Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Lý Tự Trọng

Lý Tự Trọng (20 tháng 10 năm 1914 – 21 tháng 11 năm 1931) tên thật là Lê Hữu Trọng, còn được gọi là Huy là một trong những nhà cách mạng trẻ tuổi của Việt Nam.

Tiểu sử 
Ông sinh ngày 20 tháng 10 năm 1914  tại làng Bản Mạy, tỉnh Nakhon Phanom - Thái Lan. Quê gốc ông ở xã Thạch Minh, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh (nay thuộc xã Việt Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh). Cha ông là Lê Hữu Đạt, mẹ là Nguyễn Thị Sờm, đều là những Việt kiều sống ở Nakhon; họ gốc của ông vốn là Lê Hữu song đến đời ông thì được đặt thành Lê Văn. Ông có đông anh chị em gồm: Lê Văn Đại, Lê Văn Tăng, Lê Văn Năng, Lê Thị Sáu, Lê Thị Bảy,...

Năm 1923, chỉ mới 10 tuổi, Lý Tự Trọng được sang Trung Quốc học tập và hoạt động trong Hội Thanh niên Cách mạng đồng chí. Năm 1926, ông về nước hoạt động với nhiệm vụ thành lập đoàn Thanh niên Cộng sản Đông Dương và làm liên lạc cho Xứ ủy Nam Kỳ với Đảng Cộng sản Việt Nam.

Ngày 9 tháng 2 năm 1931, trong buổi kỷ niệm gặp mặt một năm cuộc khởi nghĩa Yên Bái tổ chức tại Sài Gòn, Lý Tự Trọng đã bắn chết viên mật thám Le Grand để bảo vệ diễn giả Phan Bôi đang diễn thuyết tại quảng trường Lareni. Tuy nhiên, sau đó ông đã bị bắt giam vào Khám Lớn và bị kết án tử hình ngày 21 tháng 11 năm 1931 khi mới 17 tuổi. Sự kiện này làm dấy lên một phong trào đấu tranh mạnh mẽ ở Khám Lớn khiến từ đó cai ngục tại đây luôn gọi Lý Tự Trọng là "Ông Nhỏ".

Vinh danh
Nhà thờ Lý Tự Trọng được xây trên nền nhà tổ tiên của dòng họ Lê tại xã Việt Tiến, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh (nay thuộc xã Việt Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh). Lý Tự Trọng được Ban Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh công nhận là người Đoàn viên đầu tiên với tấm thẻ Đoàn viên danh dự số 1. Tên của ông đã được đặt cho tên của một giải thưởng của Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh dành trao tặng cho thanh niên. Ngoài ra, tên ông cũng được đặt cho nhiều trường học và con đường ở Việt Nam.

Câu nói

Mộ phần
Theo thông tin của hội đồng hương Hà Tĩnh tại Thành phố Hồ Chí Minh, mộ của liệt sĩ Lý Tự Trọng "được tìm thấy tại công viên Lê Thị Riêng". Còn theo một số thông tin địa phương thì được tìm thấy dưới một ngôi nhà 3 tầng ở Thành phố Hồ Chí Minh, gần khu vực tìm thấy mộ cố tổng bí thư Trần Phú.

Tham khảo

Người Hà Tĩnh
Nhà cách mạng Việt Nam
Mất năm 1931
Sinh năm 1914
Cabo da Roca

Cabo da Roca là mũi đất, điểm cực Tây của đại lục Bồ Đào Nha. Đồng thời cũng là điểm cực Tây của lục địa châu Âu.

Nằm trong tỉnh Lisboa, cách Lisboa 40 km về phía Tây, trong công viên tự nhiên Serra de Sintra. Có tọa độ là 38°47′ Bắc 9°30′ Tây. Tại đây có một tấm bia đá khắc làm mốc.

Điểm cao nhất so với mặt nước Đại Tây Dương là 140 m. Trên đỉnh có một ngọn hải đăng và điểm du lịch nhỏ.

Ngày nay mũi đất này là một địa điểm hấp dẫn du lịch, với lượng khách tham quan nhiều.

Tham khảo

Liên kết ngoài

R
Điểm cực Trái Đất
Đội Cung

Đội Cung (1903–1941) hay Nguyễn Văn Cung, là một thủ lĩnh của cuộc binh biến của một số binh sĩ lính khố xanh ngày 13 tháng 1 năm 1941 tại Nghệ An, chống lại thực dân Pháp.

Thân thế và sự nghiệp
Tên thật của Đội Cung là Trần Văn Cung, sinh năm 1903. Cha của ông là Trần Công Dậu, người ở Long Trì, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh, một người yêu nước bị thực dân Pháp giết hại. Mẹ ông là người họ Nguyễn, ở làng Hạc Oa, Đông Sơn, Thanh Hóa nay là làng Hạc oa, phường Đông Cương, thành phố Thanh Hóa. Ở tài liệu khác lại ghi cha ông là Cử nhân Trần Công Thưởng, quê ở làng Long Trì, nay là xã Kỳ Phú, huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh), mẹ là bà thiếp Lương Thị Uyên quê làng Thổ Sơn (tên gọi khác của Làng Hạc Oa), huyện Đông Sơn (Thanh Hóa).

Ông sinh ở quê mẹ khi cha ông làm tri huyện Đông Sơn. Từ nhỏ, do được một người họ Nguyễn nhận làm con nuôi nên lấy tên là Nguyễn Văn Cung (Theo Từ điển Hà Tĩnh, từ điển Bách Khoa và cuốn lịch sử xã Tràng Sơn) Khi ông sinh ra, được người cậu ruột nhận làm con nuôi và đưa về quê ngoại, nên ông lấy theo họ bên ngoại là Nguyễn Văn Cung Một số tài liệu ghi tên ông là Nguyễn Tri Cung.

Khi trưởng thành, ông tham gia lực lượng lính khố xanh khi mới 23 tuổi tại Nghệ An và thăng dần lên chức Đội (tương đương Trung sĩ). Khi thực dân Pháp có ý định điều một số đội lính khố xanh tại Nghệ An sang chiến đấu tại Lào, các binh sĩ tại đây đã hoang mang và bất mãn. Ngày 8 tháng 1 năm 1941, Đội Cung được điều động từ Vinh về đồn Chợ Rạng (Thanh Chương, Nghệ An) thay cho viên đồn trưởng người Pháp là Alonzo.

Đêm 13 tháng 1 năm 1941, ông cùng 11 lính đồn Chợ Rạng tiến về Đô lương giết viên đồn trưởng Pháp ở đồn Đô Lương rồi cùng 25 lính ở đây tiến về Vinh ngay trong đêm đó với mục đích chiếm Trại Giám Binh Desrioux ở thành Nghệ An và sau đó phát triển ra các nơi khác. Do bị lộ nên không chiếm được trại Giám Binh Desrioux ở Vinh. Nghĩa binh bị đàn áp, binh biến chấm dứt. Riêng Đội Cung thoát được lẩn trốn một thời gian, nhưng do có chỉ điểm nên một tháng sau ông bị bắt khi vào nhà Tống Gia Liêm, khu vực Cổng Chốt..

Cuối tháng 2 năm 1941, Toà án binh Hà Nội đã xử án 51 bị can trong vụ khởi nghĩa Rạng - Đô Lương. Đội Cung, Cai Vỵ cùng 9 người lính khác bị kết án tử hình, 12 người bị án chung thân, 2 người bị án 20 năm khổ sai... Sáng 25 tháng 4 năm 1941, thực dân Pháp tiến hành cuộc hành quyết Đội Cung và 10 đồng đội của ông ở Vinh.

Báo "Cởi ách" của Tỉnh ủy Đảng Cộng sản Đông Dương Nghệ An ra ngày 20 tháng 2 năm 1941 viết: 

Phần mộ Đội Cung hiện nay ở phía ngoài cửa Hữu thành Nghệ An cũ.

Năm 1934, ông lập gia đình với bà Mai Thị Doan, người làng Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh. Ông bà có với nhau hai người con gái tên là Nguyễn Thị Châu và Nguyễn Thị Thu Lan. Cả hai người con gái của ông đều theo nghề dạy học. Người con đầu đã mất năm 1977 còn người con gái út Nguyễn Thị Thu Lan nay đã nghỉ hưu, sống tại Hà Nội và vẫn thường xuyên về Vinh chăm sóc mộ phần cha.

Tên Đội Cung được đặt cho các con phố ở Hà Nội (Quận Hai Bà Trưng), Vinh, Huế, thành phố Thanh Hóa và Thành phố Hồ Chí Minh (Quận 11).

Chú thích

 SGK Lịch sử 9,tr 85

Liên kết ngoài
 Lần gặp cuối cùng với ông Đội Cung

Năm sinh thiếu
Người Hà Tĩnh
Nghĩa quân chống Pháp
Mũi Columbia

Mũi Columbia là điểm cực Bắc trên đất liền của Canada, cách Bắc Cực khoảng 769 km, nằm trên đảo Ellesmere tại 83°06'41" Bắc, 69°57'30" Tây. Mũi đất này là điểm đất liền xa nhất về phía tây của biển Lincoln thuộc Bắc Băng Dương.

Mũi Columbia được nhà thám hiểm người Anh George Nares khám phá trong cuộc thám hiểm từ năm 1875 đến 1876.

Trạm trung chuyển tại mũi Columbia là trạm xa nhất về phía Bắc, phục vụ cho việc thám hiểm Bắc Cực.

Tham khảo

Columbia
Đảo Ellesmere
Thành cổ Quảng Ngãi

Thành cổ Quảng Ngãi, còn gọi là Cẩm thành hay thành Gấm, là một thành lũy được xây dựng vào năm 1807 thời nhà Nguyễn ở Quảng Ngãi, Việt Nam. Thành cổ Quảng Ngãi là trong 29 thành được xây dựng ở thời nhà Nguyễn.

Trước năm 1945, thành được dùng làm trung tâm hành chính của nhà Nguyễn và của chính quyền thực dân Pháp. Năm 1947, thành đã bị Việt Minh thực hiện tiêu thổ kháng chiến phá hủy hoàn toàn. Cùng năm này, thực dân Pháp cũng đã lên núi Thiên Ấn và đốt cháy điện Thiên Ấn trong khuôn viên chùa Thiên Ấn. Thành cổ hiện chỉ còn dấu tích nằm phía trước khách sạn Ninh Thọ, thuộc khuôn viên quảng trường tỉnh Quảng Ngãi, cạnh một con đường nằm ở phía đông nam thị xã Quảng Ngãi trước đây.

Tên gọi
Cẩm thành là cái tên xuất hiện ở thế kỷ 19, còn dùng để chỉ vùng Quảng Ngãi ngày nay, với trung tâm là thành cổ Quảng Ngãi. Có giả thuyết cho rằng cái tên này do Nguyễn Cư Trinh đặt ra nhưng cũng có giả thuyết khác. Cẩm có nghĩa là đẹp; vậy Cẩm thành có nghĩa là thành đẹp vì trong Quảng Ngãi thập nhị cảnh có nêu rõ 12 cảnh đẹp xứ Quảng  :
Thiên Ấn niêm hà
Long Đầu hí thủy
Thiên Bút phê vân
La Hà thạch trận
Thạch Bích tà dương
Hà Nhai vãn độ
An Hải sa bàn
Cổ Lũy cô thôn
Liên Trì dục nguyệt
Vu Sơn lộc trường
Vân Phong trúc vũ
Thạch Cơ điếu tẩu

Câu chuyện 

Vua Nguyễn Ánh (Gia Long) thật tinh tường khi chọn xây dựng thành Quảng Ngãi thay vì chọn vùng đất Phú Nhơn (tả ngạn sông Trà Khúc) trước đó, cách xa hơn là Châu Sa là lỵ sở của người Chăm và cũng là nơi đặt tam ty của Thừa tuyên Quảng Nam triều Lê. Thành Quảng Ngãi được xây dựng có bình đồ hình vuông cổng chính hướng về phía bắc (kinh thành Huế). Thành phố Quảng Ngãi hiện nay được xây dựng trên nền thành cổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Web UBND tỉnh Quảng Ngãi 
Tìm hiểu về biểu tượng của tỉnh Quảng Ngãi 

Quảng Ngãi (thành phố)
Núi Bút
Quảng Ngãi
Văn phòng phẩm

Văn phòng phẩm (hay được gọi là Đồ dùng học tập) là những vật phẩm đơn giản phục vụ cho các hoạt động văn phòng như: giấy in, sổ, giấy viết, bút (chì, bi), ghim, kẹp, giấy bóng kính, túi nhựa, cặp nhựa, băng dính, hồ dán, phong bì, túi bìa cứng, sổ cặp tài liệu, băng keo giấy...

Lịch sử 
Ban đầu, thuật ngữ 'văn phòng phẩm' dùng để chỉ tất cả các sản phẩm được bán bởi một người bán văn phòng phẩm, người có tên cho biết cửa hàng sách của anh ta nằm ở một địa điểm cố định. Nơi này thường ở đâu đó gần một trường đại học và cố định, trong khi hoạt động buôn bán thời trung cổ chủ yếu được thực hiện bởi những người bán hàng rong lưu động. Đây là một thuật ngữ độc đáo được sử dụng trong khoảng thời gian từ thế kỉ 13 đến thế kỷ 15 trong nền văn hóa bản thảo. Các cửa hàng văn phòng phẩm là nơi đóng sách, sao chép và xuất bản. Những cửa hàng này thường cho sinh viên đại học gần đó mượn sách với một khoản phí. Sách được cho mượn theo từng phần, cho phép sinh viên nghiên cứu hoặc sao chép chúng, và cách duy nhất để có được phần tiếp theo của cuốn sách là trả lại phần trước đó. Trong một số trường hợp, các cửa hàng văn phòng phẩm trở thành lựa chọn ưa thích của các học giả để tìm sách, thay vì các thư viện trường đại học do bộ sưu tập sách rộng hơn của các cửa hàng văn phòng phẩm. Công ty của Văn phòng phẩm trước đây nắm giữ độc quyền đối với ngành xuất bản ở Vương quốc Anh và chịu trách nhiệm về các quy định về bản quyền.

Phân loại

Theo vật liệu
 Đồ dùng bằng giấy: giấy in, giấy viết, cặp giấy
 Giấy photocopy
 Giấy in laser
 Giấy in phun
 Giấy can
 Giấy viết
 sổ, vở văn phòng
 Giấy ghi chú
 Cặp tài liệu văn phòng bằng giấy
 Phân trang hay chia file bằng giấy
 Giấy màu (giấy thủ công)
 Đồ dùng bằng nhựa:
 Thước kẻ
 Bút bi
 Ê ke
 Bút chì khúc
 Keo (hồ dán)
 Đồ dùng bằng gỗ:
 Bút chì
 Thước kẻ gỗ
 Ê ke gỗ
 Đồ dùng bằng kim loại:
 Dao cắt giấy
 Kéo thủ công

Theo công dụng

 Dụng cụ cơ bản và nhãn
 Cặp đục lỗ và các thiết bị
 Business Cases
 Lịch và kế hoạch
 Sản phẩm in ấn
 Đồ dùng trên bàn
 Quà tặng
 Lưu trữ tài liệu
 Giấy, tiêu đề thư, phong bì và biểu mẫu văn phòng
 Bút: Bút bi, bút chì, bút bi kim, bút dạ kim, bút dạ, bút đánh dấu, bút tẩy...
 Máy in, máy fax và các thiết bị kèm theo
 Hàng khuyến mãi
 Đồ dùng học sinh

Thư viện hình

Chú thích

Xem thêm
Văn hoá phẩm
Thiết bị văn phòng
Ấn phẩm

Liên kết ngoài

Dụng cụ văn phòng
Đại hội Đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam

Đại hội Đại biểu toàn quốc là đại hội then chốt của Đảng Cộng sản Việt Nam, do Ban Chấp hành Trung ương triệu tập thường lệ 5 năm 1 lần, theo Điều lệ là "cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng". Đại biểu dự đại hội gồm các Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương triệu tập đại hội và đại biểu do đại hội cấp dưới bầu.

Đại biểu chính thức dự Đại hội đại biểu toàn quốc gồm các Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương và Đại biểu do Đại hội cấp dưới bầu; Đại biểu dự Đại hội phải được Đại hội thẩm tra tư cách và biểu quyết công nhận.

Đại hội Đại biểu toàn quốc bất thường có thể được triệu tập khi Ban Chấp hành Trung ương thấy cần hoặc khi có hơn một nửa số Cấp ủy trực thuộc yêu cầu. Đại biểu dự Đại hội bất thường là các Uỷ viên Trung ương đương nhiệm, đại biểu đã dự Đại hội đại biểu toàn quốc đầu nhiệm kỳ, đủ tư cách.

Ở các cấp, cơ quan lãnh đạo cao nhất là đại hội đại biểu hoặc đại hội đảng viên, với đại biểu tham dự gồm các ủy viên ban chấp hành cấp triệu tập đại hội và đại biểu do đại hội cấp dưới bầu.

Một số kỳ có Đại hội trù bị họp kín một số ngày giải quyết các công việc quan trọng, còn Đại hội chính thức hay có đại biểu quốc tế tham dự, họp công khai. Các Đại hội gần đây bỏ thể lệ này, thường chỉ họp trù bị một ngày để chuẩn bị công việc Đại hội chính. Thông thường, Tổng Bí thư sẽ đọc Báo cáo chính trị tổng kết nhiệm kỳ.

Nhiệm vụ
Đánh giá kết quả thực hiện nghị quyết của Đảng trong nhiệm kỳ vừa qua;
Quyết định đường lối, chính sách của Đảng trong nhiệm kỳ tới;
Bầu Ban Chấp hành Trung ương , Bộ Chính Trị, Tổng Bí thư (số lượng Ủy viên Trung ương chính thức và Ủy viên Trung ương dự khuyết do Đại hội quyết định);
Bổ sung, sửa đổi Cương lĩnh chính trị và Điều lệ Đảng nếu thấy cần thiết .

Các kỳ đại hội đại biểu toàn quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam 

Chính trị Việt Nam

Khởi đầu năm 1935 ở Việt Nam
Danh sách chính trị Việt Nam
Barca

Barca có thể có các nghĩa:

 Barca (Barqa), một tỉnh và thành phố của đế quốc Byzantine ở Bắc Phi thời Trung Cổ, nằm ở bờ biển phía của Libya ngày nay
 Barca, Soria, một đô thị trong tỉnh Soria, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha
 Barça, tên gọi khác của F.C. Barcelona, một câu lạc bộ thể thao ở Barcelona, Catalonia, Tây Ban Nha với các bộ phận thuộc nhiều môn thể thao khác nhau
Tây Sơn (định hướng)

Tây Sơn có thể là:

Việt Nam 
 Nhà Tây Sơn, một triều đại trong lịch sử Việt Nam
 Võ học Tây Sơn, dòng võ thuộc miền đất võ Bình Định.
 Xã Tây Sơn, tỉnh Đắk Lắk
 Xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai

 Địa danh cũ
 Huyện Tây Sơn thuộc tỉnh Bình Định
 Huyện Tây Sơn thuộc tỉnh Phú Khánh; nay tương ứng với các huyện Sơn Hòa và Sông Hinh thuộc tỉnh Đắk Lắk
 Phường Tây Sơn (thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai); nay là một phần phường Pleiku
 Phường Tây Sơn (thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình); nay là một phần của phường Tam Điệp
 Phường Tây Sơn, thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai
 Thị trấn Tây Sơn, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Tây Sơn, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An
 Xã Tây Sơn, huyện Kiến Xương, tỉnh Hưng Yên
 Xã cũ Tây Sơn thuộc huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình; nay là một phần thị trấn Tiền Hải

Trung Quốc 
 Quận Tây Sơn, thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam.

Trang định hướng
Lưu Bách Thụ

Lưu Bách Thụ (1914-1979) là một nhạc sĩ Việt Nam, tác giả nhạc phẩm Con thuyền xa bến.

Lưu Bách Thụ sinh ngày 1 tháng 10 năm 1914 tại xã Hoàng Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Trước 1945, ông làm công nhân nhà máy in và đã có sáng tác Con thuyền xa bến nổi tiếng. Ca khúc này vẫn được các ca sĩ của Sài Gòn trước 1975 trình diễn và thu âm.

Khi Cách mạng tháng Tám thành công, Lưu Bách Thụ tham gia lực lượng tự vệ và sau đó gia nhập Trung đoàn Thủ đô. Cũng chính trong thời gian này, ông viết ca khúc Biết ơn Cụ Hồ, một ca khúc quen thuộc trong những ngày đầu Cách mạng tháng Tám.

Chiến tranh Việt - Pháp bùng nổ, Lưu Bách Thụ theo các đơn vị quân đội đi khắp các địa phương của hai tỉnh Lào Cai và Nghĩa Lộ (Hoàng Liên Sơn sau này). Ông viết một số ca khúc như Giải phóng Lào Cai, Tây Bắc chiến thắng... và được phổ biến trong thời gian kháng chiến.

Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, Lưu Bách Thụ về công tác tại Ban Biên tập Văn nghệ Đài Phát thanh Tiếng nói Việt Nam. Trong những năm chiến tranh Việt Nam, ông viết một số bản như Tay em kén chọn, Tuổi xuân với rừng xanh, Cô thợ nề Thủ đô...

Lưu Bách Thụ cũng viết những ca khúc dành cho thiếu nhi như Vâng lời Bác Hồ, hay Em làm kế hoạch nhỏ với lời của Phạm Tuyên.

Ông mất năm 1979.

Tham khảo

Nhạc sĩ tiền chiến
Nhạc sĩ nhạc đỏ
Người Hà Nội
Nhân vật còn sống
Gia đình văn hóa

Gia đình văn hóa là một chỉ tiêu được chính phủ Việt Nam đề ra để thực hiện trong nhiều gia đình ở Việt Nam ở cấp tổ dân phố nhằm tạo ra một số tiêu chuẩn về văn hóa và khuyến khích các gia đình đạt các tiêu chuẩn này. Những gia đình được chính quyền cấp xã công nhận là đã đạt tiêu chuẩn sẽ được cấp bằng khen cùng tên, bằng khen Gia đình văn hóa. Tổng cộng là có 22 chỉ tiêu.

Các tiêu chuẩn văn hóa của chương trình này dựa nhiều trên các giá trị văn hóa truyền thống của Việt Nam. Tuy nhiên các tiêu chuẩn này không chỉ khép kín trong truyền thống, mà nó tiếp nhận các yếu tố văn hóa của những dân tộc khác. Đa phần các trường hợp nhận bằng khen là đủ tiêu chuẩn; tuy nhiên, vẫn có những ý kiến cho rằng trong một số ít trường hợp chưa hoàn toàn đạt yêu cầu mà vẫn được cấp bằng khen. Nếu 80% gia đình trong một khu phố đạt chỉ tiêu là "Gia đình văn hóa" thì ủy ban nhân dân địa phương có thể xin được công nhận là "phố văn hóa" hoặc "làng văn hóa".

Mục đích  

Năm 1960, phong trào gia đình văn hóa được thí điểm đầu tiên tại tỉnh Hưng Yên với 6 gia đình đầu tiên tại thôn Ngọc Tỉnh - xã Ngọc Long- huyện Yên Mỹ đồng thời cũng là những gia đình đầu tiên được công nhận Gia đình văn hóa. Mục đích của phong trào là khuyến khích các gia đình tích cực lao động sản xuất, thực hiện nếp sống mới, nuôi dạy con cái học hành tiến bộ, đoàn kết xóm làng và giữ gìn vệ sinh... Các hộ trong thôn tích cực xây dựng gia đình kiểu mẫu góp phần giúp phong trào tích cực lan rộng khắp các huyện, sau đó mở rộng tới nhiều địa phương khác.

Xem thêm 

 Gia đình Việt Nam
 Văn hóa Việt Nam

Chú thích

Liên kết ngoài 

Về nơi khởi nguồn phong trào “Gia đình văn hoá” Báo Điện tử Chính phủ
Nơi khởi nguồn phong trào xây dựng gia đình văn hóa Báo điện tử VTV

Văn hóa Việt Nam thời kỳ từ 1976
Xã hội Việt Nam
Súng phun lửa

Súng phun lửa là một loại vũ khí hoàn toàn có thể phun ra lửa nhằm tiêu diệt hoặc sát thương mục tiêu đối phương.Súng phun lửa thường có tầm bắn vài chục đến vài trăm mét nếu lắp đặt trên module bánh xích hoặc bánh hơi và nòng súng được tinh chỉnh lại. Súng phun lửa thường dùng chất lỏng như xăng hoặc chất khí như khí ga để phun.Trong lĩnh vực quân sự,hầu hết súng phun lửa sử dụng chất lỏng hoặc gas tùy mục đích sử dụng

Loại súng phun lửa cầm tay của bộ binh có cấu tạo gồm 2 thành phần chính: túi đeo sau lưng và súng. Túi đeo sau lưng có hai hay ba bình, một bình nén đầy khí gas, hai bình khác chứa chất lỏng có thể cháy

Đặc điểm 
Súng phun lửa là một loại vũ khí, dùng để bắn lửa về phía đối phương. Tuy rằng nhiều súng phun lửa không thật sự là súng, nhưng vẫn thường gọi như vậy.

Súng phun lửa thời cổ là Hỏa Hổ. Trong thời kỳ thuốc nổ và nòng súng còn yếu, sức công phá của đạn chưa mạnh, người ta không nhồi đạn. Sử dụng thuốc nổ đã được làm chậm tốc độ cháy bằng cách trộn dư chất khử (hồi đó là bột than, lưu huỳnh...). Thuốc được nhồi nhiều hơn so với lúc bắn đạn, khí nóng và phần chất khử dư phụt về địch gây cháy. Nguyên tắc này vẫn được áp dụng ngày nay. Hỏa hổ ngày xưa là ống đồng mỏng, nhồi gần đầy, sát thương vài chục mét, là vũ khí mạnh đến giữa thiên niên kỉ thứ 2, sau đó súng bắn đạn dần thay thế. Sau này nhờ công của Gốt Đát mà súng được bắn với nguyên liệu là tinh thể lỏng, phóng lủa nhanh và mạnh hơn, nhưng lại vô cùng nguy hiểm vì có thể cháy ra xung quanh.

Súng phun nhiên liệu ngày nay do Đức chế tạo đầu tiên trong đệ nhất thế chiến thường sử dụng thuốc hai thành phần, một phần chất oxy hóa được bơm vào bình đựng nhiên liệu, cháy làm tăng áp, đẩy hỗn hợp nhiên liệu-chất oxy hóa về phía địch. Hỗn hợp này có chất oxy hóa nên rất khó dập tắt, cháy tỏa nhiệt lớn. Súng phun này thường được chế tạo như ba-lô lính, đeo sau lưng, vòi phun cầm tay. Nhược điểm của hệ thống này là rất nguy hiểm, thiếu sức công phá tường giáp, tầm gần... Ưu điểm là lượng "đạn dược" dồi dào.

Các súng bắn đạn cháy vác vai Nga SPG thường mang chất nổ rắn. Chất nổ trộn dư chất oxy hóa tỏa nhiệt mạnh, như bột nhôm. Một phần chất nổ này có tác dụng như nhiên liệu tên lửa, đẩy đầu đạn về phía địch, chui vào hầm, nhà. Các chất khử rắn như bột nhôm có tác dụng rất mạnh, nguy hiểm. Nhược điểm của loại súng này là không mang được nhiều đạn. Ưu điểm là nhiệt độ cháy cao, chui sâu, tầm xa và vùng ảnh hưởng rộng.

Các xe cộ phun lửa như xe tăng phun lửa thường dùng các máy bơm, trộn nhiên liệu và chất oxy hóa trước khi phun đi xa bằng máy bơm dùng động cơ. Hỗn hợp cháy có thể trộn thêm các chất giảm bay hơi, bám dính, gây nhão như napan, để cháy lâu.

Những loại đạn cháy, bom cháy thường trộn chất oxy hóa và chất khử trước như SPG.

Tham khảo

Vũ khí bộ binh
Nguồn ánh sáng
Thanh Tùng (nhạc sĩ)

Thanh Tùng (15 tháng 9 năm 1948 – 15 tháng 3 năm 2016) là một nhạc sĩ người Việt Nam. Ông có nhiều ca khúc nhạc trẻ được yêu thích.

Tiểu sử 
Ông tên đầy đủ là Nguyễn Thanh Tùng, sinh ngày 15 tháng 9 năm 1948 tại Nha Trang, thuộc tỉnh Khánh Hòa. Năm 6 tuổi ông theo cha mẹ tập kết ra Bắc và lớn lên tại Hà Nội. Sau đó ông sang học tại Nhạc viện Bình Nhưỡng, Triều Tiên và tốt nghiệp năm 23 tuổi.

Từ năm 1971 đến 1975, Thanh Tùng là chỉ huy dàn nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam II. Sau 1975, Thanh Tùng về sống tại Thành phố Hồ Chí Minh và là người có công xây dựng Dàn nhạc nhẹ Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh và khai sinh nhóm hợp ca Những làn sóng nhỏ. Ông còn chỉ huy hợp xướng và chỉ đạo nghệ thuật Đoàn Ca múa Bông Sen. Thanh Tùng cũng là người đầu tiên đưa nhạc nhẹ chuyển soạn các ca khúc thành nhạc không lời như "Con kênh xanh xanh" của Ngô Huỳnh, "Cánh chim báo tin vui" của Đàm Thanh...

Năm 1975, Thanh Tùng viết ca khúc đầu tay "Cây sầu riêng trổ bông" cho một vở cải lương. Từ đó, ông đã viết hơn 200 bài hát. Nhiều sáng tác của ông được giới trẻ yêu thích như "Hát với chú ve con", "Hoàng hôn màu lá", "Chuyện tình của biển", "Lời tỏ tình của mùa xuân", "Ngôi sao cô đơn", "Câu chuyện nhỏ của tôi", "Hoa tím ngoài sân", "Em và tôi", "Phố biển", "Mưa ngâu", "Lối cũ ta về".

Ông từng công tác tại Hội Âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh. Nhạc sĩ có ba người con (2 trai, 1 gái): con trai cả là Nguyễn Thanh Bách, con trai thứ là Nguyễn Thanh Thông, cô con gái út là Nguyễn Thị Bạch Dương. Hiện con cái của Nhạc sĩ đều là những doanh nhân thành đạt ở Việt Nam. Chính ông cũng là một doanh nhân, khi đầu tư kinh doanh nước khoáng, nhà hàng, khách sạn và bất động sản. Ông còn sở hữu một vũ trường. Vào tháng 7 năm 1998, ông mở một nhà hàng mang tên Sinh Đôi tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Vào năm 2008, ông không còn đi lại được sau một cơn tai biến bất ngờ. Ông còn bị liệt bên phải, mất khả năng nói, bị tiểu đường và thận. Ông qua đời vào ngày 15 tháng 3 năm 2016 tại Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội. Nơi an nghỉ của ông tại Công viên Thiên Đức (Vĩnh Hằng Viên – tỉnh Phú Thọ).

Nhận xét

Tác phẩm

Buổi biểu diễn 

 7 tháng 5 năm 2016, Ngôi sao cô đơn tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội.
 27 và 28 tháng 3 năm 2021, Live in Concert Chuyện tình – Đêm nhạc Thanh Tùng & Trần Tiến tại Nhà hát Lớn Hà Nội.
 14 và 15 tháng 10 năm 2022, Live Concert Thanh Tùng – Bảo Chấn: Chuyện của mùa thu tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội.
 24 tháng 6 năm 2023, The Legend Concert 02 – Thanh Tùng tại The Global City, Thành phố Hồ Chí Minh.
 11 và 12 tháng 1 năm 2025, Thanh Tùng Legacy of Love – Classical Crossover Live Concert tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ý kiến về Con đường âm nhạc 

Người Khánh Hòa
Học sinh trung học phổ thông Chu Văn An (Hà Nội)
Nhạc sĩ nhạc trẻ
Nhạc sĩ Việt Nam
Người Thành phố Hồ Chí Minh
Sinh năm 1948
Mất năm 2016
Hồ Bắc (nhạc sĩ)

Xem các nghĩa khác tại Hồ Bắc (định hướng)

Hồ Bắc (8 tháng 10 năm 1930 – 8 tháng 2 năm 2021) là một nhạc sĩ Việt Nam.

Tiểu sử
Ông sinh ngày 8 tháng 10 năm 1930 tại làng Phù Lưu, xã Tân Hồng, huyện Từ Sơn (nay là khu phố Phù Lưu, phường Đông Ngàn, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh). Ông tham gia cách mạng từ rất sớm, 15 tuổi đã là cán bộ Việt Minh phụ trách Thiếu nhi tuyên truyền cách mạng. Sau đó Hồ Bắc vào bộ đội và là cán bộ âm nhạc của Văn công sư đoàn 316, Tổng cục Hậu cần.

Bài hát Làng tôi được ông viết năm 1949 tại chiến khu Việt Bắc. Gắn liền với hai cuộc chiến tranh, phần lớn các sáng tác của ông thuộc dòng nhạc đỏ như Làng tôi (1949), Bên kia sông Đuống (phỏng thơ Hoàng Cầm - 1950), Gặt tay nhanh (1952), Giữ mãi tuổi xuân (1954), Giữ biển trời Xô viết Nghệ An (1965), Trên đường Hà Nội (1966) Gửi anh chiến sĩ thông tin đảo (1966), Sài Gòn quật khởi (1968), Bên cảng quê hương tôi (1970)...

Từ năm 1956, Hồ Bắc chuyển về Đài phát thanh Tiếng nói Việt Nam và làm việc ở đây cho đến khi nghỉ hưu năm 1990. Ở Đài Tiếng nói Việt Nam, Hồ Bắc đã viết một số hợp xướng như Ca ngợi tổ quốc, Dáng đứng Việt Nam, Tổ quốc yêu thương. Ông cũng viết nhạc cho các phim truyện, tài liệu và hoạt hình.

Ngoài công việc sáng tác Hồ Bắc còn viết lời giới thiệu cho những chương trình ca nhạc, bình giải các tác phẩm âm nhạc, biên dịch gần 500 ca khúc nước ngoài để phát sóng. Ông là ủy viên Hội Văn nghệ Hà Nội (từ khoá I đến khóa IV), nguyên phó tổng thư ký Hội Văn nghệ Phát thanh Truyền hình. Ông còn tham gia giảng dạy sáng tác.

Bài Làng tôi của ông trùng tên với hai ca khúc cũng rất nổi tiếng khác của Văn Cao và Chung Quân.

Ông được trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất (1997) và Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật cho Làng tôi, Giữ mãi tuổi xuân, Ca ngợi Tổ quốc (hợp xướng), Sài Gòn quật khởi và Bến cảng quê hương tôi (2001).

Ông đã đột ngột ra đi do tuổi cao sức yếu lúc 4 giờ 15 phút sáng, ngày 8 tháng 2 năm 2021 (27 tết) tại nhà riêng của ông (ở Hà Nội)

Tác phẩm

Tham khảo 

 Nhạc sĩ Hồ Bắc trên trang Bộ Văn hoá Thông tin 
 Nhạc sĩ Hồ Bắc: "Ca ngợi tổ quốc là chủ đề xuyên suốt cả cuộc đời sáng tác của tôi" 

Người Bắc Ninh
Nhạc sĩ nhạc đỏ
Huân chương Lao động
Người được trao tặng Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)
Vịnh Việt Thanh

Vịnh Việt Thanh hay Vũng Việt Thanh là vịnh ven bờ biển ở phía bắc tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam. Vùng nước của vịnh kéo dài từ mũi Nam Châm (xã Bình Thuận, huyện Bình Sơn) đến mũi Phước Thiện (xã Bình Hải, huyện Bình Sơn) với diện tích mặt nước là 12 km². Khu vực vịnh hiện thuộc khu kinh tế Dung Quất của tỉnh Quảng Ngãi, nhà máy lọc dầu Dung Quất thuộc địa bàn xã Bình Trị, cách bờ biển của vịnh không xa.

Xem thêm
Vịnh Dung Quất

Chú thích

Địa lý Quảng Ngãi
Việt Thanh
Hàm Weierstrass

Trong toán học, hàm Weierstrass là một ví dụ về hàm liên tục nhưng không đâu khả vi. Hàm này do Weierstrass đưa ra.

Hàm này được định nghĩa như sau:

trong đó ,  là số nguyên lẻ và

Thật ra Hardy G. H. đã chỉ ra rằng hàm đó không đâu khả vi chỉ với giải thiết rằng  và  (G.H. Hardy, Weierstrass's nondifferentiable function, Trans -Amer, Math. Soc, 12(1916), 301-325).

Tham khảo 

 Các phản ví dụ trong Giải tích-B. Gelbaum, J.Olmsted-Dịch từ bản tiếng Nga-Lê Đình Thịnh, Hoàng Đức Nguyên-Nhà xuất bản Đại học và Trung học chuyên nghiệp, Hà Nội, 1982.

Xem thêm 
 Hàm khả vi
 Hàm liên tục

Giải tích thực
Fractal
Lý thuyết độ đo
Loại hàm số
Lý thuyết hàm liên tục
Xe đạp tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005

Xe đạp tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á năm 2005 diễn ra từ ngày 28 tháng 11 đến ngày 4 tháng 12 tại Philippines, chia làm bốn phân môn chính: xe đạp đường trường, xe đạp tính điểm (criterium), xe lòng chảo (track), cùng với xe đạp địa hình (mountain biking). 

Nội dung xe đạp vòng chảo trong nhà, được thi đấu tại Amoranto Velodrome, thành phố Quezon, Manila, Philippines.
Nội dung tính điểm, thi đấu tại Đại lộ Roxas, Manila
Nội dung xe đạp đường trường, thi đấu tại thành phố Tagaytay City, Cavite, Philippines.
Nội dung xe đạp địa hình thi đấu tại khu liên hợp thể thao Ramon M. Durano, Danao City, Cebu, Philippines.

Bảng huy chương

Tóm tắt kết quả

Nội dung xe đạp vòng chảo trong nhà
Nam

Nội dung tính điểm
Nam

Xe đạp đường trường

Xe đạp địa hình

Chú thích

Tham khảo
 

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005
Toán tử div

Trong giải tích vectơ, toán tử div hay toán tử phân kỳ hay suất tiêu tán là một toán tử dùng để đo mức độ mà một trường vectơ “phát ra” hoặc “thu vào” tại một điểm. Cụ thể, nó cho biết tại điểm đó, các vectơ xung quanh có xu hướng hướng ra ngoài (giống như một nguồn phát) hay hướng vào trong (giống như một nguồn thu). Kết quả của phân kỳ là một số thực: nếu dương thì biểu thị sự phát ra, nếu âm thì biểu thị sự thu vào, còn nếu bằng không thì có nghĩa là không có sự tích tụ hay thất thoát tổng thể tại điểm đó. 

Một cách hình dung trực quan là xét một thể tích rất nhỏ bao quanh điểm đang xét và quan sát dòng chảy đi qua bề mặt của nó. Nếu lượng “dòng” đi ra ngoài nhiều hơn đi vào, thì phân kỳ tại điểm đó là dương; nếu ngược lại thì là âm. Ví dụ, trong trường vận tốc của không khí, khi không khí nóng lên và giãn nở, các vectơ vận tốc có xu hướng hướng ra ngoài, tạo phân kỳ dương; khi không khí lạnh đi và co lại, các vectơ hướng vào trong, tạo phân kỳ âm. Về mặt toán học, phân kỳ có thể được hiểu là tốc độ mà thông lượng đi ra khỏi một thể tích vi phân, trên mỗi đơn vị thể tích, khi thể tích đó tiến về không.

Định nghĩa 
Toán tử div áp dụng trên một trường vectơ  được định nghĩa bởi:

.

Trong tọa độ Descartes, với trường vectơ được biểu diễn là , toán tử này được viết:

.

Tham khảo

Giải tích vectơ
Toán tử tuyến tính trong giải tích
Lê Đăng Doanh

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh (sinh 1942) nguyên là Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (Central Institute for Economic Management - CIEM), Hà Nội, Việt Nam.

Thân thế và học tập
Lê Đăng Doanh, sinh năm 1942 ở Hà Nội, là con trai của Lê Tư Lành nhà giáo, nhà nghiên cứu lịch sử, văn học. Ông là một trong 350 Moritzburger. Sau khi tốt nghiệp đại học tại trường Đại học Kỹ thuật Leuna-Merseburg (Đức) năm 1967 ông sang Moskva năm 1984 để học bồi dưỡng về quản lý kinh tế và được cấp chứng chỉ tại Viện hàn lâm kinh tế quốc gia Nga.

Ông bảo vệ tiến sĩ kinh tế ở Việt Nam năm 1997.

Sự nghiệp 
Từ năm 1968 đến năm 1978, ông làm chuyên viên Văn phòng Chính phủ Việt Nam và là trưởng phòng ở CIEM từ năm 1987 đến năm 1988. Ông là chuyên viên cao cấp từ năm 1988-1990, từng làm thư ký kinh tế cho văn phòng của các nhà lãnh đạo Phạm Văn Đồng, Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười, Nguyễn Duy Trinh,... Ông được bổ nhiệm làm viện trưởng CIEM từ năm 1993.

Ông đã viết rất nhiều bài về kinh tế Việt Nam và về vấn đề tham nhũng.

Từ năm 2007 đến 2009, ông là thành viên sáng lập của Viện nghiên cứu Phát triển IDS.

Vào đầu tháng 7 năm 2015, Liên Hợp Quốc đã bổ nhiệm Tiến sĩ Lê Đăng Doanh làm thành viên Ủy ban chính sách phát triển của Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 1/1/2016 đến 31/12/2018.

Ý kiến

 Có mặt trong danh sách những người đã ký trong "Kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp 1992" phổ biến vào ngày 19 tháng 01 năm 2013 tại Hà Nội
 Theo BBC Việt ngữ, ngày 9.12.2015, ông cùng với 126 người khác, trong đó có các nhân vật như Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu, Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, TS Nguyễn Quang A, GS Nguyễn Huệ Chi, GS Nguyễn Đình Cống, GS Chu Hảo, GS Tương Lai, Huỳnh Tấn Mẫm, Hồ Ngọc Nhuận, GS Trần Văn Thọ, GS Nguyễn Đăng Hưng, Đại sứ Nguyễn Trung, GS Phạm Xuân Yêm..., đã gửi một bức thư ngỏ đến Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, các đại biểu dự Đại hội lần thứ XII và toàn thể đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Bức thư đề nghị "đổi tên đảng (không gọi là Đảng Cộng sản); đổi tên nước (không gọi là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa); trả lại tự do cho những người khác chính kiến đang bị giam giữ; chấm dứt sự trấn áp và ngăn chặn nhân dân thực hiện quyền tự do dân chủ theo Hiến pháp" đồng thời nêu ý kiến "Thực tiễn của nước ta cũng như trải nghiệm của nhiều nước trên thế giới đã cho thấy rõ sai lầm và thất bại của đường lối xây dựng chủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa Mác - Lênin".

Chú thích nguồn

Liên kết ngoài

Bài thuyết trình của Tiến sĩ Lê Đăng Doanh
Nói với thế hệ trẻ/Bài của Tiến sĩ Lê Đăng Doanh 

Đã dến lúc tiến hành công cuộc đổi mới lần 2 29 thg 12, 2021 tại Dân trí

L
L
Nhóm Kiến nghị 72
Thành viên Ban nghiên cứu của Thủ tướng
Penguin Books

Nhà xuất bản Penguin Books được Allen Lane thành lập năm 1935-1936.

Những sách đầu tiên có nhiều loại - mỗi loại có bìa màu riêng biệt: tiểu sử màu xanh dương đậm, tiểu thuyết màu cam, truyện tội phạm màu xanh lục. Những tác giả đầu tiên gồm có Ernest Hemingway, Eric Linklater và Agatha Christie. Mỗi cuốn sách thời đó chỉ có giá 6 xu, bằng giá một gói thuốc lá.

Tham khảo

Nhà xuất bản Vương quốc Anh
Nhãn hiệu Vương quốc Liên hiệp Anh
Khởi đầu năm 1935 ở Anh
Tập đoàn RTL
Neil Davis

Neil Brian Davis (sinh ngày 14 tháng 2 năm 1934 tại Tasmania, Úc, mất ngày 9 tháng 9 năm 1985 tại Bangkok, Thái Lan là một phóng viên chiến trường làm việc cho đài truyền hình ABC Úc, nổi tiếng với nhiệm vụ phóng viên ảnh trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam.

Xem thêm
Tiểu sử 
Vụ tướng Nguyễn Ngọc Loan xử bắn Việt cộng tại Sài Gòn trong trận Tết Mậu Thân

Tham khảo

Phóng viên ảnh người Úc
Nhiếp ảnh gia chiến tranh Việt Nam
Người từ Tasmania
Hiệp Hòa (định hướng)

Hiệp Hòa có thể là:

Địa danh
 Phường Hiệp Hòa, tỉnh Quảng Ninh
 Xã Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Ninh
 Xã Hiệp Hòa, tỉnh Tây Ninh.

 Địa danh cũ
 Huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang
 Phường Hiệp Hòa (thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai); nay là một phần phường Trấn Biên thuộc tỉnh
 Thị trấn Hiệp Hòa (huyện Đức Hòa, tỉnh Long An); nay là một phần xã Hiệp Hòa, tỉnh Tây Ninh
 Xã Hiệp Hòa (huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng); nay là một phần của xã Vĩnh Hòa thuộc thành phố
 Xã Hiệp Hòa (thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương); nay là một phần phường Trần Liễu, thành phố Hải Phòng
 Xã Hiệp Hòa (thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh); nay là một phần phường Hiệp Hòa thuộc tỉnh
 Xã Hiệp Hòa (huyện Đức Hòa, tỉnh Long An); nay là một phần xã Hiệp Hòa, tỉnh Tây Ninh
 Xã Hiệp Hòa (huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam); nay là một phần xã Hiệp Đức, thành phố Đà Nẵng
 Xã Hiệp Hòa (huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình); nay là một phần xã Thư Trì, tỉnh Hưng Yên
 Xã Hiệp Hòa (huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh); nay là một phần xã Nhị Trường, tỉnh Vĩnh Long.

Tên người
 Hiệp Hòa (協和; 1847–1883), vị vua thứ sáu của nhà Nguyễn.

Xem thêm
Hợp Hòa (định hướng)
Linh lan

Linh lan hay lan chuông (danh pháp khoa học: Convallaria majalis), là loài duy nhất trong chi Convallaria thuộc một họ thực vật có hoa là họ Asparagaceae. Nó có nguồn gốc trong khu vực ôn đới mát của Bắc bán cầu tại châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ. Nó là một loài cây thân thảo sống lâu năm có khả năng tạo thành các cụm dày dặc nhờ loang rộng theo các rễ ngầm dưới mặt đất gọi là thân rễ. Các thân rễ này tạo ra rất nhiều chồi mỗi mùa xuân. Thân cây cao tới 15–30 cm, với hai lá dài 10–25 cm và cành hoa bao gồm 5-15 hoa trên đỉnh ngọn thân cây. Hoa có màu trắng (ít khi hồng), hình chuông, đường kính 5–10 mm, có mùi thơm ngọt; nở hoa về cuối mùa xuân. Quả của nó là loại quả mọng màu đỏ, nhỏ với đường kính 5–7 mm.

Linh lan là một loại cây cảnh trồng phổ biến trong vườn vì các hoa có mùi thơm của nó. Lá và hoa linh lan chứa các glycozit như Convallimarin, Convallarin có tác dụng tim mạch và được sử dụng trong y học trong nhiều thế kỷ. Với các đơn thuốc quá liều nó có thể gây ngộ độc; các loài vật nuôi và trẻ em có thể bị thương tổn khi ăn phải linh lan.

Linh lan bị ấu trùng của một số loài thuộc bộ Lepidoptera phá hoại, như Antitype chi.

Hoa này trong tiếng Anh còn được gọi là Our Lady's tears (Nước mắt của Mẹ) do, theo một truyền thuyết, từ những giọt nước mắt của Eva rơi xuống, khi bị đuổi ra khỏi thiên đàng, đã trở thành hoa linh lan. Một thuyết khác cho rằng linh lan xuất hiện từ những giọt nước mắt của Đức Mẹ đồng trinh Mary khi chúa Jesus bị đóng đinh câu rút. Theo một truyền thuyết khác, hoa linh lan cũng đã xuất hiện từ máu của Thánh Leonard trong trận chiến của ông với con rồng. Các tên gọi khác trong tiếng Anh là May Lily (huệ tháng Năm), May Bells (hoa chuông tháng Năm), Lily Constancy (huệ chung thủy), Ladder-to-Heaven (thang tới thiên đường), Male Lily and Muguet v.v.

Theo truyền thống, hoa linh lan được bán tại Pháp trên các đường phố vào ngày 1 tháng 5 và được tặng cho nhau như một thứ đem lại may mắn. Kể từ năm 1982, hoa linh lan là quốc hoa của Phần Lan. Nó là loài hoa chính thức của các hội đoàn như Pi Kappa Alpha, Kappa Sigma và của liên đoàn các bà xơ Alpha Epsilon Phi tại Hoa Kỳ.

Tên gọi "lily of the valley" ("linh lan") cũng được sử dụng trong một số bản dịch ra tiếng Anh của Kinh Thánh phần Nhã ca 2:1, mặc dù từ trong tiếng Hêbrơ là "shoshana" nguyên thủy được dùng tại đó không chắc chắn có phải để chỉ loài hoa này hay không.

Thư viện

Chú thích

Tham khảo
 
 

M
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật Armenia
Thực vật Azerbaijan
Thực vật Đan Mạch
Thực vật Đức
Thực vật Hy Lạp
Thực vật Myanmar
Thực vật Nga
Thực vật Nhật Bản
Thực vật Tây Ban Nha
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Vương quốc Liên hiệp Anh
Thực vật Ý
Hoa
Thực vật Gruzia
Thực vật Na Uy
Vườn cây Bắc Mỹ
Cây độc
Cây thuốc
Thực vật Đông Nam Hoa Kỳ
Thực vật vườn châu Á
Thực vật vườn châu Âu
Thực vật Tây Virginia
Sân bay Gia Lâm

Sân bay Gia Lâm  là sân bay cấp II, thuộc phường Long Biên, cách trung tâm thành phố Hà Nội 8 km.

Vào năm 2022, sân bay Gia Lâm được lựa chọn để tổ chức Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần đầu tiên.

Đặc tính kỹ thuật
Chiều dài đường cất hạ cánh: chính 2.000 m; phụ: 1.200 m
Chiều rộng đường cất hạ cánh: chính 45 m, phụ 20 m
Kích thước đường lăn chính: 1.450 x 20 m
Kết cấu đường cất hạ cánh: bê tông xi măng - bê tông nhựa
Sân đỗ máy bay: 2 chiếc
Sân chứa máy bay: 20 chiếc

Đặc điểm khai thác 
Đây là sân bay chính của Hà Nội trước năm 1975. Sau năm 1975, sân bay này đã được thay thế bằng Sân bay Quốc tế Nội Bài. Hiện nay, sân bay Gia Lâm dành cho hoạt động bay huấn luyện và bay taxi phục vụ các chuyến du lịch bằng máy bay trực thăng.

Định hướng phát triển 
Cục Hàng không Việt Nam cho biết, sẽ quy hoạch sân bay Gia Lâm để đến sau năm 2015, sân bay này sẽ thành ga hàng không giá rẻ để đáp ứng yêu cầu mở rộng thị trường. Tuy nhiên, vào năm 2020, Nhà nước đã bãi bỏ việc này.

Tham khảo

 

Gia Lâm
Gia Lâm
Long Biên
Sân bay tại Việt Nam
Công trình xây dựng ở Hà Nội
Giao thông Hà Nội
Mắt người

Mắt người là một cơ quan cảm giác đáp ứng với ánh sáng và thực hiện chức năng thị giác. Các tế bào hắc tố (tế bào que và tế bào nón) trong võng mạc cho phép con người cảm nhận ánh sáng, phân biệt màu sắc và nhận biết chiều sâu của hình ảnh. Mắt người có khả năng phân biệt khoảng 10 triệu màu sắc khác nhau và có thể nhận biết được sự hiện diện của một photon đơn lẻ.

Mắt người không chỉ tạo ra hình ảnh mà còn nhận tín hiệu ánh sáng để điều chỉnh kích thước đồng tử, sự điều tiết và ức chế bài tiết hormone melatonin, giúp đồng bộ hóa nhịp sinh học của cơ thể.

Về mặt phôi thai học, mắt bắt đầu hình thành từ tuần thứ ba của phôi kỳ dưới dạng hai túi thị nguyên thủy phát triển từ não trung gian. Trong văn học và đời sống, mắt thường được ví là "cửa sổ tâm hồn".

Giải phẫu học nhãn cầu 

Mắt người nằm trong hai hốc mắt ở xương sọ, được bảo vệ phía trên bởi lông mày và trán, phía dưới bởi xương gò má. Bên ngoài nhãn cầu được che chở bởi hai mí mắt, lông mi và hệ thống tuyến lệ giúp giữ ẩm và làm sạch bề mặt mắt.

Cấu tạo nhãn cầu gồm các lớp và thành phần chính:
 Lớp ngoài cùng: Gồm củng mạc (tròng trắng) bao bọc phía sau và giác mạc trong suốt ở phía trước. Phủ lên củng mạc là một màng mỏng gọi là kết mạc.
 Lớp giữa (Màng bồ đào): Gồm mống mắt (tạo nên màu mắt và đồng tử), thể mi và hắc mạc (chứa nhiều mạch máu nuôi dưỡng mắt).
 Lớp trong cùng: Là võng mạc, nơi chứa các tế bào cảm quang. Tín hiệu thần kinh từ võng mạc tập trung tại gai thị để đi vào dây thần kinh thị giác.
 Các môi trường trong suốt: Gồm thủy dịch (ở tiền phòng và hậu phòng), thủy tinh thể (ống kính có khả năng thay đổi độ cong để điều tiết) và dịch kính (khối gel chiếm phần lớn thể tích nhãn cầu).

Nhãn cầu di động linh hoạt nhờ hệ thống 6 cơ vận nhãn: 4 cơ trực (trên, dưới, ngoài, trong) và 2 cơ chéo (trên và dưới). Các cơ này phối hợp nhịp nhàng dưới sự điều khiển của các dây thần kinh sọ não số III, IV và VI.

Quang lý học thị giác 
Hoạt động của mắt tương tự như một máy ảnh. Các tia sáng đi qua giác mạc và thủy tinh thể sẽ được hội tụ chính xác trên võng mạc (đặc biệt là tại hoàng điểm) để tạo ra hình ảnh rõ nét.
 Ở mắt chính thị, hình ảnh hội tụ đúng trên võng mạc.
 Ở mắt cận thị, hình ảnh hội tụ ở phía trước võng mạc do cầu mắt quá dài hoặc công suất khúc xạ quá lớn.
 Ở mắt viễn thị, hình ảnh hội tụ ở phía sau võng mạc do cầu mắt ngắn hoặc công suất khúc xạ yếu.
 Ở mắt loạn thị, các tia sáng không hội tụ tại một điểm mà tạo thành nhiều tiêu điểm do độ cong giác mạc không đều.

Các dấu hiệu bệnh lý nhãn khoa 
Khám mắt có thể giúp bác sĩ phát hiện nhiều bệnh lý toàn thân:
 Vàng da: Củng mạc ngả vàng do tăng bilirubin trong máu.
 'Thiếu máu
Tôn Thất Tiệp

Tôn Thất Tiệp (chữ Hán: 尊室詥, 1870-1888) là con trai thứ của Tôn Thất Thuyết. Cùng anh trai Tôn Thất Đàm, ông là một trong những chỉ huy của phong trào Cần Vương.. (theo gia phả gia đình Tôn Thất Thuyết thì hai con trai của ông là Tôn Thất Tiệp và Tôn Thất Đàm chứ không phải là Tôn Thất Thiệp và Tôn Thất Đạm) 

Ngày 4 tháng 7 năm 1885, Tôn Thất Thuyết cho quân đánh úp vào trại lính và Tòa Khâm sứ Pháp nhưng thất bại. Vua Hàm Nghi cùng Tôn Thất Thuyết chạy ra thành Quảng Trị, sau đó lên Sơn Phòng Tân Sở rồi về vùng Tuyên Hóa, Quảng Bình. Tại Tân Sở vua Hàm Nghi phát động phong trào Cần Vương. Tôn Thất Đàm cùng Tôn Thất Tiệp được cha giao cho nhiệm vụ bảo vệ vua Hàm Nghi.

Cuối năm 1888, vua Hàm Nghi bị một thuộc hạ là Trương Quang Ngọc làm phản đem quân tới bắt. Tôn Thất Tiệp bảo vệ vua và bị giết chết trước mặt vua Hàm Nghi ngày 1 tháng 11 cùng năm tại Tuyên Hóa. Khi đó ông mới 18 tuổi.

Tại Hà Nội, Huế và Thành phố Hồ Chí Minh có những con đường được mang tên ông.

Tham khảo

Họ Tôn Thất
Tôn thất nhà Nguyễn
Người Thừa Thiên Huế
Nghĩa quân chống Pháp
Thủ lĩnh quân sự phong trào Cần Vương
Tôn Thất Đàm

Tôn Thất Đàm (1864 – 1888) là một trong những người chỉ huy của phong trào Cần Vương (1885 – 1896), với mục đích giúp vua cứu nước, khôi phục lại chế độ phong kiến Việt Nam.

Thân thế 
Tôn Thất Đàm quê ở xã Xuân Long, thành phố Huế, là con trai trưởng của Tôn Thất Thuyết, anh trai của Tôn Thất Tiệp.

Cuộc đời 
Ngày 4 tháng 7 năm 1885, Tôn Thất Thuyết cho quân đánh úp vào đồn Mang Cá và Tòa Khâm sứ Pháp nhưng thất bại. Vua Hàm Nghi cùng Tôn Thất Thuyết chạy ra thành Quảng Trị, sau đó lên Sơn Phòng Tân Sở rồi về vùng Tuyên Hoá, Quảng Bình. Tại Tân Sở, vua Hàm Nghi phát động phong trào Cần Vương. Tôn Thất Đàm nhận chức Khâm sai Chưởng lý quân vụ đại thần, thay cha điều hành triều đình Hàm Nghi. Ông cùng Tôn Thất Tiệp được cha giao cho nhiệm vụ bảo vệ vua Hàm Nghi trong khoảng thời gian từ tháng 2 năm 1886 đến tháng 10 năm 1888.

Cuối năm 1888, vua Hàm Nghi bị thuộc hạ cũ là Trương Quang Ngọc dẫn theo bọn Nguyễn Định Trình, Cao Viết Lượng gồm hơn hai mươi tên tới bắt. Tôn Thất Tiệp bảo vệ vua và bị giết chết. Tôn Thất Đàm đã tự sát vào ngày 15 tháng 11 năm 1888 khi hay tin vua Hàm Nghi bị lọt vào tay quân Pháp.

Có nguồn cho rằng khi vua Hàm Nghi bị bắt, Tôn Thất Đàm đang đóng quân ở Hà Tĩnh. Nghe tin, ông viết cho Hàm Nghi một bức thư tạ tội đã không bảo vệ được vua. Và một bức thư cho Thiếu tá Dabat, đóng ở đồn Thuận Bài xin cho thủ hạ ra đầu thú về làm ăn. Sau đó ông thắt cổ tự vẫn ở chùa Vàng Liêu (Hương Khê, Hà Tĩnh).

Tưởng nhớ 
Tên ông được đặt cho các con đường ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Huế, Nam Định. Tuy nhiên, con đường ở Thành phố Hồ Chí Minh bị ghi sai thành Tôn Thất Đạm. Phố Tôn Thất Đàm (Ba Đình, Hà Nội) là nơi đặt trụ sở Bộ Ngoại giao Việt Nam. Trên đường Tôn Thất Đạm (phường Bến Nghé, quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh) có một tòa chung cư cổ được xây từ năm 1886, cùng một ngôi chợ thường được người dân gọi là "chợ quê" hay "chợ nhà giàu".

Bên lề 
Năm 2018, căn nhà của ông được phục dựng trong Bảo tàng nhà Việt ở Điện Bàn, Quảng Nam.

Chú thích

Người Thừa Thiên Huế
Quan lại nhà Nguyễn
Võ tướng nhà Nguyễn
Thủ lĩnh quân sự phong trào Cần Vương
Đàm, Tôn Thất
Họ Tôn Thất
Viện Toán học (Việt Nam)

Viện Toán học là cơ quan nghiên cứu chuyên sâu cơ bản về toán học trực thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST). Viện được thành lập năm 1969 theo Nghị định số 25/CP của Chính phủ ngày 5 tháng 2 năm 1969.

Nhiệm vụ của Viện Toán học là nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực toán học, hợp tác nghiên cứu khoa học với các Viện khác ở trong nước và quốc tế. Từ khi thành lập đến nay, Viện luôn chú trọng nghiên cứu những vấn đề toán học ứng dụng. Nhiệm vụ thứ ba của Viện là luôn luôn cộng tác với các Viện chuyên ngành khác trong việc ứng dụng toán học vào quản lý và phát triển sản xuất. Viện cũng rất quan tâm đến việc nâng cao chất lượng giảng dạy toán học ở  bậc cao. Trung tâm đào tạo của Viện thành lập năm 1994 với mục đích đào tạo các tài năng nghiên cứu trẻ trong lĩnh vực toán học.

Lịch sử và quá trình hình thành

Hình thành Viện Toán học 
Những năm 1960, Toán học Việt Nam đã bắt đầu có sự xuất hiện của các nhà toán học nghiên cứu hiện đại như Tạ Quang Bửu, Lê Văn Thiêm hay Hoàng Tụy. Dù tiềm năng lớn, tuy nhiên nền tảng cán bộ lẫn tổ chức Toán học khi đó đều còn rất hạn chế.

Năm 1962 - 1963, tiền thân là các sinh viên tốt nghiệp Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (ngày nay là Trường Đại học Khoa học tự nhiên Hà Nội), Phạm Trà Ân, Hoàng Đình Dung, Ngô Văn Lược, Phạm Hữu Sách, Trần Vũ Thiệu, Trần Mạnh Tuấn, Đỗ Long Vân (sau này có thêm Phó Tiến sĩ Phan Văn Chương) thành lập ra Nhóm nghiên cứu Toán - là tiền thân của Viện Toán học ngày nay. Nhóm nghiên cứu này là một phần của Bộ phận Toán - Cơ - Lý - Máy tính trực thuộc Ủy ban Khoa học Nhà nước Việt Nam (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ). Tính đến năm 1968, biên chế của Nhóm nghiên cứu này gồm có 21 người, với giáo sư Hoàng Tụy làm trường phòng nghiên cứu.

Ngày 5 tháng 2 năm 1969, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã ký quyết định số 25/CP thành lập Viện Toán học (đồng thời với Viện Vật lý) trực thuộc Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước. Tuy nhiên, phải tới cuối năm 1970 khi giáo sư Lê Văn Thiêm về làm phó Viện trưởng, nơi đây mới chính thức đi vào hoạt động. Sau này khi thành lập Viện Khoa học Việt Nam (nay là Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) vào tháng 5 năm 1975, Viện Toán học trở thành thành viên trực thuộc, cùng với đó là việc thay đổi cấu trúc gồm có 8 phòng. Tháng 6 năm 1975, giáo sư Lê Văn Thiêm chính thức được bổ nhiệm làm Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam.

Xây dựng và phát triển 
Tháng 8 năm 1980, do tình hình sức khỏe, giáo sư Lê Văn Thiêm được Thủ tướng Chính phủ cho thôi giữ chức vụ Viện trưởng, thay vào đó là giáo sư Hoàng Tụy.

Các Viện trưởng qua từng thời kì
Giáo sư Lê Văn Thiêm (1975–1980)  
Giáo sư Hoàng Tụy (1980–1990)
Giáo sư, TSKH Phạm Hữu Sách (1991–1995)
Giáo sư, TSKH Trần Đức Vân (1996–2000)
Giáo sư, TSKH Hà Huy Khoái (2001–2007)
Giáo sư, TSKH Ngô Việt Trung (2007–2013)
Giáo sư, TSKH Lê Tuấn Hoa (2013–2017)
Giáo sư, TSKH Phùng Hồ Hải (2017–2022)
Giáo sư, TSKH Đoàn Thái Sơn (2023–nay)

Xem thêm
 Hội Toán học Việt Nam
 Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Trang chủ của Viện Toán học Việt Nam

Toán học
Tổ chức thành lập năm 1969
World Cup

World Cup thường được dùng để nói đến FIFA World Cup.

World Cup cũng có thể chỉ:

Điền kinh 

 Cúp điền kinh liên lục địa (IAAF Continental Cup)

Bóng rổ 

 Giải vô địch bóng rổ thế giới (FIBA Basketball World Cup)

Cricket 

 Giải vô địch cricket thế giới (Cricket World Cup)

Bóng đá 

 Giải vô địch bóng đá thế giới (FIFA World Cup)
 Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới (FIFA U-20 World Cup)
 Giải vô địch bóng đá U-17 thế giới (FIFA U-17 World Cup)
 Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ (FIFA Club World Cup)
 Giải vô địch bóng đá nữ thế giới (FIFA Women's World Cup)
 Giải vô địch bóng đá nữ U-20 thế giới (FIFA U-20 Women's World Cup)
 Giải vô địch bóng đá nữ U-17 thế giới (FIFA U-17 Women's World Cup)
 Giải vô địch bóng đá trong nhà thế giới (FIFA Futsal World Cup)
 Giải vô địch bóng đá thế giới ConIFA (CONIFA World Football Cup) (các đội tuyển quốc gia không thuộc FIFA)
 Viva World Cup (các đội tuyển quốc gia không thuộc FIFA, không còn tồn tại)

Quần vợt 

 Davis Cup (đội nam)
 Fed Cup (đội nữ)
 Hopman Cup (đội nam-nữ)

Thể thao và trò chơi trên bàn 

 Cúp cờ vua thế giới (Chess World Cup)

Bóng chuyền 

 Cúp bóng chuyền nam thế giới (FIVB Volleyball Men's World Cup)
 Cúp bóng chuyền nữ thế giới (FIVB Volleyball Women's World Cup)

Thuật ngữ thể thao