Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Tiểu thử

Tiểu thử (tiếng Hán: 小暑; bính âm: xiǎoshǔ) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 7 hay 8 tháng 7 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 105° (kinh độ Mặt Trời bằng 105°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Nóng nhẹ.

Theo quy ước, tiết tiểu thử là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 7 hay 8 tháng 7 khi kết thúc tiết hạ chí và kết thúc vào khoảng ngày 22 hay 23 tháng 7 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết đại thử bắt đầu.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và tiểu thử nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết tiểu thử ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 105°. Ngày bắt đầu tiết tiểu thử do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 7 hay 8 tháng 7 dương lịch tùy theo từng năm. Ở Nam bán cầu, tiết tiểu thử kéo dài từ 5 hay 6 tháng 1 cho đến 20 hay 21 tháng 1. Tiết khí đứng ngay trước tiểu thử là hạ chí và tiết khí kế tiếp sau là đại thử.

Xem thêm
Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Tiết khí
Mùa hạ
Đại thử

Đại thử (tiếng Hán: 大暑; bính âm: dàshǔ) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 22 hay 23 tháng 7 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 120° (kinh độ Mặt Trời bằng 120°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Nóng oi.

Theo quy ước, tiết đại thử là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 22 hay 23 tháng 7 khi kết thúc tiết tiểu thử và kết thúc vào khoảng ngày 7 hay 8 tháng 8 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết lập thu bắt đầu.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và Đại thử nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Đại thử ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 120°. Ngày bắt đầu tiết Đại thử do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 22 hay 23 tháng 7 dương lịch tùy theo từng năm. Ở Nam bán cầu, tiết đại thử sẽ bắt đầu vào 20 hay 21 tháng 1. Tiết khí đứng ngay trước Đại thử là Tiểu thử và tiết khí kế tiếp sau là Lập thu.

Xem thêm 
Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Tiết khí
Mùa hạ
Lập thu

Lập thu (tiếng Hán: 立秋; bính âm: ‘‘lìqiū’’) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 7 hay 8 tháng 8 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 135° (kinh độ Mặt Trời bằng 135°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Bắt đầu mùa thu.

Theo quy ước, tiết lập thu là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 7 hay 8 tháng 8 khi kết thúc tiết đại thử và kết thúc vào khoảng ngày 23 hay 24 tháng 8 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết xử thử bắt đầu. Ở Nam bán cầu thì ngày này sẽ là lập xuân.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và Lập thu nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Lập thu ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 135°. Ngày bắt đầu tiết Lập thu do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 7 hay 8 tháng 8 dương lịch tùy theo từng năm. Tiết khí đứng ngay trước Lập thu là Đại thử và tiết khí kế tiếp sau là Xử thử.

Xem thêm 
Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Mùa thu
Tiết khí
Xử thử

Xử thử (phồn thể: 處暑; giản thể: 处暑; bính âm: ‘‘chùshǔ’’) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 23 hay 24 tháng 8 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 150° (kinh độ Mặt Trời bằng 150°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Hết nóng bức.

Theo quy ước, tiết xử thử là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 23 hay 24 tháng 8 khi kết thúc tiết lập thu và kết thúc vào khoảng ngày 7 hay 8 tháng 9 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết bạch lộ bắt đầu.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và Xử thử nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Xử thử ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 150°. Ngày bắt đầu tiết Xử thử do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 23 hay 24 tháng 8 dương lịch tùy theo từng năm. Ở Nam bán cầu thì ngày bắt đầu tiết khí này rơi vào 18 hay 19 tháng 2. Tiết khí đứng ngay trước Xử thử là Lập thu và tiết khí kế tiếp sau là Bạch lộ.

Xem thêm 
Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Tiết khí
Mùa thu
Bạch lộ

Bạch lộ (tiếng Hán: 白露; bính âm: báilù) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 7 hay 8 tháng 9 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 165° (kinh độ Mặt Trời bằng 165°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Nắng nhạt.

Theo quy ước, tiết bạch lộ là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 7 hay 8 tháng 9 khi kết thúc tiết xử thử và kết thúc vào khoảng ngày 23 hay 24 tháng 9 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết thu phân bắt đầu. Còn ở Nam bán cầu, tiết khí này diễn ra từ 5 hay 6 tháng 3 đến 20 hay 21 tháng 3.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và Bạch lộ nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Bạch lộ ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 165°. Ngày bắt đầu tiết Bạch lộ do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 7 hay 8 tháng 9 dương lịch tùy theo từng năm. Tiết khí đứng ngay trước Bạch lộ là Xử thử và tiết khí kế tiếp sau là Thu phân.

Xem thêm 
Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Mùa thu
Tiết khí
Hàn lộ

Hàn lộ (tiếng Hán: 寒露; bính âm: ‘‘hánlù’’) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 8 hay 9 tháng 10 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 195° (kinh độ Mặt Trời bằng 195°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Mát mẻ.

Theo quy ước, tiết hàn lộ là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 8 hay 9 tháng 10 khi kết thúc tiết thu phân và kết thúc vào khoảng ngày 23 hay 24 tháng 10 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết sương giáng bắt đầu. Ở Nam bán cầu, tiết hàn lộ là khoảng thời gian từ 4 hay 5 tháng 4 đến 20 hay 21 tháng 4.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và Hàn lộ nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Hàn lộ ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 195°. Ngày bắt đầu tiết Hàn lộ do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 8 hay 9 tháng 10 dương lịch tùy theo từng năm. Tiết khí đứng ngay trước Hàn lộ là Thu phân và tiết khí kế tiếp sau là Sương giáng.

Xem thêm

Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Mùa thu
Tiết khí
Sương giáng

Sương giáng (tiếng Hán: 霜降; bính âm: ‘‘shuāngjiàng’’) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 23 hay 24 tháng 10 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 210° (kinh độ Mặt Trời bằng 210°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Sương mù xuất hiện.

Theo quy ước, tiết sương giáng là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 23 hay 24 tháng 10 khi kết thúc tiết hàn lộ và kết thúc vào khoảng ngày 7 hay 8 tháng 11 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết lập đông bắt đầu. Tiết sương giáng ở Nam bán cầu kéo dài từ 20 hay 21 tháng 4 đến 5 hay 6 tháng 5.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và Sương giáng nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Sương giáng ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 210°. Ngày bắt đầu tiết Sương giáng do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 23 hay 24 tháng 10 dương lịch tùy theo từng năm. Tiết khí đứng ngay trước Sương giáng là Hàn lộ và tiết khí kế tiếp sau là Lập đông.

Xem thêm

Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Mùa thu
Tiết khí
Lập đông

Lập đông (tiếng Hán: 立冬; bính âm: ‘‘lìdōng’’) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 7 hay 8 tháng 11 dương lịch (Bắc bán cầu) hoặc 5 hay 6 tháng 5 dương lịch (Nam bán cầu), khi Mặt Trời ở xích kinh 225° (kinh độ Mặt Trời bằng 225°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Theo quy ước, tiết lập đông là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 7 hay 8 tháng 11 khi kết thúc tiết sương giáng và kết thúc vào khoảng ngày 22 hay 23 tháng 11 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết tiểu tuyết bắt đầu.

Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Bắt đầu mùa đông. Còn theo  thuật ngữ thiên văn học phương Tây, ngày bắt đầu mùa đông tại Bắc bán cầu là vào ngày 21 - 22 tháng 12, tương ứng với tiết Đông chí theo lịch Trung Quốc.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và Lập đông nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Lập đông ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 225°. Ngày bắt đầu tiết Lập đông do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 7 hay 8 tháng 11 dương lịch tùy theo từng năm. Tiết khí đứng ngay trước Lập đông là Sương giáng và tiết khí kế tiếp sau là Tiểu tuyết.

Xem thêm

Lịch Trung Quốc

Tham khảo

Tiết khí
Giờ mùa đông
Mùa đông
Tiểu tuyết

Tiểu tuyết (tiếng Hán: 小雪; bính âm: ‘‘xiǎoxuě’’) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 22 hay 23 tháng 11 dương lịch (Bắc bán cầu), hoặc 21 hay 22 tháng 5 (Nam bán cầu), khi Mặt Trời ở xích kinh 240° (kinh độ Mặt Trời bằng 240°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Tuyết xuất hiện.

Theo quy ước, tiết tiểu tuyết là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 22 hay 23 tháng 11 khi kết thúc tiết lập đông và kết thúc vào khoảng ngày 7 hay 8 tháng 12 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết đại tuyết bắt đầu.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và Tiểu tuyết nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Tiểu tuyết ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 240°. Ngày bắt đầu tiết Tiểu tuyết do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 22 hay 23 tháng 11 dương lịch tùy theo từng năm. Tiết khí đứng ngay trước Tiểu tuyết là Lập đông và tiết khí kế tiếp sau là Đại tuyết.

Xem thêm

Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Giờ mùa đông
Tiết khí
Mùa đông
Đại tuyết

Đại tuyết (tiếng Hán: 大雪; bính âm: ‘‘dàxuě’’)) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 7 hay 8 tháng 12 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 255° (kinh độ Mặt Trời bằng 255°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Tuyết dày.

Theo quy ước, tiết đại tuyết là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 7 hay 8 tháng 12 khi kết thúc tiết tiểu tuyết và kết thúc vào khoảng ngày 21 hay 22 tháng 12 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết đông chí bắt đầu.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và Đại tuyết nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Đại tuyết ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 255°. Ngày bắt đầu tiết Đại tuyết do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 7 hay 8 tháng 12 dương lịch (Bắc bán cầu) và 5 hay 6 tháng 6 (Nam bán cầu) tùy theo từng năm. Tiết khí đứng ngay trước Đại tuyết là Tiểu tuyết và tiết khí kế tiếp sau là Đông chí.

Xem thêm
Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Giờ mùa đông
Tiết khí
Tiểu hàn

Tiểu hàn (tiếng Hán: 小寒; bính âm: ‘‘xiǎohán’’) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 5 hay 6 tháng 1 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 285° (kinh độ Mặt Trời bằng 285°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Rét nhẹ.

Theo quy ước, tiết tiểu hàn là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 5 hay 6 tháng 1 khi kết thúc tiết đông chí và kết thúc vào khoảng ngày 20 hay 21 tháng một trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết đại hàn bắt đầu.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và Tiểu hàn nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Tiểu hàn ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 285°. Ngày bắt đầu tiết Tiểu hàn do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 5 hay 6 tháng 1 dương lịch tùy theo từng năm. Ở Nam bán cầu, tiết tiểu hàn bắt đầu từ 7 hay 8 tháng 7. Tiết khí đứng ngay trước Tiểu hàn là Đông chí và tiết khí kế tiếp sau là Đại hàn.

Xem thêm

Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Giờ mùa đông
Tiết khí
Mùa đông
Richard Neutra

Richard Joseph Neutra (8 tháng 4 năm 1892 tại thủ đô Viên của Áo – 16 tháng 4 năm 1970) được xem như một trong số các kiến trúc sư quan trọng nhất của Kiến trúc hiện đại.

Ông là học trò của Adolf Loos, chịu ảnh hưởng của Otto Wagner, hai kiến trúc sư lớn của Áo thời điểm đó và có làm việc một thời gian tại Đức. Năm 1923, Neutra di cư sang Mỹ và nhập quốc tịch năm 1929. Ông làm việc một thời gian ngắn cho Frank Lloyd Wright nhưng đã dừng chân tại California, làm việc với Rudolf Schindler, một người bạn thân của ông từ lúc học đại học tại Wien. Sau đó, ông mở văn phòng kiến trúc của riêng mình cùng với vợ, bà Dione.

Neutra nổi tiếng vì sự quan tâm đặc biệt đến nhu cầu của khách hàng, bất kể là ông xây dựng một căn nhà nhỏ hay một dinh thự lớn. Điều này tương phản với một số kiến trúc sư nổi tiếng khác, những người thường hay áp đặt quan điểm thẩm mỹ của mình xuống khách hàng. Ông đôi khi sử dụng một bảng câu hỏi chi tiết để biết được chính xác nhu cầu của khách hàng, đến mức khiến họ kinh ngạc. Kiến trúc nhà ở của ông là một sự kết hợp giữa nghệ thuật, kiến trúc phong cảnh và sự thoải mái thuận tiện.

Ông mất ở Wuppertal, Đức, hiện nay con trai của Neutra là Dion vẫn tiếp tục điều hành hãng kiến trúc Richard và Dion Neutra ở Los Angeles, Mỹ.

Tham khảo 

Thomas, H. Richard Neutra and the Search for Modern Architecture, New York, Oxford University Press, 1982.
Neutra,R, J. Life and Shape. New York, Appleton-Century-Crofts, 1962.

Liên kết ngoài 
http://www.neutra.org/
http://www.socalhistory.org/Biographies/neutra.htm 
http://www.greatbuildings.com/architects/Richard_Neutra.html
http://davidszondy.com/future/city/neutra.htm 
http://www.isdesignet.com/Magazine/J_F'01/cover.html

Neutra, Richard
Neutra, Richard
Neutra, Richard
Neutra, Richard
Neutra, Richard
Kiến trúc sư Đức
Kiến trúc sư Áo
Mất năm 1970
Kiến trúc sư trường phái hiện đại
Công dân nhập tịch Hoa Kỳ
Álvaro Siza Vieira

Alvaro Siza (tên đầy đủ Alvaro Joaquim de Melo Siza Vieira; sinh vào năm 1933) là một kiến trúc sư Hậu Hiện đại.

Ông sinh ra ngày 25 tháng 6 năm 1933 tại một thị trấn duyên hải nhỏ, Matosinhos, Bồ Đào Nha. Từ 1949 đến 1955, Alvaro Siza theo học kiến trúc tại trường kiến trúc, Đại học Porto. Năm 1954, ông đã hoàn thành tác phẩm đầu tiên của mình trước khi tốt nghiệp. Cùng năm đó, ông mở văn phòng thiết kế riêng ở thủ đô Porto. Các thể loại công trình của Siza rất đa dạng, từ bể bơi đến các công trình lớn, nhà ở, ngân hàng.

Từ năm 1966, Siza bắt đầu dạy tại trường đại học, từ năm 1976 ông được bổ nhiệm làm giáo sư kiến trúc tại Đại học Porto. Ngoài ra, ông còn là giáo sư thỉnh giảng tại các trường đại học trên thế giới như Đại học Harvard, Đại học Pennsylvania, Đại học Bogota, Trường Bách khoa Lausanne và các đại học khác.

Ông đã nhận được nhiều giải thưởng lớn về kiến trúc, như Huy chương Vàng của quỹ Mies van der Rohe, đây là giải thưởng cao quý nhất về kiến trúc ở châu Âu, Huy chương Vàng kiến trúc của Cộng đồng chung châu Âu, giải thưởng Pritzker năm 1992.

Công trình 
 1958-1963: Nhà hàng Boa Nova ở Matosinhos Ảnh
 1958-1965: Bể bơi Quinta de Conceição.
 1966: Bể bơi Leça da Palmeira
Ảnh.
 1981-1985: Nhà ở Avelino Duarte Ouar.
 1987-1993: Khoa kiến trúc Đại học Porto 
Ảnh 1 ,Ảnh 2
 1995: Thư viện của Đại học Aveiro.
 1997: Bảo tàng nghệ thuật đương đại Serralves, 
Ảnh.
 1998: Xưởng thực hành kiến trúc tại, Porto (Photos).
 2005: Gian triển lãm Serpentine 2005 (Ảnh ).

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Alvaro Siza Furniture
 Trang web của giải thưởng Prizker về Siza 
 Personal webpage 
 Alvaro Siza sculptures 

Kiến trúc sư Bồ Đào Nha
Kiến trúc sư Hậu Hiện đại
Người đoạt giải Pritzker
Maki Fumihiko

(6 tháng 9 năm 1928 – 6 tháng 6 năm 2024) sinh ra tại Tokyo, Nhật Bản. Ông là một kiến trúc sư hiện đại nổi tiếng thế giới.

Là học trò của Tange Kenzo tại Đại học Tokyo, Maki tốt nghiệp năm 1952. Sau đó ông chuyển đến học tại Học viện Hàn lâm Nghệ thuật Cranbrook tại Bloomfield Hills, Michigan, Mĩ. Sau đó ông lấy bằng thạc sĩ kiến trúc tại Đại học Harvard. Sau khi ra trường, ông làm việc cho các hãng Skidmore, Owings & Merrill ở New York và Sert Jackson và cộng sự ở Cambridge. Năm 1956, ông làm trợ lý giáo sư tại Đại học Washington và thiết kế công trình đầu tiên trên đất Mĩ là Trung tâm nghệ thuật Steinberg. Trong suốt thời gian làm việc trên đất Mĩ, Maki đã trải nghiệm được những kinh nghiệm thẩm mĩ về cả phương Đông và phương Tây và tạo dựng được cho mình một khiếu thẩm mĩ đa dạng để đáp ứng mọi loại khách hàng.

Năm 1965, Maki quay lại Nhật Bản mở văn phòng thiết kế Maki và cộng sự tại Tokyo. Hầu hết những công trình của ông được xây dựng tại Nhật Bản. Vật liệu ưu thích của ông là các vật liệu truyền thống của kiến trúc Hiện đại như thép, bê tông, kính... nhưng được mở rộng ra các vật liệu mới như nhôm và thủ pháp mới như khảm, chạm... Ông rất quan tâm đến việc ứng dụng các kĩ thuật cao vào công trình của mình. Mặc dù tự nhận mình là người theo chủ nghĩa Hiện đại, nhưng kiến trúc của ông lại rất quan tâm đến truyền thống lịch sử Nhật.

Ông được tặng giải thưởng Pritzker năm 1993.

Công trình 
 Nhà xoáy ốc, Tokyo, 1985.
 Makuhari Messe, Trung Quốc, 1989.
 Tòa nhà Tepia, Tokyo, Nhật Bản, 1989.
 Cung thể dục thể thao trung tâm Tokyo, Tokyo, Nhật Bản, 1990.
 TV Asahi, Tokyo, 2003.
 Trụ sở mới của Liên Hợp Quốc (đang xây dựng tại New York).

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Pritzker Prize Official Site - Fumiho Maki 
 Maki và cộng sự

Kiến trúc sư Nhật Bản
Người đoạt giải Pritzker
Nhân vật còn sống
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Thành viên Học viện Mỹ thuật và Khoa học Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Tokyo
Mất năm 2024
Kiến trúc sư trường phái hiện đại
Gottfried Semper

Gottfried Semper (29 tháng 11 năm 1803 – 15 tháng 3 năm 1879) là một kiến trúc sư và nhà lý thuyết kiến trúc, một nhà phê bình nghệ thuật và một giáo sư đại học người Đức. Ông là người đã xây dựng Semperoper (Nhà hát opera) ở thành phố Dresden vào khoảng những năm từ 1838 đến 1841. Vào năm 1849, ông tham dự vào cuộc Nổi dậy tháng 5 và bị chính phủ truy nã. Semper lánh sang Zurich một thời gian và sau đó là London. Sau cùng, ông quay về Đức vào năm 1862 sau một lệnh ân xá của chính phủ cho các nhà cách mạng.

Về lý thuyết kiến trúc, Sempers đặc biệt quan tâm xuống nguồn gốc của kiến trúc. Ông viết tác phẩm "Bốn yếu tố của kiến trúc" (Die vier Elemente der Baukunst) năm 1851 và ông đóng một vai trò quan trọng trong cuộc tranh cãi về tính đa dạng của kiến trúc Hy Lạp cổ đại. Năm 1852, sau khi tham dự cuộc Triển lãm thế giới tại London, Sempers viết tác phẩm "Khoa học, công nghiệp và nghệ thuật" (Wissenschaft, Industrie und Kunst) báo hiệu sự thay đổi trong phương thức sản xuất sẽ ảnh hưởng đến thẩm mỹ kiến trúc giai đoạn đó.

Tham khảo

Semper, Gottfried
Semper, Gottfried
Cựu sinh viên Đại học Göttingen
Richard Wagner
Mất năm 1879
Nhà văn kiến trúc Đức
Người Hamburg
Giuseppe Terragni

Giuseppe Terragni (1904 tại Meda, Como – 1943) là một kiến trúc sư người Ý. làm việc dưới thời chính quyền phát xít của Benito Mussolini. Ông là người tiên phong của Kiến trúc Hiện đại Ý và thuộc trường phái Duy lý Ý. Bị ảnh hưởng bởi các Trường phái Duy lý, Chủ nghĩa Tương lai và Chủ nghĩa Cấu trúc, các công trình của Terragni là một sự kết hợp của đặc và rỗng với một vẻ đẹp thuần khiết.

Một trong số những công trình nổi tiếng của ông là Trụ sở đảng Phát xít (Casa del Fascio) ở Como, một thị trấn ở miền bắc nước Ý. Công trình được xây dựng từ năm 1932 cho đến năm 1936. Công trình này gợi lại hình thức sân trong của các cung điện kiến trúc Phục Hưng, Ý, các cửa sổ được tính toán theo các tỉ lệ trong lý thuyết kiến trúc của Hy Lạp và La mã cổ đại. Theo Terragni, truyền thống là nguồn cung cấp những ý tưởng hoàn hảo cho kiến trúc Hiện đại mới, tuy nhiên, điều đó phải bộc lộ qua những vật liệu và công nghệ xây dựng của thời đại.

Giuseppe Terragni chết vì bị thương ở Mặt trận phía Đông với quân đội Liên Xô trong Thế chiến thứ hai.

Công trình quan trọng
 Novocomum tại Como (1929)
 Tượng đài kỉ niệm những người chết trong Thế chiến thứ nhất tại Erba (Como) (1930)
 Trụ sở đảng Phát xít tại Como (1932-1936)
 Biệt thự Rustici tại Milano (1933-1935)
 Trụ sở đảng Phát xít tại Lissone, nay là Cung điện Terragni (1938-40)
 Chung cư Giuliani-Frigerio tại Como (1939-1940)
 Vườn trẻ tại Como (1937)

Liên kết ngoài
 Centro studi Giuseppe Terragni 
 Sito del centenario di Terragni 
 Sito del Comitato Danteum

Tham khảo

 Peter Eisenman, Giuseppe Terragni: Transformations, Decompositions, Critiques, New York, The Monacelli Press 2003 
 Muriel Emmanuel, Contemporary Architects, New York: St. Martin's Press, 1980. ISBN 0-312-16635-4. NA680.C625.
 Dennis Sharp, The Illustrated Encyclopedia of Architects and Architecture, New York: Quatro Publishing, 1991. ISBN 0-8230-2539-X. NA40.I45. p152.
 Thomas Schumacher, The Danteum''.

Terragni, Giuseppe
Terragni, Giuseppe
Terragni, Giuseppe
Sinh năm 1904
Mất năm 1943
Sơ khai kiến trúc sư Ý
Quân nhân Ý trong Thế chiến thứ hai
Hà Đông (tỉnh)

Bài này nói về một tỉnh cũ của Việt Nam. Xem các nghĩa khác tại Hà Đông (định hướng)
Hà Đông là một tỉnh cũ của Việt Nam, tồn tại từ ngày 3 tháng 5 năm 1902 đến ngày 21 tháng 4 năm 1965. Nay là một phần của Hà Nội.

Vị trí địa lý và hành chính 
Tỉnh Hà Đông có vị trí địa lý:
Phía Bắc giáp tỉnh Vĩnh Phúc với ranh giới là sông Hồng
Phía Tây giáp tỉnh Sơn Tây với ranh giới là sông Đáy và tỉnh Hòa Bình
Phía Nam giáp tỉnh Hà Nam
Phía Đông giáp tỉnh Hưng Yên và thành phố Hà Nội
Tỉnh Hà Đông gồm thị xã Hà Đông (tỉnh lỵ) và 8 huyện: Chương Mỹ, Đan Phượng, Hoài Đức, Mỹ Đức, Phú Xuyên, Thanh Oai, Thường Tín, Ứng Hòa.

Lịch sử

Tỉnh Hà Đông trước đây là tỉnh Hà Nội do vua Minh Mạng thành lập vào năm 1831 trên cơ sở Bắc Thành; huyện Từ Liêm thuộc phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây (sau đổi thành tỉnh Sơn Tây); phủ Ứng Thiên, Lý Nhân, Thường Tín của trấn Sơn Nam Thượng. Hành chính của tỉnh Hà Nội lúc này gồm:

 Phủ Hoài Đức gồm 3 huyện: Từ Liêm, Thọ Xương, Vĩnh Thuận.
 Phủ Lý Nhân gồm 5 huyện: Bình Lục, Duy Tiên, Kim Bảng, Nam Xương, Thanh Liêm.
 Phủ Thường Tín gồm 3 huyện: Phú Xuyên, Thanh Trì, Thượng Phúc.
 Phủ Ứng Hòa gồm 4 huyện: Chương Đức, Sơn Minh, Hoài An, Thanh Oai.

Năm 1880, vua Tự Đức thành lập đạo Mỹ Đức trên cơ sở tách huyện Mỹ Lương thuộc phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây, hai huyện Chương Đức và Hoài An thuộc phủ Ứng Hòa.

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, theo chỉ thị sắc lệnh của Tổng thống Pháp Sadi Carnot, chính quyền Liên bang Đông Dương thành lập thành phố Hà Nội trên cơ sở tách hai huyện Thọ Xương và Vĩnh Thuận thuộc phủ Hoài Đức. Đồng thời, huyện Đan Phượng thuộc phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây sáp nhập vào phủ Hoài Đức.

Năm 20 tháng 12 năm 1896, chính quyền Liên bang Đông Dương chuyển lỵ sở tỉnh Hà Nội về làng Cầu Đơ (sau này là phường Hà Cầu, quận Hà Đông và nay là phường Hà Đông, thành phố Hà Nội).

Ngày 3 tháng 5 năm 1902, để tránh trùng tên tỉnh với thành phố Hà Nội, chính quyền Liên bang Đông Dương đổi tên tỉnh Hà Nội thành tỉnh Cầu Đơ. Nhưng đến ngày 6 tháng 12 năm 1904 đổi tên thành tỉnh Hà Đông.

Cuối năm 1914, chính quyền Liên bang Đông Dương sáp nhập huyện Hoàn Long (vốn thuộc hai huyện Thọ Xương và Vĩnh Thuận cũ và một phần của các huyện Từ Liêm và Thanh Trì) vào tỉnh Hà Đông. Nhưng đến năm 1942, huyện Hoàn Long sáp nhập trở lại vào thành phố Hà Nội, chuyển thành Đại lý Hoàn Long.

Sau Cách mạng Tháng Tám, tỉnh Hà Đông gồm thị xã Hà Đông (tỉnh lỵ) và 10 huyện: Chương Mỹ, Đan Phượng, Hoài Đức, Mỹ Đức, Phú Xuyên, Từ Liêm, Thanh Oai, Thanh Trì, Thường Tín, Ứng Hòa.

Ngày 31 tháng 5 năm 1961, sáp nhập hai huyện Từ Liêm và Thanh Trì; 5 xã: Liên Mạc, Minh Khai, Phú Diễn, Tây Tựu, Thượng Cát thuộc huyện Đan Phượng, 3 xã: Hữu Hưng, Trung Văn, Xuân Phương thuộc huyện Hoài Đức vào thành phố Hà Nội. Tỉnh Hà Đông còn lại 8 huyện: Chương Mỹ, Đan Phượng, Hoài Đức, Mỹ Đức, Phú Xuyên, Thanh Oai, Thường Tín, Ứng Hòa.

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, tỉnh Hà Đông hợp nhất với tỉnh Sơn Tây thành tỉnh Hà Tây. Từ đó, tỉnh Hà Đông không còn tồn tại.

Chú thích

Tham khảo 
Địa dư các tỉnh Bắc Kỳ, Ngô Vi Liễn, năm 1924.

Hoàn toàn không có nguồn tham khảo
Hà Đông
Hành chính Hà Nội
Cá heo sông

Cá heo sông là một nhóm động vật có vú thủy sinh chỉ sống ở vùng nước ngọt hay lợ. Đây là chỉ là một nhóm cá heo chia sẻ chung đặc điểm, chứ không phải một nhóm phân loại hợp lệ thuộc Cetacea. Các loài "cá heo sông" là thành viên của họ Platanistidae, Iniidae và Pontoporiidae. Có 5 loài cá heo sông còn sinh tồn.

Cá heo sông khá nhỏ so với những cá heo khác, do đã thích ứng để sống trong vùng nước ấm, nông, có dòng chảy mạnh. Chúng biến thiên về kích cỡ, từ  (cá heo Ấn-Hằng) tới  (cá heo Amazon). Nhiều loài thể hiện dị hình giới tính ở chỗ là con đực to hơn con cái. Chúng có cơ thể thuôn và hai chi sau đã phát triển thành vây bơi. Cá heo sông dùng cái mỏ dài và những chiếc răng hình nón để bắt những con mồi nhanh lẹ trong nước đục. Chúng có hệ thống thính giác phát triển, thích ứng với cả trong không khí và dưới nước; chúng không phụ thuộc mấy vào tầm nhìn do nước nơi chúng sống thường rất đục.

Những loài này phân bố không rộng lắm và thường chỉ có mặt ở những con sông và vùng châu thổ nhất định. Điều này làm chúng rất dễ bị sự tàn phá môi trường tác động. Thức ăn chính của cá heo sông là cá. Con đực có thể giao phối với nhiều con cái mỗi năm, những con cái chỉ giao phối mỗi hai hay ba năm. Con non ra đời vào những tháng mùa xuân và hè; con cái nuôi dưỡng chúng.

Cá heo sông rất hiếm khi được nuôi giữ và con vật thường chết trong vòng vài tháng sau khi bắt; thành công trong nhân giống là rất ít.

Phân loại
Bốn họ cá heo sông (Iniidae, Pontoporiidae, Lipotidae và Platanistidae) hiện được công nhận. Trước đây, nhiều nhà phân loại học từng xếp tất cả các loài cá heo sông vào họ Platanistidae, cũng như xem cá heo sông Ấn và cá heo sông Hằng là hai loài riêng biệt. Tính đến tháng 10 năm 2006, một nghiên cứu không tìm ra cá thể Lipotes vexillifer (cá heo sông Trường Giang) nào và coi như loài này đã tuyệt chủng. Với sự biến mất của chúng, họ Lipotidae cũng tuyệt chủng theo.

Phân loại hiện hành như sau:

 Liên họ Platanistoidea
 Họ Platanistidae
 Chi Platanista
 Cá heo sông Ấn và sông Hằng, Platanista gangetica, với hai phân loài
 Cá heo sông Hằng (susu), P. g. gangetica
 Cá heo sông Ấn (bhulan), P. g. minor
 Họ †Allodelphinidae (Oligocene tới Miocene)
 Họ †Squalodelphinidae (Oligocene tới Miocene)
 Họ †Squalodontidae (Oligocene tới Miocene)
 Họ †Waipatiidae (Oligocene tới Miocene)
 Siêu họ Inioidea
 Họ Iniidae
 Chi Inia
 Cá heo sông Amazon (boto), Inia geoffrensis
 Inia geoffrensis geoffrensis
 Inia geoffrensis humbotiana
 Cá heo sông Araguaia, Inia araguaiaensis
 Cá heo sông Bolivia, Inia boliviensis
 Chi †Meherrinia (cuối Miocene)
 Chi †Isthminia (Miocene)
 Họ Pontoporiidae
 Chi †Auroracetus
 †Auroracetus bakerae
 Chi Pontoporia
 Cá heo La Plata (Franciscana), Pontoporia blainvillei
 Siêu họ †Lipotoidea
 Họ †Lipotidae
 Chi †Lipotes
 †Cá heo sông Trường Giang, Lipotes vexillifer (tuyệt chủng về cơ bản, 2006)

Tham khảo

Tài liệu
 Reeves, Randall R. et al. (2002). National Audubon Society Guide to Marine Mammals of the World. Alfred A. Knopf. 527 pp.

Tên phổ biến động vật
Sao Giác

Sao Giác, Giác Tú (chữ Hán: 角宿, bính âm: jiǎoxiù) hay Giác Mộc Giao (chữ Hán: 角木蛟) là một trong hai mươi tám chòm sao Trung Quốc cổ đại (nhị thập bát tú). Nghĩa đen của nó là sừng và con vật tượng trưng là giao long/thuồng luồng (Giác Mộc Giao). Nó là chòm sao thứ nhất trong 7 chòm sao thuộc về Thanh Long ở phương Đông, tượng trưng cho Mộc của Ngũ hành và mùa xuân.

Vị trí 
Mảng sao Giác hay Thiên Quan (天关) là tên gọi 2 sao nằm bên Thái Vi Viên, cạnh nó còn có chòm sao Phòng, chòm sao Chẩn. Sao Giác nằm ngay dưới xích đạo thiên cầu và cũng nằm trên hoàng đạo, ở khoảng giữa góc giờ 14h và 15h. Ngày nay, người ta xác định được mảng sao Giác là hai ngôi sao của chòm sao Thất Nữ, có tên gọi là α Virginis (Spica, Giác Tú 1, Thiên Môn (天门), Tướng (將)) và ζ Virginis (Giác Tú 2, Thiên Điền (天田), Lý (李)).

Các sao 
Sao Giác có 11 mảng sao với 41 sao như sau:

Sao bổ sung
Sách Khâm định nghi tượng khảo thành của khâm thiên giám nhà Thanh bổ sung 54 sao.

Xem thêm
 Chòm sao Trung Quốc cổ đại

Tham khảo

Nhị thập bát tú
Chòm sao Trung Quốc cổ đại
Isozaki Arata

(23 tháng 7 năm 1931 tại Oita, Nhật Bản – 28 tháng 12 năm 2022) là một trong số các kiến trúc sư người Nhật có danh tiếng trên toàn thế giới.

Ông theo học khoa kiến trúc tại Đại học Tokyo và là học trò của Tange Kenzo. Năm 1963, Isozaki mở văn phòng kiến trúc riêng.

Hình thức và màu sắc kiến trúc, sự chăm chút tỉ mỉ vào chi tiết là những thế mạnh trong kiến trúc của Isozaki.

Ông qua đời ngày 28 tháng 12 năm 2022, hưởng thọ 91 tuổi.

Các công trình kiến trúc
Trung tâm Khoa học và Kỹ nghệ, Columbus, Ohio
Nhà hòa nhạc Kyoto, Kyoto, Nhật Bản
Thư viện Oita, Oita, Nhật Bản
Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại (Museum of Contemporary Art, MOCA), Los Angeles, California
Phòng lớn của Thế vận hội Mùa hè 1992, Barcelona, Tây Ban Nha
Team Disney Orlando, Florida
Trường Y khoa Weill Cornell tại Qatar, Education City
Tháp nghệ thuật Mito, Mito, Nhật Bản, 1990
Diamond Island, Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Metropolis Thảo Điền, Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Arata Isozaki & associates
 Arata Isozaki & associates España 

Kiến trúc sư Nhật Bản
Kiến trúc sư Hiện đại
Giảng viên Đại học Harvard
Người đoạt giải Pritzker
Cựu sinh viên Đại học Tokyo
Giảng viên Đại học Yale
Huy chương vàng AIA

Huy chương vàng AIA là giải thưởng của Hội Kiến trúc sư Hoa Kỳ (American Institute of Architects, AIA). Giải thưởng này được trao để ghi nhận đóng góp có ảnh hưởng xuống lĩnh mực thực hành và lý thuyết kiến trúc.

Đây là giải thưởng cao nhất của AIA. Kể từ năm 1947, giải thưởng này được trao đa phần là thường niên. Tuy nhiên, trong những năm gần này, giải thưởng AIA đã bị phủ bóng bởi giải thưởng Pritzker trong kiến trúc.

Danh sách các kiến trúc sư đoạt giải

1907: Sir Aston Webb (Anh)
1909: Charles Follen McKim (Mỹ)
1911: George Browne Post (Mỹ)
1914: Jean Louis Pascal
1922: Victor Laloux (Pháp)
1923: Henry Bacon (Mỹ)
1925: Sir Edwin Landseer Lutyens (Anh)
1925: Bertram Grosvenor Goodhue (Mỹ)
1927: Howard Van Doren Shaw (Mỹ)
1929: Milton Bennett Medary (Mỹ)
1933: Ragnar Ostberg
1938: Paul Philippe Cret (Pháp, Mỹ)
1944: Louis Henri Sullivan (Mỹ)
1947: Eliel Saarinen (Phần Lan, Mỹ)
1948: Charles Donagh Maginnis (Mỹ)
1949: Frank Lloyd Wright (Mỹ)
1950: Sir Patrick Abercrombie (Anh)
1951: Bernard Ralph Maybeck (Mỹ)
1952: Auguste Perret (Pháp)
1953: William Adams Delano (Mỹ)
1954: Không có giải thưởng
1955: William Marinus Dudok (Hà Lan)
1956: Clarence S. Stein (Mỹ)
1957: Ralph Walker (Mỹ)
1957: Louis Skidmore (Mỹ)
1958: John Wellborn Root (Mỹ)
1959: Walter Adolph Gropius (Đức)
1960: Ludwig Mies van der Rohe (Đức)
1961: Le Corbusier (Thụy Sĩ)
1962: Eero Saarinen (Truy tặng) (Mỹ)
1963: Alvar Aalto (Phần Lan)
1964: Pier Luigi Nervi (Ý)
1965: Không có giải thưởng
1966: Tange Kenzo (Nhật Bản)
1967: Wallace Harrison (Mỹ)
1968: Marcel Breuer (Đức)
1969: William Wilson Wurster (Mỹ)
1970: Richard Buckminster Fuller (Mỹ)
1971: Louis Kahn (Mỹ)
1972: Pietro Belluschi (Mỹ)
1973: Không có giải thưởng
1974: Không có giải thưởng
1975: Không có giải thưởng
1976: Không có giải thưởng
1977: Richard Neutra (Truy tặng) (Đức)
1978: Philip Johnson (Mỹ)
1979: Ieoh Ming Pei (Mỹ)
1980: Không có giải thưởng
1981: Joseph Lluis Sert (Tây Ban Nha)
1982: Romaldo Giurgola (Mỹ)
1983: Nathaniel Alexander Owings (Mỹ)
1984: Không có giải thưởng
1985: William Wayne Caudill (Truy tặng) (Mỹ)
1986: Arthur Charles Erickson (Canada)
1987: Không có giải thưởng
1988: Không có giải thưởng
1989: Joseph Esherick (Mỹ)
1990: E. Fay Jones (Mỹ)
1991: Charles Willard Moore (Mỹ)
1992: Benjamin C. Thompson (Mỹ)
1993: Thomas Jefferson (Truy tặng) (Mỹ)
1993: Kevin Roche (Mỹ)
1994: Sir Norman Foster (Anh)
1995: César Pelli (Mỹ)
1996: Không có giải thưởng
1997: Richard Meier (Mỹ)
1998: Không có giải thưởng
1999: Frank Gehry (Mỹ)
2000: Ricardo Legorreta (México)
2001: Michael Graves (Mỹ)
2002: Ando Tadao (Nhật Bản)
2003: Không có giải thưởng
2004: Samuel Mockbee (Truy tặng) (Mỹ)
2005: Santiago Calatrava, Tây Ban Nha

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web của AIA

AIA
Kiến trúc Mỹ
Kiến trúc sư nhận giải thưởng AIA
AIA
AIA
AIA
Khởi đầu năm 1907 ở Hoa Kỳ
César Pelli

César Pelli (sinh 12 tháng 10 năm 1926 tại Tucumán, Argentina) là một kiến trúc sư nổi tiếng về thiết kế nhà cao tầng cao nhất thế giới và các công trình đánh dấu mốc khác trong đô thị.

Ông đứng đầu hãng thiết kế Cesar Pelli và cộng sự đặt trụ sở tại New Haven, Connecticut và New York, New York.

Sự nghiệp và đồ án nổi tiếng

Sự nghiệp 
 Thành viên các dự án của Eero Saarinen
 TWA Terminal Building, JFK Airport, New York, New York
 Morse College & Stiles College, Đại học Yale
 Giám đốc thiết kế Daniel, Mann, Johnson & Mendenhall, Los Angeles
 Xưởng thiết kế COMSAT, ở Clarksburg, Maryland, 1967-1968 (với kiến trúc sư phong cảnh Lester Collins) -  ,  
 Làm việc cho Gruen Associates, Los Angeles, 1968-1976
 Năm 1977 thành lập hãng Cesar Pelli & cộng sự

Công trình 
 1966: Worldway Postal Center, Sân bay quốc tế Los Angeles, California - 
 1967: Kukai Gardens housing, tại Honolulu, Hawaii -  
 1969: Toà Thị chính của San Bernardino, California - 
 1972: Pacific Design Center , Los Angeles
 1972: Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Tokyo, Nhật Bản
 1981-1987: World Financial Center, New York
 1982-1984: Herring Hall của Đại học Rice, Houston, Texas -  , 
 1984: Residential Tower atop the Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại (Museum of Modern Art), New York
 1984: Bảo tàng Mattatuck , Waterbury, Connecticut
 1986: 1 Canada Square, London
 1987: Blumenthal Performing Arts Center , Charlotte, Bắc Carolina
 1987-1990: Carnegie Hall Tower, New York
 1989: Trung tâm Wells Fargo, Minneapolis, Minnesota
 1989: Gaviidae Common, Minneapolis - 
 1990: Trụ sở trung ương của NTT, Tokyo
 1990: 181 West Madison in Chicago, a 50-story skyscraper -  ,  
 thought to be inspired by Saarinen's second place entry in Chicago's Tribune Tower competition -  
 1991: Key Tower, Cleveland, Ohio
 1991: Arnoff Center for Performing Arts, Cincinnati -  ,  , ,  
 1992: Bank of America Corporate Center, Charlotte
 1993: Frances Lehman Loeb Art Center, Vassar College, Poughkeepsie, New York
 1995: Trung tâm Wachovia, Winston-Salem, NC
 1996: Residencial del Bosque, Thành phố México, México
 1996: Banco República, Buenos Aires, Argentina
 2003: Tháp Petronas, Kuala Lumpur, Malaysia
 2003: Trung tâm Thể thao Ratner  tại Đại học Chicago
 2003: Two International Finance Centre, Hong Kong
 2004-2005: BOK Events Center Tulsa, Oklahoma -  
 2005: Trung tâm Cira, Philadelphia, Pennsylvania
 2005: Repsol-YPF, Buenos Aires, Argentina
 ?-2006: Science and Engineering Research and Classroom Complex, Đại học Houston
 2006: The Minneapolis Public Library's Central branch, completed, the collection is currently in transit to the branch, with anticipated opening in May
 2008: St. Regis Residences & Hotel, Thành phố México, México
 2010: Torre Mesoamericana, Tuxtla Gutiérrez, México

Tham khảo 

 1999: Observations for Young Architects (Monacelli Press)

Liên kết ngoài 

 cesar-pelli.com 
 Cesar Pelli's Architecture of Enclosure
 http://web.njit.edu/~nls4/pellipage.html

Pelli, César
Pelli, César
Pelli, César
Pelli, César
Pelli, César
Pelli, César
Nhân vật còn sống
Giảng viên Đại học Yale
Sinh năm 1926
Người Mỹ gốc Ý
Mất năm 2019
Công dân nhập tịch Hoa Kỳ
Buckminster Fuller

Richard Buckminster "Bucky" Fuller (12 tháng 7 năm 1895 – 1 tháng 7 năm 1983) là kiến trúc sư, nhà thiết kế, và nhà sáng chế người Mỹ.

Tham khảo 

 Joachim Krausse, Claude Lichtenstein, Your Private Sky: R. Buckminster Fuller, Lars Müller Publishing, 2000
 Martin Pawley, Buckminster Fuller, Trefoil Publications, 1990
 R. Buckminster Fuller, Grunch of Giants, Critical Path Publishing, 2004
 Silver Burdett, Buckminster Fuller, Prentice Hall + IBD, 1993
 J. Baldwin, Bucky’s Works: Buckminster Fuller’s Ideas for Today, John Wiley + Sons, 1997
 Nathan Aaseng, More With Less: Future World of Buckminster Fuller, Lerner, 1985
 R. Buckminster Fuller, Intuition, Impact Publishers, 1983
 R. Buckminster Fuller, Answar Dil, Humans In Universe, Mouton de Gruyter, 1983
 R. Buckminster Fuller, Operating Manual for Spaceship Earth, Dutton Books, 1978
 Athena V. Lord, Pilot for Spaceship Earth: R. Buckminster Fuller, Architect, Inventor and Poet, Macmillan, 1978
 R. Buckminster Fuller, Robert W. Marks, Dymaxion World of Buckminster Fuller, Doubleday & co, 1973
 R. Buckminster Fuller, Approaching the Benign Environment, Collier-Mac, 1971

Liên kết ngoài 
 Học viện Buckminster Fuller

Kiến trúc sư Mỹ
Kiến trúc sư Hiện đại
Kiến trúc sư nhận giải thưởng AIA
Trường phái Không tưởng
Người Massachusetts
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Sinh năm 1895
Mất năm 1983
Nhà phát minh Mỹ
Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống
Kiến trúc Hiện đại
Quân nhân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ nhất
Thơ mới

Thơ mới là cách gọi trào lưu sáng tác thơ phi cổ điển, chịu ảnh hưởng các phép tắc tu từ, thanh vần của thơ hiện đại phương Tây. Trở thành một hiện tượng trong khu vực các nước đồng văn châu Á, thơ mới ra đời, phát triển dựa trên yêu cầu cấp thiết hiện đại hóa thi ca truyền thống.

Một vài đặc điểm chính
 Giải phóng triệt để khỏi các phép tắc tu từ, thanh vần chặt chẽ của các thể loại thơ truyền thống, thậm chí có sự xuất hiện và phát triển mạnh của thể loại thơ tự do, thơ không vần, thơ cấu trúc theo bậc thang,...
 Số lượng câu thường không bị giới hạn như các bài thơ truyền thống.
 Ngôn ngữ bình thường trong đời sống hàng ngày được nâng lên thành ngôn từ nghệ thuật trong thơ, không còn câu trúc bởi việc sử dụng điển cố văn học.
 Nội dung đa diện, phức tạp, không bị gò ép trong những đề tài phong hoa tuyết nguyệt kinh điển.
 Chịu ảnh hưởng của các trào lưu, khung hướng hiện đại trong thơ ca phương Tây như chủ nghĩa tượng trưng, chủ nghĩa lãng mạn, chủ nghĩa duy mỹ, chủ nghĩa ấn tượng, duy hiện đại,...

Phong trào Thơ mới 
Thơ mới tại các quốc gia thường bắt đầu bằng việc trên thi đàn xuất hiện những bài thơ có thể tài nghệ thuật, thanh vận, phức điệu,.... khác biệt với thơ truyền thống. Được sự ủng hộ của những cây bút trẻ, sự xuất hiện của các bài thơ phi cổ điển ngày càng nhiều và lý luận về thơ mới cũng phát triển trong sự đối đầu với các khuynh hướng sáng tác theo thể tài và loại thể thơ truyền thống. Khi sự thắng thế giữa thơ mới với thơ cũ đã hoàn tất, khi thơ mới đã được thừa nhận, tiến trình hiện đại hóa thi ca đã đến giai đoạn cuối với sự biến mất của khái niệm thơ mới trên thi đàn.

Từ cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, tại Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam, Đài Loan, Thái Lan, Malaysia,... thơ mới đã trở thành hiện tượng chung của khu vực. Nhật Bản có lẽ là quốc gia châu Á đi đầu trong phong trào thơ mới, với sự xuất hiện của thể loại shintaishi (tân thể thi) vào năm 1882, khi Toyama Seiichi (1848-1900), Yatabe Ryokichi (1851-1899) và Inoue Tetsujiro (1855-1944), ba giáo sư Đại học Tokyo, trong khi dịch thơ Tây phương, đã thử sáng tác một số bài thơ theo phong cách châu Âu đương thời và cho in thành tập mang tên Shintaishi-sho (tân thể thi sao), và đạt mốc lớn tiếp theo vào cuối thời Meiji với sự ra đời của thơ tự do, hay còn gọi là thơ sử dụng văn nói.

Xem thêm
 Phong trào thơ mới (Việt Nam)

Tham khảo

 Nhiều tác giả, Mục từ "Phong trào thơ mới (Việt Nam)", Từ điển Văn học (bộ mới), Nhà xuất bản Thế giới, H. 2005.
 Khương Việt Hà, Đường đến hiện đại của thi ca Nhật Bản, kỷ yếu hội thảo khoa học, Viện Văn học, tháng 1 năm 2008.

Thơ
Thiên Thai

Thiên Thai là tên của chuyện Lưu Thần và Nguyễn Triệu đời nhà Hán nhân tiết Đoan Dương (5/5 âm lịch) vào núi Thiên Thai hái thuốc, bị lạc lối về. Hai người tao ngộ tiên nữ, kết làm vợ chồng. Sống hạnh phúc được nửa năm thì hai chàng nhớ quê muốn về thăm. Các tiên nữ cho biết đây là cõi tiên, đã về trần là không thể trở lại, song vẫn không giữ được hai chàng. Lưu, Nguyễn hồi hương thấy quang cảnh khác hẳn xưa, thì ra họ xa nhà đã bảy đời. Buồn bã, hai người trở lại Thiên Thai thì không thấy tiên đâu nữa...

Việt Nam cũng có một tiên thoại tương tự là "Từ Thức gặp tiên".

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thiên Thai 

Điển tích văn học
Bến xuân

"Bến xuân" là tên một ca khúc hợp soạn của nhạc sĩ Văn Cao và nhạc sĩ Phạm Duy vào năm 1942.

Hoàn cảnh ra đời
Ca khúc này được sáng tác vào năm 1942, khi Văn Cao và Phạm Duy đang sống chung ở Hải Phòng. Lúc này Văn Cao có tình cảm với Hoàng Oanh, một thiếu nữ Hải Phòng. Sau lần đầu tiên và duy nhất được Hoàng Oanh đến thăm, Văn Cao đã cảm tác lên những câu mở đầu đầy thơ mộng của bài Bến xuân: "Nhà tôi bên chiếc cầu soi nước, Em đến tôi một lần...". Hoàng Oanh là nữ ca sĩ, đầu thập niên 1940 đến thăm Văn Cao ở bến đò Rừng, nhưng lúc đó nàng đã có người yêu và chỉ thăm Văn Cao một lần duy nhất rồi lên xe hoa. Mấy năm sau người chồng vắn số của Hoàng Oanh qua đời và mùa xuân năm 1947, Văn Cao đã gặp nàng ở Việt Trì, khi đó nàng đi theo ban ca kịch kháng chiến. Theo ca sĩ Ánh Tuyết, đây là một bài tiết tấu chậm, từ từ nhưng mà ca từ tình cảm của Văn Cao trong đó rất sâu, từ ca từ đến cách Văn Cao đặt tình cảm trong đó. Trong một lần trao đổi với Ánh Tuyết, Văn Cao cho biết có một cô cô ấy yêu tôi rồi một lần nọ cô đến thăm tôi rồi sau đó cô ra đi luôn, chỉ còn lại Bến xuân (Theo VTV, "Những bài hát còn xanh" ngày 23/08/2015).

Phạm Duy chưa hoàn toàn đi vào sáng tác, nhưng nhờ tự học sách tây, Phạm Duy rất am hiểu nhạc lý, nên đã góp ý và chỉnh sửa phần giai điệu do Văn Cao viết. Cuối cùng Bến xuân hoàn chỉnh, với phần lời 1 của Văn Cao, phần lời 2 của Phạm Duy, phần giai điệu do Văn Cao sáng tác chính, Phạm Duy góp ý.

Lời mới: Đàn chim Việt

Lời mới của ca khúc là Đàn chim Việt, do một mình Văn Cao viết vào năm 1944, khi ông theo Việt Minh. Phần lời này thoát khỏi tình cảm lãng mạn của đôi lứa như ở Bến xuân, mà nó mang những hình ảnh tượng trưng và gợi những tâm trạng của đoàn quân kháng chiến.

Các ca sĩ trình bày thành công

 Anh Ngọc
 Khánh Ly
 Cao Minh
Lê Dung
Thái Thanh

Các album, đĩa nhạc

Tham khảo

Nhạc Tiền chiến - Kẻ sĩ xuất bản - Sài gòn 1970
Bản gốc: Đàn Chim Việt & tiếp theo

Liên kết ngoài 

Nhạc Văn Cao
Nhạc Phạm Duy
Bài hát nhạc tiền chiến
Nhạc xuân
Bài hát năm 1942
Bài hát tiếng Việt
Âm nhạc Việt Nam