Liên đoàn bóng đá Liên Xô

Liên đoàn bóng đá Liên Xô () là cơ quan quản lý bóng đá tại Liên Xô và kể từ năm 1972 là cơ quan quản lý bóng đá chính của quốc gia này. Liên đoàn được thành lập vào cuối năm 1934 theo quyết định của Hội đồng Thể dục Thể thao Tối cao Liên Xô (, VSFK) với tư cách là bộ phận thể thao quản lý riêng biệt về bóng đá. Đây là tổ chức duy nhất nhận được sự công nhận của FIFA vào năm 1946.

Lịch sử 
Sau khi chế độ Xô viết được thiết lập tại Đế quốc Nga cũ, tất cả các chi nhánh cũ ở nước ngoài của quốc gia này đều bị chấm dứt. Tuy nhiên, đời sống bóng đá trong nước không hề dừng lại. Vào tháng 7 năm 1920, giải vô địch đầu tiên của CHXHCN Xô viết Nga đã diễn ra với chiến thắng thuộc về đội tuyển thành phố tập thể Moskva. Việc quản lý và tổ chức thể thao nói chung ở Liên Xô dự kiến được thực hiện bởi Hội đồng Thể dục Thể thao Toàn Liên bang (VSFK) được thành lập vào năm 1920. Vào tháng 9 năm 1923, giải vô địch Liên Xô đầu tiên đã diễn ra, đội Moskva tiếp tục giành chiến thắng trước đội Petrograd. Với việc bổ nhiệm Nikolai Semashko làm chủ tịch VSFK, một cuộc xung đột đã nổ ra giữa ông và chủ tịch của Quốc tế Thể thao Đỏ Nikolay Podvoisky. Sau đó, cuộc tranh luận này có sự tham gia của một vài nhóm khác, trong đó có Komsomol (tổ chức đối lập với Podvoisky từ năm 1922, vào thời điểm của Vsevobuch) và các công đoàn khác nhau.

Vào tháng 8 năm 1928, kỳ Spartakiad đầu tiên đã diễn ra tại Moskva (không nên nhầm lẫn với Spartakiad các dân tộc Liên Xô), bao gồm một giải đấu bóng đá.

Vào ngày 27 tháng 5 năm 1934, danh hiệu "Bậc thầy thể thao ưu tú" đã được thiết lập và trao cho tám cầu thủ bóng đá trong cùng năm đó.

Vào ngày 27 tháng 12 năm 1934, Hội đồng Thể dục Thể thao Toàn Liên bang (VSFK) thuộc Ban Chấp hành Trung ương Liên Xô (TsIK USSR) đã thành lập một tổ chức công lập đặc biệt – Bộ phận Bóng đá Liên Xô – để phụ trách các sự kiện bóng đá trong nước. Ngoài ra, còn có Tổng cục Bóng đá thuộc Ủy ban Thể thao Liên Xô, trực thuộc chính phủ Liên Xô.

Những trận đấu giao hữu đáng nhớ đầu tiên 
Vào ngày 30 tháng 8 năm 1935, đội tuyển quốc gia Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina đã đánh bại Red Star Olympique (đến từ Pháp) với tỷ số 6:1. Các bàn thắng được ghi bởi Shylovsky (3), Parovyshnikov (2), Shchehodsky. Đội hình của CHXHCN Xô viết Ukraina ():

 Trusevych 
 K. Fomin (đội trưởng)
 Kirillov 
 M. Fomin
 V. Fomin 
 Hreber 
 Makhynia
 Parovyshnikov 
 Shchehodsky 
 Laiko 
 Shylovsky
Tháng tiếp theo, một đội tuyển tập thể của Praha đã đến thăm Liên Xô, thi đấu với các đội Leningrad, Moskva và CHXHCN Xô viết Ukraina. Vào tháng 1 năm 1936, đội Moskva bao gồm các cầu thủ từ Dynamo Moskva và Spartak Moskva đã đến thăm Racing Paris và để thua 1:2. Bàn thắng duy nhất của phía Xô viết được ghi bởi Yakushyn. Đội hình của Moskva (): 
 Akimov
 Al. Starostin (đội trưởng) 
 Korchebokov
 Ryomin 
 And. Starostin
 Leuta 
 Lapshyn (Stepanov, 46) 
 Yakushyn 
 Smirnov
  Pavlov (Velichkin, 86) 
 Ilyin
tất cả được dẫn dắt bởi huấn luyện viên Konstantin Kvashnin và Nikolai Starostin.

Lịch sử giai đoạn sau 
Năm 1936, Bộ phận Bóng đá Liên Xô đã thành lập Giải bóng đá hạng nhất Liên Xô như một giải vô địch giữa các đội của Hiệp hội Thể thao Tình nguyện (DSO) và các cơ quan, giới thiệu bốn nhóm phân cấp (giải đấu) gồm tám đội.

Vào ngày 22 tháng 7 năm 1937, lần đầu tiên TsIK USSR trao giải thưởng cho 38 vận động viên Xô viết xuất sắc nhất, trong đó có 12 cầu thủ bóng đá. Người đầu tiên nhận Huân chương Lenin trong số các cầu thủ bóng đá là Nikolai Starostin. Huân chương Cờ đỏ Lao động được trao cho Alexander Starostin và Sergei Ilyin, chín cầu thủ khác nhận được Huân chương Huy hiệu Danh dự.

Trong các giai đoạn của Chiến tranh thế giới thứ hai (1941–1944), các sự kiện bóng đá chính bị đình chỉ, nhưng vẫn có một số cuộc thi cấp khu vực. Khi Liên Xô được giải phóng khỏi sự chiếm đóng của Đức Quốc xã vào tháng 8 năm 1944, giải đấu cúp quốc gia tiếp theo đã diễn ra như sự kiện bóng đá chính thức đầu tiên sau chiến tranh.

Vào tháng 7 năm 1946, Bộ phận Bóng đá Liên Xô được kết nạp vào FIFA theo đề nghị của các đại biểu từ các quốc gia vệ tinh của Liên Xô là Nam Tư và Tiệp Khắc, và vào ngày 27 tháng 9 năm 1947, Liên Xô được trao một ghế phó chủ tịch thường trực của FIFA do Valentin Granatkin đảm nhiệm. Tuy nhiên, đội tuyển bóng đá quốc gia chính của Liên Xô đã không tham dự World Cup cho đến năm 1958. Huấn luyện viên đầu tiên được bổ nhiệm là Boris Arkadiev, người đã dẫn dắt đội bóng tham dự Thế vận hội Olympic năm 1952 tại Helsinki. Sau đó, ông và một số chuyên gia bóng đá khác bị Joseph Stalin cáo buộc phá hoại đội bóng khi bị loại ở vòng 16 đội của giải đấu.

Vào tháng 1 năm 1957, Đoàn chủ tịch Xô viết Tối cao Liên Xô đã trao tặng Huân chương Lenin cho Vsevolod Bobrov và Lev Yashin để ghi nhận những thành tích của họ trong thể thao.

Vào tháng 5 năm 1959, Bộ phận Bóng đá Liên Xô được tổ chức lại thành Liên đoàn bóng đá Liên Xô.

Năm 1960, đội tuyển quốc gia Liên Xô đã giành chức vô địch châu lục đầu tiên sau khi đánh bại đội tuyển quốc gia Nam Tư với tỷ số 2–1 trong hiệp phụ.

Năm 1963, Lev Yashin trở thành cầu thủ Xô viết đầu tiên được trao tặng Quả bóng vàng.

Lần đầu tiên trong mùa giải 1965–66, các câu lạc bộ bóng đá Liên Xô đã ra mắt tại các giải đấu bóng đá quốc tế châu Âu.

Năm 1972, Liên đoàn bóng đá Liên Xô trở thành một cơ quan chính phủ thuộc Ủy ban Thể dục Thể thao Nhà nước (Goskomsport). Tuy nhiên, vì Granatkin tiếp tục làm chủ tịch Liên đoàn bóng đá, việc tổ chức lại đó không thu hút nhiều sự chú ý từ FIFA.

Dynamo Kyiv trở thành câu lạc bộ Xô viết đầu tiên giành được danh hiệu câu lạc bộ châu Âu khi họ đánh bại Ferencvaros 3–0 trong trận chung kết European Cup Winners' Cup 1975.

Vào ngày 8 tháng 2 năm 1992, liên đoàn được công nhận là hiệp hội tiền thân của Liên đoàn bóng đá Nga (RFS) mới thành lập. Vào tháng 7 cùng năm, ủy ban điều hành của FIFA đã xác nhận sự kế thừa của liên đoàn Xô viết với tư cách là Liên đoàn bóng đá Nga và kết nạp lại tổ chức này dưới tên gọi và điều lệ mới.

Các Liên đoàn khu vực 
 Liên đoàn bóng đá CHXHCN Xô viết Ukraina (1959?), kế thừa bởi Liên đoàn bóng đá Ukraina vào tháng 12 năm 1991
 Liên đoàn bóng đá CHXHCN Xô viết Byelorussia, kế thừa bởi Liên đoàn bóng đá Belarus vào năm 1989
 Liên đoàn bóng đá CHXHCN Xô viết Kazakh (1959), kế thừa bởi Liên đoàn bóng đá Kazakhstan vào năm 1989
 Liên đoàn bóng đá CHXHCN Xô viết Gruzia (1936), kế thừa bởi Liên đoàn bóng đá Gruzia vào tháng 2 năm 1990
 Liên đoàn bóng đá CHXHCN Xô viết Uzbek (1946), kế thừa bởi Liên đoàn bóng đá Uzbekistan
 Liên đoàn bóng đá CHXHCN Xô viết Tajik (1936), kế thừa bởi Liên đoàn bóng đá Tajikistan

Chủ tịch 
Nguồn:
 Vyacheslav Koloskov (tháng 1, 1990 – 1991)
 Lev Lebedev (tháng 5, 1989 – tháng 1, 1990)
 Boris Topornin (tháng 12, 1980 – tháng 5, 1989)
 Boris Fedosov (tháng 3, 1973 – tháng 12, 1980)
 Valentin Granatkin (tháng 6, 1968 – tháng 3, 1973)
 Leonid Nikonov (tháng 1, 1968 – tháng 6, 1968)
 Vladimir Moshkarkin (tháng 7, 1967 – tháng 1, 1968)
 Nikolai Riashentsev (tháng 1, 1964 – tháng 7, 1967)
 Valentin Granatkin (6 tháng 5, 1959 – tháng 1, 1964)

Chủ tịch Bộ phận Bóng đá Liên Xô (27 tháng 12, 1934 – 6 tháng 5, 1959) 
 Valentin Granatkin (1950 – 6 tháng 5, 1959)
 Mikhail Kozlov (1937 – 1950)
 Aleksei Sokolov (27 tháng 12, 1934 – 1937)

Các huấn luyện viên đội tuyển quốc gia 
 Boris Arkadyev Olympic 1952 (vòng loại và vòng chung kết)
 Gavriil Kachalin Olympic 1956 (vòng loại và vòng chung kết), World Cup 1958 (vòng loại và vòng chung kết), Olympic 1960 (vòng loại, không vượt qua), Giải vô địch châu Âu 1960 (vòng loại và vòng chung kết), World Cup 1962 (vòng loại và vòng chung kết)
 Nikita Simonyan (tạm quyền)
 Konstantin Beskov Olympic 1964 (vòng loại, không vượt qua), Giải vô địch châu Âu 1964 (vòng loại và vòng chung kết)
 Nikolai Morozov World Cup 1966 (vòng loại và vòng chung kết)
 Mikhail Yakushin Olympic 1968 (vòng loại, không vượt qua), Giải vô địch châu Âu 1968 (vòng loại và vòng chung kết)
 Gavriil Kachalin World Cup 1970 (vòng loại và vòng chung kết)
 Valentin Nikolayev Giải vô địch châu Âu 1972 (vòng loại)
 Aleksandr Ponomarev Giải vô địch châu Âu 1972 (vòng chung kết), Olympic 1972 (vòng chung kết)
 Yevgeny Goryansky World Cup 1974 (vòng loại, không vượt qua)
 Konstantin Beskov (thay thế bởi Valeriy Lobanovsky) Giải vô địch châu Âu 1976 (vòng loại, không vượt qua), Olympic 1976 (vòng chung kết)
 Nikita Simonyan (thay thế bởi Konstantin Beskov) World Cup 1978 (vòng loại, không vượt qua), Giải vô địch châu Âu 1980 (vòng loại, không vượt qua)
 Konstantin Beskov World Cup 1982 (vòng loại và vòng chung kết)
 Valeriy Lobanovsky Giải vô địch châu Âu 1984 (vòng loại, không vượt qua)
 Eduard Malofeyev World Cup 1986 (vòng loại)
 Valeriy Lobanovsky World Cup 1986 (vòng chung kết), Giải vô địch châu Âu 1988 (vòng loại và vòng chung kết), World Cup 1990 (vòng loại và vòng chung kết)
 Anatoliy Byshovets Giải vô địch châu Âu 1992 (vòng loại và vòng chung kết)

Xem thêm 
 Tổng cục Bóng đá

Tài liệu tham khảo

Liên kết ngoài 
Đội tuyển bóng đá quốc gia Nga (Liên Xô) 

Liên Xô
Bóng đá tại Nga
Bóng đá tại Liên Xô
Tổ chức thành lập năm 1934 tại Liên Xô
Tổ chức giải thể năm 1991 tại Liên Xô
Bóng đá
Tổ chức thể thao thành lập năm 1934
Tổ chức thể thao giải thể năm 1991