ಹೇರಂಬ

Articles having same image on Wikidata and Wikipedia

ಹೇರಂಬ ( ಸಂಸ್ಕೃತ: हेरम्ब, ಹೇರಂಭಾ ಗಣಪತಿ  ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಗಣೇಶ (ಗಣಪತಿ)  ಐದು ತಲೆಯ ಪ್ರತಿಮಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಈ ರೂಪವು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.  ಗಣೇಶನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗಣೇಶನ ಮೂವತ್ತೆರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ.

ವಿಶೇಷಣವಾಗಿ 
ಮುದ್ಗಲ ಪುರಾಣವು ಗಣೇಶನ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಂಬ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣವು ವಾರಣಾಸಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ೫೬ ವಿನಾಯಕಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಹೇರಂಬ ವಿನಾಯಕನನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ (೮ ಹೆಸರುಗಳು), ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ (೧೨ ವಿಶೇಷಣಗಳು) ಮತ್ತು ಸಿಂತ್ಯಾಗಮ (೧೬ ಗಣಪತಿಗಳು) ಗಳಲ್ಲಿನ ಗಣೇಶನ ಹೆಸರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಂಬ ಕೂಡ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.  ಗಣೇಶ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇರಂಬವನ್ನು ಗಣೇಶನ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. 

ಬ್ರಹ್ಮ ವೈವರ್ತ ಪುರಾಣವು ಹೇರಂಬದ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ಅವನು ಅಸಹಾಯಕತೆ ಅಥವಾ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ರಂಬಾ ದುರ್ಬಲರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಅವರನ್ನು ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು, ಹೀಗಾಗಿ ಹೇರಂಬಾ ಎಂದರೆ "ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಜನರ ರಕ್ಷಕ".

ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ 

ಹೇರಂಬಾ ಐದು ಆನೆಯ ತಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಐದನೆಯದು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.  ಹೇರಂಬನ ತಲೆಯ ಬಣ್ಣಗಳು ಅವನ ತಂದೆ ಶಿವನ ಐದು ಅಂಶಗಳಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ – ಈಶಾನ, ತತ್ಪುರುಷ, ಅಘೋರ, ವಾಮದೇವ ಮತ್ತು ಸದ್ಯೋಜಾತ. ಐದು ತಲೆಗಳು ಅವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ.  ಅವನು ಚಿನ್ನದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಅವರು ಮೈಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಹೇರಂಬ ತನ್ನ ವಾಹನವಾದ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಿಂಹವನ್ನು ಏರಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.  ಸಿಂಹವು ದೇವತೆಯ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಉಗ್ರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.  ಸಿಂಹವು ತನ್ನ ತಾಯಿ ಪಾರ್ವತಿಯಿಂದ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.  ಸಿಂಹವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಈ ಅಂಶದ ವಾಹನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಗಣೇಶನ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಹನವಾದ  ಇಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ೧೧ ನೇ – ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಡಿಶಾದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಹೇರಂಬದ ಜೊತೆಗೆ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಇಲಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೇಪಾಳದ ಭಕ್ತಾಪುರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ; ಹೇರಂಬ ಎರಡು ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ, ಹೇರಂಬಾವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಇಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಹೇರಂಬ ಹತ್ತು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿನ ವಿವರಣೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಪಾಶ (ಕುಣಿಕೆ), ದಂತ (ಅವರ ಮುರಿದ ದಂತ), ಅಕ್ಷಮಾಲಾ (ಜಪಮಾಲೆ), ಪರಶು (ಯುದ್ಧ-ಕೊಡಲಿ), ಮೂರು ತಲೆಯ ಮುದ್ಗಾರ ( ಮಾಲೆಟ್ ) ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ಮೋದಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ವರದಮುದ್ರ (ವರ ಕೊಡುವ ಸೂಚಕ) ಮತ್ತು ಅಭಯಮುದ್ರ (ಭಕ್ತನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸೂಚಕ) ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇತರ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಇತರ ವಿವರಣೆಗಳು ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ.  ಅವನು ತನ್ನ ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಂಕುಶವನ್ನು (ಆನೆಯ ಮೇಕೆ) ಹಿಡಿದಿರುವ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಒಬ್ಬ ಸಂಗಾತಿಯು ಅವನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೇರಂಬಳ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಳನ್ನು ಮುದ್ದಾಡುತ್ತದೆ.

ಪೂಜೆ 
ಹೇರಂಬ ದುರ್ಬಲರ ರಕ್ಷಕ. ಹೇರಂಬವು ನಿರ್ಭಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಸೋಲು ಅಥವಾ ವಿನಾಶವನ್ನು ತರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  

ಗಣೇಶನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹೇರಂಬ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಹೈರಂಬಾ ಅಥವಾ ಹೇರಂಬ ಪಂಥವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪಂಥವಾಗಿದ್ದು, ಗಣೇಶನನ್ನು ದೇವಿ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ (ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ) ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ತಂದೆ ಶಿವನ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಹಲವಾರು ಇತರ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳಂತೆ, ಹೇರಂಬಾ ಕೂಡ ಆರು "ಭಯಭರಿತ ಅಭಿಚಾರ ವಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ" (ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬ ಪ್ರವೀಣನು ಬಲಿಪಶುವನ್ನು ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎದುರಿಸಲಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಬೇಕು. ಆಕರ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಅಸೂಯೆ, ಅಥವಾ ಗುಲಾಮರಾಗಿ, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. 

ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುವಾರೂರಿನ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಗಣಪತಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಈ ಗಣಪತಿಗೆ ಉತ್ಸವ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು