Trận Praha (1648)

Trận Praha, diễn ra từ ngày 25 tháng 7 đến ngày 1 tháng 11 năm 1648, là trận đánh cuối cùng của Chiến tranh Ba mươi năm. Trong khi các cuộc đàm phán về Hoà ước Westphalia đang diễn ra, Thụy Điển đã tận dụng cơ hội để tiến hành một chiến dịch cuối cùng vào Bohemia. Kết quả chính, và có lẽ là mục tiêu chính, là cướp bóc bộ sưu tập nghệ thuật tuyệt vời được tập hợp trong Lâu đài Praha bởi Rudolf II, Hoàng đế La Mã Thần thánh (1552–1612), những tác phẩm quý giá nhất đã được đưa xuống sông Elbe bằng thuyền và vận chuyển đến Thụy Điển.

Sau khi giữ lâu đài và bờ tây sông Vltava trong vài tháng, quân Thụy Điển đã ngừng các cuộc tấn công vào Phố Cổ và Phố Mới ở bờ đông khi nhận được tin hiệp ước đã được ký kết. Tuy nhiên, họ vẫn duy trì một đơn vị đồn trú ở phía tây cho đến khi rút lui hoàn toàn vào ngày 30 tháng 9 năm 1649.

Đây là cuộc đụng độ lớn cuối cùng của Chiến tranh Ba mươi năm, diễn ra tại thành phố Praha, nơi chiến tranh bắt đầu 30 năm trước đó.

Tổng quan 
Tướng Hans Christoff von Königsmarck, chỉ huy đội quân cơ động của Thụy Điển, tiến vào thành phố, nơi được bảo vệ bởi Thống đốc Feldmarschall Rudolf von Colloredo, một cựu chiến binh của cuộc vây hãm Mantua và trận Lutzen, nơi ông phục vụ dưới quyền Albrecht von Wallenstein. Quân Thụy Điển, bằng một cuộc đột kích bất ngờ vào ban đêm nhắm vào một bức tường được cho là yếu do đang trong quá trình xây dựng, đã tiến vào toàn bộ khu vực Praha ở bờ tây sông Vltava – tức là Lâu đài Praha và các khu Hradčany và Phố Nhỏ. Sau đó, họ xông vào cổng Strahovská, nơi họ giết lính canh và mở cổng, cho phép Königsmarck và các sư đoàn Thụy Điển khác dễ dàng tiến vào thành phố. Hai ngày sau, họ cố gắng tiến vào Phố Cổ ở bờ đông sông, nhưng đã bị quân của Colloredo đẩy lùi trên Cầu Charles. Khi đạo quân Thụy Điển thứ ba do Hoàng tử Carl Gustaf chỉ huy tiến gần đến Praha (25 tháng 9), cả ba đạo quân Thụy Điển đã phát động một loạt các cuộc tấn công vào thành phố – không chỉ từ phía tây, qua Cầu Charles, mà còn từ phía bắc (bắn phá từ Đồng bằng Letná) và đặc biệt là từ các đồng bằng phía đông, hướng tới một khu vực khác của thành phố, Phố Mới. Những cuộc tấn công này đã bị đẩy lùi phần lớn nhờ vào kỹ năng của Thống chế và năng lượng của quân đội ông, cũng như sự kháng cự quyết liệt của dân quân thị dân và quân tình nguyện sinh viên (Quân đoàn Học thuật) dưới sự chỉ huy của linh mục Dòng Tên người Séc Jiří Plachý và luật sư linh mục người Đức Hans Georg Kauffer.

Cướp phá Praha 
Việc cướp bóc thị trấn Nhỏ, thị trấn Hrad và lâu đài bắt đầu ngay sau khi cuộc tấn công vào bờ trái bắt đầu; một số nhà sử học cho rằng đây là mục đích chính của cuộc đột kích. Nhiều báu vật do Hoàng đế Rudolf II thu thập (như Codex Gigas và Codex Argenteus) đã được đưa đến Thụy Điển, nơi một số có thể được tìm thấy trong Cung điện Drottningholm, ví dụ như một số bức tượng của Adrien de Vries. Tuy nhiên, trước khi những báu vật này có thể được đưa đến miền bắc nước Đức, chúng phải chờ đến thời bình. Không phải tất cả báu vật đều đến được Stockholm; nhiều binh lính bình thường đã lấy được báu vật. Những tác phẩm nghệ thuật quý giá nhất đã bị Christina, Nữ hoàng Thụy Điển (trị vì 1632–1654) mang đi lưu vong và phân tán thành từng nhóm sau khi bà qua đời năm 1689, những bức tranh tạo thành cốt lõi của Bộ sưu tập Orleans, được bán ở London sau Cách mạng Pháp, vì vậy nhiều bức tranh của Rudolf hiện đang ở Vương quốc Anh. Một bản kiểm kê của Thụy Điển năm 1652 liệt kê 472 bức tranh có nguồn gốc từ Praha.

Các tượng đài 
Trên Quảng trường Phố Cổ, một cột Đức Mẹ đã được dựng lên để tưởng nhớ sự cứu rỗi của Praha.

Một tượng đài được dựng lên vào thế kỷ 19 trên mộ của Colloredo trong Nhà thờ Dòng Malta ở Praha để tưởng nhớ chiến thắng của ông trước người Thụy Điển. Dòng chữ khắc bằng tiếng Đức trên đó như sau:

HIER RUHT RUDOLF GRAF COLLOREDO K.K. FELDMARSCHALL UND MALTHESERORDER GROSSPRIOR Vertheidiger der Alt und Neusstad Prags gegen die Schweden Geb. am 2 Nov. 1585 Gest. am 27 Jan. 1657.

("Nơi đây an nghỉ Rudolf, bá tước Colloredo, Thống chế Hoàng gia và Đại Tu viện trưởng của Dòng Malta, người bảo vệ Phố Cổ và Phố Mới Praha chống lại người Thụy Điển. Sinh ngày 2 tháng 11 năm 1585, mất ngày 27 tháng 1 năm 1657")

Trên tháp cầu Charles có một dòng chữ Latinh thế kỷ 17 ghi:

SISTE VIATOR, SED LUBENS, AC VOLENS UBI SISTERE DEBUIT, SED COACTUS GOTHORUM, AC VANDALORUM FUROR

"Hãy an nghỉ ở đây, người lữ hành, và hãy hạnh phúc: người có thể dừng lại ở đây nếu muốn, nhưng người Goth (Thụy Điển) và sự hung bạo Vandal của họ đã bị chặn lại nếu không muốn."

Ghi chú 

Châu Âu năm 1648
Xung đột năm 1648
Praha thế kỷ 17
Quân chủ Habsburg năm 1648
Lâu đài Praha
Trận đánh trong chiến tranh Ba muơi năm có sự tham gia của Thụy Điển