Thẻ căn cước cư dân (Trung Quốc)

Thẻ Căn cước Công dân () là một giấy tờ tùy thân chính thức để nhận dạng cá nhân tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Theo điều thứ hai, khoản mười của Luật Căn cước Công dân, công dân có nghĩa vụ làm thủ tục cấp thẻ căn cước công dân tại Cục Công an địa phương, các phân cục hoặc đồn công an khu vực.

Lịch sử

Trước năm 1984, công dân tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa không bị yêu cầu phải có hoặc mang theo giấy tờ tùy thân khi ra nơi công cộng. Ngày 6 tháng 4 năm 1984, Quốc vụ viện nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã thông qua Dự luật tạm thời về Chứng minh nhân dân (), bắt đầu quá trình áp dụng dần dần việc cấp chứng minh nhân dân, theo bước chân của nhiều nước phát triển thời bấy giờ. Thẻ căn cước thế hệ thứ nhất là loại thẻ một tờ được làm bằng màng polyester. Từ năm 1984 đến năm 1991, các cuộc thử nghiệm hệ thống thẻ căn cước mới đã diễn ra tại Bắc Kinh, Thượng Hải và Thiên Tân. Sơn Tú Vinh (), một nghệ sĩ biểu diễn Kinh kịch và giọng nữ cao đến từ Bắc Kinh, là người đầu tiên nhận được thẻ căn cước thế hệ thứ nhất tại Trung Quốc.

Ngày 6 tháng 9 năm 1985, Ủy ban Thường vụ của Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc khóa 12 đã thông qua Đạo luật về Chứng minh nhân dân của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, quy định rằng mọi công dân từ đủ 16 tuổi trở lên phải làm thủ tục cấp chứng minh nhân dân. Vào thời điểm đó, Bộ Công an nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã thành lập một cơ quan quản lý thống nhất chịu trách nhiệm cấp và quản lý thẻ căn cước. Từ năm 2003, có báo cáo rằng tổng cộng 1,14 tỷ thẻ căn cước đã được cấp tại Trung Quốc, cho tổng số 960.000.000 người sở hữu. Tuy nhiên, do sự phát triển của công nghệ và một số kỹ thuật nhất định được phổ biến trong dân chúng, các thẻ căn cước hiện hành trở nên tương đối dễ làm giả hơn, làm gia tăng nguy cơ giả mạo giấy tờ tùy thân.

Ngày 1 tháng 6 năm 2003, Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc đã thông qua Luật Căn cước Công dân mới, mở rộng phạm vi đối tượng được cấp thẻ và cho phép binh sĩ trong Quân đội Giải phóng Nhân dân và thành viên Cảnh sát Vũ trang Nhân dân được làm thủ tục cấp thẻ căn cước đặc biệt. Cá nhân dưới 16 tuổi cũng được phép tự nguyện làm thủ tục cấp thẻ căn cước. Luật cũng quy định việc sử dụng các thẻ căn cước thế hệ thứ hai mới hơn, có khả năng đọc máy và khó làm giả hơn.

Nội dung
Thẻ căn cước chứa các thông tin cơ bản về cá nhân, như sau:
Mặt trái
Họ và tên – chỉ bằng chữ Hán. Tên dân tộc không phải người Hán và tên nước ngoài được phiên âm sang chữ Hán. Thẻ căn cước thế hệ thứ nhất có tên viết tay đối với các chữ Hán hiếm, trong khi thẻ thế hệ thứ hai chỉ sử dụng chữ in bằng máy tính với phông chữ lớn hơn so với thế hệ thứ nhất và không hỗ trợ các chữ Hán hiếm hơn.
Giới tính – gồm một chữ chỉ nam () hoặc nữ ().
Dân tộc – theo danh sách chính thức do Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa công bố.
Ngày sinh – được liệt kê theo định dạng lịch Gregory, theo thứ tự  Đầu to (ISO 8601).
Hộ khẩu thường trú – nơi cư trú thường xuyên của cá nhân theo quy định của Đạo luật về Chứng minh nhân dân của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Số định danh
Ảnh của cá nhân
Mặt phải
Cơ quan cấp (thẻ thế hệ thứ nhất sử dụng con dấu; thẻ thế hệ thứ hai chỉ hiển thị chữ)
Thời hạn hiệu lực của thẻ (đối với người dưới 16 tuổi: 5 năm; từ 16 đến 25 tuổi: 10 năm; từ 26 đến 45 tuổi: 20 năm; trên 46 tuổi: có giá trị lâu dài)

Ngoài ra, có thể thu thập thông tin cá nhân chi tiết hơn bằng cách xem thông tin hộ khẩu từ cơ sở dữ liệu thẻ. Bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2013, Bắc Kinh đã bắt đầu thử nghiệm đưa dấu vân tay vào thẻ căn cước, khiến việc làm giả thẻ căn cước hoặc sử dụng thẻ căn cước của người khác trở nên khó khăn hơn.

Năm 1984, cuộc thảo luận về nội dung của thẻ căn cước trở nên gây tranh cãi liệu có đưa các chi tiết như "tình trạng hôn nhân" và "nghề nghiệp" vào hay không; xét đến tình hình thực tế của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa lúc bấy giờ, những chi tiết này cuối cùng đã không được đưa vào thẻ.

Thẻ căn cước thế hệ thứ nhất có ảnh chân dung đen trắng của cá nhân; sau khi giới thiệu thẻ thế hệ thứ hai, tất cả ảnh căn cước đều được in màu. Từ ngày 1 tháng 1 năm 2013, việc chuyển đổi bắt buộc sang thẻ thế hệ thứ hai có hiệu lực; tất cả thẻ thế hệ thứ nhất trở nên vô hiệu và không thể sử dụng. Nếu sử dụng, thẻ thế hệ thứ nhất sẽ bị coi như thẻ căn cước hết hạn và sẽ không được chấp nhận. Việc chấp nhận thẻ thế hệ thứ nhất là hành vi phạm tội nếu người chấp nhận biết đó là thẻ thế hệ thứ nhất.

Kích thước của thẻ thế hệ thứ hai là 85,725 mm × 53,975 mm × 0,900 mm, và ảnh căn cước có kích thước 358 × 441 pixel (rộng x cao), được in ở độ phân giải 350dpi trên RGB sử dụng True Color 24-bit, được chuẩn bị bằng kỹ thuật nén JPEG theo yêu cầu của ISO DIS 10918-1. Hình ảnh cuối cùng hiển thị dưới dạng khung ảnh 26 mm × 32 mm ở góc trên bên phải.

Các tính năng bổ sung tại khu vực dân tộc thiểu số
Trong các khu vực dân tộc thiểu số của Trung Quốc, thẻ căn cước có văn bản tương ứng bằng ngôn ngữ dân tộc thiểu số tương ứng cho cả thẻ thế hệ thứ nhất và thứ hai. Ví dụ, thẻ được ký và cấp chính thức tại Quảng Tây đều có văn bản kèm theo bằng tiếng Tráng chuẩn, cũng như chữ Hán. Theo điều khoản thứ tư của Luật Căn cước Công dân, "căn cứ vào tình hình thực tế trong các cơ quan tự trị trong các khu vực tự trị dân tộc, nội dung của thẻ căn cước công dân, bên cạnh chữ Hán, có thể được quyết định bao gồm chữ viết của dân tộc thực hiện quyền tự trị khu vực hoặc lựa chọn một loại chữ viết phổ thông tại địa phương". Luật này cho phép thẻ căn cước công dân trong các khu vực dân tộc thiểu số được chỉ định có văn bản song ngữ và tùy theo khu vực, thẻ có thể có văn bản kèm theo bằng tiếng Tráng, Uyghur, Di, Tạng, Mông Cổ hoặc Triều Tiên.

Cư dân là dân tộc thiểu số được đại diện bởi khu vực tự trị địa phương có thể xin cấp thẻ có hiển thị thêm ngôn ngữ dân tộc thiểu số, trong khi thẻ của người Hán và các cư dân thuộc dân tộc khác chỉ hiển thị chữ Hán. Các dân tộc thiểu số trong khu vực tự trị đại diện của họ có thể có tên của họ được hiển thị bằng cả tiếng mẹ đẻ và chữ Hán; ví dụ, tại Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương, thẻ của một người Duy Ngô Nhĩ có thể hiển thị tên chủ thẻ là "" (Effendi Nasreddin), tuy nhiên người Kazakh và người Tích Bá sống ở Tân Cương chỉ có thể có tên của họ được viết bằng chữ Hán. Bảng dưới đây cho thấy các ngôn ngữ được sử dụng trên thẻ căn cước trong các khu vực dân tộc thiểu số:

Số thẻ căn cước

Từ ngày 1 tháng 10 năm 1999, Quốc vụ viện Trung Quốc đã phê chuẩn việc thiết lập hệ thống số định danh công dân và hiện bao gồm mã 18 chữ số. Số này có chức năng tương tự như số an sinh xã hội ở Hoa Kỳ. Mỗi công dân có một số duy nhất không thay đổi trong suốt cuộc đời của họ.
Mã địa chỉ chỉ vị trí cư trú của công dân, trong đó đơn vị hành chính (bao gồm thành phố, kỳ/kỳ, và quận) có mã số riêng. (Ví dụ, mã của Khu Tây Thành ở Bắc Kinh là 110102.) Tuy nhiên, việc thay đổi địa chỉ không làm thay đổi mã này, nghĩa là mã do đó phản ánh nơi sinh hoặc nơi cấp thẻ lần đầu (trong trường hợp những người sinh ra trước khi hệ thống thẻ căn cước được áp dụng).
Ngày sinh theo định dạng NNNN-MM-TT.
Mã thứ tự là mã được sử dụng để phân biệt những người có cùng ngày sinh và mã địa chỉ. Nam được gán số lẻ, nữ được gán số chẵn.
Số kiểm tra là chữ số cuối cùng, xác nhận tính hợp lệ của số căn cước từ 17 chữ số đầu tiên, sử dụng ISO 7064:1983, MOD 11-2. Số kiểm tra có được bằng cách:
 Đánh số thứ tự các chữ số của số thẻ căn cước từ phải sang trái ， là mã kiểm tra chẵn lẻ;
 Tính hệ số trọng số ;

Tính 

Quy trình tính số kiểm tra trong Visual Basic
Dim a, w, s ,id
 msgbox "This procedure for checking the identity card number and or-bit",vbokonly+vbinformation,"identity check procedures"
 id=inputbox("Enter the ID number 15 or 18 before the identity card numbers of 17 or","ID","11010519491231002")
 if vartype(id) <> 0 then
'Test the legality of the importation of numbers
  l = 0
  do until l = 1
   l = 1
   p = ""
   if len(id) <> 17 then
     if len(id) <> 15 then
      l = 0
      p = "enter the median is not correct, please enter 15 or 17-digit."
     end if
   end if
   for i = 1 to len(id)
    a = mid(id, i, 1)
    if asc(a) < asc("0") or asc(a) > asc("9") then
     l = 0
     p = p & vbCrLf & vbCrLf & "Please enter the number, do not include the characters“" & a & "”。"
     exit for
    end if
   next
   if l = 0 then
    id = inputbox("illegal input" & vbCrLf  & vbCrLf & p, "input error", id)
   end if
  loop
'Will be number 15 or 17 places to number
  if len(id) = 15 then
   id = left(id, 6) & "19" & right(id, 9)
  end if
'Number 17 for the calculation of parity-check codes
  for i = 2 to 18
   a = mid(id, 19-i, 1)
   w = 2^(i-1) mod 11
   s = a * w + s
  next
  s = (12 - (s mod 11)) mod 11
  if s = 10 then s = "X"
'After checking the number of output
  inputbox "the identity card number of the parity-check codes for the“" & s & "”" & vbcrlf & vbcrlf & "by checking the ID card numbers are as follows:", "Check completed", id & s
 end if
Quy trình tính số kiểm tra trong TypeScript
// Must input 17 bit string of RID from left to right
function calcChecksum(rid: string) {
    const workArr = rid.split('').reverse();
    let sum = 0;
    for (let j = 0; j < 17; j++) {
        sum += workArr[j] * Math.pow(2, j + 1) % 11;
    }
    return (12 - (sum % 11)) % 11;
}

// Test
alert(calcChecksum('63280119790817003')); // will alert 6
Quy trình tính số kiểm tra trong Ruby
# accepts first 17 digits of the card number and calculates checksum
def calculate_checksum(card_id)
  sum = 0
  card_id.reverse.each_char.with_index do |ch, idx|
    w = (2**(idx + 1)) % 11
    sum += ch.to_i * w
  end
  (12 - sum % 11) % 11
end

puts checksum('34262219840209049') # first 17 digits
# => 10
puts checksum('63280119790817003')
# => 6
Quy trình tính số kiểm tra trong Python
>>> id_checksum = lambda s:(1 - 2 * int(s, 13)) % 11
>>> id_checksum('63280119790817003')
6L
>>> id_checksum('34052419800101001')
10L # according to the standard, this means 'X'
Quy trình tính số kiểm tra trong PHP
/**
 *身份证验证，传入身份证，返回true即为正确。 ID number validation, pass in ID number, return true if success.
 *只能传入字符串，传入参数必须加引号。 can only pass in strings, parameter should be surrounded by quote marks.
 **/
function check_id_number($id)
{
    if (strlen($id) != 18) {
        return false;
    }

    $temp = (str_split($id));
    $temp[17] == 'x'|| $temp[17] == 'X' ? $check = 10 : $check = $temp[17];
    array_pop($temp);
    $temp = array_reverse($temp);

    $sum = 0;
    foreach ($temp as $key => $value) {
        $w = pow(2, $key+1) % 11;
        $sum += $value * $w;
    }

    if ((12 - $sum % 11) % 11 != $check) {
        return false;
    }
    return true;
}
Quy trình tính số kiểm tra trong R
> checkCode
function(ID) {
  stopifnot(length(grep('^[0-9]{17}$', ID)) != 0)
  code <- (12 - sum( (2^(17:1))%%11 * as.integer(strsplit(ID, split=NULL)[[1]]) )) %% 11
}
> print(checkCode('34262219840209049'))
[1] 10

Sử dụng thẻ căn cước

Thẻ căn cước là giấy tờ pháp lý duy nhất được chấp nhận để xin cấp giấy phép cư trú hoặc bằng lái xe, mở tài khoản ngân hàng, đăng ký số điện thoại di động, đăng ký học đại học và cao đẳng kỹ thuật cho công dân Trung Quốc đại lục, và là một trong những giấy tờ pháp lý được chấp nhận để mua vé tàu hỏa và qua các điểm kiểm tra an ninh tại các nhà ga nội địa ở sân bay Trung Quốc đại lục. Cũng cần có giấy tờ cho việc kết hôn, đăng ký hộ khẩu và các vụ việc pháp lý.

Gần đây, ngày càng có nhiều dịch vụ yêu cầu xuất trình Thẻ Căn cước Công dân, chẳng hạn như tại các quán cà phê Internet và một số cửa hàng nhất định.

Cảnh sát được yêu cầu kiểm tra giấy tờ tùy thân khi:
 Cần xác định nghi phạm hình sự;
 Để kiểm tra những người liên quan đến nhân sự trong một vụ việc;
 Khi xảy ra tình huống khẩn cấp nghiêm trọng về an ninh và có yêu cầu xác định danh tính của một người tại hiện trường;
 Nếu pháp luật yêu cầu trong quá trình xử lý vụ án.

Các biện pháp chống giả

Thẻ căn cước thế hệ thứ nhất
Màng nhựa polyester, sử dụng logo laser chống giả.

Thẻ căn cước thế hệ thứ hai
Thẻ căn cước thế hệ thứ hai chứa thẻ chip IC không tiếp xúc, hình ảnh hologram định hướng "Vạn Lý Trường Thành", màng chống giả làm bằng vật liệu tổng hợp polyester nhiều lớp (PETG) màu xanh lá cây, bộ nhớ quang biến đổi quang học chứa dòng chữ "中国CHINA" nằm trên thẻ và một chuỗi vi phim tạo ra các chữ cái "JMSFZ" (viết tắt của Pinyin "Jūmín Shēnfènzhèng") và logo "Vạn Lý Trường Thường" hiện ra dưới tia cực tím.

Bảo mật và chỉ trích
Không giống như thẻ căn cước sinh trắc học ở các nước EU tuân thủ tiêu chuẩn của ICAO, thẻ căn cước thế hệ thứ hai áp dụng các công nghệ cũ hơn tương tự như MIFARE được sử dụng trên hệ thống giao thông công cộng, không giống như các phiên bản tuân thủ ICAO, thiếu mã hóa thích hợp dữ liệu cá nhân như kiểm soát BAC, do đó làm cho thông tin được lưu trữ trên chip có thể truy cập công khai đối với bất kỳ đầu đọc thẻ căn cước nào ở khoảng cách đủ gần. Ngoài ra, vì thẻ căn cước thiếu một sơ đồ đánh số khác với số định danh công dân dành cho công dân Trung Quốc, hiện không có cách nào hủy đăng ký hoàn toàn một thẻ căn cước bị mất ngay cả khi đã báo mất thẻ với công an. Các đặc điểm trên đã khiến thẻ căn cước dễ bị đánh cắp danh tính.

Xem thêm 
 Thẻ thường trú nhân nước ngoài tại Trung Quốc
 Giấy phép cư trú cho cư dân Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan
 Thẻ căn cước Đài Loan
 Thẻ căn cước Ấn Độ
 Thẻ căn cước Hồng Kông
 Thẻ căn cước Ma Cao
 Thẻ căn cước Singapore
 Giấy tờ tùy thân

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Luật Căn cước Công dân Trung Quốc 
 Các vấn đề về luật căn cước – TÂN HOA XÃ
 Lịch sử cấp căn cước
 Những lo ngại về thẻ thế hệ thứ hai
 Điện thoại di động, thẻ căn cước và định vị cá nhân 
Tra cứu số thẻ căn cước công dân Trung Quốc

Giấy tờ tùy thân của Trung Quốc
Trung Quốc
Xã hội Trung Quốc