Nguyễn Thị Lê

Nguyễn Thị Lê (sinh ngày 28 tháng 12 năm 1939) là giáo sư, tiến sĩ khoa học Việt Nam. Bà là nhà khoa học đầu ngành về Ký sinh trùng học; được tặng Giải thưởng Kovalepxkaia năm 1993 và Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ (giải tập thể) năm 2000.

Tiểu sử và học vấn 
Nguyễn Thị Lê sinh ngày 28 tháng 12 năm 1939 tại xã Tam Nghĩa, huyện Tam Kỳ (sau thuộc huyện Núi Thành), tỉnh Quảng Nam trong một gia đình cách mạng. 

Năm 1954, sau Hiệp nghị Genève, mới 15 tuổi, Nguyễn Thị Lê từ biệt cha mẹ, tập kết ra Bắc. Bà theo học tại Trường học sinh miền Nam, Trường bổ túc công - nông, rồi thi đỗ vào Đại học Tổng hợp Hà Nội. Năm 1959, tốt nghiệp Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, bà được giữ lại trường giảng dạy bộ môn động vật không xương sống của khoa Sinh học.

Nguyễn Thị Lê được cử đi học trên đại học tại Liên Xô và đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ. Tiếp đó, vào năm 1980 cũng tại Liên Xô, bà là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên bảo vệ thành công và được nhận học vị tiến sĩ khoa học.

Trở về nước, làm việc tại Viện tài nguyên sinh thái thuộc Viện Khoa học và công nghệ Việt Nam (nay là Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, bà lần lượt được công nhận chức danh Phó Giáo sư, rồi Giáo sư.

Bà đã từng giữ chức Chủ tịch Hội Ký sinh trùng học Việt Nam. Sau này là Chủ tịch danh dự Hội Ký sinh trùng học Việt Nam.

Sự nghiệp 
 
Nguyễn Thị Lê là nhà khoa học đầu ngành về Ký sinh trùng học của Việt Nam.

Bản luận án tiến sĩ khoa học của Nguyễn Thị Lê được nhiều nhà sinh học đại cương có uy tín coi là một đóng góp quan trọng cho khoa học, là công trình đầu tiên về sán lá hoàn chỉnh, có hệ thống và toàn diện ở một nước nhiệt đới trong vùng Đông Nam Á. Trong bản luận án, Nguyễn Thị Lê lần đầu tiên tìm thấy ở chim và thú Việt Nam 305 loài sán lá, trong đó có 106 loài mới đối với khu hệ sán lá Việt Nam, 91 loài tìm thấy ở vật chủ mới. Trên mẫu vật Việt Nam, bà đã phát hiện 1 giống mới (thuộc họ phụ mới), 17 loài mới và 3 loài phụ mới đối với khoa học. 

Theo lời đánh giá của Viện Nghiên cứu giun sán thuộc Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô trước đây thì Nguyễn Thị Lê được coi là một nhà ký sinh trùng học nổi tiếng Đông Nam Á.

Bà được nhận Giải thưởng Kovalepxkaia năm 1993.

Năm 2000, Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ đã được trao cho công trình "Nghiên cứu chiết xuất Artemisinin từ cây thanh hao hoa vàng Việt Nam và chuyển hóa thành các dẫn chất có hoạt tính mạnh hơn để chữa sốt rét kháng thuốc" với nhiều tập thể đóng góp vào kết quả nghiên cứu, trong đó có Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam là nơi bà công tác.

Vinh danh 

 Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ năm 2000 (giải tập thể)

Giải thưởng khoa học 
 Giải thưởng Kovalevskaia (1993)

Gia đình 
Thời chống Pháp, cha bà là tỉnh uỷ viên Quảng Nam phụ trách nông hội, mẹ làm công tác phụ vận. Kể từ khi bà ra Bắc tập kết vào năm 1954, đến năm 1960, bà mới gặp lại cha bà tại Hà Nội, trong thời gian ông bí mật ra dự Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III. 

Chồng bà (đã mất) là Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học Phan Phải.

Tham khảo

Xem thêm
 Giải thưởng Hồ Chí Minh
 Giải thưởng Kovalevskaia

Sinh năm 1939
Nhân vật còn sống
Nữ khoa học gia
Tiến sĩ
Tiến sĩ Khoa học
Giáo sư
Giải thưởng Kovalevskaia
Giải thưởng Hồ Chí Minh