Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾಳಜಿ

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ವಸ್ತುಗಳು  ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಂದಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸೌಂದರ್ಯೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಹಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ.

ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಉದ್ಯಮವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಹಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ವಲಯವು ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೆಲ್ಫ್ ಜಾಗವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದೇಶೀಯ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು

ಭಾರತೀಯ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿಭಾಗವು ತಡವಾಗಿ ಸ್ಥಿರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ - ದೇಹದ ಆರೈಕೆ, ಮುಖದ ಆರೈಕೆ, ಕೂದಲು ಆರೈಕೆ, ಕೈ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾಳಜಿ (ಬಿಪಿಸಿ) ಉದ್ಯಮವು 8 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ತಲಾವಾರು ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾಳಜಿಗಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಉತ್ಪನ್ನಗಳು

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲೆನ್ಸಿಂಗ್ ಪ್ಯಾಡ್, ಕಲೋನ್, ಕಾಟನ್ ಸ್ವ್ಯಾಬ್, ಕಾಟನ್ ಪ್ಯಾಡ್, ಡಿಯೋಡರೆಂಟ್, ಐ ಲೈನರ್, ಫೇಶಿಯಲ್ ಟಿಶ್ಯೂ, ಹೇರ್ ಕ್ಲಿಪ್ಪರ್, ಲಿಪ್ ಗ್ಲಾಸ್, ಲಿಪ್ ಸ್ಟಿಕ್, ಲಿಪ್ ಬಾಮ್, ಲೋಷನ್, ಮೇಕಪ್, ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸೋಪ್, ಫೇಶಿಯಲ್ ಕ್ಲೆನ್ಸರ್, ಬಾಡಿ ವಾಶ್ , ನೇಲ್ ಫ್ಲೈ ಗಳು, ಪೊಮೆಡ್, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ರೇಜರ್‌ಗಳು, ಶೇವಿಂಗ್ ಕ್ರೀಮ್, ಮಾಯಿಶ್ಚರೈಸರ್, ಬೇಬಿ ಪೌಡರ್, ಟಾಯ್ಲೆಟ್ ಪೇಪರ್, ಟೂತ್ ಪೇಸ್ಟ್, ಮುಖದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ವೆಟ್ ಪೈಪ್ಸ್, ಟವೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಂಪೂಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

ಈಗ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, 100% ಕೈಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಾಬೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್ ಸಾಬೂನುಗಳು ಇವೆ ಮತ್ತು ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ಆನ್ಲೈನ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ರಿಗೇಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಖರೀದಿಸಬಹುದು.

ಹೋಟೆಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್

ಅನೇಕ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳು

 ಸಾಬೂನಿನ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಿ
 ಬಿಸಾಡಬಹುದಾದ ಶವರ್ ಕ್ಯಾಪ್
 ಸಣ್ಣ ಬಾಟಲಿಯ ಮಾಯಿಶ್ಚರೈಸರ್
 ಶಾಂಪೂ ಮತ್ತು ಕಂಡಿಷನರ್ ಸಣ್ಣ ಬಾಟಲಿಗಳು
 ಟಾಯ್ಲೆಟ್ ಪೇಪರ್
 ಫೇಶಿಯಲ್ ಟಿಶ್ಯು ಬಾಕ್ಸ್
 ಮುಖದ ಟವೆಲ್
 ಬಿಸಾಡಬಹುದಾದ ಶೂ ಪಾಲಿಶಿಂಗ್ ಬಟ್ಟೆ
 ಟೂತ್ ಪೇಸ್ಟ್
 ಟೂತ್ ಬ್ರಷ್
 ಕಲೋನ್
 ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮಗಳು

ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಸನಲ್ ಕೇರ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌ಗಳ (PPCPs) ಪರಿಸರ ಮೇಲಾಗುವ  ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ 1990 ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. PPCP ಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಬಳಸುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.  ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಇಪ್ಪತ್ತು ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು PPCP ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ನೀರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು "ಆದ್ಯತೆಯ ವಸ್ತುಗಳು" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. [3] 

ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ PPCP ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ವಿಷತ್ವ, ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಹವಳದ ದಿಬ್ಬಗಳು   ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳಂತಹ ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.   PPCP ಗಳು ಪರಿಸರದ ನಿರಂತರ ಔಷಧೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು (EPPPs) ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ರೀತಿಯ ನಿರಂತರ ಸಾವಯವ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಳಚರಂಡಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ  ಅವುಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಹಂತದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಝುಂಝುನು

ಝುಂಝುನು -ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಜಿಲ್ಲೆ.

ಝಂಝುನು ಪಟ್ಟಣ 
ಝಂಝುನು ಪಟ್ಟಣವು ಜಯಪುರ ನಗರಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ-ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ 90 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 32,024 (1971). ಪಟ್ಟಣದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1,684'. ಝಂಝುನು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಮರುದ್ಧೀನ್ ಷಹನ ಗೋರಿಯೂ ಕನಿಷ್ಠ 1,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನವೆನ್ನಲಾದ ಜೈನ ದೇವಾಲಯವೂ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು. ಝಂಝುನು ಪಟ್ಟಣ ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ.

ಝಂಝುನು ಜಿಲ್ಲೆ 
ಝಂಝುನು ಜಿಲ್ಲೆ ಉ.ಅ. 27( 50'-28( 50' ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ. 75(-76( ನಡುವೆ ಇದೆ. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 5.929 ಚ. ಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 9,29,230 (1971). ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಚುರು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಿತಾರ್, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಜಯಪುರ ಮತ್ತು ಆಲ್‍ವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹರಿಯಾಣಾ ರಾಜ್ಯವೂ ಇವೆ. ಆರಾವಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪಡುವಣ ಭಾಗದ ಸಾಧಾರಣ ಒಣ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೆಲ ಉಸುಕಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ನಡುನಡುವೆ ಮರಳು ದಿಬ್ಬಗಳೂ ಬಂಡೆ-ಬೆಟ್ಟಗಳೂ ಮುರುಟು ಮುರುಟಾದ ಗಿಡಗಂಟೆಗಳೂ ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 25 ಸೆಂ. ಮೀ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರದೇಶ 12.25 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ. ಸೆಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಬೇಳೆಯ ಕಾಳುಗಳು ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಇತರ ಬೆಳೆಗಳು ಗೋದಿ, ಜವೆಗೋದಿ, ಜೋಳ, ಕಡಲೆ.

ಬೇಸಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲವಾದರೂ ಖನಿಜಪದಾರ್ಥಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದೊಂದು ಸಮೃದ್ಧ ಜಿಲ್ಲೆಯೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣಗಳ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖೇತಡಿ ತಹಶೀಲಿಯಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳುಂಟು. ಇಲ್ಲಿ 2,425 ಮೀ. ಉದ್ದ, 600 ಮೀ. ಅಗಲ ಮತ್ತು 120 ಮೀ. ಆಳದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸು. 290 ಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಾದರೂ ತಾಮ್ರದ ಅದುರು ಸಿಗಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ವಿಪುಲವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರೂ, ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಶಿಲೆಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಕಬ್ಬಿಣದ ಉಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಚರ್ಮದ ಕೆಲಸ, ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಉಣ್ಣೆಯ ನೇಯ್ಗೆ, ಸಾಬೂನು ತಯಾರಿಕೆ, ಸೀರೆಗಳಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರದ ಅಂಚು (ಗೋಟಾ) ಜೋಡಿಸುವ ಕೆಲಸ_ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬುಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವುದು ಝಂಝುನುನ್, ಬಿಸಾವು, ನವಲಗಡ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು ಶೌರ್ಯಸಾಹಸಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಯುವಕರು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ 26 ಯೋಧರು ಪರಮವೀರಚಕ್ರ, ವೀರಚಕ್ರ, ವಿಜಯಚಕ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಝಂಝುನುನ್, (2,26,161), ಚಿಡಾವಾ (2,09,358), ಖೇತಡಿ (2,27,323) ಮತ್ತು ಉದಯಪುರವಾಟಿ (2,66,388) ಇಲ್ಲಿ 696 ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ. ಗ್ರಾಮಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 616. ಝಂಝುನುನ್ ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳು ನವಲಗಡ (26,565), ಪಿಲಾನಿ (20,059) [ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾವಿಹಾರವೂ (6,958) ಸೇರಿದೆ], ಚಿಡಾವಾ (15,241), ಉದಯಪುರವಾಟಿ (12,442), ಬಿಸಾವು (10,417), ಮುಕುಂದಗಡ (10,154), ಮಂಡಾವಾ (9,851), ಸೂರಜಗಡ (9,780), ಖೇತಡಿ (8,669), ಬಗಡ್ (6,834), ಪಿಲನಿಯಲ್ಲಿ ಬಿರ್ಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಟ್ರಸ್ಟಿನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಹಂತದವರೆಗೂ ಮಾನವಿಕ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಬಿರ್ಲಾ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತವಾದ್ದು. 1957ರಲ್ಲಿ ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಉಪಕರಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ರೇಡಾರ್ ಇರುವ 57 ಕಿಮೀ. ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರವೊಂದುಂಟು.

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನಗರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವಿಲಿಯಮ್ ಟಿಂಡಲ್

ವಿಲಿಯಮ್ ಟಿಂಡಲ್  ( 1494-1536). ಬೈಬಲ್‍ನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದವ. 

ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರನ ಸಾಹಸದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದು 1522ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗಿ ಯೂರೋಪಿಗೆ ಹೋದ. ಲೂಥರನನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಭಾಷಾಂತರದ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ವೂಲ್ಸಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪರು ಈ ಅನುವಾದವನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಈತನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ಕೆಲಸ ಭರದಿಂದ ಸಾಗಿತಾಗಿ ಈತ ತಲೆಮರಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಕಾಲ ಇರಬೇಕಾಯಿತು. 1535ರಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಆ್ಯಂಟ್‍ವರ್ಪ್‍ನಲ್ಲಿ ದಸ್ತಗಿರಿ ಮಾಡಿ ಮರುವರ್ಷ ಮತಬಾಹಿರನೆಂದು ಸುಡಲಾಯಿತು. ಟಿಂಡಲ್ ನೀತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗ್ರೀಕ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದನಲ್ಲದೆ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಆಲಂಕಾರಿಕ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸರಳವೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಗೆ ಸಮೀಪವೂ ಆದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ. ಇದೇ ಬೈಬಲಿನ ಸಪ್ರಮಾಣ ರೂಪಾಂತರದ ಶೈಲಿಗೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಈತ ಒಬ್ಬನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾನ್ ಟಿಂಡಾಲ್

ಜಾನ್ ಟಿಂಡಾಲ್  (1820-1893). ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ. ವಿಕಿರಣ ಉಷ್ಣದ ಮೇಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾದ.

ಬದುಕು 
ಜನನ 1820ರ ಆಗಸ್ಟ್ 2ರಂದು. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಾನಂತರ, 1840ರಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್ ಸೈನಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮೋಜಣಿ (ಅಡ್ರ್ನೆನ್ಸ್ ಸರ್ವೆ) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ. ಮುಂದೆ 1842ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೋಜಣಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗವಾಯಿತು. 1844-1847ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೇಲ್ವೆ ಮೋಜಣಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ದುಡಿದ. ಅನ್ವಿತ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೆಮ್ಸ್‍ಫೈರಿನ ಕ್ವಿನ್‍ವುಡ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಟಿಂಡಾಲ್ ಓರ್ವ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ಸೇರಿದ (1847). ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾರ್‍ಬರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಬುನ್‍ಸೆನ್ನನ ಕೈಕೆಳಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಕ್ವೀನ್‍ವುಡಿಗೆ ಮರಳಿದ (1851). ಮರುವರ್ಷ ಈತ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ (ಫೆಲೋ) ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ. 1853ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಇನ್ಸ್ ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ನಿನಲ್ಲಿ ನಿಸರ್ಗಶಾಸ್ತ್ರದ  ಪ್ರಾಚಾರ್ಯನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ಮೈಕಲ್ ಫ್ಯಾರಡೆಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಹಾಗೂ ಮಿತ್ರನಾಗಿ ದುಡಿದ. ಫ್ಯಾರಡೆಯ ಅನಂತರ ಟಿಂಡಾಲನೇ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ (1867) ಕಾರ್ಯವಹಿಸಿಕೊಂಡ. 1887ರಲ್ಲಿ ಈ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದ. 1893ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕ ವಿಷಷ್ರಾಶನದಿಂದಾಗಿ ಮೃತನಾದ.

ಸಾಧನೆ 
1856ರಲ್ಲಿ ಟಿಂಡಾಲ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ಹಿಮಾಂಶುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ. 1859 ರಿಂದ 1871ರವರೆಗೆ ಈತ ನಡೆಸಿದ ವಿಸರಣಾತ್ಮಕ ಉಷ್ಣದ (ರೇಡಿಯಂಟ್ ಹೀಟ್) ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಟಿಂಡಾಲನ ಅತಿಮಹತ್ತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಗಳು. ವಿಸರಣಾತ್ಮಕ ಉಷ್ಣಕ್ಕೆ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಆವಿಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಈತನ ಶೋಧನೆಗಳು ಹಲವು ಇವೆ. ಹವಾ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ (ಮೀಟಿಯರಾಲಜಿ) ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಪರಿಶುದ್ಧ ಆವಿಯ ಅವಶೋಷಕಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು (ಅಬ್‍ಸಾರ್ಪ್‍ಟಿವ್ ಪವರ್) ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಕಾರ್ಬನ್ ಬೈ ಸಲ್ಫೈಡಿನಲ್ಲಿ ಅಯೊಡೀನ್ ದ್ರಾವಣವು ರೋಹಿತದ ದೃಗ್ಗೋಚರ ಭಾಗದ ಅಲೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಅಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಉದ್ದವಾದ ಅತಿರಕ್ತ ಅಲೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮೊತ್ತಮೊದಲಾಗಿ ಶೋಧಿಸಿದಾತ ಟಿಂಡಾಲ್. ಆಕಾಶದ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸಲು ಈತ ಹಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಬೆಳಕಿನ ದಂಡ ನಿಲಂಬಿತ ಕಣಗಳಿರುವ (ಸಸ್ಪೆಂಡೆಡ್ ಪಾರ್ಟಿಕಲ್ಸ್) ದ್ರವದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ವಿಲಕ್ಷಣ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಕಡೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಯ ಸೆಳೆದವ ಟಿಂಡಾಲ್. ದ್ರವದಲ್ಲಿರುವ ನಿಲಂಬಿತ ಕಣಗಳಿಂದ ಬೆಳಕು ಹೊಂದುವ ಚದರಿಕೆಯನ್ನು ಟಿಂಡಲ್ ಪರಿಣಾಮ (ನೋಡಿ- ಟಿಂಡಲ್-ಪರಿಣಾಮ) ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಫ್ಯಾರಡೆ ಶೋಧಿಸಿದ ರೆಜಿಟೇಶನ್ನನ್ನು, ಅಂದರೆ ಎರಡು ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಸರಿಗೆಯನ್ನು ಬರ್ಫದ ತುಂಡಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತೂಗಹಾಕಿದಾಗ ಅದು ಬರ್ಫವನ್ನು ಇಬ್ಭಾಗಿಸದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಗೆ ಸರಿಯಬಲ್ಲುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೊಗಸಾದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ತೋರಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಟಿಂಡಾಲನದು. ಶಬ್ದ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ವಾಯುವಿನ ಅಪಾರ ದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಸಹ ಟಿಂಡಾಲ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದ, ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಟಿಂಡಾಲನ ಕೊಡುಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅತಿ ಸರಳಗೊಳಿಸಿ ವಿವರಿಸುವುದರಿಂದ ಆಗಿದೆ.

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಡ್ಫರ್ಡ್ ಟಿಚ್ನರ್

ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಡ್ಫರ್ಡ್ ಟಿಚ್ನರ್ (1867-1927)- ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ.

ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ 
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಇವನು ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಲೈಪ್‍ಸಿûಗ್‍ನಲ್ಲಿ ವೂಂಟ್‍ನ ಬಳಿ ಎರಡು ವರ್ಷ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಮಾಡಿ ಅನಂತರ ಅಮೆರಿಕದ ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮೂವತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ ಬೇರೂರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಕ್ಯುಲ್ಪೆ, ವೂಂಟ್ ಮುಂತಾದವರ ಜರ್ಮನ್ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದ. ಕಾರ್ನೆಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯನ್ನು ತೆರೆದು ಇಡೀ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲೇ ಅಂಥ ಶಾಲೆಯಿನ್ನೊಂದಿಲ್ಲವೆನ್ನುವಂತೆ ಅದನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೇ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಟಿಚ್ನರ್ ಇದು ಸಲ್ಲದೆಂದೂ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾದುದೆಂದೂ ಅದೂ ಒಂದು ವಿಜ್ಞಾನವೆಂದೂ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದ. 1909-1910ರಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಸ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಗ್ರಂಥವೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ. ಈತ ಶುದ್ಧ ಅಂತಃಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಷ್ಟೇ  ಇವನ ಉದ್ದೇಶ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಕೈಪಿಡಿಗಳನ್ನೂ ಈತ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ. ಆದರೆ ವೂಂಟ್‍ನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನೇ ಚಾಚೂ ತಪ್ಪದೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ನವ್ಯ ಸಂಶೋಧಕರು ಇವನಿಗೆ ವಿರೋಧಿಗಳಾದರು. 

ಇವನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಇವು: ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಫೀಲಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಅಟೆನ್‍ಷನ್ (1908), ಎಕ್ಸ್ ಪೆರಿಮೆಂಟಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಥಾಟ್ ಪ್ರೋಸೆಸಸ್ (1909), ಎ ಬಿಗಿನರ್ಸ್ ಸೈಕಾಲಜಿ (1915). 

ಮೂವತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ ಕೈಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಐವತ್ತುನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು; ಇವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈತನ ಕೈವಾಡವೇ ಇದ್ದಿತು. ವಾಷ್‍ಬರ್ನ್, ಬೆನ್‍ಟ್ಲಿ, ಹ್ವಿಪ್ಟಲ್, ಬೇರ್ಡ್ ಮುಂತಾದವರೆಲ್ಲ ಇವನ ಶಿಷ್ಯರೇ, ಇವನ ಗ್ರಂಥಗಳು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿತವಾಗಿವೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಾಡ್

ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಾಡ್ (1826-1910). ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ. 

1841-1847 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಎರಿಯ ಕೈಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಮುಂದೆ 1848ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಸಹ-ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ನೆಪ್ಚೂನ್ ಗ್ರಹವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ದೂರದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ಅವಲೋಕಿಸಿದವರಲ್ಲಿ (1866) ಟಾಡ್ ಒಬ್ಬ. ದೂರದರ್ಶಕದ ನೆರವಿನಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಡೆಗೂರಿ ಮಾದರಿ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆದ (ಬೆಳ್ಳಿ ಫಲಕದ ಇಲ್ಲವೇ ಬೆಳ್ಳಿ ಲೇಪಿತ ತಾಮ್ರಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸಲಾಗುವ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್; ಈ ಫಲಕ ಅಯೊಡೀನಿನ ಇಲ್ಲವೇ ಅಯೊಡೀನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೋಮೀನಿನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಂವೇದಕವಾಗುವಂತೆ ರಚನೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಮರಾದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆದ ಬಳಿಕ ಪಾದರಸದ ಹಬೆಯಿಂದ ಬಿಂಬವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುವುದು). ಖಗೋಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯತ್ನ, 1885ರಲ್ಲಿ ಈತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ವಸಾಹತಿನ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಜಾಲವನ್ನು ಹೆಣೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಈತನ ಪಾತ್ರ ಬಲುಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹುದ್ದೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕುರಿತ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನೂ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಸಿದ. 

ಈತನಿಗೆ ಲಭಿಸಿದ ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಫೆಲೊಶಿಪ್.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು
ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆ

ರೀತಿ=ಕೋಟೆ|map_caption=|map_size=300|map_type=India Karnataka|image 1.jpg|caption=ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆ|native_name=ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆ|location=ರಾಯಚೂರು, ಭಾರತ|caption2=}}ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆ 

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಯಚೂರು ನಗರದ  ಹೃದಯಭಾಗದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಕೋಟೆಯೇ ಈ ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆ.

ಈ ರಾಯಚೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು (ರಾಯಚೂರು ದೋಅಬ್) ಕಾಕತೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು  ಎಂಬ ಹಲವು ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಆಳಿವೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಬಾದಾಮಿಯ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು ; ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗಿರುವ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨೯೪ರಲ್ಲಿ ಕಾಕತೀಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಇಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಾಣಿ ರುದ್ರಮ್ಮದೇವಿಯವರ ಮಂತ್ರಿಯಾದ ರಾಜ ಗೋರೆ ಗಂಗಯ್ಯ ರಡ್ಡಿವಾರುರವರ ಆದೇಶದಂತೆ ರಾಜ ವಿಠಲನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮದೊಂದು ವಿಜಯಾಚರಣೆಯ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಈ  ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

ಈ ಕೋಟೆಯು ಅಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳ, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಶಾಸನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳು ಈ ಕೋಟೆಯ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಾಗ, ಅವರಿಗೆ ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದ ೯೫ ಗ್ರಾನೈಟಿನ ಚೆಂಡುಗಳು ಹಾಗು ಒಂದು ಫಿರಂಗಿ ದೊರೆತಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಮಹಾತ್ಮ ಹನ್ಸ್ ರಾಜ್

ಲಾಲಾ ಹಂಸ್ ರಾಜ್  (೧೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮೬೪ - ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೮) ಅವರನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಹಂಸ್ ರಾಜ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಅವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು  ಮತ್ತು ಆರ್ಯ ಸಮಾಜ ಚಳುವಳಿಯ ಸ್ಥಾಪರಾದ  ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದರ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು.  ಗುರುದತ್ತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊ೦ದಿಗೆ,೧೮೮೬ ರಲ್ಲಿ   ದಯಾನಂದ ಆಂಗ್ಲ - ವೈದಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ಡಿ ಎ ವಿ) ಲಾಹೋರ್‌ನಲ‍್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದ  ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಡಿ ಎ ವಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್ ಅವರ ದೇಶವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು . ಹಂಸರಾಜ್ ಅವರು ೨೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಡಿ ಎ ವಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉಳಿದ ಜೀವನವನ್ನು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇಂದು ಡಿ ಎ ವಿ ಸುಮಾರು ೬೬೯ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸ೦ಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ 
ಹಂಸರಾಜ್ ಅವರು ೧೯ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮೬೪ ರಂದು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಹೋಶಿಯಾರ್‌ಪುರ  ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಜ್ವಾರದ ಖತ್ರಿ ಕುಟು೦ಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.  ಹಂಸರಾಜ್ ಅವರಿಗೆ ೧೯  ವರ್ಷವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಅವರ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡರು.ನ೦ತರ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಮುಲ್ಖ್ ರಾಜ್ ಅವರು ನೋಡಿಕೊ೦ಡರು. ತರುವಾಯ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಿಷನರಿ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಅವರು ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದರ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಇದು ಅವರ ಜೀವನದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ (ಬಿ ಎ) ಪದವಿಯನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸಿದರು.

ವೃತ್ತಿ 
ಅವರು ಬಿ ಎ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬದಲು ಮೊದಲ ಡಿ ಎ ವಿ (ದಯಾನಂದ ಆಂಗ್ಲ - ವೈದಿಕ ಶಾಲೆ)ಯನ್ನು ಆರ್ಯ ಸಮಾಜದ ತಮ್ಮ ಸಹ ಸದಸ್ಯ    ಗುರುದತ್ತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊ೦ದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಲಾಹೋರ್‌ನ ದಯಾನಂದ ಆಂಗ್ಲ - ವೈದಿಕ  ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾದರು ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿನ  ಆರ್ಯ ಸಮಾಜದ ಡಿ ಎ ವಿ ವಿಭಾಗವಾದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಆರ್ಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.  ೧೮೯೩ ರಲ್ಲಿ  ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಯ ಸಮಾಜವು ಎರಡು ವಿಭಾಗವಾಯಿತು.ಲಾಲಾ ಹನ್ಸ್ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್ ನೇತೃತ್ವದ ಒಂದು ವಿಭಾಗವು ಲಾಹೋರ್‌ನ ಡಿ ಎ ವಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ  ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತೀವ್ರಗಾಮಿ  ವಿಭಾಗವು ಪಂಡಿತ್ ಲೇಖ್ ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಲಾಲಾ ಮುನ್ಶಿ ರಾಮ್ ( ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರದ್ಧಾನಂದ ) ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರದ್ಧಾನಂದರು ಪಂಜಾಬ್ ಆರ್ಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಆರ್ಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭಾವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.  ಅವರು ಮುಂದಿನ ೨೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಲಾಹೋರ್‌ನ 

ಡಿ ಎ ವಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಅವರ ಉಳಿದ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಧ್ವಜದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ ಧರ್ಮ ಚಕ್ರವು ಇರಲು ಸೂಚಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 

ಅವರು ೧೪ ನೇ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೮ ರಂದು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಪರಂಪರೆ 
ಇಂದು, ಪ೦ಜಾಬ್ ನ ಜಾಲ೦ಧರ್ ನಲ್ಲಿರುವ  ರಾಜ್ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾ ವಿದ್ಯಾಲಯ,ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪಂಜಾಬ್ ಹನ್ಸ್ ರಾಜ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಅದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾತ್ಮ ಹನ್ಸ್ ರಾಜ್ ಕಾಲೇಜು ರಸ್ತೆಯೂ ಒಳಗೊ೦ಡ೦ತೆ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
 ಆರ್ಯ ಸಮಾಜದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು
 ಹಿಂದೂ ಸುಧಾರಕರು

ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ 
 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯವರು ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಶ್ರೀ ರಾಮ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಮಹಾತ್ಮಾ ಹಂಸ್ ರಾಜ್ , ಮೇಕರ್ ಆಫ್ ದ ಮಾಡನ್ ಪಂಜಾಬ್ .
 ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ  ಕಲ್ಕತ್ತಾದ 'ಪಂಜಾಬಿ ಬ್ರ್ಯಡ್ರಿ' ಸ೦ಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಆರ್‌ ಎಂ ಚೋಪ್ರಾ ಅವರ  
 'ದ  ಲೆಗಸಿ ಆಫ್ ದ  ಪಂಜಾಬ್ ' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ  ಮಹಾತ್ಮ ಹಂಸರಾಜ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಲೇಖನ.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 ಹಂಸ್ ರಾಜ್: ಓರ್ವ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮಹಾತ್ಮ
 ಮಹಾತ್ಮ ಹಂಸ್ ರಾಜ್

ಉಲ್ಲೇಖ
ಜ಼ುಲುಕ್

ಜ಼ುಲುಕ್ ಅಥವಾ ಝುಲುಕ್ ಅಥವಾ ಜಲುಕ್ ಭಾರತದ ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಪಾಕ್ಯಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರೋಂಗ್ಲಿ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ. ಈ ಸ್ಥಳವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಸಿಕ್ಕಿಂನಲ್ಲಿನ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಹಾಗೂ ವಿಲಕ್ಷಣ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಇದು ಕಾಂಚನಜುಂಗಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲ 
ಜ಼ುಲುಕ್ ಪಾಂಗೋಲಾಖಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಸ್ಪರ್ಶಿತವಾಗಿವೆ. ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡು ನಾಯಿಗಳು, ಹಿಮಾಲಯದ ಕರಡಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಪಾಂಡಾಗಳು ಕಾಣುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಹುಲಿಗಳು ಕೂಡ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಬ್ಲಡ್ ಫೆಸೆಂಟ್, ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೊನಾಲ್, ಕಾಲಿಜ್ ಫೆಸೆಂಟ್, ಸ್ನೋ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಹೂಬಿಡುವ ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್‌ಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್‌ನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಜ಼ುಲುಕ್ ವರ್ಣಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳಗಳು 
ಜ಼ುಲುಕ್‌ನ ಮೂರು ಹಂತದ ಏರಿಳಿತದ ರಸ್ತೆಗಳು ಕಾಂಚನಜುಂಗಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ಥಳದ ಇತರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರೋವರಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗ ಸೇರಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 
ಸಿಕ್ಕಿಂ
ಗಿರಿಧಾಮಗಳು
ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹೆನ್ರಿ ಟಾನಿ

ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹೆನ್ರಿ ಟಾನಿ ( 1837-1922). ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸ. ರಿಚರ್ಡ್‍ಟಾನಿ ಎಂಬುವನ ಮಗ. ರಗ್ಬಿ ಮತ್ತು ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಪದವೀಧರನಾದ (1860). ಸ್ವಭಾವತಃ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಈತನಿಗೆ ತನ್ನ ವ್ಯಾಸಂಗಾವಧಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ದೊರಕಿತ್ತು.

ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಲ್ಕತ್ತದ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಅನಂತರ ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಸಚಿವನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಬಂಗಾಳದ ಶಿಕ್ಷಣಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಚುನಾಯಿತನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಲಂಡನ್ನಿನ ಇಂಡಿಯಾ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕನಾಗಿ ಕೆಲಕಾಲ ದುಡಿದು 1903ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ.
ಈತ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಕೆಲವನ್ನು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮದೇವನ ಕಥಾಸರಿತ್ಸಾಗರದ ಅನುವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವಿಲಿಯಮ್ ಹೆನ್ರಿ ಫಾಕ್ಸ್‌ ಟಾಲ್ಬಟ್

ವಿಲಿಯಮ್ ಹೆನ್ರಿ ಫಾಕ್ಸ್‌ ಟಾಲ್ಬಟ್ (1800-1877). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೀರ್ಘವಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಆಧುನಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಕಿದಾತ.

ಬದುಕು 
ಜನನ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವಿಲ್ಟೆಷೈರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಚಿಪ್ಪೆನ್ ಹಾಮ್, ಲ್ಯಾಕಾಕ್ ಅಬ್ಬೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ (11-2-1800). ಮೊದಲ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಹಾರೋನಲ್ಲಿ. ಕೇಂಬ್ರಿಜಿನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ (1825). 1822ರಲ್ಲೇ ಈತನ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನವೊಂದು ಅನಲ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟೀಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಬೆಳಕಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ ಎಡಿನ್‍ಬರೋವಿನ ವಿಜ್ಞಾನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ (1826). ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸದಸ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದ (1833-34). ಆದರೆ ವಿಜ್ಞಾನಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ.

ಮರಣ 1877ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17ರಂದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ.

ಸಾಧನೆ 
ಪ್ರಕೃತಿದೃಶ್ಯದ ಬಿಂಬವನ್ನು ಮಸೂರದ ನೆರವಿನಿಂದ ಕಪ್ಪುಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಒಂದು ಗಾಜಿನ ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಅಬ್ಸ್ಕ್ಯುರಾ ಎಂಬ ಉಪಕರಣ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಗಾಜಿನ ಫಲಕದ ಮೇಲಿಟ್ಟ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಈ ಬಿಂಬದಿಂದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಾಜಿನ ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಮೂಡುವ ಬಿಂಬವನ್ನೇ ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಟಾಲ್‍ಬಟ್ ಯೋಚಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದ. ತಾಮಸ್ ವೆಡ್ಜ್‍ವುಡ್ ಎಂಬಾತ ದ್ಯುತಿಸಂವೇದನಶೀಲ (ಫೋಟೋಸೆನ್ಸಿಟಿವ್) ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವೇಳೆಯವರೆಗೂ ಸೂರ್ಯನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು 1802ರಲ್ಲೇ ತೋರಿಸಿದ್ದ. ಟಾಲ್‍ಬಟ್ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲೂಯಿ ಡ ಗೇರೇ ಎಂಬಾತ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳು ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥನಾದ. ಇಂಥ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಅದಾಗಲೇ ಮನಗಂಡಿದ್ದ  ಟಾಲ್‍ಬಟ್ ದ್ಯುತಿಜನಕವಾದ (ಫೋಟೋಜೆನಿಕ್) ಚಿತ್ರಣಕಲೆ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಕಲಾಕಾರನ ಕುಂಚದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಮೂಡಿಬರುವಂತೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಒಡ್ಡಿದ (ಎಕ್ಸ್‍ಪೋಸ್) ಬಳಿಕ ಕಪ್ಪುಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿಯ ಬಿಂಬವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ. ಇಂಥ ಋಣಚಿತ್ರದಿಂದ ಧನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೂಡ ಟಾಲ್‍ಬಟ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ಅಯೊಡೈಡ್ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ನೈಟ್ರೇಟುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ದ್ಯುತಿಸಂವೇದನ ಶೀಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಬಲು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಿಂಬಗಳು ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಮೂಡಿದ್ದ ಈ ಬಿಂಬವನ್ನು ಗಾಲಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದನ್ನೂ ಶೋಧಿಸಿದ. ಈ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾಲೋಟೈಪ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಿಸಿದ. ಇದು ಆಧುನಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಟಾಲ್‍ಬಟ್‍ನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಟಾಲ್ಬೋಟೈಪ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಆರ್ಚರ್ ಶೋಧಿಸಿದ್ದ ಕಲೋಡಿಯಾನ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂಥ ಹೊಸಬಗೆಯನ್ನು ಟಾಲ್‍ಬಟ್ 1851ರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಮೂಲಕ ಲೋಹಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತುವ ಫೋಟೊಗ್ರಾವೊರ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮರುವರ್ಷ ಶೋಧಿಸಿದ. 1854ರ ವೇಳೆಗೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಬುಮೆನ್ (ಮೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿರುವ ಬಿಳಿಯ ವಸ್ತು) ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಹೊಳಪು ಬರುವಂತೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ.

ಟಾಲ್‍ಬಟ್‍ನ ಪ್ರತಿಭೆ ಬಹುಮುಖವಾದದ್ದು. ಈತ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಅನುಕಲಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ, ದೂರದರ್ಶಕ ಯಂತ್ರದ ಮಾರ್ಪಾಟು ಇತ್ಯಾದಿ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಷಯಗಳ ಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಈತನಿಗೆ ಅಪಾರಾಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಅಸ್ಸೀರಿಯ ದೇಶದ ಚರಿತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಆ ದೇಶದ ನಿನವದ ಶಾಸನಗಳ ಬೆಣೆಲಿಪಿಯನ್ನು (ಕ್ಯುನೀಫಾರಮ್) ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೌರವಗಳು 
ಟಾಲ್‍ಬಟ್‍ನಿಗೆ ಲಭಿಸಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವೆಂದರೆ ರಾಯಲ್ ಅಸ್ಟ್ರನಾಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ (1822) ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ (1831) ಫೆಲೋ ಪದವಿ. 1838ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಪದಕವನ್ನೂ 1842ರಲ್ಲಿ ರಮ್ ಫರ್ಡ್ ಪದಕವನ್ನೂ ಪಡೆದ.

ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಲುಡ್ವಿಗ್ ಟೀಕ್

ಲುಡ್ವಿಗ್ ಟೀಕ್ (1773-1853. ಜರ್ಮನ್ ಕವಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಯುಗದ ಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ.

ಹುಟಿದ್ದು ಬರ್ಲಿನ್‍ನಲ್ಲಿ. ಚಿಕ್ಕವನಿರುವಾಗಲೆ ಗಯಟೆಯ ವರ್ದರ್ (ಕಾದಂಬರಿ) ಮತ್ತು ಗಾಟ್ಸ್ (ನಾಟಕ)-ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳು ಈತನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ಈತನಿಗೆ ತಾನೊಬ್ಬ ನಟನಾಗಬೇಕೆಂಬ ಮಹದಾಭಿಲಾಷೆಯಿತ್ತು. ಈತ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಿನ್ನರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಿಕೊಲೈ ಎಂಬಾತ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ ಫೆಡ್ಡರ್ನ್ ಎಂಬ ಕಥಾಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ.

ಸಾಹಿತ್ಯ 
ಈತ ಬರೆದ ವಿಲಿಯಮ್‍ಲೊವೆಲ್ (ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳು-1795-96) ಎಂಬ ಪತ್ರರೂಪದ ಕಾದಂಬರಿ ಈತನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಗದ್ಯಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ಅತಿರಂಜಕವಸ್ತು ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮೆರೆಯಿಸುವಂತಿದೆ. ವಿಕೃತ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಈ ಕಥೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. 1797ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಈತನ ಕ್ಯಾಟರ್ ಅಥವಾ ಇಗ್ ಬೂಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಕಿನ್ನರ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನುಳ್ಳ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ನಾಟಕ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಟೀಕ್ ತನ್ನ ಕಾಲದ ನೀತಿ ಪ್ರಧಾನ ವಿನೋದ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಗೇಲಿಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಕೆನ್ ರೊಡರ್‍ನ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಈತ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಶೈಲಿ, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಮಾಡಿದ. ಇವರಿಬ್ಬರು ಸೇರಿ ರಚಿಸಿದ ರಮ್ಯ ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ಚಿತ್ರಣಗಳು ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಯುಗದ ಸೌಂದರ್ಯಮೀಮಾಂಸೆಗೆ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟವು. ಇವರು ಬರೆದ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸ್ಟರ್ನ್‍ಬಾಲ್ಡ್ಸ್ (1798) ಎಂಬ ಅಲೆಮಾರಿ ಕಲಾವಿದನ ಪ್ರವಾಸಕಥನದಲ್ಲಿ ಗಯುಟೆಯ ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರಭಾವ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಈತನ ಮಹತ್ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ ಈತ ಜರ್ಮನಿಯ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಹೊರಬಂದ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು ನೀಳ್ಗತೆಗಳು (ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳು) ಜರ್ಮನ್ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಯುಗದ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಕೃತಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈತ 1799-1804ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಜಿನೋವಿವ ಮತ್ತು ಕೈಸರ್ ಆಕ್ಟೆವಿಯಾನಸ್ ಎಂಬ ಎರಡು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರ್, ಕಾಲ್ಡೆರಾನ್ ಮುಂತಾದವರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕಲೆ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. 1799ರಲ್ಲಿ ಈತ ಡಾನ್ ಕ್ವಿಕ್ಸಟ್ ಕಾದಂಬರಿಯ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಹಲವು ಕಾಲ ಆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು ಮುಗಿಸಿದ. ತಾನು ಆ ವರೆಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಅದ್ಬುತ ಕಿನ್ನರ ಕಥೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಫ್ಯಾಂಟಸಸ್ (1812-16) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ. 1799ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಈತ ಷ್ಲೆಗಲ್ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಕೂಟ ಸೇರಿ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನೆರವಾದ. ಷ್ಲೆಗಲ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರ್ ಭಾಷಾಂತರಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ. 1829ರಿಂದ1842ರ ವರೆಗೆ ಡ್ರೆಸ್ ಡೆನ್‍ನಲ್ಲಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ. 1853ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಾಲವಾದ. ಟೀಕ್ ಹಲವು ಹತ್ತು ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಪ್ರತಿಭೆ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಯಾವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃತಿಯನ್ನೂ ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಮತ. ಆದರೆ ಗಯಟೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ ನೋವೆಲ ಎಂಬ ರಮ್ಯ ನೀಳ್ಗತೆಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ದಷ್ಟಪುಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಶಾಶ್ವತ ಕೀರ್ತಿ ಈತನದು.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕವಿಗಳು
ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು
ಟೀರ್ಸೊ ದೇ ಮೊಲೀನಾ

ಟೀರ್ಸೊ ದೇ ಮೊಲೀನಾ-೧೫೮೩-೨೬೪೮. ಸ್ಪೇನಿನ ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ಈತನ ನಿಜನಾಮ ಫ್ರೆ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಟೆಲ್ಯೆತ್. 
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‍ನಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಕಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಓದು ಮುಗಿಸಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‍ಗೆ ಬಂದು ನಾಟಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ. ಈತ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 
ಸೋರಿಯಾದ ಕ್ರೈಸ್ತಮಠವೊಂದರಲ್ಲಿ ಈತ ಮಠಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಲವಾದ.

ನಾಟಕಗಳು 
ಈತನನ್ನು ಸ್ಪೇನಿನ ನಾಟಕಕಾರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಸತ್ತ್ವಶಾಲಿ ನಾಟಕಕಾರನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಪೇನಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕಗಳ ಪ್ರವರ್ತಕನೆಂದು ಹೆಸರಾದ ಲೋಪೆ ದೇ ವೇಗಾ ಈತನ ಸ್ನೇಹಿತ. ಆತ ಹಾಕಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಈತ ನಡೆದು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. 
ಈತನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ ಬರ್ಲಾದರ್ ದೇ ಸೆವಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ಕಿ ಎನಿಸಿದ ಡಾನ್ ಹ್ವಾನ್ ಎಂಬುವವನ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಡಾನ್ ಹ್ವಾನನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದ ಮೊದಲ ನಾಟಕವಿದು.
ಇದರ ಕಥಾನಾಯಕ ರಾಜಕುಮಾರಿ, ಮೀನುಗಾತಿ, ಸ್ನೇಹಿತನ ಹೆಂಡತಿ, ರೈತನ ಹುಡುಗಿ-ಹೀಗೆ ನಾಲ್ವರು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ಅವರ ಕನ್ಯೆತನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ತ್ರೀಶೀಲಭಂಗ, ನಿರ್ಭೀತ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳೇ ಈತನ ಜೀವಿತದ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಕೊಲೆಯಾದವನ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಳಿ ಬಂದಾಗ ಆ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಶಿರಸ್ಸು ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅದನ್ನು ಊಟಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆ ರಾತ್ರಿ ಕೊಲೆಯಾದವನ ಪ್ರೇತ ಬಂದು ಔತಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಡಾನ್ ಆಹ್ವಾನನನ್ನು ಮರುದಿನ ಊಟಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಈತ ಹೆದರದೆ ಹೋಗಿ ಔತಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪ್ರೇತದ ಕೈಗೆ ಕೈಕೊಟ್ಟು ಹಸ್ತಲಾಘವ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅನಂತರ ಪ್ರೇತಗಳ ಕೈಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ.ಈ ಅಸಾಧಾರಣ ಹಾಗೂ ವೈಪರೀತ್ಯದ ಪಾತ್ರರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾನಿಷ್ ಸಮಾಜದ ವಿಷಯಲಂಪಟ ಶ್ರೀಮಂತ ತರುಣರ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅತಿ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಅವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದೇ ಈ ಕಥಾನಾಯಕನ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ. ಸ್ತ್ರೀಶೀಲಭಂಗ ಈತನಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಹಸಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರಣ ತಾತ್ತ್ವಿಕರ ಹಾಗೂ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣಕಾರರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತ್ವ ಪೂರ್ಣವಾದುದಾಗಿದೆ.
ಟೀರ್ಸೊ ದೇ ಮೋಲೀನಾನ ನಾಟಕದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಡಾನ್ ಹ್ವಾನ್ ಐತಿಹ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಾಲ್ಡೆರಾನ್, ಜೊಸೆ ತೊರ್ರೀಲ್ಯ, ಮೋಲಿಯರ್, ಷಾಡ್ವೆಲ್, ಬೈರನ್, ಷಾ ಮುಂತಾದವರೆಲ್ಲ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಡೋನ್ ಗಿಲ್ ದೇ ಲಾಸ್ ಕಾಲ್ಜಾಸ್ ವರ್ದೇಸ್, ಎಲ್ ಸೆಲೋಸೊಪ್ರುದೆಂತೆ ಮೊದಲಾದವು ಈತನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಗಳು. ಡೋನ್ ಗಿಲ್ ದೇ ಲಾಸ್ ಕಾಲ್ಜಾಸ್ ವರ್ದೇಸ್ ನಾಟಕ ಒಬ್ಬ ಗಯ್ಯಾಳಿ ಹೆಂಗಸು ಪುರುಷವೇಷ ಧರಿಸಿ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅಪಾತ್ರನಾದ ತನ್ನ ಪ್ರೇಮಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಅರಸಿ ಹೊರಟ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ. 
ಈತ ಹಲವಾರು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನಲ್ಲದೆ ಹಾಸ್ಯ, ಕಟುವ್ಯಂಗ್ಯ ಬೆರಸಿ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ಮುಖಗಳನ್ನು ತನ್ನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ನಾಟಕಕಾರರು
ಎಸೈಯಾಸ್ ಟೆಂಗ್ನಾರ್

ಎಸೈಯಾಸ್ ಟೆಂಗ್ನಾರ್- (೧೭೮೨-೧೮೪೬). ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವೀಡಿಪ್ ಕವಿ.

ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬರಹ 
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ವಾರಮ್ ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಕೈರ್ಕೆರೂಡ್‍ನಲ್ಲಿ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಈತ ತನ್ನ ಕಾಲಮೇಲೆ ನಿಂತು ಸ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಬಾಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ. ೧೭೯೯ ರಲ್ಲಿ ಲುಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿ ೧೮೦೨ ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. ೧೮೧೨ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯನಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಅನಂತರ ವ್ಯಾಕ್ಸ್ ಜೊ ಪ್ರಾಂತದ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಟೆಂಗ್‍ನಾರ್‍ಗೆ ಕೀರ್ತಿ ತಂದ ಮೊದಲ ಕವನ ಸ್ವಿಯಾ. ಇದು ಉಜ್ಜ್ವಲ ದೇಶಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಕವನ ೧೮೧೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ಅಕಾಡಮಿಯ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಎರಿಕ್ ಗಸ್ಟಾಫ್ ಗೇಯ್‍ಜರ್ ಎಂಬ ಕವಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಆದರ್ಶಗಳುಳ್ಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘವನ್ನು ಟೆಂಗ್‍ನಾರ್ ೧೮೧೨-೧೩ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘದ ಇಡೂನಾ ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು ಉದಾತ್ತ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸ್ಕಾಲ್ಡೆನ್ಸ್ ಮಾರ್ಗೊನಸಾಮ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಯಾಂಗ್ ಟಿಲ್‍ಸೋಲೇನ್. ಟೆಂಗ್‍ನಾರ್ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಚಳವಳಿಯ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತನಾದರೂ ಅದರ ಅತಿಭಾವುಕತೆ ಹಾಗೂ ಅನುಭಾವದ ಬರೆವಣಿಗೆಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ. ಓಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಈತನ ಕಾವ್ಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಪುರಾತನ ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡಿನ ವೀರಕಥನದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರೆದ ವೀರ ಕಾವ್ಯ ಫ್ರಿತ್ ಯೋಪ್ಸ್ ಸಾಗ (೧೮೨೫) ಈತನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿ. ಇದು ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವನವೆಂದೇ ಪುರಸ್ಕಾರ ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಪುರಸ್ಕಾರ ಈತನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ತಿರುವು ಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದು ಯೂರೋಪೀಯ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿದೆ. ಈತನ ನಾಟ್‍ವಡ್ರ್ಸ್ ಬಾರನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸೆಲ್ ಎಂಬ ಕಥನ ಕವನಗಳೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.
ಟಿಂಗ್‍ನಾರ್ ಆ ವರ್ಷವೇ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತನಾದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರಣಯ ಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕು ನಿರಾಶೆಗೊಂಡು ಅತಿ ದುಃಖಪಟ್ಟ. ಅಂದಿನ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಿಜಾಲ್ಟನ್ ಜûುಕಾನ್ (ಮೆಲಂಕೊಲಿಯ) ಎಂಬ ಕವನದಲ್ಲಿ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ ಈತ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವನ ಕಾಲವೆಲ್ಲವೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಯಿತು.
ಗಾತಿಕ್ ಕಾಲದ ವೀರಸಾಹಿತ್ಯದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದಿಂದ ಜನತೆಯ ನೈತಿಕ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಡಗಿದ್ದ ಜೀವನದ ಚಿರಂತನ ಮಾದರಿಗಳು ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪೀಯ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೊರಕುವುವೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ಈತನಿಗಿತ್ತು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಧರ್ಮ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಈತ ಭಾವಿಸಿದ.
ಯಾವುದೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಒರೆಹಚ್ಚಿ ನೋಡಲು ವಿಚಾರಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಹಾಗೂ ರೂಪದ ಸೊಗಸು ಈ ಎರಡು ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಅಗತ್ಯವೆಂಬುದು ಈತನ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮೂಲತತ್ತ್ವ. ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೂ ನೂತನ ಪ್ರಯೋಗಗಳೂ ಈತನಿಗೆ ಸರಿಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅಂದಿನ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೂಡಿದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅನೇಕವೇಳೆ ಟೆಂಗ್‍ನಾರ್ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಭಾವಗೀತೆಗಳಿಂದಲೂ ರಸಿಕೋಕ್ತಿಗಳಿಂದಲೂ ಟೆಂಗ್‍ನಾರ್ ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಣ್ಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ.
ಟೆಂಗ್‍ನಾರ್ ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ಆಕಾಡಮಿಯ ಸದಸ್ಯನೂ (೧೮೧೯) ಆಗಿದ್ದ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕವಿಗಳು
ಜಾನ್ ಡನ್ಸ್ಟಬಲ್

ಜಾನ್ ಡನ್ಸ್ಟಬಲ್ ( 1385-1453) ಆಂಗ್ಲ ಸಂಗೀತ ಕೃತಿಕಾರ.

ಜೀವನ
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಬೆಡ್‍ಫರ್ಡ್ ಷೈರ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಡನ್‍ಸ್ಟಬಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈತನ ಜೀವನದ ಬಗೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಅತ್ಯಲ್ಪ. 1419ರಿಂದ ಸುಮಾರು 20 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒಂದೆರಡು ಕ್ರೈಸ್ತಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು ವೇತನ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈತನ ಅಧಿಕಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಸ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ ಈತನ ವೇತನವೂ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಬೆಡ್‍ಫರ್ಡ್‍ಷೈರ್‍ನ ಶಿಫಾರಿಸಿನಿಂದಾಗಿ ದಒರೆತ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿರಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಈತನ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ಜೀವನದ ಹೆಚ್ಚುಭಾಗವನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಹೆನ್ರಿಯ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವನ ತಮ್ಮ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಬೆಡ್‍ಫರ್ಡ್‍ಷೈರ್‍ನ ಊಳಿಗದಲ್ಲಿ  ಪ್ಯಾರಿಸಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ.

ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ
ಇವನ 21 ಸಂಗೀತ ಕೃತಿಗಳು ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗೂ 9 ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ್ಲಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಯೂರೋಪಿನ ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಸಂಗೀತದ ಬಎಳೆವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರಿದ ಅತ್ಯಲ್ಪಸಂಖ್ಯೆಯ ರಚನಾಕಾರರಲ್ಲಿ ಇವನೊಬ್ಬ. ಇದನ್ನು ಇವನ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೆ ಫ್ರಾಂಕ್ ಮೊದಲಾದವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಂಗೀತ ಇವನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಯಿತೆಂದು ಎಲ್ಲ ಸಂಗೀತ ಇತಿಹಾಸಕಾರರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವರಾದರೂ ಆ ಪ್ರಭಾವದ ಸ್ವರೂಪ ಲ್ಕಷಣದ ಬಗೆಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವನ ಸಮಗ್ರ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದಕ ಮ್ಯಾನ್‍ಫ್ರೆಡ್ ಬಹುಕಾಫ್ಜರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದಲ್ಲಿ (ಸಂಪುಟ 8, 1953) ಅದನ್ನು ವಿಶದಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸ್ವರಮೇಳ ಮತ್ತು ತಾಳಬದ್ಧತೆಯಲ್ಲುಂಟಾದ ಸಡಿಲವೇ ಈ ಪ್ರಭಾವದ ಪರಿಣಾಮ. ಆರನೆಯ ಹೆನ್ರಿಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಡನ್‍ಸ್ಟಬಲ್ 1431ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಂಗೀತಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ವೇಣೀ ಸ್ಯಾಂಕ್ಟೆ ಸ್ಟಿರಿಟಸ್-ವೇಣಿ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಸ್ಟಿರಿಟಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೊಟೆಟ್ (ಬೈಬಲ್ಲಿನ ವಚನಗಳನ್ನೇ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಕಟ್ಟಿದ ಸಂಗೀತಕೃತಿ) ಅವುಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇವನ ಸಂಗೀತಕೃತಿಗಳ ಹಎಚ್ಚು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಉಳಿದಂಥವು ಮಾಸಸ (ಆರಾಧನಾ ಸಂಗೀತ) ಮತ್ತು ಮೋಟೆಟ್ಟುಗಳ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮಾತ್ರ. ಮೂರು ಕೃತಿಗಳು 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಜರ್ಮನ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಬಕ್ಸ್‍ಹೀಮ್ ಆರ್ಗನ್ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿವೆ. ಲಂಡನ್ನಿನ ದೊಡ್ಡ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕಾಖಲಾದ ಇವನ ಸಮಾಧಿಲೇಖದಲ್ಲಿ ಈತ ಗಣಿತ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲಿ  ಪರವೀಣನಿದ್ದನೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಈತನ ಎಲ್ಲ ಸಂಗೀಕೃತಿಗಳ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳೂ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದೊರೆಯದಂತಾಗಿರುವುದು ವಿಷಾದದ ಸಂಗತಿ. ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಚರ್ಚ್‍ಸಂಗೀತಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ ಆಧುನಿಕತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೃತಿಕಾರನಾಗಿದ್ದ ಈತ 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನವಸಂಗೀತದ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬನೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸಂಗೀತಗಾರರು
ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಡಫ್

ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಡಫ್(1806-1878. ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಪಾದ್ರಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಚಾರಕ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಗ್ರಂಥಕರ್ತ.

ಬದುಕು, ಸಾಧನೆ 
ಜನನ 1806ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 27ರಂದು, ಪರ್ತ್‍ಷೈರಿನ ಮೌಲಿನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ತಾಮಸ್ ಚಾಮರ್ಸನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ; 1829ರಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ. ಮತಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇವನನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ವಿದೇಶಿಯ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರ ಸಮಿತಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಇವನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಡಗು ಮಾರ್ಗ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾರಿ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಈಡಾಯಿತು. ಇವನ ಆಸ್ತಿಯೆಲ್ಲ ನಾಶವಾಯಿತು. ಇವನು 1830ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತ ತಲುಪಿದ. ಉನ್ನತ ಜಾತಿಯವರನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಇವನು ಯೋಚಿಸಿ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಿದ. ಬೈಬಲಿನ ಬೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇತರ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಬೋಧಿಸುವ ಶಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಶಾಲೆ ಬೆಳೆದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಪ್ರಚಾರ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಡಫ್ಫನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಪುರಸ್ಕಾರವೂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು.  
  
ಡಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಮರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷ ಇದ್ದು 1840ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಬಂದ. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಧೋರಣೆ ಬದಲಾಗಿತ್ತು. ಅವನಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮೊದಲಿನಷ್ಟು ಸಹಕಾರ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ. 1843ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಒಡಕುಂಟಾಯಿತು. ಚರ್ಚು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಭಾವನೆಯುಳ್ಳ ಅನೇಕ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚರ್ಚನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡಫ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚರ್ಚಿನ ಪರವಾಗಿದ್ದ ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನು ಕಾಲೇಜ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನೂ ಅದರ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇವನು ಧೈರ್ಯಗುಂದದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದ. ಕಲ್ಕತ್ತ ರಿವ್ಯೂ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿ 1845-1849ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿದ್ದು, 1849ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ.   
  
1856ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ. 1858ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಮ್ಯೂಟಿನಿ: ಇಟ್ಸ್ ಕಾಸಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್ ಎಂಬ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಇವನು ಆಗಿನ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವನು ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಿದ. 1863ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಕುಲಪತಿಯಾಗಲು ಆಹ್ವಾನ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಇವನು ಭಾರತದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ. 1878ರಲ್ಲಿ ಈತ ತೀರಿಕೊಂಡ.  

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಲಾರ್ಡ್ ಡಫರಿನ್

ಲಾರ್ಡ್ ಡಫರಿನ್ (1826-1902. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಗಾರ, ಭಾರತದ ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಮತ್ತು ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ (1884-88).

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಜನನ ಫ್ಲಾರನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ. ತಂದೆ ಪ್ರೈಸ್‍ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‍ವೂಡ್. ಇವನಿಗೆ 15 ವರ್ಷ ಆಗಿದ್ದಾಗ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡ. ಈತ ತಾಯಿಯಾದ ಹೆಲೆನಳ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ; ಆಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ. ಈತನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಈಟನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ. ಈತ 1862ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ರೋಮ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ. 1864-66ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಟಿನ್ನಿನ ಉಪಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದು ಕ್ರಮೇಣ ಮೇಲಕ್ಕೇರಿದ ಈತ 1871ರಲ್ಲಿ ಡಫರಿನ್‍ನ ಅರ್ಲ್ ಆದ. ಮುಂಚೆ ಈತನ ಹೆಸರು ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಟೆಂಪಲ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಟೆಂಪಲ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‍ವೂಡ್ ಎಂದಿತ್ತು. 

1872-1878ರಲ್ಲಿ ಈತ ಕೆನಡದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದ. ಈತನದು ಗಂಭೀರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಇವನ ಒಳ್ಳೆಯ ವಾಗ್ಮಿ. ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಗೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ. ಕೆನಡವನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ. ಅನಂತರ ಎರಡು ವರ್ಷ ಈತ ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಆಮೇಲೆ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಹಿತಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದ. ಇವನ ರಾಯಭಾರಕೌಶಲದಿಂದಾಗಿ ಸೂಯೆಜ್ ಮತ್ತು ಕೈರೋದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಗೆ ಕಾಲೂರಲು ನೆಲೆ ದೊರಕಿತು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಮತ್ತು ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್  ಆಗಿ 
1884ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ರಿಪನನ ಅನಂತರ ಭಾರತದ ವೈಸ್‍ರಾಯಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಈತ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ. ಇವನ ಆಡಳಿತಕಾಲ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿತ್ತು. ಇವನು ಭಾರತೀಯರೊಂದಿಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ ಇಂಗ್ಲಿಷರೊಂದಿಗೂ ಏಕರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ನೆಹದಿಂದ ಇರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ. 1885-86ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಮ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಮೇಲಣ ಬರ್ಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. ರಷ್ಯ-ಆಫ್ಘನ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಂಚ್‍ದೆಯನ್ನು ರಷ್ಯನರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ರಷ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಹೇಗೋ ನಿವಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನಗಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧ ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು ಇವನು ಯತ್ನಿಸಿದ. ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಭದ್ರತೆ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ನೆಲದೊಡೆಯರು ಗೇಣಿದಾರರನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದ ಬಂಗಾಲ ಗೇಣಿದಾರಿಕೆ ಅಧಿನಿಯಮ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಈತನ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಇದೇ ಬಗೆಯ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು ಔಧ್ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲೂ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದುವು. ಭಾರತದ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಕುರಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಲಾರ್ಡ್ ಡಫರಿನ್ 1886ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲೋಕಸೇವೆಗಳ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಇದರ ಶಿಫಾರಸುಗಳಂತೆ ಹಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳಾದವು.

ಡಫರಿನನ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಯೆಂದರೆ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1885ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಸಿದ್ದು. ಮುಂದೆ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಥಮ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಡಫರಿನನ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಪಾಲುಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಅಧಿವೇಶನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗಾಗಿ ಡಫರಿನ್ ಒಂದು ಸಂತೋಷಕೂಟವನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಫರಿನನ ಧೋರಣೆ ಬದಲಾಯಿತು. ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇವನು ಈ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಅಸಂತುಷ್ಟಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ. ಇವನ ಇಂಗಿತವನ್ನು ಅರಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಅದರಿಂದ ದೂರ ಸರಿದರು. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.
ಬರ್ಮವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಡಫರಿನ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಇವನಿಗೆ ಡಫರಿನ್ ಮತ್ತು ಆವಾದ ಮಾಕ್ರ್ವಿಸ್ ಎಂಬ ಗೌರವ ಸಂದಿತು (1888). ಆಗ ಇವನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದ.

ನಂತರದ ಬದುಕು 
1889-91ರಲ್ಲಿ ಈತ ರೋಮಿನಲ್ಲೂ ಅನಂತರ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಪ್ಯಾರಿಸಿನಲ್ಲೂ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. 1896ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿ ಅಲ್ಸ್ಟರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ. 1902ರಲ್ಲಿ ಈತ ತೀರಿಕೊಂಡ.

ಆಡಳಿತಗಾರರು
ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖರು
ಆಲ್‍ಫ್ರೆಡ್ ಡಬ್ಲೀನ್

ಆಲ್‍ಫ್ರೆಡ್ ಡಬ್ಲೀನ್ (1878-1957). ಜರ್ಮನ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಪ್ರಬಂಧಕಾರ, ವೈದ್ಯ. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದ (ಎಕ್ಸ್‍ಪ್ರೆಷನಿಸಂ) ಚಳವಳಿಯ ಆದ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ.

ಬದುಕು 
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸ್ಟಟೀನ್‍ನಲ್ಲಿ. ಬರ್ಲಿನ್‍ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು 1913-33ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನರರೋಗಗಳ ತಜ್ಞನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರ ಸೇವೆ ನಡೆಸಿದ. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನಾಟ್ಸಿಗಳು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ದೇಶ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ತಾಮಸ್ ಮನ್, ಬರ್ಟಾಲ್ಟ್ ಬ್ರೆಕ್ಟ್ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಸಾಹಿತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಈತನೂ ಒಬ್ಬ ಈತ 1933ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ಯಾಲಸ್ಟೈನ್‍ಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 12ವರ್ಷ ಕಾಲವಿದ್ದು, ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯ ಅಂದರೆ 1945ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಕೆಲಕಾಲ ಅಲ್ಲಿದ್ದು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾತೊಲಿಕ್ ಮತವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಅನಂತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ಗೆ ಹೋಗಿ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ.

ಕಾದಂಬರಿಗಳು 
ಜರ್ಮನ್ ನಾಟಕಕಾರರಂತೆ ಡಬ್ಲೀನ್ ಸಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿನಾಶದತ್ತ ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಯಂತ್ರಯುಗದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ನಿರರ್ಥಕಥೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ. ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ ವಸ್ತುವಿಗಾಗಿ ಚೀನ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳ ಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿದ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಶಕ್ತಿಗಳು ಹೇಗೆ ಅವನೊಡನೆ ಸಂಘರ್ಷಿಸಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಅಂಥ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂಥದು-ಇದು ಈತನ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ವಸ್ತು. 

ಡಬ್ಲೀನನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾದಂಬರಿ ಎನ್ನಲಾದ ಡ್ರೈಸ್ಪೂಂಜಿ ಡೆಸ್ ವಾಂಗ್ ಲುಂಗ್ (ವಾಂಗ್‍ಲುಂಗ್‍ನ ಮೂರು ನೆಗೆತಗಳು-1915). ಇದು ಚೀನಿ ರೈತನ ಮಗನ ಸಾಹಸಮಯ ಕಥೆ. ಮೀನುಗಾರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಲಫಂಗನೊಬ್ಬ ಹೇಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ವೀರನಾಯಕನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ದೇಶಸೇವೆಗಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆಂಬುದು ಕಾದಂಬರಿಯ ವಸ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರ ಜೀವನವನ್ನು ಕುರಿತ ಸ್ವಾರಸ್ಯವಾದ, ಯಥಾರ್ಥ ಒಳನೋಟಗಳಿವೆ. ಬರ್ಜ್, ಮೀರ್ ಮತ್ತು ಜೈಗಾಂಟಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 1924ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು 

ಅನಂತರ ಜೈಜಾಂಟಿನ್ ಎಂದು ಪುನರ್ಮುದ್ರಿತವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಭವಿಷ್ಯ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಲ್ಲದೆಂಬ ಅದ್ಭುತ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮನಸ್ವಿ ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯಂತ್ರಯುಗದ ಮಾನವನ ಮೇಲೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಯಾವ ರೀತಿ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಭಾವನಾಯುತ ಚಿತ್ರಣ ಮೈನವಿರೇಳಿಸುವಂತಿದೆ. 

ಡಬ್ಲೀನ್‍ನ ಮಹಾಕೃತಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪ್ಲಾಟ್ಸ್ (1929)-ಇದನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದ ಚಳವಳಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾದಂಬರಿ ಎನ್ನುವುದುಂಟು. ಇದರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲೀನ್ ಪ್ರಜ್ಞಾವಾಹಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ತಂತ್ರವನ್ನೂ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಕಲನ ತಂತ್ರವನ್ನೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ-ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದ ಸಾರಿಕೆ ನೌಕರನೊಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕನಂತೆ ಬಾಳಲೆತ್ನಿಸಿ ವಿಫಲನಾಗುವ ಗಂಭೀರ ಚಿತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಯಾವನೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಆತ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆಂಬುದು ಕಾದಂಬರಿಯ ತತ್ತ್ವ. ಬರ್ಲಿನ್ ನಗರಜೀವನದ ನೂರೆಂಟು ಮುಖಗಳು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾಗಿ ಪಡಿಮೂಡಿವೆ. 

ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನವ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಬೇಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಡಬ್ಲೀನ್ ಪುನಃ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯತ್ತ ವಾಲಿ, ಸರಳ ವಸ್ತುವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಡಾಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಓನ್ ಟೌಡ್ (ಸಾವಿಲ್ಲದ ನಾಡು-1937) ಮತ್ತು ಡರ್‍ಅನ್ ಸರ್ ಬ್ಲಿಚ್ ಮೆನ್‍ಷ್ಚ್ (ಸಾವಿಲ್ಲದವ-1946) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಈತ ಜರ್ಮನಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಧುನಿಕ ನಾಟಕಕಾರ ಎನಿಸಿದ ಬರ್ಟಾಲ್ಟ್ ಬ್ರೆಕ್ಟ್‍ನ ಗೆಳೆಯನಾಗಿದ್ದು ಆತನ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಒದಗಿಸಿದ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಡಮ್ ಡಮ್

ಡಮ್ ಡಮ್ - ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲದ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಪರಗಣ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಕಲ್ಕತ್ತದ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 12 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಲ್ಕತ್ತದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಇಲ್ಲಿದೆ. 
ಇದು ಡಮ್ ಡಮ್, ಉತ್ತರ ಡಮ್ ಡಮ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಡಮ್ ಡಮ್ ಎಂದು ಮೂರು ಪೌರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಗಂಡವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ(1971) ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 31,363; 63,873 ಮತ್ತು 1,74,342. ಡಮ್ ಡಮ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 4,234. ಉತ್ತರ ಡಮ್ ಡಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮಗಳು ಅಡಕವಾಗಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಡಮ್ ಡಮ್ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಕತ್ತದ ನಾಗರಿಕ ಜೀವನ ತನ್ನ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಿದೆ. 1783ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಡಮ್ ಡಮ್ ದಂಡಿನ ಪ್ರದೇಶ 1853ರವರೆಗೂ ಬಂಗಾಲ ಕಾಲ್ದಳದ ಠಾಣ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದೀಗ ಕಲ್ಕತ್ತದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ಅನೇಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮದ್ದು ಗುಂಡುಗಳ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ತಯಾರಾದ ಡಮ್ ಡಮ್ ಅರುಳುವ ಗುಂಡು (ಎಕ್ಸ್‍ಪ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಬುಲೆಟ್) ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ದು. 1899ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ಹೇಗ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಗುಂಡಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಡಮ್ ಡಮ್ ಈಗ ಬೃಹತ್ ಕಲ್ಕತ್ತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲೇಜುಗಳೂ ಸುಂದರವಾದ ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಚರ್ಚೂ ಇವೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ನಗರಗಳು
ಟೀಯೆನ್‍ಟ್ಸಿನ್

ಟೀಯೆನ್‍ಟ್ಸಿನ್ - ಈಶಾನ್ಯ ಚೀನದಲ್ಲಿರುವ ಹೋವೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ. ಕೈಗಾರಿಕೆ ವಾಣಿಜ್ಯಗಳ ನಗರ. ಪೀಕಿಂಗಿನ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ 80 ಮೈ. (113 ಕಿಮೀ.) ದೂರದಲ್ಲಿ, ಹಳದಿ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನದಿಯ ಮೂಲಕ 32 ಮೈ. (51 ಕಿಮೀ.) ಅಂತರದಲ್ಲಿ, ಉ.ಅ. 39° 8' ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ. 117° 16' ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಇದರ ಬಳಿ ಬೈ ನದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಂಡ್ ಕೆನಾಲ್ ಕೂಡುತ್ತವೆ. ಸಂಗಮದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಹೆಸರು ಹೈ ಹೊ. ಟೀಯೆನ್ ಟ್ಸಿನ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 45,00,000 (1970 ಅಂ.).

ಇತಿಹಾಸ 
1782ರ ವರೆಗೆ ಇದು ಕೇವಲ ಸೈನಿಕ ಠಾಣೆಯ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತು. 1853 ರಲ್ಲಿ ಟೇಪಿಂಗ್ ದಂಗೆಕೋರರು ಇದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 1860ರಲ್ಲಿ ಕೌಲಿನ ಬಂದರಾಗಿ ತರುವಾಯ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಹೈ ಹೋದ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ವಿದೇಶಿ ನೆಲೆಯೊಂದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿತ್ತು. 1900ರ ಬಾಕ್ಸರ್ ದಂಗೆಯ ಅನಂತರ ಈ ನಗರದ ಗೋಡೆಗಳು ನೆಲಸಮವಾದುವು. ಆಗ ಈ ನಗರ ಆಧುನಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಜಪಾನೀಯರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ರದ್ದಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದುವು. 1937 ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಈ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬುದಾಳಿ ಮಾಡಿತು.ನಾನ್ ಕೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಆಗ ನೆಲಸಮವಾದುವು. ಟೀಯೆನ್ ಟ್ಸಿನ್ ಪ್ರದೇಶವೆಲ್ಲ ಜಪಾನೀಯರ ವಶವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ 1949ರಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ಈ ನಗರವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.

ಮೊದಲು ಈ ನಗರ ತುಂಬ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತ ಬಂತು. 1949ರಲ್ಲಿ ಟಾ-ಕೂ ಮತ್ತು ಟಾಂಗ್ ಕೂ ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಗರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 1953ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೈ ಹೊ ನದೀತೀರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1958ರ ವರೆಗೆ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಪೀಕಿಂಗಿನ ನೇರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಇದನ್ನು ಹೋಪೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಅದರ ಮುಖ್ಯಪಟ್ಟಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಇಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು 
ಸಮುದ್ರಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯವೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಾವುವೂ ಇಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾದ್ದು ತ್ಸುದುಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ (ಕೆಂಪು ಬೊಂಬಿನ ತೋಪು) ಕಟ್ಟಿರುವ ಗೋರ್ಡನ್ ಹಾಲ್.

ನಗರದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಮುಖ್ಯನದಿ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ತೆಟ್ಟೆಯಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೂಳು ಹೆಚ್ಚು. ಎರಡು ದಿವಸಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಆಳವನ್ನೇ ಅರ್ಧವಾಗಿಸಿಬಿಡುವಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೂಳು ತುಂಬುತ್ತಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೂಳೆತ್ತುವ ಕಾರ್ಯ ಸತತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇತರ ನದಿಗಳ ನೀರು ಬಂದು ಸೇರುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪ್ರವಾಹದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಗರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೂಳೆತ್ತುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಈ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಹಡಗುಗಳು ಸಾಗಬಹುದು. ಸರ್ವಕಾಲಗಳಲ್ಲೂ ಭಾರಿ ಹಡಗುಗಳು ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ಸಿಂಕಾಂಗ್ ಎಂಬ ಕೃತಕ ರೇವೊಂದನ್ನು ಟಾಂಗ್‍ಕುವಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು 
ಇಂದು ಟೇಯೆನ್ ಟ್ಸಿನ್ ಚೀನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಬಂದರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಹಾಗೂ ವಿಮಾನ ಮಾರ್ಗಗಳ ಕೇಂದ್ರ. ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ, ಜವಳಿ, ಸಿಗರೇಟ್, ಹಿಟ್ಟು, ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ, ಸೈಕಲ್, ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ಸರಳ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಬೃಹದ್ಯಂತ್ರಗಳ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಹಾಗೂ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಇದು ಈಗ ಚೀನದ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ. (ಮೊದಲನೆಯ ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಷಾಂಗ್ ಹೈ ಮತ್ತು ಮಂಚೂರಿಯ), ಇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ ಕೂಡ. ನಾನ್ ಕೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪೀಠವಿದು.

ಭೂಗೋಳ
ನಗರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟೀರೊಬ್ರಾಂಕಿಯ

ಟೀರೊಬ್ರಾಂಕಿಯ -ಪ್ರೋಟೊಕಾರ್ಡೇಟ ವಿಭಾಗದ ಹೆಮಿಕಾರ್ಡೇಟ ಉಪವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ವರ್ಗ.  

ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜೀವಿಗಳು ಸಣ್ಣವು; ಇವುಗಳ ಉದ್ದ 1-3 ಮಿಲಿಮೀಟರುಗಳು. ಇವು ಸಮುದ್ರತಳದಲ್ಲಿ 60-100 ಮೀಟರ್‍ಗಳ ಆಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಟಿನ್ನಿನಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಕೊಳವೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಮಿಕಾರ್ಡೇಟ ಉಪವಿಭಾಗದ ಉಳಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಈ ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹವೂ 3 ಸೀಲೋಮ್ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಸೀಲೋಮ್ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹೀರುತಟ್ಟೆಯಾಗಿ (ಸೊಂಡಿಲು) ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎರಡನೆಯ ಸೀಲೋಮಿನ ಮೇಲ್ಬಾಗ ಎರಡು 'ತೋಳುಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಸ್ಪರ್ಶಕಗಳಾಗಿ (ಟೆಂಟಕಲ್) ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದೊಂದು ತೋಳಿನಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ಕವಲುಗಳುಂಟು. ಮೂರನೆಯ ಸೀಲೋಮಿನಲ್ಲಿ ಜಠರ, ಕರುಳು (ಗಟ್) ಹಾಗೂ ಅಂಡರೇತ್ರಗ್ರಂಥಿಗಳೂ (ಗಾನ್ಸಡ್ಸ್) ಇವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ದೇಹದೊಳಗೆ ನೋಟೊಕಾರ್ಡಿನಂತೆ ಕಾಣುವ ಸ್ಟೋಮೊಕಾರ್ಡ್ ಕೂಡ ಉಂಟು. ಜೀರ್ಣ ನಾಳ Ư-ಆಕಾರದಲ್ಲಿವೆ. ಇದರ ಒಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಯೂ (ಅಂದರೆ ಸೊಂಡಿಲು ಇರುವ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೊಂಡಿಲಿನ ಕೆಳಗೆ) ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಗುದದ್ವಾರವೂ ಇವೆ. ಗುದದ್ವಾರ ಸೊಂಡಿಲಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊರತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಕರಬಳ್ಳಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಆಹಾರವಾದ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲೈಂಗಿಕ ರೀತಿಯ ಮೊಗ್ಗೊಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರ್ಯಾಬ್ಡೊಪ್ಲೂರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಮೊಗ್ಗುಗಳೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಬೆಳೆದು ಒಂದು ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸೆಫಲೊಡಿಸ್ಕಸ್ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಬೇರೆಯಾದ ಮೊಗ್ಗುಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಕೊಳವೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವುದುಂಟು.  ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೆಫಲೊಡಿಸ್ಕಿಡಿಯ ಮತ್ತು ರ್ಯಾಬ್ಡೊಪ್ಲೂರಿಡಿಯ ಎಂಬ ಎರಡು ಗಣಗಳಿವೆ. ಇವು ಒಂದೊಂದರಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದೇ ಕುಟುಂಬ ಇದೆ. ಸೆಫಲೊಡಿಸ್ಕಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೆಫಲೊಡಿಸ್ಕಸ್ ಮತ್ತು ಅಟುಬೇರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ರ್ಯಾಬ್ಡೊಪ್ಲೂರಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ರ್ಯಾಬ್ಡೊಪ್ಲೂರ ಎಂಬುದೂ ಸೇರಿವೆ.

ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟೀರೋಫೋರಿಡೀ

ಟೀರೋಫೋರಿಡೀ -ಲೆಪಿಡಾಪ್ಪರ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪತಂಗಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗರಿಗಳಂತೆ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೀಳಿರುವುದರಿಂದ ಇವನ್ನು ಗರಿಪತಂಗಗಳು (ಪ್ಲೂಮ್ ಮಾತ್ಸ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಇವು ತುಂಬ ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರದ, ತೆಳುದೇಹದ ಕೀಟಗಳು. ಮೈ ಬಣ್ಣ ಬೂದಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕಂದು. ಒಂದು ಜೊತೆ ಮುಂದಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಜೊತೆ ಹಿಂದಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಉಂಟು. ಮುಂದಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿಯೂ ಹಿಂದಿನವು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿಯೂ ಸೀಳಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕಾಲುಗಳು ಬಲು ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಮೊಣಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮುಳ್ಳುಗಳಿವೆ (ಸ್ಪರ್ಸ್). ಡಿಂಬಗಳ ಉದರಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಕಾಲುಗಳು ಬಲು ಉದ್ದ. ಅಲ್ಲದೆ ಡಿಂಬಗಳ ಮೈಮೇಲೆ ಆನುಷಂಗಿಕ ಬಿರುಗೂದಲುಗಳಿವೆ. ಡಿಂಬಗಳು ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡಗಳ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಸಲ ಅಪಾರ ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುವು. ಉದಾಹರಣೆ: ಟೀರೋಫೋರಸ್ ಪೆರಿಸ್ಕಲಿಡ್ಯಾಕ್ಟಿಲಸ್-ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಗಿಡಕ್ಕೂ ಹತ್ತುವ ಎಕ್ಸೆಲಾಸ್ಟಿಸ್ ಅಟಮೋಸ ಮತ್ತು ಸ್ಫೀನಾರ್ಕಿಸ್ ಕ್ಯಾಫರ್-ಸೋರೆಕಾಯಿಗೂ ಎರಗುವ ಪತಂಗಗಳು.

ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟುಫ್

ಟುಫ್- ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಿಂದ ನೇರ ಹೊರಚಿಮ್ಮಿದ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿನ ಬೂದಿ ಮತ್ತು 4ಮಿಮೀ ಗಿಂತಲೂ ಕಿರಿಯ ಗಾತ್ರದ ತುಣುಕುಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮೈದಳೆದ ಪದಾರ್ಥ. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಸ್ಫೋಟನೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಲಾರಸ ಮತ್ತು ಅನಿಲಗಳಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೆ ನಾನಾ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರದ ಘನವಸ್ತುಗಳೂ ಹೇರಳವಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಇವು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಗಳಾಗಿ ಮೈದಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಶಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚೂರುಗಲ್ಲಿನ ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರು. ಟುಫ್ ಕೂಡ ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಜ ಅಗ್ನಿಶಿಲೆ.

ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಿಂದ ಉಚ್ಚಾಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಘನವಸ್ತುಗಳು 
ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಿಂದ ಉಚ್ಚಾಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಘನವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು :

ಬ್ಲಾಕ್ಸ್ 
ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿದ್ವಾರ ಅಥವಾ ಶಂಕುವಿನ ಬಿರಿತದಿಂದ ಉಂಟಾದ 32 ಮಿಮೀ ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ವ್ಯಾಸದ ಘನವಸ್ತುಗಳು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಗುಂಡುಗಳೆಂದು (ಬ್ಲಾಕ್ಸ್) ಹೆಸರು.

ಬಾಂಬುಗಳು 
ವಾಯು ಮಂಡಲದೊಳಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಲ್ಪಟ್ಟ ಶಿಲಾರಸದ ಘನೀಭವನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅದೇ ಗಾತ್ರದ ಘನವಸ್ತುಗಳು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಬಾಂಬುಗಳೆಂದು ಹೆಸರು.

ಲ್ಯಾಪಿಲ್ಲಿಗಳು 
ವ್ಯಾಸವ್ಯಾಪ್ತಿ 32-4 ಮಿಮೀ ಇರುವ ಘನವಸ್ತುಗಳು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಲ್ಯಾಪಿಲ್ಲಿಗಳೆಂದು ಹೆಸರು.

ಬೂದಿ 
ವ್ಯಾಸವ್ಯಾಪ್ತಿ 4-0.5 ಮಿಮೀ ಇರುವ ಘನವಸ್ತುಗಳು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಬೂದಿ ಎಂದು ಹೆಸರು. (0.5 ಮಿಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಾಸದ ಘನವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ದೂಳು ಎಂದು ಹೆಸರು. )

ಈ  ಘನವಸ್ತುಗಳಿಂದಾದ ಶಿಲೆಗಳು 
ಈ ಘನವಸ್ತುಗಳು ಸಂಘಟಿಸಿ ಶಿಲೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಗುಂಡುಗಳ ಸಂಘಟನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಶಿಲೆಗೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಜ ಬ್ರಿಕ್ಷಿಯ, ಬಾಂಬುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಶಿಲೆಗೆ ಆಗ್ಲಾಮರೇಟ್, ಲ್ಯಾಪಿಲ್ಲಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಶಿಲೆಗೆ ಲ್ಯಾಪಿಲ್ಲಿ ಟುಫ್, ಬೂದಿ ಮತ್ತು ದೂಳಿನ ಶಿಲೀಕರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಶಿಲೆಗೆ ಟುಫ್ ಎಂದು ಹೆಸರು, ಟುಫ್‍ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗಾಜು ಟುಫ್, ಸ್ಫಟಿಕ ಟುಫ್, ಶಿಲಾ ಟುಫ್‍ಗಳೆಂಬ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.

ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಘನವಸ್ತುಗಳು ಕೆಲವು ಸಾರಿ ನೇರವಾಗಿ ಜಲಜಶಿಲೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸಂಚಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಮೊದಲು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರೂ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸಂಚಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚಯನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಜೇಡಿ, ಮೆಕ್ಕಲು ಮರಳು ಮತ್ತು ನೋರಜುಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಜಲಜಶಿಲೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂಥ ಶಿಲೆಗಳಿಗೆ ಟುಫೇಷನ್ ಜಲಜಶಿಲೆಗಳೆಂದು ಹೆಸರು.
ಟುಫ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿವೆ. ಭೂ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾಲವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ಅಂದವೇಲೆ ಟುಫ್ ಶಿಲಾನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ನಿರ್ಜೀವಿ ಕಲ್ಪದಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಜೀವಿಕಲ್ಪದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಶಿಲಾಸ್ತೋಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಬಹು ಪುರಾತನ ಟುಫ್‍ಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಸ್ಪಂಜು ರಚನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಗುರುತಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಿವೆ.

ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟೂಕಮಾನ್

ಟೂಕಮಾನ್- ಆರ್ಜೆಂಟೀನದ ಒಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ; ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ.

ಟೂಕಮಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ 
ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಾಲ್ಟ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೋ ಡೆಲ್ ಅಸ್ಟೆರೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕಾಟಮಾರ್ಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಇವೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 8,697 ಚ.ಮೈ. (22.525 ಚ.ಕಿಮೀ.). ಜನಸಂಖ್ಯೆ 7,65,962 (1970). 

ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದರೆ ಪೂರ್ವ ಭಾಗ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿ, ಮೆಕ್ಕಲಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿ ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆ ಇರುವ ಆಕನ್ ಕೀಯ (16400') ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ ಪೂರ್ವದ ತೇವಭರಿತ ಮಾರುತಗಳನ್ನು ತಡೆದು ಅಧಿಕ ಮಳೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ 37" (940 ಮಿಮೀ.). ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಳೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಹುರಿದು, ರೀಯೋ ಡಲ್ಸ ನೆಯ ಉಪನೆಇಯಾದ ರೀಯೋ ಸಾಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. 

ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣ ಕಬ್ಬಿನ ಬೇಳೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ. ಎರಡನೆಯ ಮುಖ್ಯಯ ಬೆಳೆ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ. 1880ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೈಲುಮಾರ್ಗದ ರಚನೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ತೀರದೊಡನೆ ಇದರ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕಬ್ಬಿನ ಬೆಳೆಯ ಮಹತ್ತ್ವವೂ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಒಳಭಾಗಗಳಿಂದ ಕಬ್ಬನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ರೈಲ್ವೆ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕಬ್ಬು ಇಲ್ಲಿಯ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮುಖ್ಯ ಆಧಾರ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆರ್ಜೆಂಟೀನದ ಇತರ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಟೂಕಮಾನ್ ನಗರ 
ಟೂಕಮಾನ್ ನಗರ (ಸ್ಯಾನ್ ಮಿಗೆಲ್ ಡೇ ಟೂಕಮಾನ್) ಆಕನ್ ಕೀಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಸರೀಯೋ ಸಾಲಿ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲಿದೆ. ಬ್ಯಾನಸ್ಯಾರೀಸ್ ನ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸು. 700 ಮೈ. ಕೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಗರ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿಯದು ಊಪೋಷ್ಣವಲಯ ವಾಯುಗುಣ. ಮಳೆ ಸಾಧಾರಣ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂಜು ವಿರಳ. ಈ ಸುತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಸಕ್ಕರೆ ತಯಾರಿಸಿ ರವಾನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರ 1565ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಕಾರ್ಡಬಕ್ಕೂ ಬೊಲಿವೀಯದ ಗಣಿಗಳಿಗೂ ನಡುಗುಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲದ್ದುದರಿಂದ ಇದು ಬೇಗ ಬೆಳೆಯಿತು. 1776ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದ ಹತೋಟಿ ಪೆರುವಿನಿಂದ ಬ್ಯಾನಸ್ಯಾರೀಸಿಗೆ ಸೇರಿತು. 1816ರಲ್ಲಿ ಲಾ ಪ್ಲಾಟ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಟೂಕಮಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿ ಸ್ಪೇನಿನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ತ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಟೂಕಮಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ  1914ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,71,546 (1960).

ಭೂಗೋಳ
ನಗರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟೂವಟಾರ

ಟೂವಟಾರ- ರಿಂಕೊಸಿಫೇಲಿಯ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಏಕೈಕ ಜೀವಂತ ಸರೀಸೃಪ. ಸ್ಫೀನೊಡಾನ್ ಪಂಕ್ಟೇಟಸ್ ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು.

ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಹೇರಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಈಗ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೇ ಸೀಮಿತ. 

ಸುಮಾರು 60-75 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಪ್ರಾಣಿಯಿದು. ನೋಡಲು ಓತಿಕೇತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಟೂವಟಾರಕ್ಕೂ ಓತಿಗಳಿಗೂ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳುಂಟು. ಟೂವಟಾರದ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಟಿಟೇಟಿಂಗ್ ಪೊರೆ ಎಂಬ ಮೂರನೆಯ ರೆಪ್ಪೆಯುಂಟು. ಇದು ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡಡ್ಡವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕಣ್ಣಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮೂಳೆಕವಾನು ಇದೆ. ಓತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಟಿಟೇಟಿಂಗ್ ಪೊರೆಯಾಗಲಿ ಮೂಲೆಕಮಾನು ಆಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಟೂವಟಾರಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳು, ಬಲವಾದ ಒಂದು ಬಾಲ, ಕತ್ತು ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಗಳ ಮೇಲೆ ಗರಗಸದಂಥ ಹುರುಪೆಗಳ ಒಂದು ಉಬ್ಬೇಣು ಉಂಟು. ದೇಹದ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಶಲ್ಕಗಳ ಹೊದಿಕೆ ಇದೆ. ಟೂವಟಾರ ತುಂಬ ಗೋಪ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಪ್ರಾಣಿ. ಹಗಲೆಲ್ಲ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು ರಾತ್ರಿ ಆಹಾರಾನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬಸವನಹುಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳು ಇದರ ಆಹಾರ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ವಿಧವಾಗಿ ಲೊಚಗುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಷೇಚನೆ ಆಂತರಿಕ. ಮಣ್ಣಿನ ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ತೊಗಲಿನಂತಿರುವ ಚಿಪ್ಪಿದೆ. ಸುಮಾರು 12-13 ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಕೊಂಡು ಮರಿಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರಿಗಳ ಮೂತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿತವಾದ ರಚನೆಯೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮರಿ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಚಿಪ್ಪನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮರಿ ಹೊರಬಂದಮೇಲೆ ಈ ರಚನೆ ಅಳಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳಿಗೆ 6 ತಿಂಗಳವರೆಗೂ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಅನಾಚ್ಛಾದಿತ ಗುರುತು ಇರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೈನಿಯಲ್ ಕಣ್ಣು ಎಂದು ಹೆಸರು.

ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ
ಪ್ರಾಣಿಗಳು