Lê Vân, yêu và sống

Lê Vân, yêu và sống là tự truyện của nghệ sĩ múa, diễn viên điện ảnh Lê Vân, do nhà thơ nữ Bùi Mai Hạnh ghi, xuất bản bởi Nhà xuất bản Hội nhà văn, ra mắt người đọc tháng 10 năm 2006. Cuốn tự truyện này gồm 364 trang khổ 14,6 x 20,5 cm.

Xung quanh quyển tự truyện này đã nổi lên nhiều tranh luận, nhiều bài báo khen chê sau khi tác phẩm được xuất bản.

Đôi nét về nhân vật và cũng là tác giả
Bài chi tiết: Lê Vân

Lê Vân là con gái cả của Nghệ sĩ nhân dân Trần Tiến và Nghệ sĩ ưu tú Lê Mai. Lê Vân còn hai em gái cũng rất nổi tiếng trong giới nghệ sĩ: Nghệ sĩ Nhân dân Lê Khanh và Nghệ sĩ Ưu tú Lê Vi. Cả ba cô con gái của Nghệ sĩ Trần Tiến đều lấy họ mẹ làm tên đệm nghệ danh, và người hâm mộ nhiều khi quên mất họ thật của ba người theo họ bố là Trần Lê Vân, Trần Mai Khanh, Trần Lê Vy.

Lê Vân đã từ bỏ nghiệp diễn hơn chục năm nay.

Nội dung tác phẩm

Trong tự truyện Lê Vân kể về cuộc sống thời niên thiếu khốn khổ của mình và gia đình, những xung đột về tình cảm giữa hai ông bà Trần Tiến - Lê Mai và sau đó là ba mối tình, lúc đầu với một người Việt, sau đó là một Việt Kiều và hiện nay với một người mang quốc tịch Hà Lan...

Cuộc sống ấu thơ
Thời thơ ấu của Lê Vân luôn khắc khoải với câu hỏi "Vân ơi, Vân là ai?". Trong khoảng chục năm đầu của cuộc đời Lê Vân đã có vài ba lần thay đổi nơi ở: nhà ông nội 136 phố Quan Thánh, Hà Nội - nhà bà ngoại 64 B phố Cầu Đất, Hải Phòng và ở ngay cả trong rạp hát Kim Môn cùng với mẹ.

Mười tuổi, Lê Vân vào trường múa ở Hà Nội để sau đó bảy năm trở thành diễn viên múa nổi tiếng của Nhà hát ca múa kịch Trung ương, rồi sau đó nữa trở thành diễn viên điện ảnh với nhiêu vai chính như Chị Dậu trong phim cùng tên, vai Duyên trong phim Bao giờ cho đến tháng mười, vai Tuyên phi Đặng Thị Huệ trong phim Đêm hội Long Trì.

Trong tự truyện, cuộc sống thời nhỏ của Lê Vân nổi bật với những thiếu thốn về vật chất, gian khổ trong thời chiến, và những mâu thuẫn trong gia đình. Điểm gây tranh luận nhiều nhất với người đọc là những đoạn miêu tả, nhận định về người cha Trần Tiến như một người vô dụng trong nhà, chỉ nổi tiếng ngoài xã hội, không tròn vai người chồng, người cha trong nhà.

Cuộc tình thứ nhất
Cuộc tình thứ nhất, theo tự truyện là cuộc tình với "người ấy". Người ấy hơn Lê Vân hai chục tuổi, là một đạo diễn opera học ở Nga về, đã có vợ và con. Cuộc tình kéo dài hơn mười năm với bao mặc cảm về tội lỗi của Lê Vân cuối cùng dẫn đến "người ấy" phải chia tay với vợ con nhưng không thể dẫn đến hôn nhân với Lê Vân vì đúng lúc ấy Lê Vân đã gặp và chấp nhận một tình yêu mới đến với chằng lãng tử Việt Kiều quốc tịch Canada. (Trong mười năm "bế tắc" này, Lê Vân cũng đã có một quyết định nông nổi là đăng ký kết hôn với người đã có cảm tình với cô bao lâu nay, nhưng cuộc hôn nhân này chỉ vỏn vẹn có vài ngày và họ đã đi đến quyết định ly dị).

Cuộc tình thứ hai
Cuộc tình thứ hai nảy sinh trong một đợt Lê Vân vào biểu diễn tại Sài Gòn. Nơi đó Vân gặp một chàng Việt Kiều lãng tử đã cư xử chân thành và giúp Lê Vân trong những khó khăn nơi đất khách. Đó là một người Việt lai đã có vợ con sinh sống ở Canada. Kết quả là chàng lãng tử lặng lẽ về Canada ly dị vợ và có cuộc hôn nhân chính thức với Lê Vân. Sau mười năm chung sống, Lê Vân cảm thấy con người nghèo nàn về tinh thần của người này và hai người ra tòa li hôn. Tại tòa án, Lê Vân đã dũng cảm nói rõ đứa con trai mới sinh không phải là con của người chồng hợp pháp là Việt kiều này. Đứa con đó là kết quả của mối tình thứ ba cũng rất lãng mạn với một người Hà Lan làm công tác ngoại giao.

Hiện tại
Người đàn ông đích thực của Lê Vân là người Hà Lan - Abraham, người hâm mộ Lê Vân ngay lần đầu xem Lê Vân biểu diễn trên một sân khấu ngoài trời ở Việt Nam, sau đó gặp lại ở Indonesia. Lê Vân đã sinh được một con trai với Abraham ngay khi còn là vợ của chàng lãng tử. Abraham đã có vợ và hai con ở Hà Lan, nhưng ông đã chia tay không chính thức với vợ và muốn sau này có điều kiện sẽ đoàn tụ cả gia đình và đưa ba mẹ con ra nước ngoài sinh sống cùng trong một ngôi nhà riêng của họ...

Những bình luận về tác phẩm

Dư luận xã hội
Cuốn tự truyện đã gây nên một cơn sốt sách ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Nhiều bản sách in lậu đã được đưa ra thị trường để đáp ứng nhu cầu người đọc. Nó cũng cuốn theo nhiều cuộc tranh cãi trên báo chí trong nước.

Nếu tách bạch ra, cần phân biệt hai Lê Vân: Lê Vân nghệ sĩ múa, diễn viên điện ảnh con của Trần Tiến - Lê Mai và Lê Vân - nhân vật văn học.

Phần bị chê nhiều là Lê Vân đời thực vì những ứng xử không hợp chuẩn mực của người Việt, tuy cũng được khen là sống trung thực, dám kể hết về mình và người thân.

Phần được khen là Lê Vân - nhân vật. Một người sống thật, yêu hết mình, sống cho mình theo những chân giá trị đạo đức mới, không cổ hủ, không nhẫn nhịn.

Bố mẹ của Lê Vân

Sau khi đọc được tác phẩm, cả bố và mẹ của Lê Vân đều sốc trước nội dung của cuốn tự truyện.

Chịu cú sốc lớn trong gia đình cũng khiến sức khỏe của ông suy giảm, nhưng vì mối quan hệ giữa ông và Lê Vân vẫn còn căng thẳng nên Lê Vân hầu như không liên lạc để hỏi thăm sức khỏe bố trong thời gian này.

Trong hơn 300 trang sách, Lê Vân dành không ít trang nói thẳng, nói thật về bố, người đàn ông chưa bao giờ đưa nổi một tháng lương về cho vợ con, người "đắm chìm trong những cuộc tình triền miên từ trẻ cho đến giờ". Cả cái giây phút chị một mình vác bụng đi đẻ với lỉnh kỉnh đồ đạc thì ông bố nhìn thấy cũng không nói lời nào...

Khi đọc một phần cuốn sách đăng trên báo, nghệ sĩ Trần Tiến nói rằng ông không muốn đôi co với con trên báo chí. Ông nói: "Tôi không phải con người như thế nhưng tôi không thể nào trách con, vì đó là con mình".

Một nghệ sĩ cùng thời và có quan hệ với gia đình Lê Vân trong tự truyện đã phản ứng mạnh mẽ và cho là Lê Vân không trung thực, nhưng mẹ nghệ sĩ Lê Mai - mẹ của Lê Vân cho biết là chuyện có thật dù rằng cuốn sách ra đời đã cho bà một quả bom. Trước áp lực của dư luận, bà Lê Mai phải lên tiếng để bảo vệ Lê Vân.

Nghệ sĩ Thanh Tú

Nghệ sĩ nhân dân Thanh Tú đã cảm thấy rất bức xúc khi đọc cuốn tự truyện:

Không những thế Nghệ sĩ nhân dân, đạo diễn Phạm Kỳ Nam cũng được Lê Vân "lôi" vào cuốn tự truyện vì những mối tình được coi là "nghe đồn":

Tham khảo

Liên kết ngoài
Những lời bình của người ngoài cuộc
Nhà văn Bảo Ninh nói về tự truyện Lê Vân 
Lê Vân chưa dám yêu và chưa dám sống! 
Thương thì thương, mà giận vẫn giận...

Một vài đoạn trong tự truyện của Lê Vân:
Mối tình đầu của Lê Vân 
Tuổi thơ ngắn ngủi 
Tôi chẳng là ai trong gia đình 
Cuộc đời của mẹ 
Những ngày khổ luyện  
Những người đạo diễn của tôi 
Một khi lòng đã chán 
Chỉ tại ông Trương Nghệ Mưu 

Ông bà Trần Tiến - Lê Mai nói gì?
Đau đớn vì tự truyện của con
Nghệ sĩ Lê Mai nói về tự truyện của Lê Vân

Lê Vân nói gì sau khi cuốn sách xuất bản?
"Tôi đã đau đớn mười mấy năm trời" 

Sách năm 2006
Tự truyện Việt Nam