ದುರ್ಗಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕುಂಜಾರುಗಿರಿ

ಕುಂಜಾರುಗಿರಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಇದು ಉಡುಪಿ ನಗರದಿಂದ ೧೧ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶಂಕರಪುರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ದುರ್ಗ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೆಟ್ಟ. ಇದರ ಮೇಲೆ ದುರ್ಗೆಯ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಜಾರಮ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕುಂಜಾರುಗಿರಿ, ದುರ್ಗಾಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಿರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ದುರ್ಗಾ ದೇವಾಲಯದಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನ ಪವಿತ್ರತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ಪರಶುರಾಮ ದೇವರ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು, "ಕುಂಜರ" (ಆನೆ) ನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು "ಕುಂಜರಗಿರಿ" ಅಥವಾ "ಕುಂಜರುಗಿರಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗನ್ಮಾತೆ ದುರ್ಗವನ್ನು ಪರಶುರಾಮನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದಾಗ, ಪುಷ್ಪ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಲು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು "ವಿಮಾನ" ದಿಂದ ಬಂದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು "ವಿಮಾನಗಿರಿ" ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಗುರು ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಪವಿತ್ರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ:
ದೇವಿ ದುರ್ಗೆಯ ಮೂರ್ತಿ ಬಹಳ ಪುರಾತನವಾಗಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ೪ ಪುಣ್ಯ ಕೊಳ(ತೀರ್ಥ)ಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳು ಧನುಷ್ ತೀರ್ಥ, ಗಧಾ ತೀರ್ಥ,ಬಾಣ ತೀರ್ಥ, ಪರಶು ತೀರ್ಥ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾದ ಪರಶುರಾಮರು ದೇವಿ ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪರಶುರಾಮರು ಕೇರಳವನ್ನು ರಚಿಸಿದಾಗ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮುತ್ತೊಂದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರೆಂದು, ಆ ಮುತ್ತಿನಿಂದ ಮೂಗುತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಕುಂಜಾರಮ್ಮನ ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಂತಕಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರವು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನಿಂದ ತೆಗೆದದ್ದನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಪರಶುರಾಮರು ಅದನ್ನು ಕುಂಜಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇಂದಿಗೂ ಸಮುದ್ರವು ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಲೇ ಇದೆ.

ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ದ್ವೈತ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಾಪಕರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.

ದೇವತೆಯ ಬಗ್ಗೆ:
ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯು ಚತುರ್ಭುಜದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತಾಳೆ, ಇದರರ್ಥ ಅಕ್ಷರಶಃ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳು. ಮೇಲಿನ ಕೈಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೆಳಗಿನ ಕೈಗಳು ದುಷ್ಟ ಸಂಹಾರದ ಸಂಕೇತವಾದ ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುತ್ತವೆ. ದೇವಿ ದುರ್ಗೆಯ ವಿಗ್ರಹವು ಕೋಪಗೊಂಡಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರೂ, ಅವಳ ಮುಖ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ನಗು ಮತ್ತು ದೈವಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವ (ವಿಶ್ವ ರೂಪ ದರ್ಶನ)
ಶ್ರೀ ದುರ್ಗೆಯ ಭವ್ಯವಾದ ವಿಗ್ರಹವು ಚತುರ್ಭುಜ (ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳ) ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೇಲಿನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಕ (ಶಂಖ) ಮತ್ತು ಚಕ್ರ (ಡಿಸ್ಕಸ್) ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಧನಸ್ (ಬಿಲ್ಲು) ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲ (ತ್ರಿಶೂಲ) ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದೆ. ಶಂಕ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವು ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯವರ (ಶಿಷ್ಟ ರಕ್ಷಣೆ) ಆಶಯಗಳ ನೆರವೇರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಧನುಸ್ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲವು ದುಷ್ಟರ ನಾಶವನ್ನು(ದುಷ್ಟ ಸಂಹಾರ) ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾದಗಳ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದ ಮಹಿಷಾಸುರನು ದುಷ್ಟರ ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನಾಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸ ಮಹಿಷಾಸುರನ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೊಂಬುಗಳು ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವಿಗ್ರಹವು ಅಂತಹ ಅಹಂಕಾರದ ನಾಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಬ್ಬಗಳು
ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿ ಇಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ೯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನವದುರ್ಗಾ ಕಲ್ಪೋಕ್ತ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಘ ಶುದ್ಧ ಮಾಸದ ತೃಯೋದಶಿ ತಿಥಿಯಂದು ಇಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಘ ಶುದ್ಧ ಪೂರ್ಣಿಮ ದಿನದಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ರಥೋತ್ಸವವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈಗಿನ ವಿಶೇಷತೆ
೨೦೧೭ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯ ರಂದು ೩೨ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಕುಂಜಾರುಗಿರಿಯ ಪಾಜಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ
ಕುಂಜಾರುಗಿರಿಯು ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಮಠದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಟಪಾಡಿಯಿಂದ ೫ ಕಿಮೀ ದೂರ, ಸುಭಾಸನಗರ / ಕುಂಜಾರುಗಿರಿ ಕ್ರಾಸ್ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ೨ ಕಿಮೀ ದೂರ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಯೋಜನೆ