5,8×42mm

Đạn 5,8×42mm / DBP87 (tiếng Trung: 弹，步枪，普通 87; bính âm: Dàn, Bùqiāng, Pǔtōng, 87, nghĩa là “Đạn súng trường tiêu chuẩn 87”) là một loại đạn trung gian dạng cổ chai được phát triển tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thông tin về loại đạn này tương đối hạn chế, tuy nhiên Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc cho rằng nó vượt trội hơn so với các loại đạn 5,56×45mm NATO và 5,45×39mm của Liên Xô. Loại đạn này được chính thức đưa vào trang bị từ năm 1987.

Một biến thể khác mang tên DBP88 (thường gọi là “đạn nặng”) được thiết kế riêng cho súng máy cấp tiểu đội và súng bắn tỉa bán tự động. Biến thể này có cùng kích thước với đạn tiêu chuẩn 5,8×42mm nhưng sử dụng đầu đạn dài hơn, khí động học tốt hơn, với lõi thép nặng nhằm tăng hiệu quả ở tầm xa và khả năng xuyên phá.

Tính đến năm 2019, tất cả các biến thể đạn 5,8×42mm đã dần được thay thế bởi phiên bản DBP191 hiện đại hơn.

Lịch sử phát triển 
Ngành công nghiệp vũ khí và quân đội của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã sớm nắm được những phát triển và kinh nghiệm của quân đội Hoa Kỳ trong Chiến tranh Việt Nam với súng trường M16 và đạn 5,56×45mm M193. Điều này một phần đến từ viện trợ quân sự cho Việt Nam, khiến khả năng các loại vũ khí bộ binh và đạn dược Mỹ bị thu giữ và chuyển tới Trung Quốc là rất cao.

Tháng 3 năm 1971, “Hội nghị 713” được tổ chức tại Bắc Kinh nhằm thảo luận về định hướng phát triển vũ khí bộ binh trong tương lai và thiết lập các tiêu chí cho vũ khí cũng như đạn dược. Các quan chức Trung Quốc mong muốn phát triển một loại đạn mới có cỡ khoảng 6 mm và vận tốc đầu nòng khoảng 1.000 m/s. So với đạn tiêu chuẩn 7,62×39mm, loại đạn mới cần giảm độ giật và khối lượng, đồng thời cải thiện độ chính xác và hiệu quả sát thương.

Tại “Hội nghị 744”, lựa chọn cỡ đạn được thu hẹp còn 5,8 mm hoặc 6 mm, với bảy thiết kế vỏ đạn khác nhau có chiều dài tổng thể từ 56 đến 59,5 mm. Quá trình phát triển thực tế bắt đầu vào năm 1978. Đến năm 1979, các thông số cỡ đạn và chiều dài vỏ được xác định, và Trung Quốc bắt đầu phát triển đạn 5,8×42mm, hoàn thiện vào năm 1987.

Loại đạn 5,8×42mm / DBP87 được thiết kế để thay thế đạn 7,62×39mm của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Súng trường tấn công QBZ-95 (Type 95) cỡ 5,8 mm, sử dụng đạn DBP87 hoặc phiên bản cải tiến DBP95, đã trở thành vũ khí tiêu chuẩn của PLA. Ngay sau đó, vào năm 1988, đạn DBP87 được bổ sung bởi biến thể DBP88 với đầu đạn nặng và khí động học tốt hơn nhằm cải thiện hiệu quả ở tầm xa.

Đạn 5,8×42mm là một ví dụ điển hình cho xu hướng quốc tế hướng tới các loại đạn quân sự nhỏ gọn, nhẹ và có vận tốc cao. Những loại đạn như 5,56×45mm NATO của Bỉ, 5,45×39mm của Liên Xô và 5,8×42mm của Trung Quốc cho phép binh sĩ mang theo nhiều đạn hơn với cùng khối lượng, đồng thời có quỹ đạo bắn phẳng hơn và độ giật thấp hơn, giúp cải thiện độ chính xác khi bắn tự động.

Tháng 6 năm 2004, một phiên bản cải tiến của đạn 5,8×42mm được phát triển để sử dụng với súng trường nâng cấp Type 95-1. Cả hai được hoàn thiện vào năm 2010 và bắt đầu sản xuất cùng năm, với loại đạn mới mang tên DBP10. Để tăng độ chính xác và tuổi thọ nòng, thiết kế nòng súng cũng được cải tiến: số rãnh xoắn tăng từ 4 lên 6; đường kính phần gờ tăng nhẹ từ 5,8–5,84 mm lên 5,82–5,86 mm; trong khi đường kính rãnh giảm từ 6,01–6,07 mm xuống 5,98–6,02 mm. Đồng thời, bước xoắn của nòng súng Type 95-1 được giảm, làm giảm tốc độ xoắn từ 41,2 xuống 36 caliber. 

Theo tuyên bố của PLA, đạn 5,8×42mm vượt trội hơn so với đạn 5,56×45mm NATO SS109 và 5,45×39mm 7N6, với khả năng xuyên giáp 10 mm ở khoảng cách 300 m, quỹ đạo bay phẳng hơn, cũng như khả năng duy trì vận tốc và năng lượng tốt hơn ở khoảng cách xa.

Các phiên bản

DBP87 
Đạn DBP87 sử dụng đầu đạn nặng 4,15 gam (64,0 grain), có vận tốc đầu nòng khoảng 930 mét/giây khi bắn từ nòng tiêu chuẩn của QBZ-95 (dài 463 mm), và khoảng 940 đến 960 mét/giây khi bắn từ phiên bản súng máy nhẹ (LSW) với nòng dài 557 mm. Hệ số cản đạn (G7 BC) của đầu đạn vào khoảng 0,156. Áp suất hoạt động của đạn là 282,7 MPa (41.000 psi).

Lõi thép của đầu đạn có đường kính khoảng 4,1 mm. Để giảm chi phí sản xuất, một số giải pháp được áp dụng, đáng chú ý là vỏ đạn làm bằng thép thay vì đồng thau. Để chống gỉ, vỏ được phủ một lớp sơn bảo vệ màu nâu sẫm. Ngoài ra, nhằm đảm bảo độ tin cậy khi trích vỏ, đạn có vành đáy dày và rãnh kéo vỏ lớn.

DBP88 
Đạn DBP88 (đạn “nặng”) sử dụng đầu đạn 5 gam (77 grain), có vận tốc đầu nòng khoảng 870 mét/giây từ nòng tiêu chuẩn của QBZ-95, và 940 đến 960 mét/giây khi bắn từ các phiên bản súng máy nhẹ như QJB-95 (nòng 557 mm). Khi bắn từ súng bắn tỉa QBU-88 (nòng 640 mm), vận tốc đạt khoảng 895 mét/giây. Hệ số cản đạn (G7 BC) khoảng 0,210.

Đạn có tầm bắn hiệu quả khoảng 800 mét và có khả năng xuyên tấm thép dày 3 mm ở khoảng cách 1.000 mét. Áp suất hoạt động của đạn là 317,2 MPa (46.000 psi).

DBP95 
Đạn DBP95 được phát triển vào năm 1995 dành cho QBZ-95. Đây là phiên bản cải tiến của DBP87, sử dụng thuốc phóng sạch hơn và hạt lửa không ăn mòn. Hiệu năng tổng thể của DBP95 gần như tương đương DBP87, nhưng chi phí sản xuất cao hơn, đổi lại là giảm tác động tiêu cực lên vũ khí.

Về cơ bản, DBP95 gần như giống DBP87, chỉ khác ở các cải tiến nhỏ nói trên, và được sử dụng cho đến năm 2010 trước khi được thay thế bởi loại đạn DBP10.

DBP10 
Đạn DBP10 được phát triển vào năm 2010, sử dụng đầu đạn có lõi thép tôi cứng nặng 4,6 gam (71 grain), với vận tốc đầu nòng khoảng 915 mét/giây khi bắn từ nòng tiêu chuẩn của QBZ-95 (dài 463 mm). Loại đạn này được thiết kế để tương thích với chín loại vũ khí sử dụng cỡ đạn 5,8×42 mm đang phục vụ vào thời điểm đó.

Các vũ khí này có bước xoắn nòng khác nhau, dao động trong khoảng 178 đến 240 mm (7,0 đến 9,4 inch), và DBP10 được tối ưu hóa cho các nòng có bước xoắn nhanh hơn trên các mẫu súng thế hệ mới. Vì vậy, nó được đưa vào trang bị nhằm hợp nhất và thay thế toàn bộ các loại đạn 5,8×42 mm trước đó như DBP87, DBP95 và DBP88.

Đầu đạn của DBP10 có hệ số cản đạn (G7 BC) vào khoảng 0,193.

Những cải tiến chính của đạn DBP10 bao gồm việc sử dụng hạt lửa không ăn mòn, vỏ đạn thép mạ đồng và áo đầu đạn bằng hợp kim đồng, bên trong là lõi thép tôi cứng có đường kính khoảng 3,8 milimét (0,15 inch) nhằm tăng khả năng xuyên giáp cá nhân. Đạn cũng sử dụng thuốc phóng cháy sạch hơn để hạn chế cặn bẩn còn lại trong vũ khí sau khi bắn. Tuy nhiên, mặc dù các thử nghiệm trước đó với đạn DBP87/95 cỡ 5,8 mm cho thấy chúng ít có khả năng gây vết thương nghiêm trọng, vấn đề này không được cải thiện trên DBP10. Áp suất hoạt động của DBP10 nằm trong khoảng 255 đến 289,4 MPa (36.980 đến 41.970 psi), theo một số nguồn khác là khoảng 289,6 MPa (42.000 psi)..

Khối lượng toàn bộ viên đạn vào khoảng 12,9 gam (199 grain). Độ chính xác của đạn được đánh giá theo chuẩn R50: ở cự ly 300 mét, (R50) là , ở 600 mét là 140 mm; và ở 800 mét là 230 mm. Giá trị R50 tại một cự ly nhất định nghĩa là 50% số phát bắn gần nhất sẽ nằm trong một vòng tròn có đường kính như đã nêu tại khoảng cách đó. Phương pháp sai số vòng tròn xác suất này được quân đội Trung Quốc và một số nước châu Âu sử dụng, và không thể quy đổi trực tiếp sang các phương pháp đo độ chính xác phổ biến của Hoa Kỳ như đo nhóm đạn 5 hoặc 10 phát ở cự ly 100 yard (91,44 m).

DBU141 
QBU-141 là một loại súng bắn tỉa cỡ nhỏ, được thiết kế để sử dụng với đạn chính xác cao DBU-141 (tiếng Trung: Dàn, Bùqiāng, Jūjī "Đạn, súng trường, bắn tỉa") dùng hộp tiếp đạn 10 viên. Loại đạn được thiết kế chuyên biệt này giúp cải thiện đáng kể độ chính xác khi bắn.Khác với trước đây, khi các súng bắn tỉa hoặc súng trường thiện xạ của Trung Quốc thường sử dụng chung đạn súng máy tiêu chuẩn, hệ thống QBU-141 và đạn DBU-141 được phát triển đồng bộ nhằm tối ưu hóa hiệu suất bắn chính xác.

DBP191 
Theo truyền thông Trung Quốc, súng trường thế hệ mới được đưa vào trang bị năm 2019 là QBZ-191, sử dụng cỡ đạn 5,8×42 mm. Cùng với mẫu súng này, loại đạn cải tiến DBP-191 cũng được giới thiệu.

Đạn DBP-191 được thiết kế lại nhằm đạt hiệu suất đạn đạo tốt hơn so với các biến thể trước đó như DBP87, DBP95 và DBP10. Những cải tiến này tập trung vào việc tăng độ ổn định khi bay, duy trì vận tốc và năng lượng tốt hơn ở tầm xa, từ đó nâng cao hiệu quả chiến đấu tổng thể của hệ thống vũ khí mới.

Sử dụng 

 Súng trường tiến công Type 87 của Trung Quốc. (Phiên bản AK-47 cải tiến sử dụng đạn 5,8x42 mm)
 Súng trường tiến công Type 95 / QBZ-95 của Trung Quốc.
 Súng carbine Type 95B / QBZ-95B
 Súng hỗ trợ hỏa lực nhẹ / súng máy tiểu đội Type 95 LSW / Type 95 SAW / QBB-95 của Trung Quốc.
 Súng máy nhẹ Type 88 / QJY-88 của Trung Quốc.
 Súng trường thiện xạ Type 88 / QBU-88 của Trung Quốc.
 Súng trường tiến công Type 03 / QBZ-03 của Trung Quốc.
 Súng trường tiến công Type 191 / QBZ-191
 Súng carbine Type 192 / QBZ-192
 Súng trường thiện xạ Type 191 / QBU-191 
 Súng hỗ trợ hỏa lực nhẹ / súng máy tiểu đội Type 191 / QJB-191 của Trung Quốc.
 Súng bắn tỉa QBU-141 của Trung Quốc.
 Súng máy nhẹ QJS-161 / QJB-201 của Trung Quốc.
 Hệ thống tác chiến tích hợp Type 11 / QTS-11

Xem thêm 

 .223 Remington

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Photo of 5.8 × 42mm ammunition
 QBZ-95 assault rifle
 QBZ-95 5.8mm Automatic Weapons
Cỡ đạn quân sự
Cỡ đạn súng ngắn và súng trường