Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಜಾತವೇದ ಮುನಿ

ಜಾತವೇದ ಮುನಿಯು ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೂಡಲಸಂಗಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಕುಲಪತಿ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜ್ಞಾನಿಯೆಂದೂ ಪರಿಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಕನೆಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದವ. ಈತನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣ, ಅಕ್ಕನಾಗಮ್ಮ, ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ, ಶಿವಸ್ವಾಮಿ ಮುಂತಾದ ವೀರಶೈವ ಅನುಭಾವಿಗಳು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದಂತೆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಅಪ್ರತಿಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾಮಹಿಮನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಭೀಮಕವಿಯ ಬಸವಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಕಪ್ಪಡಿಸಂಗಮನಾಥನೆಂದೂ ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ.

ಧರೆಗೆ ಕಪ್ಪಡಿಸಂಗಮೇಶ್ವರ
ಪುರವೆಸೆವುದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧೋ

ದ್ಧರಣ ಕೂಡಲಸಂಗಮೇಶನ ಮಂದಿರಕೆ ಪೋಗಿ

ನೆರೆದ ಭಕ್ತರು ತನ್ನ ನಿದಿರ್ಗೊಳು

ತಿರೆ ತದೀಯದ್ವಾರದೊಳು ಸ

ದ್ಗುರುಪದಕೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗವೆ¾ಗಿಯಲರ್ದು ಪೊಡವಂಟು

ಆಗಮ ಪುರಾಣಾರ್ಥ ವಿಹಿತ ವಿ

ಭಾಗ ಸೂಕ್ತಿಗಳಿಂದೆ ಮಂಜುಳ

ರಾಗರಸವೊಸೆರ್ದೆಸೆಯಲನುರಾಗಿಸಿ ನುತಿಸುತಿರಲು

ಆಗ ಮುನ್ನಿನ ವೇಷವೊಪ್ಪಿರ

ಲಾಗಿ ಸಂಗಮದೇವದೇವನು

ದೇಗುಲದ ಬಾಗಿಲ ಹೊರಗೆ ತಲೆದೋರಿದನು ಬಂದು
ಬಸವರಾಜ ದೇವರ ರಗಳೆಯಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಈಶಾನ್ಯಗುರುವೆಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಗಿರಾಜನ ಬಸವರಾಜಚಾರಿತ್ರವೇ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಕಪ್ಪಡಿಯ ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈತನ ಮಠ ಈಗಲೂ ಇದೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಲಿಂಗಾಯತ
ಜಾಟರು

ಜಾಟರು - ಆಗ್ರ ಮತ್ತು ಮಥುರಾ ನಗರಗಳ ಸುತ್ತ ವಾಸಿಸುವ ದೃಢಕಾಯ ಜನ; ಭರತಪುರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು. ರಜಪೂತರಂತೆಯೇ ಇವರೂ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದವರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 
ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋವೃತ್ತಿಯ ಇವರು ಔರಂಗ್‍ಜೇಬನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆತನ ರಾಜನೀತಿಗೆ ರೋಸಿ ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. 1669ರಲ್ಲಿ, ಶಿವಾಜಿಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಜಾಟರೂ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಅಕ್ಬರನ ಗೋರಿಯನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿ ಅವನ ದೇಹದ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಳೆದು ಸುಟ್ಟರು. ಇವರ ಕಿರುಕುಳಗಳಿಂದ ಮೊಘಲರ ಆಡಳಿತ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡಿತು. ಇವರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಔರಂಗಜೇóಬ ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಇವರು ಒಂದಾಗಿ, ಚುರುಮನ್ ಸಿಂಗನನ್ನು ತಮ್ಮ ನಾಯಕನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈತ ಥುನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವೊಂದರ ಕನಸನ್ನು ಕಂಡನಾದರೂ 1721ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಈತ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ. ಆದರೆ ಈತನ ಸೋದರಳಿಯ ಬದನ್ ಸಿಂಹ ಚದುರಿದ ಜಾಟರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಭರತಪುರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ (1756). ಇವನ ದತ್ತುಪುತ್ರ ಸೂರಜ್ ಮಲ್ ಈ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆಗ್ರ, ಧೋಲ್ ಪುರ, ಮೈನ್ ಪುರಿ, ಹಥ್ರಸ್, ಅಲೀಗಢ, ಎಟಾವಾ, ಮಥುರಾ ಮತ್ತು ಗುರ್ಗಾವ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. ಭರತಪುರದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. 

ಮೂರನೆಯ ಪಾಣೀಪತ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು ಇವರ ನೆರವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಆದರೆ ಸದಾಶಿವ ಭಾವುವಿನ ಅಹಂಕಾರ ಮನೋಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಜಾಟರು ಅವರಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು ಮೌನಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿ ಉಳಿದರು. ಮರಾಠರಿಗೂ, ಇಂಗ್ಲಿಷರಿಗೂ ನಡೆದ ಎರಡನೆಯ ಕದನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಲಾರ್ಡ್‍ವೆಲ್‍ಸ್ಲಿಯ ಸೇನಾನಿ ಲಾರ್ಡ್‍ಲೇಕ್, ಅಲೀಗಢ ಹಾಗೂ ದೆಹಲಿಯ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಈತ ಭರತಪುರದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿದಾಗ ಜಾಟರು ಭೀಕರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಓಡಿಸಿದರು. ಲಾರ್ಡ್‍ವೆಲ್‍ಸ್ಲಿ ತನ್ನ ಪದವಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಈ ಸೋಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. 

ಆದರೆ ಭರತಪುರ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸ್ನೇಹಹಸ್ತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿರಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. 1824ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧ ಹೂಡಿದ ಕದನದಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ದುರ್ಜನ್ ಸಾಲ್ ಎಂಬ ಜಾಟ್ ನಾಯಕ ಭರತಪುರ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದ. ಇವನ ಕಿರಿಯ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ರಾಜನೆಂದು ಅವರು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್‍ಕಂಬರ್ ಮಿಯರನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೈನ್ಯ ಭರತಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಇವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರದೂಡಿ, ತನ್ನ ಆಶ್ರಿತನನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿತು (1826). ಅಂದಿನಿಂದ ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುವವರೆಗೂ ಭರತಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅನಂತರ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ
ಜಾಬಾಲಿ

ಜಾಬಾಲಿ - ಜಾಬಾಲಿ, ಜಾವಾಲಿ ಮತ್ತು ಜಾಜಾಲಿ-ಈ ಮೂರು ಹೆಸರುಗಳು ಒಂದರೊಡನೊಂದು ಬೆರೆತು ರಾಮಾಯಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.

ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ
ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಬಾಲಿ ಅಥವಾ ಜಾವಾಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಹರ್ಷಿ; ದಶರಥನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಷ್ಟಪ್ರಧಾನ ಋತ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಇವನ ವಿಚಾರಧಾರೆ ನಾಸ್ತಕವಾದವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದಾದರೂ ಅಲ್ಲಿನ ತರ್ಕಬದ್ಧ ವಾಕ್ಸರಣಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅದು ನ್ಯಾಯದರ್ಶನದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀರಾಮ ಪಿತೃವಾಕ್ಯಪರಿಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಸೀತಾಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಡನೆ ಚಿತ್ರಕೂಟದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನ ಮನವೊಲಿಸಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಈ ಋಷಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಭರತನೊಡನೆ ಬಂದು ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು, ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲೊಪ್ಪದೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹೊರಟಿರುವ ರಾಮನಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ರಾಮನನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡೇ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಛಲದಿಂದ `ಸತ್ತವನೂ ಕಾಮುಕನೂ ವೃದ್ಧನೂ ಎನಿಸಿದ ದಶರಥನ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಡುವುದು ತರವಲ್ಲ; ಪಾಪ ಎಂಬುದುಂಟೆ? ಪುಣ್ಯ ಎಂದರೇನು? ಪರಲೋಕವೆಂದರೇನು? ಪಿತೃವಾಕ್ಯಪರಿಪಾಲನೆಯೆಂಬ ಗೊಡ್ಡು ತತ್ತ್ವದಿಂದ ವೃಥಾ ಬಳಲುವುದಾದರೂ ಏಕೆ?` - ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜಾಬಾಲಿಯ ವಾದವನ್ನು ರಾಮ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದಾಗ ವಸಿಷ್ಠಮುನಿ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ-ಋಷಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಆಸ್ತಿಕ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದಲ್ಲ; ನೀನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲದಿಂದ ಆತ ಹೀಗೆಲ್ಲ ನುಡಿದ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆತನನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುವುದು ತರವಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇ ನ್ಯಾಯವೂ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವೂ ಶ್ಲಾಘ್ಯವೂ ಆದುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ 
ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಬಾಲಿ ಅಥವಾ ಜಾಜಾಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಅತಿಮಾನುಷ ಚಾಲನಶಕ್ತಿಯ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮಾನವ ಕೋಟಿಯಲ್ಲೇ ತನ್ನಂಥ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮೆರೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಶರೀರವಾಣಿಯೊಂದು ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರವಾಸಿಯಾದ ತುಲಾಧಾರನೆಂಬ ವರ್ತಕನಿಗಿಂತ ಆತ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಲ್ಲ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಗೃತನಾದ ಜಾಬಾಲಿ ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತುಲಾಧಾರನಿಂದ ಜ್ಞಾನೋಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಜಾಫ್ನ

( ಪಕ್ಕದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ   ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ  ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ Jaffna Public Library, the Jaffna-Pannai-Kayts highway, Nallur Kandaswamy temple, Jaffna Fort, Sangiliyan Statue, Jaffna Palace ruins)
ಜಾಫ್ನ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ; ಜಾಫ್ನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. 

ಜಾಫ್ನ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬೋದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 190 ಮೈ.ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ (ತಾತ್ಕಾಲಿಕ) 1,07,663 (1971). ಜಾಫ್ನ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದು ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಇದು ತಮಿಳರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 1617ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1658ರಲ್ಲಿ ಇದು ಡಚ್ಚರ ಅಧೀನವಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಆನೆ, ಮೆಣಸು ಮುಂತಾದ ಸರಕುಗಳ ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದುವು. 1795ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುವವರೆಗೂ ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ಈಗ ಜಾಫ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಅದರ ಬಳಿಯ ಕಡಲು ಆಳವಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರ ಅಸಾಧ್ಯ. ಚಿಕ್ಕ ಹಡಗುಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಈಗಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. ಜಾಫ್ನದ ಸುತ್ತ ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಬಂದರಿನ ಮುಖಾಂತರ ಧಾನ್ಯ, ತಂಬಾಕು, ತೆಂಗು, ಪನಾಯಿ ನಾರು ಮತ್ತು ಮಾವಿನಹಣ್ಣು ರಫ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಲಾಮೆ, ಶಂಖಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪಾದಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಜಾಫ್ನ ಆಕರ್ಷಕವೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವೂ ಆದ ನಗರ. ಇಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಡಚ್ ಸಂಪರ್ಕದ ಪ್ರಭಾವವೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕಾಲದ ಚರ್ಚ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಈಗಲೂ ಇವೆ. ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾತೋಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್ ಇದ್ದಾರೆ. ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳೂ ಕಚೇರಿಗಳೂ ಇವೆ. ಜಾಫ್ನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಫ್ನ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವೇ ಅಲ್ಲದೆ ನೆರೆಯ ದ್ವೀಪಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಜನಸಾಂದ್ರಪ್ರದೇಶ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 4,91,849 (1953).

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾಮ್ ನಗರ

ಜಾಮ್ ನಗರ - ಭಾರತದ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ನಗರ; ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. ಕಚ್ ಖಾರಿಯ ಬಳಿ, ಬೇಡಿ ಬಂದರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಸಮುದ್ರತೀರದಿಂದ 10 ಕಿಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೋಟೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ-ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ 45 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,14,816 (1971).

ಲಕೋಠ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಕೋಠ ದುರ್ಗ, ಜೈನದೇವಾಲಯಗಳು, ದರ್ಬಾರ್‍ಗಢ ಮುಂತಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಗರದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ತಿದ್ದಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿರುವ ಅರಮನೆಗಳು, ಧನ್ವಂತರಿ ಮಂದಿರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು, ಇರ್ವಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ರೇಡಿಯಮ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಸೂರ್ಯಶಾಲೆ-ಇವು ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು. ಬಾಂಧನಿ ಕೆಲಸ, ಕಲಾಬತ್ ಲೋಹಗೆಲಸ-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಕೈಕಸಬುಗಳು. ಜಾಮ್ ನಗರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ನೇಯ್ಗೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ರೇಷ್ಮೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ. ಹತ್ತಿ, ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರದಾರಗಳಿಂದ ಬಟ್ಟೆ ನೇಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಕೆ ಜಾಮ್‍ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಇದರ ಸುತ್ತ ಹತ್ತಿ ಬೇಸಾಯ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ತೇಗ ಮತ್ತು ಹಳದಿ-ಕೆಂಪು ಮರಗಳಿಂದಲೂ ಗಂಧದ ಮರಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಣ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ದಿನಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಲನೀಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುಶಲಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿವೆ. ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಚಿರತೆಗಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಹದಮಾಡಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಮೆಂಟ, ಕುಂಭಕೆಲಸ, ಎಣ್ಣೆ, ಉಪ್ಪು-ಇವು ಇತರ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳೂ ಶಾಲಾಕಾಲೇಜುಗಳೂ ಇರುವ ಈ ನಗರ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ ಕೂಡ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ.

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೋಟೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ರಸ್ತೆ ಹಾಗೂ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. ಇದು ವಾಧ್ವಾನ್-ರಾಜಕೋಟೆ-ಓಖಾ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ನಡುವೆ ಇರುವುದು ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ. ಹಿನ್ನಾಡನ್ನು ಕಡಲಕರೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಬೇಡಿಗೂ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಉಂಟು.

ಜಾಮ್‍ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 14,125 ಚ.ಮೈ., ಜನಸಂಖ್ಯೆ 11,11,343(1971). ಹಿಂದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಹಾಲಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೆಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಠಿಯಾವಾದ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಪಶ್ಚಿಮದ ಜಿಲ್ಲೆಯಿದು. ಬಾರ್ದೋ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಬಹುತೇಕ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶ. ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಕಚ್ ಖಾರಿಯ ತೀರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಗುಲ್ಮ ವೃಕ್ಷಗಳಿವೆ. ಕಚ್ ಖಾರಿಯ ತೀರಪ್ರದೇಶ ಮುಂಗಾರಿನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅನಿಶ್ಚಿತ, ನೆಲ ಅಷ್ಟೇನೂ ಸಾರವತ್ತಾದ್ದಲ್ಲ. ಗೋಧಿ, ಹತ್ತಿ, ಜೋಳ, ಬಾಜ್ರ, ಬೇಳೆ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಬತ್ತ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು, ನೇಯ್ಗೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಸಬು. ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಜಾಮ್‍ನಗರವಲ್ಲದೆ ದ್ವಾರಕಾ ಮತ್ತು ಓಖಾ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳು. ದ್ವಾರಕಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಓಖಾ ಒಂದು ಬಂದರು.

ಇತಿಹಾಸ 
ಹಿಂದೆ ಇದು ನವನಗರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಜಾಮ್ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವನು ಜಾಮ್ ರಾವಲ್, 1540ರಲ್ಲಿ. 1788ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಸುತ್ತ ಕೋಟೆಯೊಂದು ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಹಳೆಯ ನಗರ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. 

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನ

ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಮೇಜರ್ ಧ್ಯಾನ್ ಚಂದ್ ರವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯ ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2012 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಹರಿಯಾಣ, ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಮಿನಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನದಂದು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಮೇಜರ್ ಧ್ಯಾನ್‌ಚಂದ್ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ವಿಶೇಷ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬಾಳಾಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜಾಂಬೇಕರ್

ಬಾಳಾಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜಾಂಬೇಕರ್  (1812-1846) ಮರಾಠಿ ಲೇಖಕ, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಸುಧಾರಕರು.

ಬದುಕು 
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರತ್ನಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವಗಢ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪೋಂಭುರ್ಲೆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಗಂಗಾಧರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ತಾಯಿ ಸುಗುಣಾಬಾಯಿ. ಜಾಂಭೇಕರರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದದ್ದು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ. ಅನಂತರ ಮುಂಬಯಿ ದೇಶೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಘದಲ್ಲಿ (ನೇಟಿವ್ ಎಜುಕೇಷನ್ ಸೊಸೈಟಿ) ಇವರು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು.

ಜಾಂಭೇಕರರು 1830ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಯ ದೇಶೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿನೇಟಿವ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಕವಾದರು. 1834ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಎಲ್ಫಿನ್‍ಸ್ಟನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಸ್ಥಾನಾಪನ್ನ (ಆಕ್ಟಿಂಗ್) ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳೊಂದರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯಭಾರೀ (ಇನ್-ಚಾರ್ಜ್) ಅಧೀಕ್ಷಕರಾಗಿ (ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಎರಡು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯರು ಇವರು. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ಇವರು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಬೋಧಕರಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರು. ಜಾಂಭೇಕರರು ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸಮಾಜಸುಧಾರಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. 1832ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ದರ್ಪಣ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಮರಾಠಿ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಅನಂತರ ದಿಗ್ದರ್ಶನ್ ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು..

ಇವರು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ, ಸತಿ ಮುಂತಾದವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ಖಂಡಿಸಿದರು. ವಿಧವಾವಿವಾಹವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನವೆಂದು ಇವರು ನಂಬಿದ್ದರು. 1845ರಲ್ಲಿ ಇವರು ದೇಶೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನೂ (ನೇಟಿವ್ ಜನರಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ) ದೇಶೀಯ ಶ್ರೇಯಃ ಸಂಘವನ್ನೂ (ನೇಟಿವ್ ಇಂಪ್ರೂವ್‍ಮೆಂಟ್ ಸೊಸೈಟಿ) ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಜಾಂಭೇಕರರದು ತುಂಬ ಉದಾರದೃಷ್ಟಿ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಿಂದುವೊಬ್ಬನನ್ನು ಇವರು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದುವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಸನಾತನಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡವರಿಂದ ಬಂದ ವಿರೋಧವನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದರು.

ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಗಮನಿಸದಿರಲಿಲ್ಲ. 1840ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಇವರನ್ನು ಜಸ್ಟಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಸ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ಜಾಂಭೇಕರರು ಬಹುಭಾಷಾಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಇವರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಂಭೇಕರರಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನವೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಗೌರವವೂ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯೂ ಇದ್ದುವು. ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಆ ಕಾಲದ ಜನಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೇಶದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವೆನೆಂಬುದರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇತ್ತು. ಜಾಂಭೇಕರರು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಅವರು ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು
ಜಾಫರಾಬಾದ್

ಜಾಫರಾಬಾದ್ - ಈಗಿನ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ; ಜಾನ್‍ಪುರ ತಹಸೀಲಿನ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಸಬೆ. ಉ.ಅ 25º 41` ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ. 82º 44` ಮೇಲೆ, ಜೌನ್ ಪುರದಿಂದ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ 5 ಮೈ. ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿಯಿಂದ 135 ಮೈ.ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಸಮುದ್ರ ದಂಡೆಯಿಂದ ಒಂದು ಮೈ.ಮೇಲೆ ರಣಾಯಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನದಿ ಜನಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ತುಂಬ ಅನುಕೂಲಕರ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ 25. 

ಸಜ್ಜೆ, ಗೋಧಿ, ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಕಲ್ಲುಚಪ್ಪಡಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುತ್ತವೆ. ದಪ್ಪ ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಇದೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರ. ಬುದ್ಧನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮನೈಭ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಜಾಫರಾಬಾದ್ ಹಿಂದಿನ ಜಂಜೀರಾ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನವಾಬನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿತ್ತು. 1621ರಲ್ಲಿ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತುಘಲಕನ ಮಗ ಈ ನಗರವನ್ನು ಗೆದ್ದದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಜಾಫರಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅನೇಕ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ನಗರಗಳು
ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತುಘಲಕ್

ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತುಘಲಕ್ (ಆಳ್ವಿಕೆ 1320-1325}. ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನ; ತುಘಲಕ್ ಸಂತತಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ.

ಬದುಕು 
ಇವನ ತಂದೆ ತುರ್ಕ; ಸುಲ್ತಾನ್ ಬಲ್ಬನನ ಗುಲಾಮನಾಗಿದ್ದ. ತಾಯಿ ಹಿಂದೂ; ಜಾಟ್ ಮಹಿಳೆ. ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಸ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೇರಿದ. ಇವನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಘಾಜಿ ಮಾಲಿಕ್. ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನನಾಗಿದ್ದ ಅಲಾ-ಉದ್-ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈತ ವಾಯವ್ಯ ಗಡಿನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸಿ ಕಾದಾಡಿದ. ಅಲಾ-ಉದ್-ದೀನನ ಮರಣಾನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಖುಸ್ರಾವ್ ಖಾನನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಕೊಲ್ಲಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಈತ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನ ಪದವಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ಒದಗಿ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಈತ ಹಿಂಜರಿದ. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದ ಈತನನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ಆಸ್ಥಾನಿಕರು ಸುಲ್ತಾನನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಸಿಂಹಾಸವನ್ನೇರಿ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತುಘಲಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ತಳೆದ. 

ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿದ್ದ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಯುದ್ಧಚತುರನೂ ಆಗಿದ್ದ. ದಖನ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಏಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿದ. ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಆರಂಭವಾದೊಡನೆಯೇ ತನ್ನ ಮಗನಾದ ಜೌನ ಖಾನನನ್ನು (ಮಹಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್) ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತಂದ. ವಾರಂಗಲ್ಲಿನ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರತಾಪರುದ್ರದೇವನನ್ನು ಮಣಿಸಿದ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ ಬಂಗಾಲವನ್ನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಾವಿಗೀಡಾದ. ಆದರೆ ಇದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲವೆಂದೂ ದೆಹಲಿಯ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಜಾಗ್ರತೆ ಏರಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಮಗನಾದ ಜೌನ ಖಾನನೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದೂ ಕೆಲವರ ಅಭಿಮತ.

ಆಡಳಿತ 
ಈತ ಕೇವಲ 5 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದವನಾದರೂ ಇವನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ದಕ್ಷತೆಯಿತ್ತು. ಅನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಬಿಗಿತಪ್ಪಿದ್ದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಇವನು ಪುನವರ್ಯ್ವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿ, ಶಾಂತಿ ನೆಲಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದ, ದರೋಡೆಕೋರರ ಹುಟ್ಟಡಗಿಸಿದ; ಕಂದಾಯದ ಹೊರೆಯಿಳಿಸಿದ. ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಜಮೀನು ಪಡೆದಿದ್ದವರಿಂದ ಅದನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ನೀರಾವರಿಯೇ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳು ಕಾರ್ಯಗತವಾದುವು. ಇದರಿಂದ ರೈತರ ಜೀವನ ಉತ್ತಮ ಗೊಂಡಿತು. ಬಡವರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ದೊರಕಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಅಂಚೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಗಮಗೊಂಡಿತು. ಹೀಗೆ ಆಡಳಿತದ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಕವಿಜನಾಶ್ರಯನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಭಾರತದ ಗಿಳಿ ಎನಿಸಿದ ಪಾರಸೀ ಕವಿ ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರು ಈತನ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ
ಒಂದನೇಯ ಜಸ್ಟಿನ್

ಒಂದನೇಯ ಜಸ್ಟಿನ್ ( ೪೫೦/೪೫೨-೫೨೭) . ಹಿರಿಯ ಜಸ್ಟಿನ್ ಎಂದು ಇವನನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇವನು ೫೧೮-೫೨೭ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ. 

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಲ್ಕನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಡೆರಿಯಾನ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇಲಿರಿಯನ್ ರೈತ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಜಸ್ಟಿನ್ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಡನೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕಾನ್‍ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಸಾಮ್ರಾಟ ಲಿಯೋನ ಸೈನ್ಯ ಸೇರಿದ. ಲಿಯೋ ಮತ್ತು ಅನಾಸ್ಟಸಿಯಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ಹಿರಿಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದ. ಆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಸಾರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಹೋರಾಡಿ ಕೀರ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ. ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಸೈನಿಕ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕ್ರಮೇಣ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್, ಕೌಂಟ್, ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸೆನೆಟರ್ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. ಜಸ್ಟಿನನ ಕೈಕೆಳಗಿನ ಪಡೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ಅನಾಸ್ಟಸಿಯಸ್ ೫೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ. ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲವುಂಟಾಯಿತು. ಜಸ್ಟಿನನ ಸೈನಿಕರು ಅವನಿಗೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿ ನಿಂತರು. ಚರ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರೂ ಜಸ್ಟಿನನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಜಸ್ಟಿನನಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನಾಸ್ಟಸಿಯಸನ ಸಂಬಂಧಿಗಳಿಂದ ವಿರೋಧ ಬಾರದಂತೆ ಜಸ್ಟಿನ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದ. ಅವನೇ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದ. ಆಗ ಅವನಿಗೆ ೬೫ ರ ಮೇಲೆ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು

ಒಂದನೆಯ ಜಸ್ಟಿನನಿಗೆ ಓದು ಬರಹ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಒಳ್ಳೆಯ ಯೋಧನಾಗಿದ್ದರೂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಶ್ರಮವಾಗಲಿ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಲಿ ಅವನಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಡಳಿತದ ಹೆಚ್ಚು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ವಹಿಸಿದ್ದ. ೫೧೯ ರಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ರೈಸ್ತ ಚರ್ಚುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೩೫ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ತಲೆದೋರಿದ್ದ ಒಡಕನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿ ಚರ್ಚಿನ ವರ್ಗದವರ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ. ಅವನು ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಜಸ್ಟಿನಿಯನನನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿಸಿದನಲ್ಲದೆ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತೊಡೆಯಲ್ಲಿ ವ್ರಣವೊಂದು ಎದ್ದಿತಾಗಿ ತನ್ನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯನ್ನೇ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುದಾರನಾಗಿ ೫೨೭ ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದ. ಅನಂತರ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನರಳಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಎರಡನೇಯ ಜಸ್ಟಿನ್

ಎರಡನೇಯ ಜಸ್ಟಿನ್ - 565-578ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಇವನು 1ನೆಯ ಜಸ್ಟಿನಿಯನನ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗ.

ಬದುಕು ಮತ್ತು ಆಳಿಕೆ 
ಜಸ್ಟಿನಿಯನನ ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದ ತೀಯೊಡೋರಳ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗಳಾದ ಸೋಫಿಯಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದ. 

ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೂ ರಾಣಿಗೂ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧವಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನು ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿ ಅರಮನೆಯ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಜಸ್ಟಿನಿಯನನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಜಸ್ಟಿನನೇ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಜಸ್ಟಿನಿಯನನ ಮರಣಾನಂತರ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದ. 

ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಅವನು ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದು, ಯಶಸ್ವಿ ಸಾಮ್ರಾಟನಾಗುವನೆಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದ. ಜಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಮಾಡಿದ್ದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ತೀರಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಮತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ. ಅವನೇ ನ್ಯಾಯತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೂ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೂ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾದುದರಿಂದ ಅವರು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡರು. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯನರು ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. 572ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಮೇನಿಯದ ಕ್ರೈಸ್ತರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವನು ತುರ್ಕರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಪರ್ಷಿಯದೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಜಸ್ಟಿನನ ಸೈನ್ಯಗಳು ಎರಡು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಭವಗೊಂಡವು. ಪರ್ಷಿಯನರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಸಿರಿಯ ಈಡಾಯಿತು. ಪರ್ಷಿಯನರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಪೊಗದಿಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿದ. ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ಸಹಾಯಕನೊಬ್ಬನನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಚಿಸಿದ. ರಾಣಿಯಾದ ಸೋಫಿಯಳ ಪ್ರೇರಣೆಯ ಮೇರೆಗೆ ದಳಪತಿಯಾದ ಟೈಬೀರಿಯಸನನ್ನು ಸಹಸಾರ್ವಭೌಮನಾಗಿ ನೇಮಕಮಾಡಿದ (574). ಅನಂತರ ತನ್ನ ಮರಣದವರೆಗೆ (578) ವಿಶ್ರಾಂತ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿದ.

ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ ೧೮೩೭

ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೮೩೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಅರೆಭಾಷಿಗ ಜನರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಿಂದ ನಡೆದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ. ಇದನ್ನು ಕೊಡಗು-ಕೆನರಾ ಬಂಡಾಯ, ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪನ ಕಾಟಕಾಯಿ, ಅಮರ ಸುಳ್ಯದ ರೈತರ ದಂಗೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೮೫೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದರೂ ಭಾರತೀಯರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮವೆಂದು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಕೊಡಗಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದ ಸುಳ್ಯದ ಪಕ್ಕದ ಕುಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದ ಉಬರಡ್ಕ ಮಿತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಪೂರ್ತಿ ಮೇಲಿನ ಹಾಗೂ ಕೆಳಗಿನ ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹರಡಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸೆಡ್ಡು ಹೊಡೆದ ರೈತಾಪಿ ಸಮೂಹದ ಹೋರಾಟವು ಇಂದು ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಹೋರಾಟವೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.

೧೮೩೪ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅತ್ತ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ವೀರರಾಜೇಂದ್ರನನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಪಟ್ಟದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಪಂಜ ಸೀಮೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಪುತ್ತೂರು, ಸುಳ್ಯವನ್ನು ಕೊಡಗಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಕೊಡಗಿನ ಜೊತೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಿಭಜಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಕಂದಾಯವನ್ನು ಹೇರಿದ್ದು ಜನರನ್ನು ರೊಚ್ಚಿಗೆಬ್ಬಿಸಿತ್ತು. ಇತ್ತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಕುಂಬಳೆ, ಹೊಸದುರ್ಗ, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಉಡುಪಿ, ಫರಂಗಿಪೇಟೆ, ಮಂಗಳೂರು, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ, ಕುಂದಾಪುರ ಹೀಗೆ ಇಷ್ಟೂ ಭಾಗವನ್ನು ಸೌತ್ ಕೆನರಾ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಟಿಪ್ಪು ಮರಣಾನಂತರ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸುಳ್ಯ, ಕೊಡಗನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದರು.

ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು 
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಸುಳ್ಯ ಪುತ್ತೂರುಗಳು ಕೆನರಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗುವವರೆಗೆ   ರಾಜನಿಗೆ ವಸ್ತುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ ಕಟ್ಟುವ ಪದ್ಧತಿ ಇತ್ತು. ಇದನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಹಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಜನರ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಳೆ ಹೇರಿದ್ದು ಹೈರಾಣು ಮಾಡಿತ್ತು. ತಮ್ಮನ್ನು ವಿದೇಶಿಯರು ಬಂದು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಕಂದಾಯದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಹಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬೆವರಿನಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೀರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಜನರಿಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಆಗತೊಡಗಿತ್ತು. ಬೆಳೆ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಅದರ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ಹಣವನ್ನು ಕಂದಾಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಹಸಿವು, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಏಳಲು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು

 ಜಂಗಮ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ
 ಸ್ವಾಮಿ ಅಪರಂಪಾರ
 ಕರಿ ಬಸವಯ್ಯ
 ಗುಡ್ಡೆಮನೆ ಅಪ್ಪಯ್ಯ, ಕೊಡಗು (ಗುಡ್ಡೇರ ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಗೌಡ )
 ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮ ಗೌಡ
 ಕುಜುಗೋಡು ಮಲ್ಲಪ್ಪ
 ಕುಡೆಕಲ್ಲು ಅಪ್ಪಯ್ಯ
 ಕುಡೆಕಲ್ಲು ಪುಟ್ಟ ಗೌಡ
 ಕುಕ್ಕನೂರು ಚೆನ್ನಯ್ಯ
 ಸಿರ್ಕಜೆ ಮಲ್ಲಯ್ಯ
 ಸುಬೇದಾರ್ ನೇರಪಾಂಡ ಮಾದಯ್ಯ, ಕೊಡಗು (ನಾಲ್ ನಾಡ್ ಸುಬೇದಾರ್ ಮಾದಯ್ಯ) ಕೊಡವ
 ಚೆಟ್ಟಿ ಕುಡಿಯ, ಕೊಡಗು 
 ಕುರ್ತ ಕುಡಿಯ, ಕೊಡಗು 
 ಕಾರ್ಯಕರ ಮಂಡೀರ ಉತಯ್ಯ, ಕೊಡಗು (ಪಾಡಿ ನಾಲ್ಕು ನಾಡು ಉತ್ತಾ) ಕೊಡವ
 ಕಾರ್ಯಕರ ಶಾಂತೆಯಂಡ ಮಲ್ಲಯ್ಯ, ಕೊಡಗು (ಹೆರವ ನಾಡ್) ಕೊಡವ
 ಪೆರಾಜೆ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ
 ಬೀರಣ್ಣ ಬಂಟ
 ಕುಂಚಡ್ಕ ರಾಮ ಗೌಡ
 ಹುಲಿಕಡಿದ ನಂಜಯ್ಯ
 ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಬಂಗಾರಸ
 ಕರಣಿಕ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ
 ಊಕಣ್ಣ ಬಂಟ
 ಪಾಟೀಲ್ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ
 ಮಾನೆಗಾರ ನಾರಣಪ್ಪ
 ಅಮೀನ್ ವೆಂಕಟ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಪ್ರಥಮ
ಇತಿಹಾಸ
ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ
ಶೆವಾಲಿಯರ್ ಜಾಕ್ಸನ್

ಶೆವಾಲಿಯರ್    ಜಾಕ್ಸನ್ -    ಈ ಹೆಸರಿನವರು ಇಬ್ಬರು. ತಂದೆ ಮಕ್ಕಳು. ಇಬ್ಬರೂ ಅಮೆರಿಕದ ಬಲುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಂಟಲುರೋಗ ವೈದ್ಯರು.

ಹಿರಿಯ ಶೆವಾಲಿಯರ್ ಜಾಕ್‍ಸನ್ನನು 
ಶೆವಾಲಿಯರ್ ಕ್ವಿಝೋಟ್ ಜಾಕ್‍ಸನ್ನನು ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯದ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 1865ನೆಯ ನವೆಂಬರ್ 4ನೆಯ ತಾರೀಖು ಜನಿಸಿದ. ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ (ಈಗಿನ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) 1879ರಿಂದ 1883ರವರೆಗೆ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯದ ಜೆಫರ್‍ಸನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ 1886ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಡಿಗ್ರಿಯನ್ನು ಪಡೆದ. ಮುಂದೆ ಕೆಲಕಾಲ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗಿನಲ್ಲಿ ಗಂಟಲುರೋಗಗಳ ತಜ್ಞನಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. 1912ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ವೈದ್ಯಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಟಲುರೋಗಗಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಬಾಯೊಳಗಿನಿಂದ ಗಂಟಲು, ಶ್ವಾಸನಾಳ, ಅನ್ನನಾಳ, ಜಠರ ಇವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂಥ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು 50 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಈತ ಉಪಜ್ಞಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಅವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದ. ಅಕಸ್ಮಾತ್ ನುಂಗಿ ಅನ್ನನಾಳ ಜಠರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಂಥ ಅನ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಈಸೋಫೇಗೋಸ್ಕೋಪ್ ಎಂಬ ಸಲಕರಣೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದಲೂ ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆ ಮಾಡುವಂಥ ಅನ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪ್ ಎಂಬ ಸಲಕರಣೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದಲೂ ತೆಗೆಯುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಈತ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ. ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯದ ಜೆಫರ್‍ಸನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿಯೂ (1916) ಅನಂತರ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಟೆಂಪಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಈಸೋಫೇಗೋಸ್ಕೋಪ್ ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪುಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ವೈದ್ಯವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಈತನದೇ. ಶೆವಾಲಯರ್ ಜಾಕ್‍ಸನ್ 1958ನೆಯ ಆಗಸ್ಟ್ 16ರಲ್ಲಿ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯದಲ್ಲಿ ನಿಧನಹೊಂದಿದ. 

ಗಂಟಲು ಶ್ವಾಸನಾಳ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ಅನ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಈತ ಕಂಡುಕೊಂಡ. ಇಂಥ ಅನುಕೂಲ ಭಂಗಿಗೆ ಜಾಕ್‍ಸನ್ ಭಂಗಿ ಎಂದೇ ಹೆಸರು. ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದರೂ ಹಿರಿಯ ಜಾಕ್‍ಸನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗಂಟಲು ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೇ ತೆಗೆಯಲು ಎಂದೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ಲಾಸ್ಟರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಪೀಡಿತವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯವಸ್ತು ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಶಂಕಿಸಲಾಗಿದೆಯೋ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ವಿಶೇಷ ಸಲಕರಣೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅನಂತರ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಲಕರಣೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಇಂಥ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನುಂಗಿದ್ದ ಮೊಳೆ, ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಅವರನ್ನು ಬದುಕಿಸಿ ಜನತೆಯ ಕೃತಜ್ಞತೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ. ಇವನ ಕೈಚಳಕವನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪನ್ನೂ, ಈಸೋಫೇಗೋಸ್ಕೋಪನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿದವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಲ್ಲ. ಲೋಕವು ಹಿರಿಯ ಜಾಕ್‍ಸನ್ನನನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪಿಸ್ಟ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆದು ಗೌರವಿಸಿದೆ.

ಮಗ ಶೆವಾಲಿಯರ್ ಜಾಕ್ಸನ್ 
ಇವನ ಮಗ ಶೆವಾಲಿಯರ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಜಾಕ್‍ಸನ್ನನೂ ಜನಿಸಿದ್ದು ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿಯೇ (19-8-1900). 1922ರಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎ.ಬಿ. ಪದವಿಯನ್ನೂ 1926ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಡಿ. ಪದವಿಯನ್ನೂ 1927-28ರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಎಂ.ಎಸ್. ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದ. ತಂದೆಯಂತೆಯೇ ಈತ ಕೂಡ ಗಂಟಲುರೋಗಗಳ ತಜ್ಞನಾಗಿ ಈಸೋಫೇಗೋಸ್ಕೋಪ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪುಗಳ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿದ. 1938ರಲ್ಲಿ ಟೆಂಪಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಅನೇಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಸಂಗ ಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ. ಕಿವಿ ಮೂಗು ಗಂಟಲು ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿದ್ದ. ತಂದೆಯೊಡನೆ ಕಿವಿ, ಮೂಗು ಗಂಟಲು ರೋಗಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ (1938ರ ಅನಂತರ) ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. 

ವೈದ್ಯರು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜೂಝೆಪ ಜಾಕೋಸಾ

ಜೂಝೆಪ ಜಾಕೋಸಾ (1847-1906}. ಇಟಲಿಯ ನಾಟಕಕಾರ.

ಬದುಕು 
ಪೀಡ್‍ಮಾಂಟ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ತನ್ನ ಲೇಖನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಟೂರಿನ್ ಮತ್ತು ಮಿಲಾನ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ.

ಈತನ ನಾಟಕ ಕೃತಿಗಳು 
ಇವನ ಪ್ರಥಮ ಕೃತಿಗಳಾದ ಎ ಗೇಮ್ ಆಫ್ ಚೆಸ್ ಮತ್ತು ಇಲ್ ಟ್ರಿಯಾನ್‍ಫೊ ದಮೋರೆ ಇವು ಉತ್ತಮ ನಾಟಕಗಳು. ಅನಂತರ ಈತ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಲಘುವಾದ ಉಲ್ಲಾಸ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೌಂಟನ್ ಷವರ್ಸ್, ಬ್ರದರ್ಸ್ ಇನ್ ಆರಮ್ಸ್ ಹೆಸರುವಾಸಿ ಕೃತಿಗಳು : ಉತ್ತಮ ಪಾತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೂಡಿ ಮನೋಹರ ಕಾವ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದವು. ಮೊದಲಿಗೆ ಈತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಸ್ತುವಿನತ್ತ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಉತ್ತಮ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ಹ್ಯಾಪ್‍ಲೆಸ್ ಲೌವ್ಸ್, ಆ್ಯಸ್ ದಿ ಲೀವ್ಸ್ ಫಾಲ್, ದಿ ಸ್ಟ್ರಾಂಗರ್, ಗಹನಚಿಂತನೆ, ಗಂಭೀರದರ್ಶನ, ವಸ್ತುವೈವಿಧ್ಯ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿ ಮಿನುಗುವ ತಿಳಿಹಾಸ್ಯ, ನೀತಿಬೋಧೆ-ಇವು ಇವನ ನಾಟಕಗಳ ಹಿರಿಯ ಗುಣಗಳು. 1891ರಲ್ಲಿ ಈತ ಸಾರ ಬರ್ನಾರ್ಟ್ ಎಂಬ ನಟಿಗೋಸ್ಕರ ಕಾವ್ಯಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ನಾಟಕವೊಂದನ್ನು ಬರೆದ, ಆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ನಾಟಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಈತ ಅನೇಕ ಉತ್ತಮ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವರ್ಣನಾಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಬರೆದು ಪೀಡ್‍ಮಾಂಟ್ ಪರ್ವತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ನಾಟಕಕಾರರು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾಗೃತಿ (ವಾರಪತ್ರಿಕೆ)

ಜಾಗೃತಿ- ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರಿಂದ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ. 

ದಿ ಕರ್ನಾಟಕ ನ್ಯೂಸ್ ಪೇಪರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಲಿ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಸಮಾಜವಾದೀ ಪಕ್ಷದ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಖೆಯ ಮುಖಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗತೊಡಗಿತು (1947ರ ಜುಲೈ). ಅನಂತರ 1948ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.

ಆರಂಭದ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸಸಿಹಿತ್ಲು ವೆಂಕಟರಾಯರು ಜಾಗೃತಿಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಖಾದ್ರಿ ಶಾಮಣ್ಣ ಅವರು ಅನಂತರ ಅದರ ಸಂಪಾದಕರಾದರು. ದೇಶೀಯ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಚಳವಳಿ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು. (1947ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್). ಆಗ ಆರ್ಕಾಟ್ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಮೊದಲಿಯಾರ್  ಅವರು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ದಿವಾನರಾಗಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗತೊಡಗಿದ ಅನಂತರ, ಅರಸೊತ್ತಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಪ್ರಧಾನಲೇಖನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾದಾಗ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಎರಡು ಸಾವಿರ ರೂ. ಠೇವಣಿ ಇಡಬೇಕೆಂದು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ ಕೇಳಿತು. ಆಗ ಕೆ.ಸಿ.ರೆಡ್ಡಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಿಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು.

ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಗಳೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕಕ್ಕೆ ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ, ಜಯಪ್ರಕಾಶ ನಾರಾಯಣ್, ಅಶೋಕ ಮೆಹ್ತಾ , ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ, ಮಧು ಲಿಮಯೆ, ರಾಮನಂದನ ಮಿಶ್ರಾ ಮುಂತಾದವರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾಗ್ವಾರ್

ಜಾಗ್ವಾರ್- ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಗಳ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಸಿಗುವ ಒಂದು ಹಿಂಸ್ರಪ್ರಾಣಿ.  ಹುಲಿ, ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ಬಲು ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿ.  ಕಾರ್ನಿವೊರ ಗಣದ ಫೇಲಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.  ಪ್ಯಾಂತರ ಆಂಕ ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು.  

ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಪಟಗೋನಿಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಟೆಕ್ಸಸ್, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಹಾಗೂ ಆರಿಜೋನ ರಾಜ್ಯಗಳವರೆಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದರ ವಾಸ.  ಅಲ್ಲಿನ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶಗಳ ದಟ್ಟಕಾಡು, ಪರ್ವತ ಸೀಮೆ ಹಾಗೂ ಬಂಜರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುರುಚಲು ಪೊದೆಗಳಲ್ಲೂ ವಾಸಿಸುವುವು.

ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬೆಕ್ಕಿನ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ್ದು.  ಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆದ ಗಂಡು ಜಾಗ್ವಾರಿನ ಉದ್ದ 1.5-1.8ಮೀ. ತೂಕ 70-140ಕೆ.ಜಿ.  ಜೊತೆಗೆ 70-90 ಸೆ.ಮೀ.  ಉದ್ದದ ಬಾಲವಿದೆ. ಜಾಗ್ವಾರಿನ ಮೈಬಣ್ಣ ಕಿತ್ತಳೆ ಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ. ಜೊತೆಗೆ ಚಿರತೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೆ ಗುಲಾಬಿದಳದ ರೀತಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮಚ್ಚೆಗಳಿವೆ.  ಆದರೆ ಜಾಗ್ವಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಚ್ಚೆಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಒಂದು ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕಿಯುಂಟು.  ಬಾಲದ ಮೇಲಿನ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಉಂಗುರದ ರೀತಿ ಇವೆ.  ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಜಾಗ್ವಾರ್ ಬಗೆಯೂ ಇದೆ.  ಜಾಗ್ವಾರ್ ಚಿರತೆಗಿಂತ ಸ್ಥೂಲಕಾಯದ ಹಾಗೂ ಗಿಡ್ಡಾದ ಪ್ರಾಣಿ. ಇದರ ಬಾಲವೂ ಚಿರತೆಯದರಷ್ಟು ಉದ್ದವಲ್ಲ.  ಆದರೆ ಚಿರತೆಯಷ್ಟೇ ಚುರುಕಾದ ಪ್ರಾಣಿ ಇದು.  ಅಲ್ಲದೆ ಮರ ಹತ್ತುವುದರಲ್ಲಿ, ಈಜುವುದರಲ್ಲಿ ಬಲು ಕುಶಲಿ.  ಜಾಗ್ವಾರ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂಟೊಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಅಲೆಯುತ್ತದೆ. ಚಿರತೆಯಂತೆಯೇ ಇದೂ ನಿಶಾಚರಿ.  ಹಗಲೆಲ್ಲ ಯಾವುದಾದರೂ ದಟ್ಟಪೊದೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದು ಸಂಜೆಯಾದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿನ ಎರೆಗಳಾದ ಕ್ಯಾಪಿಬಾರ, ಪೆಕರಿ, ಟೇಪರ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೊರಡುತ್ತದೆ.  ಮೊಸಳೆ, ನೀರಾಮೆ, ಮೀನು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೂ ಇದು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತದೆ.  ಕೆಲವು ಸಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ ನಾಯಿ, ಕೋಳಿ, ದನಗಳನ್ನೂ ಕೊಂಡಯ್ಯುವುದುಂಟು.  ನರಭಕ್ಷಕ ಜಾಗ್ವಾರುಗಳೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ.
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡುಹೆಣ್ಣುಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶ್ರಾಯವಿಲ್ಲ.  ಸಂಭೋಗಾನಂತರ 100-110 ದಿನಗಳ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು 2-4 ಮರಿಗಳನ್ನು ಈಯುತ್ತದೆ.  ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಹಳ ಅಸಹಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಿಗಳಿಗೆ 35 ದಿನಗಳ ನಂತರ ತಾಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಓಡಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ.  ಸುಮಾರು 1 ವರ್ಷ ಕಾಲ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದು ಆಮೇಲೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವನ ನಡೆಸತೊಡಗುತ್ತವೆ.  3 ವರ್ಷ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.  ಜಾಗ್ವಾರಿನ ಆಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು 20 ವರ್ಷಗಳು. ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಜಾಗ್ವಾರನ್ನು ನಾಯಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದಿದೆ.  ತುಂಬ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬಹುದಾದರೂ ಬಹುಬೇಗ ಸುಸ್ತಾಗಿ ನಾಯಿಗಳ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುತ್ತದೆ.  ಜೊತೆಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮರವನ್ನು ಹತ್ತಿ ತುದಿರೆಂಬೆಗಳಿಗೇರಿಬಿಡುವುದರಿಂದ ಬಂದೂಕಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ.  ಆದರೂ ಪಾರಾಗುವ ದಾರಿ ಕಾಣದಾದಾಗ ತನ್ನನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿಬರುವ ನಾಯಿಗಳನ್ನೂ ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಬಲ್ಲುದು.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಕೆ.ಜಾನಕಿರಾಂ

ಕೆ.ಜಾನಕಿರಾಂ (1934- ). ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕರು

ಬದುಕು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ
ಕೆ.ಜಾನಕಿರಾಂ 1934ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೂಡೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಕೊಳ್ಳರಾಮಯ್ಯ. ಅಂಕಮ್ಮ ಇವರ ತಾಯಿ. ಇಂಟರ್‍ಮೀಡಿಯೆಟ್‍ವರೆಗೂ ವ್ಯಾಸಂಗ. ಜಾನಕಿರಾಂ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ತಂತ್ರದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ, 1952ರಲ್ಲಿ ಮದರಾಸಿಗೆ ಹೊರಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್.ಎಂ.ರೆಡ್ಡಿಯವರ ರೋಹಿಣಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸಿನಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ಆಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ತಮಿಳು ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾದರು. ಜಿ.ಎನ್.ವಿಶ್ವನಾಥಶೆಟ್ಟಿರು ಟಿ.ವಿ.ಸಿಂಗ್‍ಠಾಕೂರ್ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಸೋದರಿ, ``ಹರಿಭಕ್ತ, ``ಓಹಿಲೇಶ್ವರ ಚಿತ್ರಗಳ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಬಿ.ದೊರೈರಾಜ್ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ``ಸತಿಸಖ್ಖು ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆಪರೇಟಿವ್ ಕ್ಯಾಮರಾಮನ್ ಆದ ಜಾನಕಿರಾಂ ಅವರು 1956ರಲ್ಲಿ ಆರೂರು ಪಟ್ಟಾಭಿ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ,  ಭಕ್ತವಿಜಯ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಲಭಿಸಿತು. ನಂತರ  ಶ್ರೀಶೈಲ ಮಹಾತ್ಮೆ, ಬೆರೆತ ಜೀವ, ಭಾಗ್ಯದ ಬಾಗಿಲು,   ಗಾಂಧಿನಗರ,   ಅನುರಾಧ,   ಲಗ್ನಪತ್ರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾದರು. ನಿರ್ಮಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎ.ಎಂ.ಸಮೀಉಲ್ಲಾರ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.'' 
ಜಾನಕಿರಾಂ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ``ಪುಣ್ಯಪುರುಷ. ಇದು ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವೂ ಹೌದು.     ಕಾಸಿದ್ರೆ ಕೈಲಾಸ,     ಮಾನವ ದಾನವ,  ಅಜ್ಞಾತವಾಸ,  ಅಂತಿಮಘಟ್ಟ, ಈ ಬಂಧ ಅನುಬಂಧ,   ಪೋಲಿ ಹುಡುಗ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ.

ಸಂಘಜೀವಿಯಾದ ಜಾನಕಿರಾಂ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸಂಘ, ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಸಂಘ, ಕರ್ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಣಿಜ್ಯ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತಿತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಕಾಲ ಆದರ್ಶ ಫಿಲಂ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರೂ ಆಗಿದ್ದರು.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಛಾಯಗ್ರಾಹಕರು
ದೆಹಲಿ-ಮುಂಬೈ ಮಹಾಮಾರ್ಗ

ದೆಹಲಿ-ಮುಂಬೈ ಮಹಾಮಾರ್ಗವು ೧೩೫೦ ಕಿ.ಮೀ  ಉದ್ದ , 8-ಪಥದ  (೧೨ ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ) ಆಕ್ಸೆಸ್ -ಕಂಟ್ರೋಲ್ಡ್   ಹೆದ್ದಾರಿ.

ಈ ಮಾರ್ಗವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ ಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೯೦೦೦೦ ಕೋಟಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು ಈ ಎರಡು ನಗರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಈಗಿನ ೨೪ ಗಂಟೆ ಇಂದ ೧೨ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ .

೨೦೨೩ ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ೨೪೬ ಕಿ.ಮಿ ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ
ಜಲ್ಪಾಯ್ಗುರಿ

ಜಲ್ಪಾಯ್ಗುರಿ - ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ; 

ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 55,159 (1971) ಇದು ತಿಸ್ತಾ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗಿಗೆ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ 50 ಮೈಲು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದೊಂದು ಸುಂದರ ಪಟ್ಟಣ. ಅಗಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಸುರು ದಟ್ಟೆಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮರಗಳಿವೆ. ದೂರದಲ್ಲೆ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಮಂಜಿನ ಮುಸುಕು ಹೊದ್ದು ಹಬ್ಬಿವೆ. ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಒಂದು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದೊಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಮೂರು ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ.

ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 6,245 ಚ. ಕಿ.ಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 17,50,159 (1971), ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಭೂತಾನ್, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಕುಚ್‍ಬಿಹಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ-ಇವು ಇದರ ಮೇರೆಗಳು. ರಾಜ್‍ಗಂಜ್ (1,28,744), ಜಲ್ಪೈಗುರಿ (2,17,410), ಮಾಲ್ (1,66,142), ಮಿಟಿಯಾಲಿ (61,045), ಮಯನಗುರಿ(1,59,764), ನಗರಕಾಟಾ (66,002), ಧೂಬ್‍ಗುರಿ (2,16,330), ಬೀರ್ಪಾರಾ (57,942), ಫಲಕಾಟಾ (1,30.529), ಮಧಾರಿ ಹಟ್ (42,807), ಅಲೀಪುರ್‍ದ್ವಾರ್ (2,71,766), ಕಾಲ್ಚೀನಿ (1,34,407), ಕುಮಾರಗ್ರಾಮ್ (97,211), ಇವು ಇದರ ತಹಸೀಲುಗಳು. (1971) ರಲ್ಲಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ). ಭೂತಾನಕ್ಕೂ ಜುಲ್ಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಿಂಚುಲಾ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಕೆಲವು ಶಿಖರಗಳು ಸುಮಾರು 6,000' ಎತ್ತರ ಉಂಟು. ತಿಸ್ತಾ ನದಿಯಿಂದ ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಒಂದು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಭಾರತದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದ್ದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶ. ಮತ್ತೊಂದು 1864-65ರ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಭೂತಾನದಿಂದ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದೆ. 35ಕಿ.ಮೀ. ಅಗಲವಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಅಡಿಗುಂಟ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಭೂಪಟ್ಟಿ, ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಭೂತಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಐದು ಕಣಿವೆ ಮಾರ್ಗಗಳುಂಟು. ಈ ಭೂಪಟ್ಟಿ ಚಹ ಬೆಳೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಚಹದ ಫಸಲಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಭೂಭಾಗ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗಿನ ಸೆರಗು ಎನ್ನಬಹುದು. ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಚಹ ತೋಟಗಳುಂಟು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಪರದೇಶಗಳಿಗೂ ಅನ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಚಹ ರಫ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ತಿಸ್ತಾ ನದಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡವಾದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಭತ್ತ, ಸೆಣಬು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 129” ಅರಣ್ಯಾವೃತ ಪ್ರದೇಶ 662 ಚ.ಮೈ. ಇಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮರಗಳೂ ವನ್ಯಮೃಗಗಳೂ ಇವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳುಂಟು. ಗರುಮಾರಾ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳನ್ನೂ ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಾಗ್ರಕೋಟನಲ್ಲಿ ಆಂತ್ರಸೈಟ್ ಗಣಿಗಳಿವೆ. ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಅಲ್ಲದೆ ಅಲೀಪುರ್‍ದ್ವಾರ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣ. ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 54,454 (1971).

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
ಜರ

ಜರ -ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ನಿರ್ಯಾಣಕ್ಕೆ (ಅವತಾರ ಸಮಾಪ್ತಿ)ಗೆನಿಮಿತ್ತನಾದ ಒಬ್ಬ ಬೇಡ. ಈತನನ್ನು ಜರಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ.

ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಾಪಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಮೋಹಿತರಾದ ಯಾದವರೆಲ್ಲ ದ್ವಾರಕಾನಗರದಿಂದ ಹೊರಟು ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮಿತಿಮೀರಿ ಮದ್ಯಪಾನಮಾಡಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡಿ ಹತರಾಗುತ್ತಾರಷ್ಟೆ. ಇದರಿಂದ ವ್ಯಸನಗೊಂಡ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ತನ್ನ ಅವಸಾನಕಾಲ ಬಂದುದನ್ನರಿತು ಒಂದು ಮರದ ಬಳಿ ಕಾಲುಚಾಚಿ ಮಲಗಿಕೊಂಡು ಸ್ವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಮಾಡುತ್ತ ಬಾಹ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಮಲಗಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲನ್ನು ದೂರದಿಂದ ನೋಡಿದ ಜರ ಜಿಂಕೆ ಎಂದು ಭ್ರಮಿಸಿ ತಟ್ಟನೆ ಬಾಣ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಬಾಣದೇಟಿನಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಜವನ್ನರಿತ ಬೇಡ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಸಾಯುವ ಮುನ್ನ ಕೃಷ್ಣ ಅರಿಯದ ಈ ಬೇಡನಿಗೆ ಸದ್ಗತಿಯಾಗುವಂತೆ ಹರಸುತ್ತಾನೆ. 

ರಾಮಾಯಣದ ವಾಲಿಯೇ ಬೇಡನ ಜನ್ಮವೆತ್ತಿ ಸೇಡುತೀರಿಸಿಕೊಂಡನೆಂದು ಒಂದು ಕಥೆ ಇದೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರಾಮಾಯಣ
ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳು
ಮಹಾಭಾರತ
ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು
ಜರ್ಬರ್ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಜರ್ಬರ್ ಪರೀಕ್ಷೆ - ಹಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಬೇಕಾದ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿರಬಹುದಾದ ನೀರಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದು.

ತತ್ವ 
ಜರ್ಬರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ತ್ವವೇನೆಂದರೆ ಅಪಕೇಂದ್ರ ಬಲದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕ್ಷೀರಲಸದಿಂದ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಸಲ್ಛ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು. ಲಸದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಕ್ಷೀರಸತ್ವಗಳಿಂದಲೂ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಮೈಲ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಎಂಬ ದ್ರವವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಬೇರೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಬ್ಬು ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆಂದೇ ಇರುವ ಅಪಕೇಂದ್ರಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿತವಾದ ಮೇಲೆ ಟೆಸ್ಟ್ ಬಾಟಲಿನ (ಬ್ಯೂಟಿಕೋಮೀಟರ್) ನಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯೂಟಿಕೋಮೀಟರಿನ ನಾಳದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಿಂದ ಕೊಬ್ಬಿನ ಸೇಕಡಾವಾರು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಬಹುದು.

ವಿಧಾನ 
0.815ರಷ್ಟು ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಸಾರತೆ ಇರುವ 10 mI ಸಲ್ಛ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಪಿಪೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಳೆದು ಶುದ್ಧವಾದ ಬ್ಯೂಟಿಕೋಮೀಟರಿನೊಳಕ್ಕೆ ಹಾಕಬೇಕು. ಹಾಲಿನ ಸೀಸೆಯನ್ನು ಕುಲುಕಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ಹಾಲನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆರೆಸಬೇಕು. ವಿಶಿಷ್ಟ ರಚನೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪಿಪೆಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ 11 mI. ಹಾಲನ್ನು ಅದೇ ಮೀಟರಿಗೆ ಸುರಿಯಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಮೂರನೆಯ ಪಿಪೆಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ 1mI. ಅಮೈಲ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮೀಟರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬೇಕು. ಆಮ್ಲವನ್ನಾಗಲಿ ಹಾಲನ್ನಾಗಲಿ ಅಮೈಲ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲನ್ನಾಗಲಿ ಬ್ಯೂಟಿಕೋಮೀಟರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವಾಗ ಅದರ ಕೊರಳಿನ ಒಳಭಾಗ ತೇವವಾಗಕೂಡದು. ಬ್ಯೂಟಿಕೋಮೀಟರಿನ ರಬ್ಬರ್ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ತಿರುವಬೇಕು. ಆಮ್ಲದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಗರಣಿಯೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಗಿ, ಆ ದ್ರವದಲ್ಲಿನ ಯಾವ ಬಿಳಿ ಕಣವೂ ಇಲ್ಲದಿರುವವರೆಗೂ ಅದನ್ನು ಕುಲುಕಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಅದನ್ನು ಅಪಕೇಂದ್ರಕದಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ ತಿರುಪು ಹೊರಗಿರುವಂತೆ ಇಟ್ಟು ಮಿನಿಟಿಗೆ 1100 ಸುತ್ತುಗಳ ದರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೈದು ಮಿನಿಟುಗಳವರೆಗೆ ಅಪಕೇಂದ್ರಕವನ್ನು ಸುತ್ತಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಮೀಟರುಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸದೆ 68ºಈ. ಉಷ್ಣತೆಯುಳ್ಳ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿರಟೆಗಳು ಕೆಳಮೊಗವಾಗಿರುವಂತೆ ಎರಡು ಮಿನಿಟುವರೆಗಾದರೂ ಮುಳುಗಿಸಿಡಬೇಕು. ಅನಂತರ ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತೆಗೆದು ಬ್ಯೂಟಿಕೋಮೀಟರಿನ ನಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇಕಡ ಎಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬು ಇದೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. 

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜರ್ಬರ

ಜರ್‍ಬರ -	ಆಸ್ಟರೇಸೀ (ಕಂಪಾಸಿಟೀ) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯ. ಆಫ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯಗಳ ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳ ಮೂಲವಾಸಿ. 

ಸುಮಾರು 40 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೇಮ್‍ಸೋನಿಯೈ ಪ್ರಭೇದ ಬಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಇದೊಂದು ಕುಳ್ಳುಗಾತ್ರದ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆ; ಇದರ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು 30-45 ಸೆಂ.ಮೀ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾಂಡವೇ ಇಲ್ಲ. ಎಲೆಗಳು ಬೇರಿನ ಮೇಲ್ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಮಲದಳಗಳಂತೆ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಎಲೆಗಳ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 15 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂಚು ನಯವಾಗಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಹಾಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು. ಹೂಗಳು ಉದ್ದ ತೊಟ್ಟಿನ ಚಂಡು ಮಂಜರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ. ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ, ಕೆನೆ, ಹಳದಿ, ಉದಾ, ಕೆಂಪು, ಕಡುಗೆಂಪು, ಕಿತ್ತಳೆ ಮುಂತಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೂಗಳು ಬಹುಚೆಲುವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತಿನ ದಳಗಳೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೂಗಳ ಅಂದ ಇಮ್ಮಡಿಯಾಗುವುದು. ಜರ್‍ಬರವನ್ನು ಬೀಜಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ ಮೋಸುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಕಾಲ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳು. ಬಿತ್ತಿದ 1 ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಹೂ ಅರಳತೊಡಗುತ್ತವೆ.

ಸಸ್ಯಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಸ್ಟೀಸಿಯ

ಜಸ್ಟೀಸಿಯ - ಅಕ್ಯಾಂತೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಮೂಲಿಕೆ ಇಲ್ಲವೆ ಪೊದೆ.  ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೋಟಗಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಜಸ್ಟಿಸನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.  
ಇದರ ಹೂಗಳು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದು ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೋಸ್ಕರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವರು.  ಇದಕ್ಕೆ ಔಷಧೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವೂ ಉಂಟು.  ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 250-300 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳು. 

ಎಲೆಗಳು ಅಭಿಮುಖ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಹೂಗಳು ತೈರ್ಸ್ ಇಲ್ಲವೆ ಪ್ಯಾನಿಕಲ್ ಮಾದರಿಯ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ.  ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆ ನಾಲ್ಕು ಪತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ದಳ ಸಮೂಹ ಇರ್ತುಟಿಯಾಕಾರದ್ದು.  ದಳಗಳ ಬಣ್ಣ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಹಳದಿ.  ಕೇಸರಗಳು 2; ದಳಸಮೂಹದ ಕೊಳವೆಯ ಗಂಟಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿವೆ.  ಅಂಡಾಶಯ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ್ದು ; 2 ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.  ಫಲ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು.  ಬೀಜಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 4, 

ಉದ್ಯಾನಗಾರಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇವು: ಜ.ಬೆಟೋನಿಕ, ಜ.ಸುಕುಂಡ, ಜ.ಜೆಂಡರೂಸ ಮತ್ತು ಜ.ಪ್ರೊಕಂಬೆನ್ಸ್. ಇವನ್ನು ಕಾಂಡ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಮರಳುಮಿಶ್ರಿತ ಗೋಡುಮಣ್ಣು ಇವುಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಕಾಲ ಮಾರ್ಚಿ-ಏಪ್ರಿಲ್.  ಜ.ಪ್ರೊಕಂಬೆನ್ಸ್ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ವಿರೇಚಕ, ಕಫಹಾರಕ, ಮೂತ್ರಸ್ರಾವ ಉತ್ತೇಜಕ ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಪೋಷಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದುಂಟು.

ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ

ಸಸ್ಯಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಸ್ನೇರಿಯ

ಜಸ್ನೇರಿಯ  - ಜಸ್ನೇರಿಯೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯ.  ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಕೃತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕಾನ್ರಾರ್ಡ ಜೆಸ್ನರ್ (1516-1565) ಎಂಬವನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.  ಬ್ರಜಿಲಿನ ಮೂಲವಾಸಿ ಇದು. ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಗಾಜಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.  ಜಸ್ನೇರಿಯ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆಯಾದರೂ  ಪೊದೆಯಂತೆ ಬೆಳೆಯುವುದೂ ಉಂಟು.  ಎಲೆಗಳು ಸರಳ; ಅಭಿಮುಖ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ.  ಹೂಗಳು ಕಾಂಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ.  ದಳ ಸಮೂಹದ ಬುಡಭಾಗ ಉಬ್ಬಿದೆ.  ಕೇಸರಗಳು 4.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 2 ಉಳಿದವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದ.  ಅಂಡಾಶಯ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ್ದು; 2 ಕೋಶ (ಕಾರ್ಪೆಲು)ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.  ಫಲ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು.

ಜಸ್ನೆರಿಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ.  ಮುಖ್ಯವಾದವು ಕಾರ್ಡಿನ್ಯಾಲಿಸ್, ಹೆಂಡರ್‍ಸೋನಿಯೈ, ಲಾಂಗಿಫ್ಲೋರ, ಕ್ರೇನಿಯೊಲೇರಿಯ, ಲಿಯೋಪೋಲ್ಡಿಯೈ, ರಿಫಲ್ಗೆನ್ಸ್, ಎಕ್ಸೋನಿಯೆನ್ಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಡಾಂಕ್ಲೆರಿಯಾನಗಳು.  ಇವನ್ನು ಬೀಜಗಳಿಂದ ಕಾಂಡತುಂಡುಗಳಿಂದ, ಗೆಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ ಎಲೆಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಬೀಜಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮರಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚಿ-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಬೇಕು.  ಗೆಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಗೋಡು, ಎಲೆಗೊಬ್ಬರ, ದನದ ಗೊಬ್ಬರ, ಮರಳುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ತುಂಬಿದ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ 2.50 ಸೆಂ.ಮೀ. ಆಳದಲ್ಲಿ ನೆಡಬೇಕು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಮಾರ್ಚಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲೂ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲೂ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲೂ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ನೆಡಬೇಕು.  ಸಸ್ಯ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವವರೆಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೀರು ಹಾಕಬೇಕು.  ಗಿಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ 50º-75ºಈ ಉಷ್ಣತೆ ಅವಶ್ಯ.                                       

ಸಸ್ಯಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಆಗಸ್ಟಸ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಜಾನ್

ಆಗಸ್ಟಸ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಜಾನ್(1878-1961). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಕಾರ. ಭಾವಚಿತ್ರ. ಪ್ರಕೃತಿಚಿತ್ರ, ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರವೀಣನಾಗಿದ್ದ. 

ವೇಲ್ಸ್‍ನ ಟೆನ್ಬಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಈತ ಲಂಡನ್ನಿನ ಸ್ಲೇಡ್ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡಿ, ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ. ಅನಂತರ ಲಿವರ್‍ಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಅಧ್ಯಾಪಕನಾದ (1901-1904). ವಾಟೋ, ರೆಂಬ್ರ್ಯಾಂಟ್, ಗೋಯಾ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ಈತ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದವರ ಭಾವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಹೆಂಡತಿಯ ಭಾವಚಿತ್ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಈಗ ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿದೆ. 1910ರ ಅನಂತರ ಈತನ ಶೈಲಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಅಲೆಮಾರಿ ಜಿಪ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷುಕರ ಜೀವನದಿಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಜಿಪ್ಸಿಗಳ ಜೊತೆಗಿದ್ದು ಅವರ ನಡೆನುಡಿಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದ. ಡರ್ವೆಂಟ್ ಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಜೆ.ಡಿ. ಇನ್ಸ್‍ರೊಡನೆ 1911 ರಿಂದ 1914ರ ವರೆಗ ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ಸ್‍ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ. ಎನ್‍ಕ್ಯಾಂಪ್‍ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಾರ್ಟಮೂರ್ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃತಿಯನ್ನು 1906ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ. ಈತನ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕೃತಿಗಳಿವು : ಲಿರಿಕ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ (1911); ಗಾಲ್‍ವೆ (1916) ; ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ (1914) ; ಲೇಡಿ ಒಟ್ಟೋಲಿನ್ ಮೊರೆಲ್ (1926).

ಜಾನ್ ಹಲವು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. 1903ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆರ್ಟ್ ಕ್ಲಬ್ಬಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ. 1921ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆಟ್ರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. 1933-1940ರ ವರೆಗೆ ಲಂಡನಿನ ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿದ್ದ.

ಆರನೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ದೊರೆ 1942ರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಮೆರಿಟ್ ಎಂಬ ಗೌರವ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದ. ಈತ ಯಾವ ಹೊಸ ಚಿತ್ರ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ತನ್ನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನೂ ಅನುಕರಿಸಲೂ ಇಲ್ಲ. 

ಚಿತ್ರಕಾರರು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರಾಮಪ್ಪ ದೇವಾಲಯ

ರುದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಮಪ್ಪ ದೇವಾಲಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ.  ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಶಾಸನವು ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1213 ಕಾಲಮಾನದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಾಕತೀಯ ಸೇನಾಪತಿ ರೇಚರ್ಲಾ ರುದ್ರನು ಕಾಕತೀಯ ದೊರೆ ಗಣಪತಿ ದೇವನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ರಾಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೊ ಕಾಕತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು "ದೇವಾಲಯಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ" ಎಂದು ಕರೆದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ರಾಮಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನವು ೬ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ವೇದಿಕೆ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಭಾಂಗಣವು ಹಲವಾರು ಕೆತ್ತಿದ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಶಿಲ್ಪಿ ರಾಮಪ್ಪನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ತನ್ನ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ರಚನೆಯು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಮರಳುಶಿಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಹೊರಗೆ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಕಂಬಗಳು ಕಬ್ಬಿಣ, ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕಪ್ಪು ಬಸಾಲ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ಚಾಚುಪೀಠಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಥವಾ ನರ್ತಕಿಯರು ಅಥವಾ ಸಂಗೀತಗಾರರಂತೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು "ಕಾಕತೀಯ ಕಲೆಯ ಮೇರುಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ". ಇವು ತಮ್ಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆ, ಇಂದ್ರಿಯಾಸ್ವಾದ್ಯ ಭಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದನೆಯ ದೇಹಗಳು ಮತ್ತು ಶಿರಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ.

25 ಜುಲೈ 2021 ರಂದು, ದೇವಾಲಯವನ್ನು "ಕಾಕತೀಯ ರುದ್ರೇಶ್ವರ (ರಾಮಪ್ಪ) ದೇವಸ್ಥಾನ, ತೆಲಂಗಾಣ" ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.

ವಿವರಣೆ 
ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಎಷ್ಟು ಹಗುರವಾಗಿವೆ ಎಂದರೆ ಇವು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಶಿವ ದೇಗುಲಗಳಿವೆ. ಒಳಗೆ ಶಿವನ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ಇರುವ ಅಗಾಧವಾದ ನಂದಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ನಟರಾಜ ರಾಮಕೃಷ್ಣನು ಪೆರಿಣಿ ಶಿವತಾಂಡವ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸಿದನು.

ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಯುದ್ಧಗಳು, ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಾದ ನಾಶದ ನಂತರವೂ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಇದು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುವ ಅದರ 'ಮರಳು ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ತಂತ್ರ'ದ ಕಾರಣ ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು.

ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವು ಪಾಳುಬಿದ್ದಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು ಇದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಹೊರ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ ಹಾಳಾಗಿದೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ

ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ 

 Michell, George, The Penguin Guide to the Monuments of India, Volume 1: Buddhist, Jain, Hindu, 1989, Penguin Books,  
ದೇವಾಲಯಗಳು
ತೆಲಂಗಾಣ
ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್

ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ((C6H10O5)n) ಸಸ್ಯ ಕೋಶಭಿತ್ತಿಯ ಸಂರಚನ-ಘಟಕ; ಕನಿಷ್ಠ 3000 ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಘಟಕಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್, ಅರ್ಥಾತ್ ಪಾಲಿಸ್ಯಾಕರಯ್ಡ್ (ಲ್ಯಾಟಿನ್, ಸೆಲ್ಯುಲ: ಪುಟ್ಟ ಕೋಶ). ಎಲ್ಲ ಸಸ್ಯದ್ರವ್ಯದ ಸೇ. 33ರಷ್ಟಿರುವ (ಹತ್ತಿಯಲ್ಲಿ 99%, ಕಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ  50%) ಇದಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾರ್ಬನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯ ಸಮೃದ್ಧಿ ಆಧಾರಿತ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ  ಇದು ದಾರು (ವುಡ್), ಮೇದಸ್ಸು, ಗೋಂದು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಪ್ರಾಣಿ ಊತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲಭ್ಯ.

ಮಾನವನಿಗಿದು ಪಚನೀಯವಲ್ಲ. ತಿಂದದ್ದನ್ನು ಪಚನಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪಚನೀಯ, ಕಾರಣ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸನ್ನು ವಿಘಟಿಸಬಲ್ಲವು. ಗೆದ್ದಲುಗಳ ಕರುಳುವಾಸೀ ಆದಿಜೀವಿಗಳಿಗೂ (ಪ್ರೋಟೊಜ಼ೋವ) ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಎಂದೇ, ಗೆದ್ದಲುಗಳಿಗೂ ಇದು ಪಚನೀಯ.

ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳು
ಸಾಮಾನ್ಯ ದ್ರಾವಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಲೀನಿಸುವದಿಲ್ಲ, ಸಸ್ಯದ  ಇತರ  ಘಟಕಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಸುಲಭ. ಗಂಧಕಾಮ್ಲ  ಸೆಲ್ಯುಲೋಸಿನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ;ಅದರ ಸಾರ ಆಧರಿಸಿ ಗ್ಲೂಕೋಸಿನ ಅಥವಾ ವಿಲೇಯ ಪಿಷ್ಟದ (ಸ್ಟಾರ್ಚ್) ಉತ್ಪಾದನೆ. ಪಾರ್ಚ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾಗದಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಲೇಪ. ಸೆಲ್ಯುಲೋಸನ್ನು ಕ್ಷಾರದಿಂದ ಉಪಚರಿಸಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ-ಸಲ್ಫೈಡಿನ ಧೂಮಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿದರೆ ಲಭಿಸುವ ದ್ರಾವಣಗಳಿಂದ ರೇಯಾನ್ ಹಾಗೂ ಸೆಲ್ಲೊಫೇನ್‍ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನವುರಾದ ತಂತುವಾಗಿ ಎಳೆಯಬಹುದಾದ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಅಸಿಟೇಟುಗಳು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ವಸ್ತ್ರ ನೇಯ್ಗೆ, ಸುರಕ್ಷಾ ಗಾಜು ತಯಾರಿ, ಎರಕದಚ್ಚು ತಯಾರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ. ಅಂಟುಪದಾರ್ಥ, ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ಕೃತಕ ರಾಳ ತಯಾರಿಗೆ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಈಥರ್‍ಗಳು, ಜ್ವಲನಶೀಲ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಫೋಟಕ ಗುಣವುಳ್ಳ ನೈಟ್ರೊಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ತಯಾರಿಗೆ ನೈಟ್ರಿಕಾಮ್ಲ, ಗಂಧಕಾಮ್ಲ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಮಿಶ್ರಣ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಲ್ಯಾಕರ್, ಔಷಧಿ, ಕೃತಕ ಚರ್ಮ, ಕೋವಿಹತ್ತಿ (ಗನ್ ಕಾಟನ್) ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಯಾರಿಗೆ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸಿನ ವಿಭಿನ್ನ ನೈಟ್ರೇಟುಗಳ ಬಳಕೆ ಇದೆ.

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 Structure and morphology of cellulose by Serge Pérez and William Mackie, CERMAV-CNRS
 Cellulose, by Martin Chaplin, London South Bank University
 Clear description of a cellulose assay method at the Cotton Fiber Biosciences unit of the USDA.
 Cellulose films could provide flapping wings and cheap artificial muscles for robots – TechnologyReview.com

ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಬಾರ್ಟೂಲೂಮೇಯು ಡೀಯಸ್ ದೆ ನೋವೇಸ್

ಬಾರ್ಟೂಲೂಮೇಯು ಡೀಯಸ್ ದೆ ನೋವೇಸ್ (1450-1500). ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ನಾವಿಕ. ಗುಡ್‍ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರದ ಆವಿಷ್ಕರ್ತ. ರಾಜಮನೆತನದ ರಕ್ಷಕವೀರನಾಗಿದ್ದ. 

ಇವನ ಜನನದ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. 1478ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಟೂಲೂಮೇಯು ಡೀಯಸ್ ಎಂಬೊಬ್ಬನಿಗೆ, ಗಿನಿ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ದಂತದ ಮೇಲೆ ಮಾಮೂಲು ಸುಂಕಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿದುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಅವನೇ ಈ ಡೀಯಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು. 1481ರಲ್ಲಿ ಡಿಯಾಗೊದ ಅಝಂಬೂಜ ಎಂಬವನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 2ನೆಯ ಜಾನ್ ದೊರೆ ಗೋಲ್ಡ್ ಕೋಸ್ಟಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ನೌಕೆಗಳಲ್ಲೊಂದಕ್ಕೆ ಇವನು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ 2ನೆಯ ಜಾನ್ ಇವನಿಗೆ ವರ್ಷಾಶನವನ್ನು ನೀಡಿದ.

1487ರ ಆಗಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಡೀಯಸ್ ಮೂರು ಹಡಗುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಫ್ರಿಕದ ತೀರದ ಕಡೆಗೆ ಯಾನ ಮಾಡಿದ. ಆಫ್ರಿಕನ್ ತೀರಪಟವನ್ನು ರಚಿಸುವುದೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗವೊಂದನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವುದೂ ಈ ಯಾನದ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು. ಇವನಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಡೀಯೊಗೊ ಕೌನ್ ಎಂಬವನು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕ ತೀರದಲ್ಲಿ ದ.ಅ. 21° 50'ವರೆಗೂ ಯಾನ ಮಾಡಿದ್ದ. ಕೌನ್ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಂದಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ನೀಗ್ರೋಗಳನ್ನೂ ಡೀಯಸ್ ಕರೆದೊಯ್ದ. ಕೌನ್ ತಲಪಿದ್ದ ಕ್ರಾಸ್ ಭೂಶಿರವನ್ನು ದಾಟಿ, ತಾನು ಕರೆತಂದಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ನೀಗ್ರೋಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿ ಕ್ಯಾಬೊ ಡ ವೋಲ್ಟ ತಲಪಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಒಡೆತನ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಮುಂದುವರಿದ. 13 ದಿವಸಗಳ ಕಾಲ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದರೂ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನೇ ಕಾಣದೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ 1488ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 3ರಂದು ಮಾಸೆಲ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ತೀರದಲ್ಲೇ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ಪ್ಯಾಡ್ರೋನ್ ಭೂಶಿರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಇತರರೂ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸತೊಡಗಿದರು. ಗ್ರೇಟ್ ಫಿಷ್ ನದಿಯ ಮುಖಪ್ರದೇಶದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಹೀಗೂ ಅವರನ್ನು ಒಡಂಬಡಿಸಿ ಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. ಕರಾವಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗುವುದೆಂಬ ಅಂಶ ಅವನಿಗೆ ಖಚಿತವಾಯಿತು. ಆಫ್ರಿಕದ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಬರುವ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗವೊಂದು ಉಂಟೆಂಬುದು ದೃಢವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಯಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಗುಡ್‍ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಅದೃಷ್ಟ ಅವನದಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಗುಡ್ ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ತಂಭವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಈ ಭೂಶಿರವನ್ನು ಅವನು ಬಿರುಗಾಳಿಗಳ ಭೂಶಿರ ಎಂದು ಕರೆದನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮರೂನ್ಸ್‍ಗೆ ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ 1488ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಬನನನ್ನು ತಲಪಿದ. 1260 ಮೈ. ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಇವನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದ. ಪೇದ್ರೂ ದೆ ಕಾವಿಲ್ಯೌ ಎಂಬವನು 1487-88ರಲ್ಲಿ ಏಡನ್, ಕೈರೊಗಳಿಂದ ಹೊರಟು ಹಿಂದೂಸಾಗರದ ಒಂದು ದಂಡೆಯಾದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯನ್ನೂ ಇನ್ನೊಂದು ದಂಡೆಯಾದ ಆಫ್ರಿಕದ ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೋಫಾಲವನ್ನೂ ತಲಪಿದ್ದನೆಂಬ ವರದಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಕಾವಿಲ್ಯೌ ಮತ್ತು ಡೀಯಸರ ಈ ಎರಡೂ ಸಂಚಾರಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಟ್ಟು ನೋಡಿದಾಗ, ಆಫ್ರಿಕವನ್ನು ಬಳಸಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗ ಉಂಟೆಂಬುದು ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ಡೀಯಸ್ ಲಿಸ್ಬನ್ನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ಸಾಹಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಗತ ದೊರಕಿತು. ಆದರೆ ಡೀಯಸನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪುರಸ್ಕಾರವೇನೂ ದೊರಕಿದಂತಿಲ್ಲ. 1497ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ಪರಿಶೋಧನ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಲು 2ನೆಯ ಜಾನ್ ದೊರೆಯೂ ಅವನ ಮಗ 2ನೆಯ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯೆಲನೂ ವ್ಯಾಸ್ಕೋಡ ಗ್ಯಾಮನನ್ನು ಆರಿಸಿದರು. ಸೇಂಟ್ ಗಾಬ್ರಿಯೆಲ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ರಾಫೇಲ್ ಹಡಗುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಇವನಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇಪ್ ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಆ ತಂಡದೊಡನೆ ಯಾನ್ ಮಾಡಲು ಇವನಿಗೆ ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿತು. 1500ರಲ್ಲಿ ಇವನು ಪೇದ್ರೂ ಆಲ್ವರಿಷ್ ಕಬ್ರಾಲನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಜಿûಲ್ ತೀರವನ್ನು ತಲಪಿದ. ಗುಡ್‍ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರದ ಆಚೆ ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಇವನು 1500ರ ಮೇ 29ರಂದು ತೀರಿಕೊಂಡ.
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ನಾವಿಕರು
ಜಾರ್ಜ್ ವಾರ್ವಿಕ್ ಡೀಪಿಂಗ್

ಜಾರ್ಜ ವಾರ್‍ವಿಕ್ ಡೀಪಿಂಗ್(1877-1950). ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ.

ಬದುಕು 
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸೌತ್‍ಎಂಡ್ ಎಸೆಕ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ. ತಂದೆ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದ ವೈದ್ಯ. ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಟೇಲರ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನಂತರ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡಿದ. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದವೀಧರನಾಗಿ ಲಂಡನ್ನಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಬಳಿಕ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ. 

ಡೀಪಿಂಗ್ ದಾಂಪತ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿ. ಈತನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನರಿತ ಸತಿ ಮಾಡ್ ಫಿಲ್ಲಿಸ್ ಮೆರ್ರಿಲ್. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಗಾಳಿಯಿರುವಂಥ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ನಿಸರ್ಗದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರುವುದೆಂದರೆ ಇಷ್ಟ. ಡೀಪಿಂಗ್‍ನಿಗೆ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರೀತಿ. ಸದಾ ಹೂಗಿಡಬಳ್ಳಿಗಳ ಬಳಿ ಇರುವುದೇ ಸಂತೋಷ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರವಾಸದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಸಕ್ತಿ.

ಸಂಸಾರದ ಭಾರ ಚಿಂತೆಗಳಿದ್ದರೂ ಸಾಹಸಿಯೂ ಸದಾ ಸುಪ್ರಸನ್ನನೂ ಆಗಿದ್ದ ಡೀಪಿಂಗ್ ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ಹೋರಾಟವಾಗಿಯೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದ. ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ರಾಯಲ್ ಆರ್ಮಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕೋರ್‍ನ್ನು ಸೇರಿ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಯುದ್ಧದ ಪ್ರತ್ಯಾಕ್ಷಾನುಭವದಿಂದ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಯಿತು. ಅದೊಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಅನುಭವ. ನಯ, ಸುಸಂಸ್ಕøತಿಗಿಂತ ಬಾಳಿಗೆ ಧೀರತೆ ಚಾರಿತ್ರ್ಯಗಳೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದೇ ಅದು ಕಲಿಸಿದ ಪಾಠ.

ಬರಹ 
20ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಬರೆವಣಿಗೆಯ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಯಿತು. ಬರೆಯಲಾರಂಭಮಾಡಿದ್ದು ಕೆಟ್ಟ ಕವಿತೆಗಳಿಂದ.

ಅನಂತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಮ್ಯ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಯತ್ನ ಫಲ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವೀರಯೋಧರ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಯಗಳ ಕತೆಗಳೇ ಕಾದಂಬರಿಯ ವಸ್ತುವಾದುವು. ಪ್ರಕಟಿತ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾದ ಮತ್ತು ಅಪರಿಮಿತವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಬರೆಯುವ ಆನಂದವೂ ದೊರಕಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಬರೆವಣಿಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟ.

ಯುದ್ಧದ ಅನುಭವಗಳನ್ನೇ ತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿ ಸಾರೆಲ್ ಅಂಡ್ ಸನ್ (1925) ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಇದರಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ ತನ್ನ ಯುದ್ಧಾನುಭವಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಡೀಪಿಂಗ್‍ನಿಗೆ ಜೀವನ ಗೋಳಿನ ಪಾಡಲ್ಲ, ಹರ್ಷೋತ್ಸಾಹಗಳ ಹಾಡು. ಸಿನಿಕತನವೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೇಡಿತನ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಈತ. ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವ ಜೀವನದಿಂದಲೇ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಬಾಳಿನ ಸೌರಭವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆನಂದಿಸಬೇಕೆನ್ನುವವರು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸರಳತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ-ಎಂದು ಈತನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಯೂತರ್ ಅಂಡ್ ಇಗ್ರೇನ್ (1903), ಬಟ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟನಿ (1908), ದಿ ರೆಡ್‍ಸೇಂಟ್ (1909), ಜೋನ್ ಆಫ್ ದಿ ಟವರ್ (1911), ಬ್ರಿಜ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್ (1916), ದಿ ಅವೇಕನಿಂಗ್ (1919), ಟೆನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‍ಮೆಂಟ್ಸ್ (1931), ಸೆವೆನ್ ಮೆನ್ ಕೇಮ್ ಬ್ಯಾಕ್ (1934), ದಿ ವುಮನ್ ಅಟ್ ದಿ ಡೋರ್ (1937), ಕಾರ್ನ್ ಇನ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ (1941)- ಇವು ಈತ ಬರೆದ ನಲವತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೆಲವು.

ಡೀಪಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಭಾವುಕತೆ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಅಪೂರ್ವವಾದ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಭಾಗ ಬೇಕಾದಷ್ಟಿದೆ.
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು
ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಬರಹಗಾರ