Tony Mowbray

Anthony Mark Mowbray (sinh ngày 22 tháng 11 năm 1963) là một huấn luyện viên bóng đá và cựu cầu thủ bóng đá người Anh, gần đây nhất là huấn luyện viên của câu lạc bộ EFL Championship West Bromwich Albion. Mowbray từng thi đấu cho Middlesbrough, Celtic và Ipswich Town ở vị trí hậu vệ.

Ông bắt đầu sự nghiệp huấn luyện tại Ipswich Town và nhận công việc huấn luyện viên đầu tiên tại câu lạc bộ Giải bóng đá Ngoại hạng Scotland Hibernian, nơi ông giành giải Huấn luyện viên của năm do Scottish Football Writers' Association bình chọn ngay trong mùa giải đầu tiên. Ông chuyển đến West Bromwich Albion vào năm 2006, nơi ông vô địch Football League Championship năm 2008, nhưng sau đó phải xuống hạng khỏi Giải bóng đá Ngoại hạng Anh vào năm sau. Mowbray sau đó được bổ nhiệm trên cương vị huấn luyện viên Celtic, nhưng bị sa thải sau chín tháng vì kết quả kém.

Sau đó, Mowbray đảm nhận vai trò huấn luyện viên tại một câu lạc bộ cũ khác của mình là Middlesbrough. Sau khởi đầu kém ở mùa giải 2013–14, Mowbray rời Middlesbrough vào tháng 10 năm 2013. Sau một giai đoạn tại Coventry City, ông được bổ nhiệm làm huấn luyện viên Blackburn Rovers vào tháng 2 năm 2017. Ông không thể giúp Rovers tránh xuống hạng League One, nhưng sau đó đưa đội thăng hạng trở lại Championship ngay trong lần thử đầu tiên.

Sự nghiệp thi đấu

Middlesbrough
Sau khi chơi trận đầu tiên cho câu lạc bộ vào năm 1982, Mowbray trở thành đội trưởng Middlesbrough trong năm 1986 khi mới 22 tuổi. Được cổ động viên Boro gọi thân mật là "Mogga", Mowbray trở thành một huyền thoại tại Middlesbrough vì là một chàng trai địa phương đã dẫn dắt câu lạc bộ từ nguy cơ giải thể trở lại hạng đấu cao nhất của bóng đá Anh trong vòng hai mùa giải.

Năm 2007, Mowbray được xếp thứ 7 trong danh sách các huyền thoại Middlesbrough theo trình tự thời gian do nhật báo địa phương Evening Gazette biên soạn. Tạp chí cổ động viên của câu lạc bộ Middlesbrough, Fly Me to the Moon, được đặt tên theo một câu nói về Mowbray của cựu huấn luyện viên Middlesbrough Bruce Rioch – "Nếu tôi phải bay lên Mặt Trăng, tôi sẽ đưa Tony Mowbray, đội trưởng của tôi, đi cùng. Cậu ấy là một con người tuyệt vời". Năm 1991, sau 348 lần ra sân cho Boro, Mowbray chuyển đến câu lạc bộ Scotland Celtic với mức phí 1 triệu bảng Anh.

Celtic
Trong thời gian Mowbray thi đấu cho Celtic, vợ ông là Bernadette, người gốc Renfrewshire, qua đời vì ung thư vú. Sự việc này được nhắc lại trong cuốn sách Kissed by an Angel của Mowbray. Người ta thường cho rằng nghi thức "huddle" mà các cầu thủ Celtic vẫn thực hiện trước mỗi trận đấu được tổ chức để tưởng nhớ Bernadette. Tuy nhiên, thực tế đó chỉ là gợi ý của Mowbray trong một chuyến du đấu trước mùa giải tại Đức nhằm gắn kết đội hình trong thời điểm bất ổn.

Ipswich Town
Sau đó, ông chuyển đến Ipswich Town, nơi ông thi đấu trong năm năm và trở thành đội trưởng. Ông ghi bàn gỡ hòa trong chiến thắng ở chung kết play-off Division One năm 2000 trước Barnsley. Ipswich thắng trận 4–2 và giành quyền thăng hạng lên FA Giải bóng đá Ngoại hạng Anh. Trận đấu này vừa là lần ra sân đầu tiên của Mowbray tại Wembley, vừa là trận cuối cùng trong sự nghiệp thi đấu của ông.

Sự nghiệp huấn luyện
Sau khi kết thúc sự nghiệp thi đấu, ông chuyển sang huấn luyện, bắt đầu với vai trò huấn luyện viên đội một tại Ipswich Town. Ông có một thời gian ngắn làm huấn luyện viên tạm quyền của Ipswich sau khi George Burley bị sa thải và trước khi Joe Royle được bổ nhiệm.

Hibernian
Tháng 5 năm 2004, Mowbray được bổ nhiệm làm huấn luyện viên của Hibernian, thay thế Bobby Williamson. Ông nhận được nhiều lời khen ngợi cho công việc của mình, giành giải Huấn luyện viên của năm do Scottish Football Writers' Association bình chọn ngay trong mùa giải đầu tiên. Hibs kết thúc trong tốp bốn SPL ở cả hai mùa giải trọn vẹn duy nhất dưới sự dẫn dắt của ông, lần đầu tiên kể từ thời Eddie Turnbull làm huấn luyện viên mà câu lạc bộ đạt được điều này ở hạng đấu cao nhất trong hai mùa giải liên tiếp.

Đội Hibs tiến sâu ở mọi giải cúp quốc nội trong nhiệm kỳ của ông và có hai lần góp mặt tại đấu trường châu Âu. Họ thua đậm Dnipro Dnipropetrovsk ở vòng Một Cúp UEFA 2005–06 và thua OB Odense theo Luật bàn thắng sân khách tại 2006 Intertoto Cup. Giữa năm 2006, Mowbray được phỏng vấn cho vị trí huấn luyện viên còn trống tại Ipswich Town, nhưng ông từ chối lời mời này. Tháng 9 năm 2006, ông ký hợp đồng gia hạn từng 12 tháng với Hibs, dự kiến có hiệu lực từ tháng 7 năm 2007. Tuy nhiên, chỉ một tháng sau, Mowbray chuyển đến West Bromwich Albion.

West Bromwich Albion
West Bromwich Albion bổ nhiệm Mowbray làm huấn luyện viên vào ngày 13 tháng 10 năm 2006. Mowbray đối mặt với nhiệm vụ đưa Baggies trở lại Giải bóng đá Ngoại hạng Anh sau khi đội xuống hạng ở mùa giải trước. Dù ông giúp câu lạc bộ cải thiện phong độ sân khách kém cỏi, chuỗi kết quả thất thường trên sân nhà vào cuối mùa khiến Albion kết thúc ở vị trí thứ tư trên bảng xếp hạng The Championship, sau Sunderland, Birmingham City và Derby County, rồi phải bước vào vòng play-off Championship. Dù có hai chiến thắng nổi bật trước đối thủ lâu năm Wolverhampton Wanderers ở bán kết, Albion thua Derby County 0–1 trong trận chung kết tại Wembley.

Do đó, trong kỳ nghỉ giữa mùa, Mowbray bắt đầu tái cấu trúc đội hình, bán đi một số cầu thủ của Robson với mức phí nhiều triệu bảng, sau khi có các thông tin trên báo chí về sự chia rẽ trong phòng thay đồ.

Các cầu thủ tên tuổi như Jason Koumas, Diomansy Kamara và Curtis Davies được bán cho các câu lạc bộ Premier League với mức phí lớn, bên cạnh sự ra đi của Paul McShane, Nathan Ellington, Darren Carter và Steve Watson. Mowbray thay thế họ bằng tổng cộng 14 cầu thủ được ký hợp đồng chính thức và cho mượn trong kỳ chuyển nhượng mùa hè, đồng thời vẫn tạo ra lợi nhuận tổng thể trong quá trình này. Những bản hợp đồng đắt giá nhất của ông là Chris Brunt từ Sheffield Wednesday với giá 3 triệu bảng Anh, Leon Barnett từ Luton Town với giá 2,5 triệu bảng Anh, và James Morrison từ Middlesbrough với giá 1,5 triệu bảng Anh.

Dù đội hình có nhiều thay đổi lớn, Mowbray giành giải Huấn luyện viên xuất sắc nhất tháng Championship vào tháng 9 năm 2007, sau khi Albion giành 13 trong tổng số 15 điểm tối đa và vươn lên vị trí thứ hai trong bảng xếp hạng.

Đầu năm 2008, đội hình trẻ của Albion dưới thời Mowbray dẫn đầu bảng xếp hạng, nhận ngày càng nhiều lời khen từ truyền thông cũng như cổ động viên nhờ phong cách tấn công hấp dẫn với những pha chuyền bóng một chạm, phản ánh triết lí bóng đá vững chắc của Mowbray.

Mowbray dẫn dắt West Brom vô địch EFL Championship, đồng nghĩa với việc thăng hạng lên Premier League, đồng thời lọt vào bán kết Cúp FA. Trận bán kết, trận đầu tiên được tổ chức tại Sân vận động Wembley mới, chứng kiến West Brom đối đầu Portsmouth, đội Premier League duy nhất còn lại tại Cúp FA. Portsmouth thắng 1–0 với bàn thắng duy nhất của trận đấu do Kanu ghi. Mowbray giành giải huấn luyện viên xuất sắc nhất tháng Championship của tháng 4, cũng như giải huấn luyện viên của năm của League Managers Association.

Sau mùa giải 2008–09 kém cỏi, West Bromwich xuống hạng khỏi Premier League khi kết thúc ở vị trí thứ 20. Tuy vậy, Mowbray vẫn được cổ động viên đánh giá cao, thể hiện qua việc họ đeo mặt nạ Mowbray trong trận đấu cuối cùng của mùa giải. Mowbray rời câu lạc bộ để đến Celtic ngay sau đó.

Celtic

Ngày 8 tháng 6 năm 2009, có thông tin rằng Celtic đã tiếp cận West Bromwich Albion để xin phép đàm phán với Mowbray về vị trí huấn luyện viên còn trống của họ. Một khoản bồi thường 2 triệu bảng Anh được thống nhất, và Celtic công bố Mowbray là huấn luyện viên mới của họ vào ngày 16 tháng 6 năm 2009. Ông được ra mắt trên cương vị huấn luyện viên Celtic trong một cuộc họp báo vào ngày hôm sau. Ban huấn luyện của ông gồm Neil Lennon, Peter Grant, Mark Venus và Stevie Woods. Ngày 12 tháng 9 năm 2009, ông được vinh danh là Huấn luyện viên xuất sắc nhất tháng 8 tại Giải bóng đá Ngoại hạng Scotland.

Mowbray được The Herald mô tả là đang "bị bủa vây" sau khi Celtic bị đối thủ Old Firm Rangers bỏ xa 10 điểm trong cuộc đua vô địch SPL sau thất bại 1–2 trên sân nhà trước Hibs.

Mowbray quyết định thực hiện những thay đổi đáng kể với đội hình trong kỳ chuyển nhượng tháng 1 năm 2010, bán Gary Caldwell và Barry Robson, điều dường như đã gây xáo trộn cho đội ngay sau khi các thương vụ đó hoàn tất. Robbie Keane được mượn từ Tottenham Hotspur vào đầu năm 2010 trong sự phấn khích lớn; tuy nhiên, những kết quả kém tiếp theo, đặc biệt là thất bại kỉ lục 0–4 trước St Mirren, khiến Mowbray bị sa thải vào ngày 25 tháng 3. Tháng 5 năm 2010, có thông tin rằng Celtic vẫn chưa đạt được thỏa thuận bồi thường với Mowbray và ban huấn luyện của ông.

Middlesbrough
Mowbray được bổ nhiệm làm huấn luyện viên Middlesbrough vào ngày 26 tháng 10 năm 2010, thay thế Gordon Strachan. Ông thua trận đầu tiên dẫn dắt đội, thất bại 1–2 trước Bristol City, nhưng sau đó giành chiến thắng trước Crystal Palace và Scunthorpe. Mowbray giúp Boro trụ lại Championship, sau khi tiếp quản câu lạc bộ khi đội đang đứng thứ 22 trên bảng xếp hạng. Câu lạc bộ kết thúc mùa giải với phong độ tốt, thắng bốn trận cuối cùng tại giải vô địch quốc gia và đứng thứ 12 trên bảng xếp hạng. Cùng mùa giải đó, Mowbray bắt đầu trao cơ hội ở đội một cho các cầu thủ trẻ như Joe Bennett, Luke Williams và Richard Smallwood. Mowbray cũng bắt đầu trao thêm thời gian thi đấu cho Marvin Emnes sau khi cầu thủ này trở lại từ giai đoạn cho mượn tại Swansea City.

Middlesbrough khởi đầu tốt ở mùa giải 2011–12 và Mowbray giành giải huấn luyện viên xuất sắc nhất tháng 9. Middlesbrough đánh mất thành tích bất bại duy nhất còn lại trong giải sau thất bại 0–2 trước Nottingham Forest vào tháng 10 năm 2011. Sau khởi đầu kém trong năm 2012, phong độ của Middlesbrough cải thiện vào cuối tháng 2 với bốn chiến thắng trong năm trận. Middlesbrough kết thúc mùa giải 2011–12 ở vị trí thứ bảy, lỡ suất dự play-off đúng một bậc.

Sau chuỗi bất bại trong tháng 10 năm 2012, Mowbray giành danh hiệu Huấn luyện viên xuất sắc nhất tháng Championship của tháng đó. Ngày 21 tháng 10 năm 2013, có thông báo rằng Mowbray rời câu lạc bộ với hiệu lực ngay lập tức sau chuỗi chỉ thắng hai trong 12 trận ở mùa giải 2013–14.

Coventry City
Ngày 3 tháng 3 năm 2015, Mowbray được bổ nhiệm làm huấn luyện viên của Coventry City theo hợp đồng đến hết mùa giải 2014–15. Khi câu lạc bộ đối mặt với nguy cơ xuống hạng Tư lần đầu tiên kể từ cuối thập niên 1950, nhiệm vụ ban đầu của Tony Mowbray là giữ đội ở lại hạng Ba. Chiến thắng trên sân của Crawley Town ở vòng đấu cuối cùng là đủ để Mowbray bảo đảm suất thi đấu tại League One cho Sky Blues trong mùa giải 2015–16.

Sau các cuộc đàm phán kéo dài vào cuối mùa giải, Tony Mowbray đồng ý ký hợp đồng gia hạn hai năm để tiếp tục làm huấn luyện viên Coventry City.

Mowbray từ chức tại Coventry City vào ngày 29 tháng 9 năm 2016 sau một chuỗi kết quả không thắng.

Blackburn Rovers
Ngày 22 tháng 2 năm 2017, Mowbray được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng của Blackburn Rovers theo hợp đồng 18 tháng, thực tế kéo dài đến hết mùa giải 2017–18. Dù phong độ được cải thiện và mang lại một số hi vọng trụ hạng, Blackburn vẫn xuống League One vào cuối mùa giải 2016–17.

Mowbray ký hợp đồng mới để giữ ông ở lại câu lạc bộ đến năm 2019, kèm tùy chọn gia hạn thêm 12 tháng. Dưới sự dẫn dắt của ông, Blackburn thăng hạng trở lại Championship chỉ sau một năm ở League One. Suất thăng hạng của họ được bảo đảm vào ngày 24 tháng 4, sau chiến thắng 1–0 trên sân của Doncaster Rovers.

Ở mùa giải 2018–19, Mowbray dẫn dắt Blackburn kết thúc ở vị trí thứ 15 tại Championship. Tại Cúp EFL, họ vào đến vòng Ba trước khi bị loại trên sân của AFC Bournemouth. Tại Cúp FA, Blackburn bị loại ở vòng Ba sau hiệp phụ trong trận đá lại với Newcastle United.

Ở mùa giải 2019–20, Mowbray giúp đội kết thúc ở vị trí thứ 11 tại Championship. Tại Cúp EFL, đội vào đến vòng Hai trước khi thua trên sân của Sheffield United. Họ bị một đội bóng cùng hạng Championship là Birmingham City đánh bại ở vòng Ba Cúp FA. Mowbray rời Blackburn khi hợp đồng kết thúc vào tháng 5 năm 2022 và được Jon Dahl Tomasson thay thế trên cương vị huấn luyện viên trưởng. Ông đã giữ chức vụ này trong năm năm.

Sunderland
Ngày 30 tháng 8 năm 2022, Mowbray được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng của câu lạc bộ Championship Sunderland, thay thế Alex Neil.

Ông đưa Black Cats vào vòng play-off sau khi kết thúc mùa giải đầu tiên ở vị trí thứ sáu. Sunderland thắng Luton Town 2–1 ở lượt đi tại Sân vận động Ánh sáng, nhưng thua 0–2 ở lượt về và thất bại với tổng tỉ số 2–3.

Ngày 4 tháng 12 năm 2023, Mowbray bị Sunderland sa thải, khi câu lạc bộ đang đứng thứ chín tại Championship.

Birmingham City
Mowbray được bổ nhiệm làm huấn luyện viên của câu lạc bộ Championship Birmingham City vào ngày 8 tháng 1 năm 2024, thay thế Wayne Rooney; ông ký hợp đồng hai năm rưỡi. Ngày 19 tháng 2, câu lạc bộ thông báo rằng nhu cầu điều trị y tế buộc ông phải tạm thời rời vai trò này. Trợ lí của ông, Mark Venus, phụ trách đội trong một tháng, và vào ngày 19 tháng 3, Birmingham xác nhận rằng Mowbray nghỉ phép y tế chính thức đến đầu giai đoạn chuẩn bị trước mùa giải 2024–25, đồng thời cựu huấn luyện viên của họ Gary Rowett sẽ chỉ đạo tám trận cuối cùng của mùa giải. Đội không thể tránh xuống hạng. Ngày 21 tháng 5, Mowbray từ chức huấn luyện viên với hiệu lực ngay lập tức, nói rằng sức khỏe của ông không cho phép ông sớm trở lại nhiệm vụ để đáp ứng nhu cầu của câu lạc bộ, và một khi hồi phục, ông dự định ưu tiên "thời gian chất lượng" bên gia đình trước khi trở lại công việc huấn luyện bóng đá. Sau đó, Mowbray xác nhận rằng ông được chẩn đoán mắc ung thư ruột.

Trở lại West Bromwich Albion
Ngày 18 tháng 1 năm 2025, Mowbray được tái bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng của câu lạc bộ EFL Championship West Bromwich Albion theo hợp đồng hai năm rưỡi.

Ngày 21 tháng 4 năm 2025, Mowbray bị West Bromwich Albion sa thải sau một chuỗi kết quả kém.

Đời tư
Mowbray có ba con trai với vợ là Amber Mowbray. Người vợ đầu của ông, Bernadette Doyle Mowbray, qua đời vì ung thư vú vào ngày đầu năm mới 1995, ở tuổi 26. Anh trai của Mowbray, Darren, hiện là trưởng bộ phận tuyển mộ tại Southampton.

Thống kê sự nghiệp
Nguồn:

Thống kê huấn luyện

Danh hiệu

Với tư cách cầu thủ
Middlesbrough
 Hạng ba Football League Second Division: 1987–88
 Á quân Football League Third Division: 1986–87

Ipswich Town
Play-off Football League First Division: 2000

Cá nhân
Cầu thủ xuất sắc nhất năm của Middlesbrough: 1984–85, 1985–86
PFA Team of the Year: Second Division 1987–88
Đại sảnh Danh vọng Ipswich Town: được vinh danh năm 2016

Với tư cách huấn luyện viên
West Bromwich Albion
 Football League Championship: 2007–08

Blackburn Rovers
 Á quân EFL League One: 2017–18

Giải thưởng cá nhân
Huấn luyện viên xuất sắc nhất tháng Scottish Premier League: tháng 12 năm 2004, tháng 5 năm 2005, tháng 11 năm 2005, tháng 8 năm 2009
 Huấn luyện viên của năm do Scottish Football Writers' Association bình chọn: 2004–2005
Huấn luyện viên của năm Scottish Premier League: 2004–2005
 Huấn luyện viên của năm theo chương trình Off The Ball của BBC Scotland: 2004–2005
 Huấn luyện viên của năm do League Managers Association bình chọn: 2007–2008
 Nhân vật thể thao của năm vùng Đông Bắc của BBC: 2011
 Huấn luyện viên xuất sắc nhất tháng Championship: tháng 9 năm 2007, tháng 10 năm 2012, tháng 1 năm 2019
 Huấn luyện viên xuất sắc nhất tháng League One: tháng 11 năm 2017

Tham khảo

Sinh năm 1963
Huấn luyện viên bóng đá Celtic F.C.
Cầu thủ bóng đá Celtic F.C.
Cầu thủ đội tuyển bóng đá nam B quốc gia Anh
Huấn luyện viên bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá nam Anh
Cầu thủ bóng đá North Yorkshire
Hậu vệ bóng đá nam
Huấn luyện viên bóng đá Hibernian F.C.
Cầu thủ bóng đá Ipswich Town F.C.
Nhân vật còn sống
Huấn luyện viên bóng đá Middlesbrough F.C.
Cầu thủ bóng đá Middlesbrough F.C.
Huấn luyện viên giải Ngoại hạng Anh
Nhân vật thể thao Saltburn-by-the-Sea
Cầu thủ bóng đá Scottish Football League
Huấn luyện viên bóng đá Giải bóng đá Ngoại hạng Scotland
Cầu thủ bóng đá English Football League
Huấn luyện viên bóng đá West Bromwich Albion F.C.
Huấn luyện viên bóng đá Coventry City F.C.
Huấn luyện viên bóng đá Blackburn Rovers F.C.
Huấn luyện viên bóng đá Sunderland A.F.C.
Huấn luyện viên bóng đá Birmingham City F.C.
Huấn luyện viên bóng đá English Football League