Đồ dùng bàn ăn

Đồ dùng bàn ăn (Tableware) là một bộ gồm các món đồ bát đĩa và dụng cụ được sử dụng để bày bàn ăn, phục vụ thức ăn và ăn uống. Bộ đồ bàn ăn này bao gồm bộ dao thìa nĩa, ly cốc thủy tinh, đĩa phục vụ, dụng cụ phục vụ và các vật dụng khác được sử dụng cho mục đích thực tế cũng như trang trí. Chất lượng, sự đa dạng và số lượng của các vật dụng thay đổi tùy theo văn hóa, tôn giáo, số lượng thực khách, nền ẩm thực và từng dịp lễ, chẵng hạn như trong văn hóa ẩm thực Trung Đông, ẩm thực Ấn Độ hoặc Polynesia đôi khi giới hạn đồ dùng bàn ăn chỉ ở các đĩa phục vụ, mà còn sử dụng bánh mì hoặc lá cây (lá chuối) làm đĩa ăn cá nhân, và không hiếm khi không sử dụng dao thìa nĩa. Các dịp đặc biệt trang trọng thường được phản ánh qua lượng lớn đồ dùng bàn ăn có chất lượng, tinh xảo hơn. Sắp đặt bàn ăn hoặc bày biện bàn ăn (place settings) là bát đĩa, dao thìa nĩa và ly cốc được sử dụng cho việc ăn uống trang trọng và thân mật.

Đại cương
Bộ dao thìa nĩa thường được gọi là silverware hoặc flatware ở Hoa Kỳ, nơi cutlery thường có nghĩa là dao và các dụng cụ cắt xé liên quan, ở những nơi khác, cutlery bao gồm tất cả các loại nĩa, thìa và các vật dụng bằng bạc khác. Bên ngoài Hoa Kỳ, flatware là thuật ngữ chỉ các món đồ bát đĩa "dạng mở" như đĩa, đĩa ăn và bbát (trái ngược với các dạng "kín" như bình và lọ). Dinnerware là một thuật ngữ khác dùng để chỉ đồ dùng bàn ăn, và crockery (đồ sành sứ) dùng để chỉ đồ dùng bàn ăn bằng gốm, ngày nay thường là sứ hoặc sứ xương. Các bộ bát đĩa được gọi là table service, dinner service hoặc service set.  Ở Ireland, đồ dùng bàn ăn thường được gọi là delph, từ này là cách viết ngữ âm tiếng Anh của từ Delft, thị trấn sản xuất rất nhiều đồ gốm Delft. Phục vụ kiểu bạc (Silver service) hoặc phục vụ kiểu quản gia là các phương pháp để quản gia hoặc người phục vụ dọn bữa ăn. Bày bàn (Setting the table) đề cập đến việc sắp xếp đồ dùng bàn ăn, bao gồm các vị trí ăn cá nhân cho mỗi thực khách tại bàn cũng như trang trí bàn ăn theo cách phù hợp với dịp lễ. Đồ dùng bàn ăn và trang trí bàn thường cầu kỳ hơn vào các dịp đặc biệt. Các địa điểm ăn uống khác thường đòi hỏi đồ dùng bàn ăn phải được điều chỉnh cho phù hợp.

Vật liệu

Trong những thế kỷ gần đây, bát đĩa thường được làm bằng vật liệu gốm sứ như sành, đá, sứ xương hoặc sứ. Sự phổ biến của gốm sứ ít nhất một phần là do việc sử dụng men gốm vì chúng đảm bảo vật dụng không thấm nước, giảm sự bám dính của các chất bẩn và dễ rửa. Năm 2020, thị trường đồ dùng bàn ăn gốm sứ toàn cầu ước tính trị giá 2,22 tỷ USD, với 5 quốc gia xuất khẩu hàng đầu là Trung Quốc (834 triệu USD), Bồ Đào Nha (215 triệu USD), Đức (113 triệu USD), Thái Lan (110 triệu USD) và Vương quốc Anh (106 triệu USD). Lá chuối cũng được sử dụng trong một số nền văn hóa Nam Á và Đông Nam Á. Đồ dùng bàn ăn cũng có thể được làm bằng các vật liệu khác, chẳng hạn như gỗ (bao gồm cả sơn mài), kim loại (chẳng hạn như hợp kim thiếc), kính cường lực hoặc nhựa (chẳng hạn như acrylic, melamine hoặc polypropylene). Trước khi đồ dùng bàn ăn được sản xuất hàng loạt, nó được chế tạo từ các vật liệu có sẵn, chẳng hạn như gỗ. 

Quá trình công nghiệp hóa và sự phát triển trong sản xuất gốm sứ đã làm cho đồ dùng bàn ăn rẻ tiền trở nên phổ biến. Nó được bán theo từng món lẻ hoặc theo bộ đồng bộ cho một số lượng thực khách nhất định, thường là bốn, sáu, tám hoặc mười hai suất ăn. Bộ dao thìa nĩa (cutlery) thường được làm bằng kim loại, đặc biệt là thép không gỉ (i-nốc), mặc dù các món lớn như muôi để phục vụ có thể bằng gỗ. Việc sử dụng sứ cho thìa phổ biến ở một số nước châu Á. Đũa thì được làm bằng gỗ, tre, kim loại, ngà voi và nhựa. Đồ dùng bàn ăn dùng một lần bao gồm tất cả các loại đồ dùng bàn ăn dùng một lần. Chúng thường được làm từ giấy, nhựa, gỗ hoặc bã mía. Do lo ngại về môi trường, đĩa và dao thìa nĩa nhựa dùng một lần sẽ bị cấm ở Anh từ tháng 10 năm 2023. Một lệnh cấm tương tự đã được áp dụng tại EU kể từ tháng 7 năm 2021. Canada cũng đang lên kế hoạch cho luật như vậy. Một chiếc kulhar là một loại cốc gốm không tay cầm truyền thống ở Nam Á, thường không trang trí và không tráng men, và được dùng một lần.

Chú thích

Tham khảo
Osborne, Harold (ed), The Oxford Companion to the Decorative Arts, 1975, OUP, 
Strong, Roy, Feast: A History of Grand Eating, 2002, Jonathan Cape, 
 Von Drachenfels, Suzanne (2000). The Art of the Table: A Complete Guide to Table Setting, Table Manners, and Tableware. Simon & Schuster. .
Ẩm thực