Zuni (tên lửa)

Zuni 5-inch Folding-Fin Aircraft Rocket (FFAR), hay đơn giản hơn Zuni, Zuni là một loại rocket không điều khiển cỡ 5,0 inch (127 mm) do bộ phận Hunter Douglas Division thuộc Bridgeport Brass Company phát triển và được triển khai bởi Lực lượng Vũ trang Hoa Kỳ, và Không quân Pháp. Loại rocket này được phát triển cho cả nhiệm vụ không đối không và không đối đất. Nó có thể mang nhiều loại đầu đạn khác nhau, bao gồm cả bó nhiễu (chaff) dùng cho đối kháng điện tử. Rocket thường được phóng từ cụm ống phóng LAU-10, mỗi cụm mang bốn quả.

Phát triển 
Vào đầu những năm 1950, các kỹ sư Hải quân Hoa Kỳ tại Naval Ordnance Test Station China Lake bắt đầu phát triển một loại rocket không điều khiển cỡ 12,7 cm nhằm thay thế rocket hàng không tốc độ cao High Velocity Aircraft Rocket.

Zuni được thiết kế theo cấu trúc mô-đun, cho phép sử dụng nhiều loại đầu đạn và ngòi nổ khác nhau. Một loại đầu đạn được trang bị ngòi nổ cận đích, do ban đầu rocket này được dự kiến sử dụng trong vai trò không đối không. Điều này dẫn đến việc nó được lựa chọn làm cơ sở cho khung thân của tên lửa không đối không AIM-9 Sidewinder vào đầu những năm 1950.

Zuni được phê chuẩn đưa vào sản xuất năm 1957. Nhiều loại bệ phóng khác nhau đã được thử nghiệm cho Zuni, ví dụ như các bệ phóng hai ống lắp trên ray phóng Sidewinder của máy bay Vought F-8 Crusader. Tuy nhiên, các pod phóng dòng LAU-10/A bốn ống đã trở thành loại bệ phóng được sử dụng phổ biến nhất.

Tên gọi Zuni được đặt theo tên bộ tộc người Mỹ bản địa Zuni tại khu vực bang New Mexico ngày nay.

Lịch sử hoạt động 
Các rocket Zuni cỡ 5 inch lần đầu tiên được sử dụng trong chiến đấu bởi các máy bay F-86F Sabre thuộc Không quân Pakistan trong Chiến tranh Ấn Độ–Pakistan năm 1965.

Zuni được sử dụng rộng rãi trong vai trò tấn công mặt đất trong Chiến tranh Việt Nam.

Ngày 1 tháng 5 năm 1967, trong một phi vụ tấn công căn cứ không quân Kép, Bắc Việt Nam, Trung tá hải quân Theodore R. Swartz thuộc phi đoàn VA-76, bay từ tàu USS Bon Homme Richard, đã bắn hạ một máy bay MiG-17 bằng rocket Zuni. Đây là chiếc MiG duy nhất bị bắn hạ bởi máy bay Douglas A-4 Skyhawk trong Chiến tranh Việt Nam. Trung tá Swartz được trao tặng Huân chương Silver Star cho hành động này.

Cuối năm đó, việc xử lý không đúng cách rocket Zuni Mk 32 cùng các loại đạn dược khác đã gây ra một vụ hỏa hoạn nghiêm trọng trên tàu sân bay USS Forrestal, khiến 134 người thiệt mạng. Hai năm sau, vào đầu năm 1969, một sự cố tương tự trên tàu sân bay USS Enterprise đã khiến 27 người chết, 314 người bị thương và làm mất 15 máy bay.

Vào tháng 1 năm 2023, Hoa Kỳ thông báo sẽ cung cấp 4.000 rocket Zuni cho Lực lượng Vũ trang Ukraine để sử dụng trong cuộc chiến Nga–Ukraine. Hoa Kỳ đã chuyển giao toàn bộ số lượng rocket Zuni còn lại cho Ukraine. Đến tháng 6 năm 2024, có thông tin cho rằng Ukraine đã sử dụng hết số rocket Zuni này, có thể cho thấy hệ thống vũ khí này đã chấm dứt vòng đời hoạt động.

Động cơ rocket và đầu đạn 
Họ Zuni bao gồm nhiều loại động cơ rocket và đầu đạn khác nhau:

Sinh viên 
Chính phủ Australia đã chuyển giao các rocket Zuni của mình cho Viện Nghiên cứu Không gian Australia (ASRI). Chúng được sử dụng cho các thí nghiệm của sinh viên, phóng từ bãi phóng Woomera.

ASRI đã thiết kế và chế tạo các chóp mũi tùy chỉnh cùng cơ cấu thu hồi tải trọng cho Zuni. Với tải trọng 20 kg, Zuni có tầm bay xấp xỉ 5,9 km, đạt được trong khoảng 40 giây, chịu gia tốc 55 G và đạt vận tốc 491 m/s (Mach 1,4) trong quá trình bay.

Rocket Zuni dẫn đường bằng laser 
Rocket Zuni dẫn đường bằng laser cỡ 5 inch (127 mm) là một loại vũ khí chính xác và là phiên bản nâng cấp từ rocket Zuni không điều khiển. Bộ phận Bắc Mỹ của MBDA là nhà sản xuất duy nhất của loại rocket này với cấu hình tương tự gói nâng cấp Advanced Precision Kill Weapon System áp dụng cho hệ thống Hydra 70.

Rocket Zuni dẫn đường bằng laser được cấu thành từ cụm dẫn đường và điều khiển WGU-58/B mới, được lắp ở phần đầu của một rocket Zuni không điều khiển cùng với đầu đạn. Vũ khí này yêu cầu chiếu xạ laser bán chủ động để dẫn hướng chính xác tới mục tiêu. Rocket Zuni dẫn đường bằng laser nằm trong lộ trình và kế hoạch trang bị vũ khí hàng không của Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ, và tương thích với mọi loại máy bay được phép mang rocket Zuni không điều khiển trong cụm ống phóng LAU-10 bốn vị trí, bao gồm AV-8B Harrier, F/A-18 Hornet, trực thăng AH-1 Cobra và máy bay P-3 Orion.

Loại vũ khí chính xác này sử dụng cùng loại bệ phóng như Zuni không điều khiển và chỉ yêu cầu xung điện kích hỏa đầu nhoạt phóng 28V cùng thiết bị chiếu xạ laser bán chủ động. Vũ khí được phát triển theo thỏa thuận nghiên cứu và phát triển hợp tác với Bộ phận Vũ khí thuộc Trung tâm Tác chiến Không quân của Hải quân Hoa Kỳ tại China Lake, California.

Năm 2009, rocket Zuni dẫn đường bằng laser đã được thử nghiệm thành công đối với cả mục tiêu tĩnh và mục tiêu di động. Vào tháng 9 năm 2010, vũ khí này đã hoàn thành thành công thử nghiệm bắn đạn thật.

Tham khảo 

 Ghi chú

 Thư mục

Liên kết ngoài