Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಮಾಂಕಾಳಿ ಕುಣಿತ



ಮಾಂಕಾಳಿ ಕುಣಿತ
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರ್ಕಳ ಹಾಗು ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಕುಣಿತ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ದೀಪಾವಳಿ ಪಾಡ್ಯದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಪ್ರತೀ ಹಗಲಲ್ಲಿ ನಲಿಕೆ (ಪಾಣ) ಜನಾಂಗದವರು ಈ ಕುಣಿತವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದ ಗುತ್ತು ಅಥವಾ ಗೂಡಿನ ಮನೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಗಳಿಗೂ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಸಂಭಾವನೆಯಾಗಿ ಮನೆಮನೆಯಿಂದ ಹಣ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ, ಎಣ್ಣೆ, ಉಪ್ಪು, ಮೆಣಸು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ವೇಷಭೂಷಣ
ಮಾಂಕಾಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನರ್ತಕ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಈತ ಕಂಗಿನ ಹಾಳೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮುಖವಾಡವೆಂದರೆ ಕಣ್ಣು, ಮೂಗು, ತೆರೆದ ಬಾಯಿ, ಚಾಚಿದ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಬಿಳಿ, ಹಳದಿ, ಕಪ್ಪು, ಹಸಿರು, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಣಿಯುವವ ಸೀರೆಯನ್ನು ನೆರಿಗೆ ಹಾಕಿ ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ  ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಹಾಕಿ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲಿಗೆ ಗಗ್ಗರ ಕಟ್ಟಿ ಮೈಯನ್ನು ದೊಗಲೆ ಅಂಗಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮುಖವಾಡದ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಒಂದು ಸೀರೆಯನ್ನು ಇಳಿ ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಮುಖವಾಡ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಮುಖಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಮುಖದೆದುರು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಮಾಂಕಾಳಿ ಕುಣಿತದ ಶೈಲಿ
ಹಾಡು ಹೇಳುವಾತ ತೆಂಬರೆಯನ್ನು ಬಡಿದು ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇದರ ಲಯಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ನರ್ತಕ ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಸುತ್ತು ಬರುತ್ತಾನೆ. ತೆಂಬರೆಯ ಬಡಿತ ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಮುಖಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಂಗಿಯನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಮುಖವಾಡವನ್ನೆತ್ತಿ ಕುಣಿತಗಾರ ನೆಲವನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ವೇಗ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಹಾಡು ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಊರಿನ ರೋಗ ರುಜಿನಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಘಟ್ಟದಿಂದ ಇಳಿದು ಮಾಂಕಾಳಿ ಬರುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. ತುಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಟಿಕಳಿಂಜನು ಊರಿನ ಮಾರಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಷಾಢ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದಾವರ್ತಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬರುವುದು. ತುಳಸಿ ಪೂಜೆಯ ದಿನ ಮಾಂಕಾಳಿ ಕುಣಿತದ ಅಂತ್ಯ ಪೂಜೆ. ಆ ದಿನ ಸಂಭಾವನೆಯಾಗಿ ದೊರೆತ ಭತ್ತ, ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ,  ಉಪ್ಪು, ಹುಳಿ, ಮಸಿ, ಮೆಣಸುಗಳನ್ನು ಸರಳೀ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಮನೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಿಡುತ್ತಾರೆ, ಅದರ ಎದುರು ಮಾಂಕಾಳಿಯ ಮುಖವಾಡವನ್ನಿಟ್ಟು ಊರಿನ ಮಾರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಊರಿನ ಮಾರಿಯನ್ನು ಹೊಳೆ ದಾಟಿಸುವ ಆಶಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

ನಿಯಮಗಳು
ಈ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುವ ನಲ್ಕೆ ಅಥವಾ ಪಾಣ ತನಗೆ ನಿಗಧಿಯಾಗಿರುವ ಸೀಮಾವಲಯ ದಾಟಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲಾಗದು. ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವೇಷ ತೊಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆಯಾ ಊರಿನ ಮೊದಲ ಮನೆ (ಬೀಡು, ಜಿತ್ತು, ಮನೆ) ಎರಡನೇಯ ಮನೆ - ಈ ರೀತಿ ಪೂರ್ವ ನಿಶ್ಚಿತ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಗಬೇಕು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ವಿಪರ್ಯ ಆಗಕೂಡದು. ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ದೇವರಿಗೆ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ತಪ್ಪುದಂಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೊಡಬೇಕು. ಮಾಂಕಾಳಿ ಮುಖವಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂಚಾರ ಹಗಲು ಮಾತ್ರ, ರಾತ್ರಿ ಕೂಡದು. ಕಟಾವು ಆಗಿ ಜಮೀನ್ದಾರರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ ಇರುವಾಗ ಆಯಾ ಊರಿನ ಪಾಣರು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ವಸ್ತು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಆಚರಣೆ ಇದು. ಇದಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೆಖ
ಸಂಪಾದಕರು: ಪ್ರೊ. ಹಿ. ಚಿ. ಬೋರಲಿಗಯ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ. ಪುಟ ೨೬.

ಜಾನಪದ
ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಕಂಬಿ ಕುಣಿತ



ಕಂಬಿ ಕುಣಿತ

ಮುನ್ನುಡಿ
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವರುಷಕೊಮ್ಮೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ, ಯುಗಾದಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದರ್ಶನಕಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀಶೈಲ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಯಾತ್ರೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಯಾತ್ರಿಕರು ತಮ್ಮ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ "ಕಂಬಿ" ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಯೇ "ಕಂಬಿ ಕುಣಿತ". ಈ ಹಿಂದೆ ಭಕ್ತರು ದೇವರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡೇ ಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಊರಿನವರೆಲ್ಲ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಹಾಡುತ್ತ-ಕುಣಿಯುತ್ತಾ, ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ ಕಥೆಗಳನ್ನು, ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ದಾರಿ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ "ಪರಿಸೆ" ಹೊರಡುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಹಿನ್ನಲೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಶೈಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬರಲು ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅಷ್ಟು ಅವಧಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಒಯ್ಯ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಕಂಬಿ ಕಟ್ಟಿದ ನೆಲುವುಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಐದಾರು ಮೊಳ ಉದ್ದವಿರುವ ಬಿದಿರಿನ ಗಳ, ಅದರ ಎರಡು ಕೊನೆಗಳಿಗೂ ಬಿಗಿದು ಜೋಡಿಸಿದ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವ ಬಿದಿರು ಕಡ್ಡಿಯ ಟಿಸಲು ಗಾಲುಗಳು. ಈ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಕಾಯಕ ಗಂಟೆಗಳು. ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಗೂ ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಗಳದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಂದಿ ವಿಗ್ರಹ, ಅದಕ್ಕೆ ಕೂಡಿಸಿದ ಕಳಸ ಮತ್ತು ಹಾಕಿದ "ಗಲ್ಲಪ". ಕಂಬಿಯ ಕೋಲಿಗೆ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರದ (ಪತಾಕೆ) ಆವರಣ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮ ಲೇಪನ - ಇದು ಕಂಬಿಯ ಸ್ವರೂಪ. ಇದನ್ನು ಗಲ್ಲಪದ ಹಿಂದೆ ಟಿಸಲು ಗಾಲುಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಕಾವಡಿಗೆ (ಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿ) ನೆಲುವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಿತ್ಯ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವರು.

ಹರಕೆ
ದೈಹಿಕ ತೊಂದರೆಯಿಂದಲೋ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಚಣೆಯಿಂದಲೋ ಶ್ರೀಶೈಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕೆಲವು ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಹರಕೆ, ಮುಡಿಪುಗಳನ್ನು ಹೋಗುವವರ ಕೈಲಿ ಕೊಟ್ಟು, ಮಲ್ಲಯ್ಯನಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಶೈಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಸುಖವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಭಕ್ತರ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವ. ಅವರನ್ನು ಪುಣ್ಯವಂತರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವರ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ ದೇವರನ್ನು ಕಂಡತಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ತಾವು ಕೊಟ್ಟ ಹರಕೆ ಮುಡಿಪುಗಳು ಕಂಬಿಯ ಮೂಲಕ ದೇವರಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವುದರಿಂದ ಆ ಕಂಬಿಯ ಮೂಲಕವೇ ದೇವರು ಬರುತ್ತಾನೆಂಬುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ಕಂಬಿಯೇ ಕಂಬಿ ಮಲ್ಲಯ್ಯ ನಾದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಶೈಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ "ಕಂಬಿ ಮಲ್ಲಯ್ಯ"ಗಳನ್ನು ಬೀಳ್ಕೂಡುವ ಊರಿನ ಜನ, ಅವರು ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದಾಗಲೂ ಊರಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಕುಶಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ತಾಳ, ಮದ್ದಳೆ, ಚಿನ್ನಕಹಳೆ, ಸನಾದಿ, ಮುಂತಾದ ಮಂಗಳ ವಾದ್ಯಗಳೂಂದಿಗೆ ಊರೊಳಗೆ ಕರೆದು ತರುತ್ತಾರೆ.

ಉದ್ಘೋಷ
ದಾರಿಯಲ್ಲಿ "ಸಿದ್ದಗಿರಿ ಶಿವಗಿರಿ ಮಹಾಂತ ಮಲ್ಲಯ್ಯ" ಎಂದು ಕಂಬಿ ಹೊತ್ತವನು ಉದ್ಗರಿಸಿದರೆ ಉಳಿದವರು "ಉಘೇ ಉಘೇ'" ಎಂದು ಜಯಘೋಷ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಶೈಲ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ಬಿರುದಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೂಂಡು ಭಕ್ತರು ಆವೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಬಿಯ ಅಯ್ಯಗಳೂ ಸಂಬಾಳದ ಜೊತೆಗೆ ಸೊಗಸಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕುಣಿತದ ನಂತರ ಮಲ್ಲಯ್ಯನನ್ನು ಕುರಿತ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಾರತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. "ಕಂಬಿಯ ಅಯ್ಯ"ಗಳು ಶ್ರೀಶೈಲದಿಂದ ಬರುವಾಗ ಮರ ಬುಟ್ಟಿ, ಗಿರಿಯ ಹುಂಡಿ, ದವನ-ಹವನ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ತಂದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಅವರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ
ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ೧೯೭೭, ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ: ೧೮-೧೯.

ಜಾನಪದ
ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಕುಣಿತ



ಮುನ್ನುಡಿ
ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲೆ 'ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಕುಣಿತ'. ಮಾರಿ ಉತ್ಸವದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕುಣಿತ ಮಾರಿಯ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಾಡೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಜೀವಂತ ಹಿಡಿದು ಹೊತ್ತು ತಂದು ಬಲಿ ಕೊಡುವ ಸಂಕೇತವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕಾಡಿನ ಪರಿಸರದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೇ ಕಂಡು ಬರುವುದರಿಂದ ಈ ಮಾತಿಗೆ ಪುಷ್ಠಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಹುತೇಕ ಪುರುಷರು ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಆಕೃತಿ ತಯಾರಿಕೆ
ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ದೃಶ್ಯವೆಂದರೆ 'ಕಾಡೆಮ್ಮೆ'ಯ ಆಕೃತಿ. ಇದು ಸುಮಾರು ೨೦ ಅಡಿ ಉದ್ದದ ದರ್ಬೆಯಿಂದ ತಯಾರು ಮಾಡಿದ ಹಂದರ. ಬಿದಿರಿನ ದರ್ಬೆಯನ್ನು ಕಮಾನಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಸಿ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಆಕಾರ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾಡೆಮ್ಮೆಯ ತಲೆ ಮತ್ತು ಬಾಲಗಳನ್ನು ಸಹ ಆರೇಳು ಅಡಿ ಉದ್ದದ ತೆಳು ಬಿದಿರಿನ ದರ್ಬೆಯಿಂದಲೇ ತಯಾರಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಟ್ಟೆ ಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ತಲೆಯು ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ತಯಾರಾದದ್ದೇ. ಕೊಂಬು, ನಾಲಿಗೆ, ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ ಎಲ್ಲವೂ ಇರುವಂತೆ ಇದರ ರಚನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಬಣ್ಣಗಳು
ಕೊಂಬುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಾಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಿವಿ ಮತ್ತು ನಾಲಿಗೆಗಳಿಗೂ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವೇ. ಮುಖದ ಭಾಗಕ್ಕೇ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಬಳಿದಿದ್ದರೆ, ಬಿದಿರಿನ ಹಂದರದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕರಿ ಕಂಬಳಿ ಹೊದಿಕೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕಾಡೆಮ್ಮೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಆಕೃತಿಗೆ ಕಾಲುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಕುಣಿತದ ಬಗೆ
ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಕುಣಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕೆಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಎರಡು ಬಿದಿರಿನ ಬೊಂಬುಗಳನ್ನು ಎರಡು ಕಡೆ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಂದರದೊಳಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಂತುಕೊಂಡು 'ಕಾಡೆಮ್ಮೆಯ' ಕಿವಿ ಮತ್ತು ನಾಲಿಗೆಗಳನ್ನು ಆಡಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಅವನ್ನು ಸಡಿಲಾವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಗ ತಾನೇ ತಂದ ಹಸಿರು ಬಿದಿರೇ ಈ ಆಕೃತಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೃತಿ ತಯಾರಕರೂ ಅನುಭವಸ್ಥರೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಮಾರೀ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಮಾರಿ ಪೂಜೆಯ ವಿಧಿಗಳೆಲ್ಲ ಮುಗಿದ ನಂತರ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ರಂಗದ ಕುಣಿತ, ವೀರ ಮಕ್ಕಳ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಆಗುತ್ತಿದಂತೆ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡಿನ ಕುಣಿತದ ಆರಂಭ. ಬಿದಿರಿನ ಹಂದರ ಹೊತ್ತವರಿಂದ ಡೋಲು ಮತ್ತು ತಮಟೆ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕುಣಿತ ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಆಕೃತಿಯ ಮುಂದೆ ಸೋಲಿಗರ ವೇಷದವರು ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಹಿಗ್ಗು - ಹರ್ಷಗಳೇ ಪ್ರಧಾನ. ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವು ಹೌದು. ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಿದ ಹಿಗ್ಗಿನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಆ ವಾದ್ಯಗಳ ಬಡಿತ ಮತ್ತು 'ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಕುಣಿತ'.

ಉಲ್ಲೇಖ
ಗೊ.ರು. ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು, ಬೆಂಗಳೂರು

ಜಾನಪದ
ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಗಿರಿಜಾಕಲ್ಯಾಣ

ನೆಲಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಶಿವಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳವಾರ (ಜ. 14) ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದಂತೆ ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಹೋತ್ಸವ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.ಶಿವಶಕ್ತಿಯರ ಆರಾಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಶಿವಗಂಗೆ,ವೀರಶೈವ, ವೀರವೈಷ್ಣವ, ಜೈನ, ಬೌದ್ಧರ, ಶಕ್ತಿವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ, ಅದ್ವೈತ ಶಕ್ತಿ, ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಸಮನ್ವಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದು. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 4.547 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬೆಟ್ಟದ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರ್ವದಿನ ಕುಂಭಿ ಮೇಲಿನ ತೀರ್ಥಕಂಬದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಗಂಗೋತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಗಂಗೆಯಿಂದಲೇ ಮುಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಶಿವಗಂಗೆಯ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರನಿಗೆ ಧಾರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆಯಾದರೆ, ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪಾಣಿಬಟ್ಟಲಿನ ಮೇಲಿನ ಲಿಂಗವೇ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ. ಇದು ಉದ್ಭವ ಲಿಂಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆ ಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ತುಪ್ಪದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರೆ ಬೆಣ್ಣೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತರು, ಚಾರಣಪ್ರಿಯರು ತುಪ್ಪ ತಂದು ಗಾಂಗಾಧರೇಶ್ವರನಿಗೆ ಆ ತುಪ್ಪದಿಂದಲೇ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಸಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶಿವಲಿಂಗದ ಎದುರು ನಂದಿ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ.ದೇವಾಲಯದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಾಲಯ, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡರ ಖಜಾನೆಯ ಗುಹೆಯಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿ–ಪಕ್ಷಿ, ಹೂಲತೆಗಳ ಸುಂದರವಾದ ಉಬ್ಬು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಗಾರೇಕಚ್ಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿಯೇ ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಯ ಏಕಶಿಲಾ ಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಕೆಂಪೇಗೌಡರ ಹಜಾರ, ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪ, ಸಪ್ತ ಮಾತೃಕೆಯರ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ನವಗ್ರಹ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಭಾಗ್ಯವಾಗಿದೆ.

ತೀರ್ಥ
ಒಳಕಲ್ಲು ತೀರ್ಥ: ಏಕಶಿಲಾ ಗುಹಾಂತರ ಮಲೆಯ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಬದಿಯ ನೈರುತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಳಕಲ್ಲು ತೀರ್ಥವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಒಳಕಲ್ಲು ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ರಂಧ್ರಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದರೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತೀರ್ಥ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಪುಣ್ಯಶಾಲಿಗಳಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆದರೆ, ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಅಲೆಗಳು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗ ಕೈಹಾಕಿದವರಿಗೆ ನೀರು ಸಿಗುತ್ತದೆಂಬುದು ವಾಸ್ತವ.

ನೂರೆಂಟು ಶಿವಲಿಂಗ: ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ಅಗಸ್ತ್ಯ ತೀರ್ಥ. ಅದರ ಸುತ್ತ ನೂರೆಂಟು ಶಿವಲಿಂಗಗಳು.
ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ಕಮಲ ತೀರ್ಥ, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠ ಮತ್ತು ವಹ್ನಿ ಕುಲದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೀಠವಿದೆ. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಬೃಹದಾಕಾರದ ರಾಚೋಟಿ ವೀರಭದ್ರಾಲಯದ ಎತ್ತರದ ಗಂಟೆ ಕಂಬ, ಹರಕೆ ಗಣಪ, ಪಾತಾಳಗಂಗೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗ. ಇದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದೇವತೆ ಹೊನ್ನಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಹೊನ್ನಮ್ಮಗವಿ ಮಠ, ಅದೋಗುಹಾ ಮಠ, ಪಾತಾಳಗಂಗೆ, ಶಂಕರ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ. ಒಟ್ಟು 68,000 ತೀರ್ಥಗಳು ಇದ್ದುದರಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅಷ್ಟಾಷಷ್ಠಿಸಹಸ್ರ ಪುಷ್ಕರಣಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಹೋತ್ಸವದ ಕುರುಹಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ದಿನ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರನ ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಮಯ
ಜನಪದದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಗಂಗಪ್ಪನ ಧಾರೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ವೃಷಭಾಕೃತಿ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಲಿಂಗಾಕೃತಿ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಗಣಪತಿ, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸರ್ಪಾಕೃತಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಈ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿವೆ. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಳಲೆ ನಂಜರಾಜ ಎಂಬ ಕವಿಯು ಕುಕುದ್ಗಿರಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಪಟ್ಟ ಮಹಿಷಿ ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿಯು ಶಿವಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲೇಖನ ವ್ರತ ಕೈಗೊಂಡು ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದಳು ಎಂದು ಕ್ರಿ.ಶ.1131ರ ಶ್ರಾವಣ ಬೆಳಗೊಳದ ಶಾಸನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಶಿವಗಂಗೆ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಕಡಿದಾದ ಹೆಬ್ಬಂಡೆಗಳು, ವಿಶಾಲವಾದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಚಾರಣಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಸಾಹಸಿಗರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಬೆಟ್ಟಹತ್ತಿ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಸ್ಮಯ ಅರಿಯಬಹುದು.ಈ ವರ್ಷ ಮಂಗಳವಾರ ಸಂಜೆ 4:15ಕ್ಕೆ ಗಂಗೋತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಗಂಗೆಯಿಂದಲೆ ಸಂಜೆ 5:30ಕ್ಕೆ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರನಿಗೆ ಧಾರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಯಲಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಆಗಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಗ್

ಆಗಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಗ್ ೧೮೭೪-೧೯೪೯. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಅಂಗಕ್ರಿಯಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ರಕ್ತಪರಿಚಲನ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಪಾತ್ರದ ಅರಿವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವ.

ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ
ಗ್ರಿನಾದಲ್ಲಿ ಜನನ.  ಕಪ್ಪೆ ಗಳ ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧ ಬರೆದು ಡಾಕ್ಟೊರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದ (೧೯೦೩).  ಕೋಪೆನ್‍ಹೇಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ  ಅಂಗಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ.  ಉಸಿರಾಡುವಾಗ ಪುಪ್ಪುಸಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಅನಿಲದ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ವಿಯೆನ್ನದ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕೆಡಮಿಯಿಂದ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದ (೧೯೦೬).  ಪುಪ್ಪುಸಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಹೀರಿ ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡನ್ನು ಬಿಡುವುವೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಏನನ್ನೂ ಸುರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ರಕ್ತ ಕ್ಕೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸೇರಲು ಕೇವಲ ಭೌತಪಸರಿಕೆ ಮಾತ್ರ ಕಾರಣವೆಂದೂ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ.  ಒಬ್ಬನ ದುಡಿತದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಳೆವ ಬೈಸಿಕಲ್, ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಅಳೆವ ಶ್ವಾಸಮಾಪಿ, ರಕ್ತಪ್ರಮಾಣಮಾಪಿ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ತಯಾರಿಸಿದ.  ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದಲೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬಂದು ಇವನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.  ಇದಕ್ಕಾಗಿ ರಾಕ್‍ಫೆಲ್ಲರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ವತಿಯಿಂದ ಇವನಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಅಂಗಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಇಲಾಖೆ ಊರ್ಜಿತವಾಯಿತು.  ಸ್ನಾಯುಗಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಒದಗಿಸಲು ರಕ್ತ ಸಾಗುವುದನ್ನು ರಕ್ತಲೋಮನಾಳಗಳು ಹೇಗೆ ಹತೋಟಿಗೊಳಿಸುವುವೆಂದೂ ಸ್ನಾಯು ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಲೋಮನಾಳಗಳೂ ತೆರೆದುಕೊಂಡು ರಕ್ತ ಹರಿಸುತ್ತವೆಂದೂ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟುದಕ್ಕಾಗಿ ನೊಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನ ದೊರೆಯಿತು (೧೯೨೦).

ಉಲ್ಲೇಖ

ವೈದ್ಯಕೀಯ
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಥಿಯಾಡರ್ ಕ್ರಾಮರ್

ಥಿಯಾಡರ್ ಕ್ರಾಮರ್ (1897-1958) : 	ಆಸ್ಟ್ರಿಯದ ಜಾನಪದ ಕವಿ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವ.

ಬದುಕು
ಹಳ್ಳಿಯ ವೈದ್ಯನ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈತ ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಂಗವಿಕಲನಾದ. ಅನಂತರ ಪುಸ್ತಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಫಲನಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ. ಆದರೆ 1930ರಲ್ಲಿ ಆದ ಆರ್ಥಿಕಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಲರ್ ಆಸ್ಟ್ರಿಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ, ನಾಜಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತೆರಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‍ಫರ್ಡ್ ವೃತ್ತಿಶಿಕ್ಷಣಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಪಾಲನಾದ.

ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು  ಸಾಹಿತ್ಯ 
ಕ್ರಾಮರನದು ಹೋರಾಟದ ಬದುಕು. ವಿಧಿಯೆದುರು ಸೆಣಸಿದುದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕ್ರೌರ್ಯ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಕೃತಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧವೂ ಈತ ಹೋರಾಡಿದ. ತನ್ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ದುರ್ಬಲರು ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯರ ಪರವಾಗಿ ಕಾದಾಡಿದ. ಆದರೂ ಈತ ತನ್ನ ಲೇಖಣಿಯನ್ನು ಸಮಾಜದ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸಿದವನಲ್ಲ. ಆಸ್ಟ್ರಿಯದ ವಿಯನ್ನ ನಗರದ ಹೊರವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರ ಜೀವನವನ್ನು ಈತ ಯಾವ ವಕ್ರೋಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಸರಳವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ, ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾದ ಈತನ ಕೃತಿಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೋಲಾಹಲವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿ ಯಶಸ್ಸು ತಂದವು. ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಈತನ ಪಾಲಿನವಾದವು.
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರೂ ಕ್ರಾಮರ್‍ನ ಹೃದಯ ವಿಯನ್ನದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸರಳ ಹಾಗೂ ಮಧುರವಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಕೆಲವೇ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಈತನೂ ಒಬ್ಬ. 		 		

ಆಸ್ಟ್ರಿಯ
ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಕವಿಗಳು
ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್

ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್ ( 1599-1658 ) : ಈತನು ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ , ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತಿನ ಪಾಲಕ ಪ್ರಭು ಲಾರ್ಡ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರ್ (1653-1658).

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಜನನ ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ, 1599ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 25ರಂದು-ಹಳೆಯ ಮನೆತನವೊಂದರಲ್ಲಿ. ಈತ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜóಬೆತ್ ಇವರ ಎರಡನೆಯ ಮಗ. ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್ ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ನಿನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲೂ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍ನ ಸಸೆಕ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ. ಲಿಂಕನ್ಸ್ ಇನ್‍ನಲ್ಲೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. 1620ರಲ್ಲಿ ಈತ ಲಂಡನ್ನಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೊಬ್ಬನ ಪುತ್ರಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬರ್ಷರಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ.

ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ
1628ರಲ್ಲಿ ಈತ ಹಂಟಿಂಗ್‍ಟನ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯನಾದ. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಧರ್ಮಶುದ್ಧಿವಾದಿ ಮತಕ್ಕೆ (ಪ್ಯೂರಿಟನಿಸಂ) ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈತ ಎಂದೂ ಧರ್ಮಾಂಧನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುವೂ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ 1ನೆಯ ಚಾರಲ್ಸನಿಗೂ ಸಂಸತ್ತಿಗೂ ನಡೆದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ರಾಜವಿರೋಧಿ ಪಕ್ಷದ ನೇತೃವಾಗಿದ್ದ. 1640ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಇವನ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು. ಮತೀಯ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿಯಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್ ಬಿಷಪ್ ಮುಂತಾದ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದ.

ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು
	1642ರಲ್ಲಿ ಎಸೆಕ್ಸ್‍ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಲ್ಲಿಯ ಐಶ್ವರ್ಯ ರಾಜನ ಕೈಸೇರದಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈತನ ಮೊದಲ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ. ಅನಂತರ ಈತ ರೂಪಿಸಿದ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ಸೈನ್ಯ ಗೆಯಿನ್ಸ್‍ಬರೋ (1643), ವಿನ್ಸ್‍ಬಿ (1644) ಮಾರ್‍ಸ್ಟನ್ ಮೂರ್ (1644) ಮತ್ತು ನೇಸ್‍ಬಿ (1645) ಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಪಡೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿತು. 1646ರಲ್ಲಿ ಈ ಹೋರಾಟಗಳು ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆಗೆ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್‍ನ ಪ್ರಭಾವ ವೃದ್ಧಿಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಆರಂಭವಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್ ರಾಜನ ಪರವಾದ ಸ್ಕಾಟರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ. ದೊರೆ ಚಾರಲ್ಸನನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿ 1649ರ ಜನವರಿ 30ರಂದು ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ದಂಗೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. 1650ರಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡೂ ಮಣಿಯಿತು.
ಅನಂತರ ರೂಪುಗೊಂಡ ಉಚ್ಚಿಷ್ಟ ಸಂಸತ್ತನ್ನು (ರಂಪ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್) ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್ ವಿಸರ್ಜಿಸಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯಮಂತ್ರಾಲೋಚನಾ ಸಭೆಯ ನೆರವಿನಿಂದ ಕ್ರಾಮ್‍ವೆಲ್ ಅದರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನವಾಯಿತು.
	ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಆಡಳಿತ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‍ಲೆಂಡ್‍ಗಳ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದ. ವಿಸರ್ಜಿತವಾದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಬದಲು ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಶುದ್ಧಿವಾದಿಗಳ ಸಭೆಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅದೂ ಆತನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆಯದಿದ್ದಾಗ ಅದನ್ನೂ ವಿಸರ್ಜಿಸಿ, ರಾಜ್ಯಮಂತ್ರಾಲೋಚನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಕರೆದ. ಅದು ಸರ್ಕಾರದ ಕಟ್ಟಳೆಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ಕಾಟ್‍ಲೆಂಡ್‍ಗಳಿಗೂ ಪಾಲಕ ಪ್ರಭುವಾದ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ದಿವಸಗಳ ಅನಂತರ ರಚಿತವಾದ ಅನುಬಂಧ ಶಾಸನದ (ಅಡಿಷನಲ್ ಪೆಟಿಷನ್) ಪ್ರಕಾರ ತನ್ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಆತನಿಗೆ ದೊರಕಿತು.

ಆಡಳಿತ
	ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದನೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಆತನೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೆದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರುವುದು, ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು-ಎರಡೂ ಅವನಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು. ಅವನಿಗೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ನಿಶ್ಚಿತೋದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿತ್ತು. ವಿಶಾಲದೃಷ್ಟಿ, ಧರ್ಮ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಹಿತ ಮುಂತಾದ ಉನ್ನತಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಆತ ನಿಸ್ವಾರ್ಥದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತನ್ನ ತಾಯ್ನಾಡಿಗಾಗಿ ದುಡಿದ. ತನ್ನ ಧ್ಯೇಯಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಆತ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಆಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದು ನಿಜ. ಆತ ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತಗಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಹೋರಾಟಗಾರ.

ಮರಣ
	ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರದ ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ 1658ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ. ವೆಸ್ಟ್‍ಮಿನ್‍ಸ್ಟರ್ ಅಬೆಯಲ್ಲಿ ಆತನ ಶವಸಂಸ್ಕಾರವಾಯಿತು.									 

ಇತಿಹಾಸ
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಇತಿಹಾಸ
ದೇವಗಂಧಾರಿ

ದೇವಗಂಧಾರಿ   ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ರಾಗ. ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ, ದೇವಗಂಧಾರಿ ಒಂದು ಜನ್ಯ ರಾಗ.ಇದರ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗ ಶಂಕರಾಭರಣ. ಇದು ೭೨ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ೨೯ನೆಯದು.

ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು  ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ

ರಚನೆ ಮತ್ತುಲಕ್ಷಣ 

ಅದರ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ರಚನೆ ಕೆಳಗಿನಂತೆ :
 ಆರೋಹಣ: ಸ ರಿ೨ ಮ೧ ಪ ಧ೨ ಸ
 ಅವರೋಹಣ :ಸ ನಿ೩ ಧ೨ (ನಿ2,ಧ2) ಪ ಮ1 ಗ3 ರಿ2 ಸ
ದೇವಗಂಧಾರಿ ಒಂದು ಔಡವ-ವಕ್ರ-ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಎಂದರೆ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಐದು ಸ್ವರಗಳು (ಇದನ್ನು ಔಡವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ) ಬಂದು ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರಗಳೂ ಬರುತ್ತದೆ.ಆದುದರಿಂದ ಇದು ಔಡವ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗ. ಅಂತೆಯೇ ಸ್ವರಗಳು ಅಂಕುಡೊಂಕು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ವಕ್ರ ರಾಗ.ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 
ಸ್ವರಗಳೆಂದರೆ ಷಡ್ಜ,ಚತುಶೃತಿ ರಿಷಭ,ಅಂತರ ಗಾಂಧಾರ,ಶುದ್ಧ ಮಧ್ಯಮ,ಪಂಚಮ,ಚತುಶೃತಿ ಧೈವತ ಮತ್ತು ಕಾಕಲಿ ನಿಷಾದ. ಈ ರಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 
ಕೈಷಿಕಿ ನಿಷಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಿದೆ. ಆಗ ಇದು ಭಾಷಾಂಗ ರಾಗವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ರಾಗದ ಸಮೀಪದ ರಾಗವೆಂದರೆ ಅರಭಿ. ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಕಾರದ ಆರೋಹಣ ಅವರೋಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳು
ಇವುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಅವೆಂದರೆ,
 ದೇವಗಂಧಾರಿ ರಾಗವನ್ನು ಗಮಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಳಂಭಿತ ಕಾಲ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ 
 ದೇವಗಂಧಾರಿಯನ್ನು ದೀರ್ಘ ಗಂಧಾರದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ(ದೀರ್ಘ ಗ೩)
 ದೇವಗಂಧಾರಿಯು ಒಂದು ಭಾಷಾಂಗ ರಾಗ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಕೈಷಿಕಿ ನಿಷಾಧವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ: ಸ ನ್೩ ದ ನಿ೨ , , ದ ಪ

ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು 
ದೇವಗಂಧಾರಿ ರಾಗದ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು:

ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ 
 ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಇದು  ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‍ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ರಾಗವೂ 
ಒಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ  ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಯಾವ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಯಾವ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಖ್ಖರ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಧ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‍ನಲ್ಲಿ ೩೧ ರಾಗಗಳಿದ್ದು ಈ ರಾಗವು ಆರನೆಯದಾಗಿದೆ.ಈ ರಾಗದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಗ್ರಂಥಸಾಹಿಬ್‍ನ ೫೨೭ ರಿಂದ ೫೩೭ನೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿದೆ.ಈ ರಾಗವನ್ನು ಗುರು ಅರ್ಜುನ ಅವರು 
ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದು, ೪೭ ಮಂತ್ರಗಳು(ಹಾಡುಗಳು)ಗಳಿದ್ದು ಮೂರನ್ನು ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದೂರ್ ಮತ್ತು ಆರನ್ನು ಗುರು ರಾಮದಾಸರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ
ಇಂದು ದೇವಗಂಧಾರಿಯು ಒಂದು ಅಪರೂಪದ,ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಗ. ಇದು ಬೆಳಗಿನ ರಾಗವಾಗಿದೆ.ರಾಗ ಮಾಲಾದಲ್ಲಿ 
ದೇವಗಂಧಾರಿ ರಾಗವು ಮಾಲ್‍ಕಂಸ್ ರಾಗದ ರಾಗಿಣಿಯಾಗಿದೆ.ಇದು ಅಸಾವರಿ ಥಾಟ್‍ಗೆ ಸೇರಿದ ರಾಗವಾಗಿದೆ.ಇದರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯು ವೀರೋಚಿತ,ಪ್ರಾರ್ಥನಾಪೂರ್ವಕ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ರಾಗದ ಪಠ್ಯಗಳು ದೇವರ ಕುರಿತು ವಿರೋಚಿತ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
 ಆರೋಹ:ಸ ರಿ ಮ ಪ ಧ ಸ
 ಅವರೋಹ: ಸ ನಿ ಧ ಪಾ, ಮ ಪ, ಧ ನಿ ಧ ಪ, ಮ ಗ ರಿ ಸ
 ಪಕಾರ್: ಧ ನಿ ಧ ಪ, ಮ ಗ,ಸ ರಿ ಮ,ಗ ಸ ರಿ ಗ ಸ
 ವಾದಿ:ಮ
 ಸಂವಾದಿ: ಸ

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
 ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಗಗಳು
 ಕೀರ್ತನೆ
 ರಾಗ
 ತಾಳ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 ಗುರುಮಠ್ ಸಂಗೀತ್ ಯೋಜನೆ
 ರಾಜ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಏಷ್ಯನ್ ಸಂಗೀತ
 ಸಿಖ್‍ನೆಟ್: ಶಾಬಾದ್ ಮುದ್ರಣ

ರಾಗಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ಬಿಲಾವಲ್

ಬಿಲಾವಲ್ ಒಂದು ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ರಾಗ ಮತ್ತು ಥಾಟ್. ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಐಯೋನಿಯನ್  ಮೋಡ್ (major scale)ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಸ್ ಆರ್ ಜಿ ಎಂ ಪಿ ಡಿ ಎನ್ ಎಸ್' ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಿಲಾವಲ್ ಥಾಟ್‍ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರಗಳೂ ಶುದ್ಧ ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿಕ.ಬಿಲಾವಲ್ ಥಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೋಮಲ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಸ್ವರಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಂತರಿಕ ಮಾದರಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾಚೀನತೆ
ಇದು  ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ  ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ, ಶ್ರೀ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿವಾದ ಒಂದು ರಾಗವಾಗಿದೆ.ಪ್ರತಿ ರಾಗಗಳೂ  ಒಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ  ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಳಸಬಾರದು, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರಬೇಕಾದ ಅಂತರಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಅಯಾ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.

ಶ್ರೀ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 31 ರಾಗಗಳಿವೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಬಿಲಾವಲ್ ಹದಿನಾರನೆಯ ರಾಗವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ರಾಗದ ರಚನೆಗಳು ಒಟ್ಟು ೬೪ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿದ್ದು ಅದು ೭೯೫ ರಿಂದ ೮೫೯ರವರೆಗಿನ ಪುಟಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿವೆ.ಸುಮಾರು ೧೭೦ ಮಂತ್ರಗಳಿದ್ದು ಇದನು ಗುರು ನಾನಕ್, 
ಗುರು ಅಮರ ದಾಸ, ಗುರು ರಾಮ ದಾಸ, ಗುರು ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದೂರ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ
ಬಿಲಾವಲ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮೂಲ ರಾಗವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಬಿಲಾವಲ್ ರಾಗಮಾಲಾದಲ್ಲಿ ಭೈರವಿ 
ರಾಗದ ರಾಗಿಣಿಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಇಂದು ಇದು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಥಾಟ್ ಆಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ರಾಗಮಾಲಾ ದಲ್ಲಿ ಬಿಲಾವಲ್‍ನ್ನು ಭೈರವನ ಪುತ್ರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಇಂದು ಈ ಎರಡು ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ 
ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.ಬಿಲಾವಲ್‍ನ್ನು ಬೇಸಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಭಾವ ಉತ್ಕಟ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ಸ್ಥಿತಿ. ಇದು ಬೆಳಗಿನ ರಾಗವಾಗಿದೆ.

ಆರೋಹ ಮತ್ತು ಅವರೋಹ 
ಅರೋಹ
ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಧ ನಿ ಸ

ಅವರೋಹ

ಸ ನಿ ಧ, ಪ, ಸ ಗ,ರಿ ಸ

ವಾದಿ ಮತ್ತು ಸಂವಾದಿ 
ವಾದಿ:ಧ

ಸಂವಾದಿ:ಗ

ಪಕಡ್ ಅಥವಾ ಚಲನೆ 
ಗ ರಿ, ಗ ಮ ಧ ಪ, ಮಾ ಗ,ಮ ರಿ ಸ

ಬಿಲಾವಲ್ ಥಾಟ್‍ನ ರಾಗಗಳು 
 ಅಲ್‍ಹಯ ಬಿಲಾವಲ್
 ದೇಶ್ಕರ್
 ಹಂಸಧ್ವನಿ
 ದುರ್ಗಾ
 ಶಂಕರ
 ಕುಕುಭ್ ಬಿಲಾವಲ್
 ಸುಖಿಯಾ
 ಶುಕ್ಲಾ ಬಿಲಾವಲ್
 ದೇವಗಿರಿ ಬಿಲಾವಲ್
 ಪಹಾಡಿ
 ಮಾಂಡ್
 ಭೂಪಾಲಿ

ಸಮಯ (ಸಮಯ) 
ಬೆಳಿಗ್ಗಿನ ಮೊದಲ ಪ್ರಹರ.

ರಸ 

Bor, Joep (ed). Rao, Suvarnalata; der Meer, Wim van; Harvey, Jane (co-authors) The Raga Guide: A Survey of 74 Hindustani Ragas. Zenith Media, London: 1999.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 SRA on Samay and Ragas
 SRA on Ragas and Thaats 
 Rajan Parrikar on Ragas
 Gurmat Sangeet Project
 Raj Academy of Asian Music
 Sikhnet: Shabad for Printing

ರಾಗಗಳು
ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳು
ಸೋರತ್

ಸೋರತ್ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ರಾಗವಾಗಿದೆ.  ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ  ಶ್ರೀ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್ (SGGS.)ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್,(ಸಿಖ್ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ)ದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು  31 ರಾಗಗಳಿವೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ರಾಗವು  ಒಂಬತ್ತನೆಯ ರಾಗವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ರಚನೆಗಳು  ಒಟ್ಟು 65 ಪುಟಗಳಿದ್ದು, ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ ೫೯೫ ರಿಂದ ೬೬೦ರ 
ವರೆಗೆ ಗುರು ನಾನಕ್,ಗುರು ಅಮರದಾಸ, ಗುರು ರಾಮದಾಸ,ಗುರು ಅರ್ಜುನ, ಮತ್ತು ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದೂರ್ ರ ರಚನೆಗಳಿದ್ದು ಒಟ್ಟು ೧೫೦ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ
ರಾಗ ಸೋರತ್ ರಾಗಮಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಘ ರಾಗದ ರಾಗಿಣಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ಇಂದು ಇದು ಖಮಾಜ್ ಥಾಟ್‍ಗೆ ಸೇರಿದ ರಾಗವಾಗಿದೆ.
ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ರಾಗವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಹರದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಹಗುರವಾದ ಲವಲವಿಕೆಯ ಭಾವ ಇದೆ.ರಾಗ ದೇಶ್ ನ್ನು ಹೋಲುವ ಅಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಧ್ವನಿ ಇದಕ್ಕಿದೆ.ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡ ಕೆಲವು ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ
ಗುರುವಿನ ಮಾತುಗಳು ಹೇಗೆ ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಸಂತಸವನ್ನು ಕೋಡಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಆರೋಹ ಮತ್ತು ಅವರೋಹ
ಆರೋಹ ಮತ್ತು ಅವರೋಹದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರಗಳ ಪಟ್ಟಿ:
 ಆರೋಹ:ಸ ರಿ ಮ ಪ ನಿ ಸ 
 ಅವರೋಹ:ಸ ರಿ ನಿ ಧ, ಮ ಪ ಧ ಮ ಗ ರಿ ನಿ ಸ 
 ವಾದಿ: ರಿ
 ಸಂವಾದಿ: ಧ

ಸಹ ನೋಡಿ 
 Kirtan
 Raga
 Ragas in the Guru Granth Sahib
 Taal

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 Gurmat Sangeet Project
 Raj Academy of Asian Music
 Sikhnet: Shabad for Printing
 More details about raga Sorath

ರಾಗಗಳು
ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ಅನಿಲ (ಪುರಾಣ)

ಅನಿಲ ಅಷ್ಟ ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಗಾಳಿ, ವಾಯು, ಅನಿಲದೇವತೆ. ಆವಹ, ನಿವಹ, ಉದ್ವಹ, ಸಂವಹ, ವಿವಹ, ಪ್ರವಹ, ಪರಿವಾಹ ಎಂದು ಏಳು ಬಗೆಗಳುಳ್ಳದ್ದು.

ಇತರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಶಿವೆಯೆಂಬುವಳನ್ನು ಮುದುವೆಯಾಗಿ ಮನೋಜನ, ಅವಿಜ್ಞಾತಗತಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದನೆಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಕುಮಾರ. ತಂದೆ ವೃಷಾದರ್ಭಿ. ತಾನು ಮಾಡಿದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಜರಿಗೆ ಕೊಡುವ ದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಅನಿಲನ ಹೆಣವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ. ಋತ್ವಿಜರಾಗಿದ್ದ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಶವವನ್ನೇ ತಿಂದರು ಎಂದು ಭಾರತದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ಥಿತಿತ್ರಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು. 

ಮಹಾಭಾರತ
ಪಂಜಾಬಿ ಹಬ್ಬಗಳು

ಪಂಜಾಬಿಗಳು ಅನೇಕ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ರೂಪಪಡೆದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಜನರಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆಗೆ ದಿನಗಳು ಪಂಜಾಬಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‍ನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಪಂಜಾಬಿ ಹಬ್ಬಗಳ ಪಟ್ಟಿ.

ಪಂಜಾಬಿ ಹಬ್ಬಗಳು

ಮಾಘಿ

ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬವು ಪಂಜಾಬಿಗರಲ್ಲಿ 'ಮಾಘಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಜನರು ಗುರುದ್ವಾರ ಅಥವ ಗುಡಿಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅಕ್ಕಿಯ ಖೀರು ಆ ದಿನದ ವಿಶೇಷ ತಿನಿಸು.  ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಲೋಹ್ರಿ

ಲೋಹ್ರಿಯು ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಚಳಿಗಾಲದ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಮಯ. ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ (ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಹಗಲುಳ್ಳ ದಿನ) ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆಚರಣೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಇದು ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ದಿನ.

ವಸಂತ ಹಬ್ಬ (ಬಸಂತ್ ಗಾಳಿಪಟದ ಹಬ್ಬ)

ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಸ್ವಾಗತಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಆ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಕೇಸರಿ ಅನ್ನ ಆ ದಿನದ ವಿಶೇಷ ತಿನಿಸಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಹೋಳಿ

ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಬಣ್ಣಗಳ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು ಪರಸ್ಪರ ಬಣ್ನಗಳನ್ನು ಎರಚಿಕೊಂಡು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಂಜಾಬಿ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‍ನ ಮೊದಲ ಮಾಸವಾದ ಚೇತ್‍ನ ಮೊದಲ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ವೈಶಾಖಿ

ಇದು ಪಂಜಾಬಿ ಹೊಸವರ್ಷ ಮತ್ತು ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬ. ಈದಿನದಂದು ಪಂಜಾಬಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಜಾತ್ರೆಗಳ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ರಾಖ್ರಿ

ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿಯರ ಹಬ್ಬವಾದ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನ ಹಬ್ಬವು ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ 'ರಾಖ್ರಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ತೀಯಾ (ತೀಜ್)
ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರು ಮರಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ಜೋಕಾಲಿಗಳನ್ನು ಆಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇದು ಮುಂಗಾರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಹಬ್ಬ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ತೀಜ್ ದಿನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರು 'ಗಿಧಾ' ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬಂಧು ಬಳಗವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು

ಪಂಜಾಬಿ ಹಬ್ಬಗಳು
ಕೊಡದ ಕುಣಿತ



ಕೊಡದ ಕುಣಿತ

ಮುನ್ನುಡಿ
ಕೊಡದ ಕುಣಿತ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕುಣಿತ. ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮರಾಠಿಗರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಈ ಕಲೆಯ ಮೂಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ. ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನ ಜಾತ್ರೆ ತೇರು, ಪರಿಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಸಂತೋಷದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ ಕೂಡ ಅಥವಾ ಬಿಂದಿಗೆಯನ್ನು ಊದುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವುದರಿಂದ ಕೊಡದ ಕುಣಿತ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಕಲೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ಇಪ್ಪತ್ತರಿಂದ ಮುವತ್ತೂ ಜನರಿರುವ ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಣ್ಣದ ನಿಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಬನಿನು, ತಲೆಗೊಂದು ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರ ಅಥವ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಕೊಡ ಅಥವ ಬಿಂದಿಗೆ ಇವಿಷ್ಟು ಅವರ ವೇಷಭೂಷಣ. ಕೊಡವನ್ನು ಬಾಯಿ ಹತ್ತಿರ ಹಿಡಿದು ಭೊಂಭೊಂ ಎಂದು ಊದುತ್ತಾ ತಾಳಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಧಾನ ಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತು ಕೊಳಲನುದುತ್ತಾನೆ, ಕೊಳಲಿನ ನಾದ ಬದಲಾದಂತೆ ಕುಣಿತದ ರೂಪವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಲೀಲೆಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಆಟಗಳು ಇವೆ, ಮಧ್ಯೆನಿಂತು ಕೊಳಲು ಊದುವ ಪ್ರಧಾನ ಗಾಯಕ ಕೃಷ್ಣನೆಂದು ಆತನ ಸುತ್ತಾ ತಿರುಗುತ್ತಾ ಬಿಂದಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಯುವವರೆಲ್ಲಾ ಗೋಪಿಕಾಸ್ತ್ರಿಯರೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಿದೆ. ಕಲಾವಿದರು ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ನಿಂತು ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಎದುರುಬದುರಾಗಿ ನಿಂತು ಕುಣಿಯುವ ಮತ್ತು ಕುಂತು ಕುಣಿಯುವ ವೈವಿಧ್ಯಗಳಿವೆ, ಹಾಗೆ ಕುಣಿಯುವಾಗ ಮೊದಲು ಎಡಗಾಲು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಊರಿ, ಬಲಗಾಲು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಬೆನ್ನನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಬಾಗಿಸಿ ಬಿಂದಿಗೆಯನ್ನು ಊದುವುದು ಆಮೇಲೆ ಬಲಗಾಲನ್ನು ಊರಿ ಎಡಗಾಲನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಊದುವುದು ಹೀಗೆ ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊಡ ಹಿಡಿದು ಜಡೆ ಆಟ ಆಡುವುದು ಉಂಟು, ಗೆಜ್ಜೆಯ ನಾದದ ಜೊತೆಗೆ ಬಿಂದಿಗೆ ಊದುವಿಕೆಯಿಂದ ಬರುವ ಭೋಂಭೋಂ ಸದ್ದು ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಮೆರಗನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ
ಹಿ.ಚಿ. ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ೧೯೬೬.

ಜಾನಪದ
ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಕೊಂಬು ಕಹಳೆ



ಕೊಂಬು ಕಹಳೆ

ಮುನ್ನುಡಿ
ನಾಡಿನ ಬಹುತೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಾದ್ಯಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕೊಂಬು ಕಹಳೆಗಳಿಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ. ಜಾತ್ರೆ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೂ ಮೊದಲು ಕೊಂಬುಕಹಳೆ ಮೊಳಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ರೂಡಿಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಬಳ ಭೂತಕೋಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹರಿಜನ ವರ್ಗವಾದ 'ನಲಿಕೆ' ಜನಾಂಗದವರು ಕೊಂಬು ಕಹಳೆ ಊದುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಉದ್ಯೋಗಿ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಕೂಂಬು ಕಹಳೆಯ ಇತಿಹಾಸ
ಅಂದಿನ ರಾಜರುಗಳು ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಣಕಹಳೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ಎತ್ತರದ ಬುರ್ಜಿನ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ ಕಾವಲುಗಾರ ದೂರದಲ್ಲೇ ಶತ್ರುಗಳ ಆಗಮನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕೊಂಬು ಊದಿ ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲೂ 'ಕೊಂಬು ಕಹಳೆ' ದನಿ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ರೀತಿ ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಗಂಡು ದೂರದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ 'ಕಹಳೆ' ಊದಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಕಡೆಯವರಿಗೆ ಬೀಗರು ಬರುತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ಈಗ ಕೊಂಬು ಕಹಳೆಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಊರಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಬಂದಾಗಲೂ ಅದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊಂಬು ಕಹಳೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದೆ. ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಈ ಕಲೆ ಆದಿ ಕರ್ನಾಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಶೈಲಿ
ಕಲಾವಿದರು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಟು ಪೇಟ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಇವರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಿ ಕಲೆಯಾದರೂ, ಇದರಿಂದಲೇ ಇವರು ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುವದರಿಂದ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಹ್ವಾನ ಬಂದರೆ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಕಹಳೆ, ಕೊಂಬು ಊದಲು ಶಕ್ತಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ತಾಸಿನವರೆಗೂ ಬಿಡದೇ ಉಸಿರು ಕಟ್ಟಿ ಊದಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಬೆರಗು ಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಹಳೆಯನ್ನು ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ತಗಡಿನಿಂದ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ 'ಎಸ್' ಅಕ್ಷರ ಆಕಾರವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದರೊಡನೊಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಊದುತ್ತಾರೆ. ಕೊಂಬು ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಕೊಂಬಿನಾಕಾರದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೊಂಬು ಕಹಳೆ ದನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗೊಂಡಾಗ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ದನಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ವಾದ್ಯಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಕೊಂಬಿನ ಸುಧಾರಿತ ರೂಪವೇ ಕಹಳೆಯೆಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಎರಡೂ ವಾದ್ಯಗಳ ಬಳಕೆಯೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ
ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೧೯೭೭.

ಜಾನಪದ
ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಕಾಸೆ ಕುಣಿತ



ಕಾಸೆ ಕುಣಿತ

ಮುನ್ನುಡಿ
ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ  ಕಾಸೆಕುಣಿತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕಲೆಯನ್ನೇ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಡೆ 'ಪುರವಂತಿಕೆ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. 'ಹಲಗೆ ಕುಣಿತ', 'ಲಿಂಗದ ಬೀರನ ಕುಣಿತ', 'ಕಟಕಿ' ಹೇಳುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಅಂಕಿತಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದವು. ಕಾಸೆ ಕುಣಿತಕ್ಕೂ ವೀರಗಾಸೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನಲೆಯೇ ಇದ್ದರೂ ವೇಷಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ವೇಷ ಭೂಷಣ
ಕಲಾವಿದರು ಕೆಂಪು ಕಾಸೆ ಪಂಚೆ, ಕೆಂಪು ಜುಬ್ಬ, ತಲೆಗೆ ಕೆಂಪು ಚೌಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಲೆಗೆ ಚೌಲಿ, ಬಲಗೈಗೆ ಖಡ್ಗ ಹಾಗೂ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಎದೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಮಹಾರುದ್ರನ ಪ್ರತಿಮೆ ಇರುವ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಮುಖಕ್ಕೆ  ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ, ನಡುವಿಗೆ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಗಗ್ಗರ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ- ಇವರ ತೊಡುಗೆಗಳು.

ಆಚರಣೆ
ಶಿವರಾತ್ರಿ, ನವರಾತ್ರಿ ಕಾರ್ತಿಕ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆ, ದೇವರ ಉತ್ಸವ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಮೊದಲಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತಮಟೆ, ನಗಾರಿ, ತಾರಸಿ, ಪಕ್ಕ ವಾದ್ಯ ಮೊದಲಾದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೇಳ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಹೊಳೆಯ ಬದಿಯಿಂದ ಕಾಸೆ ಕಟ್ಟುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ಕರೆತರುತ್ತಾರೆ. ಹೊಳೆ ಇಲ್ಲದಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೀಪದ ಗುಡಿಯಿಂದಲೂ ಕರೆತರಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಕರೆದು ತರುವಾಗ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಗಡಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು (ಗಂಗಾ) ತರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ದೇವರು ತರುವುದು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಡೆದು ತರುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಲಿಗೆಯಾಗಬಾರದೆಂದು ಅಗಸನಿಂದ ಮಡಿ ಮಾಡಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಾಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು 'ನಡೆಮಡಿ'. ಈ ಒದ್ದೆ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು 'ಹಡದಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬರುವಾಗ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಾದ್ಯಗಳ ಸಹಿತ ಕಾಸೆಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನಡುನಡುವೆ 'ಕಟಕಿ' ಅಥವಾ 'ಖಡ್ಗ' ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಈ ಕಟಕಿಗಳು ದಕ್ಷಬ್ರಹ್ಮನ ಸಂಹಾರ, ಸೃಷ್ಠಿ ಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯಕಥೆಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಕಟಕಿ ಹೇಳುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ನಡುನಡುವೆ ಅವರಲ್ಲೇ ಒಬ್ಬ 'ಉಳ್ಳತ್' ಎನ್ನುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಕಾಸೆಕುಣಿತದವರು ವೀರಾವೇಷದಿಂದ ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಲು ಆಗಾಗ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಒಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 'ಈಡುಗಾಯಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಪ್ರೋ, ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ: ೭೩.

ಜಾನಪದ
ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ

ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ ಭಾರತದ ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಂಪನಿ LEPL ಗ್ರೂಪ್ನವರು ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ 0.8% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನಯಾನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಏರ್ಲೈನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಎರಡು ಎಂಬ್ರೇಯರ್ ಇ 170 ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ  ಭಾರತೀಯ ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನ  ಚೆನೈ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ರಂದು ಚಲನೆ ಶುರು ಮಾಡಿತು.  ವಿಮಾನಯಾನ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯಿತು.

ವಿಮಾನಯಾನ ಎರಡನೇ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹಾಗೂ ಮೂರನೇ ಶ್ರೇಣಿಯಾ ನಗರಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದೆ  ಮತ್ತು ₹ 600 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯೀಗಳನ್ನು ಹೂಡಿದ್ದಾರೆ. (ಅಮೇರಿಕಾದ $ 89 ದಶಲಕ್ಷ) 2015ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ  ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ 32 ದೈನಂದಿನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ  ಚೆನೈ ಮತ್ತು ವಿಜಯವಾಡದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ . ವಿಮಾನಯಾನ ಚೆನೈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 

ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಂಪನಿ LEPL ಗ್ರೂಪ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.  ಏರ್ಲೈನ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 ರಲ್ಲಿ  ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಯಾವುದೇ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (NOC) ಪಡೆದರು ಏರ್ಲೈನ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ Q400 ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಯೋಜನೆಹಾಕಿತ್ತು   ಆದರೆ ಜೂನ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಏರ್ ಶೋದಲ್ಲಿ ಎಂಬ್ರೇಯರ್ ಜೆಟ್ಸ್ ಪಡೆಯಲು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಏರ್ ಆಪರೇಟರ್ಸ್ 'ಪರವಾನಗಿ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ (ಮಹಾ) ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ಇವರಿಂದ ಏರ್ ಆಪರೇಟರ್ಸ್ ಪರ್ಮಿಟ್ (AOP) ಅನ್ನು ಪಡೆಯಿತು 

ವಿಮಾನಯಾನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಏರ್ಲೈನ್ ಎಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಎರಡು ಎಂಬ್ರೇಯರ್ ಇ 170 ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಆರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಿಮಾನವನ್ನು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಚೆನೈ  ಇಂದ 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು ಏರ್ಲೈನ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ತಿಎರ್ II ಮತ್ತು ಟೈರ್ III ನಗರಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸಲು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ₹ 600 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯೀಗಳನ್ನು (ಅಮೇರಿಕಾದ $ 89 ಮಿಲಿಯನ್) 2015 ರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೂಡಿದ್ದಾರೆ. 

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನೂ ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ ಪಡೆಯಿತು, ಅದರ ಪರವಾನಗಿ ಮಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆ ವಿಮಾನಯಾನ ನಿಯಂತ್ರಕರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ ಆಕ್ಷೇಪಣೆರಹಿತ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು ಏರ್ಲೈನ್ ಪ್ಯಾನ್ ಭಾರತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಅನ್ನು19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ 0.8% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ

ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು 

ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 ರಂತೆ, ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ 32 ದೈನಂದಿನ ಹಾರಾಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.  ಏರ್ಲೈನ್ ಚೆನೈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಹಬ್ ಹೊಂದಿದೆ.  ತಿರುಪತಿ, ವಿಜಯವಾಡಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ, ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ, ಬೆಂಗಳೂರು ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಜೈಪುರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಚೆನೈ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ಕೋಯಿಮತ್ತೂರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ,ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ .

ಹೊಸ ಆದೇಶಗಳನ್ನು 

ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ 50 ಎಂಬ್ರೇಯರ್ ಇ-ಜೆಟ್ಸ್ E2, ಅಮೇರಿಕಾದ $ 2.94 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ ಶೋ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 13 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 ರಂದು ಆದೇಶ ನೀಡಿತು ಏರ್ಲೈನ್ 2018 ಮೊದಲ ವಿತರಣಾ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮಾದರಿ ಏಷ್ಯನ್ ಉಪಕ್ರಮದ ಗ್ರಾಹಕನಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ
ಉರುಮೆ ವಾದ್ಯ



ಉರುಮೆ ವಾದ್ಯ

ಮುನ್ನುಡಿ
ನಾಡಿನ ಬಹುತೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಚರ್ಮ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉರುಮೆ ವಾದ್ಯವು ಒಂದು. ಇದನ್ನು 'ಹರೆ' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೂ ಉಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಮಾರಿ' ದೇವಾಲಯ ಇರುವ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ 'ಹರೆ' ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಹೆಣ್ಣು ದೇವರ ಜಾತ್ರೆ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲೇ ಈ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವುದು. ಉರೆಮೆ ಬಾರಿಸುವ ಕಲೆ ಆದಿ ದ್ರಾವಿಡರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ದೇವರ ಉತ್ಸವ ಹೊರತಾಗ ವಾದ್ಯ ಬಡಿಯದೆ ಹೋದರೆ ಅವರ ವಂಶವೇ ನಿರ್ವಂಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಅವರದು. ಕಲಾವಿದರು ಸಾಮ್ಯಾನ ವೇಷದಲ್ಲಿದ್ದು ತಲೆಗೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಹೆಗಲ ಮೇಲಿಯೂ ವಸ್ತ್ರವಿರುತ್ತದೆ. ವಾದ್ಯವನ್ನು ಕೊರಳಿಗೆ ತಗುಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.

ವಾದ್ಯದ ವಿಶೇಷತೆ
ಸುಮಾರು ೧೫ ಅಂಗುಲ ವ್ಯಾಸವಿರುವ ೨೦ ಅಂಗುಲ ಉದ್ದವಿರುವ ಕಂಚು ಅಥವಾ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಹೊಳವಿಕೆ (ಕೊಳಗ) ಅದರ ಎರಡು ಕಡೆಗೊ ಹದ ಮಾಡಿದ ಆಡಿನ ಚರ್ಮವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬಿಗಿದ ಉರಿಮೆ ಬಡಿಯಲು ಎರಡು ಗಟ್ಟಯಾದ ತೆಂಗಿನ ಅಥವಾ ಈಚಲ ನಯವಾದ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಉಜ್ಜುವ ಕೋಲು ಸಲ್ಪ ಬಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಉರುಮೆ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಆಡಿಸಿದೆರೆ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ಶಬ್ಧ ಬರುತ್ತದೆ. ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಉಜ್ಜುವ ಸಳ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಲೇಪವಾದಂತೆ ಗುರುತನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವರ ಉತ್ಸವ ಹೊರಡುವ ಮುಂಚೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂದೆ ಉರುಮೆ ಬಾರಿಸಿದರೆ ಅದರ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ ಊರಿನ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಬಾರಿಸುವುದು ಇನ್ನುವುದಕಿಂತ ಉಜ್ಜುವುದು ಎನ್ನುವುದು ಸೂಕ್ತ. ದೇವರ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಉರುಮೆ ಉಜ್ಜುವಾಗ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮಂಗಲಾರತಿಗರ ನಿಂತ ಕಡೆ ಕಲಾವಿದರು ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾ; 
'ಕುಣಿ ಕುಣಿ ಅಂದರೆ, 
ನಾ ಎಂಗೆ ಕುಣಿಯಲಿ...'
 
ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತಾ ಕೆಕೇ ಹಾಕುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಉರಿಮೆ ಬಾರಿಸುವುದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಂಡಸರೇ. ಆದರೆ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಮಾರಮ್ಮನನ್ನು ಹೊತ್ತು ಊರೂರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಅಲೆಮಾರಿ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರು ಉರುಮೆ ಬಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉರುಮೆ ಉಜ್ಜುವ ಕಲಾವಿದರ ಹಾವಭಾವಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ. ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಇದು ಉದ್ಯೋಗದ ಆಶ್ರಯಯೂ ಹೌದು. ಅಂತೆಯೇ ಹಿಂದೆ ಅವರ ಸೇವೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಎಂದು ದವಸ ಧ್ಯಾನದ 'ಆಯ' ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಉಲ್ಲೇಖ
ಗೋ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ. ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ: ೧೨ - ೧೩.

ಜಾನಪದ
ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಇಂಪೀರಿಯಲ್, ದಹಲಿ

ಇಂಪೀರಿಯಲ್, ದಹಲಿ, 1931 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಂದು ಐಷಾರಾಮಿ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದ್ದು  ದಹಲಿಯ ಜನಪಥ್ ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ ಹಿಂದೆ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ದೆಹೆಲಿಯ ಕನ್ನಾಟ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಹತ್ತಿರವಿದೆ. ಇದು ದಹಲಿಯಾ ಮೊದಲ ಐಷಾರಾಮಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿತ್ತು.
ಇಂದು ಇದು ದೆಹಲಿ ನಗರದಲ್ಲೇ ವಸಾಹತು, ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಜೊತೆಗೆ  ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಹೋಟೆಲ್ 1936 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮತ್ತು ವಸಾಹತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ, ಡಿ.ಜೆ. ಬ್ಲೊಮ್ಫೀಲ್ಡ್  ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಶೈಲಿಯ ಒಂದು ಸುಳಿವನ್ನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ,  ಮತ್ತು ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ರಾಜಧಾನಿ ದಹಲಿಯಲ್ಲಿ, ಅದೇ ವರ್ಷ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಲುಟಿಯನ್ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಂತಹ ಎಡ್ವಿನ್ ಲುಟಿಯೆನ್ಸ್ ಅವರ ಸಹವರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರು. ದಿ. ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಅನ್ನು 1911 ರ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ದೆಹೆಲಿಯನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ  ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ದರ್ಬಾರಿನಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಜ್  ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾದ ಬಿ ಎಸ್  ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪುತ್ರ ರಾಜ  ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್, ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ಹೋಟೆಲ್ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ 1996 ಮತ್ತು 2001 ನಡುವೆ, ಅದರ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಶ್ರೀ ಹರ್ವಿಂದರ್ ಸೆಕ್ಹೊನ್ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದರು,  ಮತ್ತು ಅವರ ಆವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ನ ರಾಣಿ , ಹಾಲಿವುಡ್ ನಟರು ಮತ್ತು ನಟಿಯರು, ಸಾಹಸಿಗರು, ಮತ್ತು ಸಿರಿವಂತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತ್ತು.  "ಸ್ಪೈಸ್ ಮಾರ್ಗ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಾರ್, "ಪಟಿಯಾಲ ಪೆಗ್ ಬಾರ್", "1911 ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್", "ದನಿಎಲ್ಲ್ಸ ಟಾವೆರ್ನ್" ಮತ್ತು "ಸ್ಯಾನ್ ಗಿಮಿಗ್ನನೋ"  ಎಂಬ ಆರು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳನ್ನ ತೆರೆದರು. ಶ್ರೀ ಟ್ರೆವರ್ ಫಿಶ್ ಲಾಕ್ , ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ಲಂಡನ್, 27 ನವೆಂಬರ್ 2000: "ಫಿಶ್ಲಾಕ್  ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇಂಡಿಯಾ" ಮತ್ತು "ದಹಲಿ ಹೋಟೆಲ್ ಓಪನ್ ಡೋರ್ ಆರ್ಟ್, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 1997, ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್" ಅನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.

ಪರಂಪರೆ
ಹೋಟೆಲ್ ಇಂಪೀರಿಯಲ್, ದಹಲಿ ,ಅದರ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಚಿರಪರಿಚಿತ. ಇದು ಪಟಿಯಾಲ ಪೆಗ್ 'ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಾರ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರ್ಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಜನನ ಚರ್ಚಿಸಲು ಭೇಟಿ ಆಗಿದ್ದ ಜಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಲಿಗಢದಲ್ಲಿರುವ  ಒಂದು ಶಾಲೆಯ ಹೆಸರು ಕೂಡ ಆಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಮಾನಸ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು



ಬುಧ್ಲಾಡಾ
ಬುಧ್ಲಾಡಾ, ಭಟಿಂಡಾ-ದೆಹಲಿ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾನಸ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 25 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.  ಬುಡಾ ಮತ್ತು ಲಾಡಾ  ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಖತ್ರಿ ಸಹೋದರರ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಇಡಲಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಕೈತಾಲ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಂದ 10 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದೋದ್ರ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭ್ರಹ್ಮ್ ಬುಂಗಾ ಎಂಬ  ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಗುರುದ್ವಾರವಿದೆ.  ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವರ್ಧನೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಜನರು ಹತ್ತಿರ ಮತ್ತು ದೂರದಿಂದ ಮೂರು ’ಸಮಾಗಮ’ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಭಟಿಂಡಾ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸುಮಾರು 80 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಸರ್ದುಲ್‍ಗಡ್
ಸರ್ದುಲ್‍ಗಡ್ ಮಾನಸದಿಂದ ಸುಮಾರು 37 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ.  ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ರೋರಿ ಧುಡಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪಾಟಿಯಾಲದ ರಾಜರ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.  ಪಾಟಿಯಾಲದ ರಾಜಕುಮಾರನಾಗಿದ್ದ ಸರ್ದುಲ್ ಸಿಂಗ್ ಅವನಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ಬೇಟೆಯ ಸ್ಥಾನ ಆಗಿತ್ತು. ಸರ್ದುಲ್‍ಗಡ್ ಕೋಟೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ.

ಬರೇಟ ನಗರ

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ  ಅಗ್ಗರ್‌ವಾಲ್ ಪಂಗಡದವರು ಮತ್ತು ರಜಪೂತರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಇಲ್ಲಿ ಆಶಾ ರಾಮ್ ಚೌಧುರಿ ಅವರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಮನೆಯು ಈಗ ಆಶಾ ರಾಮ್ ಧರ್ಮಶಾಲೆ ಆಗಿದೆ.  ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಜಂತಾ ದುಖ್ ದಮನ್ ಫಾರ್ಮಸಿ ಸಹ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸ್ತಬ್ಧ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ನಗರವು 15,000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ಬುಧ್ಲದಾ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲ್ಕಾ ಸಿಂಗ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಐಟಿ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಸಿ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಿಕಿ
ಭಿಕಿ, ಮಾನಸ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಗರ ಪಂಚಾಯತಿ.  ಇಲ್ಲಿ ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದೂರ್ ಸಾಹಿಬ್ ಜಿ ಅವರು ಭೇಟಿನೀಡಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಪಟ್ಶಾಹಿ ನೌವಿನ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಸಮಾಜದ ಏಳಿಗೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಧನಾಶ್ರೀ

ಧನಾಶ್ರೀ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಸಂಗೀತದ  ರಾಗ.ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಗುರು ನಾನಕ್, ಗುರು ಅಮರದಾಸ,ಗುರು ರಾಮದಾಸ, ಗುರು ಅರ್ಜುನ್, ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದೂರ್ ಈ 
ರಾಗದಲ್ಲಿ ೧೦೧ ಸ್ತುತಿಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ
ರಾಗ ಧನಾಶ್ರೀ ರಾಗಮಾಲಾದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್‍ಕೌನ್ಸ್ ರಾಗದ ರಾಗಿಣಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾಫಿ ಥಾಟ್‍ಗೆ ಸೇರಿದ ರಾಗ. 
ಇದು ರಾಗ ಬೀಮ್‍ಪಲಾಸಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇದರ ವಾದಿ ಮತ್ತು ಭಾವ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.ಇದು ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ 
ರಾಗ. ಇದರ ಭಾವ ಸಂತೋಷ.

ಆರೋಹ ಮತ್ತು ಅವರೋಹ

ಈ ರಾಗದ ಆರೋಹ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಗಳು ಇಂತಿವೆ.
 ಆರೋಹ: ಸ ಗ ಮ ಪ ನಿ ಸಾ
 ಅವರೋಹ: ಸ ನಿ ಧ ಪ ಮ ಪ ಗ ರಿ ಸ
 ವಾದಿ: ಪ
 ಸಂವಾದಿ: ಸ
ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಪ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಾಧುರ್ಯಭರಿತ ಹಾಡುಗಳಿವೆ.

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
 Ragas in the Guru Granth Sahib
 Kirtan

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 Sikh Kirtan Community
 Gurmat Sangeet Project
 Raj Academy of Asian Music
 Sikhnet: Shabad for Printing
 

ರಾಗಗಳು
ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳು
ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಜಂಕ್ಷನ್

ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಜಂಕ್ಷನ್  ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಜಂಕ್ಷನ್  ಆಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯದ ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಂಕೇತವು TPJ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ  ಮಹಾರೈಲ್ವೆ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ 1853 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.  1859 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ನಾಗಪಟ್ಟಣಂ ಜೊತೆ ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ತನ್ನ ಮೊದಲ ರೈಲ್ವೆ ಲೈನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.  ಪ್ರಸ್ತುತ, ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೆ ಜಂಕ್ಷನ್ ಆಗಿದೆ ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ .

ತ್ರಿಚಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಐದು ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ಶಾಖೆ ಹೊಂದಿದೆ

ವಿರುಧಾಚಲಂ, ವಿಳುಪ್ಪುರಂ, ಚೆನೈ, ತಿರುಪತಿ, ನೆಲ್ಲೂರು ಉತ್ತರ ಕಡೆಗೆ.ತಂಜಾವೂರು,ಮೈಲಾಡುತುರೈ,ನಾಗಪಟ್ಟಣಂ,ಕಾರೈಕಾಲ್ ಪೋರ್ಟ್, ಕರೈಕಲ್ ಪೂರ್ವ ಕಡೆಗೆ.ಪುದುಕ್ಕೊತ್ತೈ, ಕಾರೈಕುಡಿ,ಮನಮಧುರೈ, ರಾಮೇಶ್ವರಂ, ಆಗ್ನೇಯ ಕಡೆಗೆ.ಮಧುರೈ, ತಿರುನಲ್ವೇಲಿ, ನಾಗರ್ಕೋಯಿಲ್, ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ, ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಕೊಲ್ಲಂ ದಕ್ಷಿಣ ಕಡೆಗೆ.ಕರೂರ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಡೆಗೆ, ಈರೋಡ್, ಸೇಲಂ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೊಯಿಮತ್ತೂರು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜೆಎನ್.

ಶ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು 

ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ 5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.ಗೋಲ್ಡನ್ ರಾಕ್ ರೈಲ್ವೇ ವರ್ಕ್ಶಾಪ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಲೊಕೊ ಶೆಡ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಸರಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಜಿನ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ತ್ರಿಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿನ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು  

 ಪೋನ್ಮಲೈ (ಗೋಲ್ಡನ್ ರಾಕ್)(Goc)

 ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಟೌನ್(TPTN)

 ಶ್ರೀರಂಗಂ(SRGM)

 ಉತ್ತಮರ್ ಕೋವಿಲ್(UKV)

 ಪಿಚ್ಚಂದರ್ ಕೊವಿಲ್ (BXS)

 ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಫೋರ್ಟ್(ಟಿ.ಪಿ.)

 ತಿರುಚಿನಾಪಳ್ಳಿ ಪಳಕ್ಕರೈ (BCD)

 ತಿರುವೆರಮ್ಬುರ್(tRB)

 ಮಂಜತ್ತಿದಲ್ (MCJ)

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ ರೋಜ್ ಗಾರ್ಡನ್

ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ ರೋಜ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಗುಲಾಬಿ ಉದ್ಯಾನವನವು ಚಂಡೀಗಡನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ೩೦ ಎಕರೆಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ.  ಈ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ೧೬೦೦ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಳಿಗಳ ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಗುಲಾಬಿ ಗಿಡಗಳಿವೆ. ಭಾರತದ ಹಿಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದ ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್‍ರವರ ನಂತರ ಈ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಚಂಡಿಗಡದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರು ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದೆಂಬ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗುಲಾಬಿಯೊಂದೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಕೆಲ ಔಷಧಿ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. 
ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ ಗುಲಾಬಿ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉತ್ಸವ/ಕೂಟಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಗುಲಾಬಿ ಹಬ್ಬವು ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಚಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಗ್ಯಾಲರಿ

Gallery 
Rose fesival 18/02/2017

.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 ಗುಲಾಬಿ ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೋಟ 
 ಚಂಡೀಗಡದಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು
 ಗುಲಾಬಿ ಉದ್ಯಾನವನ
 ಚಂಡೀಗಡದಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು 

ಪಂಜಾಬ್
ಉದ್ಯಾನಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು
ಸತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅಂಡಿಂಜೆ



ಡಾ. ಸತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅಂಡಿಂಜೆ

ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಸಂವಹನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ.ಸತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅಂಡಿಂಜೆಯವರು ಮೂಲತಃ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಂಡಿಂಜೆ ಗ್ರಾಮದವರು. ಅಂಡಿಂಜೆ ‘ವನಸಿರಿ’ಯ ಮುತ್ತಯ್ಯ ಪೂಜಾರಿ ಮತ್ತು ವಾರಿಜಾ ದಂಪತಿಗಳ ಪುತ್ರರಾಗಿರುವ ಇವರು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಂಡಿಂಜೆ, ಬಂಗಾಡಿ ಮತ್ತು ವೇಣೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಉಜಿರೆಯ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಇವರು ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಐದನೇ ರಾಂಕ್ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇವರು ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮೂಹ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ರಾಂಕ್ ಹಾಗೂ ಚಿನ್ನ ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಪಡೆದರು. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿ ನಾರ್ವೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸುದ್ದಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಉಪನ್ಯಾಸಕರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಹತಾ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಎನ್‍ಇಟಿ)ಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿರುವ ಇವರು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಉದ್ಯೋಗ
ಉಜಿರೆ ಶ್ರೀ ಧ.ಮಂ.ಕಾಲೇಜು ಹಾಗೂ ಮಣಿಪಾಲದ ಮಾಧವ ಪೈ ಸ್ಮಾರಕ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಮೂರು ವರ್ಷ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇವರು ಮಂಜುವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಕಳೆದ ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕುವೆಂಪು ವಿವಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಇವರು ಇದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡಾ.ವಿಘ್ನೇಶ್ ಎನ್. ಭಟ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ‘‘Role of Traditional Folk Arts as Media of Mass Communication: A Study with Special Reference to Coastal Karnataka’ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಎಂ.ಫಿಲ್ ಹಾಗೂ ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಏಳು ಮಂದಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಇತರೆ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ಕುವೆಂಪು ವಿವಿಯ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿವಿ ವಾರ್ತಾಪತ್ರದ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇವರು ದೂರಶಿಕ್ಷಣ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಕೋರ್ಸಿನ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕುವೆಂಪು, ಹಂಪಿ, ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮುಕ್ತ ವಿವಿಗಳ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಕೋರ್ಸ್‍ಗಳ ಸ್ವಯಂ ಕಲಿಕಾ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ ಇವರು ಇಲ್ಲಿಯ ಸಂಪರ್ಕ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಂಡಳಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ/ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ ಇವರು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟರ್, ಮೀಡಿಯಾ ರಿಸರ್ಚರ್ ಮುಂತಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ.

ಲೇಖಕರಾಗಿ
ಹವ್ಯಾಸಿ ಬರಹಗಾರರಾಗಿರುವ ಇವರ 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಲೇಖನ, ನುಡಿಚಿತ್ರ, ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳು ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ತುಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ‘ಜನಹೋರಾಟ’ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ‘ಪ್ರಸ್ತುತ’ ಎಂಬ ಅಂಕಣ ಪ್ರತೀವಾರ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಇವರ ಭಾಷಣ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಭದ್ರಾವತಿ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರದು ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿ ವಿನಯ ಕುಮಾರಿ, ಮಗ ಮಾ.ಸಾತ್ವಿಕ್ ಮತ್ತು ಮಗಳು ಕು.ಸಾನ್ವಿ ಅವರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಸಾರ.

ಪತ್ರಕರ್ತರು
ಲೆ ಮೆರಿಡಿಎನ್

ಲೆ ಮೆರಿಡಿಎನ್ ಒಂದು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸ್ಟಾರ್ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದೆ . ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೋಟೆಲ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು, ಈ ಹಿಂದೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅಲ್ಲಿ  ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಸ್ಟಾರ್ ವುಡ್ ಹೊಟೆಲ್ಸ್ & ರೆಸಾರ್ಟ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ವೈಡ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು 100 ಹೊಟೇಲ್ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಇದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ "ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮನೆಯಿಂದ ದೂರದ ಮನೆ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ." ಏರ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಇಂದ  1972 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಎತೊಇಲೆ  - ಮೊದಲ ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಆಸ್ತಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ 1,000 ಕೊಠಡಿ ಹೊಟೆಲ್ ಆಗಿತ್ತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ,ಈ ಗುಂಪು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ  10 ಹೋಟೆಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಹೋಟೆಲ್ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಯುರೋಪ್, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಫ್ರೆಂಚ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್, ಕೆನಡಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ, ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮಾರಿಷಸ್ ನಲ್ಲಿ 21 ಹೊಟೆಲುಗಳಿಗೆ ಏರಿತ್ತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್  ಆಸ್ತಿ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 58 ಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು.

1994 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಹೋಟೆಲ್ ಕಂಪನಿ  ಫೋರ್ಟೆ ಗ್ರೂಪ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಗ್ರಣದ ಪಿಎಲ್ಸಿ ಎಂಬ ಕಂಪನಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮತ್ತು  2000 ಇಸವಿಯ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ  ಗ್ರೆನಡಾ ಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುವವ ಕಂಪಾಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ನಡುವೆ ಡಿವಿಲೀನ ಮೂಲಕ ಫೆಬ್ರವರಿ 2001 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳ - ಫೋರ್ಟೆ ಹೊಟೇಲ್ ವಿಭಾಗದ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂರು ಬ್ರಾಂಡ್ಗಳು (ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್, ಹೆರಿಟೇಜ್ ಹೊಟೇಲ್ ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಥೌಸೆ ಫೋರ್ಟೆ ) ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಪಾಸ್ ಕಂಪನಿಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೇ 2001 ರಲ್ಲಿ, ನೋಮುರ ಗ್ರೂಪ್ £ 1.9 ಶತಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ  ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ರೆಸಾರ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಕಂಪಾಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್ಸಿ ರಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2001 ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಳೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಹೊಟೇಲ್ಗಳ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಲೆಹ್ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಹೊಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಹಿರಿಯ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲವನ್ನು ಳೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಮೇಲೆ  ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು .

ನವೆಂಬರ್ 24, 2005 ರಂದು, ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಶುಲ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಟಾರ್ ವುಡ್ ಹೊಟೆಲ್ಸ್ & ರೆಸಾರ್ಟ್ಗಳು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 
ಗುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಹ್ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ವುಡ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ರೂಪುಗೊಂಡ ಜಂಟಿ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
2011 ರಲ್ಲಿ, ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್  ಕೊಯಿಮತ್ತೂರು ಭಾರತದ ತನ್ನ 100 ನೇ ಹೋಟೆಲ್ ತೆರೆಯಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊಟೆಲ್ ಗಳು
ಸ್ಟೀವನ್ ಕ್ರೇನ್

ಸ್ಟೀವನ್  ಕ್ರೇನ್ (Stephen Crane)  (1871-1900). ಅಮೆರಿಕೆಯ ಯುದ್ಧ ಬಾತ್ಮೀದಾರ, ಕವಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ.

ಬದುಕು
ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿಯ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‍ನ ಮೆಥಾಡಿಸ್ಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಪಾದ್ರಿಯೊಬ್ಬನ 14ನೆಯ ಮಗ. ಸೈರಾಕ್ಯೂಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ಟೀಮಿನ ಮುಖಂಡತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದ. ಅನಂತರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯಾದ.

ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮ್ಯಾಗಿ: ಎ ಗರ್ಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್ (1892) ಈತನ ಪ್ರಥಮ ಕೃತಿ. ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯದಿದ್ದರೂ ಇದು ಈತನ ಪ್ರೌಢ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಮರುವರ್ಷ ದಿ ರೆಡ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಕರೇಜ್ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಚಿಸಿದ. ಇದು ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಿನ ಈತನ ಜೀವನ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಕಳೆಯಿತು. 1896ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನಿಗೆ ಬಂದು ಕಾನ್ರಾಡನ ಸ್ನೇಹ ಗಳಿಸಿದ. ಅನಂತರ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ವೂಂಡ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ರೇನ್ (1900) ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಈತನ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರೈಡರ್ಸ್ (1895) ಮತ್ತು ವಾರ್ ಈಸ್ ಕೈಂಡ್ (1900) ಎಂಬುವು ಸೇರಿವೆ. ಕ್ಷಯ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ ಈತ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆಟ್ಟ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಿ-ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧದಿಂದ-ಎಂಬುದನ್ನು ದಿ ರೆಡ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಕರೇಜ್ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುಖೇನ ಈತ ಸಾರಿದ್ದಾನೆ. ದಿ ಓಪನ್ ಬೋಟ್ ಮೊದಲಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಈತ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರೇನನ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ 1926ರಲ್ಲಿ 12 ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 

ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಕವಿಗಳು
ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಬರಹಗಾರ
ಹ್ಯಾರಲ್ಡ್‌ ಹಾರ್ಟ್ ಕ್ರೇನ್

ಹ್ಯಾರಲ್ಡ್‌ ಹಾರ್ಟ್ ಕ್ರೇನ್ (1899-1932). ಅಮೆರಿಕದ ಕವಿ.

ಬದುಕು
ಒಹಾಯೊದ ಗಾರೆಟ್ಸ್ ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಈತನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ಕ್ಲೀವ್‍ಲೆಂಡಿಗೆ ತೆರಳಿದುದರಿಂದ ಈತನೂ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಈತನ ತಂದೆ ಮಿಠಾಯಿ ಅಂಗಡಿಯ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಕೆಲ ಸಮಯದ ಅನಂತರ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ದಾಂಪತ್ಯ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದುದರಿಂದ ಕ್ರೇನ್ ಅನಾಥನಾದ. ಕೇವಲ 13ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೆ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯತೊಡಗಿದ. ತನ್ನ 17ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ತಂದೆಯ ನೆಲಸು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ. ಅನಂತರ ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ. ಆ ಮೇಲೆ ಕ್ಲೀವ್‍ಲೆಂಡನ 'ಪ್ಲೇನ್ ಡೀಲರ್‍ನ ಸುದ್ದಿಗಾರನಾದ. 
1931ರಲ್ಲಿ ಗುಗೆನ್‍ಹೈಮ್‍ನ ಫೆಲೊ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗೆ ತೆರಳಿದ. ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಕ್ರೇನ್ ತನ್ನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಅತಿಯಾದ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಸೊರಗಿಹೋಗಿದ್ದ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಜುಗುಪ್ಸೆಗೊಂಡ ಈತ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಡಗಿನಿಂದ ಹಾರಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ.

ಸಾಹಿತ್ಯ
ಈತನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ವೈಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ (1926) ಮತ್ತು ದಿ ಬ್ರಿಜ್ (1930) ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು. ದಿ ಬ್ರಿಜ್ ಅಮೆರಿಕನರ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ವಿಚಾರಾತ್ಮಕ ದೀರ್ಘಕವನ. 
1933ರಲ್ಲಿ ಈತನ ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಪೊಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು 1952ರಲ್ಲಿ ಲೆಟರ್ಸ್ ಎಂಬ ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. ಕ್ರೇನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಆಧುನಿಕ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಅಗ್ರಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಬಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯದು. 

ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಕವಿಗಳು
ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್

ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್  (ಹುಟ್ಟು ೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೨೭) ೨೦೦೭ರಿಂದ  ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೭ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೭೦-೧೯೭೧,೧೯೭೭-೧೯೮೦ ಮತ್ತು ೧೯೯೭-೨೦೦೨ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ೧೯೯೫-೨೦೦೮ರ ಅವಧಿಗೆ ಶಿರೋಮಣಿ ಅಕಾಲಿ ದಳ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರು.  ೨೦೦೮ರಿಂದ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಉಪ-ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸುಖ್‌ಬೀರ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್‌ರನ್ನು  ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕ‌ಗೈದರು.  ಶಿರೋಮಣಿ ಅಕಾಲಿ ದಳ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರಾದ ಕಾರಣ  ಗುರುದ್ವಾರ ಪ್ರಬಂಧಕ ಕಮಿಟಿಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾದಲ್‌ರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವವುಂಟು.  ದೆಹಲಿ ಸಿಖ್ ಪ್ರಬಂಧಕ ಕಮಿಟಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೂಡ ಬಾದಲ್‌ರ ಹೆಗಲ ಮೇಲಿದೆ.  ೨೦೧೫ರ ಸಾಲಿನ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್‌ರಿಗೆ ಲಭಿಸಿದೆ.

ಬಾಲ್ಯ
ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್ ಅಬುಲ್ ಖುರಾನ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೨೭ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಧಿಲ್ಲೋನ್ ಜಾಟ್ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. He graduated from the Forman Christian College in Lahore.

Political career
ಬಾದಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಸರಪಂಚರಾಗಿ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ ಶುರು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ , ಲಂಬಿ ಗ್ರಾಮದ ಬ್ಲಾಕ್ ಕಮಿಟಿಯ ಚೇರ್‌ಮನ್ ರಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಂಡರು.  ೧೯೫೭ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸಕರಾಗಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಮರುಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಸಮಾಜ-ಕಲ್ಯಾಣ, ಪಂಚಾಯ್ತಿರಾಜ್, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಜಲಚರ ಸಚಿವರಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಂಡರು. ೧೯೭೨,೧೯೮೦ ಮತ್ತು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ೨೯೯೨ರ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಶಿರೋಮಣಿ ಅಕಾಲಿ ದಳ ಪಕ್ಷ ಬಹಿಷ್ಕರಿದ್ದ ಕಾರಣ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲದ  ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್, ಒಟ್ಟು ೧೦ ಬಾರಿ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗೊದ್ದಾರೆ. ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಸಚಿವರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು