Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಟೂಸಾನ್

ಟೂಸಾನ್ -ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಆಗ್ನೇಯ ಆರಿಝೋನ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ನಗರ. ರಾಜ್ಯದ ಅಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉ.ಅ. 32' 15' ಮತ್ತು ಪ.ರೇ. 111' ಮೇಲೆ, ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 2,400' ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಅಗಲವಾದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,62,892 (1970 ಅಂ.). 

ಓಲ್ಡ್ ಪ್ಯೂಬ್ಲೋ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದ್ದ ಈ ನಗರ ಸ್ಟ್ಯನಿಷ್ ವಸಾಹತು ನಿರ್ಮಾಣಕಾಲದಿಂದ ಬೆಳೆದಿದೆ. 1867-1877ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಆರಿಝೋನ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 

ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣ ಇದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಒಣಹವೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇದರ ಹಿತಕರ ವಾಯುಗುಣ ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ಆರ್ಕಷಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮನೋಲ್ಲಾಸಕರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಅಪೂರ್ವವಾದ ಮರುಭೂಮಿ ಸಸ್ಯಗಳು, ಸುಂದರವಾದ ಆಳವಾದ ಕಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ತೋರೆಗಳು, ಸ್ಕೀಯಿಂಗಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಪರ್ವತ ಶಿಖರದ ಹಿಮ ಮೈ-ಇವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರವಾಸಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಟೂಸಾನ್ ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲಲ್ಲಿ ಆರಿಝೋನ ಸೊನೋರ ಮರುಭೂಮಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. ಮರುಭೂಮಿಯ ವನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಜೀವನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದು. 

ಟೂಸಾನಿನಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾಯುಗುಣವಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ವಿಮಾನ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ಮಾರ್ಗಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಮಿಸೈಲ್ ಆಲೇಖ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ತಯಾರಿಕ ಇಲ್ಲಿಯ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಇದರ ಸುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಜಮೀನುಗಳಿವೆ. ಆರಿಝೋನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಈ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶಾಲೆಗಳುಂಟು. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯವರು ಮೆದ್ಸಿಕನರು, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರು, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುವವರು. ಹಿಂದಿನ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷರಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಇವರು ಇಂದಿಗೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರ, ಕವಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಳ.

ಭೂಗೋಳ
ನಗರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟೆಂತ್ರಿಡಿನಿಡೀ

ಟೆಂತ್ರಿಡಿನಿಡೀ - ಹೈಮನಾಪ್ಟರ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಸುಮಾರು 200 ಜಾತಿಗಳನ್ನೂ 3000 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಗರಗಸದ ನೊಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡನಿಕ್ಷೇಪಕ ಗರಗಸದಂತಿರುವುದರಿಂದ ಇವಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. 

ಸಣ್ಣ ಇಲ್ಲವೆ ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ ಕೀಟಗಳಿವು: ದೇಹದ ಉದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 20 ಮಿ.ಮೀ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರೌಢ ಕೀಟಗಳು ದೃಢವಾಗಿದ್ದು ಕಣಜಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ತಲೆ ಅಗಲ. ಕಣ್ಣುಗಳು ದೊಡ್ಡವು. ಆಂಟೆನೀಗಳಲ್ಲಿ 3, 6, 8 ಅಥವಾ 11 ಖಂಡಗಳಿವೆ. ರೆಕ್ಕೆಗಳು ದೊಡ್ಡವು. ನಿಮ್ನರೀತಿಯ ನರವಿನ್ಯಾಸವುಂಟು. ಉದರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 8 ಖಂಡಗಳಿವೆ. ಅಂಡನಿಕ್ಷೇಪಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜೊತೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಫಲಕಗಳುಂಟು. ಹೊರಗಿನ ಫಲಕಗಳಿಗೆ ಗರಗಸಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳೆಂದೂ ಒಳಗಿನವಕ್ಕೆ ಗರಗಸಗಳೆಂದೂ ಹೆಸರು. ಗರಗಸಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಎಲೆ ಕಾಂಡ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಅವುಗಳೊಳಗೆ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕೀಟಗಳ ಡಿಂಬಗಳು ಕಂಬಳಿಹುಳುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವುವು. ಇವುಗಳ ಎದೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 3 ಜೊತೆ ಕಾಲುಗಳು, ಉದರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 6 ರಿಂದ 8 ಜೊತೆ ಕಾಲುಗಳಿವೆ. ಇವು ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬದುಕುವುವು. ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಎಲೆಯ ಅಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವುದು, ಇವುಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ಲಕ್ಷಣ. ಕೆಲವು ಡಿಂಬಗಳು ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಲ್ ಎಂಬ ಗಂಟುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಸ್ರವಿಸುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ದ್ರವದಿಂದ ಸಸ್ಯಕೋಶಗಳು ಉತ್ತೇಜನಗೊಂಡು ವಿಪರೀತ ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಗಂಟುಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಟೆಂತ್ರಿಡಿನಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಂಬಗಳು ಮರ ಗಿಡಗಳ ಪಿಡುಗುಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಥೇಲಿಯ ಪ್ರಾಕ್ಸಿಮ ಎಂಬ ಗರಗಸದ ನೊಣ ಸಾಸುವೆ ಮತ್ತು ಎಲೆಕೋಸು ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗೆ ಬಹಳ ಉಪದ್ರವಕಾರಿಯಾದ ಕೀಟ. ಲಾರ್ಚ್, ಸ್ಟ್ರೂಸ್, ಬರ್ಚ್, ಎಲ್ಮ್ ಮುಂತಾದ ಮರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಸ್ಟಿಫೊರ ಎರಿಕ್ ಸೋನಿಯೈ, ಪ್ರಿಸ್ಟಿಫರ ಪಾಲಿಟೋಮಸ್, ಫೆನ್ಯೂಸ ಪ್ಯೂಸಿಲ, ಫೆನ್ಯೂಸ ಅಲ್ಮಿ ಎಂಬ ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಹರಡಿ ಅಪಾರ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ
ಕೀಟಗಳು
ಕೀಟ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಟೆಂಪರ

ಟೆಂಪರ -ಜಲವರ್ಣ ಚಿತ್ರರಚನಾತಂತ್ರ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಯ ಹಳದಿ ಲೋಳೆ ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ತೈಲ-ಇವನ್ನು ಬಂಧಕ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿರುವಂಥ ಒಂದು ಎಮಲ್ಷನ್ನನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತೆಳು ಪೊರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಬಲು ಬೇಗನೆ ಒಣಗುವ ಗುಣವಿರುವುದು. ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೇಗ ಕರಗುವುದೂ ಉಂಟು. ಮೂಲ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶಬ್ದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಟಿಂಪರ ಪದಕ್ಕೆ ಇಂಥ ಎಮಲ್ಷನ್ನನ್ನು ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತುವಿನೊಡನೆ ಸೇರಿಸಿ ಹದಮಾಡುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಇದೆ. ಟೆಂಪರ ತಂತ್ರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ರಚಿಸಿದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪಾರದರ್ಶಕತ್ವವೂ ಹೊಳೆಯುವ ಗುಣವೂ ಇರುವುದು.

ಬೇಕಾದ ಬಣ್ಣದ ಪುಡಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೀಡಿ ಸರಿ ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ಮೊಟ್ಟೆಹಳದಿಯನ್ನು ಮಿಶ್ರಮಾಡಿ ಮೃದುಕುಂಚದಿಂದ ಲೇಪಿಸಬೇಕು. ಮಿಶ್ರ ಮಾಡುವ ಈ ದ್ರವದ ಪ್ರಮಾಣ, ಕುಂಚದಿಂದ ಬಣ್ಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವ ರೀತಿ-ಇವುಗಳ ಮೇಲೂ ಟೆಂಪರ ವರ್ಣವಿಧಾನದ ಯಶಸ್ಸು ನಿಂತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶುದ್ಧ ತತ್ತಿಯ ಹಳದಿ ದ್ರವದ ಹಾಗಿರುವ ವಿವಿಧ ಮಿಶ್ರಕ-ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲಿನ್ಸೀಡ್, ಕೇಸೀನ್, ಅರಬಿಕ್ ಹಾಗೂ ಚೆರೀ ಅಂಟು ಮುಂತಾದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳಿಂದ ವರ್ಣವೈಖರಿ ಇನ್ನೂ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಹಾಗೂ ನುಣುಪಾಗಿ ಶೋಭಿಸುವುದು.

ಇತಿಹಾಸ 
ಟೆಂಪರ ವರ್ಣವಿಧಾನದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಗದಿ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ; ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಬಿಝಾಂಟೀಸ್ ಕಾಲದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ರಚಿಸಿದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು. ಭಾರತದ ಅಜಂತಾ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿಶದ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚೀನದ ಚಾವೂ, ತಾಂಗ್, ಸುಂಗ್, ಮಿಂಗ್ ಮುಂತಾದ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಜಪಾನಿನ ಹೊರಿಯುಜಿ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿರುವ ಅವಲೋಕಿತೇಶ್ವರನ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಇಟ್ರುಸ್ಕನ್ ಚಿತ್ರ, ಗ್ರೀಸಿನ ಮಾಯಿಕೀನೀ ಚಿತ್ರ, ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಪಿರಮಿಡ್ಡುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನನುಸರಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಯೂರೋಪಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೋಟೋ, ಮಸಾಚೀಯೊ, ಪಿಅರೊ ದೆಲಾ, ಫ್ರಾಂಚೆಸ್ಕ, ಮೈಕಲೇಂಜಲೋ ಮುಂತಾದ ಕಲಾವಿದರೂ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದುಂಟು. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಲಾವಿದರು ಟೆಂಪರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಲೊ ಕ್ರೆವೆಲ್ಲಿ (ಸು. 1430-ಸು. 1493) ಸಾಂಡ್ರೊ ಬೊಟ್ಟಿಚೆಲಿ (1444-1510) ಮುಂತಾದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅನಂತರ ಟೆಂಪರ ವಿಧಾನ ವಿರಳವಾದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋಗಿಲ್ಲ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟೆಂಪರ ಚಿತ್ರ ವಿಧಾನದ ಬಗೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪುನಃ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕೂ ತೈಲವರ್ಣವಿಧಾನಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. 19-20ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿನ ಕಲಾವಿದರು ಶುದ್ಧ ಟೆಂಪರ ಹಾಗೂ ತೈಲದೊಡನೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿದ ಟೆಂಪರ ಎಂಬ ವಿಧಾನಗಳೆರಡನ್ನು ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಬೆನ್ ಶಾನ್ ಹಾಗೂ ಆ್ಯಂಡ್ರು ವಿಥ್ ಮುಂತಾದ ಆಧುನಿಕ ಕಲಾವಿದರು ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದರು. ಶಾಶ್ವತವಾದ ಹಾಗೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣವಾದ ವರ್ಣವೈಖರಿ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೇಖಾವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಅದ್ಭುತವಾದ ಹೊಳಪು-ಇವು ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಫ್ರೆಸ್ಕೋ ಚಿತ್ರವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ.

ಚಿತ್ರಕಲೆ
ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಆಲ್ಬಿಯಸ್ ಟಿಬ್ಯುಲಸ್

ಆಲ್ಬಿಯಸ್ ಟಿಬ್ಯುಲಸ್ -ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 19ರಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ರೋಮನ್ ಕವಿ. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಶೋಕಗೀತೆಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತ. 

ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಅಶ್ವಾರೋಹಿ ವೀರರ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈತನ ತೋಟಗಳು ಟೈಬರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋನಸ್ಟೇಗಳ ನಡುವಿನ ಪೇಡಂ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುವು. ಮಸೆಲ್ಲ ಎಂಬಾತನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಈತನೂ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 31ರಲ್ಲಿ ಅಕ್ವಿಟಾನಿಯನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ಮಸೆಲ್ಲ ಕೈಗೊಂಡ ದಂಡ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಈತನೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ. ಅಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ವದೇಶಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಗಿಯಾಗಿ ಕೂಡ ಹೋಗಿದ್ದ. ಆದರೆ ಕಾರ್ಸೈರದಲ್ಲಿ ಈತ ಕಾಯಿಲೆ ಬಿದ್ದದ್ದರಿಂದ ರೋಮಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರಬೇಕಾಯಿತು.
ಈತನ ಶೋಕಗೀತೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವು ಈತನ ಪ್ರಣಯಿನಿಯರಾದ ಡೀಲ್ಯ ಮತ್ತು ನೆಮಿಸಿಸ್ ಎಂಬವರನ್ನು ಕುರಿತವು. ಡೀಲ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಳಾಗಿದ್ದಳೆಂದೂ ನೆಮಿಸಿಸ್ ವೇಶ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದಳೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಕಟಲಸನ ಶೋಕಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಭಾವೋದ್ದೀಪನೆಗಳು ಈತನ ಪ್ರೇಮಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅವು ಮನೋಹರವಾಗಿವೆ; ಸರಳವಾಗಿವೆ. ಈತನ ಕವನಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾಂತರಗಳನ್ನು ಜೆ.ಪಿ. ಪೋಸ್ಟ್ ಗೇಟ್ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.

ಕವಿಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟಿಮಾತಿಯಸ್

ಟಿಮಾತಿಯಸ್ (ಮರಣ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 354). ಪ್ರಾಚೀನ ಆತೆನ್ಸಿನ ರಾಜಕಾರಣಿ, ದಂಡನಾಯಕ. ಕಾನಾನನ ಮಗ, ಐಸಾಕ್ರಟೀಸನ ಶಿಷ್ಯ. ದ್ವಿತೀಯ ಆತೆನಿಯನ್ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ. 

ಸ್ಪಾರ್ಟದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತೀಬ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿ ಆತೆನ್ಸ್ ಮಾಡಿದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ 378ರಿಂದ 356ರವರೆಗೆ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ದಂಡನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ. ವಾಯವ್ಯ ಗ್ರೀಸಿನಲ್ಲಿ ಸೆಪೊಲೋನಿಯವನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಆಕರ್ನೇನಿಯನರ ಹಾಗೂ ಮಲಾಷಿಯನರ ಸ್ನೇಹ ಪಡೆದ. ಕಾರ್ಸೈರ ಇವನಿಗೆ ವಶವಾಯಿತು. ಸ್ಪಾರ್ಟನರು ಸೋತರು. ಕ್ರಿ. ಪೂ. 373ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾರ್ಟನರು ಕಾರ್ಸೈರವನ್ನು ಮುತ್ತಿದಾಗ ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾದ ನೌಕಾ ಪಡೆಗೆ ಟಿಮಾತಿಯಸನನ್ನು ದಂಡನಾಯಕನಾಗಿ ನೇಮಕ ವಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವನ ನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಯೋಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವಕ್ಕೆ ಜನರನ್ನೂ ಹಣವನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವನು ಇಜೀಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಂತ. ಅವನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇಫಿಕ್ರಟೀಸನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾರ್ಸೈರದ ನೆರವಿಗೆ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೋಗದ್ದಕ್ಕೆ ಅವನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ. ಕೊನೆಗೆ ನಿರಪರಾಧಿ ಎಂದು ಅವನ ಖುಲಾಸೆ ಆಯಿತು. ತರುವಾಯ ಅವನು ಪರ್ಷಿಯದ ದೊರೆಯ ಬಳಿ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಯೋಧನಾಗಿ ಸೇರಿದ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸು. 366ರಲ್ಲಿ ಟಿಮಾತಿಯಸ್ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಫ್ರಿಜಿಯದ ಸತ್ರಪ ಆಯಿಯೊಬಾರ್ಝೀನೀಸನ ನೆರವಿಗೆ ಇವನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಆ ಸತ್ರಪ ಪರ್ಷಿಯದ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯೆದ್ದಿದ್ದ. ಆದ್ದರಿಂದ ತನಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಟಮಾತಿಯಸ್ ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡದೆ ಪರ್ಷಿಯ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸೇಮಾಸ್ ಎಂಬ ಗ್ರೀಕ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಹತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಅನಂತರ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಆತೆನ್ಸ್ ಪರವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಇಜೀಯನ್‍ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಗರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ. ಆದರೆ ಆಂಫಿಪಲಿಸ್ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವನು ಮಾಡಿದ ಎರಡು ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ವಿಫಲವಾದುವು. ಆತೆನ್ಸಿನ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬಂಡಾಯವೆದ್ದಾಗ ಅದನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 356-355) ಟಿಮಾತಿಯಸ್, ಇಫಿಕ್ರಟೀಸ್, ಮೀನೀಸ್ತಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಕೇರೀಸರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ನೌಕೆಗಳು ಹೆಲಸ್ ಪಾಂಟ್ ಬಳಿ ಎದುರುಬದುರಾದುವು. ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಯುದ್ಧ ಯುಕ್ತವಲ್ಲವೆಂದು ಟಿಮಾತಿಯಸ್ ಹಾಗೂ ಇಫಿಕ್ರಟೀಸ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಕೇರೀಸ್ ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳದೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತ ಆತೆನ್ಸಿನ ಅನೇಕ ನೌಕೆಗಳು ನಾಶವಾದುವು. ತನ್ನ ಸಹನಾಯಕರು ತನಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಆತೆನ್ಸಿಗೆ ಕೇರೀಸ್ ದೂರು ಕಳುಹಿಸಿದ. ಅವರು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು. ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಟಿಮಾತಿಯಸನ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕರಿಗೆ ಅತೃಪ್ತಿಯಿತ್ತು. ಅವನ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಅವನು ತೆರಲಾರದೆ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಸ್‍ಗೆ ಹೋದ. ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 354ರಲ್ಲಿ ಟಿಮಾತಿಯಸ್ ತೀರಿಕೊಂಡ.

ಗ್ರೀಕ್ ಇತಿಹಾಸ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟಿರಾನೊಡಾನ್

ಟಿರಾನೊಡಾನ್ - ಮೀಸೊಜೋಯಿಕ್ ಯುಗದ ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಹಾರುವ ಸರೀಸೃಪ. ಟೀರೊಸಾರಿಯ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಅಮೇರಿಕದ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸೀಮೆಸುಣ್ಣದ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. 
ಉರಗಗಳಿಂದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಉಗಮದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. 

25' ಉದ್ದದ ರೆಕ್ಕೆ ಹರವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಇವು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಹಾರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದೆನ್ನಬಹುದು. ಇದರ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯ ಉದ್ದ 4'. ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗ ಶಿಖೆಯಂತೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ದವಡೆಗಳು ಕೊಕ್ಕಿನಂತೆ ಇವೆ. ಹಲ್ಲುಗಳಿಲ್ಲ. ದೇಹ ಚಿಕ್ಕದು. ಮುಂಗಾಲುಗಳು ಹಿಂಗಾಲುಗಳಿಗಿಂತ ಬಲು ಉದ್ದ. ಮುಂಗಾಲಿನ ಮಣಿಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬೆರಳುಗಳು ಅತಿ ಉದ್ದವಾಗಿವೆಯಲ್ಲದೆ ದೇಹ ಹಾಗೂ ಮುಂಗಾಲಿನ ಬೆರಳುಗಳ ನಡುವೆ ಹರಡಿರುವ ತೆಳುವಾದ ಚರ್ಮದ ಪದರವಿತ್ತೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಇಂದಿನ ಬಾವಲಿಗಳಂತೆಯೇ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗುಡ್ಡಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾಲುಗಳ ನಖಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನೇತುಬಿದ್ದು ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಆಹಾರಾನ್ವೇಷಣೆಗೆಂದು ಹಾರಿಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಎದೆಯ ಮೂಳೆಗಳು ಇಂದಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡವಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಎದೆಯ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಚಿಕ್ಕವಾಗಿದ್ದುವೆಂದೂ ಇದು ರೆಕ್ಕೆ ಬಡಿಯುತ್ತ ಹಾರುವ ಬದಲು ಕೇವಲ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿತ್ತೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಹುಶಃ ಮೀನು ತಿಂದು ಬದುಕುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ
ಟಿರಿನ್ಸ್‌

ಟಿರಿನ್ಸ್ - ಗ್ರೀಸಿನ ಆರ್ಗೊಲಿಸ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ನೆಲೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರೊಯೀಟಸ್, ಪಸ್ರ್ಯೂಸ್, ಯುರಿಸ್ತಸ್ ಇವರುಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರೊಯೀಟಸನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಒಕ್ಕಣ್ಣಿನ ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು, ಅವು ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಹಾಗೆಯೆ ಇಟ್ಟು ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸಿನಿಯನ್ನರ ಒಂದು ಅರಮನೆ ಕುತೂಹಲಕರವೂ ಮುಖ್ಯವೂ ಅದ್ದು. ಇಲ್ಲಿಯ ನೂತನ ಶಿಲಾಯುಗದ ಅವಶೇಷಗಳೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ. ಈ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2500-1900. ಈ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಮೃತ್‍ಪಾತ್ರಯ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲದೆ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾದ ಒಂದು ವರ್ತುಳಾಕಾರದ ಸ್ತಂಭ ದೊರೆತಿದೆ.
ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಸು. 2000ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಮೃತ್‍ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೇರೆ ವರ್ಗದ ಜನರು ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸತೊಡಗಿದರು. ಇವರು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶವಿದ್ದ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಪಡಸಾಲೆಯಂಥ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಸು. 1400ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಮೈಸಿನಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅರಮನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಲವಾದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿದ್ದು ಅದರ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಚೌಕೋನದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬುರುಜುಗಳಿದ್ದವು. ಈ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಒಳಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಅಂಗಳವೂ ಅದರ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸದ ಕೋಣೆಗಳೂ ಇದ್ದುವು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾದ ಸೈಕ್ಲೋಪಿಯನ್ ಗೋಡೆ ಇತ್ತು. ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಸು. 1300ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅರಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಸದೊಂದು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅರಮನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೆಲವೊಂದು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1200ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅರಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಈ ಅರಮನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಒಂದು ಚೌಕೋನದ ಬುರುಜನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಹಳೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಿದ್ದಲ್ಲೂ ಕಂಬಗಳುಳ್ಳ ಅಲಂಕೃತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕುಶಲಕಲಾವಸ್ತುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ರೀಟಿನ ಮಿನೋವನ್ ಕಲೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದುವು. ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಣಿವಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಣೆಯಿತ್ತು.
ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ನಾಸಸ್‍ಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಉಂಟು. ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1150ರಲ್ಲಿ ಡೋರಿಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರೀಕರು ನಾಶಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಪದ್ಧತಿಯ ಪಡಸಾಲೆಯಂಥ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಗ್ರೀಕರ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ದೇವಾಲಯ ಇತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಊರ್ಜಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 479ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲೆಥೇಯ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು 80 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 468ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಆರ್ಗೋಸರು ಇದನ್ನೂ ಮೈಸಿನೇಯನ್ನೂ ಹಾಳುಮಾಡಿದರು.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು
ಟಿಲಿಯೇಸೀ

ಟಿಲಿಯೇಸೀ - ದ್ವಿದಳ ಸಸ್ಯಗಳ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಮಾಲ್‍ವೇಲೀಸ್ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 55 ಜಾತಿಗಳೂ ಸುಮಾರು 450 ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರಜಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬಹುಪಾಲು ಗಿಡಗಳು ಮರಗಳು ಇಲ್ಲವೆ ಪೊದೆಸಸ್ಯಗಳು. ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ ಮೂಲಿಕೆಗಳು. ಎಲೆಗಳು ಸರಳರೀತಿಯವು; ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ವೃಂತಪತ್ರಗಳಿವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಮಧ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯದು.
ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುವು. ಪ್ರತಿ ಹೂವಿನಲ್ಲಿ 5 ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು, 5 ದಳಗಳು, ಅಸಂಖ್ಯ ಕೇಸರಗಳು, 2ರಿಂದ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳು ಕೂಡಿ ಆಗಿರುವ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ ಅಂಡಾಶಯ ಇವೆ. ಕೆಲವು ಸಲ ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಉಪಪುಷ್ಪ ಪತ್ರವಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಒಂದರೊಡನೊಂದು ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಲ ದಳಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಕೇಸರಗಳು ಬಿಡಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಅಥವಾ ಹಲವಾರು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಪರಾಗಕೋಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅಂಡಾಶಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾದರಿಯದು. ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳೆಷ್ಟಿವೆಯೊ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಒಂದೊಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲೂ ಒಂದರಿಂದ ಅನೇಕ ಅಂಡಕಗಳುಂಟು. ಫಲ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು ಇಲ್ಲವೆ ಹಲವಾರು ಏಕಬೀಜೀಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ಕೀeóÉೂಕಾರ್ಪ್ ಬಗೆಯದು.
ಟಿಲಿಯೇಸೀ ಅನೇಕ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳು: 1 ಸಣಬು (ಕಾರ್ಕೋರಸ್ ಜಾತಿ)-ಇದರ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ನಾರನ್ನು ತೆಗೆದು ಹುರಿ, ಚೀಲ, ಬಲೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2 ಲೈಮ್ ಮರ (ಟಿಲಿಯ ಪ್ಲಾಟಿಫಿಲೋಸ್)-ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯ. ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 3 ಬಾಸ್‍ವುಡ್ (ಟಿಲಿಯ ಅಮೇರಿಕಾನ) ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮರವನ್ನು ಉರುವಲಾಗಿ ಬಳಸುವುದುಂಟು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದರ ಮಧುವಿನಿಂದ ಉತ್ಕøಷ್ಟವಾದ ಜೇನು ತಯಾರಾಗುವುದರಿಂದ ಜೇನುಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವರು. 4 ಗ್ರೀವಿಯ ಡೆಂಟಿಕ್ಯುಲೇಟ ತಿನ್ನಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳು
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ
ಟಿಲ್ಯಾಂಡ್ಸೀಯ

ಟಿಲ್ಯಾಂಡ್ಸೀಯ -ಬ್ರೊಮೀಲಿಯೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಬಗೆಯ ಅಪ್ಪು ಗಿಡ. ಅಮೇರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಮರಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಜೋತುಬಿದ್ದು, ಉಸ್ನಿಯ ಎಂಬ ಶಿಲಾವಲ್ಕದಂತೆ ಕಾಣುವುದುಂಟು. ಇದು ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದರೂ ಪರಾವಲಂಬಿಯಲ್ಲ. ಬರಿಯ ಆಸರೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಇತರ ಹಸಿರು ಸಸ್ಯಗಳಂತೆಯೇ ತನ್ನ ಆಹಾರವನ್ನು ತಾನೇ ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೀರು ದೊರೆಯದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಳೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ಇಬ್ಬನಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ನೀರಿನಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪೂರ್ವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಇದಕ್ಕೆ ಉಂಟು. ಹೀಗೆ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಲೆಗಳು ಬಟ್ಟಲಿನಾಕಾರದ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟಾಗಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಅಲ್ಲದೆ ಮರದ ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೇರಿನ ಬಲೆಯಲ್ಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಹಾಗೂ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೂರಿಬಂದ ದೂಳು, ಕಲ್ಮಷವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳೆಯುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ತನಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಖನಿಜ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇದು ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕ ಸಸ್ಯ. ಹೂಗಳು ಕದಿರು ಇಲ್ಲವೆ ಚಂಡು ಮಂಜರಿ ರೀತಿಯ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ. ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ನೀಲಿ, ನೇರಿಳೆ, ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ, ಇಲ್ಲವೆ ಬಿಳಿ. ಪ್ರತಿಹೂವಿನಲ್ಲಿ 3 ಪತ್ರಗಳು, 3 ದಳಗಳು, 6 ಕೇಸರಗಳು ಮತ್ತು 3 ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ ಅಂಡಾಶಯ ಇವೆ. ಫಲ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು. ಬೀಜಗಳ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಕೂದಲುಗಳುಂಟು. ಇದರಿಂದ ಕಾಯಿ ಒಡೆದಾಗ ಹೊರಬರುವ ಬೀಜಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಹೋಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಟಿಲ್ಯಾಂಡ್ಸೀಯದ ಎಲೆಗಳೂ ಹೂಗಳೂ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲವೆ ಬೇರುಸಸಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆ ಹಾಗೂ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಾಂಗಾರವಿರುವ ಭೂಮಿ ಇದರ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯ.
ಟಿಲ್ಯಾಂಡ್ಸೀಯದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವು: ಊಸ್ನಿಯಾಯ್ಡಿಸ್, ರಿಕರ್ವೇಟ, ಆನ್ಸೆಪ್ಸ್, ಲಿಂಡೆನಿಯಾನ, ಬಲ್ಬೋಸ, ಪಾಲಿಸ್ಟ್ಯಾಕಿಯ, ಫ್ಯಾಸಿಕ್ಯುಲೇಟ ಮತ್ತು ಯುಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಟ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸಸ್ಯಗಳು
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ
ಟಿಲ್ಲೈಟ್

ಟಿಲ್ಲೈಟ್- ಹಿಮನದಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಶಿಲೆ. 

ಭೂಭಾಗಗಳ ಗತಕಾಲದ ಹವಾಗುಣದ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಲು ಉಪಯುಕ್ತ. ಹಿಮ ನದಿ ಹೊತ್ತು ತಂದು ಶೇಖರವಾಗುವ ಮೆಕ್ಕಲಿಗೆ ಟಿಲ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕ್ರಮೇಣ ವಿವಿಧ ಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲಾಛಿದ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಮೆಕ್ಕಲು ಶಿಲೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಟಿಲ್ಲೈಟ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ರಚನೆಯಿರುವ ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದ, ವಿವಿಧ ಆಕಾರದ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಶಿಲಾಚೂರುಗಳೇ ಟಿಲ್ಲೈಟ್. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕಣಗಳೂ ಮತ್ತು  ಶಿಲಾಛಿದ್ರಗಳು ಒಂದು ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಒಂದು ತೆರನಾದ ವಿಶೇಷ ರಚನೆಯನ್ನು ತೋರಗೊಡುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಹಿಮನದಿ ಹರಿದ ದಿಶೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಶಿಲಾಛಿದ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಸಮಾಂತರ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹಿಮನದಿಯ ತುಯ್ತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಗೆರೆಗಳಿವು. ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಟಿಲ್ಮೈಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊದಾ ಅಥವಾ ಹಸಿರು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಪ್ಪು. ಇವುಗಳೊಡನೆ ವಾರ್ವ್ ಜೇಡು ಸ್ತರಗಳೂ ಇರುವುದುಂಟು. ಒಂದೇ ಸಮವಾದ ಮಂದವಿರುವ ಪದರ ರಚನೆ ಈ ಜೇಡಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.

ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ 
ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಟಿಲ್ಲೈಟ್ ಬಹು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಶಿಲೆ. ಕಾರಣ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಗತಕಾಲದ ಹವಾಗುಣದ ಮುಖ್ಯ ಸೂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಆ ಭೂಭಾಗ ಹಿಮನದಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು ಅತಿ ಶೀತ ಹವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಿಕೇಂಬ್ರಿಯನ್ ಯುಗದ ಟಿಲ್ಲೈಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆನಡದ ಆಂಟೇರಿಯೊ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿನ ಗೌಗಾಂಡಾ ಟಿಲ್ಲೈಟುಗಳು ಸಹಸ್ರಾರು ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರುಗಳಷ್ಷು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಪರ್ಮೊಕಾರ್ಬಾನಿಫೆರಸ್ ಯುಗದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ಡ್ವೈಕ ಟಿಲ್ಲೈಟುಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾದ ಗೊಂಡ್ವಾನ ಶ್ರೇಣಿಯ ಟಾಲ್‍ಚಿರ್ ಟಿಲ್ಲೈಟುಗಳು; ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬಾನಿಫೆರಸ್‍ಲ್ಯುಗದ ಬ್ರಜಿಲಿನ ಟಿಲ್ಲೈಟುಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿವೆ.

ಭೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಪರಶುರಾಮ ಕುಂಡ

ಪರಶುರಾಮ ಕುಂಡವು ಹಿಂದೂ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಲೋಹಿತ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಕೆಳವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಋಷಿ ಪರಶುರಾಮ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವು ನೇಪಾಳದಿಂದ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಣಿಪುರ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನಿಂದ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 70,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಸಾಧುಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ 
ಇದು ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಯಾತ್ರಿಕರು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ದಿನದಂದು ಪವಿತ್ರ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ. ಇದು ಒಬ್ಬರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪರಶುರಾಮನು ಕೆಟ್ಟ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸ್ವಂತ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ, ಕೊಡಲಿ ಅವನ ಕೈಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು. ಅವನ ತಂದೆ ಅವನ ವಿಧೇಯತೆಗೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು, ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ವರವನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು, ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಜೀವಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಆತನ ತಾಯಿಗೆ ಜೀವ ಬಂದ ನಂತರವೂ ಆತನ ಕೈಯಿಂದ ಕೊಡಲಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಆತ ಮಾಡಿದ ಘೋರ ಅಪರಾಧವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಋಷಿಗಳ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ಅದರ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೈ ತೊಳೆಯಲು ಬಂದನು. ಇದು ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ಅವನು ತನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಕೊಡಲಿಯು ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಅವನು ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆದ ಸ್ಥಳವು ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾಧುಗಳಿಂದ ಪರಶುರಾಮ ಕುಂಡ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೇಲಿನ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಪರಶುರಾಮ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಸ್ಥಳವು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಮತ್ತು ದೂರದಿಂದ ಅನೇಕ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪರಶುರಾಮನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಸಾಧು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪರಶುರಾಮ ಕುಂಡದ ಸ್ಥಳವು 1950ರ ಅಸ್ಸಾಂ ಭೂಕಂಪದವರೆಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆ ಭೂಕಂಪವು ಇಡೀ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕುಂಡವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿತು. ಕುಂಡದ ಮೂಲ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಈಗ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಗಳು ನಿಗೂಢ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನದಿ ತಳದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಹಳೆಯದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಕುಂಡವನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಕಾಡು ಹಸುಗಳು, ಅಪರೂಪದ ತುಪ್ಪಳ-ರಗ್ಗುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಪರೂಪದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ತರುತ್ತಾರೆ. ತೇಜುವಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಸರೋವರದವರೆಗೆ ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ನದಿ ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲಿಂಗ್.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 
 
ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
ತೀರ್ಥಸ್ಥಳಗಳು
ಟೆಕ್ಟೈಟ್

ಟೆಕ್ಟೈಟ್- ಬೋಹೀಮಿಯ ಪ್ರಾಂತದ ತೃತೀಯ ಭೂಕಾಲಯುಗದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ ನೊರಜು ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕಲು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಚಂಡು ಅಥವಾ ಗುಂಡಿಯಾಕಾರದ, ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಿಲಿಕಾಂಶವಿರುವ ಗಾಜುಕಲ್ಲು. ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಹೆಸರು ಉಂಟು. ಬೋಹೀಮಿಯ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊಲ್ಡವೈಟ್ ಎಂದೂ ಮಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲಿಟೊನೈಟ್ ಎಂದೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲೈಟುಗಳು ಅಥವಾ ಅಬಿಸಡಿನೈಟುಗಳು ಎಂದೂ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಬೆಡಿಯಸೈಟ್ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. ಟಾಸ್ಮೇನಿಯದ ಡಾರ್ವಿನ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವ ಬಗೆಯ ಟೆಕ್ಟೈಟ್ ದೊರಕಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಡಾರ್ವಿನ್ ಗಾಜು ಅಥವಾ ಕ್ವೀನ್‍ಸ್ಟೊನೈಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಕೊಲಂಬಿಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಟೆಕ್ಟೈಟ್ ಇರುವುದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಮೊಲ್ಡವೈಟುಗಳು ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿಯೂ ಗೋಳ ಅಥವಾ ಅಂಡಾಕಾರವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಇವುಗಳ ಬಣ್ಣ ಅಚ್ಚಹಸಿರು, ಮೇಲ್ಮೈ ಗುಳಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಇಲ್ಲವೆ ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲೈಟುಗಳಿಗೆ ಗೋಡಂಬಿ ಅಥವಾ ಗುಂಡಿ ಆಕಾರ ಉಂಟು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಚಾಚು ಕಂಠಗಳಿವೆ. ಇವು ವೊಲ್ಡವೈಟುಗಳಿಗಿಂತ ಗಾಢ ಬಣ್ಣದವು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪ ಪಾರಕ ಗುಣವುಳ್ಳವು. ಬಿಲ್ಲಿಟೊನೈಟುಗಳು ದೊರೆಯುವ ರೀತಿ, ಬಣ್ಣ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡವೈಟುಗಳಿಗಿಂತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲೈಟುಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತವೆ.
ಆಬ್ಸಿಡಿಯನುಗಳಲ್ಲಿರುವಷ್ಟೆ ಸಿಲಿಕಾಂಶ ಟಿಕ್ಟೈಟುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದು. ಆದರೆ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುವು. ಸುಣ್ಣ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಸೋಡಿಯಮಿಗಿಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. ಟೆಕ್ಟೈಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣದ ಪ್ರಾರಂಭ ಕೂಡ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಇವನ್ನು ಆಬ್ಸಿಯನ್, ರಯಲೈಟು, ಟ್ರ್ಯಾಕೈಟ್ ಮುಂತಾದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಜ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಟೆಕ್ಟೈಟುಗಳು ಸಿಡಿಲು ಮಿಂಚುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಧೂಳುಕಣಗಳು ಕರಗಿ ಒಂದುಗೂಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಆದಂಥವು. ಇವು ಸಿಡಿಲುಗಲ್ಲುಗಳು ಎಂದೇ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುವ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಉಲ್ಕೆಗಳು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ ಒಡೆದ ಚೂರುಗಳಿವು ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಟೆಕ್ಟೈಟುಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಕಬ್ಬಿಣ ಉಲ್ಕೆ ಅಥವಾ ಶಿಲಾಉಲ್ಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗಿಂತ ಇರುವ ಅಭ್ಯಂತರ ಕಡಿಮೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಗೋ, ಡಾಗ್. ಗೋ!

ಗೋ, ಡಾಗ್. ಗೋ! ಅಮೇರಿಕಾದ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ಒಂದು ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ, ಮೊದಲ ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೧ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ.

ಪಾತ್ರವರ್ಗ 

 ಟ್ಯಾಗ್ ಬಾರ್ಕರ್ ಆಗಿ ಮೈಕೆಲಾ ಲೂಸಿ
 ಸ್ಕೂಚ್ ಪೂಚ್ ಆಗಿ ಕ್ಯಾಲಮ್ ಶೋನಿಕರ್
 ಮಾ ಬಾರ್ಕರ್ ಆಗಿ ಕೇಟೀ ಗ್ರಿಫಿನ್
 ಪಾವ್ ಬಾರ್ಕರ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಟಿನ್ ರೋಚ್
 ಚೆಡ್ಡಾರ್ ಬಿಸ್ಕತ್ತು ಮತ್ತು ಬೀಫ್ಸ್ಟೀಕ್ ಆಗಿ ತಜ್ಜ ಐಸೆನ್
 ಸ್ಪೈಕ್ ಬಾರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಗಿಲ್ಬರ್ ಬಾರ್ಕರ್ ಆಗಿ ಲಿಯಾನ್ ಸ್ಮಿತ್
 ಗ್ರಾಂಡ್ಮಾ ಮಾರ್ಗ್ ಬಾರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಪರಿಚಾರಿಕೆ ಆಗಿ ಜೂಡಿ ಮಾರ್ಶಾಂಕ್
 ಗ್ರಾಂಡ್ಪಾವ್ ಮೊರ್ಟ್ ಬಾರ್ಕರ್, ಜೆರಾಲ್ಡ್, ಮಟ್ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಹೋಲ್ ಡಾಗ್ ಆಗಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಮೆಕೆನ್ನಾ
 ಲೇಡಿ ಲಿಡಿಯಾ, ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಪೂಚ್, ಮೇಯರ್ ಸ್ನಿಫಿಂಗ್ಟನ್, ಲೀಡರ್ ಡಾಗ್ ಮತ್ತು ವಾಗ್ಸ್ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್ ಆಗಿ ಲಿಂಡಾ ಬಲ್ಲಂಟೈನ್
 ಸ್ಯಾಮ್ ವಿಪ್ಪೆಟ್ ಆಗಿ ಜೋಶುವಾ ಗ್ರಹಾಂ
 ಕಿಟ್ ವಿಸರ್ಟನ್ ಆಗಿ ಜರೀನಾ ರೋಚಾ
 ಫೆಚರ್ ಆಗಿ ದೇವೆನ್ ಮ್ಯಾಕ್
 ಫ್ರಾಂಕ್ ಆಗಿ ಡೇವಿಡ್ ಬರ್ನಿ
 ಬೀನ್ಸ್, ಫ್ಲಿಪ್ ಚೇಸ್ಲಿ, ಓನ್‌ಲುಕರ್ ಡಾಗ್, ಬೌಸರ್ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲಿ ಆಗಿ ಆನಂದ್ ರಾಜಾರಾಂ
 ಕೆಲ್ಲಿ ಕೊರ್ಗಿ ಆಗಿ ಸ್ಟೇಸಿ ಕೇ
 ಲಿಯೋ ಹೌಲ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಆಗಿ ಜಾನ್ ಸ್ಟಾಕರ್
 ಹ್ಯಾಟಿ ಆಗಿ ಜೂಲಿ ಲೆಮಿಯಕ್ಸ್
 ದಿ ಬಾರ್ಕಪೆಲ್ಲಾಸ್ ಆಗಿ ಪಾಲ್ ಬಕ್ಲಿ, ರೆನೋ ಸೆಲ್ಮ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಜೊಯಿ ಡಿ ಆಂಡ್ರಿಯಾ
 ಕೋಚ್ ಚೆವ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಗೇಬ್ ರೂಫ್ ಆಗಿ ಫಿಲ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್
 ಅರ್ಲಿ ಎಡ್ ಆಗಿ ರಾಬ್ ಟಿಂಕ್ಲರ್
 ಡೋನಿ ಸ್ಲಿಪ್ಪರ್ಸ್ ಆಗಿ ಜೇಮೀ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್
 ಸಾಂಡ್ರಾ ಪಾವ್ಸ್ ಆಗಿ ಡೀನ್ ಡಿಗ್ರುಯಿಟರ್
 ಟೇಲಿ ಆಗಿ ಮಾನ್ವಿ ಥಾಪರ್
 ಲಿಟಲ್ ಡಾಗ್ ಆಗಿ ಹ್ಯಾಟಿ ಕ್ರಾಗ್ಟನ್

ಕಂತುಗಳು

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಆಕರಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ಮಾರಿಸ್ ಡ ಬ್ರಾಗ್ಲೀ

ಮಾರಿಸ್ ಡ ಬ್ರಾಗ್ಲೀ (೧೮೭೫-೧೯೬೦). ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ; ಆರನೆಯ ಡ್ಯೂಕ್ ಕೂಡ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೇಲಿನ ಒಲವಿನಿಂದ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ತಾನೇ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೂಡ ನೀಡಿದ. 

ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ

ಜನನ ಪ್ಯಾರಿಸಿನಲ್ಲಿ (೨೭-೩-೧೮೭೫). ಮನೆತನದ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಇವನು ರಕ್ಷಣಾ ದಳವನ್ನು ಸೇರಬೇಕಾಯಿತು. ಕಡಲ ಮೇಲಿನ ಒಲವಿನಿಂದ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಕೋಲೆ ಸವಾಲೆ ಎಂಬ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸೇರಿದ (೧೮೯೩-೯೫). ತರುವಾಯ ಈತನನ್ನು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ನಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿಸ್ತಂತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈತ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಟೂಲಾನ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಸೇಲ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಲು ಇವನಿಗೆ ಬಲವಾದ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇದ್ದರೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯರ ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ನಿಸ್ತಂತು ವಾರ್ತಾಪ್ರಸಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ. ತನ್ನ ನಿವಾಸದ ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ ಇವನು ನೌಕಾಪಡೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದು ಮೆಂಡಾನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಡೇ ಲಾಂಡೆರ್ಸ್ ಎಂಬಾತನ ಬಳಿ ರೋಹಿತವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯಿಸಿದ. ಮುಂದೆ ಕಾಲೇಜ್ ಡಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪಾಲ್ ಲಾಂಜೆವಿನ್ ಎಂಬಾತನ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಅಯಾನುಗಳ ಚಲನಶೀಲತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ರಚಿಸಿ ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ.

ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡ ಬ್ರಾಗ್ಲೀ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಎಕ್ಸ್‍ಕಿರಣ ಯಂತ್ರ, ಮುಂತಾದ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕ ಕಣಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ. ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ಲಾವೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಗ್‍ರವರು ಎಕ್ಸ್‍ಕಿರಣಗಳ ನಮನವನ್ನು (ಡಿಫ್ರ್ಯಾಕ್ಷನ್) ಉಂಟುಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಶೋಧಿಸಿದರು. ಮತ್ತೆ ಈತ ಎಕ್ಸ್ ಕಿರಣಗಳ ರೋಹಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಅನೇಕ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಆವರ್ತಿಸುವ ಹರಳಿನ ವಿಧಾನ ಎಂಬುದು ಇವನು ಶೋಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಯೋಗವಿಧಾನ. ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಎಕ್ಸ್‍ಕಿರಣಗಳ ಉತ್ಸರ್ಜನೆಯ ರೋಹಿತಗಳನ್ನು (ಎಮಿಷನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರ) ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ.
ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ವೇಳೆ ಡ ಬ್ರಾಗ್ಲೀ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗ ಬೇಕಾಯಿತು. ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಈತ ಎಕ್ಸ್‍ಕಿರಣಗಳ ಹೀರುವಿಕೆಯ ರೋಹಿತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಹೀರುವಿಕೆಯ ಏಣುಗಳ (ಅಬ್‍ಸಾಪ್ರ್ಷನ್ ಎಡ್ಜಸ್) ಬಗ್ಗೆ ಕೂಲಂಕಷವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ ಅವುಗಳ ಅನೇಕ ಮುಖ್ಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದ. ಕಣರೂಪದ ರೋಹಿತದ ಅಂದರೆ ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ಆವರ್ತಾಕವಿರುವ ಎಕ್ಸ್‍ಕಿರಣಗಳು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲ ಬಿದ್ದಾಗ ಆ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಡುವ ದ್ಯುತಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ವೇಗಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಇಂಥ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದಲೂ ವಸ್ತುವಿನ ಹೀರುವಿಕೆಯ ಏಣುಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ ತಮ್ಮ ಲೂಯಿಯೂ ಇವನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಡೇನಿಷ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ನೀಲ್ಸ್ ಬೋರ್ (೧೮೮೫-೧೯೬೨) ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದ ಪರಮಾಣುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಚಿಪ್ಪುಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರಗೊಳಿಸಿದ. ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಡ ಬ್ರಾಗ್ಲೀ ಸಹೋದರರು ಎಕ್ಸ್‍ಕಿರಣಗಳ ಮೇಲಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾಂಪ್ಟನ್ ಪರಿಣಾಮದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದರು. ಡ ಬ್ರಾಗ್ಲೀಯ ಸ್ವಂತ ಸಂಶೋಧನಾಲಯಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಶ್ವಕಿರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಮರಣ ಸೀನೆಯ ನ್ಯೂ ಎಲ್ಲಿ (ಫ್ರಾನ್ಸ್) ಎಂಬಲ್ಲಿ (೧೫-೭-೧೯೬೦).

ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸೆಸಿಲ್ ಬಿ ಡ ಮಿಲ್

ಸೆಸಿಲ್ ಬಿ ಡ ಮಿಲ್ (1881-1959). ಹಾಲಿವುಡ್‍ನ ಖ್ಯಾತ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕ.

ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ 
ಚಿತ್ರಕಥಾಲೇಖಕನೂ ನಟನೂ ಆಗಿದ್ದ ಹೆನ್ರಿ ಚರ್ಚಿಲ್ ಡ ಮಿಲ್ ಇವನ ತಂದೆ. ತಾಯಿ ನಟಿ. ಮ್ಯಾಸಚೂಸಟ್ಸಿನಿಂದ ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ತಂದೆ ಮತೋಪದೇಶಕನಾದ; ತಾಯಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಳಾದಳು. ಸೆಸಿಲ್ 1898ರ ವರೆಗೆ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯ ಸೈನಿಕ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮುಗಿಸಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸ ಹೋಗಿ ಅಪ್ರಬುದ್ಧನೆಂದು ತಿರಸ್ಸ್ಕೃತನಾದ. 1900ರ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‍ನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆಟ್ರ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದ. ಹಾರ್ಟ್ಸ್ ಆರ್ ಟ್ರಂಪ್ಸ್ ಎಂಬ ನಾಟಕದ ಮೂಲಕ ರಂತ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ. 1902ರಲ್ಲಿ ನಟಿ ಕಾನ್‍ಸ್ಟನ್ಸ್ ಆಡಮ್ಸ್‍ಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ. ಸೋದರ ವಿಲಿಯಮ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಸಂಗೀತ ವೃಂದದ, ಸಂಗೀತ ಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಹಾಡುಗಾರ ಆದ. 1913ರಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿ ಲಾಸ್ಕಿ ಫೀಚರ್ ಪ್ಲೇ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ.

ದಿ ಸ್ಕ್ವಾ ಮ್ಯಾನ್ (1914) ಇವನ ಪ್ರಥಮ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಚಿತ್ರ. ಡೆವಿಡ್ ಬೆಲಾಸ್ಲೊನ ಹಲವು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ. ತನ್ನ ಸೋದರನೊಂದಿಗೆ ದಿ ವೈಲ್ಡ್ ಗೂಸ್ ಚೇಸ್ ಹಾಗೂ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ದಿ ಡೆವಿಲ್ ಸ್ಟೋನ್ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದ.

ಈತನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಾದ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವ ಯಂತ್ರದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಜೋನ್ ದಿ ವುಮನ್ ಎಂಬ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂತು. 1919ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಖಾಸಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈತ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತಂದೆ. 1920ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. 1925ರಲ್ಲಿ ತಾಮಸ್ ಪ್ರಡ್ಯೂಸರ್ಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡು ಸಿನಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ ಎಂಬ ಸ್ವಂತ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡ. ಎಂ. ಜಿ. ಎಂ. ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್ ಚಿತ್ರಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ. ಲಕ್ಸ್ ರೇಡಿಯೊ ತಿಯೇಟರ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1936ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳನ್ನೇ ನಾಟಕಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ನಾಟಕಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿದ. 1937ರಲ್ಲಿ ಈತನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷ ಗುರುತಿಸಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸೆನೆಟ್ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಈತನ ಹೆಸರನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಆದರೆ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಈತ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. 1940ರಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ ಎಂಬ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಾನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಇದರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಕಥಾಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಸಂಕಲನಕಾರನಾಗಿಯೂ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ. ಸೆಸಿಲ್‍ನ ಚಿತ್ರಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೆಂದರೆ ನಯನಮನೋಹರ ಭವ್ಯ ದೃಶ್ಯಗಳು. ಅತಿ ಎನಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಥೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಸುಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಟ ನಟಿಯರ ಮೇಳ. ಇಂಥ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಈತ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರೂ ಇವನ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾಪ್ರಧಾನ ಕಥಾಚಿತ್ರಗಳು, ಸ್ನಾನಗೃಹ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಥಾಪವಾಡ ದೃಶ್ಯಗಳು ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿವೆ.

ದಿ ಚೀಟ್ (1915), ಜೋನ್ ದಿ ವುಮನ್ (1917), ಮೇಲ್ ಅಂಡ್ ಫೀಮೇಲ್ (1919), ದಿ ಟೆನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‍ಮೆಂಟ್ಸ್ (1926) ಮತ್ತು 1956), ದಿ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ (1927), ದಿ ಸೈನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರಾಸ್ (1932), ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ (1934), ದಿ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‍ಮನ್ (1936)-ಇದು ಚಿತ್ರವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅಂಡ್ ಡಿಲೈಲ (1949), ದಿ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಷೊ ಆನ್ ಅರ್ತ್ (1952)-ಇವು ಈತನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಕೆಲವು.
1959ರಲ್ಲಿ ಈತನ ಆತ್ಮಕಥೆ ಅಚ್ಚಾಯಿತು.

ಚಿತ್ರರಂಗ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಮೆಜೋ ಡ ಲಾ ರಾಷ್

ಮೆಜೋ ಡ ಲಾ ರಾಷ್ (1879-1961). ಕೆನಡದ ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ.

ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬರಹ 
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಆಂಟೇರಿಯೋದ ನ್ಯೂಮಾರ್ಕೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ. ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಈಕೆಯ ಒಲವೆಲ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದರ ಕಡೆಗೇ ಇದ್ದಿತು. ಈಕೆಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಜಲ್ನಾ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ (1927) ಈಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ತಂದುದಲ್ಲದೆ ಹತ್ತುಸಾವಿರ ಡಾಲರುಗಳ ಬಹುಮಾನವನ್ನೂ ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ಎಡೆಲ್ಟೆನ್ ಎಂಬ ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳ ಯಜಮಾನಿಕೆಗೊಳಗಾದ, ಆಂಟೇರಿಯೋದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ. ಹ್ವೈಟ್ ಓಕ್ ಎಂಬ ಉಗ್ರಾವೇಶದ ಮನೆತನದ ನಾಲ್ಕು ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು. ಅಲ್ಲಿಯ ಜೀವನದ ಯಥಾವತ್ತಾದ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೆನಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಇದು ಅಷ್ಟು ರುಚಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಅಮೆರಿಕ, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಹ್ವೈಟ್ ಓಕ್ ಆಫ್ ಜಲ್ನಾ (1929), ದಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಜಲ್ನಾ (1933), ಹ್ವೈಟ್ ಓಕ್ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ (1936), ಹ್ವೈಟ್ ಓಕ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ (1940), ದಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಜಲ್ನಾ (1944), ರಿಟರ್ನ್ ಟು ಜಲ್ನಾ (1944), ದಿ ಹ್ವೈಟ್ ಓಕ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ (1953) ಮತ್ತು ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಎಟ್ ಜಲ್ನಾ (1967)-ಇವು ಈ ಸರಣಿಯ ಇತರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು. ಈ ಕೃತಿಗಳು ಈಕೆಯನ್ನು ಮನೆತನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಚಿಸುವ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕರಲಿ ಒಬ್ಬಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ. ರಿಂಗಿಂಗ್ ದಿ ಚೇಂಜಸ್ (1957) ಇದು ಈಕೆಯ ಆತ್ಮಕಥೆ. 1938ರಲ್ಲಿ ಈಕೆಗೆ ಕೆನಡದ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಲಾರ್ನ್ ಪಯರ್ಸ್ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ನಾಟಕ, ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಕಥನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು ಈಕೆಯ ಇತರ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಗಳು.

ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಗೀಯೋಮ್ ಡ ಲಾರೀಸ್

ಗೀಯೋಮ್ ಡ ಲಾರೀಸ್ - (1200-1240). ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ಈ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕವಿಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಏನೇನೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಲಾರೀಸ್ ಎಂಬ ಊರಿನ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಖಚಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಏನೆಂದರೆ, ಲೋಕಪ್ರಿಯವಾದ ರೊಮಾನ್ ಡ ಲ ರೋಸ್ (ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಅಚ್ಚರಿ ಕಥೆ) ಎಂಬ ಸುದೀರ್ಘ ಕಥನ ಕಾವ್ಯದ ಪೂರ್ವಭಾಗ, ಸುಮಾರು 4000 ಸಾಲುಗಳು, ಇವನಿಂದ ರಚಿತವಾದವು.

ರೊಮಾನ್ ಡ ಲ ರೋಸ್ 
ಗೀಯೋಮ್ ಡ ಲಾರೀಸ್  4,000 ಪಂಕ್ತಿ ಬರೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದನ್ನು ಜೀನ್ ಡ ಮ್ಯೂಂಗ್  ಎಂಬ ಕವಿಯು 1275 ರಿಂದ 1280ರ ವರೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿ 18,000 ಪಂಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ಪೂರ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಲಾರಿಸ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಎಂಟು ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳ ಪಂಕ್ತಿಯೇ ಡ ಮ್ಯೂಂಗಿಗೂ ಮಾಧ್ಯಮವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಅನ್ಯಾರ್ಥ ರೀತಿಯನ್ನೂ ಇವನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಕಥೆಯನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಸಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ. ಆದರೆ ಕಾವ್ಯೋದ್ದೇಶ ಧೋರಣೆ ವಿಷಯ ಸಂಪತ್ತು ವಿವರಗಳು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಲಾರಿಸ್ ಬೇರೆ, ಮ್ಯೂಂಗ್ ಬೇರೆ. ಆ ಕಾವ್ಯದ ಕಥೆ ಹೀಗಿದೆ: ಕವಿಗೆ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕನಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಗಳ್ಳತನ ಕೈಹಿಡಿದು ಅವನನ್ನು ಮರುಪುಷ್ಪಪಕ್ಷಿ ನಿಬಿಡವಾದ ಒಂದು ರಮ್ಯಾರಾಮಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದರೆ ಆಹ್ಲಾದ, ನಲಿದಾಟ, ಮಧುರನೋಟ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಪರಮೌದಾರ್ಯ, ಮೇಲಾಗಿ ಪ್ರೇಮದೇವ. ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವಾಗ ಕವಿಗೆ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಅಂದಚಂದದ ಒಂದು ಗುಲಾಬಿ ಮೊಗ್ಗು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೂಡಲೆ ಅವನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಕೊಂಡು ಕೈವಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ತವಕ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಥಾತ್ ಪ್ರೇಮ ದೇವನ ಬಲಿಗೆ ಅವನು ಉರುಳಿಬೀಳುತ್ತಾನೆ ಪ್ರೇಮದೇವ ಅವನನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಶಿಷ್ಟಪ್ರಣಯ (ಕೋಟ್ರ್ಲಿ ಲವ್) ಎಂಬ ನಾಜೂಕು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಜಟಿಲ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನೂ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ನಿಯಮಾವಳಿಯನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ, ಕವಿ ತನ್ನ ಅಡಿಯಾಳಾಗಲು ಒಪ್ಪಿದರೆ, ಬಹಳ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಆಮೇಲೆ ಅಷ್ಟೇ ಮೊತ್ತದ ಅಮೋದಗಳನ್ನೂ ಸವಿಯಬಹುದು-ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಒಲವಿನಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಬರಲಾರದೆ ಕವಿ ಪ್ರೇಮದಾಸನಾಗಿ ಗುಲಾಬಿ ಮೊಗ್ಗನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ವಿನಯ ಮುಂತಾದ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನವೂ ಅಪಾಯ. ಪಿಸುಣು ಇತ್ಯಾದಿ ಧೂರ್ತರಿಂದ ಭಯ, ಭೀತಿಗಳೂ ಒದಗಿ ಅವನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ. ಬುದ್ಧಿವಿವೇಕ ಅವನಿಗೆ ವೃಥಾ ಶ್ರಮಪಡಬೇಡ ಎಂದು ಹಿತನುಡಿ ಆಡುತ್ತದೆ. ಏನೂ ತೋಚದೆ ಕನಸಿಗನಂತೆ ಕವಿ ಸುಮ್ಮನೆ ಇರುವಾಗ, ಮರುಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮದೇವಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು, ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿ, ಗುಲಾಬಿ ಮೊಗ್ಗಿಗೆ ಅವನು ಒಂದು ಬಾರಿ, ಮುತ್ತಿಡಲು ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೇನು? ಪಿಸುಣು ರಂಪ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಕಿರುಚಿತ್ತಾಳೆ. ತತ್‍ಕ್ಷಣ ದಷ್ಟಪುಷ್ಟ ಕಾವಲುಗಾರರು ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಗುಲಾಬಿ ಮೊಗ್ಗಿನ ಸುತ್ತ ಕೋಟೆಗೋಡೆ ಏಳುತ್ತದೆ. ಮೊಗ್ಗನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಬ್ಬ ದಾದಿಯ ನೇಮಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿಗೆ ಡ ಲಾರೀಸನ ಕವನ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 43ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 18ರ ವರೆಗೆ ಬದುಕಿದ ರೋಮನ್ ಕವಿ ಓವಿಡ್ಡನ ಶೈಲಿಯೇ ಲಾರೀಸನಿಗೆ ಮೇಲುಪಂಕ್ತಿ. ಲಾರೀಸ್ ಬರೆದದ್ದು ಉಚ್ಚವರ್ಗದವರಿಗೆ ಕಾವ್ಯಾಹ್ಲಾದ ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಕವನ ರಮ್ಯವಾಗಿದೆ, ಲಲಿತವಾಗಿದೆ, ಹಿತವಾಗಿದೆ; ಚಿತ್ರಯೋಗ್ಯ ವರ್ಣನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ.

ಕವಿಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಅಲೆನ್ ಟೇಟ್

ಜಾನ್ ಓರ್ಲೆ ಅಲೆನ್ ಟೇಟ್ ( ಅಲೆನ್ ಟೇಟ್ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ) (1899-1979). ಅಮೆರಿಕದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ.

ಬದುಕು 
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಕೆಂಟುಕಿಯ ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ. ವ್ಯಾಂಡರ್‍ಬಿಲ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಪದವಿಗಳಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್‍ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ, (1939-42), ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ. 	

ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರ ಮತ್ತು ಭೂಚಳವಳಿಗಾರರ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಟೇಟ್ ಅವರಂತೆಯೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಯಾಗಿದ್ದ. ಹೌಂಡ್ ಅಂಡ್ ಹಾರ್ನ್ (1931-1934) ಮತ್ತು ಸವ್ಯಾನ ರಿವ್ಯೂಗಳ (1944-1946) ಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ.

ಕಾವ್ಯ 
ಇವನ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಠಿಣತೆಯನ್ನೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತವನ್ನೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನೂ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿಯಾದ ಟಿ.ಎಸ್ ಎಲಿಯಟ್‍ನ ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಇವನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದ ಇವನ ಕವನ ಓಡ್ ಟು ದಿ ಕಾನ್‍ಫಡರೇಟ್ ಡೆಡ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾವ್ಯಮಂಜರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಈ ಕವಿಯ ಇತರ ಕವನಗಳು : ಮಿಸ್ಟರ್ ಪೋಪ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಪೊಯೆಮ್ಸ್ (1928), ಪೊಯೆಮ್ಸ್-1928-31 (1932) ದಿ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಪೂಯೆಮ್ಸ್ (1936) ಮತ್ತು ಪೊಯೆಮ್ಸ್-1922-47-(1948).

ದಿ ಫಾದರ್ಸ್ (1938) ಎಂಬುದು ಈತನ ಕಾದಂಬರಿ.

ವಿಮರ್ಶೆ 
ಟೇಟ್ ಕವಿಯಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾನೊ ವಿಮರ್ಶಕನಾಗಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. ಆಧುನಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಾದ ಹಲವಾರು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಈತ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು: ರಿಆ್ಯಕ್ಷನರಿ ಎಸ್ಸೇಸ್ ಇನ್ ಪೊಯೆಟ್ರಿ ಅಂಡ್ ಐಡಿಯಾಸ್ (1936), ರೀಸನ್ ಇನ್ ಮ್ಯಾಡ್‍ನೆಸ್ (1941), ಆನ್ ದಿ ಲಿಮಿಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೊಯೆಟ್ರಿ (1948) ಇವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು. ದಿ ಹೋವರಿಂಗ್ ಫ್ಲೈ (1949), ದಿ ಫರ್‍ಲೋರನ್ ಡೆವಿಲ್ (1952), ಕಲೆಕ್ಟಡ್ ಎಸ್ಸೇಸ್ (1959) ಇವು ಪ್ರಬಂಧಗಳು. ಇವುಗಳ ಜತೆಗೆ ಸ್ಟೋನ್‍ವಾಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ (1928) ಮತ್ತು ಜೆಫರ್‍ಸನ್ ಡೇವಿಸ್ (1929) ಎಂಬ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.

ಕಾವ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಟೇಟ್‍ನ ಸೂತ್ರ ಕರ್ಷಣ ಶಕ್ತಿ (ಟೆನ್‍ಷನ್). ಈ ಪದವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಎಕ್ಸ್‍ಟೆನ್‍ಷನ್ ಮತ್ತು ಇನ್‍ಟೆನ್‍ಷನ್ ಪದಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪದದ ಎಕ್ಸ್‍ಟೆನ್‍ಷನ್ ಎಂದರೆ ಆ ಪದವನ್ನು ಯಾವ ಯಾವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದೊ ಅವೆಲ್ಲವುಗಳ ಮೊತ್ತ. ಇನ್‍ಟೆನ್‍ಷನ್ ಎಂದರೆ ಅದು ಸೂಚಿಸುವ ಗುಣಗಳ ಸಮುದಾಯ. ಈ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದಾವುದೇ ಟೆನ್‍ಷನ್. ಈ ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಟೇಟ್ ಪೊಯ್‍ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದ ಸೆಂಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಬಳಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಂತ್ರ ಏಕಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವದರಲ್ಲಿ ಕರಗಿಹೋಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.

ಕವಿಗಳು
ವಿಮರ್ಶಕರು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ನೇಹಮ್ ಟೇಟ್

ನೇಹಮ್ ಟೇಟ್ (೧೬೫೨-೧೭೧೫). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ. ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಡಬ್ಲಿನ್ನಿನಲ್ಲಿ. ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮುಗಿಸಿ ಲಂಡನಿಗೆ ತೆರಳಿದ (೧೬೭೨). ೧೬೭೭ ರಲ್ಲಿ ಇವನ ಪೂಯೆಮ್ಸ್ ಆನ್ ಸೆವರಲ್ ಅಕೇಷನ್ಸ್ ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಈತ ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರನನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆತನ ರುದ್ರನಾಟಕ ಕಿಂಗ್ ಲಿಯರ್ ವಿನೋದವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಆ ಅನುಚಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಡಾ. ಜಾನ್ಸನ್ನನ ಬೆಂಬಲವೂ ದೊರೆಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಡುವಿನರೆಗೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.

ಡ್ರೈಡನ್ನನ ದೀರ್ಘ ವಿಡಂಬನ ಕಾವ್ಯ ಅಬ್‍ಸಲಾಮ್ ಮತ್ತು ಅಕಿಟೊಫೆಲ್‍ನ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಆತನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈತ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈತ ಬರೆದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ (೧೬೮೨).

ಟೇಟ್ ಸ್ವಂತ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಪೆನೇಸಿಯ ಆರ್ ಎ ಪೊಯೆಮ್ ಆನ್ ಟೀ (೧೭೦೦). ಷ್ಯಾಡ್‍ವೆಲ್ ಆದ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿಯಾದ (೧೮೩೧-೧೯೦೧) ಟೇಟನನ್ನು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ ತನ್ನ ಡನ್ಸಿಯಡ್ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗೇಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.

ಕವಿಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕ್ಯಾದರೀನ್ ಟೈನನ್

ಕ್ಯಾದರೀನ್ ಟೈನನ್ (1861-1931) ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರಳು; ಕವಯಿತ್ರಿಯೂ ಹೌದು. 

ಡಬ್ಲಿನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕ್ಲಾಂಡಲ್ಕಿನ್ನಿನ ಒಬ್ಬ ರೈತನ ಮಗಳು. 1883ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹಿಂಕ್ಸನ್ ಎಂಬ ವಕೀಲನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದಳು. ಈಕೆ ನೂರಾರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾಳೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಇವು :

ದಿ ವೇ ಆಫ್ ಎ ಮೇಡ್ (1895), ದಿ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸಮ್ ಬ್ಯಾಂಡನ್ಸ್ (1898), ಎ ಮಿಡ್‍ಸಮರ್ ರೋಸ್ (1913), ಜಾನ್-ಎ-ಡ್ರೀಮ್ಸ್ (1916), ದಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ವೈಫ್ (1920) ದಿ ಇನ್‍ಫ್ಯಾಚುಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಪೀಟರ್ (1926), ದಿ ಹೌಸ್ ಇನ್ ದಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್ (1928), ಟ್ವೆಂಟಿಫೈವ್ ಇಯರ್ಸ್ (1913), ದಿ ಮಿಡ್ಲ್ ಇಯರ್ಸ್ (1917), ದಿ ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಷ್ಯಾಡೊ (1919), ದಿ ವಾಂಡರಿಂಗ್ ಇಯರ್ಸ್ (1922), ಮೆಮ್ವಾಸ್ (1924)- ಇವು ಆತ್ಮಕಥಾರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳು.

ಕೆಲ್ಟಿಕ್ ಪುನುರುದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಪ್ರಮುಖಳು. ತನ್ನ ಕಾಲದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಐರಿಷ್ ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯವು ಈಕೆಗೆ ಇತ್ತು. ಆ್ಯಲಿಸ್ ಮೆಯ್ನೆಲ್ ಈಕೆಯ ಹತ್ತಿರದ ಗೆಳತಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಇವರಿಬ್ಬರ ಸಮಾಧಿಗಳು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಮಹಿಳಾ ಲೇಖಕಿಯರು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾನ್ ಟೋಲ್ಯಾಂಡ್

ಜಾನ್ ಟೋಲ್ಯಾಂಡ್

1670-1722. ಐರಿಷ್ ಏಕೇಶ್ವರವಾದಿ, ಸಾಹಿತಿ. 

ಲಂಡನ್‍ಡರಿ ಬಳಿ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾತೊಲಿಕ್ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಎಡಿನ್‍ಬರೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕ್ಯಾತೊಲಿಕ್ ಮತವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಮತವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ. ಲೆಯ್‍ಡನ್‍ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾನ್ ಹೀಂನ ಬಳಿ ದೇವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ. 1696ರಲ್ಲಿ ಈತ ಬರೆದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ ನಾಟ್ ಮಿಸ್ಟೀರಿಯಸ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಈತ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಯಾವ ಧರ್ಮತತ್ತ್ವಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗದು ಎಂದೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಲಾಕ್‍ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದನೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಈತ 1695 ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ರೀಸನಬಲ್‍ನೆಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವೂ ಧಾರ್ಮಿಕವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೋಲಾಹಲವೆಬ್ಬಿಸಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕಟುವಾದ ಖಂಡನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಈತ ಐರ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತೆರಳಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಈತನ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಸುಡಲಾಯಿತು. ಆಗ ಪುನಃ ಈತ ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ಓಡಿಹೋದ. 1699ರಲ್ಲಿ ಈತ ಬರೆದ ಅಮಿಂಟಾರ್ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅಪೋಕ್ರಫ ಮುಂತಾದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿನ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತ ಅವುಗಳ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದ. ಆ್ಯಂಗ್ಲಿಯ ಲೆಬೆರ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರನ್ಸ್‍ವಿಕ್ ರಾಜ ಮನೆತನದವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸೋಫಿಯಳ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾದ. ಆಮೇಲೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈತನ ಬದುಕು ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತೀಯರನ್ನೂ ಮಡಿವಂತ ಧರ್ಮಪ್ರಭುಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಉಗ್ರಲೇಖನಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿ, ಕೆಣಕಿ ದೂಷಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದ ಈತ ಪಟ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲವಾದ.

ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟೆಗೂಸಿಗ್ಯಾಲ್ಪ

ಟೆಗೂಸಿಗ್ಯಾಲ್ಪ- ಹಾಂಡುರಾಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಮೋರಜಾನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‍ಮೆಂಟಿನ (ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ) ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ.

ಹವಾಗುಣ 
ಉ.ಅ.15' ಮತ್ತು ಪ.ರೇ. 86' 30' ಮೇಲೆ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಈ ನಗರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 3,200' (975 ಮೀ.) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,18,510 (1969). ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಇದು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ವಾಯುಗುಣ ಹಿತಕರ. ಜೂನಿನ ದೈನಿಕ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 75ಲಿ ಈ. (24ಲಿ ಅ). ಜನವರಿಯದು 65ಲಿ ಈ. (18ಲಿ ಅ.). ಮೇಯಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಮಳೆಗಾಲ.

ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ 
ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ, ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವೇ ರಾಜಧಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಟೆಗೂಸಿಗ್ಯಾಲ್ಪವೂ ಒಂದು. ಟಾನ್ ಕಾನ್ ಟಿನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಭಾಗಗಳೊಡನೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸರ್ವಋತುಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತದಾದ್ದರಿಂದ ಪೆಸಿಫಿಕ್  ತೀರದಿಂದ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್ ಮತ್ತು ನಿಕರಾಗ್ವ ದೇಶಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸರಕು ಸಾಗಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಉತ್ತರದಿಂದ ಬರುವ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹಡಗುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ವೆರ್ಟೊ ಕಾರ್ಟಿಸ್ ಗೆ ತಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ರೈಲ್ವೆ ಅಥವಾ ಒಣ ಋತು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಟ್ರೆರಿಲೋಸಿಗೂ ಅನಂತರ ಸರ್ವಋತು ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಟೆಗೂಸಿಗ್ಯಾಲ್ಪಕ್ಕೂ ಸಾಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳು. 
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ, ಹಾಂಡುರಾಸ್, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕು, ವಿಧಾನ ಭವನ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ-ಇವು ಮಲ್ಲೋಲ್ ಸೇತುವೆಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಹಾವೀರನೊಬ್ಬನ ಹೆಸರಿನ ಮೋರ್ ಸಾನ್ ಉದ್ಯಾನದ ಎದುರಿಗಿನ ಕತೀಡ್ರಲ್ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಟೆಗೂಸಿಗ್ಯಾಲ್ಪ ಅಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದಿಲ್ಲ.

ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು 
ಸ್ಥಳೀಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿವೆ. ಜವಳಿ, ಸಕ್ಕರೆ, ಸಿಗರೇಟ್ ತಯಾರಿಕೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು.

ನಗರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟೆನಸೀ ನದಿ

ಟೆನಸೀ ನದಿ- ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಒಹಾಯೊ ನದಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ. ಟೆನಸೀ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಕ್ಸ್ ವಿಲ್ ನಗರದಿಂದ 4.5 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಹೋಲ್ ಸ್ಟೆನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಬ್ರಾಡ್ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ಆಗಿದೆ. ಕ್ಲಿಂಚ್, ಟೆನಸೀ, ಪ್ಯಾವುಲ್-ಇವು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು. ಈ ಉಪನದಿಗಳು ಆಪಲೇಷಿಯನ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಟೆನಸೀ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿ ಕಂಬರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಮೋಕೀ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಮಧ್ಯದ ಫಲವತ್ತಾದ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಲಿಟ್ಲ್ ಟೆನಸೀ ನದೀಮುಖದಲ್ಲಿರುವ ಚೆರಕೀ ಇಂಡಿಯನರ ಗ್ರಾಮವಾದ ಟೆನೇಸ್ (ಟೆನಾಸೀ) ಇಂದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದು.

ಟೆನಸೀಯ ಉದ್ದ 652 ಮೈ. (1,049 ಕಿಮೀ.). ಹೋಲ್ ಸ್ಟನ್ ನದಿಯ ಮೂಲದಿಂದ ಅಳೆದರೆ ಇದರ ಉದ್ದ 900 ಮೈ. ನಾಕ್ಸ್ ವಿಲ್ ನಿಂದ ಚಾಟ ನೂಗದ ವರೆಗೆ ನೈಋತ್ಯಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದ ನದಿ ಅಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಕಂಬರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಆಲಬಾಮ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲಬಾಮ ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಟೆನಸೀ ಮತ್ತು ಕೆಂಟಕೀ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಪಡೂಕ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಒಹಾಯೊ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಈ ನದಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ. 1770-80ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನರು ಆಪಲೇಷಿಯನ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ನೆಲಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಪ್ಪಟೆ ದೋಣಿಗಳ (ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಬೋಟ್) ಮೂಲಕ ಹೋಗಿ ಈಗಿನ ಉತ್ತರ ಆಲಬಾಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. 1791ರಲ್ಲಿ ಚೆರಕೀ ಇಂಡಿಯನರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದವಾದ ಮೇಲೆ ಈ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು.

ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಆಯಾ ಋತುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪನದಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಹರಿದು ಉಳಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಂಬರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದುವು. ನದಿಯ ಮೇಲುಭಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರವಾಹ ರಭಸವಾಗಿದ್ದದ್ದರಿಂದ ಚಪ್ಪಟೆ ದೋಣಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಂಚಾರ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಆಲಬಾಮದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಸಲ್ ಷೋಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಸೆಳವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಡಿದಿಳಿತದ ಸಾಲುಗಳು ಸುಮಾರು 37 ಮೈ. ಗಳಷ್ಟು ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇದನ್ನು ನೌಕೆಗಳು ದಾಟಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರ 1890ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾಲುವೆ ತೋಡಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿತು.

1795ರಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ನಾಕ್ಸ್ ವಿಲ್ ನಿಂದ ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್ ಗೆ ವ್ಯಾಪಾರನೌಕೆಗಳು ಸಂಚರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದುವು. ಪಶ್ಚಿಮದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಈ ಜಲಮಾರ್ಗ ಬಳಸಿದರೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಹಿಟ್ಟು, ಹಂದಿಯ  ಒಣಮಾಂಸ, ವಿಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಒಹಾಯೊ, ಮಿಸಿಸಿಪಿ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್‍ಗೆ ಚಪ್ಪಟೆದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಕಾಲದ ವರೆಗೆ ನಾಕ್ಸ್ ವಿಲ್ ಮತ್ತಿತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲುಗಣಿಗಳಿಂದ ಅಮೃತಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲು ಈ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1840ರ ಅನಂತರ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಮೇಲೆ ಈ ನದಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.

ನಾಕ್ಸ್ ವಿಲ್, ಚಾಟನೂಗ-ಇವು ಟೆನಸೀ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳು. ಗಂಟರ್ಸ್ ವಿಲ್, ಡಿ ಕೇಟರ್, ಫ್ಲಾರನ್ಸ್, ಷೆಫೀಲ್ಡ್ ಮುಂತಾದವು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳು.

ಈ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಆಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯಲು 1933ರಲ್ಲಿ ಟೆನಸೀ ಕಣಿವೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು (ಟೆನಸೀ ವ್ಯಾಲಿ ಅಥಾರಿಟಿ ಖಿಗಿಂ) ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
ಇಂದು ಟೆನಸೀ ನದೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಜಲಾಶಯಗಳಿವೆ. ಟೆನಸೀ ನದಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಒಂಬತ್ತು ಕಟ್ಟೆಗಳು ಇವು : ಕೆಂಟಕೀ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಂಟಕೀ (1944), ಟೆನಸೀ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಕ್ ವಿಕ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ (1938), ಗಂಟರ್ಸ್ವಿಲ್ (1939), ನಿಕಜ್ಯಾಕ್ (1968), ಚಿಕಮಾಗ (1940), ವ್ಯಾಟ್ಸ್ ಬಾರ್ (1942), ಫೋಟ್ ಲೌಡನ್ (1943), ಆಲಬಾಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಸನ್ (1925), ವೀಲರ್ (1936).
ಇವಲ್ಲದೆ ಟೆನಸೀ ನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳಿಗೂ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ತುಂಬ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. 

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ನದಿಗಳು
ಟೆನ್ರೆಕ್

ಟೆನ್‍ರೆಕ್ -ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಸಸ್ತನಿ. ಇನ್ಸೆಕ್ಟಿವೊರ ಗಣದ ಟೆನ್ರೆಸಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ಹೆಜ್‍ಹಾಗ್ ಮತ್ತು ಮೂಗಿಲಿಗಳ (ಷ್ರೂ) ಸಂಬಂಧಿ. ಟೆನ್‍ರೆಕ್ ಈಕಾಡೇಟಸ್ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಟೆನ್‍ರೆಕ್) ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. ಸೆಂಟೀಟಸ್ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ. 

ಇದರ ದೇಹದ ಉದ್ದ 30-40 mm. ಬಣ್ಣ ಕಂದು. ಇದರ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಬಿರುಗೂದಲುಗಳು ಮತ್ತು ಚೂಪಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಇವೆ. ಬಾಲ ಮೋಟಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉದ್ದ 10-15 mm. ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ದೃಢವಾದ ಕೂದಲುಗಳ ಸಾಲು ಉಂಟು. ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ, ಚಕಿತಗೊಂಡಾಗ ಇಲ್ಲವೆ ಉದ್ರಿಕ್ತವಾದಾಗ ಈ ಸಾಲನ್ನು ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಮಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬುಸುಗುಟ್ಟುವಂತೆ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಲ ಇಲಿಗಳಂತೆ ಕೀಚಲುಧ್ವನಿಗೈಯುವುದೂ ಉಂಟು. ಇದು ನಿಶಾಚರಿ. ಹಗಲಲ್ಲಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕೊರೆದು ರಚಿಸಿದ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಚೂಪುಮೂತಿ ಮತ್ತು ನಖಗಳಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಅಗೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಹೊರಬರುವ ಕೀಟ, ಎರೆಹುಳು, ಬೇರುಗಳನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.  ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆಯಿರುವಾಗ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಕಾಲಕಳೆಯುವುದುಂಟು. ಈ ಕಾಲ ಮುಗಿದ ಅನಂತರ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು. ಸರಾಸರಿ 21 ಮರಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಮಡಗಾಸ್ಕರಿನಲ್ಲಿ ಟೆನ್‍ರೆಕ್ಕನ್ನು ಮಾಂಸಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಾರಿಷಸ್ ಮತ್ತು ರಿಯೂನಿಯನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಅರೆಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಜಾನ್ ಟ್ಯಾವೆರ್ನರ್

ಜಾನ್ ಟ್ಯಾವೆರ್ನರ್ (1490-1545). ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರ. 16ನೆಯ ಶತಕದ ಪೂರ್ವರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆ ಪಡೆದ ಅತ್ಯುಚ್ಚವಾದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚರ್ಚ್ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಈತನ ಕೊಡುಗೆ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯವಾದುದು.

ಲಿಂಕನ್‍ಷೈರಿನ ಟ್ಯಾಟರ್‍ಷಲ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿದ್ದವನು 1526ರಲ್ಲಿ ತನಗಿಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿನ (ಈಗ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿರುವ) ವುಲ್ಸಿಯ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ದೇವಮಂದಿರದ ವೃಂದವಾದ್ಯ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಮುಖ್ಯನಾದ. 1528ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವಿರೋಧಿಯೆಂಬ ಆಪಾದನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕಾಯಿತು. ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿದ್ದ ಈತನ ಪ್ರತಿಭೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿತು. ಸೆರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಮೇಲೆ 1530ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ್ನು ತೊರೆದು ಲಿಂಕನ್‍ಷೈರಿನ ಬಾಸ್ಟನ್ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. 1537ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಾರ್ಪಸ್‍ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಗಿಲ್ಡಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿಯೂ 1541ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿಯೂ ಚುನಾಯಿತನಾದ. 1545ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚರ್ಚ್ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಕಳಶಪ್ರಾಯದಂತಿರುವ ಆರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜಾವಿಧಿ ಕೀರ್ತನಗಳು ಈತನ ಕಾಣಿಕೆ. ಅವುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ, ಸ್ವರಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಅಮೋಘ ಕೌಶಲ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬೀಸು ಚರ್ಚ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧಿಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಎಲ್ಲ ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ ರಚನೆಕಾರರು ಈತ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ನೂತನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಪಡಿಯಚ್ಚನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದರು.

ಈತ ಪೂಜಾವಿಧಿ ಕೀರ್ತನಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ಬೈಬಲ್ಲಿನ ವಚನ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸ್ವರಕುಂದಣಗಳನ್ನು ಭಗವತ್ಸೇವಾಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಈತನ 8 ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜಾವಿಧಿ ಕೀರ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ವಿಂಡ್ ಎಂಬ ಕೃತಿ ತುಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮಿಸಾ ಸೈನೆನಾಮಿನೆ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ. ಎಂದು ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಸಂಗೀತಗಾರರು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಾರ್ನೀಲಿಯಸ್ ಟ್ಯಾಸಿಟಸ್

ಕಾರ್ನೀಲಿಯಸ್ ಟ್ಯಾಸಿಟಸ್ (ಸು. 56-ಸು. 120). ರೋಮನ್ ವಾಗ್ಮಿ, ರಾಜಕಾರಣಿ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ.

ಬದುಕು 
ಈತ ಬಹುಶಃ ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆತನದವನಲ್ಲ. ಸಿಸ್‍ಆಲ್ಪೈನ್ ಗಾಲ್ ಮನೆತನಕ್ಕೋ ಗಾಲಿಯ ನಾರ್ಬೊನೆನ್ಸಿಸ್ ಮೆನೆತನಕ್ಕೋ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದಿರಬೇಕು. ರೋಮನ್ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆದಮೇಲೆ ಕಾರ್ನೀಲಿಯಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ತಳೆದಿರಬೇಕು. ಇವನು ಸು. 56ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಪಬ್ಲಿಯಸ್ ಅಥವಾ ಗೈಯಸ್ ಆಗಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಈತನ ಮನೆತನದ ವಾತಾವರಣ, ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಇವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಈತ ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು, ಒಳ್ಳೆಯ ವಿವಾಹಸಂಬಂಧ ಬೆಳಸಿ, ಅಧಿಕಾರ ಸಂಪಾದಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಟ್ಯಾಸಿಟನ್ ವಾಗ್ಮಿಕಲೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ವಾಗ್ಮಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾದವೃತ್ತಿಯನ್ನಾರಂಭಿಸಿದ. ಅಗ್ರಿಕೋಲನ ಮಗಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ. ಈ ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಇವನಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಈತ ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆ ಗಳಿಸಿದ. ನ್ಯಾಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, 81ರಲ್ಲಿ ಕ್ವೆಸ್ಟರ್ ಆದ. 88ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನಾಗಿ (ಪ್ರೆಟರ್) ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯನಾದ. ಮಾವನಾದ ಅಗ್ರಿಕೋಲ ಮರಣಹೊಂದಿದಾಗ (93) ಇವನು ರೋಮಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಇದ್ದ. ಅನಂತರ ರೋಮಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ. ವಾಗ್ಮಿಯಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ. ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಇವನ ಮನಸ್ಸು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿತು.

ಸಾಹಿತ್ಯ 
ಇವನು ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ವಿಷಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಇವನಿಗೆ ಇತ್ತು. ಇವನ ರಾಜಕೀಯ ಅನುಭವದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಲ್ಲ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಪಡೆಯಿತು. ಇವನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಇವು : 1 ಅಗ್ರಿಕೋಲ-ಮಾವ ಅಗ್ರಿಕೋಲನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ (98); 2 ಜರ್ಮೇನಿಯ-ಜರ್ಮನಿಯ ಭೂವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪಂಗಡಗಳ ಪದ್ಧತಿ (98); 3 ಡೈಯಲೋಗಸ್ ಡಿ ಆರೆಟೋರಿಬಸ್-ಕವಿಜೀವನದ ಆನಂದ, ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಮತ್ತು ವಾಗ್ಮಿತೆಗಳ ತೌಲನಿಕ ವಿವೇಚನೆ; ಭಾಷಣಕಲೆ ಇಳಿಮುಖವಾದ್ದರ ಕಾರಣಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಸು. (102); 4 ಹಿಸ್ಟೊರೀಸ್-69 ರಿಂದ 96ರ ವರೆಗಿನ ಇತಿಹಾಸ (ಇದರ ರಚನೆ ಸು.109ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಿತು); 5 ಅನಾಲ್ಸ್-ಹಿಸ್ಟೊರೀಸ್‍ನ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಯ (14-68) ಇತಿಹಾಸ.

ಟ್ಯಾಪಿಟಸ್ ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನೇಕ ಆಕರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಹಿಂದೆಯೋ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕೊಂಡಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಸೆನೇಟಿನ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳೇ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ಅನುಭವಗಳನ್ನೂ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ಟ್ಯಾಸಿಟಸನ ಇತಿಹಾಸದೃಷ್ಟಿ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾದ್ದು. ಇವನು ರೋಮನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವರ್ತನೆಯನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ; ಇತಿಹಾಸವು ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ದೆಂದೇ ಇವನ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಟ್ಯಾಸಿಟಸನಿಗೆ ಇತಿಹಾಸಕಾರನಿಗಿರಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ ಇದ್ದುವು. ಇವನ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿ ಅಗಾಧವಾದ್ದು. ಇವನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಯವೈವಿಧ್ಯವನ್ನೂ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾದ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ, ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಇವನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಾಹಿತಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರಾಂತಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಇವನ ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರಂಥಗಳು ಫ್ರೆಂಚರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದುವು. ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇವನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು, ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಇವನು ರೋಮಿನ ವಿಮಾರ್ಶಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೋಮನ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಸಿಟಸ್ ಅಮರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು
ನಾಕುತಂತಿ

ನಾಕುತಂತಿ ಕನ್ನಡದ ವರಕವಿಯಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಈ ಕೃತಿಗೆ ೧೯೭೪ ಇಸವಿಯ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಿದೆ.

ನಾಕುತಂತಿ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ನಾನು, ನೀನು, ಆನು, ತಾನು. ಅದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಇವು ಆತ್ಮ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿಯ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳು.

https://www.bietdvg.edu/

ಉದಯ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೦೫-೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಹೆಸರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಂಸಲೇಖ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆಗೆ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ನಾಕುತಂತಿಯ ನಾನು-ನೀನು-ಆನು-ತಾನು ಕವಿತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ರಾಗ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.

=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಮರದಲ್ಲಿರುವ ಹಣ್ಣು ಪಕ್ವವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಬಿಸಿಲನ್ನು ಉಣ್ಣಬೇಕು. ಗುರುದೇವ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಬರೆದ ಕವನದಲ್ಲಿ, ಬೇಂದ್ರೆ ಇದನ್ನೇ “ ಬಿಸಿಲ್ಹಣ್ಣು ಉಂಡೀದಿ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೇಂದ್ರೆ ಸಹ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಿಸಿಲ್ಹಣ್ಣು ಉಂಡು ಮಾಗಿದವರು. ಪ್ರೌಢ ಬೇಂದ್ರೆ ಬರೆದ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೂ ’ಮಾಗಿದ’ ಬೇಂದ್ರೆ ಬರೆದ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಈ ಬಿಸಿಲ್ಹಣ್ಣಿನ ಫಲ. ’ಅರಳು ಮರಳು’ ಕಾವ್ಯಸಂಗ್ರಹ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಬೇಂದ್ರೆಯವರಿಗೆ ೬೦ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಮಟ್ಟದ ಕಲಾಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಹಾಗು ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆನಂತರದ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ’ಬಯಲ ಭವ್ಯತೆ’ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬೇಲೂರು ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯ ಮೋಹಕ

ಚೆಲುವಿನ ಬದಲಾಗಿ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರನ ಭವ್ಯತೆ ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. “ನಾಕು ತಂತಿ” ಕಾವ್ಯಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಂತೂ ಅವರ ಕಾವ್ಯ ಬೇರೊಂದು ರೂಪವನ್ನೇ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ “ಸಂತ-ಈಕರಣ”. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವನು ಕೇವಲ ಕವಿಯಲ್ಲ; ಕವಿಯ ರೂಪದ ಸಂತ.

ಕೆಲವೊಂದು ದೇವಾಲಯಗಳ ಪೂಜಾರಿಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ’ಜಾತ್ರೆ’ಯಲ್ಲಿ ಆ ವರ್ಷದ ’ಕಾರ್ಣಿಕ’ (Oracle) ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಮೈಯಲ್ಲಿ ಆವೇಶ ತುಂಬಿದ ಪೂಜಾರಿ ಒಡನುಡಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಅದು ಹೀಗಿರಬಹುದು: “ ಮುತ್ತು ಸುರಿಯುತಾವಲೆ!”. ಅಥವಾ ಹೀಗೂ ಇರಬಹುದು: “ಕೆಂಡ ಸುರಿಯುತಾವಲೆ!”.

ನೆರೆದ ಭಕ್ತರು ಈ ಕಾರ್ಣಿಕದ ಅರ್ಥವನ್ನು ’ಈ ವರ್ಷ ಬೆಳೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ’ ಅಥವಾ ’ಬರುವದಿಲ್ಲ’ ಎಂದೆಲ್ಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

’ಸಂತ-ಈಕರಣ’ವಾದ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ’ನಾಕು ತಂತಿ’ ಕವನ ಕಾರ್ಣಿಕದ ಒಡಪಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಬೇಂದ್ರೆಮಾಸ್ತರ ಬರೆದ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಯ ಮೂಲಕ ’ಅಂಬಿಕಾತನದತ್ತ’ನ ಒಡನುಡಿಯ ಒಗಟನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಡಬೇಕು. ಆದರೂ ನಮಗೆ ಕಾಣುವದು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿನ ಪರಿಮಿತಿಗೊಳಪಟ್ಟು.

’ಕಂಡವರಿಗಲ್ಲೊ ಕಂಡವರಿಗಷ್ಟೆ ತಿಳಿತsದ ಇದರ ನೆಲೆಯು’!

’ನಾಕು ತಂತಿ’ ಕವನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಇವು ಒಂದೇ ಭಾಗದ ನಾಲ್ಕು ಮಗ್ಗಲುಗಳು. ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ, ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಸಾಲಿವೆ. ಮೂರನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ’ಸವಾಲ್-ಜವಾಬ್’ ಇದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಭಾಗ ಮೊದಲನೆಯದರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಒಡದೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ.