Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Vòng tròn đồng ruộng

Vòng tròn đồng ruộng (tiếng Anh: Crop circle) là một khu vực trồng ngũ cốc hay cây trồng nói chung bị san phẳng một cách có hệ thống thành nhiều mẫu hình học khác nhau. Dù nhiều chuyên gia tự phong quy nguyên nhân cho những hiện tượng thiên nhiên huyền bí hay người ngoài hành tinh, có sự đồng thuận khoa học rằng hầu như tất cả các trường hợp là do con người. Tuy nhiên hầu như không có nghiên cứu khoa học nghiêm túc nào về hiện tượng này. Chỉ có ba bài báo có bình duyệt được đăng, hai trong số đó là của TS Levengood, ủng hộ giả thuyết phi nhân tạo. Năm 1991, Bower và Chorley tuyên bố là tác giả của nhiều vòng trong khắp nước Anh và một trong những vòng tròn của họ đã được chứng nhận là không thể tạo ra bởi con người bởi một nhà điều tra vòng tròn trước các nhà báo.

Lịch sử
Hiện tượng vòng tròn đồng ruộng được ghi nhận sớm trong lịch sử, bức tranh khắc gỗ "Mowing-Devil" vào thế kỷ 14, miêu tả một kẻ kỳ lạ đang tạo nên vòng tròn trên cánh đồng ngô.

Bower và Chorley 
Năm 1991, Doug Bower và Dave Chorley đã nổi tiếng khi tự thú nhận đã khởi động hiện tượng này năm 1978 bằng những công cụ đơn giản bao gồm một tấm ván gỗ, dây thừng, và một chiếc mũ bóng chày đựng một cuộn dây để giúp họ đi thẳng. Để chứng minh, họ tạo một vòng tròn trước mặt các nhà báo; một "cereologist" (người cổ vũ cách lý giải siêu nhiên), Pat Delgado, đã nghiên cứu vòng tròn và xác định nó là thật trước khi người ta bật mí nó là một trò lừa. Lấy cảm hứng từ những câu chuyện về vòng tròn đồng ruộng ở Úc từ 1966, Bower và Chorley nói họ chịu trách nhiệm cho tất cả các vòng tròn trước 1987 và hơn 200 cái trong khoảng 1978-1991 (với khoảng 1000 cái khác không phải của họ). Sau tuyên bố của họ, hai người trình diễn việc tạo ra một vòng tròn đồng ruộng. Theo giáo sư Richard Taylor, "những hình họ vẽ đã truyền cảm hứng cho lan sóng thứ hai của những nghệ sĩ đồng ruộng. Hoàn toàn không xẹp xuống, các vòng tròn đồng ruộng tiến triển thành một hiện tượng quốc tế, với hàng trăm hình vẽ phức tạp xuất hiện hàng năm khắp địa cầu."

Tạp chí Smithsonian viết:

Từ khi các vòng tròn của Bower và Chorley xuất hiện, các thiết kế hình học đã tăng tiến về quy mô và độ phức tạp, khi mỗi năm những nhóm vô danh đặt bẫy những du khách New Age.

Tham khảo

Liên kết ngoài

The Beautiful World of Crop Circles

UFO
New Age
Phá hoại
Đường tròn
Ngụy khoa học
Bí ẩn Trái Đất
Trò lừa bịp UFO
Nghiên cứu về UFO
Thuyết âm mưu UFO
La Hối

La Doãn Chánh (1920–1945), nghệ danh La Hối, là một nhạc sĩ Việt Nam, chiến sĩ chống phát xít Nhật và tác giả nhạc phẩm nổi tiếng Xuân và tuổi trẻ.

Tiểu sử
La Hối sinh năm 1920 tại Hội An, Quảng Nam trong một gia đình gốc Khách Gia từ Quảng Đông, Trung Quốc đã định cư nhiều đời tại Việt Nam. Ngay từ nhỏ ông đã thể hiện năng khiếu về âm nhạc. Trong những năm 1936–1938, La Hối học ở Sài Gòn, thời gian này ông có dịp học hỏi, trau dồi âm nhạc cổ điển phương Tây.

Năm 1939, La Hối và các bạn thành lập Hội Hiếu nhạc (Société Philharmonique) do ông làm hội trưởng. Một số nhạc sĩ nổi tiếng bây giờ như Dương Minh Ninh (tác giả ca khúc Gấm vàng), Lê Trọng Nguyễn (tác giả Nắng chiều), Lan Đài (tác giả Chiều tưởng nhớ)... đã từng được ông hướng dẫn âm nhạc.

Năm 1945, La Hối gia nhập và trở thành một trong những người lãnh đạo một tổ chức chống phát xít Nhật. Ông cùng các đồng chí in truyền đơn, nổ bom, phá đường, phá cầu, tập kích quân đội Nhật. Tháng 5 năm 1945, La Hối và 10 đồng chí bị hiến binh Nhật bắt. Sau khi bị tra tấn tàn nhẫn, tất cả bị xử bắn, chôn chung một mộ tại chân núi Phước Tường, Đà Nẵng, nay đã được cải táng về Nghĩa trang chống phát xít Nhật ở Hội An. Khi ấy ông vừa mới 25 tuổi.

Nhạc phẩm Xuân và tuổi trẻ của ông vốn do Diệp Truyền Hoa đặt lời tiếng Hoa. Sau khi ông mất, nhà thơ Thế Lữ đến Quảng Nam, biết được gương hy sinh dũng cảm của ông, đã xúc động mà đặt lời Việt cho ca khúc. Ngoài Xuân và tuổi trẻ, La Hối còn có một ca khúc khác là Xuân sắc quê hương.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nhạc sĩ La Hối  trên trang Nhịp cầu âm nhạc

Nhạc sĩ tiền chiến
Người Quảng Nam
Người Việt gốc Hoa
Họ La
Cúp bóng đá châu Phi 2006

Cúp bóng đá châu Phi 2006 là Cúp bóng đá châu Phi lần thứ 25, được tổ chức tại Ai Cập từ ngày 20 tháng 1 đến ngày 10 tháng 2 năm 2006. Chủ nhà Ai Cập giành chức vô địch lần thứ 5 sau khi vượt qua Bờ Biển Ngà 4-2 trên chấm 11m sau 120 phút thi đấu chung kết với tỉ số không bàn thắng.

Vòng loại

Vòng loại của giải diễn ra từ 10 tháng 3 năm 2003 đến 8 tháng 10 năm 2005. Khác với những giải trước, giải này không có vòng sơ loại. Do đó vòng loại chia ra nhiều bảng hơn gồm 49 đội chia làm 5 bảng để chọn lấy 13 đội đầu bảng và đội thứ nhì có thành tích tốt nhất vào vòng chung kết cùng đương kim vô địch Cameroon và chủ nhà Tunisia. Vòng loại này cùng là vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2006.

Các đội tham dự

Cầu thủ tham dự

Địa điểm

Vòng bảng
Đội in màu xanh lục giành quyền vào tứ kết.

'Giờ thi đấu tính theo giờ địa phương (UTC+2)''

Bảng A

Bảng B

Bảng C

Bảng D

Vòng đấu loại trực tiếp

Tứ kết

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Vô địch

Danh sách cầu thủ ghi bàn
5 bàn
  Samuel Eto'o

4 bàn

  Ahmed Hassan

  Pascal Feindouno

  Francileudo dos Santos

3 bàn

  Emad Moteab

  Flávio

  Didier Drogba

2 bàn

  Mohamed Aboutreika
  Albert Meyong Ze
  Ousmane Bangoura

  Kaba Diawara
  Obafemi Martins

  Henri Camara
  Mamadou Niang

1 bàn

  Norberto Maurito
  Geremi
  Lomana LuaLua
  Tresor Mputu
  Arouna Koné
  Bakari Koné
  Yaya Touré
  Hossam Hassan
  Mido
  Amr Zaki
  Baba Adamu

  Matthew Amoah
  Sambégou Bangoura
  Abdusalam Khames
  Garba Lawal
  John Obi Mikel
  Victor Nsofor Obinna
  Christian Obodo
  Taye Ismaila Taiwo
  Issa Ba
  Souleymane Camara

  Papa Bouba Diop
  Mohamed Kader
  Mamam Cherif Touré
  Selim Ben Achour
  Riadh Bouazizi
  Karim Haggui
  James Chamanga
  Christopher Katongo
  Elijah Tana
  Benjani Mwaruwari

phản lưới nhà

  Abdel-Zaher El-Saqua (trong trận gặp )

  Issah Ahmed (trong trận gặp )

Đội hình tiêu biểu
Thủ môn
 Essam El-Hadary

Hậu vệ
  Emmanuel Eboué
  Rigobert Song
  Wael Gomaa
  Taye Taiwo

Tiền vệ
  Stephen Appiah
  Mohamed Aboutreika
  Ahmed Hassan
  Pascal Feindouno

Tiền đạo
  Didier Drogba
  Samuel Eto'o

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang web chính thức của Cúp bóng đá châu Phi 2006 

2006
Giải đấu Cúp bóng đá châu Phi
Thập niên 2000

Thập niên 2000 hay thập kỷ 2000 chỉ đến những năm từ 2000 đến 2009, kể cả hai năm đó. Không chính thức, nó cũng có thể bao gồm vài năm vào cuối thập niên trước hay vào đầu thập niên sau. Đây là thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 21.

Sự kiện

Năm 2001 
 11 tháng 9: Sự kiện 11 tháng 9 tại Hoa Kỳ do Al-Qaeda thực hiện.

Tham khảo

 

*
Thế kỷ 20
Mao mộc nhĩ

Mao mộc nhĩ (毛木耳, pinyin: máo mù ěr) hay vân nhĩ (云耳, pinyin: yún ěr), có nơi còn gọi chệch thành mâu mộc nhĩ (danh pháp khoa học: Auricularia polytricha) hay đơn giản chỉ là mộc nhĩ (木耳, pinyin: mù ěr) là một loài nấm. Nó có màu nâu xám sẫm, hình tai người và thường được sử dụng trong ẩm thực châu Á. Trong tiếng Nhật nó được gọi là kikurage. Nó cũng được gọi là mộc nhĩ đen, do khi phơi khô cũng có màu đen.

Loài mộc nhĩ này mọc trên các thân cây gỗ mục. Màu của nó nâu sẫm nhưng trong mờ. Nó thường được bán ở dạng đã sấy hay phơi khô và cần ngâm nước trước khi dùng. Nó gần như không có mùi vị, nhưng được đánh giá cao nhờ kết cấu tựa cao su, tương đối cứng và giòn cũng như một số tính chất y học có lợi cho sức khỏe, bao gồm cả tính chất chống đông tụ mới được phát hiện gần đây.

Auricularia auricula-judae, một loài có họ hàng gần, cũng được sử dụng trong ẩm thực châu Á.

Mộc nhĩ trắng, một loài nấm ăn được khác và có màu trắng, là một loài riêng có danh pháp khoa học Tremella fuciformis thuộc bộ Tremellales.

Chú thích

Xem thêm
Nấm mèo
Mộc nhĩ trắng
Mộc nhĩ

Tham khảo
Bằng tiếng Việt:
Mộc nhĩ đen 
Bằng tiếng Anh:
 Mộc nhĩ đen (Vân nhĩ) 
 Ẩm thực Trung Quốc - Vân nhĩ và các loài mộc nhĩ khác 

Nấm ăn
Ngành Nấm đảm
P
P
Nấm trồng
Nấm mèo

Nấm mèo hay mộc nhĩ đen (danh pháp khoa học: Auricularia heimuer) được biết đến do hình dạng tựa tai người, có màu nâu sẫm đến đen, mọc trên các thân cây mục. Nó có kết cấu tựa cao su, tương đối cứng và giòn.

Loài này được sử dụng trong ẩm thực châu Á. Tại Trung Quốc, nó gọi là 木耳 (pinyin: mù ěr -mộc nhĩ) hay 黑木耳 (pinyin: hēi mù ěr-hắc mộc nhĩ), và trong tiếng Nhật là kikurage. Auricularia polytricha (vân nhĩ), một loài có quan hệ họ hàng gần, cũng được sử dụng trong ẩm thực châu Á.

Mộc nhĩ trắng, một loài nấm ăn được khác, có màu trắng và hình dạng tương tự, là một loài khác với danh pháp khoa học Tremella fuciformis.

Xem thêm 
 Mao mộc nhĩ
 Mộc nhĩ trắng
 Mộc nhĩ

Tham khảo

 Buczacki, Stefan (1982). Collins Gem Guide: Mushrooms and Toadstools.

Liên kết ngoài 

Bằng tiếng Việt:
 Mộc nhĩ đen 
 Kỹ thuật nuôi trồng nấm mèo 

Bằng tiếng Anh:
 http://www.hort.purdue.edu/newcrop/proceedings1996/V3-464.html#Auricularia%20spp.

Nấm ăn
Nấm châu Á
Nấm châu Âu
Nấm Úc
A
A
Nấm Bắc Mỹ
Nấm Nam Mỹ
Nấm trồng
Nấm châu Phi
Foo fighter

Thuật ngữ "Foo fighter" được phi công phe Đồng Minh sử dụng trong Chiến tranh thế giới thứ hai để miêu tả về UFO hay hiện tượng bí ẩn xuất hiện trên bầu trời tại châu Âu và Thái Bình Dương. Nhiều nhân chứng cho rằng foo fighter là thứ vũ khí bí mật mà đối phương trang bị. Nếu không kể nỗi sợ hãi thì foo fighter (cho dù nó là gì đi chăng nữa) chưa bao giờ được ghi nhận là gây hại hay có ý gây hại cho bất kỳ ai.

Có nhiều thuật ngữ khác cũng dùng để chỉ những vật thể này (chẳng hạn "quả cầu lửa Kraut") nhưng "foo fighter" có vẻ thông dụng nhất.

Lịch sử
Foo fighter đã được ghi nhận nhiều lần trên khắp thế giới, dưới đây là một số ví dụ.

Một đêm tháng 11 năm 1941 ở Ấn Độ Dương, từ boong tàu S.S. Pulaski, hai thủy thủ báo cáo về sự xuất hiện một "quả cầu kỳ lạ đang cháy rực với màu xanh nhạt, khoảng cỡ một nửa trăng tròn đang xuất hiện trước chúng tôi". Họ đã báo động cho một viên sĩ quan người Anh và cùng nhau quan sát chuyển động của vật thể trong hơn một giờ.
Một báo cáo khác từ đảo Solomon năm 1942. Sau hồi chuông báo động về một đợt không kích bất chợt, Brickner và vài người khác chứng kiến khoảng 150 vật thể xếp theo nhóm trên đường thẳng từ 10 đến 12 vật mỗi đường, có vẻ như "lảo đảo" khi chúng di động. Brickner báo cáo rằng các vật thể giống như được bọc bằng bạc, chuyển động nhanh hơn một chút so với máy bay chiến đấu của Nhật. Ông nói "đó là cảnh tượng kinh hãi nhất mà tôi đã từng chứng kiến trong cuộc đời".
Tạp chí Time năm 1945 viết "nếu như đó không phải tin vịt hay hiện tượng ảo giác thì nó chắc chắn phải là một câu đố hóc búa nhất về thứ vũ khí bí mật mà quân đội Đồng Minh đã từng bắt gặp. Tuần trước, phi công bay đêm của Mỹ đã kể câu chuyện kỳ lạ về những quả cầu lửa bay theo máy bay của họ trong hơn một tháng trên vùng trời nước Đức. Không ai hiểu nó là cái gì, các phi công đặt tên cho nó là "foo-fighter" và đoán chừng nó là một thứ vũ khí tâm lý mới. Một phi công kể rằng foo-fighter xuất hiện dạng quả cầu lửa, dính vào cánh máy bay của họ cho đến khi anh ta đạt vận tốc 360 dặm một giờ thì nó bay lên bầu trời."

Giải thích
Giả thuyết sinh vật ngoài hành tinh: cho rằng foo finghter là bằng chứng về sinh vật ngoài Trái Đất viếng thăm Trái Đất.
Một giả thuyết được đề nghị cho rằng đó là một dạng phóng điện ở cánh máy bay.
Giả thuyết khác cho rằng các phi công đã nhìn thấy sét hòn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Foo Fighters of World War II – Saturday Night Uforia

UFO
UFO theo loại
Thuyết âm mưu UFO
Tai nạn máy bay quân sự
Foo fighter (hiện tượng)
Thuyết âm mưu UFO quân sự
Sự cố hàng không UFO quân sự
Hiện tượng quang học khí quyển
Hàng không trong Thế chiến thứ hai
Lợn hươu Buru

Lợn hươu Buru (danh pháp khoa học: Babyrousa babyrussa), là một động vật giống như lợn, có nguồn gốc ở Celebes và các đảo xung quanh của Indonesia. Là thành viên duy nhất trong chi của nó (chi Babyrousa), nó thông thường được phân loại trong họ Lợn (Suidae).

Khu vực sinh sống của nó là các bụi cây rậm trong rừng rậm nhiệt đới và các bụi lau sậy cũng như bên bờ các dòng sông và hồ nước. Chúng có ít hoặc không lông, lớp da lốm đốm màu nâu và xám, tạo điều kiện thuận lợi cho sự ngụy trang của chúng.

Lợn hươu Buru được biết đến nhờ hai cặp răng nanh của chúng: cả hai cặp răng nanh trên và dưới đều khá lớn, cong ngược và uốn về phía sau rồi sau đó uốn ngược trở lại phía trước; trên thực tế, cặp răng nanh trên của lợn đực là cong và lớn đến mức chúng nổi rõ qua lớp thịt, xuyên ra ngoài qua các lỗ để vượt qua phần đỉnh của mõm.

Sau thời gian mang thai khoảng 125 đến 150 ngày, con cái thường đẻ hai con.

Loài này hiện đang ở trong danh sách các loài đang gặp nguy hiểm.

Hình ảnh nổi 
Các hình dưới đây có thể xem bằng kính màu 3 chiều để có ấn tượng 3 chiều về vật thể.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lợn hươu

Động vật được mô tả năm 1758
B
Động vật đặc hữu Indonesia
Động vật có vú Indonesia
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Động vật Quần đảo Maluku
Họ Lợn

Họ Lợn (Suidae) là một họ động vật có vú gồm các loài được gọi là lợn hay heo (tiếng Anh: Pig, Hog, Swine hoặc Boar) trong Bộ Guốc chẵn. Cùng với nhiều loài hóa thạch, hiện có 18 loài còn sinh tồn được công nhận, (hoặc 19 loài nếu tính riêng lợn nhà và lợn rừng), được phân loại vào từ 4 - 8 chi. Trong Họ này, chi Sus bao gồm lợn nhà (Sus Scrofa localus hoặc Sus localus), và nhiều loài lợn hoang từ châu Âu đến Thái Bình Dương. Các chi khác bao gồm lợn hươu và lợn bướu. Tất cả các loài lợn có nguồn gốc từ Cựu Thế giới, phân bố từ châu Á đến châu Âu và châu Phi.

Hóa thạch Suidae cổ nhất có niên đại từ thế Oligocen ở châu Á, rồi các loài hậu duệ lan đến châu Âu vào thế Miocen. Các loài hóa thạch thích ứng với nhiều chế độ ăn khác nhau, từ ăn thuần thực vật đến có lẽ cả ăn xác chết (Phân họ Tetraconodontinae).

Phân loại

Mười bảy loài trong họ Lợn sau hiện được công nhận:

Chi tuyệt chủng
Danh sách chi tuyệt chủng chưa đầy đủ, đơn vị phân loại tuyệt chủng được đánh dấu dấu chữ thập "†":

Suidae
Phân họ †Cainochoerinae
Chi †Albanohyus
Chi †Cainochoerus
Phân họ †Hyotheriinae
Chi †Aureliachoerus
Chi †Chicochoerus
Chi †Chleuastochoerus 
Chi †Hyotherium
Chi †Nguruwe (formerly placed in Kubanochoerinae)
Chi †Xenohyus
Phân họ †Listriodontinae
Tông †Kubanochoerini
Chi †Kubanochoerus (danh pháp đồng nghĩa của Libycochoerus, Megalochoerus)
Tông †Listriodontini
Chi †Eurolistriodon
Chi †Listriodon (danh pháp đồng nghĩa của Bunolistriodon)
Tông †Namachoerini
Chi †Lopholistriodon
Chi †Namachoerus
Subfamily Suinae
Tông Suini
Chi †Eumaiochoerus (Miocen)
Chi †Hippopotamodon (Miocen đến Pleistocen)
Chi †Korynochoerus (Miocen đến Pliocen)
Chi †Microstonyx (Miocen)
Chi Porcula
Chi Sus (Miocen đến nay)
Tông Potamochoerini
Chi †Celebochoerus (Pliocen đến Pleistocen)
Chi Hylochoerus (Pleistocen đến recent)
Chi †Kolpochoerus (Pliocen đến Pleistocen)
Chi Potamochoerus (Miocen đến nay)
Chi †Propotamochoerus (Miocen đến Pliocen)
Tông †Hippohyini
Chi †Hippohyus (Pliocen)
Chi †Sinohyus (Pliocen)
Chi †Sivahyus (Pliocen)
Tông Phacochoerini
Chi †Metridiochoerus (Pliocen đến Pleistocen)
Chi Phacochoerus (Pliocen đến nay)
Chi †Potamochoeroides (Pliocen, có lẽ cả Pleistocen)
Chi †Stylochoerus (Pleistocen)
Tông Babyrousini
Chi Babyrousa (Pleistocen tới nay)
Phân họ †Tetraconodontinae
Chi †Conohyus
Chi †Notochoerus
Chi †Nyanzachoerus
Chi †Parachleuastochoerus
Chi †Sivachoerus
Chi †Tetraconodon
Chưa rõ phân họ (incertae sedis)
Chi †Hemichoerus
Chi †Hyosus
Chi †Kenyasus (trước xếp vào Kubanochoerinae)
Chi †Schizochoerus
Chi †Sinapriculus

Chú thích

Liên kết ngoài

Họ động vật có vú
Đa nguyên

Đa nguyên theo nghĩa tổng quát triết học là sự xác nhận và chấp nhận tính đa dạng. Khái niệm này thường được dùng theo nhiều cách khác nhau trong nhiều vấn đề khác nhau. Trong chính trị, sự xác nhận tính phong phú về các mối quan tâm và niềm tin của toàn thể công dân là một trong số các đặc tính quan trọng của nền dân chủ hiện đại. Trong khoa học, khái niệm này thường miêu tả quan điểm cho rằng có vài, không phải duy nhất, phương pháp, lý thuyết hay quan điểm là hợp lý hoặc đáng tin cậy. Thái độ này được cho là một yếu tố quan trọng cho tiến bộ khoa học. Thuật ngữ đa nguyên cũng được dùng với một số nghĩa khác trong ngữ cảnh tôn giáo và triết học.

Trong chính trị, Đa nguyên được hiểu là sự đa dạng về ý thức hệ. Trong văn hóa – dân tộc, Đa nguyên là sự đa dạng về sắc màu văn hóa – dân tộc.

Triết học
Học thuyết triết học đa nguyên luận chỉ thừa nhận sự tồn tại của nhiều nguyên thể khác biệt, độc lập với nhau trong thế giới, thế giới được hợp thành bởi nhiều bản nguyên.

Tôn giáo tín ngưỡng,tâm linh học
Trong tôn giáo học, tính đa nguyên còn chỉ sự tồn tại của nhiều tôn giáo trong một xã hội. Hiện nay trong cuộc sống, nhiều chính quyền đã phải thừa nhận xu hướng "Đa nguyên trong tôn giáo", nghĩa là chấp nhận nhiều tôn giáo mới du nhập trên mặt pháp lý lẫn thực địa.

Việc thừa nhận nhiều tôn giáo trong một xã hội xuất hiện nhiều ở các nước Phương Đông hơn các nước Phương Tây vì ở Phương Tây Kitô giáo mang một tính chất độc quyền, phản đối tính đa nguyên tôn giáo, gắn cho các tôn giáo khác cái mác dị giáo trong một thời gian dài.

Kinh tế – chính trị

Học thuyết đa nguyên trong kinh tế – chính trị học cho rằng cần có nhiều lực lượng chính trị, nhiều đảng phái trong một quốc gia (chống lại vai trò độc quyền lãnh đạo của một đảng); nhiều thành phần kinh tế cùng tồn tại và đua tranh với nhau, không có thành phần kinh tế chủ đạo.

Xem thêm 
 Nhất nguyên
 Nhị nguyên
 Bất nhị

Tham khảo

Lý thuyết nhận thức luận
Lý thuyết siêu hình
Triết học tinh thần
Danh sách đảng phái chính trị Việt Nam

Dưới đây là danh sách các đảng phái chính trị của Việt Nam trong lịch sử và hiện tại. Danh sách này chỉ liệt kê những đảng chính trị từng đăng ký chính thức, hoặc có ảnh hưởng nhất định tại Việt Nam.Hiện tại, các đảng chính trị khác, ngoài Đảng Cộng sản Việt Nam, đều không được chính quyền Việt Nam công nhận do Hiến pháp 2013 (đặc biệt Điều 4) chỉ công nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

Danh sách các đảng

Xem thêm
Tổ chức chính trị Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Đảng Cộng sản Việt Nam 
Đảng Nhân dân Hành động 
Đảng Dân tộc
Đảng Việt Tân
Đảng Vì Dân
Đảng Dân chủ Việt Nam
Đảng Thăng Tiến Việt Nam 
Đại Việt Quốc dân đảng 
Việt Nam Quốc dân Đảng
Đại Việt Cách mạng Đảng 
Đảng Dân chủ Nhân dân

D
Đảng phái
Danh sách chính đảng
Lực lượng vũ trang

Lực lượng vũ trang là lực lượng chiến đấu của nhà nước nhân dân, có nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh, quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội.

Do tính chất nhiệm vụ đặc biệt không cho người phi hành  quân đội, công an và dân quân , khu vực không cho ai vào , cho nên lực lượng này được hưởng những chế độ đặc biệt. Nó được trang bị vũ khí cùng với những quyền hạn rất lớn. Thông thường, ở các nước, dù khác nhau về hệ thống chính trị hay địa lý, nhưng lực lượng vũ trang vẫn bao gồm những lực lượng chính là quân đội, công an và dân quân. Có nhiều nước chỉ tính quân đội.

Quân đội có nhiệm vụ bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền của quốc gia, chống ngoại xâm.

Công an có nhiệm vụ giữ gìn an ninh trật tự nội địa.

Dân quân là lực lượng bán vũ trang, thường được các quốc gia tổ chức như là một lực lượng dự phòng nhằm huy động sức mạnh từ số đông quần chúng.

Ngoài ra, còn một lực lượng nữa cũng nằm trong lực lượng vũ trang là lực lượng an ninh, có trách nhiệm bảo vệ an ninh quốc gia.

Tùy theo tổ chức nhà nước mà các bộ phận này được đặt ở các cơ quan quản lý khác nhau. Thông thường, quân đội được đặt dưới quyền điều động của Bộ Tổng tham mưu (hay Hội đồng tham mưu liên quân), lực lượng an ninh do Ủy ban An ninh Quốc gia điều động, còn cảnh sát thuộc quyền của Bộ Nội vụ.

Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam 
Ở Việt Nam, lực lượng vũ trang nhân dân bao gồm Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và Dân quân tự vệ. Trong đó, lực lượng Quân đội nhân dân bao gồm Lục quân, Hải quân, Phòng không - Không quân, Biên phòng, Cảnh sát biển, đặt dưới sự quản lý của Bộ Quốc phòng và chịu sự điều động của Bộ Tổng tham mưu. Lực lượng Công an nhân dân bao gồm An ninh và Cảnh sát, chịu sự quản lý củaBộ Công An. Lực lượng Dân quân tự vệ là lực lượng quản lý hỗn hợp của Bộ Quốc phòng và cơ quan hành chính địa phương.

Tổng chỉ huy các lực lượng vũ trang Việt Nam là Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang. Chức vụ này thường do Chủ tịch nước đảm nhiệm, trừ một trường hợp ngoại lệ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp được trao chức Tổng Tư lệnh khi đang giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Chú thích 

Chính phủ
Quân đội
Quân sự
Cầu thủ xuất sắc nhất châu Phi

Giải thưởng Cầu thủ xuất sắc nhất châu Phi của France Football được trao cho cầu thủ bóng đá châu Phi xuất sắc nhất hàng năm bởi tập chí France Football (Pháp) từ năm 1970 đến 1994. Giải bị kết thúc năm 1995 sau khi Quả bóng vàng châu Âu (Ballon d'or) được mở rộng cho cả những cầu thủ không thuộc quốc tịch châu Âu, và George Weah được giải thưởng này năm đó. Nó đã được thay với giải thưởng chính thức, Cầu thủ xuất sắc nhất châu Phi, trao bởi Liên đoàn bóng đá châu Phi từ năm 1992. Samuel Eto'o (Cameroon) và Yaya Touré (Bờ Biển Ngà) là hai cầu thủ đoạt giải nhiều lần nhất, cùng 4 lần.

Danh sách các cầu thủ đoạt giải

Xếp hạng theo nước 

* Được biết đến là  Zaire từ năm 1971 đến năm 1997
† Được biết đến là  Cộng hòa Nhân dân Congo từ năm 1970 đến năm 1992

Xem thêm 
 Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFA
 Quả bóng vàng châu Âu

Tham khảo

Liên đoàn bóng đá châu Phi
Giải thưởng bóng đá
Danh sách bóng đá
Giải thưởng cầu thủ bóng đá của năm
Nitơ lỏng

Nitơ lỏng là nitơ trong trạng thái lỏng ở nhiệt độ siêu  thấp. Nó được sản xuất công nghiệp bằng cách chưng cất phân đoạn không khí lỏng. Nitơ lỏng là chất lỏng trong suốt, không màu, trọng lượng riêng 0,807 g/ml ở điểm sôi của nó và hằng số điện môi 1.4. Nitơ lỏng thường được gọi bằng LN2, viết tắt hoặc "LIN" hoặc "LN "và có số UN 1977.

Ở áp suất khí quyển, nitơ lỏng sôi ở nhiệt độ 77 K (-196 °C, -321 °F) và là một chất lỏng đông lạnh có thể gây đóng băng nhanh chóng khi tiếp xúc với mô sống, có thể dẫn đến bị tê cóng. Khi được cách nhiệt thích hợp với nhiệt độ xung quanh, nitơ lỏng có thể được lưu trữ và vận chuyển, ví dụ trong bình chân không. Ở đây, nhiệt độ rất thấp được duy trì liên tục tại 77 K bằng cách làm chậm sự sôi của nitơ. Tùy thuộc vào kích thước và thiết kế, thời gian lưu trữ trong bình chân không trung bình từ vài giờ đến vài tuần.

Nitơ lỏng có thể dễ dàng chuyển đổi thành dạng rắn bằng cách đặt nó trong một khoang chân không được bơm bằng một máy bơm chân không quay. Nitơ lỏng đóng băng ở 63 K (-210 °C, -346 °F) . Dù có vai trò quan trọng trong việc làm lạnh, hiệu quả của nitơ lỏng là chất làm mát bị hạn chế bởi thực tế là nó sôi ngay lập tức khi tiếp xúc với một đối tượng ấm hơn, bao quanh các đối tượng trong lớp bong bóng khí nitơ cách nhiệt. Hiệu ứng này, được gọi là hiệu ứng Leidenfrost, xảy ra khi bất kỳ chất lỏng nào tiếp xúc với một đối tượng có nhiệt độ cao hơn đáng kể so với điểm sôi của nó. Việc làm mát nhanh hơn có thể đạt được bằng cách nhúng vật vào hỗn hợp nitơ lỏng và nitơ rắn thay vì chỉ sử dụng nitơ lỏng.

Nitơ được hoá lỏng đầu tiên tại Đại học Jagiellonia ngày 15 tháng tư 1883 bởi 2  vật lý Ba Lan, Zygmunt Wroblewski và Karol Olszewski. Nitơ lỏng từng được sử dụng để bảo quản thi thể.

Tham khảo

Nitơ
Thiết bị y khoa
Chất lỏng
Công nghệ làm lạnh
Khí công nghiệp
Từ thủy động lực học

Từ thủy động lực học, còn được gọi là động từ học chất lỏng và viết tắt là MHD (MagnetoHydroDynamics), là môn học nghiên cứu các chất lưu (chất lỏng, plasma,...) dẫn điện chuyển động dưới tác động của điện trường hoặc từ trường.

Các ví dụ về chất lưu dẫn điện là plasma, nước muối, kim loại dưới dạng lỏng. Lĩnh vực này được nghiên cứu đầu tiên bởi Hannes Alfvén. Các công trình của ông về lĩnh vực này đã được giải thưởng Nobel vào năm 1970.

Ý tưởng cơ bản của từ thủy động lực học là từ trường có thể tác động lực Lorentz lên các điện tích chuyển động trong plasma, gây ra áp suất và dòng điện cảm ứng, và dòng cảm ứng lại sinh ra từ trường cảm ứng thay đổi từ trường tổng cộng. Các phương trình mô tả các hiện tượng từ thủy động học là sự kết hợp giữa các phương trình Navier-Stokes (mô tả thủy động lực học) và các phương trình Maxwell (mô tả trường điện từ).

Tham khảo

Thủy động lực học
Vật lý plasma
Điện động lực học
Biến đổi năng lượng
Khái niệm vật lý
Động lực học chất lưu

pt:Magnetohidrodinâmica
ru:Электродинамика сплошных сред
Ma trận Jacobi

Trong giải tích véctơ, ma trận Jacobi là ma trận chứa các đạo hàm riêng bậc nhất của hàm giữa hai không gian véctơ. Ma trận này được đặt tên theo nhà toán học Carl Gustav Jacobi. Ma trận này được ứng dụng trong giải tích vì nó là xấp xỉ tuyến tính tốt nhất cho một hàm khả vi tại một điểm trong không gian véctơ biến của hàm này.

Chi tiết
Cụ thể nếu hàm F: Rn → Rm là một hàm từ không gian Ơclít n chiều đến một không gian Ơclít m chiều, nó sẽ có m thành phần:
y1(x1,...,xn)
...
ym(x1,...,xn).

Đạo hàm riêng bậc nhất của các hàm này (nếu tồn tại) sẽ có thể được xếp thành một ma trận có kích thước m nhân n, chính là ma trận Jacobi của F:

Có thể ký hiệu ma trận này là:

hay:

Như vậy, hàng thứ i của ma trận là gradient của thành phần yi với i=1,...,m.

Nếu p là một điểm trong không gian Rn và F là khả vi tại p, và các đạo hàm riêng của F tại p chính là JF(p). Lúc này, JF(p) là một hàm tuyến tính và là xấp xỉ tuyến tính tốt nhất của F xung quanh p, theo nghĩa là:

cho x nằm gần p.

Định thức Jacobi 
Nếu m = n, thì ma trận Jacobi là ma trận vuông, và định thức của nó là định thức Jacobi.

Định thức Jacobi cho biết tính chất của hàm tại điểm đang xét. Ví dụ, hàm khả vi liên tục F là khả nghịch gần p nếu định thức Jacobi tại điểm đó khác không. Đây là định lý hàm nghịch đảo. Hơn nữa, nếu định thức Jacobi tại p là dương, thì F bảo toàn chiều quay tại gần p; và ngược lại, nếu nó âm, F đảo chiều quay. Giá trị tuyệt đối của định thức Jacobi tại p cho biết mức độ F nở rộng hay thu nhỏ thể tích gần p. Ý nghĩa này khiến định thức Jacobi xuất hiện trong phép đổi biến.

Trong trường hợp m = n = 3, định thức Jacobi có thể tính bằng:

Với 

Còn "." là nhân vô hướng, "×" là phép nhân véc tơ.

Ví dụ 
Xét hàm F: R3 → R3 với các thành phần:
y1 = 5x2
y2 = 4(x1)2 - 2sin(x2x3)
y3 = x2x3

Ma trận Jacobi của F sẽ là:

Định thức Jacobi của F sẽ là:

Như vậy F sẽ bảo toàn chiều quay tại các điểm có x1 cùng dấu với x2; hàm sẽ khả nghịch tại gần các điểm có x1 và x2 khác 0. Với một thể tích nhỏ xíu gần điểm (1,1,1), sau khi tác dụng F lên thể tích này, sẽ nhận được một vật thể có thể tích lớn gấp 40 lần thể tích ban đầu.

Xem thêm
 Ma trận Hesse

Tham khảo

Gradshteyn, I. S. and Ryzhik, I. M. "Jacobian Determinant." §14.313 in Tables of Integrals, Series, and Products, 6th ed. San Diego, CA: Academic Press, pp. 1068–1069, 2000.
Kaplan, W. Advanced Calculus, 3rd ed. Reading, MA: Addison-Wesley, pp. 98–99, 123, and 238-245, 1984.
Simon, C. P. and Blume, L. E. Mathematics for Economists. New York: W. W. Norton, 1994.

Liên kết ngoài
 Mathworld
 Ma trận Jacobi  trên Planetmath
  Trang dạy học của Ian Craw

Giải tích nhiều biến
Jacobi
Định thức
Định lý Bézout

Trong hình học đại số, định lý Bézout, hay định lý Bezout, là  định lý toán học, được phát hiện năm 1770 từ nhà toán học Pháp Étienne Bézout (1730-1783), về số giao điểm của các đường cong trên cùng mặt phẳng. Đây là một trong những định lý lâu đời nhất trong hình học đại số.

Phát biểu 
"Cho hai đường cong phẳng đại số có bậc m và n đồng thời không có thành phần chung nào, thì có đúng m nhân n điểm giao nhau. Trong đó, kể cả các giao điểm trùng nhau và các giao nhau số 8 nằm ngang (ngoài ra còn có nhiều định lý khác liên quan đến đại số)

Ví dụ 
Trong hình học phẳng thì định lý này có thể minh hoạ thu hẹp thành:

Đường cong bậc hai tổng quát sẽ cắt đường thẳng (bậc 1) tối đa ở hai giao điểm. Đặc biệt, trường hợp đường cong bậc hai là parabol thì có thể có giao điểm ở vô cực. Trường hợp đường thẳng là tiếp tuyến thì hai giao điểm này trùng nhau đó là tiếp điểm chung duy nhất..

Tương tự, hai đường cong bậc hai trong cùng mặt phẳng sẽ có tối đa với nhau 2 x 2 = 4 giao điểm và các giao điểm này có thể ở vô cực hay chúng trùng nhau tạo thành các tiếp điểm.

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Bézout
Hình học đại số
Bézout, Định lý
Định lý trong hình học phẳng
Họ Dong

Họ Dong, hay Họ Dong ta, còn gọi là họ Hoàng tinh (danh pháp khoa học: Marantaceae) là một họ các thực vật có hoa một lá mầm. Họ này là một phần của bộ Gừng (Zingiberales), bao gồm 550 loài được chia ra trong 28 chi. Họ này có nguồn gốc ở các vùng nhiệt đới của châu Mỹ, châu Phi và châu Á. Một vài loài trong chi Calathea được trồng làm cây cảnh vì các lá của chúng có các ánh màu khác nhau như lục, trắng hay hồng.

Họ Dong ở Việt Nam có một số loài quan trọng như dong lá (Phrynium placentarium) có lá sử dụng để gói bánh chưng, và dong củ (Maranta arundinacea), tại miền Nam gọi là bình tinh, được dùng làm lương thực.

Các chi
Các chi được công nhận lấy theo phân loại của Plants of the World Online (POWO):
 Afrocalathea K.Schum., 1902
 Calathea G.Mey., 1818
 Donax Lour., 1790
 Goeppertia Nees, 1831
 Halopegia K.Schum., 1902
 Haumania J.Léonard, 1949
 Hypselodelphys (K.Schum.) Milne-Redh., 1950
 Indianthus Suksathan & Borchs., 2009
 Ischnosiphon Korn., 1859
 Maranta L., 1753
 Marantochloa Brongn. ex Gris, 1860 (gồm cả Ataenidia)
 Megaphrynium Milne-Redh., 1952
 Monophyllanthe K.Schum., 1902
 Monotagma K.Schum., 1901
 Myanmaranthus Nob.Tanaka, Suksathan & K.Armstr., 2022
 Myrosma L.f., 1782
 Phrynium Willd., 1797
 Pleiostachya K.Schum., 1902
 Sanblasia L.Andersson, 1984
 Saranthe (Regel & Korn.) Eichler, 1884
 Sarcophrynium K.Schum., 1902
 Schumannianthus Gagnep., 1904
 Stachyphrynium K.Schum., 1902
 Stromanthe Sond., 1849
 Thalia L., 1753
 Thaumatococcus Benth., 1883
 Trachyphrynium Benth., 1883

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

Cây phát sinh chủng loài trong phạm vi họ này.

Lưu ý
Cây dong riềng (tên khoa học: Canna edulis Ker.) lấy bột để làm miến dong ở Việt Nam không thuộc họ này mà thuộc về họ Dong riềng (hay họ Chuối hoa, Cannaceae) cũng thuộc bộ Gừng.

Hoàng tinh (chữ Hán: 黄精) trong y học cổ truyền Trung Hoa (Đông y) chỉ nhiều loài thuộc chi Polygonatum, đặc biệt là loài Polygonatum sibiricum, có thân rễ làm dược liệu.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 

Cây trồng trong nhà
Họ Dong riềng

Họ Dong riềng hay họ Ngải hoa hoặc họ Chuối hoa (danh pháp khoa học: Cannaceae) là một họ thực vật một lá mầm, chỉ có một chi duy nhất là chi Canna.

Phân bố
Các loài trong họ này là bản địa các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới châu Mỹ, nhưng đã du nhập và tự nhiên hóa tại vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới Cựu thế giới.

Các loài
Họ này chỉ có một chi Canna duy nhất, với 12 loài hiện tại được công nhận.
 Canna bangii Kraenzl., 1912
 Canna flaccida Salisb., 1791
 Canna glauca L., 1753
 Canna indica L., 1753
 Canna iridiflora Ruiz & Pav., 1798
 Canna jaegeriana Urb., 1917
 Canna liliiflora Warsz. ex Planch., 1855
 Canna lineata Ciciar., 2014
 Canna paniculata Ruiz & Pav., 1798
 Canna pedunculata Sims, 1822
 Canna tandilensis Ciciar., 2015
 Canna tuerckheimii Kraenzl., 1912

Ở Việt Nam có vài loài như: 
 Chuối hoa lai/Ngải hoa (Canna × hybrida Rodigas, 1895 = C. glauca × C. indica × C. iridiflora): Hoa to có màu sặc sỡ, đỏ hay vàng, làm cảnh.
 Dong riềng đỏ/chuối củ/chuối hoa (Canna indica): Hoa nhỏ màu đỏ không đẹp bằng loài trên, trồng lấy củ ăn, lấy bột làm miến.
 Phấn mĩ nhân tiêu (Canna glauca).
 Ngải hoa đỏ (Canna tuerckheimii).

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Họ Chuối

Họ Chuối (danh pháp khoa học: Musaceae) là một họ thực vật một lá mầm bao gồm các loài chuối hoang dã và giống cây trồng. Các nghiên cứu so sánh gần đây về thể hạt và chuỗi gen cùng với các ứng dụng phép miêu tả theo nhánh đã đưa ra sự phân loại mới, nhưng vẫn hơi mâu thuẫn theo bộ của các thực vật có hoa. Tuy nhiên, bộ Gừng (Zingiberales) cho đến nay là bộ duy nhất chịu ảnh hưởng nhẹ bởi các nghiên cứu này.

Chi Musa đã được miêu tả lần đầu tiên bởi nhà thực vật thời kỳ tiền Linnaeus là Georg Eberhard Rumphius nhưng về hình thức thì nó chỉ được thiết lập trong lần xuất bản thứ nhất của tác phẩm Species Plantarum của Linnaeus năm 1753 - tác phẩm là ranh giới giữa các tác phẩm thời kỳ tiền-Linnaeus và hậu-Linnaeaus. Khi viết Species Plantarum, Linnaeus chỉ biết có một loại chuối, khi ông có cơ hội nhìn thấy nó trong vườn kính của George Clifford gần Haarlem ở Hà Lan.

Loài "điển hình" của chi này, Musa paradisiaca L. đã dựa trên Musa Cliffortiana L. và được công bố năm 1736, về mặt kỹ thuật là tên gọi "tiền-Linnaeus" của Linnaeus. Musa paradisiaca thực ra không phải là một loài, mà là một loại cây lai mà ngày nay đã biết là giữa Musa (nhóm AAB) chuối lá 'Pháp' hay Musa x paradisiaca L. mà Linnaeus đã lựa chọn sai lầm để đặt tên loài cho một cây lai phức tạp, và nó là nền tảng của nhiều sự lộn xộn trong phân loại học của chi này mà vấn đề đó đã không được giải quyết trọn vẹn cho đến thập niên 1940 và 1950.

Cho đến tận năm 1862 thì Musa đã là chi duy nhất trong họ này. Năm 1862, Horaninow đã miêu tả Ensete nhưng chi này đã không nhận được sự công nhận rộng rãi cho đến khi Cheesman sửa lại vào năm 1947. Tình trạng của chi Musella vẫn còn có một số điểm gây mâu thuẫn. Musella lasiocarpa đã được xoay tròn trong khối phân loại, đầu tiên nó được cho vào chi Musa, sau đó vào chi Ensete và một lần nữa quay ngược trở lại chi Musa trước khi địa vị đại diện duy nhất cuối cùng của nó được thừa nhận, ít nhất là bởi một số học giả vào năm 1978.

Đặc điểm chung 
Củ to, thân có căn hành, lá lớn, mọc xen. Có phác hoa dạng gié tạo thành buồng chuối ở tận ngọn. Có rất nhiều hoa trong một buồng, có thể lên tới 19 ngàn hoa. Hoa sắp thành hai hàng tạo thành nải chuối. Các hoa đực nằm ở nải trên ngọn (ngọn của buồng), còn ở gần cọng của phác hoa (gốc của buồng) là hoa lưỡng tính. Hoa có 5 tiểu nhụy, bầu noãn 3 tâm bì tạo thành 3 buồng, mỗi buồng có nhiều tiểu noãn. Vòi nhụy duy nhất với nuốm hình chùy. Trái là phì quả. Trái không hột gọi là trinh quả. Thường trái có nhiều hột.

Các chi
Họ hiện tại bao gồm 3 chi với 92 loài.
 Ensete Bruce ex Horan., 1862: 8 loài.
 Musa L., 1753: 83 loài chuối, chuối lá, chuối abaca.
 Musella (Franch.) C.Y.Wu ex H.W.Li, 1978: 1 loài (Musella lasiocarpa).

Phát sinh chủng loài 
Cây phát sinh chủng loài của họ Chuối trong phạm vi bộ Gừng dưới đây lấy theo APG III.

Cây phát sinh chủng loài trong phạm vi họ Chuối lấy theo Pavla Christelová và ctv (2011)

Một vài hình ảnh về chuối

Ghi chú

Liên kết ngoài 
 
 
 Musaceae  in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval.
Musella

Musella là một chi hiện đã biết, chứa một hay hai loài (Musella lasiocarpa, M. splendida) trong họ Chuối (Musaceae) có nguồn gốc ở vùng đông nam châu Á, bao gồm cả tây nam Trung Quốc (các tỉnh Vân Nam và Quý Châu), Việt Nam, Lào và Myanmar. Sự phân loại này đã và vẫn tiếp tục gây ra nhiều vấn đề cho các nhà phân loại học và địa vị của nó vẫn còn có mâu thuẫn ít nhiều.

Loài thực vật này về hình thức lần đầu tiên được Adrien René Franchet đặt tên năm 1889. Ông đặt nó vào chi Musa, với danh pháp Musa lasiocarpa, nhưng cho rằng nó đủ khác biệt với các loài Musa đã biết để đặt nó trong tổ (sectio) mới do ông tạo ra là Musella.

Năm 1947, Ernest Entwistle Cheesman đã kiểm tra các mẫu cây ở Kew và với các chứng cứ tìm thấy, ông đã bình luận rằng "Nó có thể là bất cứ thứ gì, nhưng có lẽ không phải là Musa, theo nghĩa đen", và tuy thế nhưng ông lại tách nó ra để cho vào chi Ensete. Trong khi lưu ý rằng nghiên cứu sâu hơn nữa có thể tìm thấy là loài thực vật này đại diện cho một chi mới thì Cheesman lại tạo ra tổ hợp Ensete lasiocarpum khi rà soát lại chi Ensete trong các văn bản của ông vào năm 1947 (in năm 1948).

Norman Simmonds (1962) đã không đồng ý với Cheesman, mặc dù ông đã biết rằng biểu hiện bề ngoài của loài cây này rất giống với các loài của chi Ensete. Tuy nhiên, Simmonds cũng lưu ý rằng "cấu trúc bao hoa (của nó) là tương tự như của Musa" và "các đặc trưng bao hoa là chẩn đoán quan trọng về chi". Mặc dù rõ ràng là ông trên thực tế chưa nhìn thấy mẫu cây còn sống, nhưng Simmonds vẫn thích gọi nó là Musa lasiocarpa.

Các nhà phân loại học khác cho rằng loài cây này là bất thường đối với cả Musa và Ensete. Năm 1978,  Li Hsi-Wen (李锡文, Lý Tích Văn) nâng cấp tổ Musella thành chi độc lập cùng tên, dựa theo tên gọi được công bố không hợp lệ trước đó của Wu C. Y.. John Kress tại Viện Smithsonia có (chưa công bố) các dữ liệu về hình thái học và phân tử để củng cố địa vị của Musella như là một chi riêng rẽ. Sự xuất bản của công trình có tuyên bố rõ ràng này hiện vẫn còn phải chờ.

Năm 2004, một danh pháp loài mới cho chi Musella là Musella splendida, đã được miêu tả ở Việt Nam (công bố năm 2002 của Valmayor & Lê Đình Danh, 2002 là nom. inval., Valmayor & Lê Đình Danh, 2004), nhưng hiện tại Plants of the World Online cho rằng nó chi là đồng nghĩa muộn của Musella lasiocarpa.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Chi Musella

Họ Chuối
Chi thực vật
IPod

iPod là dòng máy nghe nhạc của Apple hay máy chơi nhạc, video, hình ảnh, game hay gọi chung là những tính năng cơ bản của một chiếc iPhone. Các loại iPod ban đầu thường có giao diện đơn giản với trung tâm là phần bánh trượt cảm ứng (trừ iPod shuffle). iPod hiện nay gồm 4 dòng chính: loại siêu nhỏ iPod Shuffle, loại trung iPod Nano, loại cảm ứng iPod Touch (gần giống iPhone), loại ổ cứng iPod Classic. iPod Classic sử dụng ổ cứng gắn liền làm bộ nhớ, còn lại đều sử dụng ổ flash. Đa phần như những máy nghe nhạc khác, iPod có thể làm thiết bị lưu trữ dữ liệu khi gắn vào máy tính. Những loại iPod bị gián đoạn kể cả hai thế hệ iPod mini phổ biến và bốn thế hệ iPod lớn bình thường, tất cả có màn đơn sắc, trừ ra iPod thế hệ thứ tư có màn hình màu (đầu tiên được bán dưới tên iPod photo trước khi nó thay cho iPod đơn sắc làm loại iPod chính).

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Apple iPod – Trang chủ của Apple
 iPodLinux – iPod với Linux

Sản phẩm của Apple
Đồng bào

Đồng bào là một cách gọi của người Việt Nam có ý coi nhau như con cháu của cùng tổ tiên sinh ra. Theo nghĩa đen, "đồng bào" (同胞) có nghĩa là "cùng một bọc" hay là "cùng một bào thai" và chỉ anh em ruột thịt cùng cha cùng mẹ (theo truyền thuyết Âu Cơ-Lạc Long Quân sinh ra mọc trứng nở trăm con). Người Việt Nam ở nước ngoài (Việt kiều) cũng được gọi là kiều bào, nghĩa là đồng bào ở nước ngoài.

Sử dụng
Hiện nay trong văn nói cũng như văn viết tại Việt Nam, từ đồng bào được sử dụng rất rộng rãi và bao phủ hầu hết các đối tượng, có thể nói trong nhiều hoàn cảnh nó được dùng để thay thế từ nhân dân hay người dân Việt Nam.

Chú thích
Băng dính

Băng dính hay băng keo là một loại vật liệu có tính năng kết dính, thường bao gồm keo kết hợp với một vài vật liệu dai, mềm khác như màng nhựa BOPP, PVC, vải, giấy.

Băng dính sử dụng phần lớn trong nhu cầu đóng gói thành phẩm, bảo vệ sản phẩm. Ngoài ra Băng Dính còn có rất nhiều công dụng trong các ngành như điện tử, công nghiệp,...

Băng dính được phân loại theo nhiều tiêu chuẩn khác nhau: theo chất keo, theo vật liệu quết keo, theo công dụng và theo kích cỡ, hình dạng. Loại Băng dính thông dụng nhất trên thị trường là băng dính OPP hay còn được gọi là băng dính đóng thùng. Ngoài ra còn có rất nhiều biến thể khác của băng dính như băng keo giấy kraft, băng keo giấy, băng keo vải, băng keo chống thấm,...

Băng Dính thường được quy đổi theo đơn vị yard (0.91 mét/1 yard) sẽ rất thiệt hại cho khách hàng nếu không hiểu đơn vị này vì phần lớn các đơn vị thương mại thường dùng đơn vị này để gian lận số mét trên cuộn thành phẩm để hạ giá thành.

Băng dính được phân loại theo nhiều tiêu chuẩn khác nhau: theo chất keo, theo vật liệu quết keo, theo công dụng và theo kích cỡ, hình dạng.

Văn phòng phẩm
Bao bì
Chất dẻo
Xe

Bài này nói về một phương tiện vận tải người hoặc hàng hóa có bánh xe. Với các nghĩa khác xem xe (định hướng)

Xe (còn gọi chung là xe cộ, tiếng Hán-Việt gọi là Xa (車) như trong từ "xa lộ") là  giao thông và vận chuyển bằng đường bộ. Xe thường có bánh để di động và có thể được đẩy hay kéo bởi một động cơ, súc vật, hay người.

Một vài loại xe có khả năng gây tai nạn cho người tham gia giao thông đặc biệt là ba loại xe: Xe tải, xe buýt và xe ô tô (xe hơi và taxi nói chung). Ngoài ra, các loại xe này còn có thể gây ra ô nhiễm môi trường nặng.

Trong tiếng Việt, từ xe chỉ nói về loại phương tiện có bánh xe và đi trên cạn, trên mặt đất, còn từ phương tiện giao thông dùng để chỉ chung hơn, có thể chỉ đến các loại tàu biển, máy bay, tàu hỏa,...

Lịch sử

Xe phổ biến nhất 
Có hơn 1 tỷ chiếc xe đạp được sử dụng trên toàn thế giới. Năm 2002 ước tính có khoảng 590 triệu xe hơi và 205 triệu xe máy phục vụ trên thế giới. Ít nhất 500 triệu người Trung Quốc đi xe đạp các công ty sản xuất xe có động cơ nổi tiếng là Honda Cub 50, 78,...  đã qua 60 triệu xe vào năm 2008. Các mẫu xe nhất sản xuất là Toyota Corolla, với ít nhất 35 triệu xe đã sản xuất vào năm 2010.

Các loại xe

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Phương tiện giao thông
FIDE

FIDE (/ˈfiːdeɪ/, FEE-day, viết tắt từ tiếng Pháp Fédération internationale des échecs, tức là Liên đoàn Cờ vua Quốc tế) là tổ chức quốc tế liên kết các liên đoàn cờ vua quốc gia toàn thế giới.

Được thành lập tại Paris ngày 20 tháng 7 năm 1924, FIDE được Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) công nhận là cơ quan cao nhất chịu trách nhiệm tổ chức các cuộc thi đấu cờ vua trên phạm vi quốc tế. Khẩu hiệu của FIDE là Gens una sumus (có nghĩa: Chúng ta là một). Chủ tịch hiện tại của FIDE là Arkady Dvorkovich, người Nga.

Ngày nay, với sự gia nhập của 161 nước trên thế giới, FIDE là một trong những tổ chức thể thao năng động nhất trong việc thuyết phục và huy động hàng triệu kì thủ trên thế giới cùng phát triển các hoạt động của môn thể thao trí tuệ. Mục tiêu của FIDE là truyền bá và phát triển cờ vua trên tất cả các quốc gia, cũng như nâng cao văn hóa, sự hiểu biết về cờ vua dưới hình thức một môn thể thao và một môn khoa học thực sự.

Lịch sử

Các liên đoàn thành viên 
Hiện giờ FIDE có 158 liên đoàn thành viên. Con số này có thể thay đổi vì có liên đoàn mới gia nhập, hoặc đôi khi có liên đoàn thành viên giải tán hoặc không trả được lệ phí.

Các chủ tịch liên đoàn

Xem thêm 
 Cờ vua
 Danh hiệu FIDE

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang chủ của FIDE
 Luật cờ vua FIDE 

Tổ chức liên quan đến cờ vua
Cơ quan quản lý thể thao
Ất Sửu

Ất Sửu (chữ Hán: 乙丑) là kết hợp thứ nhì trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Ất (Mộc âm) và địa chi Sửu (bò/trâu). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Bính Dần và sau Giáp Tý. Ất Sửu là các năm chia 60 dư 5.

Các năm Ất Sửu

Giữa năm 1724 và 2224, những năm sau đây là năm Ất Sửu (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1745
1805
1865
1925 (24 tháng 1, 1925 – 12 tháng 2, 1926)
1985 (21 tháng 1, 1985 – 8 tháng 2, 1986)
2045 (17 tháng 2, 2045 – 5 tháng 2, 2046)
2105
2165

Sự kiện năm Ất Sửu
1925: Lễ xây dựng Cầu Nhị Thiên Đường

Tham khảo

Can Chi
Bính Dần

Bính Dần (chữ Hán: 丙寅) là kết hợp thứ ba trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Bính (Hỏa dương) và địa chi Dần (hổ). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Đinh Mão và sau Ất Sửu.

Các năm Bính Dần

Giữa năm 1724 và 2224, những năm sau đây là năm Bính Dần (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1506
1566
1626
1686
1746
1806
1866
1926 (13 tháng 2, 1926 – 1 tháng 2, 1927)
1986 (9 tháng 2, 1986 – 28 tháng 1, 1987)
2046 (6 tháng 2, 2046 – 25 tháng 1, 2047)
2106
2166

Sự kiện năm Bính Dần
1926: Đại lễ khai Đạo Cao Đài tại Tây Ninh.
1986: Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tham khảo

Can Chi
Đinh Mão

Đinh Mão (chữ Hán: 丁卯) là kết hợp thứ tư trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Đinh (Hỏa âm) và địa chi Mão (thỏ/mèo). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Mậu Thìn và sau Bính Dần.

Các năm Đinh Mão

Giữa năm 1724 và 2224, những năm sau đây là năm Đinh Mão (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1747
1807
1867
1927 (2 tháng 2, 1927 – 23 tháng 1, 1928)
1987 (29 tháng 1, 1987 – 17 tháng 2, 1988)
2047 (26 tháng 1, 2047 – 14 tháng 2, 2048)
2107
2167

Sự kiện năm Đinh Mão

Tham khảo

Can Chi
Mậu Thìn

Mậu Thìn (chữ Hán: 戊辰) là kết hợp thứ năm trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Mậu (Thổ dương) và địa chi Thìn (rồng). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Kỷ Tỵ và sau Đinh Mão.

Các năm Mậu Thìn

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Mậu Thìn (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1748
1808
1868
1928 (23 tháng 1, 1928 – 9 tháng 2, 1929)
1988 (17 tháng 2, 1988 – 5 tháng 2, 1989)
2048 (14 tháng 2, 2048 – 1 tháng 2, 2049)
2108
2168

Sự kiện năm Mậu Thìn
 Năm 248 (năm Mậu Thìn thứ tư), khởi nghĩa Bà Triệu
968 – Đinh Tiên Hoàng lên ngôi hoàng đế, lập nên nước Đại Cồ Việt, đóng đô tại Hoa Lư (Ninh Bình).
1868  – Chiến tranh Boshin

Tham khảo

Can Chi
Kỷ Tỵ

Kỷ Tỵ (chữ Hán: 己巳) là kết hợp thứ sáu trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Kỷ (Thổ âm) và địa chi Tỵ (rắn). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Canh Ngọ và sau Mậu Thìn.

Các năm Kỷ Tỵ

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Kỷ Tỵ (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1509
1569
1629
1689
1749
1809
1869
1929 (10 tháng 2, 1929 – 29 tháng 1, 1930)
1989 (6 tháng 2, 1989 – 26 tháng 1, 1990)
2049 (2 tháng 2, 2049 – 22 tháng 1, 2050)
2109
2169

Sự kiện năm Kỷ Tỵ
Năm 111 TCN (năm Kỷ Tỵ thứ nhất trước Công nguyên), nhà Hán thôn tính nước ta.

Năm 1989 (năm Kỷ Tỵ thứ 33), Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em ra đời.

Sự kiện tại quảng trường Thiên An Môn (Trung Quốc).

Tham khảo

Can Chi
Canh Ngọ

Canh Ngọ (chữ Hán: 庚午) là kết hợp thứ bảy trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Canh (Kim dương) và địa chi Ngọ (ngựa). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Tân Mùi và sau Kỷ Tỵ.

Các năm Canh Ngọ

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Canh Ngọ (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1750
1810
1870
1930 (30 tháng 1, 1930 – 16 tháng 2, 1931)
1990 (27 tháng 1, 1990 – 14 tháng 2, 1991)
2050 (23 tháng 1, 2050 – 10 tháng 2, 2051)
2110
2170

Sự kiện năm Canh Ngọ
Năm 550 (năm Canh Ngọ thứ 9), Triệu Quang Phục phản công đánh tan quân xâm lược, chiếm được Long Biên.
Năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.

Tham khảo

Can Chi
Tân Mùi

Tân Mùi (chữ Hán: 辛未) là kết hợp thứ tám trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Tân (Kim âm) và địa chi Mùi (cừu/dê). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Nhâm Thân và sau Canh Ngọ.

Các năm Tân Mùi

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Tân Mùi (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1751
1811
1871
1931 (17 tháng 2, 1931 – 5 tháng 2, 1932)
1991 (15 tháng 2, 1991 – 3 tháng 2, 1992)
2051 (11 tháng 2, 2051 – 31 tháng 1, 2052)
2111
2171

Sự kiện năm Tân Mùi

Tham khảo

Can Chi
Nhâm Thân

Nhâm Thân (chữ Hán: 壬申) là kết hợp thứ chín trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Nhâm (Thủy dương) và địa chi Thân (khỉ). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Quý Dậu và sau Tân Mùi.

Các năm Nhâm Thân

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Nhâm Thân (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1752
1812
1872
1932 (6 tháng 2, 1932 – 25 tháng 1, 1933)
1992 (4 tháng 2, 1992 – 22 tháng 1, 1993)
2052 (1 tháng 2, 2052 – 17 tháng 2, 2053)
2112
2172
2232

Tham khảo

Can Chi
Quý Dậu

Quý Dậu (chữ Hán: 癸酉) là kết hợp thứ mười trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Quý (Thủy âm) và địa chi Dậu (gà). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Giáp Tuất và sau Nhâm Thân.

Các năm Quý Dậu

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Quý Dậu (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1753
1813
1873
1933 (26 tháng 1, 1933 – 13 tháng 2, 1934)
1993 (23 tháng 1, 1993 – 9 tháng 2, 1994)
2053 (18 tháng 2, 2053 – 7 tháng 2, 2054)
2113
2173

Sự kiện năm Quý Dậu
Năm Quý Dậu 1993, ngày 12 tháng 7, Bộ Chính trị Trung ương Đảng ra nghị quyết về đổi mới và tăng cường công tác vận động phụ nữ. Ngày 26 tháng 7, khai mạc Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất Liên hiệp các tổ chức Hòa bình, Đoàn kết, Hữu nghị của Việt Nam. Cũng năm này, Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao với nhiều nước châu Phi và châu Mỹ.

Tham khảo
https://www.sggp.org.vn/cac-nam-dau-dang-nho-trong-lich-su-366554.html

Những người sinh năm này thường có phúc lộc lớn.
Trong 12 trực, Quý Dậu thuộc trực Thành.

Can Chi