Pháo tự hành M109

Pháo tự hành M109, thường được biết với tên gọi Paladin (M109A6), là một loại lựu pháo tự hành 155 mm có tháp pháo của Hoa Kỳ, lần đầu được đưa vào sử dụng vào đầu những năm 1960 nhằm thay thế pháo tự hành M44 và M52. Hệ thống này đã được nâng cấp nhiều lần, gần đây nhất là lên phiên bản M109A7. Pháo tự hành M109 là vũ khí yểm trợ hỏa lực gián tiếp phổ biến nhất của phương Tây trong các Lữ đoàn cơ động trực thuộc sư đoàn bộ binh cơ giới và thiết giáp. Nó có kíp lái gồm 4 người: trưởng xe/chỉ huy, lái xe, pháo thủ và nhân viên nạp đạn.

Lục quân Anh đã thay thế các khẩu pháo M109 trong biên chế bằng pháo tự hành AS-90. Một số quân đội tại châu Âu đã hoặc đang thay thế M109 cũ bằng PzH 2000 của Đức. Mỹ và Thụy Sĩ đã tiến hành nâng cấp cho các khẩu pháo M109 trong biên chế của mình (xem các phiên bản). Sau khi các chương trình phát triển pháo tự hành XM1203, XM2001 Crusader và pháo tự hành M1299 bị hủy bỏ, phiên bản M109A6 ("Paladin") nhiều khả năng sẽ vẫn là pháo lựu tự hành chủ chốt của Hoa Kỳ trước khi hệ thống thay thế được đưa vào trang bị.

Lịch sử hoạt động 

M109 là biến thể hạng trung trong một chương trình của Hoa Kỳ nhằm sử dụng chung khung gầm cho các đơn vị pháo tự hành. Phiên bản hạng nhẹ, pháo tự hành M108, đã bị loại bỏ trong Chiến tranh Việt Nam, nhưng nhiều khẩu đã được cải tạo thành M109.

Pháo tự hành M109 lần đầu tham chiến tại Việt Nam, với khoảng 200 xe được triên khai năm 1966. Tuy nhiên toàn bộ số pháo này sau đó gặp sự cố về cơ khí trong vòng 1 năm hoạt động. Mỹ đã cử nhân viên đến để bảo dưỡng, tuy nhiên không thể sửa chữa pháo M109 ngoài thực địa và toàn bộ M109 đã được rút về Mỹ vào năm 1967. Sau đó, hệ thống được nâng cấp, dẫn tới phiên bản M109A1.

Israel đã sử dụng M109 trong Chiến tranh Yom Kippur chống Ai Cập và trong chiến tranh Liban vào các năm 1982 và 2006. Iran cũng sử dụng M109 trong chiến tranh Iran-Iraq năm những năm 1980. M109 cũng phục vụ trong biên chế Lục quân Anh, Lục quân Hoa Kỳ, Lục quân Ai Cập và Ả Rập Xê Út trong chiến tranh vùng Vịnh, và tiếp tục được Lục quân Hoa Kỳ sử dụng trong chiến tranh Iraq.

Trong suốt vòng đời thiết kế, các nâng cấp về nòng pháo, đạn dược, hệ thống điều khiển hỏa lực, khả năng sống sót và các hệ thống điện tử khác đã mở rộng đáng kể năng lực của M109, bao gồm khả năng sử dụng đạn hạt nhân chiến thuật, đạn dẫn đường (Copperhead), đạn tăng tầm phản lực, họ mìn rải (FASCAM) và đạn chùm (DPICM).

Tháng 8 năm 2015, Hàn Quốc đã khai hỏa các khẩu pháo K55A1bắn đạn phía sau Đường Phân giới Quân sự như một lời cảnh báo sau nhiều hành động khiêu khích từ Triều Tiên.

Trong chiến tranh Nga Ukraina Russian invasion of Ukraine, Ukraina đã sử dụng các khẩu M109 do các nước phương Tây viện trợ. Theo bằng chứng hình ảnh và video do trang tình báo nguồn mở Oryx tổng hợp, tính đến ngày 24 tháng 9 năm 2024, ít nhất 70 hệ thống thuộc nhiều biến thể khác nhau đã bị tổn thất (54 bị phá hủy và 16 bị hư hại).

Thiết kế 
Pháo tự hành M109 được phát triển bởi Ground System Division thuộc United Defense LP, sau này đổi tên là BAE Systems Platforms & Services.

Vũ khí 

 Vũ khí chính là khẩu pháo M126 (M126A1) cỡ 155 mm do Watervliet Arsenal chế tạo, hoặc pháo M185 155 mm (trên các biến thể A1/A2/A3/A4), hoặc pháo M284 155 mm (trên biến thể A5/A6)
 Vũ khí phụ: Súng đại liên Browning M2, súng phóng lựu tự động Mk19 Mod 3 40 mm, súng M60 7,62 mm, súng máy M240 hoặc súng máy hạng nhẹ Bren.

Khả năng cơ động 
Pháo tự hành M109 được trang bị động cơ 8V71T. Đây là động cơ diesel làm mát bằng nước, 8 xi lanh do Detroit Diesel Engine Division của tập đoàn General Motors chế tạo. 8V71T là phiên bản tăng áp của động cơ xe tải thương mại 8V71. Động cơ có công suất định mức 390 mã lực tại vòng tua 2.400 vòng/phút và được sử dụng trên các pháo tự hành M107, M108, M110, và xe hỗ trợ cứu kéo M578.

Các phiên bản

M109 
Được sản xuất lần đầu vào năm 1963. Trang bị pháo M126 155 mm trên tháp pháo M127, mang theo 28 viên đạn 155 mm. Ngoài ra còn được trang bị súng máy Browning M2 cỡ nòng .50 với 500 viên đạn. Dễ nhận biết nhờ nòng pháo ngắn và phanh mõm hai ngăn, cùng bộ hút khói lớn phía sau. Tầm bắn tối đa 14.600 mét.

M109G 

Các khẩu M109 của Tây Đức được định danh là M109G, trang bị hệ thống khóa nòng do Rheinmetall phát triển, giúp tăng tầm bắn hiệu quả lên 18 km hoặc 18,5 km theo một số nguồn. Ngoài ra còn có hệ thống điều khiển hỏa lực mới và ba ống phóng lựu khói lắp ở mỗi bên tháp pháo.

Tháng 12 năm 1966, Hoa Kỳ và Na Uy đã ký thỏa thuận về việc đồng sản xuất biến thể M109G.

M109A1 

Được đưa vào trang bị năm 1973, biến thể này thay thế pháo M126 bằng pháo M185 L/39, có nòng dài hơn, qua đó tăng tầm bắn tối đa lên 18.100 mét.

M109A1B 
M109 được cải tạo lên tiêu chuẩn M109A1.

M109 66/74 
M109 howitzer (Pz Hb) 66/74 là phiên bản M109 của Thụy Sĩ (Pz Hb 66) được nâng cấp lên tiêu chuẩn M109A1B (Pz Hb 74).

Thụy Sĩ đã mua 146 khẩu M109 theo chương trình trang bị năm 1968, và bắt đầu đưa vào sử dụng từ năm 1971. Tất cả các xe sau đó được nâng cấp lên tiêu chuẩn M109A1B (Pz Hb 74) và được bàn giao từ tháng 5 năm 1977 đến tháng 2 năm 1979.

M109A2 
Biến thể này tích hợp 27 cải tiến về độ tin cậy, khả năng sẵn sàng và bảo trì (RAM) trong giai đoạn nâng cấp giữa vòng đời. Đáng chú ý nhất là pháo 155 mm M185 cannon nòng dài lắp trên bệ pháo M178 mount mới, bổ sung giáp bảo vệ cho kính ngắm toàn cảnh, khóa hành trình có đối trọng và khả năng lắp thiết bị căn chỉnh nòng M140 boresight device.

Số lượng đạn 155 mm mang theo tăng từ 28 lên 36 viên; cơ số đạn súng máy cỡ .50 vẫn giữ ở mức 500 viên. Biến thể này được đưa vào trang bị năm 1979.

Trong quá trình sản xuất M109A2, một phiên bản đơn giản hóa nhẹ cũng được chế tạo để xuất khẩu. Phiên bản này có một số thay đổi nhỏ bên trong và loại bỏ khả năng nổi của thân xe, được định danh là M109A1B.

K55 

K55 là một biến thể sản xuất theo giấy phép của Hàn Quốc dựa trên pháo tự hành M109A2. Trong những năm 1960, quân đội Hàn Quốc đã tiếp nhận các hệ thống pháo tự hành M107 và M110 từ Hoa Kỳ. Tuy nhiên, số lượng các khẩu pháo này không đủ để đối phó với năng lực pháo binh đang tăng lên nhanh chóng của quân đội Triều Tiên. Trong thập niên 1970, Hàn Quốc bắt đầu sản xuất hàng loạt các lựu pháo kéo trong nước, nhưng các báo cáo tình báo về hệ thống pháo M-1978 Koksan của Triều Tiên đã buộc Hàn Quốc phải tìm kiếm một hệ thống pháo tự hành mới.

Vào tháng 12 năm 1983, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ và Hàn Quốc đã ký một bản ghi nhớ (MOU) nhằm đồng sản xuất M109A2 tại Hàn Quốc, sử dụng dữ liệu kỹ thuật của Mỹ. Hoa Kỳ đã bàn giao hai khẩu M109A2 hoàn chỉnh cho Hàn Quốc để đánh giá vận hành, và cơ quan Phát triển Quốc phòng Hàn Quốc bắt đầu dịch gói tài liệu kỹ thuật cũng như biên soạn các tài liệu hướng dẫn khai thác và bảo dưỡng cho binh sĩ.

Hàn Quốc mong muốn sản xuất toàn bộ các bộ phận của phương tiện trong nước; tuy nhiên, do một sửa đổi luật do nghị sĩ Samuel S. Stratton đề xuất, nhằm hạn chế hợp tác công nghệ quân sự với nước ngoài, nên tháp pháo và pháo M185 từ Watervliet Arsenal vẫn phải nhập khẩu từ Hoa Kỳ.

So với M109A2, ngoài việc có tới 63% linh kiện được sản xuất trong nước, K55 còn được trang bị kính tiềm vọng nhìn đêm cho lái xe và thiết bị giảm thiểu phát lộ ánh sáng để tăng cường khả năng tác chiến ban đêm, cùng với các hệ thống vô tuyến bổ sung. Xe còn có hệ thống bảo vệ trước tác nhân hạt nhân, sinh học và hóa học (NBC) và hệ thống chữa cháy bằng halon. Tổng cộng đã có 1.180 khẩu pháo tự hành K55 được sản xuất trong giai đoạn 1985–1996. Tên gọi của phương tiện được đổi từ KM109A2 thành K55, vốn ban đầu là mã định danh nội bộ của nhà máy Samsung.

Tháng 11 năm 1990, Hoa Kỳ và Hàn Quốc ký một thỏa thuận cho phép Hàn Quốc cung cấp các linh kiện M109 cho bên thứ ba. Đến tháng 5 năm 1997, trong cuộc họp của Ủy ban Hợp tác An ninh tại Washington D.C., Hàn Quốc đề nghị Hoa Kỳ sửa đổi MOU để cho phép xuất khẩu hoàn chỉnh pháo tự hành K55—loại vốn ban đầu chỉ để biên chế trong nước. Hàn Quốc dự kiến xuất khẩu 72 pháo tự hành K55 cùng 4 xe bảo đảm đạn dược sang Brazil với giá 160 triệu USD, vượt qua đề nghị của Bỉ, nhưng Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã từ chối yêu cầu này nhằm tránh làm gia tăng chạy đua vũ trang trong khu vực.

Tháng 5 năm 1998, quân đội Hàn Quốc bắt đầu đưa vào vận hành thiết bị mô phỏng K55 nhằm nâng cao công tác huấn luyện cho kíp chiến đấu pháo binh. Hệ thống mô phỏng này mất một năm và tiêu tốn ngân sách khoảng 1 tỷ won để phát triển. Dự kiến, mỗi thiết bị sẽ giúp tiết kiệm khoảng 150 triệu won mỗi năm.

M109A3 
M109A3 là các khẩu pháo tự hành M109A1 được thiết kế nâng cấp lên chuẩn M109A2, và được đưa vào trang bị năm 1979. Một số biến thể A3 có ba cụm tiếp điểm (contact arm), trong khi tất cả các phiên bản A2 đều có năm cụm, đây là một phần của hệ thống điện của tháp pháo. Các tiếp điểm này tạo ra nhiều điểm kết nối giữa thân xe và hệ thống điện chính, đảm bảo tháp pháo luôn được cấp điện liên tục khi quay. Một số biến thể còn có thêm tiếp điểm để dự phòng.

M109A3B 
M109A3B là phiên bản M109A1B được nâng cấp lên tiêu chuẩn M109A2.

M109A3G 
Năm 1983, Quân đội Đức đã mua 586 bộ cải tiến từ FMS Corporation (nay là Marvin Land Systems) để nâng cấp các khẩu M109G của họ lên tiêu chuẩn M109A3G.

Biến thể nâng cấp này sử dụng nòng pháo mới do Rheinmetall phát triển, cho phép tăng tầm bắn lên tới 24 km. Ngoài ra, nó còn được trang bị hệ thống điều khiển hỏa lực mới và ba ống phóng lựu khói 76 mm bắn về phía trước ở mỗi bên của tháp pháo.

M109A3GN 

Trong giai đoạn 1969–1971, Na Uy đã tiếp nhận 126 khẩu pháo M109G từ Tây Đức. Sau đó, chúng được nâng cấp lên cấu hình M109A3GN vào nửa cuối thập niên 1980.

M109L

M109A4 
Ngay sau khi các phiên bản A2/A3 được đưa vào trang bị, một chương trình nghiên cứu mang tên Division Weapon Support System đã được khởi động vào năm 1980. Đến cuối thập niên, chương trình này đã dẫn tới việc phát triển một số gói hiện đại hóa khác nhau. Gói đơn giản nhất là chương trình nâng cấp Howitzer Extended Life Program, ban đầu được định danh là M1903A3E1 sau đó chính thức trở thành M109A4. Phiên bản này dự kiến được triển khai trong giai đoạn 1985–1987, nhưng trên thực tế chỉ được đưa vào trang bị từ năm 1989 trong lực lượng dự bị của Quân đội Hoa Kỳ.

Chương trình hiện đại hóa này trang bị cho các khẩu M109A2 và M109A3 với các tính năng phòng chống tác nhân hóa học, sinh học, hạt nhân bao gồm hệ thống lọc khí, hệ thống sưởi và trang bị bảo hộ.

Cơ cấu quay tháp pháo được thay đổi sang dẫn động thủy lực (thay cho cơ chế điện trên các phiên bản M109 trước đó), đồng thời bổ sung chế độ điều khiển bằng tay.

M109A4 cũng được trang bị bộ lọc thủy lực thứ hai và hệ thống khởi động động cơ đáng tin cậy hơn, giúp cải thiện đáng kể khả năng khởi động phương tiện trong tình huống khẩn cấp.

Dung lượng mang đạn vẫn được giữ nguyên như các phiên bản trước.

M109A5 

Biến thể cải tiến này cũng được thiết kế cho lực lượng Dự bị Quân đội Hoa Kỳ, ban đầu dự kiến áp dụng cho toàn bộ các khẩu M109A4 trong giai đoạn hai của chương trình Reserve Component Modified Armament System, nhằm nâng tầm bắn lên mức của phiên bản sau này được phát triển thành M109A6 Paladin. Tuy nhiên, do Chiến tranh Lạnh kết thúc, số lượng triển khai thực tế vào năm 1991 nhỏ hơn nhiều so với kế hoạch ban đầu.

Biến thể này thay thế pháo M185 cỡ 155 mm trên bệ M178 bằng pháo M284 cỡ 155 mm (nòng dài L/39) lắp trên bệ M182, được phát triển cho phiên bản M109A3E2 (xem bên dưới). Nhờ đó, M109A5 đạt tầm bắn tối đa 22.000 m với đạn thường và 30.000 m khi sử dụng đạn tăng tầm có trợ lực phản lực (RAP). Phiên bản này có thể mang theo 36 viên đạn hoàn chỉnh, và được trang bị động cơ công suất 440 mã lực, thay cho động cơ tiêu chuẩn 405 mã lực trước đó.

M109A5+ 
Nhiều nhà sản xuất đã tiến hành nâng cấp hệ thống điều khiển hỏa lực và các thành phần khác của M109A5. BAE Systems (York, Pennsylvania) đã bàn giao 12 pháo tự hành M109A5+ cho Chile vào năm 2011 cùng với 32 pháo tự hành M109A5+ cho Brazil vào năm 2016.

M109A6 Paladin 

Cũng bắt nguồn từ nghiên cứu Division Weapon Support System vào đầu thập niên 1980, chương trình Howitzer Improvement Program được xây dựng như một gói hiện đại hóa toàn diện hơn so với chương trình Howitzer Extended Life Program. Ban đầu phương tiện được thiết kế dưới định danh M109A3E2, trước khi chính thức được chấp nhận với tên gọi M109A6 Paladin, và hiện nay thường được biết đến với tên Paladin (phiên bản M109A3E3 dự kiến có nòng dài hơn nhưng không được chấp nhận).

Phiên bản Paladin có nhiều cải tiến về khả năng sống sót, RAM (độ tin cậy, khả dụng và khả năng bảo trì) và hỏa lực. Những cải tiến này bao gồm: tăng cường lớp giáp bảo vệ, thiết kế lại không gian bên trong để lưu trữ đạn dược và trang bị an toàn hơn, nâng cấp động cơ và hệ thống treo, cải tiến pháo M284 và bệ pháo M182A1. Khác biệt lớn nhất là việc đã tích hợp hệ thống dẫn đường quán tính, cảm biến xác định phần tử bắn của pháo, mức độ tự động hóa cao và hệ thống liên lạc mã hóa, hệ thống này sử dụng cơ chế nhảy tần điều khiển bằng máy tính để tránh tác chiến điện tử của đối phương cũng như cho phép lựu pháo truyền tọa độ lưới và độ cao về Trung tâm điều khiển hỏa lực của khẩu đội.

Trung tâm điều khiển hỏa lực cấp khẩu đội phối hợp hỏa lực thông qua FDC cấp tiểu đoàn hoặc cao hơn. Nhờ đó, Paladin có thể dừng lại và khai hỏa chỉ trong 30 giây, với độ chính xác tương đương các phiên bản trước khi được triển khai đầy đủ—trong khi trước đây quy trình này mất vài phút ngay cả trong điều kiện thuận lợi. Về mặt chiến thuật, điều này giúp tăng khả năng sống sót bằng cách cho phép khẩu đội triển khai phân tán theo từng cặp trên địa hình rộng, đồng thời cho phép lựu pháo nhanh chóng cơ động giữa các loạt bắn hoặc rút khỏi vị trí khi bị tấn công bởi hỏa lực gián tiếp, không kích hoặc lực lượng mặt đất.

Lượng đạn pháo 155 mm được tăng từ 36 viên lên 39 viên.

Được phát triển từ năm 1984, hệ thống được chấp nhận trang bị vào năm 1990, ban đầu dự kiến triển khai năm 1991 nhưng sau đó lùi sang 1992 và cuối cùng là 1993. Lục quân Hoa Kỳ đã nhận đủ 950 khẩu pháo tự hành Paladin theo đơn đặt hàng vào tháng 6 năm 1999. Tháng 7 năm 2000, thêm 7 khẩu Paladin được đặt hàng cho lực lượng Vệ binh Quốc gia, và 18 khẩu nữa được tiếp nhận vào tháng 1 năm 2002. Vào tháng 5 năm 2022, Quân đội Hoa Kỳ bắt đầu chuyển các khẩu M109A6 Paladin sang nâng cấp lên tiêu chuẩn M109A7 nhằm tiếp tục quá trình hiện đại hóa.

M109 KAWEST 

Phiên bản cải tiến của Thụy Sĩ do RUAG sản xuất được trang bị pháo L/47 cỡ nòng 155 mm do Thụy Sĩ thiết kế với tầm bắn lên tới 36 km. Pháo tích hợp hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp với hệ thống ngắm – đặt phần tử bắn mới, đồng thời tăng sức chứa đạn lên 40 viên đạn và 64 liều phóng. Phiên bản KAWEST (viết tắt của Kampfwertsteigerung – “nâng cao khả năng chiến đấu”) chỉ cần 6 người vận hành thay vì 8 như trước. Hệ thống có thể bắn loạt 3 viên trong 15 giây hoặc duy trì tốc độ bắn ổn định trên 1 viên/phút.

Các phiên bản PzHb (Panzerhaubitze)74, 79 và 88 (M109A1B) được nâng cấp thành PzHb 74/95, PzHb 79/95 và PzHb 88/95.

 33/120 khẩu pháo PzHb 74 đã được nâng cấp lên chuẩn hiện đại PzHb 74/95 KAWEST.
 207/207 khẩu pháo PzHb 79 đã được nâng cấp lên tiêu chuẩn PzHb 79/95 KAWEST.
 Toàn bộ 108 khẩu PzHb 88 đã được nâng cấp lên tiêu chuẩn PzHb 88/95 KAWEST.

M109A3GNM 
Đây là phiên bản mới nhất từng phục vụ trong Tiểu đoàn pháo binh Na Uy (Artilleribataljonen).

Năm 2006, quân đội Na Uy có 56 khẩu M109A3GN, nghĩa là ít nhất 70 pháo tự hành M109 đã bị loại biên sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Năm 2007, 14 khẩu được nâng cấp lên chuẩn M109A3GNM. Cụ thể phiên bản nâng cấp này sẽ được trang bị hệ thống liên lạc nội bộ mới và hệ thống dẫn đường/định vị mới.

Năm 2020, toàn bộ các pháo A3GNM và A3GN còn lại đều được niêm cất, sau khi Na Uy nhận bàn giao đủ số lượng pháo tự hành K9 Thunder từ Hàn Quốc. Tháng 5 năm 2022, Na Uy đã viện trợ 22 pháo tự hành M109A3GN cho Ukraina. Trong cuộc xung đột năm 2022, 2 khẩu đã bị phá hủy và 3 khẩu bị hư hại.

M109 KAWEST WE 
Đây là phiên bản cải tiến tiếp theo của dòng KAWEST Thụy Sĩ. Tổng cộng 133 khẩu đã được nâng cấp lên tiêu chuẩn này:

 25/207 khẩu PzHb 79/95 được nâng cấp lên chuẩn PzHb KAWEST WE. Hiện chúng vẫn đang hoạt động trong biên chế.
 108/108 khẩu PzHb 88/95 được nâng cấp lên chuẩn PzHb KAWEST WE.

K55A1 

K55A1 là phiên bản đại tu và hiện đại hóa của K55, kết hợp các hệ thống đã được chứng minh của K9 Thunder và K9A1. Quá trình phát triển kéo dài 3 năm (2007–2010), và chương trình nâng cấp bắt đầu từ năm 2010. Tháng 11 năm 2010, sau vụ pháo kích của Triều Tiên, chính phủ Hàn Quốc đã phê duyệt việc tăng mạnh chi tiêu quân sự. Trong năm tài chính 2011, Hàn Quốc phân bổ 11,5 tỷ won (KRW) cho chương trình nâng cấp K55A1, tăng hơn 1500% so với mức 700 triệu won của năm 2010. Việc nâng cấp do Samsung Techwin thực hiện, và pháo tự hành sau nâng cấp đầu tiên được đưa vào trang bị đầu năm 2011.

K55A1 được trang bị hệ thống điện tử và điều khiển hỏa lực tương tự K9. Khả năng tác chiến và độ chính xác được cải thiện đáng kể nhờ: hệ thống dẫn đường quán tính TALIN 5000 INS của Honeywell Aerospace, hệ thống định vị vệ tinh (GPS), thiết bị hiệu chỉnh tốc độ. Nhờ đó, pháo có thể tự động hướng nòng theo phần tử bắn và khai hỏa phát đầu tiên chỉ sau: 45 giây kể từ khi dừng xe và 75 giây khi xe đang di chuyển, trong khi đối với K55 cần lần lượt là 2 phút và 11 phút.

Với bộ nạp bán tự động mới, dù liều phóng vẫn nạp thủ công, tốc độ bắn tăng lên 4 viên/phút (so với 2–3 viên/phút trước đó). Hệ thống treo cải tiến với bộ giảm chấn thủy khí kiểu thanh chống của Mottrol cho phép bắn các loại đạn K307 và K310 (dành cho nền tảng K9) mà không cần hạ càng chống (spade), với tầm bắn tối đa 32 km. Ngoài ra, xe còn được trang bị tổ máy phát điện phụ để vận hành mà không cần khởi động động cơ chính.

Kho bảo dưỡng hợp nhất của lục quân tham gia chương trình nâng cấp này và công bố kết quả đầu tiên vào tháng 12 năm 2013. Chi phí nâng cấp vào khoảng 800 triệu won/khẩu (tính đến năm 2021), tương đương khoảng 20% giá thành của một pháo tự hành K9 Thunder. Chương trình nâng cấp K55A1 hoàn tất vào tháng 12 năm 2022.

M109A7 
Phiên bản mới nhất của dòng M109 biên chế trong Lục quân Hoa Kỳ là M109A7, trước đây được gọi là M109A6 Paladin Integrated Management (PIM). M109A7 sử dụng chung nhiều thành phần khung gầm với Xe chiến đấu bộ binh Bradley như động cơ, hộp số và xích, giúp tăng tính đồng bộ, tiết kiệm chi phí sản xuất, phụ tùng và nhân lực bảo trì. Hệ thống điện 600 volt trên xe tích hợp các công nghệ phát triển từ chương trình XM1203, bao gồm: cơ cấu quay tháp pháo bằng điện và cơ cấu nạp đạn bằng điện.

Truyền động điện nhanh hơn hệ thống truyền động thủy lực trước đây, trong khi hệ thống nạp đạn tự động giúp đưa đạn vào nòng ổn định hơn, từ đó cải thiện vận tốc đầu nòng và độ chính xác. Hệ thống điện mới cũng được thiết kế để “sẵn sàng tích hợp các công nghệ mạng và tự động hóa trong tương lai”. Pháo tự hành M109A7 có thể duy trì tốc độ bắn 1 viên/phút hoặc tốc độ tối đa là 4 viên/phút. Xe nặng khoảng 35,4 tấn, nặng hơn khoảng 4,5 tấn so với phiên bản trước, và có thể tăng lên tối đa gần 50 tấn. Dù tăng trọng lượng, M109A7 vẫn đạt tốc độ tối đa khoảng 61 km/h và có khả năng cơ động tốt hơn so với xe chiến đấu bộ binh Bradley.

Các nguyên mẫu của M109A7 đã trải qua thử nghiệm của chính phủ nhằm chuẩn bị cho quyết định sản xuất ban đầu với tốc độ thấp (LRIP). Các thử nghiệm bao gồm đánh giá về độ tin cậy, khả năng sẵn sàng và bảo trì (RAM), thử nghiệm nhiệm vụ, cũng như thử nghiệm đạn đạo đối với thân xe và tháp pháo. Phiên bản M109A7 được dự kiến bắt đầu LRIP vào năm 2013. Lục quân Hoa Kỳ có kế hoạch mua sắm một lực lượng gồm 580 tổ hợp pháo M109A7 và xe tiếp đạn pháo dã chiến M992A3..

Vào tháng 10 năm 2013, Hội đồng Mua sắm Quốc phòng đã phê duyệt quyết định bắt đầu sản xuất M109A7. Ngân sách tài khóa 2014 dành 340,8 triệu USD cho chương trình Paladin, tương ứng với khoảng 24 tổ hợp phương tiện, với chi phí 14,4 triệu USD mỗi tổ hợp. Lục quân dự định mua 133 phương tiện, tương đương 66,5 tổ hợp, bắt đầu từ năm 2014. Một pháo M109A7 và hai xe tiếp đạn M992A3 sẽ bị phá hủy trong quá trình thử nghiệm. Quyết định sản xuất hàng loạt toàn phần (FRP – Full-Rate Production) dự kiến được đưa ra vào tháng 2 năm 2017.

Cũng trong tháng 10 năm 2013, BAE Systems đã nhận được hợp đồng trị giá 668 triệu USD để bắt đầu sản xuất thử nghiệm số lượng ít cho pháo tự hànhM109A7. Các phương tiện M109A6 và M992A2 đầu tiên đã được nâng cấp lên tiêu chuẩn M109A7 và M992A3 trong khuôn khổ LRIP, bắt đầu từ mùa hè năm 2014. Việc bàn giao trong giai đoạn LRIP bắt đầu từ tháng 4 năm 2015. Hợp đồng sản xuất toàn phần được ký vào tháng 12 năm 2017, với 48 khẩu pháo được lên kế hoạch chế tạo. Lục quân Hoa Kỳ dự định nâng cấp tổng cộng 689 pháo tự hành Paladin lên tiêu chuẩn A7.

Lục quân Hoa Kỳ đang tìm cách nâng cao năng lực của M109A7. Bằng việc đưa vào sử dụng đạn XM1113 có động cơ tên lửa hỗ trợ (Rocket-Assisted Projectile (RAP)), pháo có thể đạt tầm bắn 40 km (25 dặm) từ nòng pháo tiêu chuẩn L/39. Một cải tiến quan trọng của XM1113 so với đạn RAP thế hệ cũ là thay thế thuốc nổ mạnh TNT bằng thuốc nổ ít nhạy, giúp giảm độ dễ kích nổ và hạn chế nguy cơ nổ ngoài ý muốn. Lục quân cũng đang phát triển hệ thống nạp đạn tự động trong khuôn khổ chương trình Extended Range Cannon Artillery (ERCA) nhằm tăng tốc độ bắn duy trì lên 6–10 phát/phút.

Một hướng nâng cấp khác là sử dụng thuốc phóng siêu tăng áp (supercharged propellant) để bắn đạn đi xa hơn, điều này đòi hỏi phải thiết kế lại lựu pháo để chịu được áp lực cao hơn trong buồng đạn.

Tuy nhiên, vào tháng 3 năm 2024, Lục quân đã hủy bỏ việc triển khai chương trình ERCA, với lý do các thách thức kỹ thuật như mòn nòng pháo quá mức.

Đạn pháo siêu tốc (Hypervelocity projectile-HVP) 
tháng 1 năm 2016, Lục quân Hoa Kỳ đã tiến hành bắn thử các đạn siêu vận tốc vốn ban đầu được thiết kế để sử dụng trên pháo điện từ (railgun) của Hải quân Hoa Kỳ. Kết quả cho thấy chúng giúp tăng đáng kể tầm bắn của pháo. Lục quân đang xem xét sử dụng pháo M109 Paladin để bắn đạn HVP nhằm phục vụ phòng thủ tên lửa đạn đạo, do các tên lửa đánh chặn truyền thống có chi phí rất cao, trong khi phòng thủ bằng pháo cho nhiệm vụ phòng thủ điểm có chi phí mỗi phát bắn thấp hơn nhiều.

Đạn HVP có thể đạt tầm bắn tới 50 hải lý (khoảng 93 km) khi bắn từ pháo thông thường. Khối lượng toàn bộ khoảng 31 kg, trong đó phần thân bay nặng 21 kg chứa hệ thống dẫn đường và đầu đạn. Mặc dù sức công phá thấp hơn, nhưng đạn có độ cơ động cao hơn, phù hợp để tiêu diệt các mục tiêu nhỏ, tốc độ cao. Để có thể bắn đạn pháo HVP, pháo tự hành Paladin phải có một số thay đổi cải tiến: sử dụng thuốc phóng khác để đạt vấn tốc đầu nòng lớn hơn, trang bị hệ thống nạp đạn tự động để đạt tốc độ bắn nhanh, đối phó với các loạt tấn công, tăng tuổi thọ nòng pháo, nâng cấp hệ thống điều khiển hỏa lực và cảm biến. Trong một cuộc thử nghiệm thuộc hệ thống Advanced Battle Management System (ABMS) của Không quân Hoa Kỳ vào tháng 9 năm 2020, một viên đạn HVP bắn từ pháo M109 Paladin đã đánh chặn thành công mục tiêu bay không người lái BQM-167, mô phỏng một tên lửa hành trình.

Sau đó, HVP được đổi tên thành đạn dẫn đường phóng từ pháo (gun-launched guided projectile (GLGP)), chương trình bị hủy trong ngân sách năm 2022, nhưng các thử nghiệm vẫn tiếp tục trong năm 2023.

Thế hệ tiếp theo 
The U.S. Army sought to replace the M109 with the XM2001 Crusader, initially part of the Armored Systems Modernization program. The program was canceled in May 2002 amid criticism that the program was not in line with the Army's long-term plans for lighter armored brigades. Funding was redirected to the Future Combat Systems Manned Ground Vehicles program, which produced the 18-ton XM1203 non-line-of-sight cannon as the program's lead effort. The Pentagon terminated the MGV program in 2009 due to concerns over its affordability. The U.S. Army's M1299 howitzer was planned to be completed in 2021 and was to undergo operational assessment in 2023. Due to issues with excessive wear on its barrel, the project was cancelled in April 2024. Sometime after, the U.S. Army initiated the Next Generation Howitzer (NGH) program utilizing studies and tests from the ERCA program, with the U.S. Army requesting $8 million for NGH RDT&E for FY2025.

Các quốc gia trang bị

Hiện nay

M109A1 

  − 10 pháo M109L tính đến năm 2024, vốn là các phương tiện cũ trong biên chế quân đội Ý.
  − trang bị 51 khẩu pháo M109A1B vào năm 2011. 418 khẩu thuộc phiên bản M109A1B/A2/A3GEA1/A5 đang nằm trong biên chế tính đến năm 2024
  − 6 chiếc M109A1 tính đến 2024
  − Hơn 150 pháo M109A1 bao gồm Raad-2 đang được biên chế tính đến năm 2024
  − 358 khẩu pháo M109A1/A2 tính đến năm 2024
  − 36 khẩu M109A1B năm 2011, tổng cộng trang bị 130 khẩu pháo M109A1/A1B/A2/A3/A4 tính đến năm 2024
  − 87 khẩu M109A1B vào năm 2011, 110 khẩu M109A1B/A2 tính đến năm 2024

M109A2/A3/A3B 

  − 37 khẩu M109A3 tính đến năm 2024, sẽ được trùng tu.
  − 24 khẩu M109A3 tính đến năm 2024
  − 84 khẩu M109A2, và 50 khẩu M109A3GE năm 2011. 418 khẩu M109A1B/A2/A3GEA1/A5 vẫn hoạt động trong biên chế tính đến năm 2024
  − 164 khẩu M109A2 tính đến 2024
  − 108 khẩu M109A2 trong biên chế tính đến năm 2011, 358 khẩu M109A1/A2 vẫn hoạt động tính đến năm 2024.
  − 37 khẩu M109A3 trong biên chế tính đến năm 2024
  − 12 khẩu M109A2 tính đến 2024
  − 3 khẩu M109A2 vào năm 2011, khoảng 130 khẩu M109A1/A1B/A2/A3/A4 trong biên chế tính đến năm 2024
  − 200 khẩu M109A2 và 123 khẩu M109L tính đến 2024
  − 12 khẩu M109A2 tính đến 2024
  − 24 khẩu năm 2011, 110 khẩu M109A1B/A2 tính đến 2024
  − 6 khẩu M109A2 tính đến năm 2024
  − 197 khẩu M109A2 tính đến 2011, 225 khẩu M109A2/A5 tính đến 2024
  − 23 khẩu M109A3GN và 60 khẩu M109L được chuyển giao cho Ukraina vào năm 2022 và 2023. 90 khẩu M109A3GN/A4/A5Öe/A6/L đang hoạt động trong biên chế tính đến năm 2024
  − 85 khẩu M109A3 đang hoạt động tính đến năm 2024

M109A4 

  − 36 khẩu M109A4 đang hoạt động tính đến năm 2024
  − khoảng 130 khẩu M109A1/A1B/A2/A3/A4 đang hoạt động tính đến năm 2024
  − 28 khẩu M109A4BE được chuyển giao cho Ukraina năm 2022. 90 khẩu M109A3GN/A4/A5Öe/A6/L đang hoạt động tính đến năm 2024

M109A5 

  − 48 khẩu M109A5Öe tính đến 2024
  − 20 khẩu M109A5 tính đến 2024
  − 40 khẩu M109A5 và 32 khẩu M109A5+ tính đến 2024
  − 24 khẩu M109A5+ tính đến 2024
  − 12 khẩu M109A5 vào năm 2011. 418 khẩu M109A1B/A2/A3GEA1/A5 hoạt động trong biên chế tính đến năm 2024
  − 204 khẩu M109A5 tính đến năm 2024
  − 24 khẩu M109A5 tính đến năm 2024
  − 250 khẩu M109A5 tính đến 2024
  − 59 khẩu M109A5Öe tính đến 2024
  − 24 khẩu M109A5 tính đến 2024
  − 70 khẩu M109A5 tính đến 2024
  − khoảng 115 khẩu M109A5 tính đến 2024
  − 18 khẩu M109A5 tính đến 2024
  − 95 khẩu M109A5 tính đến 2024
  − 28 khẩu M109A5 vào năm 2011, 225 khẩu M109A2/A5 tính đến 2024
  − 20 khẩu M109A5 tính đến 2024
  − 6 khẩu M109A5Öe bàn giao năm 2022. 90 khẩu M109A3GN/A4/A5Öe/A6/L họa động trong biên chế năm 2024

M109A6 Paladin 

  − Khoảng 370 khẩu pháo tự hành M109A6 đang trong biên chế, khoảng 850 khẩu M109A6 trong kho dự trữ tính đến tháng 1/2025.
  − 18 khẩu pháo tự hành M109A6 được viện trợ vào năm 2023. 90 khẩu pháo M109A3GN/A4/A5Öe/A6/L trong biên chế tính đến năm 2024

M109A7 

  − Khoảng 300 khẩu pháo M109A7 tính đến tháng 1/2025.
  − 60 khẩu.

KAWEST/KAWEST WE 

  − 133 pháo M109 KAWEST WE tính đến năm 2024

K55A1 

  − biên chế 1.180 pháo K55A1 trong lực lượng Lục quân và Thủy quân lục chiến Hàn Quốc.

Tiềm năng 

  − đã đặt mua 177 khẩu M109A6 vào tháng 4 năm 2018

Former

M109 

  Ethiopia: Nhận được 12 khẩu pháo (có thể là đã qua sử dụng) từ quân đội Mỹ vào năm 1975, Khoảng 6 chiếc vẫn còn hoạt động vào năm 1989.
  Libya − 14 khẩu vào năm 2011
  Libya Dawn − Ít nhất sử dụng một phẩu để đối phó với khủng bố ISIS tại Sirte cuối năm 2016
 : Mua 146 khẩu pháo M109 (Pz Hb 66) và giới thiệu vào năm 1971. Tất cả các phương tiện này đã được nâng cấp lên M109A1B (Pz Hb 66/74) từ 1977 đến năm 1979.

M109A1/A1B 

 : Purchased M109A1B and introduced them in 3 batches: 120 Pz Hb 74 from 1974 to 1978, 207 Pz Hb 79 from 1981 to 1983, and 108 Pz Hb 88 from 1991 to 1992. Also upgraded 146 M109 to M109A1B standard from 1977 to 1979. The total number of received vehicles is 581

M109A2/A3/A3B 

  − biên chế 167 khẩu A2, trong đó 64 khẩu đã được nâng cấp lên tiêu chuẩn -A4BE, 31 chiếc được bán cho Brazil (1999–2001), 43 chiếc bán cho Morocco (2008), phần còn lại được bán cho các công ty tư nhân năm 2015.
  − 2–6 (đã nâng cấp lên M109 A3DK)
  − 570 khẩu A3GE A1/A2, đã được thay thế bởi PzH 2000
  − lưu trữ 30 khẩu pháo M109A2 trong kho dự trữ tính đến năm 2024
  − trang bị 221 khẩu M109L (phiên bản M109 hiện đại hóa lên chuẩn A3 với pháo 155 mm L/39 do Italia tự sản xuất và trang bị), đã được thay thế bởi PzH 2000.
  − trang bị 126 khẩu tính đến năm 1998, sau đó bị thay thế bởi PzH 2000, 5 khẩu được bán cho Áo (1997), 87 khẩu bán cho UAE (1997), 121 khẩu được bán cho Jordan (2011–2012). Một vài khẩu M109A2 đã được viện trợ cho Ukraina trong xung đột với Nga.
  − dự trữ 33 khẩu pháo còn lại sau khi viện trợ 22 khẩu cho Ukraina vào năm 2022. 55 khẩu trong kho dự trữ vào năm 2021. Chúng đã được thay thế bởi K9 Thunder.
  − 6 pháo M109A2 được thay thế bằng 18 khẩu M109A5
  − Samsung Aerospace Industries đã chế tạo 1.180 pháo tự hành K55 giai đoạn từ năm 1985 đến năm 1996. Tất cả các khẩu pháo tự hành này đã được nâng cấp lên chuẩn K55A1 và được chuyển giao từ năm 2011 đến 2022
  − Hơn 140 khẩu đã từng được Anh biên chế từ năm 1965 với nâng cấp lên bản Á và À, 83 khẩu đã được bán cho Áo vào năm 1994 (51 pháo A2 và 32 pháo A3).

M109A4 

  − 64 pháo A4BE trong đó 36 pháo được bán cho Indonesia (2017–2018), các pháo còn lại được bán cho các công ty tư nhân vào năm 2015. Từ đây, 28 khẩu đã được Anh mua lại và chuyển giao cho Ukraina.
  − 76 khẩu A4B+. M109 được biên chế trong Quân đội Canada từ năm 1967 đến năm 2005. Tất cả đã được nâng cấp lên chuẩ M109A4B+ từ những năm 1980. Chúng chủ yếu được trang bị cho 4 Lữ đoàn cơ giới Canada tại Đức.

M109A5 

  − 48 khẩu pháo tự hành M109A5 đã qua sử dụng được bàn giao từ năm 2002 đến năm 2004. Đã loại biên từ năm 2011.

Thư mục

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Gary's Combat Vehicle Reference Guide
 M109A7 155mm self-propelled tracked howitzer artillery vehicle (United States) on armyrecognition.com
 Fas.org 
 Israeli-weapons.com
 M109 Technical Manuals M109 Technical Library & M109 Spare Parts
 Video paints rosy picture of U.S. Paladin Artillery working in Ukraine

Lựu pháo tự hành Hoa Kỳ
Pháo 155 mm
Pháo tự hành bánh xích