Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Rial Iran

Rial (tiếng Ba Tư: یال; mã ISO 4217 IRR) là đơn vị tiền tệ chính thức của Iran. Một rial bằng 100 dinar, tuy nhiên đồng rial ngày nay có giá trị quá thấp nên phần lẻ của rial không còn được dùng trong kế toán.

Trên thực tế, ngày nay người Iran sử dụng đơn vị toman có giá trị tương đương 10 rial.

Tiền kim loại đang lưu hành có các mệnh giá: 50, 100, 250, 500, 1.000, 2.000 và 5.000 rial. Đồng 5 và 10 rial hiện không được phát hành mới.

Tiền giấy đang lưu hành có các mệnh giá: 5.000, 10.000, 20.000, 50.000 và 100.000 rial; các loại ngân phiếu thanh toán với các mệnh giá 500.000 và 1.000.000 rial.

Vào ngày 21/02/2026, 1 đô la Mỹ đổi được 1.283.900 rial Iran. (Xem tỷ giá hiện hành)

Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng IRR

Tham khảo 

Kinh tế Iran
Tiền tệ châu Á
Ký hiệu tiền tệ
George Bush

George Bush có thể là:

Nhân danh
 George W. Bush (1946–), George Walker Bush, Tổng thống thứ 43 của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (2001–2009)
 George H. W. Bush (1924–2018), George Herbert Walker Bush, Tổng thống thứ 41 Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (1989–1993), và là cha của George W. Bush
 George P. Bush (1976–), George Prescott Bush, con của thống đốc tiểu bang Florida Jeb Bush và cháu (kêu bằng bác) của George W. Bush, cháu nội của George H. W. Bush
 George Bush (học giả về Kinh Thánh) (1796–1859), học giả về Kinh Thánh và là bà con xa của hai tổng thống Hoa Kỳ.
 George Washington Bush (1779–1863), người định cư da đen đầu tiên ở nơi bây giờ là tiểu bang Washington.
 George Bush (cầu thủ bóng đá) (1883–1936)

Khác
 USS George H. W. Bush (CVN-77), Hàm không mẫu hạm của Hải quân Hoa Kỳ.
Sông Luộc

Sông Luộc, xưa kia còn có tên chữ gọi là sông Hải Triều, sông Phổ Đà, Đà Lỗ, sông Lục Đức là một trong những con sông nối sông Hồng với sông Thái Bình.

Điểm đầu là ngã ba giao với sông Hồng tại Phương Trà - xã Tân Hưng, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Đoạn đầu của sông Luộc là ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Hưng Yên và Thái Bình. Điểm cuối là Quý Cao, xã Giang Biên, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng (gặp sông Thái Bình). Sông có chiều dài 72 km; các loại tàu thuyền, xà lan có tải trọng dưới 300 tấn đều có thể vận tải trên sông cả hai mùa.

Trong thi ca
Tố Như Nguyễn Du có bài thơ về sông Phú Nông bằng chữ Nho nhắc đến cảnh thuyền bè buôn bán trên sông như sau:

Các cây cầu bắc qua sông Luộc
Cầu Triều Dương: nối huyện Tiên Lữ, Hưng Yên và huyện Hưng Hà, Thái Bình
Cầu La Tiến: nối xã Điệp Nông, Hưng Hà, Thái Bình với xã Tống Trân, Phù Cừ, Hưng Yên
Cầu Hiệp: nối huyện Ninh Giang, Hải Dương và huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình
Cầu Chanh (chính xác hơn là cầu Tranh); nối liền hai làng Tranh Chử, Vĩnh Bảo, Hải Phòng với làng Tranh Xuyên cũ (nay là thị trấn Ninh Giang), Ninh Giang, Hải Dương
Cầu Quý Cao: nối huyện Tứ Kỳ, Hải Dương và huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng, trên quốc lộ 10
Cầu Sông Mới: nối xã Tự Cường và xã Quyết Tiến, Tiên Lãng, Hải Phòng
Dự án xây dựng cầu Võng Phan trên đường trục Tân Phúc- Võng Phan, kết nối xã Tống Trân, Phù Cừ, Hưng Yên và xã Cộng Hòa, Hưng Hà, Thái Bình

Tham khảo

Thảo Nguyên. Đọc và dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Du. Hà Nội: Hội Nhà Văn, 2007.

Liên kết ngoài 

Hệ thống sông Hồng
Sông tại Hưng Yên
Sông tại Thái Bình
Sông tại Hải Dương
Sông tại Hải Phòng
Sông Trà Lý

Sông Trà Lý là một phân lưu của sông Hồng chảy ngang qua tỉnh Thái Bình gần như theo hướng Tây Tây Bắc-Đông Đông Nam với một vài đoạn uốn cong, chiều dài khoảng 67 km. Đoạn chảy qua thành phố Thái Bình có tên là sông Bo gắn liền với giống ổi Bo nổi tiếng của xã Hoàng Diệu, thành phố Thái Bình.

Điểm đầu từ ngã ba Phạm Lỗ nơi giáp ranh của xã Phú Phúc (huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam) với hai xã Hồng Minh (huyện Hưng Hà), Hồng Lý (huyện Vũ Thư) cùng tỉnh Thái Bình. Đây là điểm nối với sông Hồng.

Điểm cuối là cửa Trà Lý đổ ra biển Đông, ranh giới giữa hai xã Thái Đô (huyện Thái Thụy) và xã Đông Trà (huyện Tiền Hải) cùng tỉnh Thái Bình.

Trên sông Trà Lý hiện có 8 cây cầu bắc qua, trong đó tại thành phố Thái Bình có 4 cầu. 
 Cầu Tịnh Xuyên thuộc ĐT454 nối 2 huyện Hưng Hà và Vũ Thư
Cầu Hòa Bình thuộc tuyến tránh QL10, thành phố Thái Bình
 Cầu Thái Bình (còn gọi là cầu Bo mới) thuộc QL10, thành phố Thái Bình
 Cầu Bo, thành phố Thái Bình
Cầu Quảng Trường Thái Bình, thành phố Thái Bình
Cầu Trà Giang thuộc ĐT457 nối hai huyện Kiến Xương và Thái Thụy
Cầu Trà Lý thuộc QL37B nối hai huyện Tiền Hải và Thái Thụy
 Cầu Trà Lý 2 phía sát cửa sông thuộc tuyến đường bộ ven biển nối hai huyện Tiền Hải và Thái Thụy

Khả năng đảm bảo giao thông: các loại tàu thuyền, sà lan có tải trọng 200 tấn đều có thể vận tải được trên sông cả mùa khô và mùa mưa.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Hệ thống sông Hồng
Sông tại Thái Bình
Hiệu ứng Hall lượng tử

Hiệu ứng Hall lượng tử (tiếng Anh: quantum Hall effect) được phát hiện vào năm 1980 bởi Klaus von Klitzing và cộng sự. Hai năm sau, hiệu ứng Hall lượng tử phân số cũng được phát hiện bởi một nhóm nhà thực nghiệm lãnh đạo bởi D. Tsui. Hiệu ứng mới này khiến hiệu ứng Hall lượng tử ban đầu còn được gọi là hiệu ứng Hall lượng tử nguyên.

Hiệu ứng Hall lượng tử nguyên

Lý thuyết Composite Fermion

Đọc thêm
 Hiệu ứng Hall

Tham khảo

Hiệu ứng Hall
Vật lý vật chất ngưng tụ
Điện tử học spin
Khoa học năm 1980
Núi Đôi Quản Bạ

Núi đôi Quản Bạ hay núi Cô Tiên Quản Bạ là một thắng cảnh ở xã Quản Bạ tỉnh Tuyên Quang.

Vị trí
Núi đôi Quản Bạ nằm bên quốc lộ 4C, cách phường Hà Giang 1 khoảng 40 km về phía Bắc, thuộc địa phận xã Quản Bạ, tỉnh Tuyên Quang.

Đặc điểm
Đó là hai quả núi trông như hai trái đào tiên.

Giữa những núi đá trùng điệp và ruộng bậc thang nổi lên hai trái núi có hình dáng, thế đứng ngồ ngộ khiến du khách không khỏi ngỡ ngàng trước vẻ đẹp kỳ vĩ của tạo hoá. Hai trái núi gắn với truyền thuyết Núi Cô Tiên.

Truyền thuyết 
Núi Đôi còn gắn với những câu chuyện truyền thuyết được đồng bào các dân tộc nơi đây lưu truyền từ đời này sang đời khác cho đến tận ngày nay. Trong đó có một câu chuyện rất cảm động kể rằng: Xưa kia, ở vùng đất này có một chàng trai người H’mông tuấn tú, có tài thổi đàn môi. Tiếng đàn môi của chàng réo rắt như tiếng suối, ríu rít lảnh lót như tiếng chim rừng, lúc lại sâu lắng, trầm bổng, da diết như tiếng gió giữa đêm khuya cứ bay xa, bay xa mãi. Có một nàng tiên trên thượng giới tên là Hoa Đào xinh đẹp tuyệt trần tình cờ nghe được tiếng đàn môi của chàng đã theo gió trốn xuống trần gian tìm người thổi đàn môi. Phải lòng chàng nên nàng tìm cách ở lại vùng đất này. Họ nên vợ nên chồng và sinh được một bé trai kháu khỉnh.

Xem thêm 

 Cổng trời Quản Bạ
 Núi Đôi (Sóc Sơn)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Núi tại Tuyên Quang
Núi Ngự Bình

Núi Ngự Bình (chữ Hán: 御屏), gọi ngắn gọn là núi Ngự, trước có tên là Hòn Mô hay Núi Bằng (Bằng Sơn); là một hòn núi đất cao 103 m ở bờ phải sông Hương (giữa Cồn Hến và Cồn Giã Viên), cách trung tâm thành phố Huế, Việt Nam 4 km về phía Nam.

Giới thiệu
Núi Ngự có dạng hình thang, đỉnh bằng phẳng, hai bên có hai ngọn núi nhỏ chầu vào gọi là Tả Bật Sơn và Hữu Bật Sơn.

Bởi núi có hình dạng như thế, nên khi chúa Nguyễn Phúc Thái (ở ngôi: 1687-1691) dời thủ phủ Đàng Trong từ làng Kim Long (thuộc huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên) về làng Phú Xuân (chỗ của Kinh thành Huế ngày nay) vào năm 1687, đã dùng núi ấy làm án (chắn ngang) trước thủ phủ. 
Về sau, khi chúa Nguyễn Phúc Khoát (ở ngôi: 1738-1765) xây dựng đô thành Phú Xuân (hoàn tất năm 1739), và vua Gia Long xây dựng Kinh thành Huế (1805) cũng đặt núi Bằng làm án.

Sách Đại Nam nhất thống chí của Quốc sử quán triều Nguyễn viết:
Ở phía đông bắc Hương Thủy, nổi vọt lên ở quãng đất bằng như hình bức bình phong làm lớp án thứ nhất trước Kinh thành Huế, tục gọi là núi Bằng, đời Gia Long đặt cho tên hiện nay (Ngự Bình), đỉnh núi bằng phẳng, khắp nơi trồng thông.
 
Sách Đại Nam dư địa chí ước biên của Tổng tài Cao Xuân Dục cũng viết về núi này như sau: 
Núi Ngự Bình, tục gọi là núi Bằng...vuông chằn chặn như bức bình phong, là bức án trọng yếu bậc nhất phía trước Kinh thành...Núi này là một trong 20 thắng cảnh của Kinh đô. (Trong) tập thơ ngự chế của vua Thiệu Trị, có (bài) tên: "Bình lĩnh đăng cao" (Núi Ngự lên cao)
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân, thì từ thời Gia Long, tất cả các quan lại không phân biệt phẩm trật lớn nhỏ, mỗi người đều phải trồng ở Ngự Bình một cây thông, cho nên trải các đời vua, Ngự Bình trở thành một rừng thông vi vu. Bởi vẻ đẹp ấy, nên núi được nhiều người đến viếng và làm thơ đề vịnh, trong số đó có vua Minh Mạng và vua Thiệu Trị.

Cùng với sông Hương, núi Ngự Bình hòa quyện vào nhau tạo nên vẻ sơn thủy hữu tình của Huế, và đã trở thành biểu tượng của thiên nhiên Huế từ rất lâu. Vì vậy, người ta quen gọi Huế là xứ sở của "sông Hương-núi Ngự".

Có nhiều thơ ca nói đến cặp danh thắng này, trong số ấy có câu:

Núi Ngự không cây, chim ngủ đất.

Sông Hương vắng khách, đĩ kêu trời.Đi đâu cũng nhớ quê mình,Nhớ sông Hương gió mát, nhớ non Bình trăng treo''.

Chú thích

Liên kết ngoài
Núi Ngự Bình 

Thần kinh nhị thập cảnh
Núi tại Huế
Du lịch Huế
Địa mạo Huế
Núi Việt Nam
Dãy núi Bạch Mã

Núi Bạch Mã hay Dãy Bạch Mã là một dãy núi tạo thành ranh giới tự nhiên giữa thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng, Việt Nam. Dãy núi này nằm trong vườn quốc gia Bạch Mã.

Vị trí
Núi là một phần của Dãy Trường Sơn chạy cắt ra sát biển. Nằm giữa thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng, nơi đây có đèo Hải Vân nổi tiếng nằm cách trung tâm Huế 40 km về phía Nam.

Dãy Bạch Mã là ranh giới tự nhiên giữa lãnh thổ phía Bắc với lãnh thổ phía Nam, giữa miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ với miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ, giữa vùng núi Trường Sơn Bắc với vùng núi Trường Sơn Nam

Đặc điểm
Núi Bạch Mã có đỉnh cao 1.444 m. Trên đỉnh núi hùng vĩ bốn mùa xanh tươi với thác nước, suối, rừng... Núi Bạch Mã còn là nơi quy tụ nhiều loại động vật và thực vật quý hiếm ở miền nhiệt đới. Bạch Mã nằm cách biển chỉ có 18 km nên hòa với không khí của rừng núi là chút hương vị của biển

Lịch sử
Cho đến đầu thế kỷ 20, Bạch Mã chỉ là một khu rừng núi hoang sơ, chưa ai khai phá nhưng đến cuối năm 1925, kế hoạch thành lập và bảo tồn khu vườn quốc gia gần Huế đã làm mọi người chú ý đến vùng núi này.

Một kỹ sư người Pháp là Girard đã tổ chức khai phá vùng núi này vào năm 1932 nhằm phát triển du lịch của Bạch Mã. Sự việc này gia tăng số lượng khu nghỉ mát ở trên núi gồm các biệt thự, khách sạn và kéo theo đó là phát triển giao thông công cộng. Dù vậy các công trình này chủ yếu phục vụ giới thượng lưu có tiền thời đó cùng các quan chức của Pháp.

Sau khi chiến tranh giữa Pháp và Việt Nam kết thúc vào năm 1954, Bạch Mã bị lãng quên khiến các ngôi nhà xây trên núi bị thời gian phá dần. Phải đến năm 1960, chính phủ Việt Nam Cộng hòa quyết định thành lập lại Vườn quốc gia Bạch Mã nhưng chiến tranh tiếp tục kéo dài liên miên. Khu Bạch Mã được dùng làm căn cứ quân sự của quân đội Mỹ trong chiến tranh.

Sau năm 1975, khi hòa bình lập lại, chính phủ đã có nhiều dự án phát triển trồng trọt tại khu này nhưng vẫn thất bại do điều kiện thời tiết. Với sự thành lập chính thức Vườn quốc gia Bạch Mã của chính phủ Việt Nam, Bạch Mã đã dần dần được bảo tồn và phát triển phục vụ du lịch.

Xem thêm
 Thác Đỗ Quyên 
Đèo Hải Vân
Vườn quốc gia Bạch Mã

Tham khảo

Bạch Mã
Núi tại Huế
Du lịch Huế
Trường Sơn
Núi Túy Vân

Núi Túy Vân là một ngọn núi thuộc xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc, thành phố Huế.

Vị trí
Núi nằm ở Đông Bắc huyện Phú Lộc, tên cũ là Mỹ Am Sơn, năm 1825 vua Minh Mạng đổi tên là Túy Hoa Sơn, năm 1841 vua Thiệu Trị đổi lại là Túy Vân Sơn có dựng bi ký thắng tích.

Trên đỉnh núi có ngôi cổ tự. Chung quanh khu vực núi có thể tìm thấy một số di vật Champa và dấu vết của một ngôi tháp nổi tiếng của người Champa trên núi Linh Thái, một ngọn núi nằm phía Đông núi Túy Vân

Đặc điểm

Tham khảo

Núi tại Huế
Mắm nhĩ

Mắm nhĩ, mắm nhỉ, còn gọi là mắm kéo lù hay nước mắm cốt là loại nước mắm có độ đạm rất cao, vị ngọt nhẹ, màu vàng rơm đến vàng nhạt, trong và có mùi đặc trưng. Mắm nhĩ ít khi được bán trên thị trường mà thường được các nhà thùng sử dụng để pha đấu với các loại nước mắm thấp đạm khác cho ra các sản phẩm nước mắm thương phẩm.

Chính xác phải gọi là "mắm nhỉ". Sở dĩ gọi là "nhỉ" vì loại nước mắm này đúng nghĩa phải được lấy/hứng từ các giọt nước mắm đầu tiên được "nhỉ" ra, hay nói cách khác là rò rỉ ra từng giọt, từng giọt từ lỗ nùi (lỗ thông) đang bịt kín ở đáy thùng hay lu vại đang chứa cá đã đến thời gian chín có thể lấy nước mắm thành phẩm.

Những giọt mắm nhỉ này có được là do trọng lượng riêng lớn như là hệ quả tất yếu của độ đạm cao lắng xuống đáy thùng chứa và rò rỉ ra ngoài theo quy luật thẩm thấu của chất lỏng nên thường là ngon nhất. Càng lấy nhiều mắm nhỉ thì càng làm giảm độ đạm của lượng nước mắm còn lại trong thùng (hay lu vại) theo nguyên lý bảo toàn... nên các nhà sản xuất chỉ dành lại một ít để dùng riêng hay cho tặng, số còn lại thông thường được đổ trả trở lại vào thùng chứa hay lu vại trước khi thu hoạch nước mắm thành phẩm thấp đạm hơn do dung lượng lớn .

Nguyên liệu chế biến 
Nguyên liệu chính và duy nhất để sản xuất nước mắm nhỉ là cá và muối. Nước mắm nhỉ có độ đạm rất cao, màu nâu đỏ và có mùi thơm đặc trưng. Để có được sản phẩm nước mắm nhỉ chất lượng, phần lớn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu cá cơm, muối ướp và thời tiết đặc trưng của từng vùng biển.

Để cho ra được nước mắm nhĩ đạt chuẩn, cá cơm làm nước mắm nhỉ ở giai đoạn trưởng thành, có độ lớn đều. Muối dùng để ướp phải là loại muối tinh khiết và không tạp chất (hoặc rất ít tạp chất).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 

Nước mắm
Mắm nêm

Mắm nêm, còn gọi là mắm cái, là một dạng sản phẩm lên men làm từ con Nêm. Cá được ướp muối, lên men, có thể được tách xương hoặc không, rồi phối trộn với một số loại phụ liệu như thính, thơm (khóm), đường. Mắm nêm thường có hai dạng: dạng nguyên con (cá cơm, cá sơn đỏ...) và dạng xay nhuyễn (cá trích, cá nục, cá liệt...).

Cách làm
Cá cơm tươi rửa sạch, phơi ráo hẳn rồi trộn đều với muối, thêm thính và phụ chất sau đó xếp vào hũ, vại, đậy kín, để đến lúc mắm trở màu đỏ là mắm chín, đưa ra sơ chế thêm đường, ớt, tỏi là ăn được. Để có được mắm ngon, thì đòi hỏi người làm mắm phải có kinh nghiệm cho tỷ lệ cá – muối phù hợp, thường thì tỷ lệ khoảng một ba, tuy nhiên tùy vụ, tùy mẻ cá. Nhiều muối quá thì mắm mặn, không ngon, mà ít quá thì hư mắm. Thời gian ủ mắm cũng chỉ ước chừng là khoảng ba tháng, nhưng cũng có thể lâu hơn, sớm hơn tùy điều kiện thời tiết, môi trường.

Cách ăn

Mắm nêm có thể ăn với hầu hết các món dân dã. Tùy thuộc vào khẩu vị vùng miền, tùy thuộc vào món ăn, cách ăn mà cách pha chế mắm khác nhau, cũng như việc lựa chọn mắm nguyên con, chín dừ, xay nát nhuyễn cho thích hợp. Với món bánh tráng cuốn thịt heo chẳng hạn thì mắm sơ chế được thêm đường, tỏi, ớt băm nhuyễn vào, cho thêm dứa, chanh cho đủ vị.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mam nem trên Danang Cuisine
Mam Nem (Vietnamese Fermented Anchovy Dipping Sauce) trên Wandering Chopsticks

Nêm
Gia vị Việt Nam
Sơ khai phụ gia
Nước xốt
Ẩm thực Việt Nam
Mắm ruốc

Mắm ruốc là một dạng mắm làm từ ruốc (một loài tôm nhỏ thuộc chi Acetes thuộc họ Sergestidae, bộ Decapoda). Tuy nhiên, màu sắc và mùi vị của mắm ruốc không giống với mắm tôm. Mắm ruốc không tanh bằng mắm tôm, có thể pha thêm nước khi làm nước chấm và có thể dùng làm gia vị khi nấu canh rau tại các nước Đông Nam Á và miền nam Trung Quốc. Ấn Độ và Nhật Bản cũng có loại "mắm ruốc" gọi là "jawla" (tiếng Marathi) và "aki ami/hon ami" (tiếng Nhật).

Cách làm
Mắm ruốc được chọn từ ruốc tươi, to con đem xào sơ với một ít muối hạt. Để vài giờ cho ruốc ngấm muối rồi rải đều ra nong nia, sân xi măng thật sạch, phơi tãi chừng một giờ rồi cho vào cối đá quết thật nhuyễn với muối trắng mịn theo công thức 3 ruốc 1 muối. Xong, cho ra rổ rá, bên dưới có thau, chậu, xoong, nồi hứng nước ruốc rong xuống. Dặt dẽ cho bằng, rắc thêm một lớp mỏng muối bột, đậy vải, ni lông cho kín kẻo ruồi muỗi đẻ vào. Để chừng mươi ngày, mắm lên men chua, thấy ruốc từ màu tím bầm chuyển sang màu đỏ tươi và dậy mùi thơm là mắm đã chín, ăn được. Muốn ruốc thật thơm ngon cần thêm gia vị. Gia vị chủ yếu của mắm ruốc là gừng, riềng giã nhỏ, vắt một ít nước chanh là vừa. Mắm ruốc để ăn không với cơm cũng ngon. Muốn chấm rau, cho thêm ít nước sôi hoặc nước cơm cho loãng ra là có một thứ nước chấm rất đặc trưng của vùng biển.

Xem thêm
 Mắm tôm
 Mắm tép
 Mắm chua
 Mắm nêm

Liên kết ngoài 
 Quy trình làm mắm ruốc truyền thống tại Vũng Tàu.
 Thịt chưng mắm ruốc Huế.

Ruốc
Món tôm
Ẩm thực Campuchia
Ẩm thực Indonesia
Ẩm thực Malaysia
Ẩm thực Myanmar
Ẩm thực Philippines
Ẩm thực Việt Nam
Thực phẩm lên men
Động vật giáp xác ăn được
Feyenoord

Feyenoord Rotterdam, thường được gọi là Feyenoord (), là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp có trụ sở tại Rotterdam, Hà Lan. Câu lạc bộ có tên ban đầu là Feijenoord (theo tên Quận Feijenoord ở Rotterdam) cho đến năm 1973 đổi thành Feyenoord. Đây là một trong ba câu lạc bộ bóng đá hùng mạnh và giàu thành tích nhất của bóng đá Hà Lan (cùng với Ajax và PSV Eindhoven).

Lịch sử

Thành tích
 Vô địch Hà Lan: 16
 1924, 1928, 1936, 1938, 1940, 1961, 1962, 1965, 1969, 1971, 1974, 1984, 1993, 1999, 2017, 2023
 Cúp Quốc gia Hà Lan: 14
 1930, 1935, 1965, 1969, 1980, 1984, 1991, 1992, 1994, 1995, 2008, 2016, 2018, 2024
 Siêu cúp Hà Lan: 5
 1991, 1999, 2017, 2018, 2024
   Intercontinental Cup: 1
 1970
  UEFA Champions League/Cúp C1: 1
 1970
  UEFA Cup/Cúp C2: 2
 1974, 2002

Cầu thủ

Đội hình hiện tại
.

Cho mượn

Đội hình dự bị

Số áo đã giải nghệ
12  Het Legioen (để dành)

Cầu thủ nổi tiếng

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Website chính thức của câu lạc bộ Feyenoord.

Câu lạc bộ bóng đá Hà Lan
Rotterdam
Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 1908
Khởi đầu năm 1908 ở Hà Lan
Mắm cáy

Mắm cáy là loại mắm làm từ con cáy, một loại cua nhỏ sống chủ yếu ở vùng duyên hải Việt Nam. Mắm cáy có màu nâu đỏ, hương vị đặc trưng, là món ăn dân dã của vùng duyên hải đồng bằng Bắc Bộ.

Nhiều địa phương miền bắc Việt Nam nổi tiếng với loại mắm này như Hải Phòng, Hải Dương, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Thái Bình, Hà Nam, Phú Thọ... được đánh giá là một nét độc đáo của ẩm thực Việt Nam.

Cách làm
Mắm cáy có 2 loại chính là mắm cáy trong và mắm cáy xổi.

Nguyên liệu 
Nguyên liệu chính là cáy, muối trắng, thính gạo và có thể thêm một ít men rượu.

Cách làm 
Mắm cáy trong người ta chỉ chế biến cáy sơ, làm sạch và ủ với muối trong các chum lớn, thời gian ủ kéo dài hàng năm, nước mắm trong suốt, có màu vàng cánh kiến đặc trưng.

Mắm cáy xổi làm từ cáy sau khi được làm sạch, để ráo nước, lột yếm, bóc trứng, người ta xay hoặc giã cáy cho thật nhuyễn trong cối đá, rồi trộn muối (theo tỉ lệ 3 bơ cáy - 1 bơ muối), bóp kỹ. Sau đó, cho vào lọ sành hay chum vại, ủ kín ở nơi khô ráo thoáng mát, tránh để ruồi nhặng bâu hay nước mưa lẫn vào mắm. Khoảng mươi ngày sau, đem lọ mắm ra phơi. Ban ngày phơi nắng, ban đêm phơi sương, phơi chừng một tuần thì ngấu. Khi ngấu, người ta trộn thêm thính gạo và một ít men rượu loại ngon. Men rượu có tác dụng khử mùi hôi của cáy và tạo mùi thơm cho mắm cáy.

Các món ăn sử dụng mắm cáy
Mắm cáy có thể sử dụng để nêm nếm vào canh nấu với 1 trong các loại rau cải hoặc hòa mắm với tỏi ớt bằm nhuyễn, bột ngọt, nước chanh quậy tan đều dùng để chấm các món động vật và thực vật luộc, hay món gỏi, dưa chua hoặc có thể ăn trực tiếp với cơm. Phổ biến nhất là:
 Chấm rau, củ quả luộc: cách sử dụng phổ biến nhất của mắm cáy là dùng làm nước chấm cho các loại sau củ quả luộc như (rau muống, rau khoai lang, rau dền,...), dưa muối, cà muối chấm mắm cáy.
 Bún mắm cáy: Bún ăn với mắm cáy, thịt ba chỉ luộc, giò lụa, và ít rau kinh giới.

Xem thêm
Mắm tôm
Mắm ruốc

Tham khảo

Cáy
Món cua
Ẩm thực Hải Phòng
Ẩm thực Hải Dương
Ẩm thực Thái Bình
Ẩm thực Hà Nam
Khi đàn ông có bầu

Khi đàn ông có bầu (tựa tiếng Anh: When Men Get Pregnant) là một bộ phim hài hước - giả tưởng - tâm lý của Việt Nam chuyển thể từ vở kịch cùng tên của Sân khấu kịch Sài Gòn do Phạm Hoàng Nam làm đạo diễn, được công chiếu vào dịp Tết Nguyên Đán năm 2005. Phim có sự góp mặt của nhiều diễn viên hài, ca sĩ và diễn viên điện ảnh Việt Nam.

Nội dung
Hùng là một chàng công tử trong gia đình giàu có, anh đang yêu cô nhân viên tiệm áo cưới tên Duyên. Trong chuyến đi chơi ở Đà Lạt, hai người ngủ với nhau và Duyên có thai. Hùng biết chuyện liền kêu Duyên phá thai khiến cô nổi giận và bỏ đi xa, trong lúc đuổi theo Duyên thì Hùng bị xe tông gãy chân.

Ca phẫu thuật của Hùng đã thành công, sau đó anh được đưa về nhà nằm nghỉ chờ bình phục trở lại. Suốt thời gian nằm ở nhà, Hùng đã nằm mơ, trong giấc mơ anh thấy tất cả đàn ông xung quanh cuộc sống anh đều mang bầu thay vợ. Những chuyện hài hước cũng như những chuyện rắc rối lần lượt xảy ra. Hùng lúc này đã hiểu con cái quan trọng như thế nào trong lòng bậc cha mẹ.

Khi tỉnh lại, Hùng hối hận và quyết định đi tìm Duyên. Hùng đến chỗ làm của Duyên thì mới biết là cô đã nghỉ làm. Hùng ra đến tận Đà Lạt gặp lại Duyên, lúc này cô đã sinh con. Hùng đưa hai mẹ con Duyên về lại Sài Gòn và làm đám cưới với Duyên. Từ đó họ sống hạnh phúc bên nhau.

Diễn viên

Nguyễn Phi Hùng vai Hùng
Kim Thư vai Duyên
NSND Việt Anh vai Ông Việt
Hồng Nga vai Bà Việt
Tấn Beo vai Tấn
Trương Ngọc Ánh vai Kiều
NSƯT Bảo Quốc vai Ông Hoài
NSND Ngọc Giàu vai Bà Hoài
Bảo Chung vai Bảo
NSND Hồng Vân vai Hồng
Phước Sang vai A Coóng
Phương Thanh vai A Lìn
Quyền Linh vai Hoàng
Thúy Nga vai Tú
Hữu Nghĩa vai Nghĩa
Kim Khánh vai Phượng
NSƯT Nguyễn Chánh Tín vai Bác sĩ khám thai
Hoàng Sơn vai Bác sĩ phá thai
Việt Hương vai Y tá Hương
NSƯT Mỹ Uyên vai Bạn của Duyên
Hữu Bình vai Anh chàng bán báo
Chi Bảo vai Anh chàng xích lô
Tấn Bo vai Anh chàng xích lô
Huỳnh Anh Tuấn vai Anh chàng xe ôm
NSƯT Kim Ngọc vai Bà già đánh tennis (†)
Anh Vũ vai Người bán gà (†)
Hồng Tơ vai Người lượm banh tennis
Minh Thuận vai Ca sĩ Minh Thuận (†)
Trọng Phúc vai Ca sĩ Trọng Phúc
Phương Dung vai Người giúp việc
Mạc Can vai Ông quản gia
Hữu Lộc vai Công nhân vệ sinh (†)
Mỹ Chi vai Bà bầu đi đường
Tấn Hoàng vai Người đi đường
Thanh Tùng vai Người đi đường
Nguyễn Hoàng vai Dân chơi
Kiều Mai Lý vai mẹ bệnh nhân
Lê Giang vai chị bệnh nhân
Ngân Quỳnh vai Ca sĩ
Phong Phú vai Bạn của Duyên

Bài hát trong phim
 Tôi là ai? Em là ai? (Kasim Hoàng Vũ thể hiện) - nhạc rock, bài hát mở đầu phim.
 Mùa hạ mãi xa (Minh Thuận thể hiện) - nhạc ballad.
 Anh sẽ tìm em (Nguyễn Phi Hùng thể hiện) - nhạc ballad, bài hát kết thúc phim.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Khi đàn ông có bầu - VnExpress 

Phim Việt Nam năm 2005
Phim hài Việt Nam
Phim giả tưởng Việt Nam
Phim lãng mạn Việt Nam
Phim tâm lý Việt Nam
Phim của Hãng phim Phước Sang
Phim Tết
Phim về mang thai
Phim về gia đình
Phim về gia đình bất thường
Phim lấy bối cảnh ở Sài Gòn
Phim quay tại Việt Nam
Phim Việt Nam thập niên 2000
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim hài thập niên 2000
Phim lãng mạn thập niên 2000
Phim chính kịch thập niên 2000
Phim chính kịch lãng mạn thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2000
Lạc

Lạc (phương ngữ Miền Bắc) hay đậu phộng (phương ngữ miền nam) ) (danh pháp hai phần: Arachis hypogaea), là một loài cây thực phẩm thuộc họ Đậu có nguồn gốc tại Trung và Nam Mỹ. Nó là loài cây thân thảo hàng năm có thể tăng chiều cao từ 30–50 cm. Lá mọc đối, kép hình lông chim với bốn lá chét, kích thước lá chét dài 1–7 cm và rộng 1–3 cm. Hoa dạng hoa đậu điển hình màu vàng có điểm gân đỏ, cuống hoa dài 2–4 cm. Sau khi thụ phấn, quả phát triển thành một dạng quả đậu dài 3–7 cm, chứa 1-4 hạt (ánh), và quả (củ) thường giấu xuống đất để phát triển. Trong danh pháp khoa học của loài cây này thì phần tên chỉ tính chất loài có hypogaea nghĩa là "dưới đất" để chỉ đặc điểm quả được giấu dưới đất. Hạt lạc (ánh lạc) là loại thực phẩm rất giàu năng lượng vì có chứa nhiều lipid.

Lịch sử 
Loài cây này được khai hoang đầu tiên bởi cư dân vùng sông Paraguay và Parama ở vùng Chaco của Paraguay và Bolivia.

Sản xuất

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 

H
Quả đậu ăn được
Cây trồng bắt nguồn từ châu Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1753
Cây trồng
Phúc Âm

Trong Kitô giáo, Phúc Âm (tiếng Hy Lạp:  euangélion, nghĩa là "tin tức vui mừng hay tốt lành"), còn gọi là Tin Mừng hay Tin Lành hay trong tiếng Việt cổ gọi là sách E-vang, là thông điệp về Nước Trời (Vương quốc của Thiên Chúa), và về sự chết và sự sống lại của Chúa Giêsu, cũng như về sự hòa giải của loài người với Thiên Chúa. Khái niệm này còn có thể bao gồm sự hiện xuống của Chúa Thánh Linh trên các tín hữu và sự trở lại của Chúa Giêsu.

Thông điệp phúc âm được kể lại thành một câu chuyện trong cả bốn sách Phúc Âm và được diễn giải thần học trong các thư tín Tân Ước. Thông điệp này liên quan tới hành động cứu chuộc của Thiên Chúa qua sự hy sinh trên thập tự giá và sự sống lại từ cõi chết của Chúa Giêsu.

Thần học Kitô giáo trình bày Phúc Âm về sự cứu rỗi trong Chúa Giêsu Kitô không phải là một ý niệm mới, nhưng là điều đã được tiên báo xuyên suốt Cựu Ước và thậm chí đã được báo trước tại thời điểm sự sa ngã của loài người trong vườn địa đàng như được trình thuật tại sách Sáng Thế Ký 3:14-15, và được gọi là Phúc Âm tiên khởi.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Thuật ngữ Kitô giáo
Từ ngữ trong Tân Ước
Truyền giáo Kitô giáo
Kitô học
Chi Lạc

Chi Lạc (danh pháp khoa học: Arachis) là một chi của khoảng 70 loài thực vật có hoa sống một năm và lâu năm trong họ Đậu (Fabaceae) và có nguồn gốc từ khu vực Nam Mỹ. Ít nhất có một loài với tên gọi là lạc (Arachis hypogaea), có giá trị như một loài cây cung cung lương thực có tầm quan trọng toàn cầu; một vài loài khác được trồng với quy mô nhỏ tại Nam Mỹ.

Các loài trong chi Arachis, bao gồm cả lạc, bị ấu trùng của một số loài côn trùng thuộc bộ Cánh vẩy (Lepidoptera) phá hoại, bao gồm Ochropleura plecta, Discestra trifolii và Agrotis segetum.

Các loài
 A. africana Burm.f.
 A. appressipila Krapov. & W. C. Greg.
 A. archeri Krapov. & W. C. Greg.
 A. batizocoi Krapov. & W. C. Greg.
 A. benensis
 A. benthamii Handro
 A. brevipetiolata Krapov. & W. C. Greg.
 A. burchellii Krapov. & W. C. Greg.
 A. burkartii Handro
 A. cardenasii Krapov. & W. C. Greg.
 A. chiquitana Krapov. & W. C. Greg.
 A. correntina (Burkart) Krapov. & W. C. Greg.
 A. cruziana
 A. cryptopotamica Krapov. & W. C. Greg.
 A. dardani Krapov. & W. C. Greg.
 A. decora
 A. diogoi Hoehne
 A. douradiana Krapov. & W. C. Greg.
 A. duranensis Krapov. & W. C. Greg.
 A. giacomettii
 A. glabrata (Lạc trường niên, Lạc tiên)
 A. glandulifera Stalker
 A. gracilis Krapov. & W. C. Greg.
 A. gregoryi
 A. guaranitica Chodat & Hassl.
 A. hatschbachii Krapov. & W. C. Greg.
 A. helodes Mart. ex Krapov. & Rigoni
 A. hermannii Krapov. & W. C. Greg.
 A. herzogii
 A. hoehnei Krapov. & W. C. Greg.
 A. hypogaea (Lạc, Đậu phụng)
 A. interrupta Valls & C. E. Simpson
 A. ipaënsis
 A. kempff-mercadoi
 A. kretschmeri Krapov. & W. C. Greg.
 A. kuhlmannii Krapov. & W. C. Greg.
 A. lignosa (Chodat & Hassl.) Krapov. & W. C. Greg.
 A. linearifolia
 A. lutescens Krapov. & Rigoni
 A. macedoi Krapov. & W. C. Greg.
 A. magna
 A. major Krapov. & W. C. Greg.
 A. marginata
 A. martii Handro
 A. matiensis
 A. microsperma
 A. monticola Krapov. & Rigoni
 A. namyquarae Hoehne
 A. oteroi Krapov. & W. C. Greg.
 A. palustris
 A. paraguariensis Chodat & Hassl.
 A. pflugeae
 A. pietrarellii Krapov. & W. C. Greg.
 A. pintoi Krapov. & W. C. Greg.
 A. praecox
 A. prostrata (Grassnut)
 A. pseudovillosa (Chodat & Hassl.) Krapov. & W. C. Greg.
 A. pusilla Benth.
 A. repens Handro
 A. retusa Krapov. & W. C. Greg.
 A. rigonii Krapov. & W. C. Greg.
 A. schininii
 A. seridoënsis
 A. setinervosa Krapov. & W. C. Greg.
 A. simpsonii Krapov. & W. C. Greg.
 A. stenophylla Krapov. & W. C. Greg.
 A. stenosperma Krapov. & W. C. Greg.
 A. subcoriacea Krapov. & W. C. Greg.
 A. sylvestris (A. Chev.) A. Chev.
 A. trinitensis Krapov. & W. C. Greg.
 A. triseminata Krapov. & W. C. Greg.
 A. tuberosa Benth.
 A. valida Krapov. & W. C. Greg.
 A. vallsii Krapov. & W. C. Greg.
 A. villosa Benth.
 A. villosulicarpa Hoehne
 A. williamsii Krapov. & W. C. Greg.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 
 
 
LegumeWeb: Chi Arachis
Bản tin các nguồn gen thực vật: Các đặc trưng hình thái của các loài Arachis 
Quan hệ di truyền giữa các loài trong chi Arachis (Genet. Mol. Biol. 25 số 3, São Paulo 2002)

Thực vật Nam Mỹ
Phân họ Đậu

Phân họ Đậu (danh pháp khoa học: Faboideae) là một phân họ của thực vật có hoa thuộc họ Đậu (Fabaceae hay Leguminosae). Một danh pháp khoa học khác cũng được chấp nhận cho phân họ này là Papilionoideae.

Phân họ này phân bổ rộng khắp và các loài đã thích nghi với nhiều môi trường khác nhau. Các loài trong phân họ này có thể là cây thân gỗ, cây bụi hay cây thân thảo. Hoa của chúng có dạng hoa đậu cổ điển và các nốt sần ở rễ là rất phổ biến.

Các tông

Các chi 
Lưu ý: Chi điển hình Faba là từ đồng nghĩa của Vicia và được liệt kê tại đây dưới tên gọi Vicia.

Xem thêm 

 Psophocarpus tetragonolobus
 Trigonella foenum-graecum
 Angsana (Pterocarpus indicus)

Tham khảo

F
Phân họ Đậu
Chi Cam thảo dây

Chi Cam thảo dây hay chi Cườm thảo (danh pháp khoa học: Abrus) là một chi của 13-18 loài trong họ Đậu (Fabaceae) với loài được biết đến nhiều nhất là Abrus precatorius tức cam thảo dây. Hạt của các loài cây này được sử dụng làm chuỗi dây trang sức và có độc tính cao.

Các loài
Abrus aureus - Madagascar.
Abrus baladensis - Somalia.
Abrus bottae - Ả Rập Saudi và Yemen.
Abrus canescens - châu Phi.
Abrus diversifoliatus - Madagascar.
Abrus fruticulosus (cườm thảo chồi, kê cố thảo) - Ấn Độ.
Abrus gawenensis - Somalia.
Abrus laevigatus - Nam Phi.
Abrus longibracteatus (cườm thảo lá bắc dài) - Lào và Việt Nam.
Abrus madagascariensis - Madagascar.
Abrus mollis (cườm thảo mềm, mao tương tư tử).
Abrus parvifolius - Madagascar.
Abrus precatorius (cam thảo dây, dây chi chi) - Khắp vùng nhiệt đới.
Abrus pulchellus - châu Phi.
Abrus sambiranensis - Madagascar.
Abrus schimperi - châu Phi.
Abrus somalensis - Somalia.
Abrus wittei - Zaire.

Tham khảo

Cơ sở dữ liệu về họ Đậu của ILDIS

Cam thảo dây, chi
Cam thảo dây, chi
John Schrieffer

John Robert Schrieffer (sinh 31 tháng 5 năm 1931) là một nhà vật lý nổi tiếng người Mỹ. Năm 1972, ông đã được trao giải Nobel Vật lý cùng với John Bardeen và Leon Neil Cooper cho lý thuyết BCS, lý thuyết đầu tiên mô tả một cách rất thành công cơ chế vi mô của các vật liệu siêu dẫn loại 1.

Năm 2005, Robert Schrieffer thụ án tù 2 năm tại California do đã gây ra một tai nạn giao thông làm chết một người và làm bị thương bảy người khác.

Tham khảo

Schrieffer, John Robert
Schrieffer, John Robert
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Nhân vật còn sống
Nhà vật lý lý thuyết
Cựu sinh viên Viện Công nghệ Massachusetts
Người Mỹ gốc Đức
Mất năm 2019
Nhà vật lý Mỹ thế kỷ 20
Người băng Ötzi

Người băng Ötzi (viết telex ASCII là Oetzi), Người băng Đức, và Similaun Mummy là các tên hiệu hiện đại đặt cho một xác ướp tự nhiên được bảo quản rất tốt của một người đàn ông từ khoảng năm 3300 TCN, được tìm thấy năm 1991 tại một sông băng ở Ötztal Alps, gần biên giới giữa Áo và Ý.

Tham khảo 

Xác ướp
Thời đại đồ đồng
Hiện vật khảo cổ
Năm sinh không rõ
Ý năm 1991
Người Nam Tirol
Áo năm 1991
Khoa học năm 1991
Tử vong không rõ nguyên nhân
Danh sách núi cao nhất thế giới

Danh sách các núi cao nhất thế giới là danh sách liệt kê 107 đỉnh núi cao nhất đã được biết tới trên thế giới, xếp theo thứ tự từ cao xuống thấp, đo theo độ cao tính từ mực nước biển. Tất cả các đỉnh cao nhất này đều thuộc châu Á.

Sự phân bố
Hầu hết các đỉnh núi trong danh sách này đều thuộc dãy Himalaya và dãy Karakoram, nằm ở vùng biên giới giữa các nước Ấn Độ, Trung Quốc, Pakistan và Nêpal. Trên thực tế, các đỉnh núi cao hơn 7000 m của thế giới tập trung ở Trung Á, trong một vùng hình chữ nhật với bốn góc là các đỉnh Noshaq (7492 m) trên biên giới Afghanistan - Pakistan ở phía Tây, đỉnh Peak Jengish Chokusu, Tomur Feng (7439 m) ở biên giới Kyrgyzstan-Tân Cương ở phía Bắc, Cống Ca Sơn (Minya Konka) (7556 m) ở Tứ Xuyên phía Đông và Kabru (7412 m) ở biên giới Sikkim - Nepal phía Nam.

Danh sách 
(dãy Karakoram thường được xem là một phần thuộc dãy Himalaya lớn hơn, nhưng thực tế nó ở phía Bắc Himalaya)

Trong hệ Mặt Trời 

Trên các thiên thể thuộc hệ Mặt Trời (trừ bản thân Mặt Trời), người ta quan sát được khá nhiều vùng đất đá nhô cao hơn chung quanh:

Chú thích

Xem thêm 
 Bảy đỉnh núi cao nhất thế giới

Tham khảo

*
Địa lý học tự nhiên
Bệnh lý bẩm sinh

Bệnh bẩm sinh hay dị tật bẩm sinh (tiếng Anh: congenital disorder) là tên gọi chung của các bệnh có sẵn khi sinh ra. Nhiều bệnh có thể được chẩn đoán trước khi sinh hay vừa sinh ra trong khi một số bệnh khác chỉ biểu hiện nhiều năm sau khi sinh. Bệnh bất thường bẩm sinh có thể do bất thường di truyền, tai biến trong tử cung hay rối loạn trong quá trình hình thành của phôi, thai. Nhiều bệnh bất thường bẩm sinh vẫn chưa được biết nguyên nhân.

Bệnh bất thường bẩm sinh (BTBS) bao gồm những bất thường từ nhẹ như vảy đỏ trên da cho đến nặng như bệnh tim bẩm sinh hay sinh ra không có tay, chân. Nhiều bệnh ảnh hưởng đến chuyển hóa trong cơ thể. Những bất thường trầm trọng (như não không hình thành) làm tử vong trước khi sinh.

Bệnh BTBS đứng đầu các bệnh gây tử vong trẻ sơ sinh (2/1000 - theo thống kê tại Hoa Kỳ).

Khoảng 2 - 3% trẻ sơ sinh bị BTBS đáng kể. Bất thường nhiều nhất ở não (1%), tim (0,8%), thận (0,4%) và tứ chi (0,2%). Trong những bệnh bẩm sinh gây tử vong cho trẻ sơ sinh, bệnh tim đứng đầu (28%), theo sau là bệnh bất thường nhiễm sắc thể và đường phổi (15%) và bệnh não (12%).

Khoảng 25% BTBS là do bất thường của hệ thông tin di truyền - nghĩa là thay đổi bất thường trong gene. Chừng 5% bị bất thường trong nhiều hoặc hết thảy nhiễm sắc thể (chromosome). Nhiều BTBS xảy ra vì cha hay mẹ có mang mầm bệnh trong gene, một số khác là do biến dạng của nhiễm sắc thể trong thời phôi thai.

Ảnh hưởng từ môi trường bên ngoài tác động vào người mẹ cũng có thể gây ra BTBS:
 Dinh dưỡng: Thiếu chất folic acid (hở cột sống).
 Độc tố: Thủy ngân trong thức ăn như cá biển lớn.
 Dược phẩm: Phenytoin (sứt môi, hư tim); Thalidomide (cụt tay).
 Nhiễm trùng hay siêu vi trùng: giang mai và sởi Đức (mù, dị tật tim, dị tật hệ thần kinh).

Một số lớn trẻ em sinh ra bị BTBS nhưng không rõ lý do.

Tham khảo

Sinh học phát triển
Khuyết tật
On a Plain

"On a Plain" là một bài hát của ban nhạc rock Mỹ Nirvana. Đây là bài hát thứ 11 trong album Nevermind (1991). Bài hát được phát hành làm đĩa quảng bá vào mùa hè năm 1992.

Một màn biểu diễn trực tiếp bài hát này tại Roskilde Festival ở Roskilde, Đan Mạch ngày 26 tháng 6 năm 1992 đã có mặt trong album video sau đó Live! Tonight! Sold Out!! của nhóm, phát hành năm 1994.

Vị trí trong bảng xếp hạng

Tham khảo 

Bài hát của Nirvana
Bài hát năm 1991
Bài hát nhạc grunge
Bài hát năm 1990
Lê Yên

Lê Yên tên thật Lê Đình Yên (1917 - 1998) là một nhạc sĩ tiền chiến nổi tiếng, thuộc thế hệ tiên phong của tân nhạc Việt Nam. Ông là tác giả của những ca khúc Bẽ bàng, Xuân nghệ sĩ hành khúc, Ngựa phi đường xa...

Lê Yên sinh ngày 30 tháng 7 năm 1917 tại Đông Yên, Quốc Oai, Sơn Tây (nay thuộc Hà Nội). Ông tự học nhạc từ khi 14, 15 tuổi và biết kéo violon, violoncelle để tham gia vào các ban nhạc tài tử lúc đó, trình tấu nhạc cổ điển.

Lê Yên thuộc nhóm Tricéa cùng với Văn Chung và Doãn Mẫn. Họ cùng nhau chơi nhạc và bắt đầu sáng tác khi tân nhạc chưa chính thức hình thành. Lê Yên viết những ca khúc đầu tay Vườn xuân, Một ngày vui khi 18 tuổi, vào năm 1935.

Năm 1935 ông viết bản Bẽ bàng, năm 1937 viết Xuân nghệ sĩ hành khúc và 1945 bài Ngựa phi đường xa. Những nhạc phẩm này vẫn được các ca sĩ của Sài Gòn trước 1975 trình diễn. Ngựa phi đường xa là một trong những ca khúc ban Thăng Long trình bày được khán giả yêu thích nhất.

Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Lê Yên có những ca khúc với nội dung mới mẻ Đoàn kỵ binh Việt Nam, Trận Đoan Hùng (1949), Bộ đội về làng (1950). Trong đó Bộ đội về làng được xem như một trong những sáng tác thành công của ông. Lê Yên còn phổ thơ cho nhiều bài như Nhớ (thơ Thanh Hải), Kể vè tướng Mỹ (thơ Tạ Hữu Yên), Ai về Hà Bắc quê ta (thơ Phùng Quốc Thụy)...

Ngoài lĩnh vực ca khúc, Lê Yên sáng tác nhạc cho sân khấu. Ông đã viết nhạc cho hàng chục vở tuồng, chèo, cải lương và đã bỏ nhiều công sức trong việc tìm tòi, nghiên cứu những sự thể hiện cũng như hình thành các mô hình âm nhạc cho sân khấu dân tộc. Một số vở được Lê Yên viết nhạc nổi tiếng như Cô gái Kinh Bắc (huy chương vàng Hội diễn nghệ thuật toàn quốc 1985), Âm vang trống đồng (1984). Ngoài ra ông còn viết nhạc cho một số bộ phim như Câu chuyện làng Vũ Đại, Bài ca trên vách đá...

Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, Lê Yên có sang học âm nhạc tại Liên Xô. Ông cũng là một trong những giảng viên đầu tiên của trường Âm nhạc Việt Nam, nay là Nhạc viện Hà Nội. Ngoài công việc sáng tác và giảng dạy, ông còn là một nhà nghiên cứu lý luận với nhiều tham luận về âm nhạc cho sân khấu truyền thống, viết các sách Kinh nghiệm phổ thơ, Đô rê mi tự học (chung với La Thăng)... góp phần phổ cập âm nhạc cho quần chúng và đào tạo nhiều thế hệ nhạc sĩ Việt.

Ông qua đời ngày 15 tháng 11 năm 1998 tại Hà Nội.

Năm 2007, ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

Chú thích

Tác phẩm 

Con mèo mà trèo cây cau (1947)
Bẽ bàng
Bộ đội về làng
Đoàn kỵ binh Việt Nam
Một ngày vui
Ngựa phi đường xa
Trận Đoan Hùng
Vườn xuân
Xuân nghệ sĩ hành khúc (Nghệ sĩ hành khúc ca)

Liên kết ngoài 
Nhóm TRICÉA  - Bài viết của Phạm Duy

Người Hà Tây
Người Hà Nội
Nhạc sĩ tiền chiến
Nhạc sĩ nhạc đỏ
Nhóm Tricéa
Người nhận Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)
Nhân vật còn sống
Người Sơn Tây
Cờ vua tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005

Bộ môn Cờ vua tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005 được thi đấu tại Trung tâm hội nghị thành phố Tagaytay, Philippines từ ngày 27 tháng 11 đến ngày 04 tháng 12 năm 2005. Các vận động viên sẽ tranh 8 bộ huy chương ở 5 nội dung dành cho nam và 3 nội dung dành cho nữ.

Đoàn Việt Nam đã hoàn toàn thống lĩnh giải đấu khi dành trọn 8 huy chương vàng, đặc biệt kỳ thủ trẻ Nguyễn Ngọc Trường Sơn xuất sắc giành được 3 tấm.

Bảng thành tích

Cờ nhanh cá nhân nam
<TABLE border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
Huy chươngVận động viênQuốc gia
VàngNguyễn Ngọc Trường Sơn<TD> Việt Nam</TD>
BạcSusanto Megaranto Indonesia
ĐồngJason Goh Koon-Jong Singapore
ĐồngEugenio Torre Philippines
</TABLE>

Cờ chớp cá nhân nam
<TABLE border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
Huy chươngVận động viênQuốc gia
VàngNguyễn Anh Dũng<TD> Việt Nam</TD>
BạcOliver Dimakiling Philippines
ĐồngNguyễn Ngọc Trường Sơn<TD> Việt Nam</TD>
ĐồngRogelio Antonio Jr. Philippines
</TABLE>

Cờ tiêu chuẩn cá nhân nam
<TABLE border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
Huy chươngVận động viênQuốc gia
VàngNguyễn Ngọc Trường Sơn<TD> Việt Nam</TD>
BạcLê Quang Liêm<TD> Việt Nam</TD>
ĐồngGoh Weiming Singapore
</TABLE>

Cờ nhanh đồng đội nam
<TABLE border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
Huy chươngVận động viênQuốc gia
VàngNguyễn Anh DũngNguyễn Ngọc Trường SơnLê Quang LiêmTừ Hoàng ThôngDương Thế Anh<TD> Việt Nam</TD>
BạcEugenio TorreRogelio Antonio Jr.Nelson Mariano IIPetronio RocaBarlo Nadera Philippines
ĐồngWong Meng KongWu ShaobinJason Goh Koon-JongGoh Weiming Singapore
</TABLE>

Cờ tiêu chuẩn đồng đội nam
<TABLE border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
Huy chươngVận động viênQuốc gia
VàngNguyễn Anh DũngNguyễn Ngọc Trường SơnLê Quang LiêmĐinh Đức TrọngLý Hồng Nguyên<TD> Việt Nam</TD>
BạcEugenio TorreRogelio Antonio Jr.Oliver BarbosaRonald Dableo Philippines
ĐồngSusanto MegarantoEdhi HandokoTaufik HalayTirto Indonesia
</TABLE>

Cờ chớp cá nhân nữ
<TABLE border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
Huy chươngVận động viênQuốc gia
VàngNguyễn Quỳnh Anh<TD> Việt Nam</TD>
BạcEvi Lindiawati Indonesia
ĐồngHoàng Thị Bảo Trâm<TD> Việt Nam</TD>
ĐồngCatherine Perena Philippines
</TABLE>

Cờ tiêu chuẩn đồng đội nữ
<TABLE border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
Huy chươngVận động viênQuốc gia
VàngNguyễn Thị Thanh AnLê Thanh TúHoàng Thị Bảo TrâmTrần Thị Kim Loan<TD> Việt Nam</TD>
BạcSheerie Joy LomibaoBeverly MendozaEnerose MagnoShercila Cua Philippines
ĐồngLisa Karlina LumongdongEvi LindiawatiIrine Kharisma SukandarUpi Darmayana Tamin Indonesia
</TABLE>

Cờ tiêu chuẩn cá nhân nữ
<TABLE border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
Huy chươngVận động viênQuốc gia
VàngNguyễn Thị Thanh An<TD> Việt Nam</TD>
BạcLê Thanh Tú<TD> Việt Nam</TD>
ĐồngLisa Karlina Lumongdong Indonesia
</TABLE>

Chú thích

Tham khảo
 

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005
Lê Uyên

Lê Uyên là một nữ ca sĩ người Việt thành danh ở Sài Gòn vào thập niên 1970. Tiếng hát Lê Uyên luôn gắn liền với âm nhạc của chồng cô, nhạc sĩ Lê Uyên Phương.

Thân thế
Lê Uyên tên thật là Lâm Phúc Anh, sinh ngày 17 tháng 7 năm 1952 tại phố Hàng Bồ, Hà Nội trong một gia đình người Hoa. Cha của cô là một thương gia gốc Hải Nam, còn mẹ cô là người Triều Châu, vợ thứ năm trong tổng số 9 người vợ của cha cô. Năm 1954, gia đình cô gồm cha mẹ, Lâm Phúc Anh và người em gái tên Lâm Phi Yến từ Hà Nội di cư vào miền Nam và sống tại một ngôi nhà khang trang ở Chợ lớn. Đó cũng là nơi đặt văn phòng của một công ty vận tải chạy đường Quy Nhơn, Huế và Đà Nẵng của cha cô.

Hoạt động ca nhạc
Lâm Phúc Anh gặp nhạc sĩ Lê Uyên Phương tại Đà Lạt và đến năm 1968 thì hai người thành hôn. Họ trở thành đôi tình nhân song ca nổi tiếng. Vì Lâm Phúc Anh không muốn dùng tên thật nên lấy nghệ danh là Lê Uyên, cắt từ chữ Lê Uyên Phương. Hai người khi song ca được gọi là Lê Uyên và Phương.

Trong những năm đầu cùng nhau đi hát, Lê Uyên và Lê Uyên Phương chỉ giới hạn phạm vi hoạt động của mình trong khuôn viên các trường đại học trước khi chính thức lấy tên Lê Uyên và Phương vào năm 1969, sau lần trình diễn tại quán Thằng Bờm của phong trào Du Ca Việt Nam. Những năm đầu thập kỷ 1970, từ Đà Lạt vào Sài Gòn, Lê Uyên và Phương đã đem một luồng gió mới đến với tân nhạc Việt Nam. Trong những năm khốc liệt nhất của cuộc Chiến tranh Việt Nam, Lê Uyên và Phương, với những ca khúc nồng nàn, khắc khoải đôi khi bàng bạc, triết lý đã được giới trẻ đón nhận nồng nhiệt.

Năm 1979, Lê Uyên và Phương vượt biển rời Việt Nam sang đến Pulau Bidong rồi định cư ở California, Hoa Kỳ. Họ có hai con gái là Lê Uyên Uyên và Lê Uyên My. Năm 1985, Lê Uyên bị trúng đạn lạc của hai băng đảng đấu súng trước quán cafe của gia đình. Sau đó, bà mất 4 năm để điều trị, dưỡng thương. Sau thời gian đó, bà cùng chồng xuất hiện trở lại trên những chương trình video của các trung tâm Làng Văn, Thúy Nga và nhất là Asia đã được khán thính giả đón nhận một cách nồng nhiệt.

Sau khi Lê Uyên Phương qua đời năm 1999, Lê Uyên đã đứng ra thực hiện được hai CD gồm một số ca khúc của Lê Uyên Phương. CD thứ nhất là Yêu nhau khi còn thơ gồm những nhạc phẩm đầu tay của Lê Uyên Phương sáng tác từ đầu thập niên 1960, phần lớn được ra đời ở Pleiku là nơi Lê Uyên Phương đã từng dạy học một thời gian, trước khi trở về Đà Lạt. CD thứ hai nhan đề Tình như mây cõi lạ, gồm 9 nhạc phẩm trong tổng số trên 40 bài nhạc phổ từ thơ của Lê Uyên Phương.

Trình diễn trên sân khấu

Trung tâm Thúy Nga

Trung tâm Asia

Đài truyền hình SBTN - Saigon Broadcasting Television Network

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Ca sĩ gốc Việt
Ca sĩ tình khúc 1954–1975
Người Hà Nội
Người Mỹ gốc Việt
Người Việt gốc Hoa
Ca sĩ nhạc tiền chiến Việt Nam
Kung fu

Kung fu hay gongfu hoặc theo âm Hán Việt công phu, thuần Việt võ công (chữ Hán: 功夫, bính âm: gōng fu, Việt bính: gung1 fu1, Hán Việt: công phu) là một thuật từ tiếng Hoa thường được người nói tiếng Anh sử dụng để chỉ chung võ thuật Trung Hoa. 
Tuy nhiên nghĩa gốc của thuật từ này thì hơi khác một chút. Nó ám chỉ chuyên môn trong bất cứ tài năng nào của một người hay một cái gì đó đạt được nhờ rèn luyện hay làm việc siêng năng nhưng không nhất thiết là tài năng đạt được từ võ thuật (ví dụ như chúng ta nói "kì quan này được xây dựng công phu" hay "phải công phu lắm tôi mới nấu được món ăn ngon này"). Thuật từ văn hóa tiếng Hoa dùng để chỉ "Võ thuật Trung Hoa" là  hay Trung Quốc võ thuật.

Nghĩa gốc của thuật từ công phu có thể là chỉ bất cứ tài năng nào. Công phu (功夫) là một danh từ gồm hai chữ: chữ 功 (công) trong "thành công", và chữ 夫 (phu) có nghĩa là "người" (nghĩa sát hơn là "người chồng", như "phu thê", "hòn vọng phu", vì thời xưa nam giới là lao động duy nhất trong nhà), như vậy theo thì từ "công phu" có thể hiểu theo nghĩa là "thành công của con người". Nghĩa rộng của nó có thể được hiểu đây là thành tựu đạt được nhờ nỗ lực lớn. Theo Hòa thượng Thiếu Lâm tự Shi Yan Ming, công phu cũng còn có nghĩa là "từ sáng sớm đến chiều tối mài sắc lưỡi kiếm".

Ban đầu, nói đến tập luyện "công phu" thì không phải để ám chỉ tập luyện võ thuật Trung Hoa mà thôi. Thay vì thế, nó ám chỉ một tiến trình rèn luyện của một người - rèn luyện sức mạnh thân thể và trí tuệ, học tập và hoàn hảo năng khiếu của mình - hơn là ám chỉ đến những gì mình đang luyện tập. Nó ám chỉ đến sự xuất chúng mà đạt được qua luyện tập lâu dài trong bất cứ thử thách nào. Bạn có thể nói công phu của một người nào đó rất giỏi trong nấu ăn hay người kia có công phu viết chữ đẹp. Khi nói một người có công phu trong một lĩnh vực nào đó thì có nghĩa là đang ám chỉ đến tài năng của người đó trong lĩnh vực đó mà người đó đã làm việc gắng sức mình để phát triển. Một người nào đó có "công phu tồi" vì có thể họ đã không dành nhiều thời giờ và cố gắng để rèn luyện hay họ thiếu động cơ cố gắng để rèn luyện.Thuật từ Kung fu không thông dụng để chỉ "Võ thuật Trung Hoa" cho đến thế kỷ 20 vì thế khó tìm ra bất cứ tài liệu xưa nào dùng thuật từ này để chỉ Võ thuật Trung Hoa. Thuật từ này không thông dụng trong tiếng Anh cho đến cuối thập niên 1960 khi nó trở nên phổ biến nhờ vào phim võ thuật Hồng Kông, Lý Tiểu Long, và sau đó là loạt phim truyền hình Kung Fu.

Xem thêm 
 Dịch Cân Kinh
 Thiếu Lâm (võ)
 Võ thuật
 Lý Tiểu Long
 Triệt Quyền Đạo

Tham khảo 

Võ thuật Trung Hoa
Quốc lộ 26

Quốc lộ 26 là quốc lộ nối liền 2 tỉnh Khánh Hòa và Đắk Lắk. Tuyến đường bắt đầu từ phường Ninh Hòa, (Km 1420, Quốc lộ 1, tỉnh Khánh Hòa) đến phường Tân Lập (tỉnh Đắk Lắk), qua đèo Phượng Hoàng.

Thông số chung
Tổng chiều dài: 151 km;
Chiều rộng: từ 5 m đến 21 m;
Mặt đường: trải thảm bê tông nhựa;
Số cầu trên đường: 48 cầu, tải trọng 25 tấn;
Đặc điểm đoạn từ thị xã Ninh Hòa đến đèo Phượng Hoàng dài 25 km đường bằng phẳng, qua vùng đông dân cư, đoạn đèo Phượng Hoàng đến M'Đrắk dài 38 km qua vùng núi, vách taluy cao, vực sâu, đoạn từ M'Đrắk đến thành phố Buôn Ma Thuột dài 88 km, qua vùng đồi núi, đông dân cư.
Do Công ty Cổ phần Quản lý & Xây dựng đường bộ 26 thuộc Khu Quản lý đường bộ 5 (Nay là Cục Quản đường bộ III) Quản lý tuyến đường, là tuyến đường huyết mạch nối các tỉnh Tây Nguyên với đồng bằng duyên hải Miền trung.

Lý trình chi tiết 
Chiều dài tuyến do Công ty CP QL&XD Đường bộ Khánh Hòa quản lý (Khánh Hòa), dài 32 km.
 Thị xã Ninh Hòa, Khánh Hòa từ Km 0 – Km 32 
Chiều dài tuyến do Công ty CP QL&XD Đường bộ 26 Quản lý (Đắk Lắk), dài 119 km.

 huyện M'Drắk: Km 32 – Km 83
 Xã Ea Trang: Km 32
 Xã Cư Mta: Km 52
 Thị trấn M'Drắk: Km 62
 Xã Krông Zil: Km 65
 Xã Ea Pil: Km 77
 huyện Ea Kar: Km 83 – Km 103 qua các xã:
 Xã Ea Tyl: Km 83
 Thị trấn Ea Knốp: Km 89
 Ea Đar: Km 92
 Thị trấn Ea Kar: Km 98
 Xã Cư Huê và xã Ea K'Mut: Km 102.
 huyện Krông Pắc: Km 103 – Km 141 qua các xã:
 Ea Kly Km 103
 Krông Búk: Km 108
 Ea Phê: Km 111
 Xã Hòa An: Km 119
 Thị trấn Phước An: Km 121
 Ea Yông: Km 125
 Ea Kênh: Km 129
 Ea Knuếc: Km 133
 Hòa Đông: Km 135
 thành phố Buôn Ma Thuột: Km 141 – Km 151 qua các phường:
 Phường Ea Tu: Km 141
 Xã Tân Hòa: Km 145
 Phường Tân Lập: Km 149 – 151.

Nhà đầu tư BOT

 Năm 2016 tuyến Quốc lộ 26 đã có nhà đầu tư BOT đó là: Công ty TNHH MTV CICO501 BOT QL26. Công ty này đầu tư 2 đoạn của tuyến đường và chia thành 2 giai đoạn.
 Tên dự án: Dự án đầu tư xây dựng mới đoạn qua thị xã Ninh Hoà; Cải tạo, nâng cấp QL26 các đoạn Km 3+411 - Km 15+350 (tỉnh Khánh Hoà); Km 84+300 - Km 88+383, Km 91+383 - Km 98+800, Km 101+800 - Km 112+800 (tỉnh Đắk Lắk) và thảm bê tông nhựa một số đoạn tuyến QL26 cũ trên địa bàn tỉnh Khánh Hoà và Đắk Lắk.
 Giai đoạn 1: Từ năm 2016 đầu đến 2017 đầu tư mở rộng gấp đôi tuyến đoạn 1 từ Km 0 đến Km 11+504 tỉnh Khánh Hòa.
 Giai đoạn 2: Nâng cấp, cải tạo từ Km 91+383 - Km 98+800 (Đắk Lắk). Dự án Hoàn thành vào tháng 7 năm 2017 đủ điều kiện đi vào thu phí hoàn vốn nhưng nhà đầu tư thống nhất với bộ và địa phương tiếp tục đầu tư giai đoạn 2. Và đã xin ý kiến của UBND, Đoàn đại biểu quốc hội, tỉnh ủy, hội đồng nhân dân của 2 tỉnh Đắk Lắk và Khánh Hòa đều đạt được đồng thuận cao.
 Giai đoạn 2 bổ sung: Từ năm 2018 đầu tư thảm bê tông nhựa 3 km nội thị Ninh Hòa, mở rộng nâng cấp gấp đôi đường cũ đoạn Km 88+383 - Km 91+383; Km 98+800 đến Km 112+800. Hoàn thành tháng 8 năm 2019 dự kiến thu phí vào quý 4 năm 2019.
 Trạm thu phí BOT đã được đặt tại Km 93+667 (xã Ea Đar, huyện Ea Kar tỉnh Đắk Lắk) và Km 8+800 (Xã Ninh Xuân, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa).
 Dự án đầu tư 48 km qua hai tỉnh: Đắk Lắk 29,5 km, Khánh Hòa 18,5 km có tổng mức đầu tư khoảng 810 tỷ.

Tham khảo

26
Giao thông Khánh Hòa
Giao thông Đắk Lắk