thích những nụ hôn nhẹ nhàng. Hôn là một trong những biểu hiện của đời sống tình dục con người. Tuy nhiên hiện nay, theo giới y khoa, việc hôn cũng sẽ truyền theo các loại bệnh truyền nhiễm cho người được hôn hoặc truyền ngược lại người chủ động hôn.
Ngoài ra có cả hôn tay, hôn xã giao (chạm má),.. để thể hiện lòng tôn trọng với người đối diện.

Giải thưởng hôn 
Người ta thường tổ chức các cuộc thi hôn lâu nhất, và có người đã hôn lâu hơn cả một ngày trời. Đồng thời cũng có các giải thưởng trao cho các cảnh phim hôn lãng mạn nhất, thật nhất...

Bức ảnh nổi tiếng 

Bức ảnh nổi tiếng về nụ hôn là chụp một người lính thủy hôn nữ y tá tại quảng trường Thời đại ở New York vào ngày Phát xít Nhật đầu hàng Đồng Minh (V-J Day - 14 tháng 8 năm 1945).  Vào cuối thập kỷ 70 thế kỷ trước, Edith Cullen Shain đã viết cho Eisenstaedt:

Bà còn kể rằng, lúc đó rất nhiều người đã hôn bà. Ngày 20 tháng 6 năm 2010, người phụ nữ trong bức ảnh này đã qua đời ở tuổi 91 do ung thư gan.

Cuốn sách xuất bản năm 2012 của Verria và Galdorisi về danh tính của những người trong bức ảnh cho rằng Shain không thể là người phụ nữ đó vì chiều cao chỉ  của cô không đủ để so với chiều cao của bất kỳ người đàn ông nào tự nhận là người thủy thủ trong ảnh.

Xem thêm
Ôm
Chào kiểu Eskimo

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 Các kiểu hôn 
 Tại sao con người ta "Hôn" nhau? 
 Sức hút của nụ hôn
 Nụ hôn - khởi nguồn mọi cảm xúc 
 Tội nghiệp những nụ hôn đường phố

Cảm xúc
Tình yêu
Hành vi tính dục
Quan hệ cá nhân
Năng lượng Gibbs

Năng lượng tự do Gibbs (Gibbs free energy) là năng lượng vốn có của một hệ , khi cần nó được dùng để thực hiện công dưới các nhiệt độ và áp suất nhất định. Khái niệm về năng lượng tự do được ông Josiah Willard Gibbs nêu ra đầu tiên nên ký hiệu là G. Nó là năng lượng tối đa tiềm ẩn trong hệ thống. Các chất hóa học đều có chứa năng lượng tự do. Khi xảy ra phản ứng hóa học, có sự biến đổi năng lượng tự do được ký hiệu bằng ΔG.

Hàm năng lượng tự do Gibbs được tính bằng công thức: 

∆G = ∆H - T∆S                                                                                                                                         

Nếu tất cả các chất phản ứng và chất sản phẩm đều ở trạng thái tiêu chuẩn thì hàm năng lượng tự do Gibbs được tính bằng công thức:                             

∆G⁰ = ∆H⁰ - T∆S⁰

Trong cân bằng hoá học pha khí:

∆G⁰ =-RT.lnKp

Tham khảo

Năng lượng
Nhiệt động lực học
Phản ứng hóa học
Khái niệm vật lý
Hamas

Phong trào Kháng chiến Hồi giáo (), thường được gọi tắt là Hamas, là một tổ chức chính trị theo chủ nghĩa dân tộc Palestine và chủ nghĩa Hồi giáo Sunni với một cánh vũ trang, Lữ đoàn al-Qassam. Hamas quản lý Dải Gaza từ năm 2007.

Tháng 2 năm 2006, nằm ngoài dự đoán, Hamas đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Hội đồng lập pháp Palestine. Một trong những nhà lãnh đạo của Hamas là Ismail Haniya trở thành Thủ tướng của Palestine.

Nguồn gốc tên gọi 
Hamas là từ viết tắt của cụm từ tiếng Ả Rập  hoặc Ḥarakah al-Muqāwamah al-ʾIslāmiyyah, có nghĩa là "Phong trào kháng chiến Hồi giáo".

Từ viết tắt này, đã được giải thích trong Hiệp ước Hamas năm 1988  bằng từ tiếng Ả Rập ḥamās () mà bản thân nó có nghĩa là "lòng nhiệt thành", "sức mạnh" hoặc "sự dũng cảm".

Quan hệ đối ngoại

Chỉ định là tổ chức khủng bố 
Các quốc gia dưới đây xem Hamas là một tổ chức khủng bố:

Một số nước không cho Hamas là một tổ chức khủng bố hoặc vẫn giữ liên lạc vì một lý do nào đó:

Xem thêm 

 Hezbollah
 Houthis

Tham khảo 

Hồi giáo
Chủ nghĩa cơ yếu Hồi giáo
Tổ chức khủng bố
Chủ nghĩa bài Mỹ
Tổ chức chống chủ nghĩa đế quốc
Nhóm jihad
Phong trào giải phóng dân tộc
Tổ chức khủng bố theo Úc
Tổ chức khủng bố theo Vương quốc Liên hiệp Anh
Tổ chức khủng bố ở Châu Á
Tổ chức khủng bố theo Hoa Kỳ
Nhóm vũ trang Palestine
Đảng phái chính trị Palestine
Phong trào chống đối
Nhóm Hồi giáo chủ nghĩa Sunni
Đảng cánh hữu
James Stirling (kiến trúc sư)

James Frazer Stirling (1926–1992) là một kiến trúc sư quan trọng nhất của Anh từ thập niên 1960. Ông sinh ra tại Glasgow, Scotland, nhưng lớn lên tại Liverpool. Stirling theo học kiến trúc tại Đại học Liverpool và thành lập văn phòng kiến trúc của mình tại London. Ông được giải thưởng Pritzker năm 1981.

Để tưởng nhớ ông, Hiệp hội Kiến trúc sư Hoàng gia Anh RIBA đặt ra Giải thưởng Stirling từ năm 1996.

Một số công trình thiết kế 
 Tòa nhà Kỹ sư, Đại học Leicester, 1959
 Trung tâm đào tạo Olivetti, Haslemere
 Khoa Lịch sử Đại học Cambridge, 1968
 Mở rộng Đại học Rice ở Texas
 Dự án nhà ở thu nhập thấp
 Trung tâm Nghệ thuật trình diễn Đại học Cornell
 Mở rộng Phòng trưng bày Clore, Phòng trưng bày Tate, London
 Bảo tàng Arthur M. Sackler, Đại học Harvard
 Mở rộng Bảo tàng Nghệ thuật Fogg, Đại học Harvard
 Neue Staatsgalerie, Stuttgart, 1977 - 1983
 No 1 Poultry, London, 1998 (Hoàn thành sau khi ông mất)

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Pritzker Prize website - James Stirling 

Stirling, James
Stirling, James
Stirling, James
Mất năm 1992
Người Glasgow
Radio Yerevan

Radio Yerevan hoặc Armenia Radio là những câu truyện tiếu lâm rất phổ biến ở Liên Xô và các nước Cộng sản Đông Âu trước đây trong nửa sau thế kỉ 20. Đây là những câu truyện thuộc dạng Hỏi - Đáp, câu truyện thường có dạng 
Radio Yerevan được hỏi: "<...>"
Radio Yerevan trả lời: "<...>".

Tiếu lâm chính trị Radio Yerevan 
Phần lớn những câu truyện tiếu lâm Radio Yerevan thuộc thể loại này, người nghe hỏi một câu về sự khác biệt giữa chủ nghĩa Cộng sản và chủ nghĩa Tư bản. Câu trả lời thường là "Trên nguyên tắc, đúng thế" nhưng chi tiết của câu trả lời lại mâu thuẫn với chính nó.

 Đây là Radio Yerevan, một thính giả của chúng tôi đặt câu hỏi: "Có phải một người đã nhận án 10 năm tù vì tuyên bố rằng Brezhnev là một thằng ngu?"
Câu trả lời của Radio Yerevan: Trên nguyên tắc, đúng là thế, nhưng đó là một bí mật quốc gia.

 Có đúng là một nửa của Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô là những kẻ ngu?
Sai, tất cả đều như thế.

 Điều gì khác biệt giữa Hiến pháp của Hoa Kỳ và Liên Xô? Cả hai đều bảo đảm quyền tự do ngôn luận cơ mà.
Trên nguyên tắc, đúng là thế, chỉ có điều Hiến pháp Hoa Kỳ bảo đảm quyền tự do sau khi ngôn luận

 Có phải ở Liên Xô tất cả mọi người đều bình đẳng.
Đúng vậy, nhưng có một số người bình đẳng hơn những người khác (lấy ý tưởng từ tác phẩm "Trại súc vật" của George Orwell)

 Điều gì là vĩnh cửu ở Liên Xô
Những khó khăn tạm thời.

 Kẻ thù của chúng ta sẽ sử dụng những phương pháp gì để lật đổ nhà nước Xã hội chủ nghĩa.
Những câu hỏi như vậy sẽ được thảo luận trong chương trình "Các lời khuyên hữu ích".

 Thế nào là cấm đoán và thế nào là cho phép?
Ở nước Anh, cấm đoán là cấm đoán và cho phép là cho phép. Ở Mỹ, mọi thứ đều được phép ngoại trừ những gì bị cấm đoán. Ở Đức mọi thứ đều bị cấm đoán trừ những gì là được phép, ở Pháp mọi thứ đều được phép thậm chí cả khi bị cấm đoán. Ở Liên Xô, mọi thứ đều bị cấm đoán, thậm chí cả khi được phép.

 Truyện tiếu lâm cười nào mà chỉ duy nhất có một từ?
Cộng sản (Communism)

 Còn truyện tiếu lâm nào dài nhất?
Diễn văn của Khrushchev tại đại hội đảng.

 Có phải Adam và Eve là những người cộng sản đầu tiên? 
Rất có thể, cả hai đều ăn mặc giản dị, họ ăn uống rất thanh đạm, họ không bao giờ có nhà riêng, và hơn hết, họ luôn tin rằng họ đang sống trên thiên đường.

 Tại sao Solzhenitsyn, Brodsky, Bukovsky và những người bất đồng quan điểm khác lại bị trục xuất khỏi đất nước?
Anh không biết rằng tất cả những sản phẩm tốt nhất luôn được lựa chọn để xuất khẩu?­

Tham khảo

Tiếu lâm
Văn hóa Liên Xô

en:International Public Radio of Armenia
Danh sách quốc gia theo GDP (PPP) bình quân đầu người

]]

Bài viết này gồm một danh sách quốc gia trên thế giới được xếp hạng theo Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của họ quy đổi theo sức mua tương đương (PPP) bình quân đầu người (giá trị của tất cả hàng hóa và dịch vụ được tạo ra bên trong một quốc gia trong một năm cho trước được chia theo dân số trung bình của cùng năm đó).

Danh sách 
Tất cả các số liệu được tính bằng đô la quốc tế và được làm tròn đến số nguyên gần nhất. tính đến năm 2022

Xem thêm
Danh sách quốc gia theo GDP danh nghĩa
Danh sách các quốc gia theo GDP (danh nghĩa) bình quân đầu người
Danh sách quốc gia theo GDP (PPP)

Tham khảo

2014
Kinh tế thế giới
Kinh tế học phát triển
Tổng sản phẩm nội địa
Thịnh vượng theo quốc gia
Địa lý Belarus

Cộng hòa Belarus là một quốc gia nằm ở Đông Âu. Belarus có biên giới với 5 quốc gia: phía tây tiếp giáp với Ba Lan, phía bắc với Litva và Latvia, phía đông là Nga và phía Nam là Ukraina. Nước cộng hòa này không tiếp giáp biển.

Trên lãnh thổ Belarus có hơn 4.000 biển hồ, nhiêu sông và đầm. Sông lớn nhất là sông Dnepr (Днепр).

Khí hậu Belarus ấm áp mang hơi ẩm của biển Baltic, vì thế nên mưa nhiều.

Vị trí của Belarus tại châu Âu giúp quốc gia này trở thành điểm giao lưu kinh tế của các quốc gia phía đông và tây.

Tham khảo

 

bn:বেলারুশ#ভূগোল
Giải Pulitzer

Giải Pulitzer là một giải thưởng của Mỹ, trao cho nhiều lĩnh vực, trong đó quan trọng hơn cả là về báo chí và văn học. Đặc biệt về báo chí, Pulitzer được xem như một trong những giải danh giá nhất.

Joseph Pulitzer, chủ bút báo New York World đề nghị giải này trong di chúc của ông viết năm 1904. Khi đó ông có đề ra 13 giải: 4 cho báo chí, 4 cho văn học, 4 cho sân khấu và 1 cho giáo dục. Nhạy cảm với sự thay đổi, Pulitzer có lập ra một hội đồng tư vấn có quyền thay đổi nội dung giải thưởng. Từ năm 1917, giải được trao vào tháng 4 hàng năm bởi hiệu trưởng trường Đại học Columbia. Một phong bì 15.000 đô la (trước năm 2017 là 10.000 đô la) được tặng kèm theo giải thưởng. Hiện nay, giải Pulitzer có tới 21 nội dung: một số thể loại phóng sự, biên tập, biếm họa, nhiếp ảnh, tiểu thuyết, tiểu sử, sân khấu, thơ và âm nhạc.

Một vài giải Pulitzer nổi tiếng

Tiểu thuyết 

 Stephen Vincent Benét với John Browns' Body 1929.
 Margaret Mitchell - Cuốn theo chiều gió (Gone with the Wind) 1937.
 John Steinbeck - Chùm nho uất hận (The Grapes of Wrath) 1940.
 Tennessee Williams - Chuyến tàu mang tên dục vọng (A Streetcar Named Desire) 1948 và Con mèo trên mái nhà nóng bỏng (Cat on a Hot Tin Roof) 1955.
 Ernest Hemingway - Ông già và biển cả (The Old Man and the Sea) 1953.
 William Faulkner - A Fable 1955 và The Reivers 1963.
 Harper Lee - Giết con chim nhại 1960
 Edward Osborne Wilson và Bert Hölldobler - The Ants 1991.
 Richard Russo - Empire Falls 2002.
 Viet Thanh Nguyen - The Sympathizer 2016.

Báo chí 

 1983, 1988 và 2002: Thomas L. Friedman với những bài báo cho New York Times.
 1999: Maureen Dowd với những bài báo cho The New York Times.

Nhiếp ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Trang chính thức của giải Pulitzer

Giải thưởng nhiếp ảnh
Giải thưởng báo chí Mỹ
Giải thưởng văn học Mỹ
Giải thưởng thành lập năm 1917
Giải Goncourt

Goncourt là một giải thưởng văn học Pháp được sáng lập theo di chúc của Edmond de Goncourt vào năm 1896. Hội văn học Goncourt thành lập chính thức năm 1900 và giải đầu tiên được trao ngày 21 tháng 12 năm 1903.

Giải Goncourt, được sáng lập để trao mỗi năm cho "tác phẩm văn xuôi xuất sắc nhất trong năm", nhưng hầu như chỉ trao cho tiểu thuyết. Nó là giải thưởng văn học Pháp được mong muốn nhất. Mặc dù tiền thưởng của giải chỉ là 10 euro, nhưng sự nổi tiếng mà Goncourt đem lại cho cuốn sách sẽ là một phần thưởng lớn thay thế.

Các thành viên của viện Goncourt họp vào các thứ ba đầu tiên mỗi tháng trong phòng khách của họ tại tầng hai nhà hàng Drouant ở Paris (Place Gaillon, quận 2). Tên người được giải sẽ công bố ngày 3 tháng 11 sau bữa ăn trưa tại nhà hàng.

Giải chỉ trao cho mỗi nhà văn một lần. Duy có Romain Gary năm 1956 nhận giải với tiểu thuyết Racines du ciel (Rễ trời) và năm 1975 nhận một giải nữa với La vie devant soi (Cuộc sống ở trước mặt), nhưng dưới bút danh Émile Ajar.

Danh sách giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Trang của Viện Goncourt 
Trang của nhà hàng Drouant

Giải thưởng văn học Pháp
Khởi đầu năm 1903
Giải thưởng sách đầu tay
Giải thưởng truyện ngắn
Giải thưởng thơ ca
Giải thưởng tiểu sử
Giải thưởng văn học thiếu nhi
Khởi đầu năm 1903 ở Pháp
Tổng tư lệnh

Tổng tư lệnh (總司令) được dùng để chỉ người nắm giữ chức vụ chỉ huy quân đội, hay mở rộng là toàn bộ các lực lượng vũ trang trên một khu vực địa lý cấp quốc gia hoặc tương đương. Trong tổ chức quân sự của một quốc gia, Tổng tư lệnh là chức vụ cao nhất. Chức vụ Tổng tư lệnh của một quốc gia thường do Nguyên thủ quốc gia đó nắm giữ, tùy thuộc theo thiết chế chính trị như: Tổng thống, Chủ tịch nước, Quốc vương, Nữ hoàng, Nhà lãnh đạo, Lãnh tụ tối cao, Tổng Bí thư,... Một số trường hợp do thủ tướng (không phải nguyên thủ quốc gia) là người đứng đầu chính phủ làm Tổng tư lệnh như trường hợp của Nhật Bản.

Việt Nam 
Ở Việt Nam, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là người duy nhất giữ chức vụ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam nhưng đến hiện tại chức vụ này đã bị bãi bỏ.

Hiện nay, các chức danh lãnh đạo của lực lượng vũ trang nhân dân gồm:
 Tổng Bí thư (kiêm nhiệm Bí thư Quân ủy Trung ương) là lãnh đạo cao nhất của Quân đội nhân dân.
 Chủ tịch nước (kiêm nhiệm Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh) giữ quyền thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân.
 Thủ tướng Chính phủ (kiêm nhiệm Phó Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh) giữ quyền phó thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân.
 Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (kiêm nhiệm Phó Bí thư Quân ủy Trung ương) là người chỉ huy cao nhất trong Quân đội nhân dân và Dân quân tự vệ.
 Bộ trưởng Bộ Công an (kiêm nhiệm Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương) là người chỉ huy cao nhất trong Công an nhân dân.

Tham khảo

Quân hàm
Tổ chức quân sự
Xã hội học quân sự
Châu Đức (huyện)

Châu Đức là một huyện cũ thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Châu Đức nằm ở phía bắc của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Xuyên Mộc
Phía tây giáp thành phố Phú Mỹ và huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai
Phía nam giáp thành phố Bà Rịa và huyện Long Đất
Phía bắc giáp huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai.

Tổng diện tích đất tự nhiên là 42.104 ha với trên 150 ngàn dân, trong đó khoảng 71 ngàn người trong độ tuổi lao động, mật độ dân số 325,4 người/km².

Hành chính
Huyện Châu Đức có 16 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 2 thị trấn Ngãi Giao (huyện lỵ), Kim Long và 14 xã: Bàu Chinh, Bình Ba, Bình Giã, Bình Trung, Cù Bị, Đá Bạc, Láng Lớn, Nghĩa Thành, Quảng Thành, Sơn Bình, Suối Nghệ, Suối Rao, Xà Bang, Xuân Sơn.

Lịch sử
Dưới thời Việt Nam Cộng hòa, địa bàn huyện Châu Đức hiện nay thuộc quận Đức Thạnh, tỉnh Phước Tuy.

Sau năm 1975, chính quyền sáp nhập quận Đức Thạnh với quận Long Lễ thành huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Nai.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, huyện Châu Thành thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu mới thành lập.

Ngày 2 tháng 6 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định 45-CP. Theo đó:
Thành lập huyện Châu Đức trên cơ sở 8 xã: Ngãi Giao, Nghĩa Thành, Bình Ba, Suối Nghệ, Xuân Sơn, Bình Giã, Kim Long, Xà Bang và Láng Lớn; các khu kinh tế mới Suối Rao, Đá Bạc; ấp Sông Cầu, xã Hòa Long và ấp Phước Trung, xã Long Phước (huyện Châu Thành cũ)
Chuyển xã Ngãi Giao thành thị trấn Ngãi Giao (thị trấn huyện lỵ huyện Châu Đức)
Chia xã Kim Long thành 2 xã: Kim Long và Quảng Thành
Thành lập xã Suối Rao trên cơ sở khu kinh tế mới Suối Rao
Thành lập xã Đá Bạc trên cơ sở khu kinh tế mới Đá Bạc và ấp Phước Trung (xã Long Phước).

Khi mới thành lập, huyện Châu Đức có 12 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm thị trấn Ngãi Giao và 11 xã: Bình Ba, Bình Giã, Đá Bạc, Kim Long, Láng Lớn, Nghĩa Thành, Quảng Thành, Suối Nghệ, Suối Rao, Xà Bang, Xuân Sơn.

Ngày 23 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định số 57/1999/NĐ-CP. Theo đó:
Thành lập xã Sơn Bình trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Xuân Sơn
Thành lập xã Bình Trung trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Bình Giã.

Ngày 22 tháng 10 năm 2002, thành lập xã Cù Bị trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Láng Lớn.

Ngày 24 tháng 12 năm 2004, thành lập xã Bàu Chinh trên cơ sở một phần diện tích và dân số của thị trấn Ngãi Giao, một phần diện tích và dân số của xã Kim Long.

Ngày 24 tháng 10 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1256/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu giai đoạn 2023–2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, thành lập thị trấn Kim Long trên cơ sở toàn bộ xã Kim Long.

Huyện Châu Đức có 2 thị trấn và 14 xã như hiện nay.

Du lịch
Trên địa bàn huyện có các địa điểm du lịch nổi bật như:
Tượng đài chiến thắng Bình Giã (thị trấn Ngãi Giao)
Địa đạo Kim Long (thị trấn Kim Long)
Khu căn cứ Bàu Sen (xã Xà Bang)
Thác Xuân Sơn (xã Sơn Bình).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Phân họ Trinh nữ

Phân họ Trinh nữ hay phân họ hàm tụ thảo (danh pháp khoa học: Mimosoideae) là một phân họ trong thực vật có hoa thuộc họ Đậu (Fabaceae hay Leguminosae) được đặc trưng bởi các hoa với các cánh hoa nhỏ và nhiều nhị hoa dễ thấy. Phân họ này được phân ra làm 5 tông là Acacieae, Ingeae, Mimoseae, Mimozygantheae và Parkieae.

Một số hệ thống phân loại, ví dụ hệ thống Cronquist, xem xét Fabaceae theo nghĩa hẹp (sensu stricto), đã nâng Mimisoideae lên cấp họ là Mimosaceae còn APG xem xét Fabaceae theo nghĩa rộng (sensu lato). LPWG (2017) không công nhận phân họ này mà gộp nó trong phân họ Vang và xem đây là nhánh Trinh nữ (Mimosoid clade).

Acacieae 
 Acacia - Chi Keo
 Faidherbia

Ingeae 
 Abarema
 Albizia - Bản xe, sống rắn, hợp hoan
 Archidendron - Mán đỉa, cứt ngựa
 Archidendropsis
 Balizia
 Blanchetiodendron
 Calliandra - Muồng pháo cảnh, kiều hùng
 Cedrelinga
 Cojoba
 Ebenopsis
 Enterolobium - Phèo heo
 Falcataria
 Guinetia
Havardia                                                                                                                                                     
 Hesperalbizia
 Hydrochorea
 Inga
 Leucochloron
 Lysiloma
 Painteria
 Pararchidendron
 Paraserianthes
 Pithecellobium - Me keo, găng tây
 Pseudosamanea
 Serianthes
 Sphinga
 Wallaceodendron
 Zapoteca
 Zygia

Mimoseae 

 Adenanthera - Trạch quạch
 Adenopodia
 Alantsilodendron
 Amblygonocarpus
 Anadenanthera
 Aubrevillea
 Calliandropsis
 Calpocalyx
 Cylicodiscus
 Desmanthus - Điền keo
 Dichrostachys
 Elephantorrhiza
 Entada - Bàm bàm
 Fillaeopsis
 Gagnebina
 Indopiptadenia
 Kanaloa
 Lemurodendron
 Leucaena - Keo giậu
 Microlobius
 Mimosa - Trinh nữ (xấu hổ)
 Neptunia - Rau rút
 Newtonia
 Parapiptadenia
 Piptadenia
 Piptadeniastrum
 Piptadeniopsis
 Plathymenia
 Prosopidastrum
 Prosopis
 Pseudopiptadenia
 Pseudoprosopis
 Schleinitzia
 Stryphnodendron
 Tetrapleura
 Xerocladia
 Xylia - Căm xe

Mimozygantheae 
 Mimozyganthus

Parkieae 
 Parkia - Thối
 Pentaclethra

Tham khảo
Chi Trinh nữ

Chi Trinh nữ (danh pháp khoa học: Mimosa) là một chi của khoảng 400 loài cây thân thảo và cây bụi, thuộc phân họ Trinh nữ (Mimosoideae) trong họ Đậu (Fabaceae), với lá kép hình lông chim. Loài được biết nhiều nhất là Mimosa pudica với tên gọi dân dã là cây xấu hổ hay cây trinh nữ, do các lá của chúng khép lại khi bị chạm vào; nhiều loài khác cũng khép lá lại vào buổi chiều. Nó có nguồn gốc ở miền nam México và khu vực Trung Mỹ nhưng đã phổ biến rộng khắp như là một loài cây cảnh kỳ lạ được trồng trong nhà trong các khu vực ôn đới và ngoài vườn trong các khu vực nhiệt đới. Việc trồng ngoài vườn đã làm cho nó nhanh chóng trở thành một loại cỏ dại và là một loài xâm hại nguy hiểm ở nhiều nơi.

Các thành viên trong chi này thuộc về một số ít thực vật có khả năng có chuyển động thực vật nhanh; các ví dụ ngoài chi Mimosa còn có vũ thảo (Desmodium motorium) và bẫy ruồi (Dionaea muscipula).

Tên gọi khoa học của chi Mimosa có một lịch sử phức tạp, trải qua các thời kỳ chia nhỏ cũng như gộp lại, kết quả là nó đã có tới trên 3.000 tên gọi, phần nhiều hoặc là từ đồng nghĩa của các loài khác hay được chuyển sang các chi khác. Một phần là do các thay đổi này mà tên gọi "Mimosa" cũng đã được sử dụng cho một vài loài có họ hàng khác với các lá hình lông chim đơn hay kép, nhưng hiện nay chúng được phân loại trong các chi khác, phần lớn là để gọi Albizia julibrissin (tức cây hợp hoan thuộc chi muồng lá khế/ Albizia) và Acacia dealbata (keo bạc). Tại Việt Nam, tình trạng cũng tương tự. Ở một số nơi, như ở Đà Lạt, người ta cũng gọi cây keo bạc là mimosa.

Tại châu Âu, có một truyền thống tặng cho phụ nữ các bông hoa mimosa vàng (cùng với các hoa khác) vào Ngày quốc tế phụ nữ (8 tháng 3). Hoa này lấy từ cây Acacia dealbata (keo bạc), nó không phải là Mimosa thực sự.

Hình ảnh

Tham khảo 

Barneby, R.C. 1992. Sensitivae Censitae: A description of the genus Mimosa Linnaeus (Mimosaceae) in the New World. Memoirs of the New York Botanical Garden, vol. 65.

Liên kết ngoài 
 

Trinh nữ, chi
Tô mộc

Tô mộc, còn có các tên gọi khác là vang, tô phượng, vang nhuộm, co vang, mạy vang (danh pháp hai phần: Caesalpinia sappan), là một loài thực vật thân gỗ nhỏ, cao khoảng 5-10 mét, cho gỗ rất rắn, có màu đỏ nâu ở phần lõi và trắng ở phần ngoài, được tìm thấy ở khu vực Đông Nam Á. Gỗ của nó trong tiếng Anh gọi là brezel wood. Gỗ tô mộc đã từng là một trong các mặt hàng chủ yếu trong buôn bán giữa người Nhật Bản và người khu vực Đông Nam Á (đặc biệt là Xiêm La) trong thế kỷ 17 trên các chu ấn thuyền.

Đặc điểm 
Là loại cây ưa ánh sáng, sinh trưởng nhanh, ưa đất tốt và có thể sống được trong điều kiện bán khô hạn. Thân cây có nhiều gai. Cành non có lông mịn, sau đó hết lông và trở thành nhẵn, có gai ngắn. Lá kép lông chim, mọc so le. Có từ 10-15 lá chét nhỏ, hình ôvan hơi hẹp ở dưới và thuôn tròn ở đầu, mặt trên nhẵn, mặt dưới có lông mịn. Hoa 5 cánh màu vàng, mọc thành chùm ở đầu cành, từ khoảng tháng 6 tới tháng 9 hàng năm. Cuống có lông màu nâu gỉ sắt. Quả thuôn dẹt hình trứng ngược, vỏ rất cứng, có sừng nhọn ở đầu, trong chứa 3-4 hạt màu nâu vàng. Kích thước quả: dài 7–10 cm, rộng 3–4 cm. Cây chủ yếu mọc hoang ở rừng núi nhưng cũng được trồng ở nhiều nơi.

Công dụng

Y học 

Theo Danh mục vị thuốc  của Viện thông tin thư viện y học Trung ương (Việt Nam) thì nó thuộc về nhóm XVI-Hoạt huyết, khứ ứ. Nó được sử dụng trong y tế như là một loại thuốc kháng khuẩn với Stapylococcus, Salmonella, Shigella dysenteriae, tiêu viêm và cầm máu. Bộ phận sử dụng là gỗ từ thân cây được thu hái vào khoảng thời gian mùa thu-đông, sau đó cưa thành các đoạn nhỏ và phơi khô. Khi dùng chẻ mỏng, sắc đặc.

Khác 
Nó cũng là nguồn có giá trị để sản xuất một loại thuốc nhuộm có màu đỏ, được dùng để nhuộm các sản phẩm từ sợi bông. Tại Việt Nam, gỗ tô mộc còn là một trong những thành phần dùng để nấu nước rửa hài cốt khi cải táng. Phần lõi gỗ rắn, gần như không bị nứt nẻ và được sử dụng để chạm khắc đồ mỹ nghệ.

- Bộ phận dùng cây tô mộc
Chỉ dùng phần lõi gỗ màu đỏ sẫm, phơi khô vì hoạt chất tập trung ở lõi gỗ phần thân và cành to, tốt nhất nên lấy những cây trên 10 năm
- Các cách chế biến
• Ngâm kiệt: Gỗ tô mộc chẻ mỏng, ngâm với nước tỷ lệ 1:1, càng ngâm lâu tác dụng kháng sinh càng tốt.
• Dạng cao: Sắc tô mộc bình thường rồi cô lại thành cao lỏng để tiện bảo quản, dễ sử dụng, tăng khả năng diệt khuẩn
• Dạng viên: Phối hợp tô mộc với bột dược liệu khác như ngũ bội tử, búp ổi, các tá dược sau đó chia viên
• Brommo tô mộc: Gỗ tô mộc ngâm trong dung dịch Borat Natri 40% có tác dụng rửa vết thương, không gây đau rát, con vật ít liếm, vết thương mau lành.
• Glycerol tô mộc: Gỗ tô mộc chẻ mỏng ngâm trong dung môi kép bao gồm Glycerol, nước cất, cồn

Liên kết ngoài 
Cây tô mộc

S
Cây gỗ
Cây thuốc
Thực vật Malesia
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Ấn Độ
Caesalpinieae
Sơ khai Phân họ Vang
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Cây Trung Quốc
Kim phượng

Trong chi Caesalpinia thì loài cây phổ biến nhất được trồng là Caesalpinia pulcherrima (còn có danh pháp hai phần cũ là Poinciana pulcherrima). Trong tiếng Việt có các tên gọi khác nhau như kim phượng, phượng ta, điệp, điệp cúng. Tên gọi theo phiên âm Hán-Việt là: phiên hồ điệp (番蝴蝶), kim phượng hoa (金鳳花), khổng tước hoa (孔雀花), hoàng hồ điệp (黃蝴蝶). Nhìn bề ngoài, nó khá giống với cây phượng vĩ có danh pháp khoa học là Delonix regia cùng phân họ.

Đây là một loài cây bụi cao tới 3 m, có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới thuộc châu Mỹ. Lá dạng lông chim kép, dài 20–40 cm và có từ 3-10 cặp lá chét, mỗi lá chét có từ 6-10 cặp lá chét nhỏ dài 15–25 mm, rộng 10–15 mm. Hoa mọc ra tại cành hoa dài tới 20 cm, mỗi hoa có 5 cánh màu vàng, cam hay đỏ. Quả là loại quả đậu dài 6–12 cm.

Chúng được trồng làm cây cảnh rất phổ biến ở khu vực nhiệt đới.

Lưu ý
Phượng vĩ đôi khi cũng được gọi là kim phượng khi có hoa màu vàng đậm. Tuy nhiên phượng vĩ là cây đại mộc còn kim phượng thực thụ là cây tiểu mộc, với ba màu hoa cơ bản là màu vàng tươi, đỏ vàng, đỏ hồng hoặc đỏ pha vàng (xem hình) và ra hoa quanh năm, còn phượng vĩ chỉ ra hoa vào mùa hè.

Hình ảnh

Xem thêm
Phượng vĩ (Delonix regia)
Phượng tím (Jacaranda acutifolia)

Chú thích

Tham khảo
 

P
P
Thực vật Amazon
Cây thuốc
Thực vật được mô tả năm 1791
Thực vật Trung Mỹ
Thực vật Caribe
Cây thuốc Bắc Mỹ
Cây thuốc Nam Mỹ
Biểu tượng quốc gia Barbados
Caesalpinieae
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Á

Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Á (), cũng thường được gọi là Cúp C2 châu Á trong tiếng Việt, là giải đấu bóng đá thường niên giữa các câu lạc bộ bóng đá châu Á đoạt cúp quốc gia.

Đội vô địch sẽ giành quyền chơi trận tranh Siêu cúp bóng đá châu Á với đội vô địch bóng đá các câu lạc bộ châu Á. Giải do Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) tổ chức lần đầu tiên vào năm 1990 và giải thể năm 2002 sau khi sáp nhập với Giải vô địch bóng đá các câu lạc bộ châu Á để hình thành AFC Champions League.

Các trận chung kết

Thống kê

Theo quốc gia

Theo câu lạc bộ

Các HLV vô địch

Tham khảo
 RSSSF – Asian Cup Winners Cup

Giải đấu cấp câu lạc bộ của Liên đoàn bóng đá châu Á
Giải bóng đá (cấp câu lạc bộ)
Cựu giải đấu cấp câu lạc bộ của Liên đoàn bóng đá châu Á
Sự kiện thể thao định kỳ thành lập năm 1990
Tuổi trẻ (định hướng)

Tuổi trẻ trong tiếng Việt là quãng thời gian của con người ở độ tuổi thanh thiếu niên.

Ngoài ra tuổi trẻ còn có thể đề cập đến:

Tuổi Trẻ (báo)
Nhà hát Tuổi trẻ
Công viên Tuổi Trẻ

Xem thêm
Thanh Xuân (định hướng)
Điều khiển học

Điều khiển học (tiếng Anh: cybernetics) là khoa học về việc điều khiển, thu thập, truyền và xử lý thông tin, thường bao gồm liên hệ điều chỉnh ngược trong các cơ thể sống, trong máy móc và các tổ chức và các kết hợp của chúng (ví dụ hệ thống kỹ thuật xã hội, các máy móc do máy tính điểu khiển, chẳng hạn robot).

Lịch sử 

Vào khoảng những năm 1940, điều khiển học hiện đại bắt đầu với vai trò một ngành nghiên cứu kết hợp giữa các lĩnh vực hệ thống điều khiển, thần kinh học, lý thuyết mạng điện, và mô hình logic. Norbert Wiener đặt ra thuật ngữ "cybernetics" để chỉ đến ngành nghiên cứu các "cơ chế có mục đích" (teleological mechanisms) và thuật ngữ này được phổ biến bởi cuốn sách của ông với tựa đề Cybernetics, or control and communication in the animal and machine ("Điều khiển học, hay điều khiển và giao tiếp trong động vật và máy móc", 1948). Vì vậy, ông Wiener được coi như cha đẻ của điều khiển học.

Nội dung 
 Lý thuyết thông tin
 Lý thuyết thuật toán
 Lý thuyết tự động học
 Lý thuyết hành vi
 Lý thuyết điều khiển tối ưu
 Lý thuyết nhận dạng

Phân ngành 
 Điều khiển học kỹ thuật
 Điều khiển học sinh học
 Điều khiển học xã hội

Xem thêm 
 Người máy
 Điều khiển học kinh tế
 Điều khiển học quân sự

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 BioCybernetics Wiki
 Biological cybernetics portal
 Archives of Cybernetics Discussion Group 
 Web Dictionary of Cybernetics and Systems 
 Glossary Slideshow (136 slides) 
 Principia Cybernetica Web
 Mindmap-based-page by Ragnar Heil
 The Cybernetics Society
 American Society for Cybernetics
 IEEE Systems, Man, & Cybernetics Society
 Cybernetics and Information Theory in the United States, France and the Soviet Union
 Medizinische Kybernetik | Medical Cybernetics
 Cybernetics category in the Open Encyclopedia Project 
 Systemics and cybernetics in a historical perspective (pdf document) 
 (more related pdf documents )
 Basics of Cybernetics 
 Several definitions of cybernetics
 Project in Chile by Stafford Beer

Điều khiển học
Lý thuyết hệ thống
Khoa học hình thức
Rô bốt học
Hệ thống
Lý thuyết điều khiển
Yến Vy

Yến Vy (sinh năm 1979) là một nữ diễn viên và ca sĩ Việt Nam, nổi tiếng vì scandal vào năm 2005 khi một đoạn phim quay cảnh quan hệ tình dục của cô bị phát tán rộng rãi. Ngay sau đó, cuối năm 2005, Yến Vy lại bị phát hiện tham gia đường dây mại dâm cao cấp với mức giá bán dâm lên tới 700 - 1.000 USD/đêm, một số tiền rất lớn ở thời điểm đó.

Tiểu sử
Yến Vy tên thật là Đinh Thoại Yến Vy. Năm 1997 cô đoạt danh hiệu Á hậu tại cuộc thi Triển vọng điện ảnh của Hội Điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức. Cô có tham gia một số bộ phim. Yến Vy cũng tham gia vào lĩnh vực ca hát, nhưng cô được nhắc tới với một scandal nhỏ cùng nhạc sĩ Trần Minh Phi. Trả lời trên báo chí, Yến Vy tỏ ra là một người khá nghiêm túc: sợ đóng những cảnh hôn.

Đầu năm 2005, một đoạn phim khoảng 30 phút quay cảnh quan hệ tình dục của Yến Vy và bạn trai là Phan Thanh Tòng bị phát tán trên Internet. Đây là lần đầu tiên một phim sex của nghệ sĩ bị phát tán rộng rãi ở Việt Nam. Từ một diễn viên ít có danh tiếng, Yến Vy xuất hiện trên khắp các mặt báo và các phương tiện truyền thông đại chúng.

Sự kiện Yến Vy gây ra những dư luận trái ngược. Nhiều người cho rằng Yến Vy là một kẻ phóng đãng, sống buông thả, theo một số khác bênh vực thì cô chỉ là nạn nhân. Trả lời phỏng vấn, Yến Vy cho rằng cô bị quay trộm và cùng luật sư của mình, Yến Vy đâm đơn kiện Phan Thanh Tòng.

Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau đó Yến Vy bị phát hiện có tham gia một đường dây gái gọi cao cấp do Trần Thị Phố cầm đầu. Theo lời khai của Yến Vy, cô đã bán dâm nhiều lần với giá từ 700 đến 1.000 đô la, thậm chí sau khi bộ phim bị phát tán, cô vẫn đi khách. Yến Vy bị đưa về Trung tâm Dạy nghề Phụ nữ quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh tập trung theo diện phục hồi nhân phẩm. Một thời gian sau cô được trả về địa phương.

Cha của Yến Vy vốn là một nhà giáo hiền lành, vì quá đau buồn trước những tai tiếng của con gái nên chỉ biết dùng rượu giải sầu và qua đời khi vừa bước qua tuổi 50. Sau cái chết của người cha mà chính cô là nguyên nhân gián tiếp gây ra, gia đình Yến Vy chuyển nhà đi nơi khác, cô rời bỏ giới văn nghệ, theo mẹ học nghề may.

Năm 2009, Yến Vy lập gia đình. Chồng của cô, Nguyễn John Ngọc, là một Việt kiều và là một hàng xóm cũ của gia đình. Sau đó, cô cùng chồng sang Mỹ định cư, mở một tiệm nail ở Mỹ.

Các phim tham gia

Chú thích

Liên kết ngoài

Yến Vy sang Mỹ biểu diễn? VnExpress cập nhật 25/4/2007 | 16:00 GMT+7
Thông tư liên tịch số 31/2005/TTLT-BLĐTBXH-BCA về trường hợp Yến Vy

Nữ diễn viên điện ảnh Việt Nam
Scandal Việt Nam
Nữ diễn viên truyền hình Việt Nam
Nữ ca sĩ Việt Nam
Gái mại dâm Việt Nam
Video lan truyền nhanh
Vụ bê bối tình dục