Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಕಂಕರ್

ಕಂಕರ್ (ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು)  ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದ ಉಂಡೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಸುಣ್ಣಶಿಲೆಯ ಒಂದು ಬಗೆ. ಕಂಕರೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಭಾರತದಂಥ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಡೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.  ಇದು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಫೆಲ್ಡ್‌ಸ್ಪಾರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸುಣ್ಣದ ಸಿಲಿಕೇಟ್ ಖನಿಜಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಲೂ ಆಮ್ಲಗ್ರಾನೈಟಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ಒಡ್ಡುಗಳವರೆಗೆ ಇರುವ ವಿವಿಧ ಶಿಲೆಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕಶಿಥಿಲಿಕೆಯಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಗಿ ಭೂಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಯೂ ಉಂಡೆಗಳಂತೆ ಶೇಖರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉಂಡೆಗಳ ಗಾತ್ರ 5-8 ಸೆಂಮೀ. ಸುಣ್ಣಶಿಲೆಯಂತೆ ಇದು ಬದ್ಧವಾದ ಶಿಲಾಸ್ತರಗಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಭೂಮಿಯೊಳಗಡೆ ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡಿನಿಂದ ಒಡಗೂಡಿದ ಅಂತರ್ಜಲ (ಊ2ಔ + ಅಔ2) ಶಿಲಾಸ್ತರಗಳ ಬಿರುಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲದೊಡನೆ ಸೇರಿ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ (ಅಚಿಅಔ3) ಆಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಣ ರೂಪವಾಗಿಯೂ ಗಂಟುಗಳಂತೆಯೂ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ.  ಶುದ್ಧವಾದ ಸುಣ್ಣಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ 95%-98% ಭಾಗದಷ್ಟು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಇರುತ್ತದೆ.  ಗ್ರಾನೈಟ್ ನೈಸ್ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ, ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಸುಣ್ಣಶಿಲೆಯ ಸಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ೮೦%-೮೫% ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಶಿಲೆ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿವೆ.  ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆ, ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗದಗ್ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಹಿರೇಕೆರೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಣಜಿ, ಗುಡ್ಡದ ಮಾದಾಪುರ, ನಾಗವಂದ, ಮೈದೂರ್, ಕಾಮಲಾಪುರ ಮತ್ತು ಚಟ್ಣಹಳ್ಳಿ (ಇಲ್ಲಿನ ನಿಕ್ಷೇಪ ಸು. ೫ಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಆಗಬಹುದು). ಬೆಳಗಾಂವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹುಕ್ಕೇರಿ, ಬೈಲಹೊಂಗಲು ಮತ್ತು ಅಥಣಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು (ಇಲ್ಲಿನ ನಿಕ್ಷೇಪ ಸು. ೩ಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಆಗಬಹುದು) ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಇಂಥ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು.  ಬೈಲಹೊಂಗಲ ಮತ್ತು ಅಥಣಿ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾದವು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಶಿಲೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಕರ್ ಸಿಕ್ಕುವುದು.  ತುಮಕೂರಿನ ಓಬಳಾಪುರದ ಬಳಿ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಪುಲವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಕಂಕರನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದು ಪರಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಇದರ ಗುಣಮಟ್ಟ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ.  ಇದರಿಂದ ಅನೇಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅಸಿಟೇಟನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು.	

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಶಿಲೆಗಳು
ಎಸ್.ಎಸ್.ರಾಜಮೌಳಿ

ಎಸ್.ಎಸ್.ರಾಜಮೌಳಿ ತೆಲಗು ಸಿನೆಮಾ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ನಿರ್ದೇಶಕ .ನಿರ್ದೇಶಕ ಕೆ.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್, ರಾಜಮೌಳಿ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಟೆಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಗೆ ಬಂದ ಅವರ ಮೊದಲ ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರ ತೆಲುಗಿನ  ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ನಂಬರ್ ೧ . ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಮಗಧೀರ ಹಾಗು ಈಗಾ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ,.

ಕೆ.ವಿ. ವಿಜಯೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಪುತ್ರ.ಇವರು ಇವರು.ಪಕ್ಕಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ದವರು

ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
ರಾಜಮೌಳಿ ಇವರು ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶದ ದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇವರು ಕೆಲವ ಕೆಲವ ದಿನಗಳು ಮಾತ್ರ , ಮಾನವಿ ತಾಲೂಕು,ರಾಯಚೂರುನಲ್ಲಿ  ೧೯೭೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ೪ನೇಯ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಕೊವ್ವೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ, ತಂದೆ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಂದಿರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಕಲನಕಾರ ಕೋಟಗಿರಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ರಾವ್‌ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಸಹಾಯಕ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೂಡಗಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಎ.ವಿ.ಮ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅನಂತರ, ಅವರು ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತನ್ನ ತಂದೆಯವರಿಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಯಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಲವಾರು ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಸ್ ಎಸ್ ರಾಜಮೌಳಿ ಮತ್ತು ಜೂನಿಯರ್ ಎನ್.ಟಿ.ಆರ್ ಟಾಲಿವುಡ್ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರು. ಇವರು ಮಾತ್ರ ಪಕ್ಕ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ದವರು

ಕುಟುಂಬ
ಎಸ್ಎಸ್ ರಾಜಮೌಳಿಯವರ ಕುಟುಂಬದ ಅನೇಕರು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು  ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಕಥಾ ಕೆ.ವಿ. ವಿಜಯೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಪುತ್ರ. ಅವರು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜಮೌಳಿಯವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಶಿವ ದತ್ತ ಸಹ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಎಂ.ಎಂ ಕೀರವಾಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮಲ್ಲಿಕ್, ಎಸ್.ಎಸ್ ನಾಗ ಮತ್ತು ಎಸ್.ಎಸ್ ಕಂಚಿ ಅವರ ಸೋದರರು.

ಮದುವೆ 
ಎಸ್. ಎಸ್.ರಾಜಮೌಳಿಯವರು ರಮ‌ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಎಸ್.ಎಸ್.ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಮತ್ತು ಎಸ್.ಎಸ್.ಮಯೋಕ್ಯ. ರಮ ರಾಜಮೌಳಿ ಅವರು ರಾಜಮೌಳಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ವಸ್ತ್ರವಿನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಎಸ್.ಎಸ್. ರಾಜಮೌಳಿ, ಕೆ.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್‌ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನಿವಾಸಂ‌ ಎಂಬ ತೆಲುಗು ಧಾರಾವಹಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈನಾಡು ಚಾನಲ್ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ನಂ 1.ಭಾರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. "ಈಗ" ಚಿತ್ರ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸವಾಲಿನ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಾಹುಬಲಿ ಚಿತ್ರವು ಕೂಡ ಬಹಳ ಹೆಸರನ್ನು ಮಾಡಿತು.

ರಾಜಮೌಳಿ ಚಿತ್ರಗಳು

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
- ಉತ್ತಮ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ "ಈಗ"

ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
- ಉತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ "ಮಗಧೀರ"

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಫಿಲಂಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
- ಉತ್ತಮ ತೆಲುಗು ನಿರ್ದೇಶಕ "ಮಗಧೀರ"

ಸಿನಿ"ಮಾ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
- ಉತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ "ಮಗಧೀರ"

ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
- ಸ್ಟಾರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇಂಡಿಯಾ - ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರ "ಈಗ"

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
 ರಾಜಮೌಳಿ ಜೊತೆ ಸಂದರ್ಶನ
 http://www.forbes.com/sites/robcain/2015/08/10/baahubali-zooms-past-dhoom-now-indias-all-time-3/
 http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Rajamouli-goes-digital-for-Bahubali/articleshow/20784393.cms
 https://www.theguardian.com/film/2015/jul/12/baahubali-the-beginning-review-fantastic-bang-for-your-buck-in-most-expensive-indian-movie-ever-made

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು
ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬
ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಕಂಧ

ಕಂಧ : ವೇದತತ್ತ್ವವೇತ್ತನಾದ ಒಬ್ಬ ಋಷಿ. ಕಂಡು ಎಂದೂ ಹೆಸರು. ಗೋಮತೀ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿರು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಮಳೆಗಾಲದ ಹಸಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಸಿ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ತಪೋಭಂಗ ಮಾಡಲೋಸುಗ ದೇವೇಂದ್ರ, 'ಪ್ರಮ್ಲೋಚಾ' ಎಂಬ ಅಪ್ಸರ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ. ಆ ದಿವ್ಯಾಂಗನೆಯೊಡನೆ ಕಂಧ ಋಷಿ ಒಂಬೈನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಸಾರಜೀವನ ನಡೆಸಿದ. ಒಂದು ದಿನ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗಿ ಇಂದ್ರಿಯಾಧೀನ ಜೀವನಕ್ಕೂ ದೇವತೆಗಳ ತಪೋಭಂಗ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೂ ಧಿಕ್ಕಾರ ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮಪಾರವೆಂಬ ಮಹಾತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದ. ಅವನು ಪ್ರಮ್ಲೋಚಾಳನ್ನು ಶಾಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಹೆಂಡತಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಶಾಪಿಸದೆ, ಮತ್ತೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇವರ ಮಗಳಾದ 'ಮಾರಿಷೆ'ಯನ್ನು ಪ್ರಚೇತಸ್ ಮುನಿಯು ವರಿಸಿದ. ಪ್ರೇಮಬಂಧ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾದುದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಂಧ ವೃತ್ತಾಂತ ಉತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.  

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಋಷಿ
ಕಂಪಣ್ಣ

ಕಂಪಣ್ಣ : ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಐವರು ಸೋದರರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವ. ಉಳಿದ ನಾಲ್ವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹರಿಹರ, ಬುಕ್ಕ ಮಾರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮುದ್ದಪ್ಪ,  ಒಂದನೆಯ ಸಂಗಮ, ತಾಯಿ ಶಾರದೆ, ಈತ ಕೊಡವಾಲೂರಿನ 1346-47ರ ಶಾಸನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರಾಧೀಶ್ವರನೆಂಬ ಬಿರುದು ಹೊತ್ತು, ಕಡಪ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತೆಲುಗು ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಹರಿಹರನ ಸಮಕಾಲೀನನೂ ಮಾಂಡಲಿಕನೂ ಆಗಿ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ರಾಜ್ಯವಿಸ್ತರಣೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಹರನಿಗೆ ಇವನಿಂದ ಬಹಳ ಒತ್ತಾಸೆ ಸಿಕ್ಕಿತೆಂದು ಅನೇಕ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈತ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯನಾಗಿಯೇ ಆಳುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಕಂಪಣ್ಣನ ಅನಂತರ ಇವನ ಮಗ ಸಂಗಮ ಆಳುತ್ತಿದ್ದನೆಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸುವ ಬಿಟ್ರಗುಂಟೆಯ ಶಾಸನದಿಂದ ಈ ಅಂಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿನ ನೆಲ್ಲೂರು ಅಥವಾ ವಿಕ್ರಮ ಸಿಂಹಪುರ ಈತನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸುಭದ್ರ ಕೋಟೆಯಿದ್ದ ಉದಯಗಿರಿ ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದುದರಿಂದ ಉದಯಗಿರಿ ರಾಜ್ಯವೆಂಬ ಹೆಸರು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವು ಭಾಗಗಳು ಈತನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದುವು. ಸಂಗಮ ಸೋದರರು ಹೊಯ್ಸಳ ಮುಮ್ಮಡಿ ಬಲ್ಲಾಳನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ವಾರಂಗಲ್ವರೆಗೂ ಹಬ್ಬಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತಡೆದು ದಕ್ಷಿಣ ದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಂಪಣ್ಣನನ್ನು ಪುರ್ವತೀರದ ಮಾಂಡಲಿಕನನ್ನಾಗಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಬಲ್ಲಾಳ ನೇಮಿಸಿದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ವೀರ ಕಂಪಣ್ಣನ ಮಂತ್ರಿ ಸೋಮಪ್ಪ ಅಲ್ಲಿಯ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದತ್ತಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದನೆಂಬುದು ಟೇಕಲ್ ಶಾಸನದಿಂದ (1343) ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾಮಂಡಲೇಶ್ವರ, ಅರಿರಾಯ ವಿಭಾಡ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗೆ ತಪ್ಪುವ ರಾಯರ ಗಂಡನೆಂದು ಕಂಪಣ್ಣನನ್ನು ಆ ಶಾಸನ ಹೊಗಳುತ್ತದೆ. ಹರಿಹರ- ಬುಕ್ಕರಿಗೂ ಇವೇ ಬಿರುದುಗಳಿದ್ದು ಅವರ ಸಮಾನಸ್ಕಂಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 1346ರಲ್ಲಿ ಈ ಐವರು ಸೋದರರೂ ಶೃಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟು ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾ ತೀರ್ಥರ ಅನುಗ್ರಹ ಪಡೆದರೆಂಬುದು ಅಲ್ಲಿಯ ಶಾಸನವೊಂದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ವಿಚಾರ. 1346ರಲ್ಲಿ ಕಂಪಣ್ಣನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮುದ್ರಾಚಿಡ್ಡಿ ಸಾಯಣ್ಣ ಒಡೆಯನೇ ಮಾಧವಾಚಾರ್ಯರ (ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ) ತಮ್ಮ ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯ. ಈತ ಇಮ್ಮಡಿ ಸಂಗಮನ ಅನಂತರ 1364-65ರಲ್ಲಿ ಬುಕ್ಕರಾಯನ ಪರವಾಗಿ ನೆಲ್ಲೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಯಣ್ಣನ ತಮ್ಮ ಭೋಗನಾಥ ಕಂಪಣ್ಣನ ನರ್ಮ ಸಚಿವನಾಗಿದ್ದ. ಕಂಪಣ್ಣ 1355ರಲ್ಲಿ ಮೃತನಾದ.	

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಇತಿಹಾಸ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ
ಕಂಪನಕಾರಿ (ವೈಬ್ರೇಟರ್)

ಕಂಪನಕಾರಿ ಅಥವಾ ವೈಬ್ರೇಟರ್ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಒಂದು ಯಂತ್ರ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಪನವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಟಾರಿನ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವೈಬ್ರೇಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಸಾವಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನು, ಪೇಜರ್, ಲೈಂಗಿಕ ಆಟಿಕೆಗಳು, ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಸಲಕರಣೆಯಾಗಿ ವೈಬ್ರೇಟರ್ 
ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಅಥವಾ ಪೇಜರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಲಕರಣೆಯು ವೈಬ್ರೇಟಿಂಗ್ ಅಲರ್ಟ್ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಅದು ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ರಹಿತ ಬಾಗಿಲು ಗಂಟೆಗಳು ಕೂಡ ಸಪ್ಪಳ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕಂಪನಕಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹಚ್ಚೆ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂಜಿಯನ್ನು ಕಂಪಿಸುವ ಸಲಕರಣೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ವೈಬ್ರೇಟರ್ 
ಹಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈಬ್ರೇಟರ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲ್ ಫೀಡರ್, ವೈಬ್ರೇಟರಿ ಫೀಡರ್ ಮತ್ತು ಹಾಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್, ಔಷಧ ತಯಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ರಾಸಾಯನಿಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಾಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ವೈಬ್ರೇಟರ್ 
ಕಾಂಕ್ರೀಟನ್ನು ಪೆಟ್ಟಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಧನ (ವೈಬ್ರೇಟರ್), ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಮೂರು ಬಗೆಯ ಕಂಪಕ ಯಂತ್ರಗಳಿವೆ. ಇವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನ ಬಲ ಮತ್ತು ಘನಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸಗಳಾದ ನೀರಾವರಿ ಕಟ್ಟಡದ ಮತ್ತು ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲೂ ಇವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಯಂತ್ರಗಳ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದರಿಂದ ಕಾಂಕ್ರೀಟಿಗೆ ಬೀಳುವ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚು. 

ಕಾಂಕ್ರೀಟನ್ನು ಕಟ್ಟಡದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಕೂಡಲೆ ಕಂಪಕಾರಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ ಕಾಂಕ್ರೀಟು ಕಂಪನಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಡಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಂಕ್ರೀಟನ್ನು ರಸ್ತೆ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಕಂಪನಕಾರಿಗಳು ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಕಾಂಕ್ರೀಟನ್ನು ಗಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕ 
 ವೈಬ್ರೇಟರ್‌ಗಳ ಸರಿಯಾದ ಬಳಕೆ

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಂಪನಿ (ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ)

ಕಂಪನಿ (ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ) : ಆಡಳಿತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಯೋಧಸಮೂಹ. ಮೂರು ಸೆಕ್ಷನ್ನುಗಳ ಸಮೂಹ ಒಂದು ಪ್ಲೆಟೂನು; ಇಂಥ ಮೂರು ಪ್ಲೆಟೂನುಗಳ ಸಮೂಹ ಒಂದು ಕಂಪನಿ, ಇದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಗೆ ಕಂಪನಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈತನ ದರ್ಜೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಅಥವಾ ಮೇಜರ್. ನೋಡಿ - ಸೈನ್ಯಬಲ.	

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಂಪಾಲ

ಕಂಪಾಲ :  ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಉಗಾಂಡ  ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ; ಅಲ್ಲಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ, ಬುಗಾಂಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎನ್ಟೆಬ್ಬೆಗೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೂ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೂ ನಡುವೆ 34 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೇಲಿದೆ. ಈ ನಗರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 22 ಚ.ಕಿಮೀ ಜನವಸತಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯ ಉದ್ಧ 8 ಕಿಮೀ ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪುರಭವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದಾತ (1950) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ. ಸರ್ಕಾರಿ ಭವನವೂ ಕೆಲವು ಸಚಿವಾಲಯಗಳೂ ಎನ್ಟೆಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇತರ ಖಾತೆಗಳೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳೂ ಇರುವುದು ಕಂಪಾಲದಲ್ಲಿ. ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಯುವುದೂ ಸಂಸದೀಯ ಭವನ ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲೇ, ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಯ ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲೂ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಹಳೆಯ ಭಾರತೀಯ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಈಗ ಹೊಸ ಭವನಗಳು ಎದ್ದಿವೆ. ಉಗಾಂಡದ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಮಂಡಳಿಯ ಭವನ (ಅಂಬರ್ ಹೌಸ್), ಲಿಂಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಮಂಡಲಿಯ ಭವನಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಉಗಾಂಡದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. 1952ರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಕಂಪಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಸೀದಿಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಚರ್ಚುಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಜ್ಯೂಬಿಲಿ ಉದ್ಯಾನ, ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಮುಂತಾದುವೂ ಇವೆ. ಕಂಪಾಲದ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಇರುವುದು ಬುಗೋಲೋಬಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಿದೆ.

ಕಂಪಾಲ ಉಗಾಂಡದ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆ, ರೈಲ್ವೆ, ಜಲಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳ ಕೇಂದ್ರ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,659,600 (2011).

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ನಗರಗಳು
ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡ
ಕಪಿಲವಾಯಿ ಲಿಂಗಮೂರ್ತಿ

ಕಪಿಲವಾಯಿ ಲಿಂಗಮೂರ್ತಿ (తెలుగు:కపిలవాయి లింగమూర్తి) ಭಾರತದ ಹೆಸರಾಂತ ತೆಲುಗು ಕವಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು. ಅವರು (೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೨೮) ತೆಲಂಗಾಣದ ಮಹಬೂಬ್ ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಪೋಷಕರು ಮಾಣಿಕ್ಯಮ್ಮ ಮತ್ತು ಕಪಿಲವಾಯಿ ವೆಂಕಟಾಚಲಂ. ೩ ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ವೆಂಕಟಾಚಲಂ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಅವರು ನಂತರ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅವರು ಅಚಂಪೆಟ್ ಬಳಿ ಅಮ್ರಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಾವ ಛೆಪೂರು ಪೆದ್ದಲಕ್ಶ್ಮಯ್ಯರವರಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿತರಾದರು. 
೧೯೪೪ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಚಿಂತಪತ್ಲ ಮೀನಾಕ್ಶಮ್ಮರವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ನಾಗರ ಕರ್ನೂಲ್ ಊರಿನ ಕಡೆಯವರಾಗಿದ್ದರು..

ಓದು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ

ಅವರು ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಒಸ್ಮಾನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಅವರು ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೧ ಜುಲೈ ೧೯೫೪ ರಂದು ನಾಗರ ಕರ್ನೂಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ MOL (ಮಾಸ್ಟರ್ ಓರಿಯಂಟಲ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ) ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು .ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯, ೧೯೭೨ ರಂದು ಇತಿಹಾಸ ಉಪನ್ಯಾಸಕನಾಗಿ ಪಲೇಮ್‍ನಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಓರಿಯಂಟಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೩ ರಂದು ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದರು.

ಸಾಹಿತ್ಯ

ಕಪಿಲವಾಯಿ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿ, ದಣಿವರಿಯದ ಸಂಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕವಿ. ಡಾ.ಲಿಂಗಮೂರ್ತಿ ತೆಲುಗು ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಗದ್ಯ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪುಸ್ತಕಗಳು:

 ಪಾಲಮೂರ್ ಜಿಲ್ಲಾ ದೆವಾಲಯಲಯ

 ಸಾಲಗ್ರಾಮಸಶಾಸ್ತ್ರಮ್
 
 ಆರ್ಯ ಶತಮಾನ

 ಮಾಂಗಳ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ

 ಶ್ರೀ ಮತ್ರಪ್ರತಾಪಗಿರಿ ಖಂಡದ

 ಸೋಮೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಯಂ ಮತ್ತು ಚರಿತ್ರ
 
 ಸುಂದರಿ ಸಂದೇಶಮು

 ಪದ್ಯ ಕಧಾ ಪರಿಮಳಮು

ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರ ವಿಭೂತಿ (೭) ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಉತ್ತರ ಗೇಟ್ವೇ (ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂಬ ೧೨ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದೇವತೆ ಭ್ರಮರಾಂಬಾ ದೇವಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಹದಿನೆಂಟು ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರ ವಿಭೂತಿ ಇತಿಹಾಸ ಕಪಿಲವಾಯಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಉಮಮಹೆಶ್ವರಂ (ಮಹಬೂಬನಗರ/ ರಾಯಚೂರು / ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಂದ ಶ್ರೀಶೈಲಂ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ)  ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಲ್ಲಮಲ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಪ್ರಾವಸಕ್ಕೆ ಹೊದಾಗ,ಉಮಮಹೆಸಶ್ವರಂ ಭೆಟಿ ಇಲ್ಲದೆ ಅಪೂರ್ಣಾ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 

ಅವರಿಗೆ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ-ಹೈದರಾಬಾದ್ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಿತು.

ಕಪಿಲವಾಯಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆರು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದರು, (ಒಸ್ಮಾನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ, ತೆಲುಗು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹೈದರಾಬಾದ್, ಮಧುರೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ-ತಿರುಪತಿ).

ಕಪಿಲವಾಯಿರವರ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 

 "ಕವತಾ ಕಲಾನಿಧಿ" - (೧೯೯೨)
 "ಪರಿಶೂಧನಾ ಪಂಚಾನನ" - (೧೯೯೨) 
 "ಕವಿ ಕೇಸರಿ" - (೧೯೯೬)
 "ವೇದಾಂತ ವಿಶಾರದ" - (೨೦೦೫)  
 "ಗುರು ಶಿರೋಮಣಿ" - (೨೦೧೦)
 "ಸಾಹಿತ್ಯ ಸ್ವರ್ಣಸೌರಭ ಕೇಸರಿ" - (೨೦೧೨)

ಕಪಿಲವಾಯಿರವರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

 ತೆಲುಗು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರತಿಭಾ ಪುರಸ್ಕಾರಂ - ಹೈದರಾಬಾದ್.
 ಬುರುಗುಲ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ರಾವ್ ಪ್ರತಿಭಾ ಪುರಸ್ಕಾರಂ.
 ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರಂ.
 ನೋರಿ ನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಪುರಸ್ಕಾರಂ.
 ಕಂದುಕೂರಿ ರುದ್ರಕವಿ ಪ್ರೀತಂ ಪುರಸ್ಕಾರಂ.
 ಪಾಲ್ಕುರಿ ಸೊಮನಾಧ ಪ್ರೀತಂ ಪುರಸ್ಕಾರಂ.

ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
 kapilavailingamurthy.com/
 www.anandbooks.com/Kapilavai-Lingamurthy

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಕವಿ
ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬
ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಕಂಬರ್

ಕಂಬರ್ ಅಥವಾ ಕಂಬನ್ (ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೧೮೦-೧೨೫೦), ಓರ್ವ ತಮಿಳು ಕವಿ. ಇವರು ಕಂಬರಾಮಾಯಣ ಎಂಬ ಮಹಕಾವ್ಯವನ್ನು ಬರದಿದ್ದಾರೆ. ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಬರಾಮಾಯಣ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಇವರನ್ನು ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೂರ್ವ ಜೀವನ
ಇವರು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ , ತಮಿಳುನಾಡಿನ  ತಂಜಾವೂರ್ ಎಂಬ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೆಲ್ಲೈನಲ್ಲೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆ ಊರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಡೈಯಪ್ಪ ವಳ್ಳಲ್ ಎಂಬ ಶ್ರೀಮಂತರು ಇವರನ್ನು ಸಾಕಿ, ಪಾಲನೆ ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ಕಂಬರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಇವರು ಕಾಳಿದೇವಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಕಂಬದ ಕೆಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದವರು. ಆದುದರಿಂದ ಇವರನ್ನು ಕಂಬರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಂಚಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇವರನ್ನು ಕಂಬನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದರಿಂದ ಇವರನ್ನು ಅದೇ ನಾಮದಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಇವರ ನಾಮಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಘಟನೆಗಳು ಜನರ ನಡುವೆ ಇದೆ.

ಕಂಬರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಕಂಬರ್
ಕಂಬರಾಮಾಯಣ ಸುಮಾರು ೭೩೩ಯ ಕಾಲದ ನಂತರ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ತಾನು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣವನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆದದ್ದಾಗಿ ಕಂಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಕಂಬರಾಮಾಯಣಕ್ಕೂ ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣಕ್ಕೂ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಅದು ಬರೀ ಸಂಸ್ಕೃತ ರಾಮಾಯಣದ ಅನುವಾದವಲ್ಲ, ಅವರು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದರಲ್ಲು, ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವಾಗಲೂ, ತಮ್ಮ ಶೈಲಿಯನ್ನೇ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಂದರವಾದ ಕವಿತೆಯ ಅನುಭವ ಹಾಗೂ ಅವನ ಅದ್ಭುತ ಕಲ್ಪನಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕಂಬನ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾಲದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು, ತಾನು ಇದ್ದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾರವನ್ನು ನಮಗೆ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂದಿರುವ ಕೋಸಲನಾಡು, ಈಗಿನ ಚೋಳನಾಡೇ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಕಂಬರ ಶೈಲಿ 
ಅವರ ಶೈಲಿ ಬಹಳ ವಿಭಿನ್ನವಾದದ್ದು. ಅವರು ವಾಲ್ಮೀಕಿಗಿಂತ ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮನು ಮಿಥಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು, ಆಗ ಅವರಿಬ್ಬರ ಮನದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕುವ ಭಾವನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮನು ನೀಡಿದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸೀತೆ ನೋಡಿದಾಗ ಅವಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುವ ಆನಂದ ,ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಕಂಬನು ವಾಲ್ಮೀಕಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಾಣನಾಥನೊಡನೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಷ್ಟು ಸಂತೋಷವಾಯಿತು ಸೀತೆಗೆ ಎಂದು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಕಂಬರು ಅದನ್ನು ತುಂಬ ಸೊಗಸಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಆದರೆ ದಶರಥನ ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯು ಬಹಳ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ, ಕಂಬನು ಅದಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಟಿಲ್ಲ.

ಕಂಬನ ಸಮಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ, ಸೇಕ್ಕಿಳಾರ್ ಮತ್ತು ಒತ್ತಕೂಟ್ಟನ್ ಇವರ ಸಮಕಾಲದವರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಮಾಯಣದ ನಂತರ ಕಂಬರು ಸಡಗೋಪರ್ ಅಂದಾದಿ ಹಾಗೂ ಮುಮ್ಮಣಿಕೋವೈ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸ್ದೈಯಪ್ಪ ವಳ್ಳಾಲೈನ ಮಗನು ಹಾವುಕಚ್ಚಿ ಸತ್ತುಹೋದನು. ಆಗ ಕಂಬನು ವೆಣ್ಪಾಕ್ಕಲ್ ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿ ಆ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬
ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಕ್ಷೇತ್ರಯ್ಯ

ಕ್ಷೇತ್ರಯ್ಯ   
                                                      
ಕ್ಷೇತ್ರಯ್ಯನವರು (ಅಥವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ) (తెలుగు:క్షేత్రయ్య, క్షేత్రజ్ఞ) (ಸಿ. 1600-1680) ತೆಲುಗು ಕವಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಲವಾರು ಪದಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಕೇವಲ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು, ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ದೈವ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕುರಿತು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟಹಳ್ಳಿ, ಮೊವ್ವದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಮೂವ್ವ) ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಪೋಷಕರು ಅವರನ್ನು ವರದಯ್ಯ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರಯ್ಯ ಅಥವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು.   

ಅವರ ಪದಮ್ಸ್ ಶೈಲಿಯನ್ನೇ ಇವತ್ತಿಗೂ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪದಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಭರತನಾಟ್ಯ, ಕೂಚುಪುಡಿ ಹಾಗು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಪದಮ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಅನುಪಲ್ಲವಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಹಾಡಿ ನಂತರ ಪಲ್ಲವಿ ಹಾಡುವುದು. ಅವರ ಹಲವಾರು ಪದಮ್ಸ್ ಕೃಷ್ಣನ ಬರುವಿಕೆಗಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುವ ಭಕ್ತನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಅವರು ಶೃಂಗಾರ ರಸವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ರಚನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಯ್ಯನವರ ರಚನೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನೃತ್ಯ ಹಾಗು ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಯ್ಯನವರು ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ದೇವದಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಕುರಿತು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವೀಣಾ ದನಮಾಲ್ ಮತ್ತು ಟಿ. ಬ್ರಿಂಧರವರು ಕ್ಷೇತ್ರಯ್ಯನವರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಕ್ಷೇತ್ರಯ್ಯನವರ ಪದಮ್ಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನೃತ್ಯ ಹಾಗು ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.

ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗ
'ಮಹಾಕವಿ ಕ್ಷೇತ್ರಯ್ಯ' ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಂಜಲಿ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ.

ಕ್ಷೇತ್ರಯ್ಯನವರ ಜೀವನವನ್ನು ಬ್ಲಿಸ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಎಂ. ವಿ. ರಾಮಶರ್ಮರವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಂ. ವಿ. ರಾಮಶರ್ಮರವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗು ಅವರು ಎಸ್. ವಿ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಎಸ್. ವಿ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ತಿರುಪತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ತೆಲುಗಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
 http://www.telugubhakti.com/telugupages/monthly/Bhaktas/content28.htm
 http://www.sangeetasudha.org/othercomposers/kshetrayya.html
 shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/1906/11/11_chapter5.pdf
 http://www.saavn.com/s/album/telugu/Muvva-Gopala-Padams-Of-Kshetrayya-2005/HOp1X1eEb0s_

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಕವಿ
ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬
ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ರೋಲ್

ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ರೋಲ್ (ಚೈನಿಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಚುನ್ ಜುಯಾನ್) ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ವೈವಿಧ್ಯದ ತುಂಬಿದ, ಸುರುಳಿ ಮಾಡಿದ ಕ್ಷುಧಾವರ್ಧಕಗಳು. ಹೊದಿಕೆ, ಹೂರಣಗಳು, ಮತ್ತು ಬಳಸುವ ಅಡುಗೆ ತಂತ್ರ, ಜೊತೆಗೆ ಹೆಸರಿನ ರೀತಿ ಈ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೈನೀಸ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ರೋಲ್‍ಗಳು ಸುತ್ತಿದ ಉರುಳೆಯಾಕಾರದ ತೆಳ್ಳಗಿನ ಪೇಸ್ಟ್ರಿಯ ಒಳಗೆ ಎಲೆಕೋಸು ಮತ್ತು ಇತರ ತರಕಾರಿ ಹೂರಣಗಳಿರುವ ಖಾರದ ಉರುಳೆಗಳು.

ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಸೆಪ್ಟೇಜ್

ಸೆಪ್ಟೇಜ್ ಅಥವಾ ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಗುಂಡಿ ಹೂಳು ಕೆಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟಿಕ್ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೂಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ಪದ.  ಸೆಪ್ಟೇಜ್ ಎಂಬುವುದು ಮನೆಮಂದಿರಗಳ ಸೆಪ್ಟಿಕ್ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಸಮಯ  ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಳಚೆನೀರಿನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪದಾರ್ಥ. ಇದನ್ನು  ವ್ಯಾಕುಮ್ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸೆಪ್ಟಿಕ್ಗುಂಡಿಗಳಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಲಹೂಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಬಹುಸಮಯಗಳ ಶೇಖರಣೆ ನಂತರ ಅಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ‍ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಸೆಪ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಕಬಿಲರ್

ಕಬಿಲರ್ ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಾಲದ ತಮಿಳು ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದವರು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರನ್ನು ಕುರುಂಜಿ ಪಾಡಿಯ ಕವಿ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಪತ್ತುಪಾಟ್ಟು ಎಂಬ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುರುಂಜಿ ಪಾಟ್ಟು ಮತ್ತು ಐಂಗುರುನೂಲ್ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಗನಾನೂರು, ಕುರುಂದೊಗೈ, ಇವುಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಇವರು ಬರೆದಿರುವ ಹಾಡುಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು, ಅದರಲ್ಲೂ ಪತ್ತುಪಾಟ್ಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಕುರುಂಜಿಪಾಟ್ಟುನಲ್ಲಿ, ಕುರುಂಜಿ ಎಂಬ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ್ದ ೯೯ ಹೂಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ೧೨ ವರುಷಗಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಅರಳುವ ಕುರುಂಜಿ ಹೂವಿನ ಸೌಂದಾರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಬಿಲರ ಹಾಡುಗಳು 
ಕಬಿಲರು ಪುರನಾನೂರು ಹಾಡುಗಳು ೨೮ ಹಾಗೂ ಪದಿಟ್ರುಪತ್ತು ಹಾಡುಗಳು ೧೦ ಹಾಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸೇರಿ ೩೮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಗತ್ತಿಣನಲ್ಲಿ ಇರುವ ೧೯೭ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸೇರಿ ೨೩೫ ಹಾಡುಗಳು ಇವರು ಹಾಡಿರುವ ಹಾಡುಗಳೆಂದು ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ೨೩೮೧ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಇವರ ಹಾಡುಗಳು ಹತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮೇಲೆಯು ದೊರೆಕಿದೆ. ಹೆಸರು ತಿಳಿದ ೪೭೫ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರೊಬ್ಬರ ಹಾಡುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮೇಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.ಕಬಿಲರು ತನ್ನ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಗದೈ, ಇಳಂಗೋವನ್, ಸೆಲ್ವಕದುಂಗೋವಾಳಿಯಾದನ್, ಓರಿ, ನಲ್ಲಿ, ಮಲಯಮಾನ್ ತಿರುಮುಡಿಕಾರಿ, ಮಲಯನ್, ವೆನ್ವಪಾರಿ ಎನ್ನುವವರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಬಿಲರು,ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವರು ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಒಮ್ಮೆ ಚೆರಮಾನ್ ಸೆಲ್ವಕಡುಂಗೋ ವಾಳಿಯಾದನ ಬಳಿ ಸಾವಿರಾರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ, ಅವರ ನಂಡ್ರಾ ಎಂಬ ಶಿಕರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಅವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಂಡಷ್ಟು ನೆಲವನ್ನು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಕಬಿಲರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಬೋಗನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಬ್ಬಳ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಬಾನರು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರೆ ಕವಿಗಳೊಡನೆ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಬೋಗನಿಗೆ ಒಳ್ಳೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿದವರು, ಕಬಿಲರು. ಇವರ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಇಳಂಗೋವನ್ ಎಂಬವರ ೪೯ ಪೂರ್ವಿಕರ ಕಾಲದಿಂದ ತುವರೈ ಎಂಬ ನಗರದ ಅರಸರಾಗಿದ್ದವರು ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯು ತಿಳಿಯಬಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇವರು ವೆಳ್ಪಾರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು.

ಕಬಿಲರ್ ಕುಂಡ್ರು 
ತಿರುಕೋವಿಲೂರ್ ತೆಣ್ಪೆಣ್ಣೈ ಎಂಬ ನದಿಯದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕಬಿಲರ್ ಕುಂಡ್ರು ಎಂಬುದು ಕಬಿಲರ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದೆ. ಕಬಿಲರ್ ಮಲೈ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಾಮಕ್ಕಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕನಗರ, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಾಯವಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬
ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನ

ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲೇ  ೨೦೧೫-೨೦೧೬ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅಭಿಯಾನವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೪ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ರಾಜ್ ಘಾಟಿನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯೊಂದರನ್ನು ಗುಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಮಾಡಿದರು.

ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨ರ ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ­ಯಂದು ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಿ ಸ್ವತಃ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪೊರಕೆ ಹಿಡಿದು, ಸ್ವಚ್ಛ­ಗೊಳಿಸಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನ ­ಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ­ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಜನ­ರಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚನವುಂಟು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾರ್ವ­­ಜನಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳೆ, ಕಸ­ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ತಾವೇನೂ ಮಾಡ­ಲಾ­ಗದೇ, ಅವು­ಗಳಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿ­ಕೊಂಡಂತಿದ್ದ ಬಹ­ಳಷ್ಟು ಜನರಲ್ಲಿ ಆಶಾ­ಭಾವನೆಗಳು ಚಿಗುರೊಡೆದಿವೆ. 
 ಮೋದಿಯವರು ಸಾರ್ವ­ಜನಿಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶ­­ಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ­ಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಕರೆ  ಜೊತೆ ಅಂಬಾನಿ, ಸಚಿನ್‌ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‌­ರಂತಹ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ­ವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ­ಗೊಳಿ­ಸುವುದು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತ­ರ­ರಿಗೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಡು­ವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅಭಿ­ಯಾನಕ್ಕೆ ಕೈಜೋಡಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿ­ಸಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವು ದಿಗ್ಗಜರ ಬೆಂಬಲ ಹಾಗೂ ಪೂರಕ ಸ್ಪಂದನೆಗಳಿಂದ ಈ ಅಭಿಯಾನವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಚುರುಕುಗೊಂಡಿದೆ.
 ಹೆಚ್ಚಿನವರು  ಸಾರ್ವ­ಜನಿಕ­­ವಾಗಿಯೂ ಈ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತ­ಪಡಿ­ಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವತಃ ಪ್ರಧಾನಿ­ಯವರ ಒತ್ತಾಸೆ, ಇತರ ಪ್ರಮುಖರ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾ­ರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆ­ಗಳ ಬೆಂಬಲ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹ­ಭಾಗಿತ್ವ, ಜಾಲತಾಣ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ವಚ್ಛ­ತೆಯ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಚಾರ.

ಈ ಅಭಿಯಾನವು  ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ 150ನೇ ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ತನ್ನ ಗುರಿ ತಲುಪುವ ಧ್ಯೇಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ :[citation needed]
 ಬಯಲು ಶೌಚ ನಿರ್ಮೂಲನೆ
 ಮಲ ಹೊರುವ ಪದ್ಧತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಮೂಲನೆ.
 100% ಘನತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ/ಮರುಬಳಕೆ/ಸಂಸ್ಕರಣೆ 
 ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ  ಬದಲಾವಣೆ
 ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೊಳಗೇರಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ.
 ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯದ ನಡುವಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಜನಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಇತರೆ....
ಕಡಪ ಕಲ್ಲು

ಕಡಪ ಕಲ್ಲು : ಕಡಪ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಮ್ಮಲಮಡಗು ಮತ್ತು ಯರಗುಂಟಲ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಟಂಚರದಲ್ಲಿಯೂ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಕಪ್ಪು ಬೂದಿ ಬಣ್ಣದ ಮಟ್ಟಸ ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಳೆ ಅಥವಾ ಚಪ್ಪಡಿ.  ಇವನ್ನೂ ಸ್ಲೇಟ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು.  ಈ ಚಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ಕಡಪ ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್ನಿನಿಂದ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವೆನಿಸುವುದರಿಂದ ಇವಕ್ಕೆ ಕಡಪ ಕಲ್ಲುಗಳೆಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ನೆಲದ ಮತ್ತು ಮೇಜುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಸಲು, ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೆ ಮಾಡಾಗಿ ಹೊದಿಸಲು ಇವುಗಳ ಉಪಯೋಗ ಉಂಟು. ಇವು ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದಲೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆದು ಎಳಕಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದಲೂ ಬಹಳ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. 0.5" ಮತ್ತು 0.25" ತೆಳುವಾದ ಮತ್ತು 6'-8' ಚದರದ ದೊಡ್ಡ ಚಪ್ಪಡಿಗಳಾಗಿ ಇವನ್ನು ಎಳಕಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಈ ಕಲ್ಲು ಸುಣ್ಣಾಂಶವಿರುವ ಅಶುದ್ಧ ಜಾತಿಯ ಜೇಡುಶಿಲೆ. ಚಪ್ಪಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಪಿರೈಟಿಸಿನ ಹರಳುಗಳಿರುವುದೂ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಭಾರತದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕರ್ನೂಲ್ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜಲಜಶಿಲೆಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.             	

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಡಪ ಶ್ರೇಣಿಗಳು

ಕಡಪ ಶ್ರೇಣಿಗಳು : ಭಾರತದ ಭೂ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆರ್ಷೇಯ ಕಲ್ಪವಾದ ಮೇಲೆ (ಎಂದರೆ 1,850 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲ) ಈಗಿನ ಕಡಪ ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳು, ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲಾನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಉಂಟಾದವು. ಈ ಕಾಲದ ಹೆಸರು ಪುರಾಣಕಲ್ಪ.  ಇದರಲ್ಲಿ ಆದಿಪುರಾಣಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯಪುರಾಣಕಲ್ಪವೆಂಬ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಆದಿಪುರಾಣಕಲ್ಪವೇ ಕಡಪಶ್ರೇಣಿಯೆಂದೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಶಿಲಾಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಡಬ್ಲ್ಯು.  ಕಿಂಗ್ ಎಂಬಾತ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕಡಪ, ಕರ್ನೂಲು ಮತ್ತು ಅನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸು. 19884 ಚ ಕಿಮೀಗಳು.  ಇದು ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಉಬ್ಬಿರುವ ಭಾಗ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿದೆ.  ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಶಿಲಾಸಮುದಾಯ ಕಡಪಶ್ರೇಣಿಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.

ಶಿಲಾಸಂಯೋಜನೆ 
ಕಡಪ ಶಿಲಾಸಮುದಾಯ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಜೇಡುಶಿಲೆ ಸ್ಲೇಟುಗಳು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಜೇಡುಶಿಲೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ಪದರಪದರಗಳಾಗಿ ಸೀಳುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಸ್ಲೇಟು ಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಫಿಲ್ಲೈಟ್ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ಟ್‌ ಕಲ್ಲುಗಳಷ್ಟು ರೂಪಾಂತರ ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ಮರಳು ಶಿಲೆಗಳು ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ಕ್ವಾಟ್ಜೆರ್ೖಟ್ ಶಿಲೆಗಳಾಗಿವೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಜ ಶಿಲೆಗಳೂ ಈ ಶಿಲಾಸಮುದಾಯಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಕೆಳ ಕಡಪಶಿಲಾಸಮುದಾಯ ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾಸಮುದಾಯದ ಶಿಥಿಲೀಕರಣದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಸಂಚಿತವಾದ ಜಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಚರ್ಟ್ಗಳ ಉರುಟು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧಾರವಾಡ ಶಿಲೆಗಳನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಜೇಡುಶಿಲೆ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣಶಿಲೆಗಳು ರೂಪಾಂತರದಿಂದ ವಿಂಧ್ಯ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ.  ಪುರಾಣಕಲ್ಪದ ಅನಂತರ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಗಣನೀಯವಾದ ಭೂಚಲನೆಯೂ ಆಗಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕಡಪಶಿಲೆಗಳ ಇಳಿವೋರೆ ಬಲು ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ಪುರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪುರ್ವಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಶಿಲೆಗಳು ಚಲನೆಗಳಿಗೊಳಗಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ಅಗಾಧ ಶಿಲಾಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ಜೀವಾವಶೇಷದ ಕುರುಹೇ ಇಲ್ಲ.  ಕಡಪಶಿಲಾಸಮುದಾಯ ನಿಜವಾದ ಜಲಜಶಿಲೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಗೊಂಡ ಅಥವಾ ಹೂತುಹೋದ ಜೀವರಾಶಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹೀಗೆ ಸಮಾಧಿಗೊಂಡಿರಬಹುದಾದ ಜೀವಾವಶೇಷಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿರುವ ಭೂಚಲನೆ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾವುವೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಈ ಶಿಲಾಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಾವಶೇಷಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು ಬಲು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಈ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಜೀವಾವಶೇಷಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳೋಣವೆಂದರೆ ಇವುಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಸಂಚಯನಗೊಂಡ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಕಲ್ಪದ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಾವಶೇಷಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ಇವು ಆದಿಜೀವರಾಶಿಯಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಕಡಪ ಸಮುದಾಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು : ಕಡಪ ಶಿಲಾಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉಪಯುಕ್ತ ಶಿಲೆಗಳೂ ಆರ್ಥಿಕ ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳೂ ಇವೆ. ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮರ್ಕಾಪುರ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಲೇಟ್ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು (ಕಡಪ ಕಲ್ಲು) ಒಡೆದು ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮರಳುಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಡದ ಕಲ್ಲುಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಡದ ಕಲ್ಲುಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.  ವೇಮಪಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ಶಿಲೆ ಸರಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕ್ರೈಸೋಟೈಲ್ ಜಾತಿಯ ಕಲ್ನಾರು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆರೈಟೀಸ್ ಖನಿಜ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.  ಇವೆರಡನ್ನೂ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಣಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪುಲಿವೆಂದ್ಲ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಗೊಂಡಲಗಳ ಹತ್ತಿರ ತಾಮ್ರದ ಅದಿರು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದು ತಕ್ಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸೀಸದ ಅದಿರೂ ದೊರೆಯುವುದು.	(ಎಂ.ಆರ್.ಎಸ್.)

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರ
ಮಣಿಪುರಿ ನೃತ್ಯ

ಮಣಿಪುರಿ ನೃತ್ಯ ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.  ಈ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣರ ಕಥೆಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರು ನಬ ಕುಮಾರ, ಗುರು ಬಿಪಿನ್ ಸಿಂಗ್, ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಘಜಿತ್  ಸಿಂಗ್, ಅವರ ಪತ್ನಿ ಚಾರು ಸಿಜ ಮಾಥುರ್, ದರ್ಶನ ಜವೇರಿ ಹಾಗೂ ಏಲಂ ಎಂದಿರ ದೇವಿ ಇವರು ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.	

ಮಣಿಪುರಿ ನೃತ್ಯವು  ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ  ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿದ್ದೂ,  ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ  ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು  ಒತ್ತು  ನೀಡಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ತಂಡದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಈ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೇಷಭೂಷಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. 
ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ  ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದಲೂ  ಹಾಗೂ ಕಲೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದಲೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.	

ಮಣಿಪುರಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು, ಜಾಗೊಯ್ ಎಂದು ಸಹ  ಕರೆಯುವರು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಮಣಿಪುರದ ಮೂಲದಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಮಣಿಪುರಿ ನೃತ್ಯವು ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ನೃತ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳಾದ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ (ಬರ್ಮಾ), ಅಸ್ಸಾಂ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಮಿಜೋರಾಂ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತನ್ನ ಹಿಂದೂ ವೈಷ್ಣವ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ರಾಧಾ-ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇರಿತ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕದ ಸೊಗಸಾದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ರಾಸಲೀಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೃತ್ಯವು ಶೈವ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೇವತೆಗಳಾದ ಲೈ ಹಾರೋಬಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಮಾಂಗ್ ಲೈ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಣಿಪುರಿ ನೃತ್ಯದ ಬೇರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಪುರಾತನ ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಠ್ಯ ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ನಡುವಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮ್ಮಿಳನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಣಿಪುರ ಕಣಿವೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ನೃತ್ಯ-ತಜ್ಞರು. ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವಾಸ್  (ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತ) ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಇದರಂತೆ ನೃತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಾಚೀನತೆ ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕಾಲದ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳ ಪುರಾವೆಯಂತೆ,  ನೃತ್ಯ ಕಲೆಗಳು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮಾಹಿತಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿವೆ. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಣಿಪುರಿ ನೃತ್ಯ ಕಲೆಯನ್ನು  ವಿವರಿಸುವ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ದಿನಾಂಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ರಚನೆಯಾಯಿತು. 
 

ಮಣಿಪುರಿ ನೃತ್ಯವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಅನನ್ಯ ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು, ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳ ತಂಡದ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಮಣಿಪುರಿ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ, ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವು, ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವುದು, ಕೈ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ತಿರುವುಮುರುವುಗಳುಳ್ಳ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಸನ್ನೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ವಾದ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಭಕ್ತಿ ಸಂಗೀತ, ಬೀಟ್ ತಾಳಗಳ ಸೆಟ್ (ಕರ್ತಾಲ್ ಅಥವಾ  ಮಂಜೀರಾ) ಜೊತೆ ಎರಡು-ತಲೆಯ ಡ್ರಮ್ (ಪಂಗ್ ಅಥವಾ ಮಣಿಪುರಿ) ಸಂಕಿರ್ಥನ್ ಜೊತೆಗೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಣಿಪುರಿ ನೃತ್ಯವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಗುರಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯ ಅಂಶಗಳು ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆಯ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರಿ ಜನರ ಮದುವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಮೈತೆಯಿ ಜನರ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಂಗೀಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಿಗಳು. ನೃತ್ಯ ನಾಟಕವು ' ವೈಷ್ಣವಿತೆ ಪಡವಾಲಿಸ್' ಕಥೆಗಳ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು  ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಸಹ ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರಮುಖ ಗೌಡಿಯಾ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಲೆಗಳ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
 Manipuri dance, Raas Lila, Video clip (1 minute 29 seconds)
 Official list of Sangeet Natak Akademi Award recipients in Manipuri 
ಮಣಿಪುರ
ನೃತ್ಯ
ಭಾರತದ ನೃತ್ಯಗಳು
ಕರ್ನೂಲ್ ಕೋಟೆ

ಕರ್ನೂಲ್ ಕೋಟೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದನ್ನು ಅಚ್ಯುತ ದೇವರಾಯರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅದು ವಿಜಯನಗರದ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ವಿಜಯನಗರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಈ ಕಟ್ಟಡ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಅಲಂಪೂರಿನ ಮಧ್ಯೆದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುರಂಗವಿದೆ, ಈ ಸುರಂಗವನ್ನು ಈಗಲೂ ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸೆರೆಮನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೊಂಡಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆ ಉಸಿರೆಳೆದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಗೋಪುರವನ್ನು ಅವರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಕೊಂಡಾ ರೆಡ್ಡಿ ಬುರುಜು ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಅಲಂಪೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೊನೆಯ ನಾಯಕನಾಗಿ ಕೊಂಡಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ನವಾಬರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರನಾದ ಕೊಂಡಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ನವಾಬರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಸವನ್ನು ಮುಸಲ್ಮಾನರೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಂಡಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಘೋರ ಯದ್ಧದ ನಂತರ ಕೊಂಡಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರನ್ನು ಕೋಟೆಯ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿದರು. ಆದ್ಧರಿಂದ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾ ರೆಡ್ಡಿ ಬುರುಜು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಮತ್ತು ಅಲಂಪೂರಿನ ಬಳಿ ಒಂದು ಸುರಂಗವನ್ನು ಅಗೆದರು.

ಶಿಲ್ಪಕಲೆ
ಈ ಕೋಟೆಯ ಬುರುಜಿನ ರೂಪವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸ್ತಂಭದ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಹಡಿಗಳಿವೆ. ಕೆಳಗಿನ ಮಳಿಗೆಯಿಂದ ೨೫ ಕಿ. ಮಿ ವರೆಗೆ ಸಾಗಬಹುದಾದ ರಹಸ್ಯದಾರಿಯೊಂದು  ಅಲಂಪೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಬೇಟೆಗಾರರು ನಿಧಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕ್ಕೊಳಲು ಈ ದಾರಿಯನ್ನು ಅಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಕೆಲವರು ಯಶಸನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದು ಹಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕರ್ನೂಲಿನ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆ ನಿಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದುವರೆದಾಗ ಈ ದಾರಿಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯು ಬಹಳ ಎತ್ತರವಾದ ಬಿಂದುವನ್ನು ಸೇರಿದಾಗ ಅದ್ಭುತವಾದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಈಗ ಈ ಕೋಟೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಬಲವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ನಾಶವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಅಂತಹ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎರ್ರ ಬುರುಜಿನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ತೇಜಸ್ಸಿನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಪುರಾಣವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಾವು ಪುರಾತನವಾದ ಸಿಂಹವನ್ನು ಮತ್ತು ಕುರಿಯ ಕೆತ್ತನವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಇದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನ ವಾಹನವಾದ ಐರಾವತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರವಾದ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದ ಮರವನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು.

ಇದೇ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಾವು ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಸರ್ಪ, ಎಮ್ಮೆ, ಜೋಡಿ ಆನೆಗಳು, ಮಂಗಗಳು ಮರವನ್ನು ಹತ್ತುವುದು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕುದುರೆಯು ರಥವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಂತೆ, ಆನೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಕದನವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆ. ಶ್ರೀರಾಮ, ಸೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸತಿ ಸೀತಾ ದೇವಿಯ ಸಮೇತ ಇರುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು
ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬
ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ನಗರ

ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ : ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೆರಿಲೆಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದು. ರಾಜ್ಯದ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಪೊಟೋಮೆಕ್ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 194 ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗರದ ಮೂರು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳಿವೆ. ನ್ಯಾರೋಸ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸುಂದರ ಕಮರಿಯೊಂದು ಇದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು. ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಸ್ತೆ ಈ ನಗರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆಸಪೇಕ್ ಮತ್ತು ಒಹಾಯೊ ನಾಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕೊನೆಯ ನಿಲುದಾಣ ಈ ನಗರ.

ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸು. 15,00,000 ಟನ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಈ ಸುತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಟೈರು, ಗಾಜಿನ ಸಾಮಾನು, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಮರದ ಸಾಮಾನುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ನಗರ ಪಶ್ಚಿಮ ಮೆರಿಲೆಂಡ್, ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ವಸತಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು 1750ರಲ್ಲಿ; 1763ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು; ನಗರದ ಸನ್ನದು ದೊರೆತದ್ದು 1850ರಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ 33,415 (1960).                                                   

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ಕಣಿವೆ

ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ಕಣಿವೆ : ವರ್ಜಿನಿಯ, ಟೆನೆಸೀ ಮತ್ತು ಕೆಂಟಕಿಗಳು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರಾಗಿದೆ. ಈ ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರ 1650'. ಇದನ್ನು ಥಾಮಸ್ ವಾಕರ್ 1750ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಸೇನಾ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.  

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ನದಿ

ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ನದಿ : ದಕ್ಷಿಣ ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕೆಂಟಕಿ ಮತ್ತು ಟೆನೆಸೀಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದು 1100 ಕಿಮೀ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿ ಒಹಿಯೊ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರವಾಹ ಕಡಿಮೆ. ಇದು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ, ಅನಾಹುತಕಾರಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಮತ್ತು ಇದರ ಉಪನದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನೌಕಾಯಾನಕ್ಕೂ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದನೆಗೂ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೂರು ಜಲ ಮೂಲಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಈ ನದಿ ಜಲಪಾತ ಮತ್ತು ಕಂದರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಟ್ಲೆಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ 19 ಮೀ (63 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕಿ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವಿದೆ (ಕೆಂಟಕಿ). ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ನಡುವೆ ಹರಿಯುತ್ತ 90-120 ಎತ್ತರದ ಪ್ರಪಾತವುಳ್ಳ ಕಂದರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಲಾರೆಲ್, ರಾಕ್ ಕ್ಯಾಸಲ್, ದಕ್ಷಿಣ ಫೋರ್ಕ್ (ಕೆಂಟಕಿ), ಬಜೆ, ಕಾನೆಫೋರ್ಕ್, ಹಾರ್ಪೆತ್ ಮತ್ತು ರೆಡ್ (ಟೆನಿಸ್ಸಿ) ಎಂಬುವು ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿಗಳು.                                             

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ

ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ : ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಪಲೇಚಿಯಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಭಾಗ. ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯದಿಂದ ಉತ್ತರ ಅಲಬಾಮದವರೆವಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಸು. 750 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 60-80 ಕಿಮೀ ಗಳವರೆಗೂ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಸು. 140 ಮೈಲಿ ಉದ್ದವಾಗಿರುವ ಪರ್ವತ ಪಂಕ್ತಿಯೊಂದು ಇದರ ಪುರ್ವದ ಅಂಚು. ಇದನ್ನು ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್ ಪರ್ವತವೆಂದು ಕರೆಯುವುದು ರೂಢಿ. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು ಈ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮುಖ್ಯ ಖನಿಜಗಳು.	
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಂಬನ್, ಗುಯೋಮುನ್ಡೂರ್

ಕಂಬನ್, ಗುಯೋಮುನ್ಡೂರ್ : 1888-1945. ಐಸ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಹಾಗೂ ನಾಟಕಕಾರ. ಐಸ್ಲೆಂಡಿನ ಲಿಟ್ಲ್‌ಬಂiÀÄರ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಬಾಲ್ಯವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಅನಂತರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಡೇನಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ರೀತಿನೀತಿಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರೂ ವಿಶಾಲಹೃದಯಿ ಯೆನಿಸಿದ್ದ. ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಗಾಗಳಲ್ಲಿ ಆತನಿಗಿರುವ ಉತ್ಕಟ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಅವನ ಕಾದಂಬರಿ ಗಳಾದ ದಿ ವರ್ಜಿನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಲ್ ಹೋಲ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಐ ಸಿ ಎ ವಂಡ್ರಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧವಾದ ಮೇಲೆ ಡೇನಿಷ್ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಆತನನ್ನು ನಾಟ್ವೀ ಪಕ್ಷದವನೆಂದು ತಪ್ಪು ತಿಳಿದು ಕೊಂದರು.	(ಟಿ.ನಿ.ಎಸ್.)

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ
ನಾಟಕಕಾರರು
ಕಂಬರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ರಿಚರ್ಡ್

ಕಂಬರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ರಿಚರ್ಡ್ : 1732-1811. ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್, ಪೆರಿಡನ್, ಗ್ಯಾರಿಕ್ರ ಸಮಕಾಲೀನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಾಟಕಕಾರ, ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಹುಜನ ಪ್ರಿಯವಾದ ಭಾವನಾಶೀಲ ಕಾಮೆಡಿಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಖ್ಯಾತಿ ಇವನದು.

ಬದುಕು 
ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವೀಧರನಾದ ಈತ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಹ್ಯಾಲಿ ಫಾಕ್ಸ್‌ನ ಅರ್ಲ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅನಂತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು ನಿವೃತ್ತನಾದ.

ಸಾಹಿತ್ಯ 
18ನೆಯ ಶತಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದ ನಾಟಕ ಎಂದರೆ ಇವರ ದಿ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ (1771) ಎಂಬುದು, ಇವನ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕ ದಿ ಬ್ರದರ್ಸ್. 

ನಿವೃತ್ತನಾದ ಮೇಲೆ ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಯವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತ ಕೆಲವು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನೂ ಧರ್ಮಬೋಧಕ ಕವನಗಳನ್ನೂ ಬರೆದ. ಆದರೆ ಅವು ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವದ ಗುಣ ಇಲ್ಲ. ಮೆಮಾಯರ್ಸ್‌ ಬರೆದ. ಆದರೆ ಅವು ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವ್ವದ ಗುಣ ಇಲ್ಲ. ಮೆಮಾಯರ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಈತನ ಆತ್ಮಕಥಾನಕ ಗ್ರಂಥ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕಂಬರ್ಲ್ಯಾಂಡನ ವಿಶೇಷತೆ ಇರುವುದೆಲ್ಲ ಆತನ ಕಾಮೆಡಿಗಳಲ್ಲಿ. ಈತ ಬರೆದ ಕೆಲವು ರುದ್ರನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಜ್ಯೂ ಎಂಬುದು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ.

ದಿ ಅಬ್ಸರ್ವರ್ ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ತಾನು ನೋಡಿದ ಜನರ, ಸಮಾಜ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈತ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅವಲೋಕನಶಕ್ತಿ ಮೆಚ್ಚುವಂಥದಾದರೂ ಅತಿ ಆತ್ಮನಿಷ್ಠವಾದ ಇಲ್ಲಿನ ಬರೆವಣಿಗೆ ಓದುಗರಿಗೆ ಹಿಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಷೆರಿಡನ್ ತನ್ನ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ ಫ್ರೆಟ್ಫುಲ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಕಂಬರ್ಲ್ಯಾಂಡನನ್ನು ಲೇವಡಿಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.                                                    

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಾಟಕಕಾರರು
ನಾಟಕಕಾರರು
ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮಜ್ಜಿಗೆ

ಮಜ್ಜಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವು ಅನೇಕ ಹೈನು ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ, ಮಜ್ಜಿಗೆ ಕೆನೆಯಿಂದ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕಡೆದ ನಂತರ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ದ್ರವವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬಗೆಯ ಮಜ್ಜಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಿರುವ ಮೊಸರು ಆಧಾರಿತ ಪಾನೀಯ. ಮಜ್ಜಿಗೆಯನ್ನು ಮೊಸರು ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ಗಡಿಗೆ ಅಥವಾ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಡೆಗೋಲನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಡೆದು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ರುಚಿಗೊಳಿಸಿ ಸೇವಿಸಬಹುದು. 

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಥವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮಜ್ಜಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಬಯಾಟಿಕ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿರುವ ಕಾರಣ ಅದು ನಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ತಂಪನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೊಸರನ್ನು ಕಡೆದು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಾಲು ಅಥವಾ ಮೊಸರಿನಲ್ಲಿ ಇರುವಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶ ಇದರಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಜ್ಜಿಗೆ ದೇಹದ ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬೇಕಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಉಳಿಯುವಂತಹ ಬಳಿ ದ್ರವಕ್ಕೆ ಮಜ್ಜಿಗೆಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಜ್ಜಿಗೆ ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ ಹಾಗು ಪಾಕೀಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ, ಪಂಜಾಬ್ ಹಾಗು ಗುಜರಾತ್‍ನಲ್ಲಿ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು, ಉಪ್ಪು, ಹಿಂಗು ಸೇರಿಸಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಬಡಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಊಟದ ನಂತರ ಕುಡಿಯುವುದು ಪ್ರತೀತಿ.

ಈ ಪಾನೀಯ ಗುಜರಾತಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಛಾಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಇದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಥ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಮೊರ್ ಎಂದು, ಮಲಯಾಳಂ ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಎಂದು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಎಂದು, ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ತಾಕ್ ಅಥವಾ ತಕ್ ಎಂದು ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಘೋಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 

ಮಜ್ಜಿಗೆಯು ಹುದುಗಿಸಿದ ಹಾಲಿನ ಪಾನೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣವಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ದನದ ಹಾಲಿನಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಇದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಹುಳಿಯ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು. ಇದನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಲಕ್ಟೊಕಾಚ್ಚುಸ್  ಲಕ್ಟಿಸ್ ಹಾಗು ಲಕ್ಟೊಬಸಿಲ್ಲುಸ್ ಬುಲ್ಗರಿಚುಸ್ ಎಂಬುದು ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು.

ಆಮ್ಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಮಜ್ಜಿಗೆ 
ಆಮ್ಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಮಜ್ಜಿಗೆಯನ್ನು ಆಹಾರ ಗ್ರೇಡಿನ ಆಮ್ಲದಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ೧ ಚಮಚ ವಿನೆಗರ್ ಅಥವಾ ನಿಂಬೆರಸವನ್ನು ಹಾಲಿಗೆ ಹಾಕಿ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದ ಬಳಿಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ತಯಾರಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಿಸಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮಜ್ಜಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಪನೀರ್ ಕೂಡ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ.

ನುಡಿಮುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮಜ್ಜಿಗೆ 
ಅಸಲು ಇಲ್ಲದೆ ಬಡ್ಡಿ ಇಲ್ಲ, ಮೊಸರು ಇಲ್ಲದೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಇಲ್ಲ
ಈಚಲುಮರದ ಕೆಳಗೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಕುಡಿದರೆ ನಾಚಿಗೆಗೇಡಾಗದೇ?
ತಾನು ಹೋದರೆ ಮಜ್ಜಿಗಿಲ್ಲ, ಮೊಸರಿಗೆ ಚೀಟು’,
 ‘ಪಾದ್ಯಕ್ಕೆ ನೀರು ಇಲ್ಲ, ಊಟಕ್ಕೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಎಲ್ಲಿ?’, 
‘ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಹೋದವನಿಗೆ ಎಮ್ಮೆ ಕ್ರಯವು ಯಾಕೆ?’, 
‘ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ತಕ್ಕ ರಾಮಾಯಣ ಹೇಳಿದ’, 
ಅತ್ತೇಮನೆಗೆ ಮಜ್ಜಿಗೆನೀರು, ತವರುಮನೆಗೆ ಹಾಲು ಮೊಸರು’, 
‘ಬಸವಾ! ಎಂದರೆ ಪಾಪ! ಸೊಸೆಗೆ ಮಜ್ಜಿಗೆನೀರು ತಾ!
ರಾವಣನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ
ಅಜ್ಜಿ ಇಲ್ಲದ ಮನೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ಊಟ ಇದ್ದಂತೆ’, 
ಹೆಸರು ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಭಟ್ಟ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೂ ತತ್ವಾರ

ಉಲ್ಲೇಖನ 

ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನ

ಪಾನೀಯಗಳು
ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾರಾಟ ಸಂಸ್ಥೆ

ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಲೀಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ವ್ಯವಹಾರದ ಸಂಸ್ಥೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ತೊಡಗಿಸುತ್ತಾನೆ.ಅದರ ಅವ್ಹಿವಾಟುವಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕೌಶಲ ಮತ್ತು ಬುದ್ದಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ.ಎಲ್ಲಾ ಲಾಭವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ನಷ್ಟಗಳಿಗೂ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟು
ಚಾಟ್

ಚಾಟ್ ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಮಳಿಗೆಗಳು ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಗಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುವ ಖಾರದ ಲಘು ಆಹಾರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಒಂದು ಪದ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಾಟ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಶಬ್ದದ ಮೂಲ ಹಿಂದಿಯ ಚಾಟನಾ (ನೆಕ್ಕುವುದು) ದಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

ಅವಲೋಕನ 
ಚಾಟ್ ತಿನಿಸುಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕರಿದ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಣ್ನ ಪೂರಿಯಿಂದಲೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಚಾಟ್ಅನ್ನು ಪೊಟಾಟೊ, ಗರಿಗರಿಯಾದ ಬ್ರೆಡ್, ಮೊಸರು ಹಾಗು ವಡೆ ಅಥವ "ದಹಿವಡಾ",  ಬೇಳೆ ಅಥವ ಗಜ್ಜರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಉಪ್ಪು-ಹುಳಿ-ಖಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನೆಯಲ್ಲೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಹುಣಸೆ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆಲೂ ಟಿಕ್ಕಿ, ಸಮೋಸ, ಬೇಲ್ ಪುರಿ ಪಾನಿಪುರಿ, ಮಾಸಾಲಾಪುರಿ ದಹಿಪುರಿ ಸೇವ್‍ಪುರಿ ಪಾಪ್ರಿ ಚಾಟ್ ಹಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಚಾಟ್ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. 

ಈ ತಿಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಮಾನುಗಳು ಮೊಸರು, ತುರಿದ ನೀರಿಳ್ಳಿ, ತುರಿದ ತೊಮೇಟೋ, ತುರಿದ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು, ಹುರಿದ  ಶೇವಿಗೆ ಅಥವ 'ಸೆವ್' ಹಾಗು ಚಾಟ್ ಮಸಾಲ. ಈ ಮಸಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾವಿನ ಹುಡಿ,ಜೀರಿಗೆ ಹುಡಿ,ಕಲ್ಲುಪ್ಪು,ಕೊತ್ತಂಬರಿಹುಡಿ, ಒಣಶೂಂಟಿ, ಉಪ್ಪು, ಒಳ್ಳೆ ಮೆಣಸಿನಕಾಳು ಮತ್ತು ಒಣಮೆಣಸು ಪುಡಿಯ ಮಿಶ್ರದಿಂದ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದೆಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಮಾಡಿ ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಸಾಲೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ ತಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಕಿ ತಿನ್ನತಕ್ಕದ್ದು.

ಇತಿಹಾಸ 
ಚಾಟ್ ತಿನಿಸುಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡದ್ದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಈಗ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಚಾಟ್‍ಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ಬಂದದ್ದಾಗಿದದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಾವ್ ಬಾಜಿ ಅಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪೊರ್ಚುಗೀಸರ ಬನ್ ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡನಾಗಿತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಸೆವ್ ಪುರಿ ಹಾಗು ಬೆಲ್ ಪುರಿ ಗುಜರಾತಿನಿಂದ ಬಂದಿದ.

ಪ್ರದೇಶಗಳು 
ಚಾಟ್ ತಿನಿಸು ಸಿಗುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಚಾಟ್ ಅಂಗಡಿಗಳು ಹಾಗು ಧಾಬಾಗಳು ಇವೆ, ಉದಾ. ಮುಂಬೈನ ಚೌಪಾಟಿ ಸಮುದ್ರ. ನಗರದಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಚಾಟ್‍ ತಿನಿಸುಗಳು ಬದಾಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಜಂಗಡ್, ವಾರಾಣಾಸಿ, ಆಗ್ರ, ಮೀರತ್, ಮುಝಫ್ಫರ್ನಗರ ಹಾಗು ಮಥರೆಯ ಚಾಟ್‍ಗಳು ದೆಶದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ. ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಚಾಟ್‍ಗಳು ಬೇರೆ ಸ್ವಾದ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಬಿಹಾರದವರು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಚಾಟ್ ವಿಧಗಳು 

 ಆಲೂ ಚಾಟ್ - ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗೆ ತುಂಡುಮಾಡಿ, ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿದಯ ಚಟ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸುವುದು.
 ಆಲೂ ಟಿಕ್ಕಿ
 ಬೆಡಾಯಿ - ಪುರಿಯೊಳಗೆ ಬೇಳೆ ತುಂಬಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿದು, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಪಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನುವುದು.
 ಭಾಲಾ
 ಬೆಲ್‍ಪುರಿ
 ರಗ್ಡ ಪಟ್ಟಿಸ್
 ಛಿಲ - ಕಡ್ಲೆ ಹಿಟ್ಟನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪ್ಯಾನ್ಕೇಕ್ಗಳನ್ನು ಸಿಹಿ ಚಟ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನುವಿದು.
 ದಹಿಪುರಿ
 ದಹಿ ವಡ
 ಮಂಗೊಡೆ - ಪಕೋಡದಂತಿರುವ ತಿನಿಸು, 
 ಪಕೋರ - ಪನೇರ್ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಕರಿಯುವುದು.
 ಪಾನಿಪುರಿ/ ಗೊಲ್‍ಗಪ್ಪ
 ಮಸಾಲಪುರಿ
 ಚನಾ ಚಾಟ್
 ಪಾಪ್ರಿ ಚಾಟ್
 ಸಮೋಸ ಚಾಟ್
 ಸೆವ್‍ಪುರಿ
 ಪಾವ್ ಬಾಜಿ
 ವಡಾ ಪಾವ್
 ದಹಿ ಬಲ್ಲಾ ಕಿ ಚಾಟ್
 ಪನೀರ್ ಚಾಟ್ ಪುರಿ

ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಪಾಲಕ್ ಪನೀರ್

ಪಾಲಕ್ ಪನೀರ್ ಪಾಲಕ್ ತಿಳ್ಳಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಗರಮ್ ಮಸಾಲಾ, ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ರುಚಿಗೊಳಿಸಲಾದ ಒಂದು ದಟ್ಟ ಜಲಪಿಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಾಲಕ್, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ ಗ್ರೇವಿ ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಪನೀರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಭಾರತೀಯ ಭಕ್ಷ್ಯ. ಪಾಲಕ್ ಪನೀರ್ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಾಗ್, ಇದನ್ನು ಪಾಲಕ್ ಎಲೆಗಳಿಂದಲೂ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಪಾಲಕ್ ಪನೀರ್ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಗ್ ಪನೀರ್‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೀರಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬ್ರಜೀಲ್ (ಜೇನಿನ) ಗಿಡ

ಬ್ರಜೀಲ್ ಅಥವಾ ಜೇನಿನಲ್ಲಿ ಗಿಡದ ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಮೂಲತಹ ಅಮೇರಿಕಾ,ಕೊಸ್ಟರಿಕಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಜೀಲ್ ಅಥವಾ ಜೇನಿನ ಗಿಡವನ್ನು ಕಾಡು ತಂಬಾಕು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ,ಕಾರಣ ಎಲೆಯ ಆಕಾರ ಇರಬಹುದು.ಆದರೆ ಬ್ರಜೀಲ್ ಅಥವಾ ಜೇನಿನಲ್ಲಿ ಗಿಡದ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಕೋಟಿನ್ ಅಂಶ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಜೀಲ್ ಅಥವಾ ಜೇನಿನ ಗಿಡ ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದ ಇದೆ ಆದರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ದಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ.
ಬ್ರಜೀಲ್ ಅಥವಾ ಜೇನಿನ ಗಿಡ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಪೊದ-ಮರದ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ.ಬ್ರಜೀಲ್ ಅಥವಾ ಜೇನಿನ ಗಿಡ ಸುಮಾರು ೧೦ ರಿಂದ ೨೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ಡಿಸಂಬರ್ - ಮೇ ತಿಂಗಳ ವರೆಗೆ ಹೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗೆ ಕಾಣಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಬ್ರಜೀಲ್ ಅಥವಾ ಜೇನಿನ ಗಿಡದ ಹೂ ತನ್ನನ್ನು ಆಕರ್ಶಿಸದ ಕೀಟಗಳೇ ಇಲ್ಲ.ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೋ ಏನೋ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಸಿ ಮಾಡಿದ ಬ್ರಜೀಲ್ ಅಥವಾ ಜೇನಿನ ಗಿಡದ ಕೊನೆಗಳನ್ನು ಬಿಸಾಡದೆ ಮತೊಂದೆಡೆಗೆ ನಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಬ್ರಜೀಲ್ ಅಥವಾ ಜೇನಿನಲ್ಲಿ ಗಿಡ ಹೂ ಬಿಡುವ ಕಾಲ ಜೇನು ನೊಣಗಳಿಗೆ ಮುಂಬರುವ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಲು ಸಂತಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹು ಉಪಕಾರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಜೀಲ್ ಅಥವಾ ಜೇನಿನ ಗಿಡದ ಕೊನೆಗಳನ್ನು ತೋಟ ಗದ್ದೆಯ ಬೇಲಿಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಿದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಕಡೆಗೆ ನಾವು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನಿಟ್ಟ ಹೆಮ್ಮೆ ನಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನು ಈ ಗಿಡದ ಹಣ್ಣುಗಳೂ ಸಹ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ತಿಂಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾಗಲಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ.ಹಣ್ಣು ಸಣ್ಣ ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಹಕ್ಕಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಧಿಷ್ಟ ಪಲಾಹಾರವಾಗಿರುತರತ್ತೆ.

ಸಸ್ಯಗಳು
ಕಥಾಂಜಲಿ

ಕಥಾಂಜಲಿ : ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು ೧೯೨೯ನೆಯ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ. ಇದರ ಸಂಪಾದಕರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿಗಳೂ ಸ್ವತಃ ಕಥೆಗಾರರೂ ಕಾದಂಬರೀಕಾರರೂ ಆಗಿದ್ದ ಅ.ನ.ಕೃಷ್ಣರಾಯರು. ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಅನಂತರ ಕೃಷ್ಣರಾಯರು ತಮ್ಮ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾಶನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಬಿ.ಎನ್. ಗುಪ್ತರವರಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟು, ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ತುಂಬುವವರೆಗೆ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಸಂಪಾದನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದವರು-ಮಾ. ನಾ. ಚೌಡಪ್ಪ, ಶ್ರೀನಾಥ (ಎನ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್), ಎಸ್. ವೆಂಕಟಾಚಲಪತಿ ಮತ್ತು ನಾಡಿಗೇರ ಕೃಷ್ಣರಾಯ-ಇವರು.

ಮೊದಲನೆಯ ಮಜಲಿನಲ್ಲಿ ಕಥಾಂಜಲಿ ೧೯೩೧ರ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ನಡೆದು ನಿಂತು ಹೋಯಿತು. ಅನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ೧೯೩೭ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ೧೯೪೧ರ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಹೀಗೆ ಕಥಾಂಜಲಿ ಸು. ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.
ಕಥಾಂಜಲಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಉದ್ದೇಶವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕ ಅ.ನ. ಕೃಷ್ಣರಾಯರು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಥಮ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದರು: ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡನಾಡಿನಲ್ಲಿ...ಕೇವಲ ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಟಟ್ಟು ಒಂದು ನಿಯುಕ್ತ ಆದರ್ಶವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊರಟಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಬಹುಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇದ್ದೇ ಇದ್ದಿತು...ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸರ್ವತೋಮುಖವಾದ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆದು ಕುಯಿಲಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಕುಯ್ದು ನಾಡಿಗರಿಗೆ ಹಂಚುವವರಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಎಂದು ಎನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಿತು. ಈ ಅಂತಸ್ತಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಸನ್ಮಿತ್ರರ ಸಹಾಯ ಸ್ಪೂರ್ತಿಗಳಿಂದ ಹುರಿಗೊಂಡು ನಾವು ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಉದ್ಯುಕ್ತರಾಗಿರುವೆವು...ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಬಗೆಗಳುಂಟು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳುಂಟು, ಶೈಲಿಗಳುಂಟು. ನಾವು ಯಾವ ಒಂದು ಶೈಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೂ ತಾಳಿಕಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವುಗಳ ಪರಿಚಯಾನುಭವವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಡಬೇಕೆಂಬುದೇ ನಮ್ಮಿಚ್ಛೆ. ಸ್ವಕಪೋಲಕಲ್ಪಿತವಾದ ಕನ್ನಡಿಗರ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಕೊಟ್ಟು ಅನಂತರ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತೇವೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಥಾಂಜಲಿ ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತೆನ್ನಬಹುದು. ತಂತ್ರವೈವಿಧ್ಯವುಳ್ಳ ಹಲವಾರು ಉತ್ತಮ ಕನ್ನಡ ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಕನ್ನಡೇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಕಥೆಗಳ ಅನುವಾದವನ್ನೂ ಅದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಬಂಧಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತಾರದೆ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸಿತು.

ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ-’1929ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಕಥಾಂಜಲಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ...ಹೊಸ ಲೇಖಕರ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ನೆರವಾಯಿತು...ಸು. 50 ಜನ ಲೇಖಕರು ಕಥಾಂಜಲಿಯಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳ ವಿಪುಲವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಗೂ ಕಥನಕಲೆಯ ನವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಉದಯಕ್ಕೂ ಕಥಾಂಜಲಿ ಬಹಳ ಹೆಣಗಿತು’-ಎಂದು ಅ.ನ. ಕೃಷ್ಣರಾಯರು, ಬೊಂಬಾಯಿನ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಕನ್ನಡ ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಟ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲ.

ಶ್ರೀನಾಥ, ಮಾ.ನಾ. ಚೌಡಪ್ಪ, ವಾಣಿ, ನಾಡಿಗೇರ ಕೃಷ್ಣರಾಯ-ಇವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು ಕಥಾಂಜಲಿಯ ಮೂಲಕ; ಜಿ.ಪಿ.ರಾಜರತ್ನಂ, ಮ. ನ. ಮೂರ್ತಿ, ಕ್ಷೀರಸಾಗರ (ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿ), ರಾಘವ (ಎಂ. ವಿ. ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ), ಇ. ಎ. ಭಾಸ್ಕರರಾವ್, ರಾ.ಶಿ. (ಎಂ. ಶಿವರಾಮ್) ಮುಂತಾದವರ ಆರಂಭಕಾಲದ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬೆಳಕು ಕಂಡದ್ದು ಕಥಾಂಜಲಿಯಲ್ಲಿ. ಆನಂದ (ಎ. ಸೀತಾರಾಂ), ಕೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರಾಯ, ದೇವುಡು, ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ ಕಲ್ಲೂರ, ಶ್ರೀರಂಗ (ಆದ್ಯ ರಂಗಾಚಾರ್ಯರು), ಡಿ. ಕೆ. ಭಾರದ್ವಾಜ್, ಬೆಳ್ಳಾವೆ ನರಹರಿಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮುಂತಾದ ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕರು ಕಥಾಂಜಲಿಯ ಲೇಖಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು-ಎಂಬಿವು ಸ್ಮರಣಿಯ ಅಂಶಗಳು.                                               

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕನ್ನಡ ತಿಂಗಳಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಕಥಾಕಾಲಕ್ಷೇಪ

ಕಥಾಕಾಲಕ್ಷೇಪ : ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಸಂಗೀತಾಬಿsನಯ ಉಪಕಥೆ; ಗಾದೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ರಸವತ್ತಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯುವುದು ಕಥಾಕಾಲಕ್ಷೇಪ. ಈ ಪದ್ಧತಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ ಪಠಣ, ಭಜನೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುವು. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಲಾನಂತರ ಪುರಾಣ ಪಠಣವೇ ಕಥಾಕಾಲಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಯಿತು.

ಕಥಾಕಾಲಕ್ಷೇಪವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದವರೆಂದರೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭÀ ಗೋಸ್ವಾಮಿ. ಇವರ ಶಾರೀರಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋದ ಜನ ಇವರನ್ನು ಕೋಕಿಲಕಂಠ ಮೇರು ಸ್ವಾಮಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಕಲೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ತುಂಬುಕಲೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದವರು ತಂಜಾವೂರಿನ ಕೃಷ್ಣ ಭಾಗವತರು ಮತ್ತು ಪಂಚಾ ಪಕೇಶ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು. ಇವರು ತೋರಿರುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇಂದಿನ ಹರಿಕಥಾ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಕಥಾಕಾಲಕ್ಷೇಪದ ಮುಖ್ಯೋದ್ದೇಶ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೋದಿsಸುವುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಾರ್ಗವೆನಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವು ಕಥೆಯ ನಿರೂಪಣೆಗಾಗಿ ರಾಗ ತಾಳಮೇಳ ಹಾಗೂ ಉಪಕಥೆಗಳೊಡನೆ ಹಿತಮಿತವಾಗಿ ಸಮ್ಮಿಲನಗೊಂಡು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜನರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮನೀತಿಗಳನ್ನು ಸೌಂದರ್ಯ ಕಲೋಪಾಸನೆಯನ್ನೂ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದ ಈ ಕಲೆ ಸಂಗೀತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ. ಅನಂತರಾಮ ಭಾಗವತರು, ಮುತ್ತಯ್ಯ ಭಾಗವತರು, ವೇದಾಂತ ಭಾಗವತರು ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕಥಾಕಾಲಾಕ್ಷೇಪ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಇದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

ಕಥಾಕಾಲಕ್ಷೇಪಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಸಖಿ,ದಂಡಿ, ಅಂಜನಗೀತ, ಸವಾಯ್, ಓವಿ, ಅಭಂಗ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಥಾ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಂಚಮುಖಿಯನ್ನು ಹಾಡುವುದುಂಟು. ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತದ ವಾದ್ಯಗಳಾದ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ತಬಲ ಪಿಟೀಲು, ಮೃದಂಗ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೇಳಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಕಥಾಕಾಲಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಭಾಗವತರೆಂದು ಕರೆಯುವುದು ರೂಡಿs. ಕಥೆ ಸಂತ ಮಹಾನುಭಾವರ ಅಥವಾ ಭಗವತ್ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ತೋರುವ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದಾದರೂ ಅದನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ ಸಂಗೀತರಚನೆಗಳನ್ನೂ ಉಪಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಗಾದೆಗಳನ್ನೂ ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡುವಾಗ ಭಾಗವತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಗುರುತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳೂ ತಾವೇ ಎಂಬಂತೆ ಏಕಪಾತ್ರಾಬಿsನಯವನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಮಥರ್ಯ್‌ದ ಜೊತೆಗೆ ಭಾಷಾe್ಞÁನ, e್ಞÁಪಕಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಅರಿವುಗಳು ಭಾಗವತರಿಗೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚತುರರಾದ ಹರಿಕಥಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು ರಸಭಾವಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಬಿsನಯ ಉಪಕಥೆ ಸಂಗೀತ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಕ್ರಮಬದ್ಧರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಥಾಕಾಲಕ್ಷೇಪದ ಗುರಿ ಶ್ರಾವಕರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿರಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಕನ್ನಡನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಥಾಕಾಲಕ್ಷೇಪ ಹರಿಕಥೆ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಲೆಗೆ ದಾಸರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರವಾದುದು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಣನೂರು, ಸೀತಾರಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಶ್ರೀಕಂಠಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಭದ್ರಗಿರಿ ಕೇಶವದಾಸರು, ಭದ್ರಗಿರಿ ಅಚ್ಚುತದಾಸರು, ವೇಣು ಗೋಪಾಲದಾಸರು, ಕುರ್ತಕೋಟಿ ಶ್ರೀಪಾದಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಮುಂತಾದವರು ಹೆಸರಾಂತ ವಿದ್ವಾಂಸರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.	

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ