Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Dã quỳ

Dã quỳ, cúc quỳ, sơn quỳ, quỳ dại, hướng dương dại, hướng dương Mexico, cúc Nitobe, hoa dã quỳ (danh pháp hai phần: Tithonia diversifolia) là một loài thực vật trong họ Cúc (Asteraceae), hiện nay phân bổ rộng khắp trong các khu vực cận nhiệt đới và nhiệt đới, chẳng hạn như Trung Mỹ, Đông Nam Á và châu Phi. Phụ thuộc vào khu vực, nó có thể là cây một năm hay cây lâu năm, dạng cây bụi cao tới 2–3 m với thân cây mọc thẳng và đôi khi hóa gỗ. Hoa màu vàng cam. Nói chung người ta công nhận rằng nó ở một giai đoạn nào đó là cây bản địa của khu vực Trung Mỹ hoặc México, vì thế mà có tên gọi hướng dương Mexico.

Biểu tượng và sử dụng 
Tại Nhật Bản, vào cuối thời kỳ Minh Trị, loài cây này được nhập khẩu như là cây cảnh mặc dù nó đã từng được trồng tại đây, dù rất ít. Có vị đắng đặc trưng, nó được sử dụng để gây sốt nhằm chống lại ngộ độc, mặc dù không được sử dụng cho các mục đích y học trực tiếp. Người ta cho rằng loài này được Nitobe Inazo đưa vào Nhật Bản, vì thế mà có tên gọi trong tiếng Nhật là cúc Nitobe (ニトベギク; Nitobegiku).

Tại Mexico, nó được sử dụng để chữa bong gân, gãy xương, các vết thâm tím và các vết giập.

Tại miền nam Trung Quốc nó được sử dụng để chữa trị một số bệnh đường da (như bệnh nấm bàn chân), ra mồ hôi trộm ban đêm, cũng như trong vai trò của thuốc lợi tiểu, thuốc nhuận gan, thuốc chữa bệnh vàng da và viêm bàng quang.

Dã quỳ được bán tại thị trường thuốc thảo mộc ở Đài Loan như một loại trà để cải thiện chức năng gan.

Nó là biểu tượng của tỉnh Mae Hong Son, Thái Lan.

Tại Việt Nam, dã quỳ đã được người Pháp đưa vào các đồn điền ở Lâm Đồng. Nó được trồng khi đó để làm phân xanh cho các vườn cà phê, cao su. Thân dã quỳ chứa nhiều chất P, Ca, Mg nên làm phân hữu cơ khá tốt. Nhờ hạt dễ phát tán, cây dễ trồng nhờ giâm cành nên loài cây này dần dà chiếm lĩnh các nơi hoang dại ở khắp Tây nguyên. Tên dã quỳ xuất hiện trên văn chương từ thập niên 1970, trước đó người ta gọi nó là sơn quỳ. Dã quỳ cũng đã được sử dụng làm biểu tượng chính cho lễ hội hoa Đà Lạt tháng 12 năm 2005. Ở Gia Lai, hoa dã quỳ mọc và nở rộ khắp núi lửa Chư Đăng Ya, hằng năm tỉnh Gia Lai tổ chức lễ hội hoa Dã Quỳ tại chân núi.
Ở Việt Nam, dã quỳ thường ra hoa vào mùa đông, vàng rực cả triền đồi và thảo nguyên. Loài cây này có thể coi như là một loài cây báo hiệu cho sự xuất hiện của mùa khô, khi hoa dã quỳ nở có nghĩa là mùa khô đã đến rất gần. Lá của cây này còn sử dụng trong một bài thuốc dân gian để chữa bệnh ghẻ.

Chú thích

Tham khảo
 
 

Cây thuốc
D
Thực vật được mô tả năm 1883
Thực vật México
Thực vật vườn Trung Mỹ
Kagoshima

là một tỉnh của Nhật Bản, nằm ở cực Nam của đảo Kyūshū. Thủ phủ là thành phố Kagoshima.

Địa lý 

Kagoshima nằm ở cực Nam của đảo Kyūshū, bao gồm một chuỗi các hòn đảo trải dài xa tới tận phía Tây Nam hàng trăm km. Nhóm đảo quan trọng nhất là quần đảo Amami. Kagoshima giáp ranh với bởi Hoàng hải ở phía Tây, tỉnh Okinawa ở phía Nam và tỉnh Kumamoto ở phía Bắc, tỉnh Miyazaki ở phía Đông. Tỉnh có đường bờ biển (bao gồm cả 28 đảo) dài 2,632 km. Nó có một vịnh gọi là vịnh Kagoshima (Kinkowan), vịnh này nằm giữa hai bán đảo, Satsuma và Osumi. Vị trí đặc biệt của vịnh giúp nó trở thành cánh cửa của Nhật Bản rất nhiều lần trong lịch sử. Trong khi cả vùng Kyushu có 13 triệu người thì tỉnh này chỉ có không đến 2 triệu người sinh sống.

Tỉnh có một dãy các núi lửa động và tĩnh, bao gồm cả ngọn núi lửa lớn Sakurajima, ngọn núi nằm trải qua cả vịnh Kagoshima đối diện với thành phố Kagoshima.

Sakurajima là một trong những ngọn núi lửa hoạt động nhất Nhật Bản. Những vụ phun nham thạch lớn xảy ra năm 1914, khi mà ngọn núi của đảo tràn đủ dung nham để có thể nối với đảo chính, một vụ phun nham nhỏ hơn xảy ra năm 1960. Dung nham ở trong đất làm cho Sakurajima có một nguồn tài nguyên những củ cải 'Daikon' to kỉ lục, với kích cỡ bằng quả bóng rổ. Rất nhiều bãi biển xung quanh vịnh Kagoshima bị phủ đầy đá bọt rỗ. Một ngọn hồ trên núi lửa ở phần phía Tây Nam tỉnh, cạnh thị trấn suối khoáng Ibusuki, là nhà của một vài loại lươn lớn hiếm thấy.

Lịch sử 

Kagoshima từng là tỉnh Osumi và Satsuma trong Nhật Bản thời cổ đại, bao gồm cả phần phía Bắc của đảo Ryukyu. Vùng này đóng một vai trò quan trọng trong cải cách Minh Trị (Saigō Takamori), và thành phố Kagoshima là một căn cứ hải quân then chốt trong những cuộc chiến tranh của Nhật Bản thế kỉ 20 và là quê hương của tướng Tōgō Heihachirō. Những vụ tai nạn gần đây có thể kể đến là việc hải quân bờ biển Nhật Bản đánh chìm một tàu do thám của Bắc Triều Tiêu năm 2001, con tàu này sau đó được vớt lên và trưng bày ở Tokyo. Hay vụ bắt cóc một nhân viên văn phòng tại bờ biển Kagoshima do mật vụ của Bắc Triều Tiên thực hiện năm 1978. Vụ việc này chỉ được biết đến gần đây dưới thời của thủ tướng Koizumi.

Hành chính

Các thành phố

Làng và thị trấn

Kinh tế

Văn hóa 
văn hóa trà đạo

Giáo dục 

 Đại học Kagoshima

Thể thao

Du lịch

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang web chính thức của tỉnh Kagoshima (tiếng Nhật)
 Bản đồ Kagoshima(1891)
 

Kyūshū
Tỉnh của Nhật Bản
Khu định cư cảng Nhật Bản
Hạ (họ)

Hạ (chữ Hán: 賀/贺 hoặc 夏) là họ của người Trung Quốc, Việt Nam và Triều Tiên (Hangul: 하, Hanja: 夏, Romaja quốc ngữ: Ha). Họ Hạ 賀 xếp thứ 70 trong "Bách gia tính". Tuy nhiên, trong xếp hạng năm 2006 của Trung Quốc đại lục thì họ Hạ này chỉ đứng thứ 85 về độ phổ biến trong khi họ Hạ 夏 đứng thứ 64. Nghĩa của hai từ Hạ này là khác nhau.

Họ Hạ thứ nhất theo giải nghĩa trong Hán Việt Thiều Chữu là chúc mừng, đưa đồ mừng, gia thêm, vác.

Trong khi đó, nghĩa của từ hạ thứ hai là mùa hè hay một số nghĩa khác liên quan tới nhà Hạ. Họ này có mối liên quan với các họ: Tự (姒), Kỷ (己) và Hạ Hầu.

Tại Việt Nam, họ Hạ xuất hiện tại Làng Phú Lễ Phường Đông Lễ TP Đông Hà Tỉnh Quảng Trị.

Một số nhân vật

Việt Nam
 Hạ Bá Cang tức là Hoàng Quốc Việt (1905-1992): nhà hoạt động chính trị Việt Nam
 Trang Hạ (tên thật Hạ Trịnh Minh Trang): nhà văn Việt Nam
 Hạ Bá Đoàn: nhà văn Việt Nam
 Hạ Quang Quới: thương nhân người Việt gốc Hoa nổi tiếng giàu có ở Thủ Dầu Một và Sài Gòn - Gia Định cuối thế kỷ 18.

Trung Quốc 
 Các nhân vật mang họ Hạ (賀/贺):
 Hạ Tri Chương: Nhà thơ thời Đường
 Hạ Long: Một trong 10 đại nguyên soái của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Hạ Tử Trân, vợ thứ ba của Mao Trạch Đông
 Các nhân vật mang họ Hạ (夏/贺):
Hạ Nguyên Cát, đại thần nhà Minh
 Hạ Lệnh Chấn, diễn viên Hồng Kông
 Hạ Tĩnh Đình, diễn viên Đài Loan
 Hạ Chi Quang , Ca sĩ nhóm nhạc R1SE
 Hạ Tuấn Lâm, ca sĩ, diễn viên, thành viên nhóm nhạc Thời Đại Thiếu Niên Đoàn
Hạ Quốc Cường (1943), nguyên Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Phúc Kiến, Bí thư Thành ủy thành phố Trùng Khánh, Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Lãnh đạo Quốc gia Trung Quốc.

Tham khảo

Họ người Việt Nam
Họ người Trung Quốc
Họ người Triều Tiên
Họ tên
Kagawa

là tỉnh nằm ở vị trí đầu Đông Bắc đảo Shikoku, Nhật Bản. Thủ phủ của tỉnh là thành phố Takamatsu.

Địa lý 

Kagawa bao gồm góc phía Đông Bắc của Shikoku, giáp ranh với tỉnh Ehime ở phía Tây, tỉnh Tokushima về phía Nam, và các đảo nhỏ  trên biển nội địa Seto đối mặt với tỉnh Okayama và vùng Kansai.

Kagawa hiện là tỉnh nhỏ nhất Nhật Bản tính theo diện tích, tỉnh Osaka từng giữ "danh hiệu" là tỉnh nhỏ nhất cho đến khi sân bay quốc tế Kansai được sáp nhập từ đại dương đầu thập niên 1990, tạo cho nó một phần diện tích lớn hơn Kagawa một chút.

Lịch sử 
Kagawa từng được biết đến là tỉnh Sanuki.
Trong một giai đoạn ngắn từ tháng 8 năm 1876 đến tháng 12 năm 1888, Kagawa là một phần của tỉnh Ehime.

Trận chiến Yashima 

Nằm ở thành phố thủ phủ của Kagawa, Takamatsu, ngọn núi của Yashima từng là chiến trường của một trong những trận chiến nổi tiếng nhất giữa thị tộc Heike và Genji. Cái tên Yashima có nghĩa nôm na là "đảo mái nhà". Yashima được gọi vậy bởi hình thế giống mái nhà của nhà trang trại ở Nhật. Tỉnh này là một mũi biển bằng nhô ra vùng biển Seto Naikai.

Vào thời gian chiến tranh Genpei xảy ra, như được hàm ý với cái tên, một hòn đảo tách với đảo chính bởi sông Aibikigawa. Đạo quân nhà Heike, bị đánh bại ở Ichinotani, và phải lui tới Yashima với hoàng đế Antoku và lập nên một triều đình ngắn hạn, các cơ quan đầu não của họ nằm ở vịnh nhỏ Dannoura của Yashima. Yashima giờ vẫn còn lưu giữ rất nhiều cái tên liên quan đến trận chiến lịch sử. Theo ghi chép, chiến trường chính của cuộc chiến là cả vùng Dannoura, vùng mà hiện nay là trường tiểu học Yashima-higashi. Khách tham quan giờ có thể tìm thấy địa bàn cũ của hoàng đế Antoku, những bia mộ của Sato Tsugunobu và Kikuomaru, và cả hòn đá mà trên đó Nasuno Yoichi cầu nguyện cho thành công của trận đánh, hòn đá mà Yoichi cưỡi ngựa bắn cung tên xuyên qua chiếc quạt. Những địa danh đỉnh núi Genjigamine, Funakakushi, ao Chinoike gợi nhớ lại quá khứ.

Hành chính

Thành phố

Thị trấn

Kinh tế

Văn hóa

Giáo dục 
 Đại học Kagawa

Thể thao 
Các đội thể thao được liệt kê dưới đây có trụ sở tại Kagawa.
Bóng chày
 Kagawa Olive Guyners
Bóng rổ
 Takamatsu Five Arrows (Takamatsu)
Bóng đá
 Kamatamare Sanuki (Takamatsu)
Bóng chuyền
 Eighty8 queen

Du lịch

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Website chính thức của tỉnh Kagawa (tiếng Nhật)  
 Blog ghi chú từ Shikoku (tiếng Anh).

Kagawa
Shikoku
Tỉnh của Nhật Bản
Iwate

là tỉnh thuộc vùng Tōhoku, Nhật Bản. Thủ phủ của tỉnh là thành phố Morioka. Tính đến ngày 1 tháng 10 năm 2020, dân số ước tính của tỉnh là 1.210.534 người và mật độ dân số là 79 người/km2. Tổng diện tích của tỉnh là 15.275,01 km2.

Địa lý 

Iwate đối diện với biển Thái Bình Dương về phía Đông, giáp ranh với tỉnh Aomori ở phía Bắc, tỉnh Akita ở phía Tây và tỉnh Miyagi ở phía Nam. Iwate có núi ở phía Đông, Tây, Bắc, với lưu vực sông Kitakami chạy từ Bắc tới Nam qua trung tâm tỉnh, bao gồm cả thành phố thủ phủ. Bờ biển ở đây thô và nhỏ nằm giữa biển và các ngọn núi.

Lịch sử 
Iwate trong lịch sử là một phần của tỉnh Mutsu. Nó chỉ thực sự trở thành một tỉnh riêng vào khoảng năm 800.

Trong thời kỳ Jōmon, đây là một vùng rất phong phú cho việc săn bắn và đánh bắt cá. Cũng có một vài sự định cư của người Emishi tại lưu vực Kitakami cho đến cuối thế kỉ thứ 8 khi mà chính quyền Nara quyết định xâm nhập sâu vào Iwate, với pháo đài Shiwa, tới phía Bắc của Morioka ngày nay, được xây dựng năm 803.

Hành chính

Thành phố

Làng và thị trấn

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Website chính thức của tỉnh. 

Tohoku
Tỉnh của Nhật Bản
Chi Ké

Chi Ké (danh pháp khoa học: Urena) là một chi thực vật sống ở các khu vực nhiệt đới và bán nhiệt đới khắp nơi trên thế giới. Cây cao tới 50–70 cm, lá có lông nhám, thường có khía. Trái có nhiều mấu. Ở Philippines, rễ cây được dùng làm thuốc giải nhiệt và hoạt nhuận còn ở Malaysia thì được dùng làm thuốc trị kiết lỵ. Cây phát tán hạt nhờ vào động vật do hạt cây có lông bám vào lông động vật.

Lưu ý
Ké là tên gọi chung cho rất nhiều loài khác nhau, ví dụ một số loài trong các chi Sida, Triumfetta cùng họ hay chi Xanthium thuộc họ Cúc (Asteraceae) cũng được gọi chung là ké. Cho nên, việc gọi tên các loài cần cụ thể để tránh nhầm lẫn.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Ké đầu ngựa

Ké đầu ngựa, tên Hán-Việt là thương nhĩ (danh pháp hai phần: Xanthium strumarium, đồng nghĩa: X. inaequilaterum, X. canadense, X. chinense, X. glabratum), một loài thực vật trong họ Cúc (Asteraceae).

Miêu tả 
Cây thân thảo cao 50–120 cm, thân có khía rãnh. Lá mọc so-le/vòng. Hoa có hai loại, một loại mọc ở đầu các cành ngắn, chỉ sản sinh phấn hoa và loại thứ hai mọc ở các nách lá, sinh ra quả. Quả giả hình thoi, có móc có thể gắn vào lông động vật để phát tán. Đây cũng là loài duy nhất trong chi này có mặt tại Việt Nam. Phát tán nhờ động vật.

Thành phần hóa học và tác dụng dược lý 
Quả chứa alkaloid, sesquiterpen lacton (xanthinin, xanthumin, xanthatin), dầu béo. Lá chứa iod: 200 microgam trong 1g lá. Trong quả là 220 - 230 microgam/1g quả. Trong quả có glucozit làm hạ glucoza trong máu, xanthinin và xanthium có tác dụng kháng khuẩn, kháng nấm, chống dị ứng, hạ sốt, lợi tiểu, an thần.

Công dụng 
Chống dị ứng, chống viêm. Chữa mụn nhọt, lở loét, mày đay, tràng nhạc, bướu cổ, đau khớp, thấp khớp, tay chân đau co rút, đau đầu, viêm mũi chảy nước hôi, đau họng, lỵ: ngày 6- 12g thuốc sắc, cao hoặc viên. Nước sắc quả ngậm chữa đau răng, bôi chữa nấm tóc, hắc lào.

Dùng cành lá hoặc quả phơi khô chữa mụn nhọt, mẩn ngứa, mày đay, tràng nhạc, chảy nước mũi hôi. Dùng dưới dạng thuốc sắc.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

S
Cây thuốc
Thực vật Nepal
Thực vật Tây Hoa Kỳ
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật Bắc Mỹ
Thực vật được sử dụng trong Đông y
Thực vật châu Âu
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Su su

Su su hay su le trong phương ngữ miền Trung Việt Nam (danh pháp hai phần: Sicyos edulis, đồng nghĩa: Sechium edule) là một loại cây lấy quả ăn, thuộc họ Bầu bí, cùng với dưa hấu, dưa chuột và bí.

Phân loại 
Loài này được nhà thực vật học Patrick Browne mô tả khoa học lần đầu năm 1756 như là Sechium sp.
 
Năm 1760, nó được Nikolaus Joseph von Jacquin phân loại như là Sicyos edulis và năm 1763 bởi Michel Adanson như là Chocho sp. Năm 1800, Olof Swartz phân loại su su như là Sechium edule.

Từ nguyên 
Tiếng Pháp dùng tại các lãnh thổ hải ngoại của Pháp ở Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương gọi là "chouchou" (Réunion, Île Maurice), "chouchoute" (Nouvelle-Calédonie, Polynésie thuộc Pháp) - phát âm như su-su trong tiếng Việt, có lẽ đây là nguồn gốc tên tiếng Việt của loại quả này.

Mô tả 
Cây này có lá rộng, thân cây dây leo trên mặt đất hoặc trên giàn. Ở Việt Nam, su su được trồng để vừa lấy quả và vừa lấy ngọn trong chế biến các món ăn. Ví dụ: củ su su xào tỏi, ngọn su su làm lẩu. Ở Miền Bắc, su su được trồng rất nhiều thành hệ thống giàn men theo sườn núi, dọc theo con đường từ thị trấn Sa Pa lên đến thác Bạc.

Phân bổ 
Costa Rica là quốc gia xuất khẩu chính su su ra khắp thế giới như EU, Hoa Kỳ. Su su là một loại rau quả quan trọng trong ngành ẩm thực Mexico. Tiểu bang Veracruz là nơi trồng su su quan trọng nhất của México và cũng là nơi xuất khẩu chính quả su su, chủ yếu qua Mỹ.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài 
 
 

E
E
Từ gốc Pháp
Rau ăn quả
Thực vật Guatemala
Thực vật Jamaica
Nông nghiệp nhiệt đới
Thực vật Barbados
Thực vật Nepal
Thực vật Trung Mỹ
Cây thuốc Bắc Mỹ
Cây thuốc Trung Mỹ
Cây trồng bắt nguồn từ México
Cây trồng bắt nguồn từ châu Mỹ
Ẩm thực México
Thực vật Veracruz
Rau ăn lá
Thực vật México
Thực vật Nicaragua
Thực vật Tabasco
Ẩm thực Haiti
Ẩm thực Nicaragua
Nghiến

Nghiến (danh pháp hai phần Burretiodendron hsienmu) là một loài thực vật có hoa, trước đây được phân loại trong họ Đoạn (Tiliaceae) còn hiện nay thuộc phân họ Dombeyoideae của họ Cẩm quỳ (Malvaceae) nghĩa rộng. Nghiến sống ở Trung Quốc và Việt Nam. Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng ở Quảng Bình có loại cây này.

Đặc điểm 
Câu nghiến là cây gỗ lớn, cao 30 – 35 m, đường kính tới 80 – 90 cm. Cành non không có lông. Lá hình trứng rộng, cỡ 10 – 12 x 7 – 10 cm; mép nguyên; gân bên 5 – 7 đôi, trong đó có 3 gân gốc; cuống lá dài 3 – 5 cm. Hoa đơn tính. Hoa đực có đường kính 1,5 cm. Đài hình chuông, ở đầu xẻ 5 thuỳ sâu, dài 1,5 cm. Cánh hoa 5, dài 1,3 cm. Nhị khoảng 25, xếp thành 5 bó; chỉ nhị dài 1 – 1,3 cm; bao phấn hình bầu dục, dài 3 mm. Quả khô hình 5 cạnh (giống quả khế), tự mở, đường kính 1,8 cm.

Đặc tính gỗ 
Gỗ nghiến có tính cơ học cao, rất cứng, dai, bền, không vân, không mọt, mối, dù chôn xuống đất vẫn thế.

Gỗ nghiến lõi có màu nâu sẫm đồng đều, vòng vân rất mờ, có cấu tạo lớp. Tính cơ học: cứng, chắc, rất bền. Mưa gió ngoài trời chỉ có thể làm bạc màu lớp mặt. Khi được bào nhẵn thì các phần gỗ nghiến già có thể thấy được các vân hoa tinh vi như trên mặt thép của thanh kiếm Nhật (đây là cấu tạo lớp, còn được gọi là vân chun, chỉ một số loài gỗ có).

Nhược điểm của gỗ nghiến là nếu được dùng để chế đồ gỗ bằng những tấm ván mỏng thì dưới tác động của độ ẩm và nước sẽ xuất hiện trong chúng những nội lực lớn, dễ làm cho chúng bị cong, vênh, nứt dăm hoặc nứt xé.

Ứng dụng
Người dân một số vùng núi đá cao Việt Nam (chủ yếu là người Tày, Nùng) dùng gỗ nghiến để làm nhà sàn: cột nhà, sàn nhà, hoành, vì, kèo, v.v. Đi lại trên sàn không bao giờ có tiếng cót két - một đặc trưng của loại gỗ mềm dẻo. Cũng vì các đặc tính trên mà gỗ nghiến rất được ưa chuộng khi dùng làm thớt.

Gỗ giác của gỗ nghiến có màu hơi sáng, mềm và nhẹ hơn gỗ lõi một chút, thường được dùng để làm những bộ phận trong nhà mà ít chịu lực như tường ngăn, giá, bàn ghế v.v.

Các phần nu nghiến (những u, cục gỗ sinh ra khi thân cây chịu vết thương, dị tật), với có hình dạng bề ngoài sần sùi nhưng chất gỗ cứng, màu sắc đa dạng, nhiều vân uốn lượn kỳ dị rất đẹp, được sử dụng làm các đồ thủ công mỹ nghệ như tượng, bình, chum chóe...

Chú thích

H
Thực vật Việt Nam
Thực vật Trung Quốc
Thực vật dễ tổn thương
Cây Trung Quốc
Cây Việt Nam
Ibaraki

là một tỉnh của Nhật Bản, thuộc vùng Kantō trên đảo Honshū. Thủ phủ là thành phố Mito.

Địa lý 

Tỉnh Ibaraki nằm ở phần phía Đông Bắc của vùng Kantō, trải dài giữa tỉnh Tochigi và biển Thái Bình Dương và giáp ranh về phía Bắc và Nam với tỉnh Fukushima và tỉnh Chiba. Giáp ranh với tỉnh Gunma và tỉnh Saitama về phía Tây Nam. Đa số phần phía Bắc của tỉnh là núi, nhưng phần lớn diện tích tỉnh là đồng bằng với nhiều hồ.

Lịch sử 

Tỉnh Ibaraki trước đây được biết đến là tỉnh Hitachi. Năm 1288, tỉnh Hitachi bị hoàng tử Subaru xâm chiếm. Đến năm 1871 thì tỉnh đổi tên thành Ibaraki.

Hành chính

Kinh tế 

Vùng có công nghiệp điện, đặc biệt là điện nguyên tử, công nghiệp sản xuất, hóa chất, công nghiệp cơ khí chính xác. Công ty Hitachi được thành lập tại thành phố Ibaraki.

Văn hóa

Giáo dục

Thể thao 
Các đội thể thao được liệt kê dưới đây có trụ sở tại Ibaraki.

Bóng đá
 Kashima Antlers (Kashima)
 Mito HollyHock (Mito)
 Đại học Ryutsu Keizai (Ryūgasaki)
Bóng chuyền
 Hitachi Sawa Rivale (Hitachinaka)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Website chính thức của tỉnh(tiếng Anh). 
 Báo E-Ibaraki: bài viết và bình luận của người nước ngoài sống ở Ibaraki 
 Du lịch Ibaraki 

Kanto
Tỉnh của Nhật Bản
Dương Văn An (nhà Mạc)

Dương Văn An (chữ Hán: 楊文安) (1514 – 1591), biểu tự là Tĩnh Phủ (靜甫); là quan nhà Mạc trong lịch sử Việt Nam, và là tác giả của quyển sách địa lý-lịch sử nổi tiếng Ô Châu cận lục (烏州近錄).

Tiểu sử
Ông sinh tại làng Tuy Lộc, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình (nay là xã Lệ Thủy, tỉnh Quảng Trị). Về sau, ông ra ngụ ở xã Phú Diễn, huyện Từ Liêm, tỉnh Hà Đông (nay thuộc phường Phú Diễn, thành phố Hà Nội).

Về gia đình và thời trẻ của Dương Văn An, hiện vẫn chưa có tư liệu đầy đủ. Tuy nhiên, theo lời Tựa của sách Ô Châu cận lục do ông soạn, thì ông ''"sinh ra và lớn lên ở đất này, theo đòi nghiệp học, thấm nhuần giáo hóa, kể đã nhiều năm. Vào khoa năm Đinh Mùi (1547, dưới triều Mạc Phúc Nguyên), thì đỗ Tiến sĩ."'

Sau đó, ông được triều đình nhà Mạc bổ đi làm quan, thăng dần lên các chức: Lại khoa Đô cấp sự trung (tước Sùng Nham bá), Tả thị lang bộ Lại rồi Thượng thư, tước Sùng Nham hầu. Năm Tân Mão (1591), Dương Văn An mất lúc 77 tuổi, được tặng tước Tuấn Quốc công.

Tác phẩm của ông có Ô Châu cận lục. Theo lời Tựa của ông viết đề ở đầu sách này, thì năm Quý Sửu (1553), nhân khi về quê chịu tang, ông được đọc hai tập tài liệu của hai người đồng hương biên chép về hai phủ Tân Bình và Triệu Phong. Bởi ham thích, nên sau đó ông đã khảo cứu thêm, bổ sung và sửa chữa để làm ra sách ấy.

Xem thêm
Ô Châu cận lục
Châu Ô

Chú thích

Người họ Dương tại Việt Nam
Sinh tại Lệ Thủy, Quảng Bình
Quan lại nhà Mạc
D
Nhà sử học Việt Nam
Tiến sĩ nhà Mạc
Kim Lũ

Kim Lũ là một làng cổ nằm trên địa bàn phường Định Công, thành phố Hà Nội. Làng là một trong các làng cổ ven Thăng Long xưa, có truyền thống khoa bảng vào loại nhất nhì Thăng Long-Hà Nội xưa.

Lịch sử
Tên làng Kim Lũ, có nghĩa là tơ vàng, gọi theo chữ Nôm là làng Kẻ Lủ hay làng Lủ. Làng Lủ ngày xưa gồm ba xóm là Lủ Cầu, Lủ Trung và Lủ Văn, sau đó phát triển thành ba làng: Kim Giang, Kim Lũ và Kim Văn. Làng Kim Lũ nằm bên bờ dòng Tô Lịch, phía Bắc giáp Hạ Đình, phía Nam giáp Thanh Liệt.

Đến cuối thời Lê, Kim Lũ là một xã thuộc tổng Khương Đình, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín.

Năm 1942, xã Kim Lũ thuộc Đại lý Hoàng Long, Hà Nội. Trong kháng chiến chống Pháp, xã Kim Lũ đổi gọi là Tam Kim, gồm 3 làng có tên Kim. Năm 1949, thêm 2 làng Thượng Đình và Hạ Đình sáp nhập vào xã Tam Kim thuộc quận VI, Hà Nội. Hòa bình lập lại, Thượng Đình và Hạ Đình tách về Nhân Chính, Tam Kim nhập thêm thôn Đại Từ và đổi gọi là xã Đại Kim, sau đó là phường Đại Kim, quận Hoàng Mai. Nay thuộc phường Định Công, thành phố Hà Nội.

Làng Lủ, Kim Lũ trước kia nổi tiếng với các nghề làm bánh khoai, chè lam và cốm. Hiện nay, chỉ có một số ít gia đình giữ được truyền thống làm Chè Lam.

Danh nhân 
Hồng Hạo (1677-1748), đỗ Tiến sĩ khoa Canh Dần 1710, đời Lê Dụ Tông.
Nguyễn Công Thái (1684 - 1758) làm quan đến Tham tụng (Tể tướng) kiêm Tế tửu Quốc Tử Giám triều Lê-Trịnh
Nguyễn Văn Siêu
Nguyễn Trọng Hợp
Tản Đà
Hoàng Đạo Thành
Hoàng Đạo Thúy
Trần Tấn Thọ

Tham khảo 

Kim Lũ-làng khoa bảng
 

Làng Hà Nội
Địa danh tại Hà Nội
Vermes

Vermes ("giun") là một đơn vị phân loại đã lỗi thời do Carolus Linnaeus và Jean-Baptiste Lamarck sử dụng để chỉ toàn bộ các động vật không xương sống mà không phải là động vật chân khớp. Linnaeus phân chia nó thành các nhóm sau:
 Intestina
 Mollusca
 Testacea
 Lithophyta
 Zoophyta

Ngoài nhóm Mollusca (động vật thân mềm), Linnaeus đã gộp một tập hợp rất đa dạng và nói chung là không đúng các động vật trong các thể loại của ông. Nhóm Intestina bao gồm các loại động vật ký sinh khác nhau. Các động vật thân mềm có mai được đặt trong nhóm Testacea, cùng với hàu (theo phân loại hiện nay là cận lớp Cirripedia trong ngành động vật giáp xác) và giun ống. Các loài trong các nhóm Cnidaria, Echinodermata, Polychaeta và thậm chí cả cá mút đá myxin, một dạng động vật có xương sống nguyên thủy, được phân chia trong các nhóm còn lại. Sau Linnaeus, và đặc biệt là sau khi học thuyết tiến hóa của Darwin ra đời, nmột điều trở nên rõ ràng là phần lớn các động vật trong nhóm Vermes là không có quan hệ họ hàng gần gì. Về mặt lịch sử, các công trình hệ thống hóa cho các đơn vị phân loại ở cấp ngành kể từ sau thời của Linnaeus đã chủ yếu là chia nhỏ Vermes và xếp loại lại các động vật vào trong các đơn vị hệ thống hóa tự nhiên của chúng – một công việc vẫn còn đang diễn ra ngày nay.

Về các lớp của Vermes do Linnaeus đề xuất, chỉ có Mollusca (động vật thân mềm) được giữ lại như là một ngành nhưng các thành phần tạo ra nó đã thay đổi gần như hoàn toàn. Mặc dù ngày nay người ta nhìn nhận sự phân loại ban đầu của Linnaeus về động vật cơ thể mềm như là một cái gì đó rất thô sơ, nhưng nó đã là một cuộc cách mạng vào thời kỳ đó. Một loạt các sinh vật được Linnaeus phân loại như là Vermes đã được hiểu rất ít, và một loạt trong số này thậm chí còn không được coi là động vật theo quan điểm hiện nay.

Tham khảo

Nhóm phân loại lỗi thời
Động vật
Lớp động vật
Đơn vị phân loại động vật lỗi thời
Đinh Kiến

Đinh Kiến (丁建) là thủ lĩnh quân khởi nghĩa chống lại chính quyền nhà Đường thời Bắc thuộc lần III trong lịch sử Việt Nam.

Kế tục Lý Tự Tiên
Đinh Kiến vốn là một vị hào trưởng cũng là một thuộc tướng của Lý Tự Tiên, thời Bắc thuộc lần III. Hiện vẫn chưa rõ quê quán cũng như năm sinh, năm mất của Đinh Kiến.

Do chính sách thuế hà khắc của Lưu Diên Hựu, Lý Tự Tiên mưu sự chống lại. Đinh Kiến cùng tham gia dưới quyền Lý Tự Tiên. Mưu sự nổi dậy chưa phát thì bị Lưu Diên Hựu biết được, mang quân giết Lý Tự Tiên. Đinh Kiến liền đứng lên kế tục Tự Tiên lãnh đạo quân khởi nghĩa.

Đinh Kiến cùng một thủ lĩnh khác là Tư Thận họp quân tiến công, bao vây phủ đô hộ là thành Tống Bình (Hà Nội ngày nay). Quân của Lưu Diên Hựu bị cắt làm hai, một nửa ở ngoài và một nửa cố thủ trong thành, không liên lạc được với nhau. Diên Hựu vì trong thành còn ít quân, liệu thế không chống cự được, phải cố thủ và sai người đi cầu cứu tướng trấn giữ Quảng Châu của nhà Đường là Phùng Tử Du.

Phùng Tử Du tuy nhận lời, nhưng vốn có sự ganh ghét với Lưu Diên Hựu trên quan trường nên mặc kệ không cứu, muốn mượn tay Đinh Kiến giết Hựu.

Đinh Kiến tấn công mạnh mẽ vào thành Tống Bình, cuối cùng phá được thành và giết Diên Hựu. Quân khởi nghĩa làm chủ được phủ thành Tống Bình.

Thất bại
Lúc đó nhà Đường dưới thời thái hậu Võ Tắc Thiên cầm quyền, vua Đường Duệ Tông chỉ có hư vị. Nghe tin Tống Bình thất thủ, thái hậu bèn phái Tư mã Quế châu là Tào Huyền Tĩnh mang quân dẹp.

Chính quyền Đinh Kiến mới lập, quân lính mới họp và chưa có kinh nghiệm trận mạc. Tào Huyền Tĩnh tổ chức tấn công lớn vào quân khởi nghĩa. Đinh Kiến không đủ sức chống cự. Cuối cùng, ông bị quân Đường giết chết. Nhà Đường tái lập sự cai trị ở Việt Nam.

Xem thêm
 Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3
 Lý Tự Tiên
 Nhà Đường

Tham khảo
 Nguyễn Khắc Thuần (2007), Danh tướng Việt Nam, tập 4, Nhà xuất bản giáo dục

Chú thích

Nhân vật lịch sử Việt Nam
Khởi nghĩa Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3
Nhân vật quân sự nhà Đường
Dương Kinh (quận)

Dương Kinh là một quận nội thành cũ thuộc thành phố Hải Phòng, Việt Nam.

Địa lý
Quận Dương Kinh nằm ở phía đông nam nội thành của thành phố Hải Phòng, cách trung tâm thành phố khoảng 15 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp quận Hải An và vịnh Bắc Bộ
Phía tây giáp quận Kiến An và huyện Kiến Thụy
Phía nam giáp quận Đồ Sơn
Phía bắc giáp quận Lê Chân và quận Ngô Quyền.

Đây là địa phương có tuyến Đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng đi qua.

Lịch sử
Quận Dương Kinh được thành lập vào ngày 12 tháng 9 năm 2007 trên cơ sở tách 6 xã: Anh Dũng, Hưng Đạo, Đa Phúc, Hòa Nghĩa, Hải Thành, Tân Thành thuộc huyện Kiến Thụy.

Hành chính
Quận Dương Kinh có 6 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 6 phường: Anh Dũng, Đa Phúc, Hải Thành, Hòa Nghĩa, Hưng Đạo, Tân Thành.

Đường phố

An Lập
An Toàn
Anh Dũng
Bùi Phổ
Chân Kim
Chợ Hương
Đa Phúc
Dã Tượng
Đại Thắng
Hải Châu
Hải Hòa
Hải Kỳ
Hải Lâm
Hải Long
Hải Phong
Hải Phương
Hải Thành
Hải Thụy
Hải Tiến
Hải Vĩnh
Hòa Nghĩa
Hoàng Thuyên
Hợp Hòa
Lưu Trọng Lư
Mạc Đăng Doanh
Mạc Phúc Tư
Mạc Quyết
Nghĩa Thành
Nguyễn Bính
Nguyễn Nhân Khiêm
Nguyễn Như Quế
Phạm Gia Mô
Phạm Hải
Phạm Văn Đồng
Phấn Dũng
Phú Hải
Phúc Hải
Phúc Lộc
Phương Lung
Quảng Luận
Quảng Nam
Sông He
Tân Đức
Tân Hà
Tân Hải
Tân Hợp
Tân Lập
Tân Minh
Tân Nghĩa
Tân Ngọc
Tân Sơn
Tân Thành
Tân Tiến
Tảo Lệ
Thành Đức
Thế Nhân
Thủy Giang
Tiểu Trà
Tĩnh Hải
Trà Khê
Trần Bá Lương
Trần Minh Thắng
Trần Quốc Thi
Trung Hiếu
Trung Thành
Tư Thủy
Vân Quan
Vọng Hải
Vũ Hộ
Vũ Thị Ngọc Toàn
Xuân Diệu

Hạ tầng
Hiện nay, quận Dương Kinh đang triển khai xây dựng khu đô thị Anh Dũng II - Sao Đỏ I nằm trên trục đường Phạm Văn Đồng (hướng đi bãi biển Đồ Sơn), trường mầm non quốc tế Sakura Montessori và trường phổ thông liên cấp quốc tế Gateway (dự kiến hoạt động từ tháng 7/2019) thuộc địa bàn phường Anh Dũng.

Chú thích

Huyện Hải Phòng
Trốn lậu thuế

Trốn, lậu thuế là hành vi phạm pháp của các cá nhân và pháp nhân nhằm không phải nộp thuế hoặc không phải nộp đủ số thuế mà họ phải đóng.

Trốn, lậu thuế khác với tránh thuế - hành vi hợp pháp nhằm giảm thiểu số thuế phải đóng.

Thủ thuật, hành vi 
 Thông thường, thủ đoạn để trốn, lậu thuế là tránh gặp mặt hoặc không trình diện cơ quan thu và khai man. 
 Việc khai man thuế tiêu thụ thường thấy qua việc doanh nghiệp không phát hành hóa đơn bán hàng theo quy định để cơ quan thu không xác định được đủ giá trị thuế phải thu. 
 Cá nhân khai không đủ thu nhập của mình để lậu thuế thu nhập. 
 Khai man thuế hải quan thường thấy qua việc doanh nghiệp hoặc cá nhân khai báo giá trị hàng hóa nhập khẩu thấp hơn giá trị thực sự của chúng.
 Hành vi của các nhân viên của cơ quan thu nhằm bỏ qua cho hành vi trốn lậu thuế của cá nhân và pháp nhân và kiếm lợi riêng cho mình cũng là hành vi trốn lậu thuế.

Biện pháp ngăn chặn 
Trốn lậu thuế gây thất thoát thuế và làm giảm thu ngân sách. Nhằm giảm thiểu hành vi trốn lậu thuế, các biện pháp hay được cơ quan thu áp dụng là:
 Khấu trừ tại nguồn
 Áp thuế do bộ phận định giá của cơ quan thu tiến hành
 Tuyên truyền giáo dục nhằm nâng cao tinh thần tự giác của người nộp thuế
 Đặt ra các mức phạt thích hợp (tiền, bỏ tù) nếu hành vi trốn lậu thuế bị phát hiện nhằm thay đổi kết quả tính toán lợi-hại của việc trốn lậu thuế ở người nộp thuế, v.v...

Ở một số nước, trong đó có Trung Quốc, mức phạt nặng nhất cho hành vi trốn lậu thuế là tử hình.

Xem thêm 
 Tránh thuế
 Bãi thuế

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Tội phạm
Luật hình sự

Kinh tế phi chính thức
Tông (sinh học)

Trong phân loại sinh học, một tông hay một tộc (tribus) là một cấp phân loại nằm giữa chi và họ hoặc phân họ.

Chú thích

Xem thêm 
 Phân loại sinh học

Phân loại sinh học
Danh pháp động vật học
Danh pháp thực vật học
Thể loại phân loại
Phân loại thực vật
Tông (sinh học)
Đinh Nhữ Xương

Đinh Nhữ Xương (, 18 tháng 11 năm 1836 - 12 tháng 2 năm 1895) ban đầu là một kỵ binh trong lực lượng Hoài quân của Lý Hồng Chương, được Lý Hồng Chương đề cử giữ các chức vụ Đạo đài Thượng Hải, Giám đốc Tổng cục chế tạo cơ khí Giang Nam, một trong những công xưởng quân sự lớn nhất Trung Quốc lúc bấy giờ. Năm 1874 ông được giao trách nhiệm phát triển lực lượng hải quân, thường xuyên đi các nước Anh, Đức để mua tàu thuyền. Năm 1888, ông được bổ nhiệm làm Thủy sư đề đốc chỉ huy Hạm đội Bắc Dương của Đế quốc Thanh trong Hải chiến Hoàng Hải (1894) thời kỳ Chiến tranh Thanh-Nhật.

Ông đã bị thương ngay từ loạt đạn đầu tiên bắn vào tàu của mình, chiếc Định Viễn, cùng với một số sĩ quan có mặt trên đài chỉ huy.

Tháng 2 năm 1895, Hạm đội Bắc Dương dưới sự chỉ huy của Đinh cũng chịu thất bại hoàn toàn. Đinh đã tự vẫn. Cấp phó của ông, đề đốc Lưu, cũng tự vẫn. Tàn quân của Hạm đội Bắc Dương đã đầu hàng quân Nhật.

Sau khi ông qua đời, thủy sư đề đốc Đinh Nhữ Xương vẫn bị triều đình đổ lỗi cho thất bại thảm hại và ông chỉ được an táng đúng cách vào năm 1912.

Tham khảo

Đô đốc Trung Quốc
Chiến tranh Nhật–Thanh
Đinh
Người họ Đinh tại Trung Quốc
Tướng lĩnh từ An Huy
Nhân vật Thái Bình Thiên Quốc
Chỉ số giảm phát GDP

Chỉ số giảm phát GDP (tGDP deflator), còn gọi là Chỉ số điều chỉnh GDP thường được ký hiệu là DGDP, là chỉ số tính theo phần trăm phản ánh mức giá chung của tất cả các loại hàng hoá, dịch vụ sản xuất trong nước. Chỉ số điều chỉnh GDP cho biết một đơn vị GDP điển hình của kỳ nghiên cứu có mức giá bằng bao nhiêu phần trăm so với mức giá của năm cơ sở. (Số liệu thống kê của Việt Nam công bố đang tính GDP theo giá của năm 1994).

DGDP phản ánh sự biến động GDP danh nghĩa do sự biến động của giá (cơ sở để đánh giá lạm phát).

Công thức tính chỉ số giảm phát GDP
Người ta tính chỉ số giảm phát GDP theo công thức sau:
Chỉ số giảm phát GDP là một phương pháp để tính tỷ lệ lạm phát (phương pháp kia là dùng CPI). Chẳng hạn, tỷ lệ lạm phát năm 2011 theo chỉ số giảm phát GDP được tính theo công thức:

So sánh Chỉ số giảm phát GDP và CPI
Khác với Chỉ số giá tiêu dùng CPI, DGDP được tính trên giỏ hàng hoá thay đổi do vậy nó phản ánh được sự thay thế giữa các hàng hoá, dịch vụ với nhau. Mặc dù vậy nó lại không phản ánh được sự giảm sút phúc lợi của người tiêu dùng trong trường hợp phải tiêu dùng ít hơn một loại hàng nào đó. Ví dụ: do sau dịch cúm gà, giá gà trở nên quá đắt so với giá thịt lợn nên người tiêu dùng sẽ mua ít thịt gà hơn và mua nhiều thịt lợn hơn. Phúc lợi của người tiêu dùng đã giảm xuống do họ phải tiêu dùng thịt gà ít hơn nhưng DGDP không phản ánh được điều này cho dù nó phản ánh được sự thay thế giữa thịt gà và thịt lợn.

CPI chỉ phản ánh mức giá của hàng tiêu dùng còn DGDP phản ánh giá của cả hàng hoá do doanh nghiệp, chính phủ mua. Vì thế DGDP được coi là phản ánh đúng hơn mức giá chung.

DGDP chỉ phản ánh mức giá của những hàng hoá sản xuất trong nước (vì GDP chỉ tính sản phẩm trong nước) còn CPI phản ánh mức giá của cả hàng hoá nhập khẩu. Ví dụ: khi giá một chiếc xe ô tô Toyota nhập khẩu tăng thì nó được phản ánh ở CPI nhưng không được phản ánh ở DGDP.

Tuy nhiên, trên thực tế, số liệu thống kê cho thấy sự khác biệt giữa CPI và DGDP không lớn.

Xem thêm
Chỉ số giá tiêu dùng - CPI

Liên kết ngoài
So sánh chỉ số lạm phát tính theo CPI và chỉ số giảm phát GDP

Tham khảo

Gregory N. Mankiw (1997), Kinh tế học vĩ mô, Nhà xuất bản Thống kê và Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội.

Chỉ số kinh tế
Tài khoản quốc gia
Chỉ số
Tổng sản phẩm nội địa
Bộ (sinh học)

Trong phân loại sinh học, một bộ (tiếng La tinh: ordo, số nhiều ordines) là một cấp nằm giữa lớp và họ. Liên bộ hay tổng bộ, rồi cả phân lớp đôi khi cũng được sử dụng và nó nằm giữa lớp và bộ. Các chi tiết chính xác cho danh pháp chính thức phụ thuộc vào hệ quy tắc danh pháp được áp dụng.

Lịch sử 
Bộ là một cấp đặc biệt trong phân loại sinh học và nó có tên riêng đặc biệt để phân biệt của chính mình (chứ không phải chỉ là gọi chung cho cái gọi là chi cao hơn (genus summum)) lần đầu tiên được một nhà thực vật học người Đức là Augustus Quirinus Rivinus đề xuất trong phân loại của ông đối với thực vật (các chuyên luận trong thập niên 1690). Carolus Linnaeus là người đầu tiên áp dụng thuật ngữ này một cách ổn định trong sự phân chia của cả ba giới trong tự nhiên (bao gồm khoáng vật, thực vật và động vật) trong cuốn Systema Naturae (1735, ấn bản lần thứ nhất) của ông.

Thực vật 

Cần lưu ý rằng đối với thực vật của các bộ theo Linnaeus, trong Systema Naturae và trong Species Plantarum, một cách chặt chẽ là nhân tạo, được đưa ra để phân chia các lớp nhân tạo thành các nhóm nhỏ hơn mà có thể lĩnh hội được. Trong khi từ ordo lần đầu tiên được sử dụng một cách ổn định cho các đơn vị tự nhiên của thực vật, thì trong các công trình về phân loại trong thế kỷ 19, chẳng hạn như Prodromus của de Candolle và Genera Plantarum của Bentham & Hooker, nó lại thể hiện như là các đơn vị phân loại mà ngày nay người ta gán cho cấp họ (xem thêm Ordo naturalis).

Trong các ấn phẩm về thực vật của Pháp, từ Familles naturelles des plantes (1763) của Michel Adanson cho tới cuối thế kỷ 19 thì từ famille (số nhiều: familles) đã được sử dụng như là từ tương đương trong tiếng Pháp cho từ La tinh ordo. Sự tương đương này đã được thể hiện một cách rõ ràng trong Lois de la nomenclature botanique (1868) của Alphonse Louis Pierre Pyrame de Candolle, tiền thân của Quy tắc quốc tế cho danh pháp thực vật hiện nay đang được sử dụng.

Trong các quy tắc quốc tế đầu tiên của danh pháp thực vật năm 1906 thì từ họ (familia) đã được gán cho cấp mà người Pháp gọi là "famille", trong khi từ bộ (ordo) đã được dành cho cấp cao hơn, mà cấp này trong thế kỷ 19 thông thường hay được gọi là cohors (số nhiều: cohortes).

Động vật sống 
Trong động vật học, các bộ theo Linnaeus đã dược sử dụng một cách ổn định hơn. Điều đó có nghĩa là các bộ trong phần động vật học của Systema Naturae là chỉ tới các nhóm tự nhiên của động vật. Một vài tên gọi các bộ của Linnaeus vẫn còn được sử dụng hiện nay (ví dụ Lepidoptera cho một bộ chứa các loài bướm đêm và bướm ngày, hay Diptera cho bộ chứa các loài ruồi, muỗi, ruồi nhuế, muỗi vằn,..

Xem thêm 
 Cấp bậc (thực vật học)
 Cấp bậc (động vật học)
 Quy tắc quốc tế cho danh pháp động vật (ICZN)
 Quy tắc quốc tế cho danh pháp thực vật (ICBN)
 Miêu tả theo nhánh học
 Phát sinh loài học
 Hệ thống hóa
 Phép phân loại
 Phân loại khoa học
 Phân loại virus

Chú thích

Tham khảo

Phân loại sinh học
Danh pháp thực vật học
Danh pháp động vật học
Phân loại thực vật
Matthias Sammer

Matthias Sammer (sinh 5 tháng 9 năm 1967) là cựu cầu thủ bóng đá Đức, hiện giờ là huấn luyện viên. Khởi nghiệp ông chơi ở vị trí tiền vệ, sau này nổi tiếng khi chơi libero và được coi là hậu vệ quét điển hình cuối cùng của bóng đá thế giới. Ông giành được danh hiệu Quả Bóng Vàng vào năm 1996, năm mà ông cùng đội tuyển Đức vô địch châu Âu.

Tại Euro 96, Sammer nổi lên như một libero năng động, gợi lại hình ảnh của Lothar Matthäus hồi cuối thập niên 80. Có thể xem Sammer là libero thực sự cuối cùng. Sammer từng 74 lần khoác áo đội tuyển, 23 trong màu áo Đông Đức và 51 cho đội tuyển Đức thống nhất.

Sự nghiệp 
Sammer chơi cho Dynamo Dresden, câu lạc bộ quê hương ông, từ 1987 đến 1990 và trở thành một trong những cầu thủ nổi tiếng đầu tiên của Đông Đức gia nhập một câu lạc bộ phương Tây sau khi nước Đức thống nhất khi ký hợp đồng với VfB Stuttgart năm 1990 (cầu thủ đầu tiên là Andreas Thom, đến Bayer Leverkusen từ BFC Dynamo). Sau đó ông chơi cho Inter Milan (1992-1993) và Borussia Dortmund (1993-1998). Ông có được 2 chức vô địch Đông Đức với Dynamo Dresden (1989, 1990) và 3 chức vô địch Đức, (1992 với VfB Stuttgart, 1995 và 1996 với Borussia Dortmund). Ông cũng có được 1 danh hiệu vô địch Cúp C1 châu Âu với Dortmund năm 1997.

Sau khi giải nghệ vì một chấn thương nặng ở đầu gối năm 1998, Sammer trở thành huấn luyện viên trưởng của Borussia Dortmund năm 2000, dẫn dắt đội đến chức vô địch quốc gia năm 2002. Đội bóng của ông lọt vào đến trận chung kết Cúp UEFA nhưng thua Feyenoord 2-3. Sammer huấn luyện VfB Stuttgart mùa bóng 2004-05, nhưng chỉ kéo dài trong một mùa bóng.

Ngày 1 tháng 4 năm 2006, ông được bổ nhiệm làm giám đốc kĩ thuật của Liên đoàn bóng đá Đức (DFB) trong thời gian 5 năm. Vị trí này mới có ở DFB, có trách nhiệm đối với các đội tuyển trẻ quốc gia, tìm kiếm tài năng trẻ từ 11 đến 18 tuổi, cũng như là áp dụng những thành quả mới nhất của khoa học thể thao vào quá trình huấn luyện của DFB. Sammer cũng tham gia xây dựng hệ thống chiến thuật của các đội tuyển quốc gia của Đức, bên cạnh huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia Jürgen Klinsmann (hiện giờ là Joachim Löw).

Gia đình 
Sammer đã lập gia đình và có ba con (2 trai, 1 gái): Sarah, Marvin, and Leon.

Chuyện bên lề 
Sammer là người đã ghi bàn thắng cuối cùng cho đội tuyển Đông Đức trước khi hợp nhất.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế

Đông Đức

Đức

Bàn thắng quốc tế

Bàn thắng cho đội tuyển Đông Đức
Tỷ số của các đội tuyển Đức viết trước:

Bàn thắng cho đội tuyển Đức

Huấn luyện

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cầu thủ bóng đá nam Đức
Cầu thủ bóng đá VfB Stuttgart
Cầu thủ bóng đá Inter Milan
Cầu thủ bóng đá Borussia Dortmund
Huấn luyện viên bóng đá Đức
Quả bóng vàng châu Âu
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1967
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
FC Bayern München
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Đức
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nam Đức ở nước ngoài
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1994
Cầu thủ vô địch UEFA Champions League
Cầu thủ vô địch Giải vô địch bóng đá châu Âu
Lớp (sinh học)

Trong phân loại sinh học, một lớp là một cấp bậc nằm dưới ngành và trên bộ.

Ví dụ Mammalia là một lớp được sử dụng trong phân loại các loài chó, mèo mà ngành của nó là Chordata (các động vật có dây sống) và bộ chứa chúng là Carnivora (các động vật có vú và ăn thịt).

Lịch sử 
Lớp như là một dạng phân loại sinh học đặc biệt có tên gọi đặc biệt để phân biệt của chính nó (chứ không phải chỉ là tên gọi chung cho cái gọi là chi cao hơn (genus summum), lần đầu tiên được một nhà thực vật học người Pháp là Joseph Pitton de Tournefort đưa ra trong phân loại của ông đối với thực vật (xuất hiện trong cuốn Eléments de botanique xuất bản năm 1694). Carolus Linnaeus là người đầu tiên sử dụng một cách ổn định từ lớp trong sự phân chia 3 giới của tự nhiên, bao gồm khoáng vật, thực vật và động vật, trong cuốn Systema Naturae (1735, ấn bản lần thứ nhất) của ông. Do khi đó lớp được coi là cấp cao nhất trong hệ thống cấp bậc phân loại cho đến khi có sự xuất hiện của cái mà ngày nay gọi là ngành (phylum/phyla cho động vật hay divisio cho thực vật) trong thế kỷ 19.

Xem thêm 
 Cấp bậc (thực vật học)
 Cấp bậc động vật học
 Quy tắc quốc tế cho danh pháp động vật (ICZN)
 Quy tắc quốc tế cho danh pháp thực vật (ICBN)
 Miêu tả theo nhánh học
 Phát sinh loài học
 Hệ thống hóa
 Phép phân loại
 Phân loại khoa học
 Phân loại virus

Tham khảo
Ứng suất

Ứng suất, còn gọi là sức căng, là đại lượng biểu thị nội lực phát sinh trong vật thể biến dạng do tác dụng của các nguyên nhân bên ngoài như tải trọng, sự thay đổi nhiệt độ, v.v.

Phương trình ứng suất tổng quan:

trong đó: σ là ứng suất, F là lực và A diện tích bề mặt.

có quan hệ với:
 Ứng suất (vật lý)
Ứng suất kéo
Ứng suất nén
Ứng suất cắt
Ứng suất uốn
Ứng suất xoắn
Áp lực
 Ứng suất đàn hồi trong kỹ thuật chế tạo máy

Trang liên quan
 Kéo
 nén
 uốn
 Sự chảy dẻo

Tham khảo

Tài liệu

Liên kết ngoài 
 Stress analysis, Wolfram Research 
 ESDU Stress Analysis Methods 
 True stress and true strain
 Stress-Strain Curve for Ductile Material 
 Encyclopædia Britannica article

Khoa học vật liệu
Cơ tính
Ứng suất
Cơ học cổ điển
Cơ học vật rắn
Tính đàn hồi
King of the Ring

King of the Ring là một giải đấu thuộc WWE. Gồm có 12 cặp đấu, mỗi cặp phải có một người đánh thắng và chia ra còn 8 cặp là những người thắng sẽ đánh với nhau.Và cứ như vậy cho đến khi chỉ còn 1 cặp gồm 2 người, nếu ai thắng sẽ được làm vua của sàn đấu.Người thắng sẽ được đội một chiếc vương miện và một chiếc áo choàng như một ông vua. Bad News Barrett là người đoạt được giải vua của sàn đấu gần nhất là ở King of the Ring (2015) khi chiến thắng Neville và được gọi là King Barrett.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Sự kiện pay-per-view của WWE
King of the Ring
George Boole

George Boole sinh ngày 2 tháng 11 năm 1815 ở London. Ông là con trai một nhà bán tạp hóa nhỏ. Vì nhà nghèo nên từ năm 16 tuổi, ông đã phải bươn chải kiếm sống, phụ giúp gia đình bằng nghề dạy học. Năm 20 tuổi, ông mở một trường tư ở quê nhà. Vừa tận tụy dạy học, vừa ra sức tự học, ông đã tích lũy thêm một kiến thức toán học đồ sộ cho riêng mình. Với tài năng vốn có và lòng đam mê, bất chấp hoàn cảnh khó khăn, ông đã cho ra đời hàng loạt công trình nghiên cứu nổi tiếng và rất quan trọng cho ngành toán học thế giới: " Giải tích toán học của logic", "Các định luật của tư duy". Nhờ đó, ông được bổ nhiệm làm Giáo sư toán của trường Nữ hoàng ở Ireland (nay là University College Cork UCC) từ năm 1849 cho đến khi mất. Một điều khá thú vị là Ethel Boole, một nữ văn sĩ nổi tiếng của nước Anh với tác phẩm "Ruồi trâu", chính là con gái của ông.
Ông mất vào ngày 8-12-1864, thọ 49 tuổi.

Tham khảo

Nhà toán học thế kỷ 19
Nhà triết học thế kỷ 19
Nhà đại số học
Nhà logic học
Nhà toán học Anh
Nhà triết học Anh
Hội viên Hội Vương thất
Triết gia thế kỷ 19
Tử vong vì bệnh hệ hô hấp
Akela (Chuyện rừng xanh)

Akela là một nhân vật tiểu thuyết trong các câu chuyện Mowgli trong tuyển tập truyện ngắn Chuyện rừng xanh và Chuyện rừng xanh 2 của Rudyard Kipling. Đó là một con sói, thủ lĩnh của bầy sói rừng Seeonee và là người điều hành các buổi họp hội đồng của bầy. Trong một cuộc họp như vậy bầy đã nhận cho vào bầy một bé người tên là Mowgli làm thành viên của bầy và Akela trở thành một trong các người thầy của Mowgli. Akela có nghĩa là "đơn độc" trong tiếng Hindi, tiếng Urdu, và tiếng Punjabi.

Chín hay mười năm sau khi Mowgli được nhận vào bầy sói, kẻ thù của Mowgli là Shere Khan, một con hổ với sự giúp sức của một số sói trẻ mà nó đã thuyết phục được để hỗ trợ nó, ra kế hoạch để tống khứ Akela khỏi bầy sói để không ai còn có thể bảo vệ Mowgli. Một con sói khi trở nên già yếu không thể đi săn theo truyền thống là bị đuổi ra khỏi bầy hay bị bầy giết chết. Akela thì chưa thật sự già yếu, nhưng các sói trẻ đã tính toán sẵn rượt đuổi một con nai khỏe về phía của Akela vì biết rằng Akela không thể nào bắt được con nai. Khi hội đồng nhóm họp để tống khứ Akela, Mowgli bảo vệ Akela bằng một nhành cây có lửa đang cháy và rượt đuổi hổ Shere Khan và đồng bọn của nó khỏi.

Sau khi hổ Shere Khan chạy mất, các sói còn lại khẩn xin Akela ở lại, nhưng Akela từ chối làm bầy trưởng và quyết định đi săn một mình. "Akela" là một từ của tiếng Hindi có nghĩa là "đoàn kết". Phao trở thành lãnh đạo mới, Mowgli trở về cuộc sống của loài người, ít nhất là một thời gian, và Akela đi săn một mình. Trong thời gian này, Akela giúp Mowgli giết chết hổ Shere Khan với sự hỗ trợ của bầy trâu của làng loài người.

Vài năm sau đó, khi Mowgli bị loài người ruồng bỏ và bầy sói bị nguy cơ tuyệt chủng bởi một bầy chó rừng hung hăng săn đuổi, Akela tham gia trận chiến và chiến đấu đến chết, cuối cùng chết trong lúc đi cùng với Mowgli ("Chó đỏ" trong Chuyện rừng xanh 2). Cái chết của Akela là nhân tố chính trong việc quyết định của Mowgli cuối cùng trở về với xã hội loài người ở tuổi 17.

Xem thêm
Rudyard Kipling
Chuyện rừng xanh

Akela
Chó sói trong văn học
Nhân vật nam trong văn học
Kỹ năng mềm

Kỹ năng mềm (soft skills) hay còn gọi là Kỹ năng thực hành xã hội là thuật ngữ liên quan đến trí tuệ xúc cảm dùng để chỉ các kỹ năng quan trọng trong cuộc sống con người như: kỹ năng sống, giao tiếp, lãnh đạo, làm việc theo nhóm, kỹ năng quản lý thời gian, thư giãn, vượt qua khủng hoảng, sáng tạo và đổi mới...

Kỹ năng mềm khác với kỹ năng cứng để chỉ trình độ chuyên môn, kiến thức chuyên môn hay bằng cấp và chứng chỉ chuyên môn.

Thực tế cho thấy người thành đạt chỉ có 25% là do những kiến thức chuyên môn, 75% còn lại được quyết định bởi những kỹ năng mềm họ được trang bị 
Kỹ năng "mềm" chủ yếu là những kỹ năng thuộc về tính cách con người, không mang tính chuyên môn, không thể sờ nắm, không phải là kỹ năng cá tính đặc biệt, chúng quyết định khả năng bạn có thể trở thành nhà lãnh đạo, thính giả, nhà thương thuyết hay người hòa giải xung đột. Những kỹ năng "cứng" ở nghĩa trái ngược thường xuất hiện trên bản lý lịch-khả năng học vấn của bạn, kinh nghiệm và sự thành thạo về chuyên môn.

Một số kỹ năng mềm phổ biến bao gồm

 Kỹ năng giao tiếp
 Kỹ năng giải quyết tình huống
 Kỹ năng lãnh đạo
 Thái độ tích cực
 Kỹ năng làm việc nhóm
 Đạo đức nghề nghiệp

Xem thêm
Tư duy phản biện
Kỹ năng sống
Đồng cảm
Hòa đồng với mọi người
Cách ứng xử

Tham khảo

Liên kết ngoài

 

U.S. Department of Labor - Employment & Training Administration 

Kỹ năng sống
Thuật ngữ xã hội học
Alsace

Alsace (hay s'Elsass theo tiếng Alsace, das Elsass theo tiếng Đức) là một vùng của nước Pháp, bao gồm hai tỉnh Bas-Rhin ở phía Bắc và Haut-Rhin ở phía Nam. Thủ phủ của vùng này là Strasbourg, cũng là thành phố lớn nhất vùng. Tiếp theo là Mulhouse - tỉnh lỵ của Haut-Rhin và Colmar - tỉnh lỵ của Haut-Rhin. Vào tháng 1 năm 2023, nó có dân số 1.921.014.

Cho đến năm 1871, Alsace bao gồm khu vực ngày nay được gọi là Territoire de Belfort , hình thành nên phần cực nam của nó. Từ năm 1982 đến 2016, Alsace là vùng hành chính nhỏ nhất ở vùng đô thị Pháp , bao gồm các tỉnh Bas-Rhin và Haut-Rhin . Cải cách lãnh thổ được Quốc hội Pháp thông qua năm 2014 dẫn đến việc sáp nhập khu vực hành chính Alsace với Champagne-Ardenne và Lorraine để tạo thành Grand Est . Vào ngày 1 tháng 1 năm 2021, các tỉnh Bas-Rhin và Haut-Rhin sáp nhập vào Tập thể Alsace Châu Âu mới nhưng vẫn là một phần của khu vực Grand Est.

Alsatian là ngôn ngữ Alemannic có liên quan chặt chẽ với tiếng Swabia , mặc dù kể từ Thế chiến thứ hai, hầu hết người Alsatian chủ yếu nói tiếng Pháp. Di cư trong nước và quốc tế kể từ năm 1945 cũng đã thay đổi thành phần ngôn ngữ dân tộc của Alsace. Trong hơn 300 năm, từ Chiến tranh Ba mươi năm đến Thế chiến thứ hai , địa vị chính trị của Alsace đã bị tranh chấp gay gắt giữa Pháp và nhiều quốc gia khác nhau trong các cuộc chiến tranh và hội nghị ngoại giao. Thủ đô kinh tế và văn hóa của Alsace, cũng như thành phố lớn nhất của nó là Strasbourg , nằm trên biên giới quốc tế Đức hiện nay. Thành phố này là trụ sở của một số tổ chức và cơ quan quốc tế .

Tham khảo

Liên kết ngoài 
  Site du Conseil régional Alsace 
  Tourisme Alsace
  Site des alsaciens expats 

Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Aquitaine

Aquitaine từng là một vùng của nước Pháp, bao gồm năm tỉnh Dordogne, Gironde, Landes, Lot-et-Garonne và Pyrénées-Atlantiques. Thủ phủ của vùng này là thành phố Bordeaux. Từ ngày 1 tháng 1 năm 2016, lãnh thổ này trở thành bộ phận của vùng mới Nouvelle-Aquitaine.

Lịch sử 
Xứ Gaule, theo lời Julius Caesar, được chia làm ba vùng chính: Celtque, Belgique và Aquitaine.

Năm 843, đế quốc Charlemagne, sau cái chết của Louis Mộ Đạo, được chia làm ba cho ba người con. Aquitaine nằm ở phía Nam của vùng Tây Pháp.
đảo Aquitaine là nơi lưu đày vua Hàm Nghi trong kháng chiến chống Pháp.

Hành chính

Chính trị

Địa lý

Giao thông

Kinh tế

Nhân khẩu học

Văn hóa

Tham khảo

Liên kết ngoài 

  Trang chính thức của vùng 
  Trang chính thức về du lịch của vùng 

 

*
Vùng địa lý, lịch sử và văn hóa Pháp
Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Tỉnh cũ Pháp
Vùng cũ Pháp
Centre-Val de Loire

Centre-Val de Loire (tạm dịch: Trung Bộ-Loa Cốc, trước 17 tháng 1 năm 2015 là Centre) là một vùng của nước Pháp, bao gồm 06 tỉnh Cher, Eure-et-Loir, Indre, Indre-et-Loire, Loir-et-Cher và Loiret. Thủ phủ của vùng này là thành phố Orléans.

Lịch sử

Hành chính

Chính trị

Địa lý

Giao thông

Kinh tế

Nhân khẩu học

Văn hóa

Tham khảo

Liên kết ngoài 

  Trang chính thức của vùng 
  Trang du lịch chính thức của vùng 

 

Vùng của Pháp
Vùng cấp hai Liên minh châu Âu