ಭಾರತ ಮಾತೆ

ಭಾರತ ಮಾತೆ ( Sanskrit;भारताम्बा, 'अम्बा' ಅಂಬಾ ಎಂದರೆ 'ತಾಯಿ' ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷನಲ್ಲಿ ಮದರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂದೂ) ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮದರ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇದು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತೀಕರಣ ರೂಪ ಅಂದರೆ ಮಾತೃ ದೇವಿಯಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೇಸರಿ ಸೀರೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಿಂಹದ ಜೊತೆಗೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ 
[[ಚಿತ್ರ:1909magazine_vijaya.jpg|thumb|376x376px| ತಮಿಳು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ವಿಜಯ'ದ ೧೯೦೯ ರ ಸಂಚಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟವು "ಭಾರತ ಮಾತಾ" (ಭಾರತ ಮಾತೆಯನ್ನು) ತನ್ನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂತತಿ ಮತ್ತು " ವಂದೇ ಮಾತರಂ " ಎಂಬ ಕೂಗಿನೊಂದಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]]ಭಾರತ  ಮಾತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಅಂದರೆ ಭಾರತ ದೇಶವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸುವುದು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ೧೮೫೭ ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯ ನಂತರ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಭಾರತ ಮಾತೆಯನ್ನು ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಮೊದಲು ಭಾರತದ ಭೂಮಿಯ ಚಿತ್ರಣವೆಂದು ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ ೧೮೮೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಆನಂದ ಮಠದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಬನೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ೧೯೦೫ ರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಗ್ರಹಿಸಿದರು. 

 ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ 
ಭಾರತ ಮಾತೆಯ ಚಿತ್ರಣವು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಕಿರಣ್ ಚಂದ್ರ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ, ಭಾರತ ಮಾತೆಯ ನಾಟಕವನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೭೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ೧೭೭೦ರ ಬಂಗಾಳದ ಕ್ಷಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಈ ನಾಟಕವು ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಗಂಡನನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ಎದುರಿಸುವದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಅರ್ಚಕರು ಅವರನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತ ಮಾತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೋಲಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ದಂಗೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.  ಒಂದು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಕೃತಿ Unabimsa ಪುರಾಣ ಅಥವಾ ನೈಂಟೀನ್ತ್ ಪುರಾಣದ Manushi ಪತ್ರಿಕೆ ಕಥೆ ಕುರುಹುಗಳು ಮೂಲದ Bhudeb ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಮೊದಲ ೧೮೬೬ ರಲ್ಲಿ ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು  ಬಂಕಿಂ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರು ೧೮೮೨ ರಲ್ಲಿ ಆನಂದಮಠ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು " ವಂದೇ ಮಾತರಂ "    ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಹಾಡಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ ರಾಜ್ ಭಾರತದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಟೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಆಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಣವಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರಂಗ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಭಾರತ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಶಿವಪ್ರಶಾದ ಗುಪ್ತ ಅವರು ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಬನಾರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಕಾರವಾಗಿದೆ. 

ಬಿಪಿನ್ ಚಂದ್ರ ಪಾಲ್ ಹಿಂದೂ ತಾತ್ವಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆದರ್ಶವಾದ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶವಾದಿ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದು ಪುರಾತನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಕಲ್ಪನೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. 

ಅಬನೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರರು ಭರತ ಮಾತೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ನಿಲುವಂಗಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ಅನ್ನದ ಹೆಣಗಳು, ಮಾಲಾ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.  ಭಾರತಮಾತೆಯ ಚಿತ್ರವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಅಭಿಮಾನಿ ಸಹೋದರಿ ನಿವೇದಿತಾ, ಈ ಚಿತ್ರವು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಭಾರತಮಾತೆ ಹಸಿರು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಹಿಂದೆ ನೀಲಿ ಆಕಾಶವಿದೆ, ಪಾದಗಳು ನಾಲ್ಕು ಕಮಲಗಳು, ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳು ಎಂದರೆ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ; ಬಿಳಿ ಹಾಲೋ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಶಿಕ್ಷ-ದೀಕ್ಷಾ-ಅನ್ನ-ಬಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. 

ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟಗಾರ ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್ ಭಾರತಿ ಭಾರತ ಮಾತೆಯನ್ನು ಗಂಗಾದ ನಾಡಾಗಿ ಕಂಡರು. ಅವರು ಭಾರತ ಮಾತೆಯನ್ನು ಆದಿ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದರು.  ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರು ಸಹೋದರಿ ನಿವೇದಿತಾ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮಾತೆಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 

 ಮಹತ್ವ ಎವೆರಿಡೇ ನ್ಯಾಷನಲಿಸಂ: ವುಮೆನ್ ಆಫ್ ದಿ ಹಿಂದೂ ರೈಟ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ದೇವಕಿ ಮೆನನ್ "ಭಾರತ ಮಾತೆಯಾಗಿ ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಆಳವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ " ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ದೇಶಭಕ್ತಿಯಲ್ಲದೇ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದೂಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.  ಈ ಒಡನಾಟವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಸ್ಲಿಮರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ಅವರ ದೇವರ ಏಕತೆಯಲ್ಲಿನ Tawhidನಂಬಿಕೆಯು ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ದೇವರಿಗೆ ದೈವತ್ವವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.     ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮುಸ್ಲಿಮರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬಂಗಮಾತಾ Bangamata"ತಾಯಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ" ) ಎಂದು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ಇದು ದೇವತೆಯಲ್ಲ ಆದರೆ ಮಾತೃಭೂಮಿಯ ಅಮೂರ್ತ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.    'ಭಾರತ ಮಾತಾ ಕಿ ಜೈ  ("ಭಾರತ ಮಾತೆಗೆ ಜಯ") ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಬಳಸುತ್ತದೆ .  ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಮಕಾಲೀನ ಆಡುಮಾತಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ "ಭಾರತಮಾತೆ ಜೀವಂತವಾಗಿರಲಿ" ಅಥವಾ "ಭಾರತಮಾತೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. (ಜೈ ಹಿಂದ್ ಕೂಡ ನೋಡಿ. ) ಮುಸ್ಲಿಂ-ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಹಲವಾರು ಡಜನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಘಟಕಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂಲದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು,  ಸೇನೆ, ನೌಕಾಪಡೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದೂ ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ವಾಯುಪಡೆಯ ಧ್ಯೇಯ ಸ್ವಾಭೂನ ಪಕ್ಷ ("ತಾಯ್ನಾಡಿನ ವಿಂಗ್ಸ್" ) ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೋಲಿಸ್‌ನ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವು ಸೇವಾ ಸೇವಾಕೊತ್ತಮ ಅಥವಾ " र्ट्सेवकोत सेवकोत्तम " ("ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಸೇವಕರು").

ಭಾರತ ಮಾತೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳು

ವಾರಣಾಸಿ 
ಭಾರತ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನವು ವಾರಣಾಸಿಯ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಕಾಶಿ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ.  ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಭಾರತ್ ಮಾತೆಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಭಾರತದ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಪರಿಹಾರ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳಾದ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಗುಪ್ತಾ ಮತ್ತು ದುರ್ಗಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಖಾತ್ರಿಯವರ ಉಡುಗೊರೆಯಾದ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು 1936  ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಹೇಳಿದರು, "ಹರಿಜನರು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮ, ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಥಗಳ ಜನರಿಗೆ ವಿಶ್ವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಐಕ್ಯತೆ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ."

ಹರಿದ್ವಾರ 
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹರಿದ್ವಾರದ ಗಂಗಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ಸತ್ಯಮಿತ್ರಾನಂದ ಗಿರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು 8 ಮಹಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು 180 ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ.  ಇದನ್ನು 1983 ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ  ಮಹಡಿಗಳನ್ನು ಪೌರಾಣಿಕ ದಂತಕಥೆಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ದೇವತೆಗಳು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ನಾಯಕರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಜೆಸ್ಸೋರ್ ರಸ್ತೆಯ ಮೈಕೆಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ, ಕೇವಲ 2 ಕೋಲ್ಕತಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಮಾತೆಯನ್ನು (ಮಾತೃ ಭೂಮಿ) "ಜಗತ್ತಾರಿಣಿ ದುರ್ಗಾ " ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 2015 ರಂದು (ಆ ವರ್ಷ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯ ಮಹಾಶಷ್ಠಿ ದಿನ) ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು  ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಶ್ರೀ ಕೇಶರಿ ನಾಥ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ . ಮಾತೃಭೂಮಿಯ ಸ್ತುತಿಗೀತೆಯಾದ " ವಂದೇ ಮಾತರಂ " ನ 140 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸೊಸೈಟಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿಪೀಠ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ 
ಜುಲೈ 2019 ರಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಾಣದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮನೋಹರ್ ಲಾಲ್ ಖಟ್ಟರ್, ಭಾರತ ಮಾತೆಯ ಮುಂದಿನ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು "ಜುನ ಅಖಾರ " ದ "ಭಾರತ್ ಮಾತಾ ಟ್ರಸ್ಟ್" ಗೆ ಮಹಾಭಾರತ -ಇರಾ ಜ್ಯೋತಿಸರ್ ತೀರ್ಥದ 5 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. 

 ಭಾರತ ಮಾತಾ ಮಂದಿರ

 ಶೌರ್ಯ ಸ್ಮಾರಕ
 ಬಂಗಾ ಮಾತಾ
 ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮಾತಾ
 ತೆಲುಗು ಥಲ್ಲಿ
 ಸಿಯಾಮ್ ದೇವಾಧಿರಾಜ್
 ವಂದೇ ಮಾತರಂ
 ಮದರ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಪತ್ರಿಕೆ)

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 
ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ
Pages with unreviewed translations