Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಐ.ಎನ್.ಎಸ್.ವಿರಾಟ್

ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೂಯ್ಯುವ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ವಾಹಕ ಹಡಗು ‘ಐ.ಎನ್‌.ಎಸ್‌. ವಿರಾಟ್‌’ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು 2016ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ ಅನಂತರ ಅದನ್ನು ಮಂಗಳೂರು ಕರಾವಳಿ ತೀರದಲ್ಲಿ “ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ’ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಾರವಾರ ಸೀಬರ್ಡ್‌ ರೇರ್‌ ಅಡ್ಮಿರಲ್‌ ಎಸ್‌.ಎನ್‌. ಘೋರ್ಮಡೆ ಅವರು ಜು. 8ರಂದು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕೌಶಿಕ್‌ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, 2016ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಐ.ಎನ್‌.ಎಸ್‌. ವಿರಾಟ್‌ ನೌಕೆಯನ್ನು “ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ’ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ  ಅವಕಾಶ ಇರುವುದಾದರೆ, ಸಾಧ್ಯತಾ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಬಂಧ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಎ.ಬಿ. ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಕುರಿತು ಕೆಲವು ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೋರಿ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದರು.
ಇದರಂತೆ ದ.ಕ. ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಜು. 14ರಂದು ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ್ದು, ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸರ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಪೂರಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನೇತ್ರಾವತಿ ಅಥವಾ ಗುರುಪುರ ನದಿಯಲ್ಲಿ  ಮ್ಯೂಸಿಯಂ 
ಐ.ಎನ್‌.ಎಸ್‌. ವಿರಾಟ್‌ “ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ’ಕ್ಕೆ ಮಂಗಳೂರಿಧಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೆ, ನಗರದ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿ, ಗುರುಪುರ ನದಿ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರ ತಡಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಸುಲ್ತಾನ್‌ಬತ್ತೇರಿ ಅಥವಾ ಮಂಗಳೂರಿನ ಇತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದೇವೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸುಮಾರು 10,000 ಚದರ ಅಡಿ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮಾಡಿದರೆ ಅದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಮನಪಾ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ ವತಿಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಸುದ್ದಿಗಾರರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು.
ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ
ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಪ್ರದೇಶ, ವಿಮಾನ ಸೇವೆ, ರೈಲು, ಬಂದರು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು ದೇಶ-ವಿದೇಶದಲ್ಲೂ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂತಹ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗಧಿದಲ್ಲಿ “ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ’ ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ, ಕರಾವಳಿಯ ಯುವಕರಿಗೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿ, ಹುರುಪು ದೊರೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದ.ಕ. ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಎ.ಬಿ. ಇಬ್ರಾಹಿಂ ತಿಳಿಸಿದರು.
30 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೂಯ್ಯುವ ವಿರಾಟ್‌
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವಿಕ್ಕರ್ಸ್‌ ಆರ್ಮ್ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ 1944ರಲ್ಲಿ ವಿರಾಟ್‌ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿ, 1959ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ನೌಕಾದಳಕ್ಕೆ ಇದು ಹಸ್ತಾಂತರವಾಯಿತು. 1985ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. 1986ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಇದರ ಖರೀದಿಯಾಗಿ, 1997ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನವೀಕೃತಗೊಂಡು ಇದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಐದು ಬಾರಿ ಈ ನೌಕೆ ದುರಸ್ತಿ ಕಂಡಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ  ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಬರಾಕ್‌ ಮಿಸೈಲ್‌ ಉಡಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಎರಡು ವಿಮಾನ ನಿರೋಧಿಧಕ ಬೊಫೋರ್ಸ್‌ ತೋಪು, ಎ.ಕೆ. 230 ಗನ್‌ಗಳು ಇದರಲ್ಲಿದ್ದು, 30 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೂಯ್ಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಭಾರತದ ನೌಕಾಪಡೆಯ ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆಯಾಗಿ ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯದಾದ ವಿರಾಟ್‌ ತನ್ನ ಸೇವೆಯಿಂದ 2016ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಲಿದೆ. 56 ವರ್ಷಗಳ ದಾಖಲಾರ್ಹ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವಿರಾಟ್‌ ನೌಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಗೌರವ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನೌಕೆಯನ್ನು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಂತೆ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಿಂದಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯದ ಬಳಿಕ ಸ್ಥಳ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಲಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆ
೧೯೯೧ರ ಪಂಜಾಬ್ ನರಮೇಧ

೧೯೯೧ರ ಪಂಜಾಬ್ ನರಮೇಧವು ೧೫ಜೂನ್೧೯೯೧ರಂದು ಪಂಜಾಬಿನ ಲುಧಿಯಾನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನರಮೇಧ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ೮೦ರಿಂದ ೧೨೬ ಜನ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದರು. ಲುಧಿಯಾನಾ ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ನಡೆಯಿತು. ರೈಲಿನ ತುರ್ತುಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಎಳೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಲುಧಿಯಾನ ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿನ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮೊದಲೇ ರೈಲನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ರೈಲಿನ ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಸುಮಾರು ೮೦ ಜನರನ್ನು ಕೊಲೆಮಾಡಿದರು. ಬದುಕಿ ಉಳಿದವರ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈಯಲಾಯಿತು. ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ಇಡೀ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಸಿಖ್ಖರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು. ಮತ್ತೊಂದು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮೇಲೆ ಮನಬಂದಂತೆ ಗುಂಡುಹಾರಿಸಿದರು. ಇದೆಲ್ಲಾ ಆಗಿ ಉಗ್ರರು ಹೊರಟುಹೋದನಂತರ ರೈಲನ್ನು ಬದ್ದುವಾಲ್ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯೋಪಚಾರ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಸಂತ್ರಸ್ಥರಿಗೆ ನೀರು, ಆಹಾರ, ಔಷದೋಪಚಾರ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಳ್ಳಿಗರು ನೆರವಾದರು.

೧೯೯೧ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ಘೋಷಣೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೦೦ ಜನ ಬಲಿಯಾದರು.

ಅನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ೪೯ ಜನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕೊಲೆಮಾಡಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ಲುಧಿಯಾನಾದಿಂದ ಫಿರೋಜ್‍ಪುರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂದೂಗಳಾಗಿದ್ದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
 ೧೯೮೭ರ ಪಂಜಾಬ್ ನರಮೇಧ

ಹತ್ಯಾಕಾಂಡಗಳು
ಗೇಬ್ರಿಯೆಲೊ ಕ್ಯಾಬ್ರರಾ

ಗೇಬ್ರಿಯೆಲೊ ಕ್ಯಾಬ್ರರಾ (ಜೂನ್ 8, 1552 – ಒಕ್ಟೋಬರ್ 14, 1638) . ಇಟಲಿಯ ಕವಿ.ಇವರು ಇಟಲಿಯ ಸವೋನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಇವರು ರೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು,ಆದರೆ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನವರು ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಸವೋನಾಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು ನಂತರ ಕೆಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಲ್ಲೆ ರೋಮ್ ಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾದರು. ತನ್ನ ಕಾಲದ ರಾಜರುಗಳನೇಕರ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿ ಸುಖಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದವ. ಭಾವಗೀತೆಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನೂತನ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಪಿಂಡಾರ್ ಕವಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬರೆದ ಹಲವು ವಿಡಂಬನ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲಘುಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಕಲಾಪ್ರೌಢಿಮೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ವಡ್ರ್ಸ್‍ವರ್ತ್ ಕವಿ ಈತನನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಈತನ ಕೆಲವು ಚರಮವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ.ತನ್ನ ಆಯ್ಕೆಯ ಕವಿಗಳು ಪಿಂಡಾರ್ ಮತ್ತು ಅನಕ್ರೀಯಾನ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದನೆಂದರೆ,ತನ್ನ ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲಯ ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆಗುವವರೆಗು ತನ್ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡನು.

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
 
 

ಕವಿಗಳು
ಗುರೆಳ್ಳು

ಗುರೆಳ್ಳು ಆಸ್ಟರೇಸೀ (ಕಂಪಾಸಿóಟೇ) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವುಳ್ಳ ಒಂದು ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯ.

ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮಗಳು 
ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು, ಕಾರೆಳ್ಳು, ಖುರಾಸಾನಿ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮಗಳು. ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ನೈಜರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೈಜೋóಶಿಯ ಅಬಿಸೀನಿಕ ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ಆಫ್ರಿಕದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮೂಲವಾಸಿ. ಇದನ್ನು ಎಣ್ಣೆಗೋಸ್ಕರ ಆಫ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಗುರೆಳ್ಳು ನೆಟ್ಟಗೆ 1' - 3' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯ. ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒರಟಾದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗಾತ್ರದ ಕೂದಲಿನ ಹೊದಿಕೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಭಾಗಗಳು ಒರಟಾಗಿವೆ. ಎಲೆಗಳು ಅಭಿಮುಖ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 3" - 5", ಆಕಾರ ಈಟಿಯಂತೆ ಮತ್ತು ಅಂಚು ಗರಗಸದಂತೆ. ಎಲೆಗಳ ತೊಟ್ಟು ಬಲು ಚಿಕ್ಕದು; ಎಲೆಗಳ ಬುಡ ಕಾಂಡವನ್ನು ಅರ್ಧ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಹೂಗಳು ಬಲು ಚಿಕ್ಕವು; ಚಂಡುಮಂಜರಿ ಮಾದರಿಯ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ. ಹೂ ಗೊಂಚಲಿನ ವ್ಯಾsಸ 0.5 " - 1". ಹೂಗಳು ಅಚ್ಚ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕಿದ್ದು ಬಹಳ ಅಂದವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಫಲಗಳು ಎಕೀನ್ ಮಾದರಿಯವು. ತುಂಬ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ 1/4" - 1/2" ಉದ್ದಕ್ಕೆ ನೀಳವಾಗಿ ಇವೆ. ಹೊಳೆಯುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಉಂಟು. ಇವು ಗಡುಸಾಗಿವೆ.

ವ್ಯವಸಾಯ

ಗುರೆಳ್ಳು ನಸುಗೆಂಪು ಇಲ್ಲವೆ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಗೋಡು ಮಣ್ಣಿನ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎರೆಮಣ್ಣಿಲ್ಲೂ ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೇಡ. ಮಳೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಮೊತ್ತ 40" ಮೀರಬಾರದು. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಹುರುಳಿ, ಕಡಲೆಕಾಯಿ, ಹರಳು, ನವಣೆ, ಸಜ್ಜೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳೆಸುವುದುಂಟು. ಜುಲೈ ಇಲ್ಲವೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಸುವಾಗ 6"-12" ಅಂತರವಿರುವ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲೂ ಹುರುಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಸುವಾಗ 6" ಅಂತರಗಳ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲೂ ಬಿತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉತ್ತು, ಹದ ಮಾಡಿದರೆ ಗಿಡಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹುಲುಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಲೆ ರಾಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಸಿದ ಗುರಳ್ಳಿನ ಪೈರು ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ಗಿಡಗಳು ಹೂ ಬಿಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಆಮೇಲೆ 5-6 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಕುಡುಗೋಲಿನಿಂದ ಗಿಡಗಳ ಬುಡದವರೆಗೂ ಕೊಯ್ದು ಕಂತೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಕೋಲುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ತೆನೆಗಳನ್ನು ಬಡಿದು ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ತೂರಿ, ಜರಡಿಯಾಡಿಸಿ ಚೊಕ್ಕಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕಾಳಿನೊಂದಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳು, ಕಳೆಬೀಜಗಳು ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ ಗುರೆಳ್ಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವಾಗ, ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವಾಗ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದಾಗ ಗುರೆಳ್ಳಿನ ಇಳುವರಿ ಎಕರೆಗೆ 45 ಕೆಜಿ. ಇರುವುದಾದರೂ ಶುದ್ಧ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಇದು ಸುಮಾರು 135-180 ಕೆಜಿ. ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.

ಎಣ್ಣೆ
ಗುರೆಳ್ಳಿನ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ 40%-45% ರಷ್ಟು ಎಣ್ಣೆ ಉಂಟು. ಇದಕ್ಕೆ ರೂಢಿಯ ಹೆಸರು ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳೆಣ್ಣೆ. ಇದು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಎಣ್ಣೆ. ಇದರ ಬಣ್ಣ ತಿಳಿ ಹಳದಿ. ಅಡುಗೆಗೆ, ಇತರ ಬಗೆಯ ಎಣ್ಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ-- ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯೊಂಗಿದೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಲು ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮೃದುಚಾಲಕಗಳ ಮತ್ತು ಮೃದುಸಾಬೂನುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿದೆ. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಮೇಲೆ ಉಳಿಯುವ ಹಿಂಡಿ ದನಕರುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಆಹಾರ. ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಹಸು, ಎವ್ಮ್ಮೆಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಿದರೆ ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳನ್ನು ಚಟ್ನಿಪುಡಿ, ಚಟ್ನಿ, ಗೊಜ್ಜು ಮುಂತಾದವಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
 Plants for a Future database

 James A. Duke. 1983. Handbook of Energy Crops (unpublished)
 Nigerseed: Specialty Grain Opportunity for Midwestern US
 Ethiopian Plant Names By Aberra Molla 

ಸಸ್ಯಗಳು
ಎಣ್ಣೆಗಳು
ಶೀಷ್ ಮಹಲ್, ಸಂಗ್ರೂರ್

ಇದು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 22 ಕಿ.ಮೀ ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು ಸಂಗ್ರೂರ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮಹಲ್ ಸುಂದರವಾದ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಗಾಜಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ‘ಗಾಜಿನ ಅರಮನೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಛಾವಣಿ, ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕೃತಕವಾದ ಸರೋವರ ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. ಈ ಮಹಲ್ ಅನ್ನು ಮಹಾರಾಜ ನಾರಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ 1845 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದನು ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮಲೆರ್ ಕೋಟ್ಲಾ ದ ನವಾಬನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದನು.

ಈ ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದ ಸಂಜೆಯ ತನಕ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ಇಲ್ಲದಿರುವು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ನಗರಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ರಸ್ತೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಕ್ಯಾಬ್ ಅಥವಾ ಬಸ್ಸನ್ನೇರಿ ಕೇವಲ 25 ನಿಮಿಷಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ
ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಗುರುದ್ವಾರಾ ನಾನಕ್ ಜೀರಾ ಸಾಹಿಬ್, ಸಂಗ್ರೂರ್

ಕಾಂಝಲಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರಾ ನಾನಕ್ ಝೀರಾ ಸಾಹಿಬ್ ಶ್ರೀ ಗುರು ನಾನಕ್ ದೇವ್ ಜೀ, ಶ್ರೀ ಗುರು ಹರ್ಗೋಬಿಂದ್ ಸಾಹಿಬ್ ಜೀ ಮತ್ತು ಗುರು ತೇಗ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಜೀ ಯವರ ಆಗಮನದಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಸಂಗ್ರೂರ್ ನಿಂದ 18 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಗುರು ನಾನಕ್ ದೇವ್ ಜೀ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರವಚನ ಪ್ರವಾಸ (ಉದಾಸಿ) ಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಜನರಿಗೆ ಬದುಕಿನ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದರು.

ಇಲ್ಲಿಯ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಗುರು ತೇಗ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಜೀ ಅವರಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ನೀಡಿ ಇಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮದ ಕುಷ್ಟರೋಗವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೋಗಲಾಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ಗುರು ಜೀ ಯವರ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಟರೋಗ ಕಾಣದಾಯಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ
ಗುರುದಾಸ್ಪುರ್

ಗುರುದಾಸ್ಪುರ್ ()ಎಂಬುದು ಗುರಿಯಾಜಿ ಎನ್ನುವವರ ಹೆಸರಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಗುರಿಯಾಜಿ ಅವರು 17ನೆೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ರಾವಿ ಹಾಗು ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಪಂಜಾಬಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪಂಜಾಬಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಗುರುದ್ವಾರಗಳು, ಭಾಂಗ್ರಾ ನೃತ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಗಡಿ (ಪೇಟ), ಪರಾಂಡ (ಗಡ್ಡದ ವಸ್ತ್ರ ) ಮತ್ತು ಬಾಯಲ್ಲಿ ನೀರೂರಿಸುವ ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ.

ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು 
ಗುರುದಾಸ್ಪುರವು ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ 'ದೇರಾ ಬಾಬಾ ನಾನಕ್', 'ಗುರುದಾಸ್ ನಂಗಲ್', ಮಹಾಕಾಳೇಶ್ವರ  ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮಾಧೋಪುರ, ಶಾಪುರ ಖಂಡಿಕೋಟೆ, ಮೀನಿನ ಉದ್ಯಾನ, ಅಚಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗುರುದ್ವಾರ ಚೋಲಾ ಸಾಹಿಬ್' ಮತ್ತು ಕಾಡಾಸಾಹಿಬ್. 'ಕೀರ್ತನ್ ಆಸ್ಥಾನ್' ಎಂಬ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಗುರು ಅರ್ಜನ್ ದೇವ್ ಜಿ ಅವರು ಗುರುನಾನಕರ ಮೊಮ್ಮಗ ಬಾಬಾ ಧರ್ಮ ಚಂದ್ ಜಿ ಅವರ ಭೋಗ್ ನಲ್ಲಿ (ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್ ದ ಪಠಣ) ಹಾಡಿದ್ದರು.

ಅಲ್ಲದೆ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಎರಡು ಘಂಟೆಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ಉಂಟು, ಅವೆಂದರೆ 'ಡಾಲಹೌಸಿ', 'ಧರ್ಮಶಾಲಾ', 'ಮೆಕ್ಲಾಯ್ಡ್ ಗಂಜ್'

ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು
ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವುದೆಂದರೆ ಗುರುನಾನಕ್ ಜಿ ಅವರ ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ(ಗುರುನಾನಕರು ಸಿಖ್ಖರ ಮೊದಲ ಗುರು) , ಪಂಡೋರಿ ಮಹಾಂತನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಬೈಸಾಖಿ ಹಬ್ಬ, ಲೋಹ್ರಿ, ಬಾಬೇಹಾಲಿ ಚಿಂಜ್ಹ್ (ಕುಸ್ತಿ ಕಾಳಗ ) ಮತ್ತು ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮೇಳ.

ಗುರುದಾಸ್ಪುರವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ
ಈ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಜಲಂಧರ್, ಡಾಲ್‍‍ಹೌಸಿ, ಬಟಾಲ, ಪಟ್ನಿತೋಪ್, ನವ ದೆಹಲಿ ಹಾಗು ಪಂಜಾಬಿನ ಎಲ್ಲ ಮುಖ್ಯ ನಗರ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಬಸ್ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು.

ಗುರುದಾಸ್ಪುರದ ಹವಾಮಾನ
ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಋತುಗಳುಂಟು. ಬಿಸಿ ಬೇಸಿಗೆ, ತಂಪಾದ ಮಳೆಗಾಲ, ಅತ್ಯಂತ ಶೀತಲವಾದ ಚಳಿಗಾಲ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ಉತ್ತಮ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಪಂಜಾಬದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್

ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ - ಇದು ಪಂಜಾಬ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪಂಜಾಬನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸಿಖ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಡುವಿನ ರಣರಂಗ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಫತೇಗರ ಸಾಹಿಬನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಫತೇಘರ ಸಾಹಿಬ ಗುರುದ್ವಾರವಿದೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಹೌದು.  ಗುರು ಗೋವಿಂದರ ಪುತ್ರರಾದ ಸಾಹಿಬಜಾದ ಫತೇ ಸಿಂಗ ಮತ್ತು ಸಾಹಿಬಜಾದ ಝೋರವಾರ ಸಿಂಗರು ಹುತಾತ್ಮರಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಹೋದರರಿಬ್ಬರು  ಮುಸ್ಲಿಮ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆಗ ಸಿರಹಿಂದನ ಫೌಜದಾರನಾಗಿದ್ದ ವಾಜಿದ ಖಾನನು ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ಹೂಳಿದನು. ಈ ರೀತಿ ಸಹೋದರರಿಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದರು.

ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆ
ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ ಎಂದರೆ “ವಿಜಯದ ನಗರ” ಎಂದರ್ಥ. ಇದು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಾಜರ ನಿರಂಕುಶ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ದ ಸಿಖ್ಖರ ಗೆಲುವು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ 1710 ರಲ್ಲಿ ಬಂದಾ ಬಹಾದೂರರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಿಖರು ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧ ಯದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಆಗ ಮುಸ್ಲಿಮರ ದೊರೆ ಬಲ್ಬನನಾಗಿದ್ದನು. ಮುಂದೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿಖ್ಖರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದರು. ಈ ನಗರವು ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಿವಾನ ತೋದರ ಮಲ್, ನವಾಬ ಶೇರ ಮೊಹಮ್ಮದ ಖಾನ, ಬಾಬಾ ಬಂದಾ ಸಿಂಗ ಬಹಾದುರ ಮತ್ತು ಬಾಬಾ ಮೋತಿ ರಾಮ ಮೆಹರಾ ಅವರುಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ದ್ವಾರಗಳು ಉನ್ನತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಸಾಂಸ್ಕತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯಾತೀತತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರದ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು
ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದರೆ ಸಂಘೂಲ, ಆಮ ಖಾಸ್ ಭಾಗ, ಮಾತಾ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ಜೈನ ದೇವಸ್ಥಾನ. ತೇಲುವ ಉಪಹಾರ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಲಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ಬೈಸಾಖಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹು ಸಂಭ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಹಿದಿ ಜೋರ ಮೇಳ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವು ಫತೇಘರ ಸಾಹಿಬ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹುತಾತ್ಮರಾದ ವೀರರ ತ್ಯಾಗದ ಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಡಿಸಂಬರನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಿರಹಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಘೂಲ ಇವೆರಡು ಫತೆಘರ ಸಾಹಿಬ ನಗರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ರಜೆಯ ಮಜವನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದು.

ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ?
ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರವು ಚಂದೀಘರನಿಂದ 42.2 ಕೀಲೋ ಮೀಟರ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಚಂದಿಘರನಿಂದ ಬಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಪತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಲು 52 ನಿಮಿಷಗಳು ಬೇಕು. ಈ ನಗರವು ರೇಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಿರಹಿಂದ ರೇಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದು. ಸಿರಹಿಂದ ನಗರವು ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕೀಲೊ ಮೀಟರ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಮಯ
ಪತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರದ ಹವಾಮಾನವು ಬಹುತೇಕ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಇತರ ನಗರಗಳಂತೆ ಇದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲ, ಆಹ್ಲಾದಕರ ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಚಳಿಗಾಲಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನಿಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಮಯ ಎಂದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ ತಿಂಗಳುಗಳು. ಈ ತಿಂಗಳುಗಳು ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಲು ತುಂಬಾ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್

ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿರುವ ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ನಗರವು ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಂಗ್ರಾ ಹಾಗು ಡಾಲ್‍ಹೌಸಿಯ ಪರ್ವತಗಳ ಕೆಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ನಗರವು ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿಯೆ ತಂಗುತ್ತಾರೆ. 1849 ರ ಮುಂಚೆ ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಪಠಾನಿಯಾ ಆಡಳಿತಗಾರರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ನುರ್ಪುರ್ ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.

ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು
ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಹಲವು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೆ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. 900 ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪಠಾನಿಯಾ ರಜಪೂತರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ನುರ್ಪುರ್ ಕೋಟೆ, ಶಹಾಪುರ್‍ಕಂಡಿ ಕೋಟೆ, ಶಿವನ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗು ಕಥಗಡ್ ಮತ್ತು ಜುಗಿಯಲ್ ಟಾವ್ನ್ ಶಿಪ್ ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು. ಜ್ವಾಲಾಜಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತಪೂರ್ಣಿ, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹೋಗಬಹುದಾದ ಇತರೆ ರಜಾ ತಾಣಗಳು.

ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್‍ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕಾಣುವ ಈ ನಗರವು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಆರಾಮದಾಯಕ ಹೋಟೆಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರುಚಿಕರವಾದ ಆಹಾರ್ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಒಳಗೆ ಹಾಗು ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಧಾಬಾಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಭಾರತ ಹಾಗು ಪಂಜಾಬಿ ಶೈಲಿಯ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದು. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಖರೀದಿ ಪ್ರಿಯರಿಗೂ ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಮಿಶನ್ ರೋಡ್, ಸುಜನ್ಪುರ್ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಚೌಕ್ ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಇಲ್ಲಿನ ನೆನಪನ್ನು ಸದಾ ಹಸಿರಾಗಿಡಲು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಾದ ಒಂದು ವಸ್ತುವೆಂದರೆ ಪಶ್ಮಿನಾ ಶಾಲು. ಈ ಶಾಲುಗಳಿಗೆ ಈ ತಾಣ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ತಲುಪುವ ಬಗೆ
ರೈಲು ಹಾಗು ಬಸ್ಸುಗಳ ಮೂಲಕ ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಭಾರತದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಹಾಗು ಚಕ್ಕಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಂಬ ಎರಡು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಚಕ್ಕಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಲ್ದಾಣವು ನಗರದಿಂದ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಇದ್ದು ಶಿಮ್ಲಾ, ದೆಹಲಿ, ಚಂದೀಗಡ್‍ನಂತಹ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ
ದೇಶದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ನಗರವು ವಿಪರೀತ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅತಿ ಶಾಖಮಯ ಬೇಸಿಗೆ, ತೇವಭರಿತ ಮಳೆಗಾಲ ಹಾಗು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸುವಂತಹ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಹಾಗು ನವೆಂಬರ್  ಸಮಯವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಮಯವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ನವಾನಶಹರ್

ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿರುವ ನವಾನಶಹರ್ ತನ್ನ ಸುತ್ತ - ಮುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿರುವ ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ಪರಿಸರ ಹಾಗು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಈ ಊರಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸಟ್ಲೇಜ್ ನದಿಯು ಇಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸೌಂದರ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗೆ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಾವುದ್ಧೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ( 1295-1316) ಆಫ್ಘನ್ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾದ ನೌಶೆರ್ ಖಾನ್ ಈ ನವಾನಶಹರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದನು. ಹೀಗಾಗಿ ನವಾನಶಹರ್ ಅನ್ನು ಆತನ ಹೆಸರಿಂದ ನೌಸರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಸ್. ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನವಾನಶಹರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಶಹೀದ್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ನಗರ್ ಎಂದು ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.

ನವಾನಶಹರ್ ಹಾಗು ಸುತ್ತ- ಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ನವಾನಶಹರ್ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ನೌಶೆರ್ ಖಾನ್‍ನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಐದು ಕೋಟೆಗಳು ಅಥವಾ ಹವೇಲಿಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಗುರುದ್ವಾರ ನನಕ್ಸರ್, ಗುರುದ್ವಾರ ಗುರ್ ಪರ್ತಾಪ್, ಸನೆಹಿ ದೇವಾಲಯ ನವಾನಶಹರ್, ನಾಭ್ ಕನ್ವಾಲ್, ಕಿರ್ಪಾಲ್ ಸಾಗರ್ ಮತ್ತು ಗುರುದ್ವಾರ ಗುರ್ ಪಲಹ್ ( ಸೊಟ್ರನ್)ಗಳಂತಹ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುದ್ವಾರಗಳು ನವಾನಶಹರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ನವಾನಶಹರ್ ನೋಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಜಲಂಧರ್, ಲೂಧಿಯಾನ, ಹೊಶಿಯರ್ ಪುರ್ ಮತ್ತು ಶಿಮ್ಲಾಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು.

ನವಾನಶಹರಿಗೆ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ
ನವಾನಶಹರ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ನಗರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇದರ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿದೆ. ಲೂಧಿಯಾನವು ನವಾನಶಹರಿಗೆ ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು"ಶಹ್ನೆವಾಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ನವಾನಶಹರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಪ್ರಯಾಣಾವಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ನವಾನಶಹರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾಲ
ನವಾನಶಹರದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೇಸಿಗೆಗಳು, ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಳಿಗಾಲವು ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಳೆಗಾಲಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾಲ ಎಂದರೆ ಚಳಿಗಾಲವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಕಾಲವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಪಂಜಾಬ್
ರೂಪನಗರ

ರೊಪರ್ ()ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ರೂಪನಗರ, ಸಟಲಜ್ ನದಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುವ ಪುರಾತನ ನಗರ. ಈ ನಗರವನ್ನು, 11 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ರಾಜಾ ರೋಕೇಶ್ವರ್ ನ ಮಗನಾದ ರಾಜಾ ರೂಪಸೇನನ ನಂತರ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಇಂಡಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ನಾಗರೀಕತೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ಕಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಆರು ವಿವಿಧ ಕಾಲದ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ, ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಆರ್ಕಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿತು. ಇದು ರೂಪನಗರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ರೂಪನಗರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿ ಭಾಗದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ, ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುವ ಇದು, ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಟ್ಲಜ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಶಿವಾಲಿಕ ಸಾಲು ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ನಗರವು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ ಆನಂದಪುರ ಸಾಹಿಬ್, ಭಾಕ್ರನಂಗಲ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಜತೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ ಮಂದಿರ, ಕಿರಾತ್ ಪುರ ಸಾಹಿಬ್ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ರೂಪನಗರ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಾಗ, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಮೀಪದ ಇತರ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಭೇಟಿ ಕೊಡಬಹುದು. ರೂಪನಗರದಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಚಂದಿಗಡ್ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಯಾಣ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಾಯಾಗಿ ತಂಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿಯೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾದ ಶಿಮ್ಲಾ(125 ಕಿ.ಮಿ) ಮತ್ತು ಕಸೌಲಿಗೆ (98 ಕಿ.ಮಿ) ಭೇಟಿ ಕೊಡಬಹುದು.

ರೋಚಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಅನೇಕ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುರುಪು ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಲ್ಲಮೊಹಲ್ಲಾ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೋಲಿ ಹಬ್ಬದ ನಂತರ ಆನಂದಪುರ ಸಾಹಿಬ್ ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದೆಲ್ಲಡೆ ಇರುವ ಸಿಖ ಸಮುದಾಯದವರು ಮೂರು ದಿವಸಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಡೆಯ ದಿವಸ ನಿಹಂಗರು ಅಂದರೆ, ಸಿಖ ಯೋಧರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೋಲಗಡ ಕೋಟೆಯ ಹತ್ತಿರ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುಡಾರ ಹೂಡಿಕೆ, ಕತ್ತಿ ವರಸೆ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯನ್ನು ಚರಣ ಗಂಗಾದ ಮರಳು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಗರವು ಅನೇಕ ಹೊಟೆಲ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಪಕ್ಕಾ ಪಂಜಾಬಿ ಧಾಬಾಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ರೂಪನಗರ ಪ್ರವಾಸೊದ್ಯಮವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.

ರೂಪನಗರವನ್ನು ತಲುಪುವ ಬಗೆ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 21 ರೂಪನಗರದಲ್ಲಿ ಹಾಯುವುದರಿಂದ, ಈ ನಗರವು ಪಂಜಾಬಿನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ನಗರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ನವದೆಹಲಿ ಸಹ ನಗರದಿಂದ 297 ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಚಂದಿಗಡ ರೂಪನಗರದಿಂದ 45 ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹತ್ತಿರದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂದರೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಮೃತ್ಸರ ಹಾಗು ಚಂದಿಗಡಿನ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ವಾಯು ಯಾನದ ಸೌಲಭ್ಯ ಪಡೆದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು. ಭಾರತದ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಿಗೆ, ರೂಪನಗರವು ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೂಡ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು.

ರೂಪನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ
ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಂತೆ, ರೂಪನಗರ ಹವಾಮಾನವು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸುಡುವ ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಹಾಗು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ರೂಪನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್

ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್(Hindi: जलियांवाला बाग) ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ಪ್ರತೀ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸುವಂತಹ ಹೆಸರು, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನರಮೇಧವೇ ಇದಕ್ಕಿರುವ ಕಾರಣ. ಸುಮಾರು ಆರುವರೆ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ಈಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದ್ದು ಭಕ್ತಿ ಪರವಶತೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಪಂಜಾಬಿನ ಅಮೃತಸರ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಷ್ಟೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಈ ಸ್ಮಾರಕ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ದಿನವಾದ 13 ಎಪ್ರಿಲ್, 1961ರಂದು ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದು, ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್, ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕೈಬೀಸಿ ತನ್ನತ್ತ ಕರೆಯುತ್ತದೆ.

ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ನಲ್ಲಿನ ನರಮೇಧ
ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರೇ ಪ್ರತೀ ಭಾರತೀಯರ ದೇಶಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೀಕರ ದುರಂತ  ಕಳೆದು ಹೋದ ನೆನಪನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಭೂಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದ ಜನರಲ್ ಡೇರ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸೈನಿಕರು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಪುರುಷರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಗೈದಿದ್ದರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆ ಎಪ್ರಿಲ್ 13, 1919 ರಂದು ನಡೆದಿತ್ತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಸುಮಾರು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮುಗ್ದ ಭಾರತೀಯರು ಪ್ರಾಣ ತೆರಬೇಕಾಯಿತು.

ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ದುರ್ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮಡಿದ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಮರಣೆ
1961 ರಲ್ಲಿ ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು, ಇದು 1919 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅನಾಗರಿಕ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮೃತ ಪಟ್ಟವರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯ ನಿಶಾನೆಗಳನ್ನು ಈ ಉದ್ಯಾನವನದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ, ಇದು ಅಂದು ನಡೆದ ನರಮೇಧದ ನೆನಪನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೊರಗಿರುವ ಬಾವಿಗೆ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯರು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಲು ಜಿಗಿದು, ಮುಳುಗಿದ ಬಾವಿಯೂ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗಿದೆ.

ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಹಲಗೆಯ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಪುಸ್ತಕವಿದ್ದು ಇತಿಹಾಸದ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಾನವನದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ’ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ’ಯಿದ್ದು, ಹೊರಗಿನ ಜ್ವಾಲೆ ಅಂದು ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದುರ್ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮಡಿದವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ. ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಈ ಉದ್ಯಾನವನದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ತೆಗೆದು ಕೊಂಡಿದ್ದು ಪ್ರತೀದಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಆರರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಒಂಬತ್ತರವರೆಗೆ ಮತ್ತು  ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಏಳರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಎಂಟರವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬರುವ ಆಸಕ್ತರು ಹತ್ತಿರದ ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ವಾಘಾ ಬೋರ್ಡರ್ ಅನ್ನೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ
ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ತಲುಪಲು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಒಂದೋ ಶ್ರೀ. ಗುರು ರಾಮದಾಸ್ ಜೀ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕ ಬರ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಅಮೃತಸರ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಸಾರಿಗೆ, ಆಟೋರಿಕ್ಷಾ, ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷಾ, ಬಸ್ ಅಥವಾ ಬಾಡಿಗೆ ಕಾರಿನ ಮೂಲಕ ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು.

ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗಿನ ವಾತಾವರಣ
ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ಪ್ರದೇಶವು ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಶೀತದ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಯಾವದು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ
ಈ ಉದ್ಯಾನವನ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ಬರಬಹುದು, ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಉದ್ಯಾನವನ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳವರೆಗೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣ ತಣ್ಣಗಿರುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
೧೯೮೭ರ ಪಂಜಾಬ್ ನರಮೇಧ

೧೯೮೭ರ ಪಂಜಾಬ್ ನರಮೇಧವು  ಪಂಜಾಬಿನ ಗಡಿಯ ಬಳಿ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಿಂದ ನಡೆದ ನರಮೇಧ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ೩೪ ಜನ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು. ಬಸ್ ಒಂದನ್ನು ಸೇತುವೆಯೆ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಜೀಪ್ ಅಡ್ಡಹಾಕಿ ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಉಗ್ರರು ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಹಿಂದೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಹೊರಗೆಳೆದು ಗುಂಡಿನ ಧಾಳಿನಡೆಸಿ ಹತ್ಯೆಗೈದರು. ಅನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಬಸ್ಸಿನತ್ತ ಗುಂಡುಹಾರಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ಜನರನ್ನು ಕೊಲೆಮಾಡಿದರು.

ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಹಿಸ್ಸಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಫತೇಹಾಬಾದ್ ಸಮೀಪ ಜುಲೈ ೬ ರಂದು ಚಂದೀಗಡದಿಂದ ಋಷಿಕೇಶಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದ ಹರಿಯಾಣ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು.
'ಖಲಿಸ್ತಾನ್ ಕಮಾಂಡೋ ಫೋರ್ಸ್' ಸಂಘಟನೆಯು ಇದರ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿತು. ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಿಂದೂಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಿಖ್ ಉಗ್ರರ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ದುರಂತಗಳು
ಅನ್ವರ್ ಮಸೂದ್

ಅನ್ವರ್ ಮಸೂದ್ ಅವರು ಪಂಜಾಬಿ, ಉರ್ದು, ಪರ್ಷಿಯ ಭಾಷೆಯ ಬರಹಗಾರರು. ಇವರ ಬರಹಗಳು ಪಂಜಾಬ್ ನ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇವರು ಹಾಸ್ಯ ಕವನ ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ  ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.

ಜನನ
ಮಸೂದ್ ಅವರು ೮ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೫ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಗುಜರಾತ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮುಗಿಸಿ ಕಲಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಪಂಜಾಬ್ ನ ಕುಂಜಾದಲ್ಲಿನ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರ್ಷಿಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇವರು ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೬೨ ರಿಂದ ೧೯೯೬ರವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬ್ ನ ಹಲವು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು.

ಪಂಜಾಬಿ ಗ್ರಂಥಗಳು
ಮಿಲಾ ಅಖ್ಯಾನ್ ದ
ಹೂ ಕಿ ಕರ್ಯಯ್
ಬನ್ಯಾನ್
ಲಸ್ಸಿ ತೆ ಚ
ಅಂಬ್ರಿ
ಅನಾರ್ಕಲಿ ದೈನ್ ಶನಾನ್
ಜೆಹ್ಲುಂ ದೇ ಪುಲ್ ತೇ
ಮೊಬೈಲ್ ಟೆಲಿಫೋನ್

ಉರ್ದು ಗ್ರಂಥಗಳು                                                                 
ಗುಂಚ ಫಿರ್ ಲಗಾ ಕಿಲ್ ನೇ
ಶಾಕ್-ಇ-ತಬಸುಮ್
ಮೈಲಿ ಮೈಲಿ ದಾವ್ಪ್
ಎಕ್ ದರೀಚ ಎಕ್ ಚರಗ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬರಹಗಾರ
ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ

ಲೆಮನ್  ಟ್ರೀ ಹೊಟೇಲ್ ಭಾರತ ಮೂಲದ ಹೋಟೆಲ್ ಸರಣಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. 2002 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಭಾರತದ 16 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 27 ಹೋಟೆಲ್ಗಳು ಮತ್ತು 3000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು  ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಹೊಟೇಲ್ ಅನ್ನು 2002ರಲ್ಲಿ ಪಟು ಕೇಸವಾನಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಹೋಟೆಲ್ ಜೂನ್ 2004 ರಲ್ಲಿ ಗುರಗಾಂವ್ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಿತು ಇದರಲ್ಲಿ 49 ಕೋಣೆಗಳಿದ್ದು ಉದ್ಯೋಗ್ ವಿಹಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ.

ಕಂಪನಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 3 ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ (ವಾಣಿಜ್ಯ), ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಹೊಟೇಲ್ (ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ) ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಫಾಕ್ಸ್ ಹೊಟೇಲ್ (ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಗ) 

ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಇದರ ಹೊಟೇಲುಗಳು ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಔರಂಗಾಬಾದ್, ಬೆಂಗಳೂರು, ಚಂಡೀಗಡ, ಚೆನೈ, ದೆಹ್ರಾದೂನ್, ದೆಹಲಿ, ಗೋವಾ, ಗುರ್ಗಾಂವ್, ಘಾಜಿಯಾಬಾದ್, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಇಂಡೋರ್, ಜೈಪುರ, ಕೇರಳ, ನೋಯ್ಡಾ, ಪುಣೆ ಮತ್ತು ವಡೋದರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.

ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಹೊಟೇಲ್ 2018ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 8000 ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮತ್ತು  ತನ್ನ ಬಂಡವಾಳ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಇಚ್ಛೆ ಹೊತ್ತಿದೆ ಹೊಟೇಲ್ ಮುಂಬಯಿ, ಪುಣೆ, ಕೋಲ್ಕತಾ, ಕೊಯಿಮತ್ತೂರು, ದಹೇಜ್ , ಜಮ್ಮು, ಮನೇಸರ್, ತ್ರಿಚಿ, ಶಿಮ್ಲಾ ಮತ್ತು ಉದಯ್ಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.

ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮತ್ತು  ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ (ಸಿಎಸ್ಆರ್)

ನ್ಯೂನತೆಯಿರುವ ನೌಕರರುಪ್ರಸ್ತುತ,

ಇದರ ನೌಕರರಲ್ಲಿ 13% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಈ ವಿಭಾಗದಿದಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಹೊಟೇಲ್ ಗಳಿಗೆ ನ್ಯುನ್ಯತೆ ಇರುವ ಜನರನ್ನೇ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು  ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಹೊಟೇಲ್ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವ ಉದ್ಯೋಗ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಹಾಗು ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ  ಅಂಗವಿಕಲರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪೂಚ್  ನೀತಿ

ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಹೋಟೆಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಬೀದಿ ನಾಯೀಗಳನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವುಗಳಿಗೆಂದೆ ಇರುವ  ಲೆಮನ್  ಟ್ರೀ ತಂಡವು ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ . ಎನ್ಜಿಒ ಪೇಟಾ (ಪೀಪಲ್ ಫಾರ್  ಅನಿಮಲ್ಸ್ ಎಥಿಕಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ) ಬೆಂಬಲಿಗರಾದ ಇವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ  ಪ್ರತಿ ಹೋಟೆಲುಗಳಿಗೂ  ಒಂದು ದತ್ತು ನಾಯಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಸ್ಕಾತ್ ಆಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ  ಬೀದಿ ನಾಯಿಗಳ ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಪಾರ್ಕ್ ಹ್ಯಾಟ್ ಹೈದರಾಬಾದ್

ಪಾರ್ಕ್ ಹ್ಯಾಟ್ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 29ರಂದು  ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ 32,256 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶ (347,200 ಚದರ ಅಡಿ)ಹೊಂದಿರುವ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಮೊದಲ ಮೊದಲ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿಸ್ದ ಪಾರ್ಕ್ ಹ್ಯಾಟ್ ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ 29ನೆ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನ ಬಂಜಾರ ಹಿಲ್ಸ್ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಐಶಾರಾಮಿ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

32,256 ಚದರ ಮೀಟರ್ (347,200 ಚದರ ಅಡಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಹೋಟೆಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ 2006ರಲ್ಲಿ  ಗಾಯತ್ರಿ ಹೈಟೆಕ್ ಹೊಟೇಲ್ಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಹ್ಯಾಟ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ , ಹೋಟೆಲ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 29 2012ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ ರೂ 7 ಶತಕೋಟಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಹೋಟೆಲ್

ಹೋಟೆಲ್ 185 ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೊದಲ ಆರು ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿ 24 ಕೋಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಎರಡು ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ 42  ಸರ್ವಿಸ್ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್ನ  ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅತಿಥಿ ಕೋಣೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ 463 ಚದರ ಅಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು , ಹೈದರಾಬಾದ್ನ  ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅತಿಥಿ ಕೋಣೆಗಳು  ಎಂದು ಅನಿಸಿವೆ . ಲಾಬಿ ಹೊಳೆಯುವ ನೀರು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು 35 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬಿಳಿ ಅಮೂರ್ತ ಶಿಲ್ಪ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಇದೆ. ಪಾರ್ಕ್ ಹ್ಯಾಟ್ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಎಂಬ ಹ್ಯಾಟ್ ವಾಸವಿರುವ ಶೈಲಿಯ ಸಭೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹೋಟೆಲ್. ಒಟ್ಟು ಸಭೆಗಳ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು 1,600 ಚದರ ಮೀಟರ್ (17,000 ಚದರ ಅಡಿ) ಹೊಂದಿದೆ . ಹೋಟೆಲ್ ಊಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಲಾಬಿ ಲೌಂಜ್ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದೆ - ಲಿವಿಂಗ್ ರೂಂ, ಊಟದ ಕೊಠಡಿ - ಆಲ್ ಡೇ ಊಟದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್, ಟ್ರೆ-ಫಾರ್ನಿ  ಬಾರ್ & ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ - ಉತ್ತರ ಇಟಾಲಿಯನ್ ತಿನಿಸು, ಓರಿಯಂಟಲ್ ಬಾರ್ & ಕಿಚನ್ - ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ತಿನಿಸು. ಹೋಟೆಲ್ ಸ್ಪಾ & ಫಿಟ್ನೆಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ.

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು

ಹೋಟೆಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಮತ್ತು UNWTO, ಟಾಟಾ We- ಸಂಪರ್ಕ, ಮಲೇಷಿಯಾದ ಟ್ರೇಡ್ ಹೈ ಆಯೋಗದ ಎಚ್ಎಎಲ್ ಪರ್ಲಿಂ ಎಂಬ  ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ವೆಸ್ಟಿನ್-ಚೆನೈ

ವೆಸ್ಟಿನ್-ಚೆನೈ , ಭಾರತದ ಚೆನೈನಲ್ಲಿ  ಇರುವ 10 ಅಂತಸ್ತಿನ ಪಂಚತಾರಾ ಹೋಟೆಲ್. ಇದು ವೆಳಚಾರಿ, ಚೆನೈ ದಕ್ಷಿಣ ಉಪನಗರ ಇಲ್ಲಿನ ವೇಲಾಚೇರಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಆರನೇ ವೆಸ್ಟಿನ್ ಹೋಟೆಲ್.

ಇತಿಹಾಸ
ಹೋಟೆಲ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್ ತನ್ನ ಏಷ್ಯನ್ ವಿಶೇಷ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್, ಇ ಇ ಎಸ್ ಟಿ  (ಎಲೆಗಂಟ್, ಎಕ್ಷ್ಕ್ವಿಸಿತ್ , ಸೇರೆನಿಟಿ  ಮತ್ತು ಟ್ರಯಂಫ್ ಗಳ ಸಂಕ್ಷೆಪಣವಾಗಿದೆ ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಹೋಟೆಲ್

ಹೋಟೆಲ್ ಅನ್ನು 7792 ಚದರ ಮೀ ಅಳೆಯುವ ಒಂದು ನೆಲೆಯಾ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಹೋಟೆಲ್ ಎಲ್ಲ ದಿನ ಊಟದ, ವಿಶೇಷ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್, ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಈಜುಕೊಳದ ಹತ್ತಿರ  ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್ ವಿರಾಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಾದ  ವೆಸ್ಟಿನ್ ವೊರ್ಕೌಟ್ ಎಂಬ ಜಿಮ್, ಒಂದು ಹೊರಾಂಗಣ ಕೊಳ, 'ಹೆವೆನ್ಲಿ ಸ್ಪಾ' ಎಂಬ ಸ್ಪಾ, ಮತ್ತು 'ರನ್ ವೆಸ್ಟಿನ್' ಎಂಬ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗುಂಪು ಓಟದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಸೇರಿವೆ. ಇದು 12.600 ಚದರ ಅಡಿ (1,170 ಚದರ ಮೀ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ) ಸಭೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ  ಜಾಗವನ್ನು,ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ ಜೊತೆಗೆ ಎರಡು ಅಧಾರಸ್ತಂಭವಿಲ್ಲದೇ ರಚಿಸಿದ ಮಂದಿರಗಳು ಮತ್ತು 12 ಬ್ರೇಕ್-ಔಟ್ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್ ಎರಡನೇ ಮಹಡಿ ತಾರಸಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಈಜುಕೊಳ ಹೊಂದಿದೆ. 

ಹೋಟೆಲ್ ಮೂರು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳನ್ನ ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಆಲ್ ಡೇ ಡೈನಿಂಗ್ ಕಾಲೋಚಿತ ಅಭಿರುಚಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಪ್ಯಾನ್ ಏಷ್ಯಾ ಇ ಇ ಎಸ್ ಟಿ  ಮತ್ತು ಈಜುಕೊಳದ ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬೆಕ್ಯು ಮತ್ತು  ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಥೀಮಿನ ಲೌಂಜ್ ಬಾರ್ ವಿಲ್ಲೋಸ್ ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್ ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೆಸ್ಟಿನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕ್ಲಬ್ ಇದೆ. ಹೋಟೆಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಣವನ್ನು ಒಂದು 35 ಅಡಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊಟೆಲ್ ಗಳು
ರಾಮ ಗಣೇಶ ಗಡ್ಕರಿ

ರಾಮ ಗಣೇಶ   ಗಡಕರೀ  (1885-1919) ; ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ  ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ, ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಲೇಖಕ.

ಬದುಕು
ಗುಜರಾತಿನ  ನವಸಾರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಹತ್ತು ವರ್ಷ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಕಾಲವಾದರು. ಅನಂತರದ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೆದುರಿಸಿ 19ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣನಾಗಿ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದ, ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯೆ ಹಿಡಿಸಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕಿರ್ಲೋಸ್ಕರ್ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಹಟ್ಕರರ ಸ್ನೇಹ ಗಳಿಸಿ ನಾಟಕಮಂಡಳಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಊರಿಂದೂರಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಮಾಡುತ್ತ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಭವ ಪಡೆದು ಕವನಗಳನ್ನೂ ವಿನೋದಪರ ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ ಬರೆದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ.

ಸಾಹಿತ್ಯ
1911-16 ರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈತನ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ಕವನಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಗುಲಾಬಿ ಕೋಡೆ, ರಾಜಹಂಸ, ಮುರಲೀ, ಘುಂಗುರವಾಳಾ ಮುಂತಾದ ಕವನಗಳು ಸರಸವಾಗಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಕವಿ ಕೇಶವಸುತ ಈತನನ್ನು ತುಂಬ ಹೊಗಳಿದ್ದಾನೆ. ಗಡಕರೀ ಕೇಶವಸುತನ ಶಿಷ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಈತನ ಮರಣಾನಂತರ ಈತನ ಎಲ್ಲ ಕವನಗಳೂ ವಾಗ್ವೈಜಯಂತೀ ಎಂಬ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಾಳಕಾರಾಮ ಎಂಬುದು ಈತನ ವಿನೋದಪರ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ಸಕಾಳಚಾ ಅಭ್ಯಾಸ, ಮೂಕನಾಯಕ, ದೀಡಪಾನೀ ನಾಟಕ ಮುಂತಾದವು ಈತನ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಹಸನಗಳು.

ಗಡಕರೀ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದು ನಾಟಕಕಾರನಾಗಿ, ಪ್ರೇಮವಿವಾಹ, ಪುನರ್‍ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ವಿಷಮವಿವಾಹಗಳಲ್ಲಿ, ಬರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರೇಮಸಂನ್ಯಾಸ, ಪತಿವ್ರತೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪುಣ್ಯಪ್ರಭಾವ, ಕುಡಿತದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಏಕಚ ಪ್ಯಾಲ್ಯಾ, ಯಾವುದೇ ಶಿಷ್ಟವಿಷಯ ವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಭಾವಬಂಧನ-ಇವು ಈತನ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಟಕಗಳು. ರಾಜಸಂನ್ಯಾಸ ಸಂಭಾಜಿಯ ಚರಿತ್ರೆ) ಮತ್ತು ವೇಡ್ಯಾಂಚಾ ಸಂಸಾರ (ಹುಚ್ಚರ ಸಂಸಾರ)-ಇವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದ ಇತರ ನಾಟಕಗಳು. ನಾಟಕಗಳಿಂದ ಈತ ಮರಾಠೀ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮಿತ ಲೋಕಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. ತರುಣ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮೋಹಿನೀವಿದ್ಯೆ ಈತನ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಸರಸಪ್ರೇಮಗೀತೆಗಳು, ರಹಸ್ಯಪೊರ್ಣವಾದ ನಾಟ್ಯಕಥಾನಕಗಳು, ಕರುಣ-ಹಾಸ್ಯಗಳ ಪರಮೋತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ, ಹೃದಯವನ್ನು ಕದಡಿಸುವ ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು, ನಿರರ್ಗಳವಾದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಭಾಷೆ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಈತ ತರುಣ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಯಾವುದೇ ಉಪದೇಶವನ್ನೂ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನೂ ಬೋಧಿಸಹೊರಟವನಲ್ಲ. ಉಜ್ವಲ ಕಲ್ಪಕತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಕಟ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈತ ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಲೋಕಪ್ರಿಯ ಬರೆಹಗಾರನಾದ. ಈತನ ಗ್ರಂಥಗಳ  ವಿಮರ್ಶನ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಪುಲವಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕುರಿತೂ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಇದು ಈತನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.          *

ಮರಾಠಿ ಲೇಖಕರು
ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆ
ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಪಟಿಯಾಲಾ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು



ಬಾರಾದರಿ ಉದ್ಯಾನಗಳು
ಹಳೆ ಪಟಿಯಾಲಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾರಾದರಿ ಉದ್ಯಾನವು ನೆಲೆಸಿದೆ. ಹೆಸರು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಈ ಉದ್ಯಾನವು 12 (ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಬಾರಾ ಎಂದರೆ 12) ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ರಾಜೀಂದರ್ ಸಿಂಗನೆಂಬ ರಾಜನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಾರಾದರಿ ಅರಮನೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆತ ಇಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಹೂವು ಹಾಗು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟಿದ್ದ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜೀಂದರ್ ಸಿಂಗನ ಪುತ್ಥಳಿಯಿದ್ದು ವಯಸ್ಸಿನ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯರೆಲ್ಲರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

ಕಿಲ್ಲಾ ಮುಬಾರಕ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್
ಈ ಕಿಲ್ಲಾವನ್ನು ಸಿಖ್ ಅರಮನೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇದು ನಗರದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಈ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಸುತ್ತಲೂ ಪಟಿಯಾಲಾ ನಗರವು ಭವ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಮಹಾರಾಜ ಅಲಾ ಸಿಂಗ್‍ರಿಂದ 1764 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹಳೆಯ ಮೋತಿ ಬಾಗ್ ಅರಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವವರೆಗೂ ಪಟಿಯಾಲಾ ರಾಜವಂಶಸ್ಥರು ಇಲ್ಲಿಯೆ ವಾಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಒಂದು ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನಾಗಿ ಹತ್ತು ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ನಂತರ ಇದನ್ನು ನೈಜವಾದ ಕೋಟೆಯನ್ನಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಒಳಭಾಗ ಹಾಗು ಹೊರಭಾಗವೆಂದು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಕಿಲ್ಲಾ ಅಂದ್ರೂನ್ ಎಂದು ಕರೆದರೆ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ದರ್ಶನಿ ದ್ವಾರ, ಶಿವ ದೇವಾಲಯ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಮಳಿಗೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಮುಘಲ್ ಅಂತ್ಯದ ಹಾಗು ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಶೈಲಿಯ ಉತ್ತಮ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.

ಶೀಶ್ ಮಹಲ್
ಮೋತಿ ಮಹಲ್ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶೀಶ್ ಮಹಲ್ ಅನ್ನು ಮಹಾರಾಜಾ ನರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗನು 1847 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಇದು ಅಂದಿನ ಪಟಿಯಾಲಾ ರಾಜರ ಮುಖ್ಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗಳ ಅರಮನೆ ಅಥವಾ 'ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಆಫ್ ಮಿರರ್‍ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ಗಾಜುಗಳು ಹಾಗು ಕನ್ನಡಿಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೆ ಇದನ್ನು ಶೀಶ್(ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಶೀಶಾ ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡಿ ಅಥವಾ ಗಾಜು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ) ಮಹಲ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅರಮನೆಯ ಮುಂದಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಸೇತುವೆ ಈ ಪರಿಸರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಝೂಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದ್ದು, ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ಭಾಗಗಳ ಪದಕಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅರಮನೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸ, ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಗೋಡೆಗಳು ಅಂದಿನ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹಾಗು ಕಾಂಗ್ರಾ ಭಾಗದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಶೀಶ್ ಮಹಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು ಹಾಗು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಪಂಜಾಬ್
ಶೀಷ್ ಮಹಲ್ ಪಟಿಯಾಲಾ

ಮೋತಿ ಮಹಲ್ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶೀಶ್ ಮಹಲ್ ಅನ್ನು ಮಹಾರಾಜಾ ನರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗನು 1847 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಇದು ಅಂದಿನ ಪಟಿಯಾಲಾ ರಾಜರ ಮುಖ್ಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗಳ ಅರಮನೆ ಅಥವಾ 'ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಆಫ್ ಮಿರರ್‍ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ಗಾಜುಗಳು ಹಾಗು ಕನ್ನಡಿಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೆ ಇದನ್ನು ಶೀಶ್(ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಶೀಶಾ ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡಿ ಅಥವಾ ಗಾಜು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ) ಮಹಲ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅರಮನೆಯ ಮುಂದಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಸೇತುವೆ ಈ ಪರಿಸರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಝೂಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದ್ದು, ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ಭಾಗಗಳ ಪದಕಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅರಮನೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸ, ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಗೋಡೆಗಳು ಅಂದಿನ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹಾಗು ಕಾಂಗ್ರಾ ಭಾಗದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಶೀಶ್ ಮಹಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು ಹಾಗು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಕಿಲ್ಲಾ ಮುಬಾರಕ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್, ಪಟಿಯಾಲಾ

ಈ ಕಿಲ್ಲಾವನ್ನು ಸಿಖ್ ಅರಮನೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇದು ನಗರದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಈ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಸುತ್ತಲೂ ಪಟಿಯಾಲಾ ನಗರವು ಭವ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಮಹಾರಾಜ ಅಲಾ ಸಿಂಗ್‍ರಿಂದ 1764 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹಳೆಯ ಮೋತಿ ಬಾಗ್ ಅರಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವವರೆಗೂ ಪಟಿಯಾಲಾ ರಾಜವಂಶಸ್ಥರು ಇಲ್ಲಿಯೆ ವಾಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಒಂದು ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನಾಗಿ ಹತ್ತು ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ನಂತರ ಇದನ್ನು ನೈಜವಾದ ಕೋಟೆಯನ್ನಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಒಳಭಾಗ ಹಾಗು ಹೊರಭಾಗವೆಂದು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಕಿಲ್ಲಾ ಅಂದ್ರೂನ್ ಎಂದು ಕರೆದರೆ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ದರ್ಶನಿ ದ್ವಾರ, ಶಿವ ದೇವಾಲಯ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಮಳಿಗೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಮುಘಲ್ ಅಂತ್ಯದ ಹಾಗು ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಶೈಲಿಯ ಉತ್ತಮ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ
ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಹಿಂದಿ: पंजाब विश्वविद्यालय, ಪಂಜಾಬಿ: ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ಚಂಡೀಘಢದಲ್ಲಿ ೧೮೮೨ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ . ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಚಂಡೀಘಢದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ೭೫ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೧೫ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಹತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ಕಾಲೇಜುಗಳು
ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ  10 ಸಂಯೋಜಿತ ಕಾಲೇಜುಗಳೆಂದರೆ-
 ಪಂಜಾಬ್, 
 ಹರಿಯಾಣ, 
 ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು 
 ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ 
 ಮುಕ್ತಾಸರ್, 
 ಲುಧಿಯಾನ, 
 ಹೊಶಿಯಾರ್ಪುರ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಒಂದು ವಸತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪಸ್  ೫೫೦ ಎಕರೆಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಗಿದ್ದು, ಚಂಡೀಘಢ ನಗರದ ೧೪ ಮತ್ತು ೨೫ನೇ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಮತ್ತು ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳು ೧೪ನೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ತಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಕಲಿತವರು
 ಹರಗೋಬಿಂದ್ ಖುರಾನಾ
 ಶಂಕರ್ ದಯಾಳ್ ಶರ್ಮಾ
 ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್
 ಐ ಕೆ ಗುಜ್ರಾಲ್
 ಕಲ್ಪನಾ ಚಾವ್ಲಾ
 ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್
 ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ
 ಸುನಿಲ್ ಭಾರತಿ ಮಿತ್ತಲ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬನಸರ್ ಬಾಗ್, ಸಂಗ್ರೂರ್

ಉದ್ಯಾನ ಕೊಳದ ನಡುವೆ ಇದ್ದು ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯ ಬರಾದಾರಿ (12 ಬಾಗಿಲುಗಳುಳ್ಳ ಕಟ್ಟಡ) ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಎಂದೂ ಮರೆಯಲಾಗದಂಥ ಅದ್ಭುತ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದೂ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನಗಳಂದು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಚಂದಿರನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರುಗನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಜಿಂದ್ ನ ರಾಜಮನೆತನದವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಈಗ ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ತೆರೆದಿಡಲಾಗಿದೆ. ವಾರದ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳಂದು ತೆರೆದಿರುವ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅರಮನೆಯೂ ಇದ್ದು ಇದನ್ನು ಈಗ ಒಂದು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲವಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಕಗಳು

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ಸಂಗ್ರೂರ್ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು



ಬನಸರ್ ಬಾಗ್
ಬನಸರ್ ಉದ್ಯಾನ ಕೊಳದ ನಡುವೆ ಇದ್ದು ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯ ಬರಾದಾರಿ (12 ಬಾಗಿಲುಗಳುಳ್ಳ ಕಟ್ಟಡ) ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಎಂದೂ ಮರೆಯಲಾಗದಂಥ ಅದ್ಭುತ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದೂ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನಗಳಂದು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಚಂದಿರನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರುಗನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಜಿಂದ್ ನ ರಾಜಮನೆತನದವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಈಗ ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ತೆರೆದಿಡಲಾಗಿದೆ. ವಾರದ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳಂದು ತೆರೆದಿರುವ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅರಮನೆಯೂ ಇದ್ದು ಇದನ್ನು ಈಗ ಒಂದು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲವಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ಗುರುದ್ವಾರಾ ಅಕೋಯಿ ಸಾಹಿಬ್
ಸಂಗ್ರೂರ್ ನಿಂದ 5 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಲೆರ್ ಕೋಟ್ಲಾ - ಸಂಗ್ರೂರ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಅಕೋಯಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುದ್ವಾರಾ ಅಕೋಯಿ ಸಾಹಿಬ್ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ಖರ ಮೊದಲನೆಯ, ಆರನೆಯ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗುರುಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇವರುಗಳೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ಗುರುನಾನಕ್ ದೇವ್ ಜಿ, ಶ್ರೀ ಗುರು ಇ ಹರ್ಗೋಬಿಂದ್ ಜೀ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಜೀ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ಭೇಟಿಯ ವೇಳೆ ಗುರು ಹರ್ಗೋಬಿಂದ್ ಜೀ ತಮ್ಮ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಕರಿರ್ ಮರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿದ್ದರು . ಈ ಗುರುದ್ವಾರಾ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಮರವು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು. ನಂತರ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅದು ಇಲ್ಲಿಯೆ ಬೆಳೆದು ಹೆಮ್ಮರವಾಯಿತು.

ಶೀಷ್ ಮಹಲ್
ಇದು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 22 ಕಿ.ಮೀ ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು ಸಂಗ್ರೂರ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮಹಲ್ ಸುಂದರವಾದ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಗಾಜಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ‘ಗಾಜಿನ ಅರಮನೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಛಾವಣಿ, ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕೃತಕವಾದ ಸರೋವರ ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. ಈ ಮಹಲ್ ಅನ್ನು ಮಹಾರಾಜ ನಾರಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ 1845 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದನು ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮಲೆರ್ ಕೋಟ್ಲಾ ದ ನವಾಬನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದನು.

ಈ ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದ ಸಂಜೆಯ ತನಕ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ಇಲ್ಲದಿರುವು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ನಗರಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ರಸ್ತೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಕ್ಯಾಬ್ ಅಥವಾ ಬಸ್ಸನ್ನೇರಿ ಕೇವಲ 25 ನಿಮಿಷಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಗುರುದ್ವಾರಾ ನಾನಕ್ ಜೀರಾ ಸಾಹಿಬ್
ಕಾಂಝಲಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರಾ ನಾನಕ್ ಝೀರಾ ಸಾಹಿಬ್ ಶ್ರೀ ಗುರು ನಾನಕ್ ದೇವ್ ಜೀ, ಶ್ರೀ ಗುರು ಹರ್ಗೋಬಿಂದ್ ಸಾಹಿಬ್ ಜೀ ಮತ್ತು ಗುರು ತೇಗ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಜೀ ಯವರ ಆಗಮನದಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಸಂಗ್ರೂರ್ ನಿಂದ 18 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಗುರು ನಾನಕ್ ದೇವ್ ಜೀ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರವಚನ ಪ್ರವಾಸ (ಉದಾಸಿ) ಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಜನರಿಗೆ ಬದುಕಿನ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದರು.

ಇಲ್ಲಿಯ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಗುರು ತೇಗ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಜೀ ಅವರಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ನೀಡಿ ಇಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮದ ಕುಷ್ಟರೋಗವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೋಗಲಾಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ಗುರು ಜೀ ಯವರ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಟರೋಗ ಕಾಣದಾಯಿತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಾರು ಅಥವಾ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 25 ನಿಮಿಷಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಗುರುದ್ವಾರಾ ವಾಡಾ ಘೌಲುಘರಾ ಸಾಹಿಬ್
ಗುರುದ್ವಾರಾ ವಾಡಾ ಘೌಲುಘರಾ ಸಾಹಿಬ ಅನ್ನು ಅಫ್ಘನ್ನಿನ ಅಹ್ಮದ್ ಶಾ ದುರಾನಿ, ಸಿರ್ಹಿಂದ್ ನ ಝೈನ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಮಲೆರ್ ಕೋಟ್ಲಾ ದ ಭಿಖಾನ್ ಖಾನ್ ನ ಸೈನ್ಯದ ಎದುರು ಹೋರಾಡಿ ವೀರ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದ ಸೈನಿಕರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಲೇರ್ ಕೋಟ್ಲಾ ಲುಧಿಯಾನಾ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ರಹಿರಾ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಕೇವಲ ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾರು ಬಸ್ಸು ಅಥವಾ ರಿಕ್ಷಾದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಪಂಜಾಬ್
ಗುರುದ್ವಾರ ಚರಣ್ ಕವಲ್, ನವಾನಶಹರ್

ಗುರುದ್ವಾರ ಚರಣ್ ಕವಲ್ (ಜೀನ್ಡೊವಲಿ) ಅನ್ನು ಸಿಖ್ಖರ ಆರನೆಯ ಗುರುವಾದ ಗುರು ಹರ್ ಗೋವಿಂದ್‍ ಸಿಂಗ್‍ ಜೀಯವರ ನೆನಪಿನಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಗುರುಗಳು ಪೆಂಡೆ ಖಾನನನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರಂತೆ. ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಮೀನ್ದಾರನಾದ ಜೀವನಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ನೀಡಿ ಹರಸಿದ್ದರಂತೆ. ಈ ಗುರುದ್ವಾರದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಲಂಗರ್ ಮನೆಯಿದೆ. ಈ ಗುರುದ್ವಾರವನ್ನು ಶಿರೋಮಣಿ ಗುರುದ್ವಾರ ಪರ್ಬಂಧಕ್ ಸಮಿತಿಯು( SGPC) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ
ಗಂಡಕಿ

ಗಂಡಕಿಯು   ನೇಪಾಳ,  ಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಒಂದು ನದಿ; ಗಂಗಾನದಿಯ ಉಪನದಿ.   ತ್ರಿಶೂಲ ಗಂಗಾ ಇದರ ಉಪನದಿ.

ನದಿಯ ಹರಿವು
ನೇಪಾಳದ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉ.ಅ 27° 27' ಮತ್ತು ಪೂ. ರೇ. 83° 56' ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿದು ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಹಾರದ ಚಂಪಾರಣ್, ಸಾರನ್ ಮತ್ತು ಮುಜಪ್ಭರ್‍ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಕೊನೆಗೆ ಪಾಟ್ನದ ಬಳಿ ಇದು ಗಂಗಾನದಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 192 ಮೈ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹುದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಸುವಣ ಗಡಿ ನಿರ್ಧಾರಕ ನದಿಯಿದು.
ನದಿಯ ==ಹೆಸರುಗಳು==
ಇದನ್ನು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮೀ ಎಂದೊ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣೀ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಗಂಡಕೀ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಡಕ, ಮಹಾಗಂಡಕ ಎಂದು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುಗಳುಂಟು. ಮಹಾಭಾರತಲ್ಲಿ ಸದಾನೀರಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿರುವ ನದಿ ಇದೇ ಎಂಬುದು ಲಾಸೆನ್‍ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ನೀರಿನಿಂದಲೂ, ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಕರಗಿದ ನೀರಿನಿಂದಲೂ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಾಲವೂ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಗ್ರೀಸಿನ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೂಂಡೊಚೇಟ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವ ನದಿ ಇದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅನುಕೂಲಗಳು , ಅನಾನುಕೂಲಗಳು
ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರವಾಹ ಸುತ್ತಮುತ್ತಣ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಬಹಳ ಅನಾಹುತವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕೆಲವಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಗಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಾದ್ಯಂತವೂ ದೋಣಿ ಸಂಚಾರವುಂಟು. ನೇಪಾಳದ ಮತ್ತು ಗೋರಖ್‍ಪುರದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ನದಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಜನವಸತಿಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲಂತೂ ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಾಗ್ರಿ, ಧಾನ್ಯ, ಸಕ್ಕರೆ ಮೊದಲಾದ ಸರಕುಗಳು ಈ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ನದಿಯಿಂದ ಸಾರನ್ ಮತ್ತು ಚಂಪಾರಣ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಜಿಪುರ, ಶೋಣಪುರಗಳಿಗೂ ಈ ನದಿಯಿಂದ ತುಂಬ ಅನುಕೂಲವುಂಟು.

ನದಿಗಳು
ಭಾರತ
ನೇಪಾಳ
ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ಇಂದಿರಾ ಹೆಗ್ಗಡೆ

ಇಂದಿರಾ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ಇವರು ಕರಾವಳಿಯ ಲೇಖಕಿ, ಇವರು ತುಳು, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ, ಕಾದಂಬರಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿ ತುಳುವರ ಮೂಲತಾನ ಆದಿ
ಆಲಡೆ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆ, ಒಟ್ಟು ತುಳುನಾಡಿನ ನೆಲಮೂಲದ ಜನರ ಮತ್ತು ಅವರ ಉಪಾಸನಾ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕೃತಿಗೆ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಲಭಿಸಿದೆ.

ಜನನ, ಜೀವನ
ಇವರು ೧೪ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೪೯ರಂದು ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿಯ ಎಳತ್ತೂರು ಗುತ್ತಿನ ಮನೆಯಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ  ತಂದೆ ರಾಜು ಸೆಟ್ಟಿ, ತಾಯಿ ಸಿಂಧು ಸೆಡ್ತಿ ಎಳತ್ತೂರು ಗುತ್ತು. ಇವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿ, ಕೃಷ್ಣಾ ಇನ್ಸ್‍ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೇನೇಜ್ ಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದ್ದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತುಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿ, ಅಮ್ಮುಂಜೆ ಗುತ್ತು ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರ ಪುತ್ರ ಎಸ್ ಆರ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಚೇಳಾರುಗುತ್ತು ಸೀತಾರಾಮ ಹೆಗ್ಡೆಯರ ಮಡದಿ. ಸರಿತಾ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಶರತ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಇವರ ಮಕ್ಕಳು. 
ಇಂದಿರಾ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾ ತರಂಗ ಮುಂತಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ 33ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದವರು.
ಮುಂದೆ ಇವರನ್ನು ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದವರು ಡಾ. ಎಂ.ಚಿದಾನಂದ ಮೂರ್ತಿಯವರು.
ಇವರ ಅನೇಕ ಸೃಜನ ಶೀಲ ಬರಹಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಬರಹಗಳು,ಪ್ರವಾಸ ಬರಹಗಳು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ಸುಧಾ, ತರಂಗ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, ಉದಯವಾಣಿ, ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ ಮುಂತಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಕೃತಿಗಳು

ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು
ಮೋಹಿನಿಯ ಸೇಡು
ಪುರುಷರೇ ನಿಮಗೆ ನೂರು ನಮನಗಳು
ಬದಿ
ಬದುಕು

ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿಗಳು
ತುಳುವರ ಮೂಲತಾನ ಆದಿ ಆಲಡೆ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆ
ಬಂಟರು – ಒಂದು ಸಮಾಜೋ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ
ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ಅಜಲು
ತುಳುವೆರೆ ಅಟಿಲ ಅರಗಣೆ
ಚೇಳಾರು ಗುತ್ತು ಅಗೊಳಿ ಮಂಜಣ್ಣ

ಜಾನಪದ 
ಮೂಲತಾನದ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಿವಾರ
ದೈವಗಳ ಸಂಧಿ ಪಾಡ್ದನ

ಇತರ ಬರಹಗಳು
ಅಮಾಯಕಿ ಕರಾವಳಿ
ಒಡಲುರಿ
ಮಂಥನ 
ಗುತ್ತಿನಿಂದ ಸೈನಿಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ (ಸೈನಿಕ ಜೀವನದ ಅನುನುಭವ ಕಥನ ಪತಿ ಎಸ್ ಆರ್ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರ ಜತೆ ಸೇರಿ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿ)

ತುಳು ಕೃತಿಗಳು
ತುಳುವೆರೆ ಅಟಿಲ ಅರಗಣೆ

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
ಇವರ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿಯಾದ ಮೋಹಿನಿಯ ಸೇಡು ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ “ವಸುದೇವ ಭೂಪಾಲಂ” ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿದೆ.
ಪುರುಷರೇ ನಿಮಗೆ ನೂರು ನಮನಗಳು ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರಿನ ಅಂಬರೀಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿದೆ.
ಒಡಲುರಿ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ಲಭಿಸಿದೆ.
ಬದಿ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಬಹುಮಾನ ಲಭಿಸಿದೆ.
ಇವರ ಬಂಟರು ಒಂದು ಸಮಾಜೋ ಸಾಂಸ್ಕತಿಕ ಕೃತಿಗೆ ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀ ಸ್ಮಾರಕಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ “ಅನಂತ ರಂಗ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಸಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ ಕನ್ನಡ ಕ್ರಿಯಾ ಸಮಿತಿ ಬೆಂಗಳೂರು “ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೌಸ್ತುಭ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾನ,
ಇವರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.ಇವರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತುಳುವರ ಆಚಾರ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಲೇಖಕಿಯರು
ಪಂಜಾಬ್ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದೇಶಗಳ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪಂಜಾಬಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನೃತ್ಯಗಳೇ ಪಂಜಾಬಿ ನೃತ್ಯಗಳು. ಪಂಜಾಬಿ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಾರಕ ಶೈಲಿಯ ನೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಿಧಾನಗತಿಯ ನೃತ್ಯಗಳವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಿದ್ದು ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶೈಲಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಧಾರ್ಮಿಕವಲ್ಲದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಚರಣೆ, ಸುಗ್ಗಿ, ಮದುವೆಗಳು, ಉತ್ಸವಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೋಹ್ರಿ, ಜಶನ್-ಎ-ಬರಹಾನ್ (ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ) ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕುಣಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಾಹಿತ ಪಂಜಾಬಿ ಜೋಡಿಗಳು ನರ್ತನ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಗಂಡು ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಪಂಜಾಬಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿದರೆ, ಹೆಂಡತಿ ಸ್ತ್ರೀಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾಳೆ.

ಗಂಡಸರು ಮಾಡುವ ಪಂಜಾಬಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಭಾಂಗ್ಡಾ ಅಥವಾ ಭಾಂಗ್ರಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಗಿದ್ದಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಂಜಾಬಿ ಹೆಂಗಸರ ನೃತ್ಯಗಳು

 ಸಮ್ಮಿ
 ಗಿದ್ದಾ
 ಜಾಗೊ
 ಕಿಕ್ಲಿ
 ಲುದ್ದಿ

ಪಂಜಾಬಿ ಗಂಡಸರ ನೃತ್ಯಗಳು

 ಧಮಾಲ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್
 ಭಾಂಗ್ರಾ
 ಮಲ್ವಾಯಿ ಗಿದ್ದಾ
 ಝುಮರ್
 ಲುದ್ದಿ
 ಜಲ್ಲಿ
 ಮಿರ್ಜಾ
 ಸಿಯಾಲ್ ಕೋಟಿ
 ಜುಗ್ನಿ
 ಖಿಚಾನ್
 ಧಮಾಲ್
 ದಂಕರಾ
 ಖಟ್ಕಾ (ಖಡ್ಗ ನೃತ್ಯ)

ಪಂಜಾಬಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ನೃತ್ಯಗಳು
 ಭಾಂಗ್ರಾ
 ಕರ್ತಿ
 ಜಿನ್ದುವಾ
 ದಂಡಾಸ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
 Glossary of different Punjabi Folk Dances 
 Folk dances of Punjab
 Activities in Lahore and Folk Dances
 Folk Dances in Punjab 
 Gatka 
 Punjabi Dances, Bharathonline.com

ಪಂಜಾಬ್
ಭಾರತದ ನೃತ್ಯಗಳು
ಪಂಜಾಬ್ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ

೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪಂಜಾಬಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨ ಕೋಟಿ ೭೭ ಲಕ್ಷ. (೨೭.೭ ಮಿಲಿಯನ್) ಸಿಖ್ ಧರ್ಮವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಚಲಿತ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ೫೮% ಜನರು ಅದರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು ೩೮% ಜನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯರಿದ್ದಾರೆ. ಇಸ್ಲಾಂ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಬೌದ್ಧ ಹಾಗೂ ಜೈನ ಮತಗಳ ಜನರೂ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಗುರುಮುಖಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ ಪಂಜಾಬಿನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. 'ಮಲೇರ್ಕೋಟ್ಲಾ' ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣವು ಮುಸ್ಲಿಂಬಾಹುಳ್ಯದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಾಂಗದ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದಾಗಿ ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧.೯೩% ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಪಂಜಾಬ್
ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ(CUPB) ಇದೊಂದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಪಂಜಾಬ್ನ ಬಥಿಂಡಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸದೀಯ ಕಾನೂನಿನ "ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಕಾಯಿದೆ ೨೦೦೯"ರ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಅಧಿಕಾರವು ಇಡೀ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ  ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಗಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥ್ಗಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು, ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ-ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ವಿರಾಮದ ಹೊಂದಿಲ್ಲದಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಕೇಂದ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿಲ್ಲ.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಆಧಾರಿತ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.(ಪಿ.ಎಚ್ ಡಿ,ಎಂ.ಎಸ್.ಸಿ,ಎಮ್.ಎ,ಎಂ.ಫಿಲ್,ಎಂ.ಫಾರ್ಮ್,ಎಂ.ಟೆಕ್, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು)

ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ

ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 'NAAC'ನಿಂದ 'ಎ' ಗ್ರೇಡ್ ಮತ್ತು NIRF ನಿಂದ ೬೫ನೇ ಶ್ರೇಣಿ ಪಡೆದಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು