Daniel Pennac

Daniel Pennac (tên thật: Daniel Pennacchioni; sinh ngày 1 tháng 12 năm 1944 tại Casablanca, Ma-rốc thuộc Pháp) là nhà văn người Pháp, nổi tiếng với loạt tiểu thuyết về gia đình Malaussène và các tác phẩm về giáo dục. Ông đã giành Giải Renaudot năm 2007 cho tác phẩm tiểu luận Chagrin d'école.

Tiểu sử

Thời thơ ấu và gia đình 
Daniel Pennacchioni là con trai thứ tư và cuối cùng trong một gia đình gốc Corsica và Provence. Cha ông là sĩ quan quân đội thuộc địa, tốt nghiệp École Polytechnique, sau này về hưu với cấp bậc tướng. Mẹ ông là nội trợ, một người tự học và say mê đọc sách.

Do tính chất công việc của người cha, gia đình thường xuyên di chuyển và Pennac đã trải qua thời thơ ấu ở nhiều thuộc địa của Pháp, bao gồm các nước ở Châu Phi (Djibouti, Ethiopia, Algérie, Châu Phi Xích Đạo) và Đông Nam Á (Đông Dương). Gia đình cũng sống ở một số nơi tại Pháp, trong đó có làng La Colle-sur-Loup ở vùng Alpes-Maritimes.

Tình yêu thơ ca của người cha đã truyền cho Pennac niềm đam mê sách vở, mà ông nhanh chóng nuốt chửng trong thư viện gia đình và ở trường học.

Học vấn và nghề giáo 
Thời niên thiếu, Pennac không phải là một học sinh xuất sắc. Trong tự truyện Chagrin d'école, ông tự mô tả mình là một "học sinh yếu kém" (cancre) trong suốt những năm đi học, gặp khó khăn với các môn học và bị coi là học sinh chậm tiến.

Sau khi nhận bằng cử nhân văn chương tại Nice, Pennac bắt đầu làm giáo viên từ năm 1969. Trước khi thành công với tư cách là tiểu thuyết gia, ông từng làm nhiều công việc khác nhau để kiếm sống, bao gồm thợ đốn củi và tài xế taxi ở Paris.

Sự nghiệp văn chương

Bút danh 
Pennac bắt đầu sự nghiệp viết lách từ khá sớm. Năm 1973, ông xuất bản tiểu luận châm biếm về quân đội mang tên Le Service militaire au service de qui? ("Nghĩa vụ quân sự phục vụ ai?"). Để tránh ảnh hưởng đến sự nghiệp của cha mình - lúc đó đang là sĩ quan cao cấp - ông đã rút ngắn họ Pennacchioni thành Pennac.

Loạt tiểu thuyết Malaussène 
Sự nghiệp của Pennac thực sự bùng nổ với sê-ri tiểu thuyết về gia đình Malaussène, bắt đầu từ cuốn Au bonheur des ogres (1985; dịch tiếng Anh: The Scapegoat). Trong loạt truyện này, ông xây dựng nhân vật Benjamin Malaussène - một người làm việc tại trung tâm thương mại với vai trò là "vật tế thần" chuyên nghiệp (bouc émissaire professionnel), sống cùng gia đình đông con tại khu Belleville ở Paris.

Bộ truyện đã mang lại cho ông sự công nhận rộng rãi tại Pháp nhờ lối viết hài hước đen tối, khả năng quan sát xã hội sắc sảo và những nhân vật độc đáo. Các tác phẩm tiếp theo trong loạt truyện bao gồm:
 La fée carabine (1987; The Fairy Gunmother)
 La petite marchande de prose (1989; Write to Kill)
 Monsieur Malaussène (1995)
 Aux fruits de la passion (1999; Passion Fruit)
 Và các tập tiếp theo

Phong cách của Pennac được các nhà phê bình so sánh với các tiểu thuyết gia trinh thám Mỹ như Raymond Chandler, Dashiell Hammett và Chester Himes, với "sự giản dị hồn nhiên trong cách khắc họa nhân vật".

Văn học thiếu nhi 
Ngoài tiểu thuyết dành cho người lớn, Pennac còn viết nhiều tác phẩm thiếu nhi được đánh giá cao, trong đó có:
 Cabot-Caboche (1982; dịch tiếng Anh: Dog, 2004) - kể về một chú chó hoang tìm kiếm tình yêu thương
 L'œil du loup (1984; Eye of the Wolf, 2002) - đoạt Giải Marsh dành cho Văn học Thiếu nhi năm 2005 cho bản dịch tiếng Anh của Sarah Ardizzone
 Loạt truyện Kamo gồm bốn tập (1992-1993)

Quan điểm về giáo dục và văn hóa đọc

Comme un roman và Quyền của người đọc 

Năm 1992, Pennac xuất bản Comme un roman (Better than Life hoặc The Rights of the Reader), một tác phẩm tiểu luận về văn hóa đọc sách. Trong cuốn sách này, ông phê phán cách dạy văn học cưỡng ép trong nhà trường và cho rằng điều này đã giết chết niềm vui đọc sách của học sinh.

Pennac đề xuất Tuyên ngôn Quyền của người đọc (Les droits imprescriptibles du lecteur), bao gồm mười quyền cơ bản:
 Quyền không đọc (Le droit de ne pas lire)
 Quyền đọc nhảy cóc (Le droit de sauter des pages)
 Quyền không đọc hết cuốn sách (Le droit de ne pas finir un livre)
 Quyền đọc lại (Le droit de relire)
 Quyền đọc bất cứ thứ gì (Le droit de lire n'importe quoi)
 Quyền nhập vai vào sách (Le droit au bovarysme)
 Quyền đọc ở bất cứ đâu (Le droit de lire n'importe où)
 Quyền đọc lướt (Le droit de grappiller)
 Quyền đọc to (Le droit de lire à haute voix)
 Quyền giữ im lặng sau khi đọc (Le droit de nous taire)

Cuốn sách này đã trở thành một tác phẩm quan trọng trong lĩnh vực giáo dục và thúc đẩy văn hóa đọc, được các giáo viên, phụ huynh và thủ thư trên toàn thế giới sử dụng.

Chagrin d'école 
Năm 2007, Pennac xuất bản Chagrin d'école (tạm dịch: "Nỗi buồn trường học"; dịch tiếng Anh: School Blues), một tác phẩm mang tính tự truyện kể về trải nghiệm của chính ông với tư cách là một học sinh yếu kém và sau đó là một giáo viên.

Cuốn sách đan xen giữa hồi ức cá nhân và những suy ngẫm về giáo dục học, về những trục trặc của hệ thống giáo dục, về vai trò của cha mẹ và gia đình. Pennac không tô vẽ hình ảnh học sinh kém cỏi như những kẻ nổi loạn vui vẻ, mà thay vào đó khắc họa nỗi đau khổ thực sự mà họ phải chịu đựng.

Tác phẩm này đã nhận Giải Renaudot năm 2007, với 6 phiếu bầu so với 5 phiếu ở vòng bỏ phiếu thứ mười.

Giải thưởng và vinh danh 
 1990: Prix du Livre Inter cho La petite marchande de prose
 2002: Giải Grinzane Cavour
 2005: Giải Marsh dành cho Văn học Thiếu nhi (cho bản dịch tiếng Anh của L'œil du loup)
 2007: Giải Renaudot cho Chagrin d'école
 2008: Grand Prix Metropolis bleu (cho toàn bộ tác phẩm)
 2013: Bằng tiến sĩ danh dự về sư phạm từ Đại học Bologna
 2023: Raymond Chandler Award

Tác phẩm chính

Tiểu thuyết 
Loạt Malaussène:
 Au bonheur des ogres (1985)
 La fée carabine (1987)
 La petite marchande de prose (1989)
 Monsieur Malaussène (1995)
 Aux fruits de la passion (1999)
 Le cas Malaussène (2017-2018)

Khác:
 Père Noël (1979, với Tudor Eliad)
 Le dictateur et le hamac (2003)
 Journal d'un corps (2012)

Văn học thiếu nhi 
 Cabot-Caboche (1982)
 L'œil du loup (1984)
 Loạt Kamo (4 tập, 1992-1993)
 L'évasion de Kamo (1992)

Tiểu luận 
 Le Service militaire au service de qui? (1973)
 Comme un roman (1992)
 Chagrin d'école (2007)

Ảnh hưởng và di sản văn học 
Tác phẩm của Pennac đã được dịch ra hơn 30 ngôn ngữ. Ông được coi là một trong những nhà văn sáng tạo và hài hước nhất thế hệ của mình ở Pháp, với khả năng kết hợp giữa văn học đại chúng và các chủ đề xã hội sâu sắc.

Các tác phẩm về giáo dục của ông, đặc biệt là Comme un roman, đã có ảnh hưởng lớn đến cách dạy văn học và thúc đẩy văn hóa đọc trên toàn thế giới, được sử dụng rộng rãi trong các chương trình đào tạo giáo viên.

Xem thêm 
 Văn học Pháp
 Giải Renaudot
 Văn học thiếu nhi

Chú thích

Liên kết ngoài 
  
 Trang Daniel Pennac trên Goodreads

Sinh năm 1944
Nhà văn Pháp
Giáo viên người Pháp
Người đoạt Giải Renaudot
Nhà văn thiếu nhi Pháp
Người Ma-rốc gốc Pháp