Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಅದ್ನಾನ್

ಅದ್ನಾನ್ ಬಿನ್ ಉದದ್ (ಅರಬ್ಬಿ: ) (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 122) ― ಅರೇಬಿಯದ ಉತ್ತರ, ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಅರಬ್ಬರ ಪೂರ್ವ ಪಿತಾಮಹ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಪೈಗಂಬರರ ಪೂರ್ವಜರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಇವರ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಅದ್ನಾನಿಗಳು (Adnanite) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅರೇಬಿಯದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಅರಬ್ಬರನ್ನು ಕಹ್ತಾನಿಗಳು (Qahtanite) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಕಹ್ತಾನ್‌ರ ಸಂತತಿಗಳು.

ವಂಶ 
ಅದ್ನಾನ್ ಅಬ್ರಹಾಂರ ಮಗ ಇಷ್ಮಾಯೇಲರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವರು. ಅರಬ್ ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳುವಂತೆ ಇವರು ಇಷ್ಮಾಯೇಲರ ಮಗ ಕೇದಾರರ ವಂಶದವರು. ಇವರ ಸಂತತಿಗಳು ಅರೇಬಿಯದ ಉತ್ತರ, ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅದ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ಇಷ್ಮಾಯೇಲರನಡುವಿನ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕುಟುಂಬ 
ಅದ್ನಾನ್ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ಮಲತಾಯಿ ಮಗ ಯಕ್‌ಶಾನ್‌ರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಮಹ್ದದ್ ಬಿಂತ್ ಲಹ್ಮ್‌ರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರಿಗೆ ಮಅದ್ದ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅಕ್ಕ್ ಯಮನಿನ ಅಶ್‌ಅರಿ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅಶ್‌ಅರಿಗಳು ಸಬಾ ಬಿನ್ ಯಶ್‌ಜುಬ್ ಬಿನ್ ಯಅರುಬ್ ಬಿನ್ ಕಹ್ತಾನ್‌ರ ವಂಶದವರು.

ಉತ್ತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ 
ಅದ್ನಾನ್ ಹೆಸರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸಮೂದಿ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಣೆಗಳಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ನಬತಿ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ನಾನ್ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಆದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವು ನಬತಿಗಳು (ಇವರು ಇಷ್ಮಾಯೇಲರ ಹಿರಿಯ ಮಗ ನಬತ್‌ರ ವಂಶದವರು) ತಮ್ಮನ್ನು "ಅಬ್ದು ಅದ್ನಾನ್" (ಅದ್ನಾನರ ದಾಸರು) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅರಬ್ಬರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರರನ್ನು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ "ದಾಸರು" ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಅದ್ನಾನರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ.

ಮರಣ 
ಎರಡನೇ ನೆಬುಕಡ್ನೆಜರ್ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಅದ್ನಾನ್ ನಿಧನರಾದರು. ಅದ್ನಾನ್‌ರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮೆಸೊಪಟೇಮಿಯಾ ಬಳಿಯ ಕೇದಾರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ನಾಶವಾಗಿ, ಅವರ ಮಗ ಮಅದ್ದ್ ಮಧ್ಯ-ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಜಾಝ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ನವ-ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಳಿದ ಕೇದಾರಿ ಅರಬ್ಬರನ್ನು ಅವರ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಉಚ್ಛಾಟಿಸಿ ಅಂಬಾರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯೂಫ್ರಿಟೀಸ್ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಸಂತತಿಗಳು 
ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅದ್ನಾನರ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವರು. ಅದ್ನಾನ್‌ರಿಂದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ವರೆಗೆ 21 ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

 ಅದ್ನಾನ್
 ಮಅದ್ದ್
 ನಿಝಾರ್
 ಮುದರ್
 ಇಲ್ಯಾಸ್
 ಮುದ್ರಿಕ
 ಖುಝೈಮ
 ಕಿನಾನ
 ನದ್ರ್
 ಮಾಲಿಕ್
 ಫಿಹ್ರ್
 ಗಾಲಿಬ್
 ಲುಅಯ್
 ಕಅಬ್
 ಮುರ್‍ರ
 ಮುರ್‍ರ
 ಕಿಲಾಬ್
 ಕುಸಯ್
 ಅಬ್ದ್ ಮನಾಫ್
 ಹಾಶಿಂ
 ಅಬ್ದುಲ್ ಮುತ್ತಲಿಬ್
 ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ
 ಮುಹಮ್ಮದ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ
ಅರಬ್ಬರು
ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಪೂರ್ವಜರು
ನಾಶವಾದ ಅರಬ್ಬರು

ನಾಶವಾದ ಅರಬ್ಬರು (ಅರಬ್ಬಿ: ) ― ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು. ಇವರ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್, ಸಮೂದ್, ತಸ್ಮ್, ಜದೀಸ್, ಉಮೈಮ್, ಒಂದನೇ ಜುರ್ಹುಂ, ಇಮ್ಲಾಕ್,  ಮುಂತಾದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಇವರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕುರುಹುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಗಳ ಹೊರತು ಬೇರೇನೂ ಬಾಕಿಯಾಗಿಲ್ಲ.

 ಆದ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ಆದ್ ಬಿನ್ ಔಸ್ (Uz) ಬಿನ್ ಇರಮ್ (Aram) ಬಿನ್ ಸಾಮ್ (Sam) ಬಿನ್ ನೋಹ್ (Noah) ರ ಸಂತತಿಗಳು. 
 ಸಮೂದ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ಸಮೂದ್ ಬಿನ್ ಗಾಸಿರ್ (Gether) ಬಿನ್ ಇರಮ್ (Aram) ಬಿನ್ ಸಾಮ್ (Sam) ಬಿನ್ ನೋಹ್ (Noah) ರ ಸಂತತಿಗಳು.
 ತಸ್ಮ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ತಸ್ಮ್ ಬಿನ್ ಲಾವಿಝ್ ಬಿನ್ ಶೇಮ್ ಬಿನ್ ನೋಹ್ ರ ಸಂತತಿಗಳು.
 ಜದೀಸ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ಜದೀಸ್ ಬಿನ್ ಗಾಸಿರ್ ಬಿನ್ ಇರಮ್ ಬಿನ್ ಶೇಮ್ ಬಿನ್ ನೋಹ್ ರ ಸಂತತಿಗಳು.
 ಉಮೈಮ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ಉಮೈಮ್ ಬಿನ್ ಲಾವಿಝ್ ಬಿನ್ ಶೇಮ್ ಬಿನ್ ನೋಹ್ ರ ಸಂತತಿಗಳು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಅರಬ್ಬರು
ಸುಶಾಮ

ಸುಶಾಮ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ  ಎಂ. ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ  ರಚಿಸಿದ (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮಾಣ) ರಾಗವಾಗಿದೆ.  ಈ ರಾಗವನ್ನು ಗುರು ಶ್ರೀ ತ್ಯಾಗರಾಜರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ಅಯ್ಯ ಗುರುವರ್ಯ'ಎಂಬ ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ  ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣರವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಈ ರಾಗವನ್ಪನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇದು 20 ನೇ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಂ ನಟಭೈರವಿಯ ಜನ್ಯರಾಗವಾಗಿದೆ.

ಸ್ಕೇಲ್ 
ಸುಷಮಾ ರಾಗದ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

 ಆರೋಹಣ: ಸ ರಿ₂ ಮ₁ ಪ ದ₁ ಸ 
 ಅವರೋಹಣ: ಸ ದ₁ ಪ ಮ₁ ರಿ₂ ಸ

ಸಂಯೋಜನೆಗಳು

ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ರಾಗಗಳು
ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ಅಸಿಟಾಲ್

ಅಸಿಟಾಲ್‌ಗಳು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ಗಳಿಂದ (R−CH=O) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು. ಅವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರ R2C(OR')2. ಚಿತ್ರ ಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, R1, R2 ಮತ್ತು R3 ಎಂಬುವು ಆಲ್ಕೈಲ್ ರ‍್ಯಾಡಿಕಲ್‌ಗಳು.

ಶುಷ್ಕ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ ಲವಣಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ಗಳು ಆಲ್ಕೋಹಾಲಿನೊಡನೆ ವರ್ತಿಸಿ ಮೊದಲು ಹೆಮಿ ಅಸಿಟಾಲನ್ನು ಆಮೇಲೆ ಅಸಿಟಾಲನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಪಾದರಸದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೋಹಾಲುಗಳು ಅಸಿಟಲೀನ್‌ನೊಡನೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದಾಗ ಅಸಿಟಾಲ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಿದಾಗಲೂ, ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಕೂಡಿ ಅಸಿಟಾಲ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. ದುರ್ಬಲ ಆಮ್ಲೀಯ ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಸಂಯುಕ್ತದ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಶುಷ್ಕ ಈಥೈಲ್ ಅರ್ಥೊಫರ‍್ಮೇಟ್ (I) ಶುಷ್ಕ ಅಕ್ರೊಲೀನ್ (II) ನೊಡನೆ ವರ್ತಿಸಿ ಅಕ್ರೊಲೀನ್‌ಡೈ ಈಥೈಲ್ ಅಸಿಟಾಲ್ ೭೩% ರಷ್ಟು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಷ್ಕ ಆಮ್ಲದ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ (R-CH=O) ಗ್ಲೈಕಾಲ್‌ನೊಡನೆ ವರ್ತಿಸಿ ಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಅಸಿಟಾಲ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು.

ಬೆಂಜಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ (IV) ಮತ್ತು ಗ್ಲಿಸರಿನ್ (III) ಇವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾಯಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ತಂಪುಮಾಡಿ ಶುಷ್ಕ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ನೊಡನೆ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅಸಿಟಾಲ್ ತರಹ ಸಂಯುಕ್ತ (V) 

ಉಂಟಾಗುವುದು. ಇದರಿಂದ ಗ್ಲಿಸರೀನ್ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿರುವ α,α1 ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ರ‍್ಯಾಡಿಕಲ್‌ಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿ β-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ರ‍್ಯಾಡಿಕಲ್‌ನಿಂದ ಎಸ್ಟರನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗದ, ಆವಿಯಾಗುವ ಅಸಿಟಾಲ್ ದ್ರವ ಕ್ಷಾರಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದು. ಅಂದರೆ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಸಂಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪಟುವಾದ ಗುಂಪುಗಳಿದ್ದರೆ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ (--CHO) ಗುಂಪನ್ನು ಅಸಿಟಾಲನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಿಟಾಲ್ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಗುಂಪು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್

ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್‌ನ ತಾಣಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಇಡುವ ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಕೈವ್ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆರ್ಕೈವ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮೂಲದ ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ರಾಜೀವ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರ

ರಾಜೀವ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರ (ಜನನ 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1950) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದಿ, ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಇನ್ಫಿನಿಟಿ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ,ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧ ತೆಂಗ್ಯೂರ್ ಯೋಜನೆಯಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. 

ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಹೊರತಾಗಿ, ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅವುಗಳು ಅವಹೇಳನಕಾರಿಯಾಗಿ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು  ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು  "ಅದರ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಮೂಲಕ" ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ

ಮಲ್ಹೋತ್ರ ಅವರು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ ಆಗುವ ಮೊದಲು ದೆಹಲಿಯ ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿರಾಕ್ಯೂಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.ಅವರು 44 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 1994 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. 1995 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ಫಿನಿಟಿ ಫೌಂಡೇಶನ್. ಆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಇಂಡಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರು ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಇಂಡಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕ್ಲೇರ್‌ಮಾಂಟ್ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಕ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಚರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಚರ್ಚಾ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಇ-ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ರಲ್ಲಿ, ದೆಹಲಿಯ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. 6 ನವೆಂಬರ್ 2018 ರಂದು, ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಂಸ್ಕ್ರಟ್ ನಾನ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೇಟಬಲ್ಸ್ (ಭಾಷಾಂತರಮಾಡಲಾಗದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದಗಳು)ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೀಡಿದರು.

ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು

ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ: ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಇಂಟರ್‌ವೆನ್ಶನ್ಸ್ ಇನ್ ದ್ರಾವಿಡಿಯನ್ ಅಂಡ್ ದಲಿತ್ ಫಾಲ್ಟ್‌ಲೈನ್ಸ್ (2011) (ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಅಮರಿಲ್ಲಿಸ್, ಮಂಜುಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಮುದ್ರೆ; ISBN 978-8191067378)
ರಾಜೀವ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ (2011),ಬೀಯಿಂಗ್ ಡಿಫರೆಂಟ್: ಆನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಟು ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲಿಸಂ (ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಹಾರ್ಪರ್‌ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ; ISBN 978-9-350-29190-0)
ರಾಜೀವ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ (2014), ಇಂದ್ರಸ್ ನೆಟ್: ಡಿಫೆಂಡಿಂಗ್ ಹಿಂದೂಯಿಸಂಸ್ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಯೂನಿಟಿ (ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಹಾರ್ಪರ್‌ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ; ISBN 978-9-351-36244-9)
ರಾಜೀವ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ (2016), ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಫಾರ್ ಸ್ಯಾಂಸ್ಕ್ರಿಟ್: ಡೆಡ್ ಆರ್ ಅಲೈವ್, ಅಪ್ರೆಸಿವ್ ಆರ್ ಲಿಬರೇಟಿಂಗ್, ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಆರ್ ಸ್ಯಾಕ್ರಿಡ್? (ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಹಾರ್ಪರ್ ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ; ISBN 978-9351775386)
ರಾಜೀವ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಮತ್ತು ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ದಾಸ ಬಾಬಾಜಿ (2020), ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾನ್-ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೇಟಬಲ್ಸ್: ದ ಇಂಪಾರ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಯಾಂಸ್ಕ್ರಿಟೈಜಿಂಗ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ (ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಅಮರಿಲ್ಲಿಸ್, ಮಂಜುಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಮುದ್ರೆ; ISBN 978-93-90085)-
ರಾಜೀವ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ವಿಶ್ವನಾಥನ್ (2022), ಸ್ನೇಕ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಗಂಗಾ: ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ 2.0, (ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಒಕಾಮ್, ಬ್ಲೂಒನ್ ಇಂಕ್, ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಪಿಯ ಮುದ್ರೆ; ISBN 978-9392209093)

ಇತರೆ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಲೇಖಕರು
ಭಾರ್‌ಓಎಸ್

ಭಾರ್‌ಓಎಸ್(BharOS(ಭಾರತ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್)) ಎಂಬುದು ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಲೀನಕ್ಸ ಕೆರ್ನೆಲ್ ಆಧಾರಿತ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ(ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಗಿದೆ(OS).ಇದು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ(ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್(OS))  ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಪೋರ್ಕ್ಡ್(AOSP) ಆವೃತ್ತಿ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‍ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೇಳಿದೆ.ಇದು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ, ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಮುಕ್ತ ಆಕರ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ಗೂಗಲ್ ತನ್ನ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಂಪಿಟೇಶನ್ ಕಮೀಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ( Competition Commission of India (CCI))ದಿಂದ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸದ ಭಾರತೀಯ ಕಿರು ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಮಳಿಗೆಗಳ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಹಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿವೆ.ಭಾರ್‌ಓಎಸ್ ಯೋಜನೆಯು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಜೆ ಆಂಡ್ ಕೆ ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (JandK Operations Private Limited) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಷಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣ ಸಾಧನವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು.

ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
ಭಾರ್‌ಓಎಸ್ ಭದ್ರತಾ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಸ್ಥಾಪಿತ ಸೇವೆಗಳು ಅಥವಾ ತಂತ್ರಾಂಶ(ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌)ಗಳೊಡನೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.ಈ ವಿಧಾನವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅನುಮತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ತಂತ್ರಾಶವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕಂಪನಿಯು ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನವು ಸಂಸ್ಥೆ- ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕ್ಯುರೇಟೆಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಖಾಸಗಿ ಆಪ್ ಸ್ಟೋರ್ ಸೇವೆಗಳ (Private App Store Services (PASS)) ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ನವೀಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಬದಲು ಭದ್ರತಾ ನವೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ದೋಷ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಗಣಕಯಂತ್ರ
ಜುಮಾದಿ

ಜುಮಾದಿಯು ಭೂತ ಕೋಲ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ  ದೇವತೆಯಾಗಿದೆ. ಬೂತ ಕೋಲ ಪಂಥವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಳುವ ಜನಾಂಗದ ಜನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

ಪುರಾಣ 

ಜುಮಾದಿಯನ್ನು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಮೂಲದ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರು ಜನರಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ತುಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಪುರಾಣಗಳು ದೇವತೆಯ ಅತೃಪ್ತ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ಬಂಟ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ . ಮೂಡಬಿದ್ರಿಯ ಚೌಟ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಚೌಟಾದ ರಾಜಮನೆತನವು ಚೌಟರಾ ಅರಮನೆ ಅರಮನೆಯ ಒಳಗಿನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜುಮಾದಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆಳುವ ವರ್ಗದ ಬಂಟರೊಂದಿಗಿನ ದೇವತೆಯ ಸಂಬಂಧವು ಅದಕ್ಕೆ "ರಾಜನ್-ದೈವ" (ಆಡಳಿತಗಾರರ ದೇವತೆ) ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜುಮಾದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರಾಣಗಳು ಮೌಖಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಪಾಡ್ದನಗಳು ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ತುಳು ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೇವತೆಯ ವಿವಿಧ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರು ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿ (ಬಂಟ್ ಸಾಮಂತರು, ಕಾಂತಣ್ಣ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ದೇವು ಪೂಂಜಾರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜುಮಾದಿ), ಮರ್ಲು ಜುಮಾದಿ (ರಾಜವಂಶೀಯ ಜುಮಾದಿಯ ಕಾಡು ರೂಪ), ಮತ್ತು ಸರಳಾ ಜುಮಾದಿ (ಆರಾಧಿಸುವ ಜುಮಾದಿ) ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಹ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಜಾನಪದ
ಜಬಲ್ ನೂರ್

ಜಬಲ್ ನೂರ್ (ಅರೇಬಿಕ್ جبل النور ಜಬಲುನ್ನೂರ್) ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರಿಗೆ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ದೇವವಾಣಿ ಅವತೀರ್ಣವಾಯಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗುವ ಪರ್ವತ.

ಜಬಲ್ ನೂರ್ (ಅರ್ಥ: ಬೆಳಕಿನ ಪರ್ವತ) ಮಕ್ಕಾ ಮಹಾ ಮಸೀದಿಯ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮಕ್ಕಾದಿಂದ ಮೂರು ಮೈಲು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮುಸಲ್ಮಾನರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರಿಗೆ ಈ ಪರ್ವತದ ಹಿರಾ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ದೇವವಾಣಿಯು ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಅವತೀರ್ಣವಾಯಿತು.

ವಿನ್ಯಾಸ 
ಈ ಪರ್ವತವು 642 ಮೀಟರ್ (2,106 ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿದೆ. ಇದು 380 ಮೀಟರ್‌ನಿಂದ 500 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಡಿದಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಪರ್ವತದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ಲಂಬವಾಗಿದೆ. ಇದು 5,250 ಚದರ ಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರ ತುದಿಯು ಗುಮ್ಮಟದಂತೆ ಅಥವಾ ಒಂಟೆಯ ಡುಬ್ಬದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಹಿರಾ ಗುಹೆ 

ಹಿರಾ ಈ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಗುಹೆ. ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಧ್ಯಾನ ನಿರತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರಿಗೆ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ದೇವವಾಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದರು ಎಂದು ಮುಸಲ್ಮಾನರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದು, 3.7 ಮೀಟರ್ (12 ಅಡಿ) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 1.6 ಮೀಟರ್ (5 ಕಾಲು ಅಡಿ) ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆಗೆ ಐದು ಜನರು ಇದರೊಳಗೆ ಕೂರಬಹುದು. ಇದೊಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು ಹಜ್ಜ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯ 5,000 ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 

 ಉಹುದ್ ಪರ್ವತ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಪರ್ವತಗಳು
ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ
ವಾಸ್ಸೆನಾರ್ ಅರೇಂಜ್ಮೆಂಟ್

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿ-ಬಳಕೆಯ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಮೇಲಿನ ವಾಸ್ಸೆನಾರ್ ಅರೇಂಜ್ಮೆಂಟ್ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ರಫ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಡಳಿತವಾಗಿದೆ (MECR) 1996 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಹಿಂದಿನ ಕಾಮೆಕಾನ್ ( ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದ ) ದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 42 ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳು.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿ-ಬಳಕೆಯ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ವಾಸ್ಸೆನಾರ್ ಅರೇಂಜ್ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ, ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಥವಾ ವರ್ಧನೆಗೆ ಈ ವಸ್ತುಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ರಫ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ (COCOM) ಶೀತಲ ಸಮರದ ಯುಗದ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 12 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ವಾಸ್ಸೆನಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಗ್‌ಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ವಾಸ್ಸೆನಾರ್ ಅರೇಂಜ್ಮೆಂಟ್ COCOM ಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಫ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಡಳಿತಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿದೆ . COCOM ನಂತೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಒಪ್ಪಂದವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ.

ಪ್ರತಿ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ವಾಸ್ಸೆನಾರ್ ಅಲ್ಲದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಹೋರಾಟದ ವಾಹನಗಳು (AFVಗಳು), ದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಾಲಿಬರ್ ಫಿರಂಗಿಗಳು, ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಮಾನಗಳು, ಮಿಲಿಟರಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು, ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು, ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಲಘು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು
ನವಗ್ರಹ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ

ನವಗ್ರಹ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ ಅಥವಾ ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥ ಅಥವಾ ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ವರೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜೈನ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ೬೧ ಅಡಿ(೧೯ ಮೀ) ಶ್ರೀ ೧೦೦೮ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರ ಎತ್ತರದ ಏಕಶಿಲೆಯ ವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಂಟು ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು. ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೈನ ದೇವತೆ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೧೮೫ ಟನ್ ತೂಕವಿದೆ. ಪ್ರತಿಮೆಯು ೪೮ ಅಡಿ(೧೫ ಮೀ) ಒಟ್ಟು ಪೀಠದ  ಎತ್ತರ ೧೦೯ ಅಡಿ(೩೩ ಮೀ) .

ಏಕಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಮೆ 
ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಜನವರಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಏಕಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಕೆತ್ತನೆಯು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀ ಗುಣಧರ ನಂದಿ ಮಹಾರಾಜರು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸೇನ ಭಟ್ಟಾರಕ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. 

ಕೇವಲ ೨೯ ಗ್ರಾಮವಾದ ವರೂರಿನಲ್ಲಿ ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥವಿದೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ - ಧಾರವಾಡ ನಗರದಿಂದ, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಅಪಾರ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪುಣೆ-ಬೆಂಗಳೂರು ರಸ್ತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ೪೫ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಜೈನ ಸಮುದಾಯದವರು ಇತರ ಸಮುದಾಯದ ಜನರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶ್ರೀ ಗುಣಧರ್ ನಂದಿ ಮಹಾರಾಜರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ೬೧ ಅಡಿ(೧೫ ಮೀ) ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕಾಯೋತ್ಸರ್ಗ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ೧೮೫-ಟನ್ ಏಕಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೀಠವು ಅದರ ಒಟ್ಟು ಎತ್ತರವನ್ನು ೧೦೯ ಅಡಿ(೩೩ ಮೀ) 

ಕೆಳಗಿನ ಒಂಬತ್ತು ತೀರ್ಥಂಕರರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂಬತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ಗ್ರಹ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ: 

ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥನ ಏಕಶಿಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿರುವ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರನ ಪ್ರತಿಮೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿರುವ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು .ಪುಣೆ-ಬೆಂಗಳೂರು ರಸ್ತೆಯ ವರೂರಿನ ಬಳಿ ತಪೋವನ ಮೇಲ್ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಗಮನದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ೪ ಕಿ.ಮೀ(೨.೫ ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಧಾರವಾಡ ನಗರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ನಗರದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಲು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.

ವಸತಿ 
ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಹರಿವಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ೫ ಕೋಟಿ ರೂ.ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಿ ನಿವಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.  ಬೃಂದಾವನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸಂಗೀತ ಕಾರಂಜಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯವು ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಸುಮಾರು ೫೦ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಉಪಹಾರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟವನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಹಳೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ದೂರದ ಬಸ್ಸುಗಳು ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ನಗರದಿಂದ ಆಟೋ-ರಿಕ್ಷಾಗಳು ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ೧೫೦-೨೦೦ ರೂ. ಖರ್ಚು ಆಗುತ್ತದೆ.

ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಅಹಿಂಸಾ ಪ್ರತಿಮೆ
 ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಪ್ರತಿಮೆ
 ಬಾವಂಗಜ
 ಭಾರತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 

ದೇವಾಲಯಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಅರಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹೊಳೆ ಆಲೂರು

ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಅರಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳೆ ಆಲೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗಾ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೪೯ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜ || ಬುಟುಗ  ಇದನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಟಕ್ಕೋಲಂನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಂಜಾವೂರಿನ ಚೋಳರ ಮೇಲೆ ವಿಜಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಇದು ಚೋಳ ರಾಜ | ಪರಾಂತಕರ ಮಗ ಕಿರೀಟ ರಾಜಕುಮಾರ ರಾಜಾದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜ || ಬುಟಗಾ  ( ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ||| ಕೃಷ್ಣರ ಪ್ರಬಲ ಸಾಮಂತ) ನಡುವಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವಾಗಿತ್ತು.    ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಯೋಜನೆ 
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗಾ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸರಳ ಯೋಜನೆ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ( ಗರ್ಭಗೃಹ ). ಒಂದು ಮುಖಮಂಟಪ ( ಸುಖನಾಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಇದು ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಚ್ಚಿದ ಹಾಲ್ ( ನವರಂಗ ಅಥವಾ ಮಹಾ ಮಂಟಪ ) ಮತ್ತು ತೆರೆದ, ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಮಂಟಪವು ನಂದಿಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ಹೊರಗಿದೆ ( ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಶಿವನ ಒಡನಾಡಿ) ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ನಂದಿಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಎತ್ತಿರುವ ಆಧಾರವು ( ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಸರಳವಾದ ಅಚ್ಚುಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . 

ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಆಯತಾಕಾರದ ಲಂಬ ಚಪ್ಪಡಿಗಳು ಲಿಂಟಲ್‌ನವರೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಪುರುಷ ಡ್ರಮ್ಮರ್‌ಗಳನ್ನು ( ಡೋಲಾ-ನೃತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಚಿತ್ರಿಸುವ ರಿಲೀಫ್ ಫ್ರೈಜ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಫಲಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಫಲಕವು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಪುರುಷ ನೃತ್ಯಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವರು ಮೃದಂಗ, ಪಿಟೀಲು, ರುದ್ರ ವೀಣೆ, ಕೊಳಲು ಮತ್ತು ಕಂಜೀರವನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಮೇಳಕ್ಕೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಸಮಕಾಲೀನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ( ದೇಸಿ ) ನೃತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.  ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾದ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪ ಶಿಲ್ಪಗಳು ನಂದಿಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಿದ ಮಹಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿನ ದುಂಡಾದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಇವೆ. ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಡೆಮಿ-ದೇವರುಗಳ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚೋಳ ರಾಜಕುಮಾರ ರಾಜಾದಿತ್ಯನ ಮೇಲೆ || ಬುಟಗಾರ ವಿಜಯವನ್ನು ಈ ಪರಿಹಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.    ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಮಹಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕ ಗ್ರಿಡ್ ("ಎಂಟು ದಿಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಕರು") ಚಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ನೃತ್ಯ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ( ನಾಟ್ಯ ಶಿವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). ಮುಚ್ಚಿದ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ ( ದುರ್ಗಾ ದೇವತೆಯ ಅಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಆವೃತ್ತಿ), ಯಾಗೋ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ (ಶಿವ ದೇವರು "ಶಿಕ್ಷಕ"), ಸಪ್ತಮಾತೃಕಾ (ಏಳು ಆಕಾಶ ತಾಯಂದಿರು) ಮತ್ತು ೮ ನೇ-ಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಇತರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಗಂಗಾ-ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.

ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಛಾಯಾಂಕಣ 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಶಿವ ಮಂದಿರಗಳು
ಸ್ಕಂದಮಾತಾ

ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ( Sanskrit   ) ಮಹಾದೇವಿಯ ನವದುರ್ಗೆಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವಳು. ಅವಳ ಹೆಸರು ಸ್ಕಂದ, ಯುದ್ಧ ದೇವರು ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಮತ್ತು ಮಾತಾ, ಅಂದರೆ ತಾಯಿಯ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರು.   ನವದುರ್ಗೆಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವಳ ವಾಸಸ್ಥಾನ ವಿಶುದ್ಧ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿದೆ.

ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ 
ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳು, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹದ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.  ಆಕೆಯ ಒಂದು ಕೈಯು ಭಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಅಭಯಮುದ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯು ತನ್ನ ಮಗ ಸ್ಕಂದನ ಶಿಶುರೂಪವನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಉಳಿದ ಎರಡು ಕೈಗಳು ಕಮಲದ ಹೂಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳು ತಿಳಿ ಮೈಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಾದಮಸಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಹತ್ವ 
ಅವಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ, ಶಕ್ತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥನಿಗೂ ಅವಳು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಸಾಗರವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಕಂದಮಾತೆ ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾಳೆ. ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿತನಾದವನು ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ಭಕ್ತನ ಹೃದಯವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವಾಗ, ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಲೌಕಿಕ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಏಕಮುಖ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅವಳ ಆರಾಧನೆಯು ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಭಕ್ತನು ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಾಗ, ಅವಳ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರುವ ಅವಳ ಮಗ ಸ್ಕಂದನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ, ಭಕ್ತನು ಭಗವಾನ್ ಸ್ಕಂದನ ಕೃಪೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತನು ಅವಳನ್ನು ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ತಾಯಿಯು ಅವರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತಾರೆ. ಆಕೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ "ಅಗ್ನಿ ದೇವತೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು

ಮಂತ್ರ 

ॐ देवी स्कन्दमातायै नम:

सिंहासनगता नित्यं पद्माञ्चित करद्वया।

शुभदास्तु सदा देवी स्कन्दमाता यशस्विनी॥

या देवी सर्वभू‍तेषु माँ स्कन्दमाता रूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥

ಸಿಂಹಾಸನಗತ ನಿತ್ಯಂ ಪದ್ಮಾಂಚಿತಾ ಕರದ್ವಯಾ ।

ಶುಭದಸ್ತು ಸದಾ ದೇವಿ ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ॥

ಯಾ ದೇವೀ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಮಾ ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ರೂಪೇಣ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ।

ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ॥

ಧ್ಯಾನ ಮಂತ್ರ 
सिंहासनगता नित्यं पद्माश्रितकरद्वया. शुभदास्तु सदा देवी स्कन्दमाता यशस्विनी ಸಿಂಹಸಂಗತಾ ನಿತ್ಯಂ ಪದ್ಮಶ್ರಿತ್ಕರದ್ವ್ಯಾ, ಶುಭದಸ್ತು ಸದಾ ದೇವೀ ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ ॥

मां स्कंदमाता का मंत्र सिंहासनगता नित्यं पद्माश्रितकरद्वया। शुभदास्तु सदा देवी स्कन्दमाता यशस्विनी॥

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ದೇವತೆಗಳು
ರಾವಣ ಜಲಪಾತ

ರಾವಣ ಜಲಪಾತ  ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ದೃಶ್ಯವೀಕ್ಷಣೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶದ ವಿಶಾಲವಾದ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ವಿವರಣೆ 
ಈ ಜಲಪಾತವು ಸುಮಾರು ೨೫ ಮೀಟರ್ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಕಾರದ ಆಕಾರದ ಕಾನ್ಕೇವ್ ರಾಕ್ ಔಟ್ಕ್ರಾಪ್ನಿಂದ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ಗಳು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ದ್ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಜಲಪಾತವು ಒಣಗುತ್ತಿರುವ ದಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಅರೆಕಾ ಹೂವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶುಷ್ಕ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹರಿವು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಲಪಾತವು ರಾವಣ ಎಲಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.  ಸ್ಥಳೀಯ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ೬ ಕಿಮೀ (೩.೭ ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ದಂತಕಥೆ 
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ರಾಮಾಯಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಪೌರಾಣಿಕ ರಾಜ ರಾವಣನ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾವಣ (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಂಕಾದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ) ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ಈ ಜಲಪಾತದ ಹಿಂದಿನ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಈಗ ರಾವಣ ಎಲಾ ಗುಹೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಮ (ಸೀತೆಯ ಪತಿ) ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ತನ್ನ ತಂಗಿಯ ಮೂಗನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರತೀಕಾರವೇ ಅಪಹರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗುಹೆಯು ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಜಲಪಾತದಿಂದ ಬೀಳುವ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ರಾಣಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ರಾವಣನು ಇಲ್ಲಿ ರಾವಣಹಥವನ್ನು ಆಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.

ರಾವಣ ಎಲಾ ಗುಹೆ 

ರಾವಣ ಎಲಾ ಗುಹೆ ೧೩೭೦ಮೀ (೪,೪೯೦ ಅಡಿ) ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಬಂಡೆಯ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ೧೧ ಕಿಮೀ (೭ ಮೈ) ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯು ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಉತ್ಖನನಗಳು ೨೫೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಮಾನವ ವಾಸಸ್ಥಾನದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದವು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಯದುವಂಶ

ಯದುವಂಶ  ಅಥವಾ ಯಾದವ ವಂಶವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪೌರಾಣಿಕ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದೆ, ಇದು ಚಂದ್ರವಂಶ ರಾಜವಂಶದ ಕೆಡೆಟ್ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ.   ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಯಯಾತಿಯ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಯದು ರಾಜವಂಶದ ಮೂಲಪುರುಷ.

ದಂತಕಥೆ

ಮೂಲ 
ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ ಯಯಾತಿಯು ಋಷಿ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ತನ್ನ ಮಗಳು ದೇವಯಾನಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸದ್ರೋಹಿಯಾದ ಕಾರಣ ಅಕಾಲಿಕ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತನಾಗಿದ್ದನು.  ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಯದು ತನ್ನ ಯೌವನದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಯಯಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಅವನ ಯಾವುದೇ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.  ಅವರನ್ನು ಚಂದ್ರವಂಶದ ರಾಜವಂಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸೋಮವಂಶದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು.  ಪುರು ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಯಯಾತಿಯ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ರಾಜ ಪುರುವಿನ ರಾಜವಂಶವು ಸೋಮವಂಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲು ಅರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಯದುವಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಯಾದವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಯದುವಂಶ ಎಂದು ಕರೆಯಬೇಕೆಂದು ರಾಜ ಯದು ಆದೇಶಿಸಿದನು.

ವಂಶಸ್ಥರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು 
ಹಿಂದೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾದವ ಕುಲವು ಅಳಿದುಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕುಲಗಳು ಈ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ಬಂದವು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿವೆ.   ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಯಾದವ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಹಯರು ಯದುವಿನ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಸಹಸ್ರಜಿತ್  ಮತ್ತು ಚೇದಿಗಳು, ವಿದರ್ಭಗಳು, ಸತ್ವತರು, ಅಂಧಕರು, ಕುಕುರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಯಾದವ ಕುಲಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಭೋಜರು, ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಸೇನರು ಯದುವಿನ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಕ್ರೋಷ್ಟು ಅಥವಾ ಕ್ರೋಷ್ಟನಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.  

ಯಾದವರು ಅರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್, ನರ್ಮದಾ ಕಣಿವೆ, ಉತ್ತರ ಡೆಕ್ಕನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಗಂಗಾ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾಣಗಳ ವಂಶಾನುಚರಿತ (ವಂಶಾವಳಿ) ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.  ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು ಯದುಗಳು ಅಥವಾ ಯಾದವರು ಹಲವಾರು ಕುಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟವು ಮಥುರಾ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.  ಮಹಾಭಾರತವು ಮಗಧದ ಪೌರವ ದೊರೆಗಳ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಕುರುಗಳಿಂದಲೂ ಸಹ ಮಥುರಾದಿಂದ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಯಾದವರ ವಲಸೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ .

ಯಾದವ ಭ್ರಾತೃಹತ್ಯಾ ಯುದ್ಧ 
ಮಹಾಭಾರತದ ಮೌಸಲ ಪರ್ವದ ಪ್ರಕಾರ (೭.೧೮೫-೨೫೩) ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದ್ವಾರಕಾದ ಅಂಧಕ-ವೃಷ್ಣಿ ಯಾದವ ಕುಲಗಳು ಸಹೋದರರ ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ನಾಶವಾದವು.  ಈ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬಲರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಇಬ್ಬರೂ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಕೃತವರ್ಮನ ಮಗ ಮೃತಿಕಾವತಿಗೆ ಮತ್ತು ಯುಯುಧನನ ಮೊಮ್ಮಗ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ಬಳಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅಧಿಪತಿಯಾದರು. ಉಳಿದ ಯಾದವರು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಕೃಷ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗ ವಜ್ರನನ್ನು ಅವರ ರಾಜನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 

ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಜ್ರನನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಠ್ಯದ ಒಂದು ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಕಾರ (IV.೧೫.೩೪-೪೨) ಅವನು ಅನಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರೆಯ ಮಗ.  ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಭಾಗದ (V.೩೨.೬-೭) ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಅನಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಉಷಾ ಅವರ ಮಗ, ಬಾನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯ ಮೊಮ್ಮಗಳು .  ಬಹು (ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಬಾಹು) ಅವನ ಮಗ ಮತ್ತು ಸುಚರು ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ.  ಈ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ (ವಿ. ೩೮.೩೪) ಬೇರೆಡೆ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದ ಬದಲಿಗೆ ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಚಂದ್ರವಂಶ
 ಯದು
 ಯಾದವ
 ವೃಷ್ಣಿ
 ಕೃಷ್ಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

Articles containing Sanskrit-language text
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ನಂದಕ

ನಂದಕ ಅಥವಾ ನಂದಕಿ, ಇದು ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಖಡ್ಗವಾಗಿದೆ. ನಂದಕವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ (ಪ್ರಮುಖ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ), ಸಂತರಾದ ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಪೇಯಾಳ್ವಾರ್ ಅವರನ್ನು ನಂದಕದ ಅವತಾರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದಂತಕಥೆ 
ಅಗ್ನಿ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ-ದೇವರಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ನೂರು ತೋಳುಗಳ ಅಸುರ ಲೋಹನು ಅದನ್ನು ತಡೆದನು. ವಿಷ್ಣುವು ಯಜ್ಞದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ವಿಷ್ಣುವು ಅಸುರನಿಂದ ನಂದಕ ಎಂಬ ಖಡ್ಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದನು. ಖಡ್ಗವನ್ನು ರತ್ನ-ಹೊದಿಕೆಯ ಹಿಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀಲಿ-ವರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅಸುರನು ಹಲವಾರು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪರ್ವತದಿಂದ ಓಡಿಸಿದನು. ವಿಷ್ಣುವು ಖಡ್ಗದಿಂದ ಅಸುರನನ್ನು ಕೊಂದನು. ನಂದಕದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಾಗಿ ಅಸುರನ ದೇಹದ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಭಾಗಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಕಬ್ಬಿಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. ವಿಷ್ಣುವು ಅಸುರನಿಗೆ ಅವನ ಬಿದ್ದ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಆಯುಧಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನು.

ಸಾಹಿತ್ಯ 

ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿವೆ: ಶಂಖ (ಶಂಖ), ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ, ಪದ್ಮ ( ಕಮಲ ) ಮತ್ತು ಕೌಮೋದಕಿ ಗಡ (ಗದೆ). ದೇವತೆಯ ಎಂಟು ಅಥವಾ ಹದಿನಾರು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಅವನು ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗವು ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಗುಪ್ತರ ಯುಗದ (೩೨೦-೫೫೦) ವರೆಗಿನ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ನಂದಕವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ ರಾಮನ ಖಡ್ಗ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಹರಿವಂಶ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ಬ್ರಹ್ಮ ಸಂಹಿತೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಬೇಕಾದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸತ್ವತ ಸಂಹಿತಾವು ಆರು ತೋಳುಗಳ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ತೋಳುಗಳ ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.  ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ, ವಾಮನ, ಕಾಳಿಕಾ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ನಂದಕವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಚಿತ್ರವು ಅವನ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 

ವಿಷ್ಣುವಿನ ೧೦೦೦ ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮವು ನಂದಕವನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಶಂಖ, ನಂದಕ ಮತ್ತು ಚಕ್ರದ ಧಾರಕ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ೯೯೪ ನೇ ಹೆಸರು ನಂದಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "ನಂದಕಿ". 

ಗುಪ್ತ ದಿಯೋಗರ್ ದೇವಾಲಯದ ಶೇಷಶಾಯಿ ವಿಷ್ಣು ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ, ನಂದಕನು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಯುವಕನಂತೆ ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮಧು ಮತ್ತು ಕೈಟಭ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರ ವಿರುದ್ಧ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಇತರ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.   ಮಹಾಬಲಿಪುರದ ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಮಧು ಮತ್ತು ಕೈಟಭನ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ನಂದಕನನ್ನು ಆಯುಧಪುರುಷನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ 
ನಂದಕ, "ಶುದ್ಧ ಖಡ್ಗ", ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿದ್ಯಾದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ( ಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಲಿಕೆ, ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ), ಅದರ ಪೊರೆ ಅವಿದ್ಯೆ ( ಅಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಭ್ರಮೆ) .  ವರಾಹ ಪುರಾಣವು ಇದನ್ನು ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶಕ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. 

ಕೃಷ್ಣ ಉಪನಿಷತ್ತು ಖಡ್ಗವನ್ನು ವಿಧ್ವಂಸಕ ದೇವರಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. 'ಮಹಾ ದೇವ' (ಮಹೇಶ್ವರ, ಶಿವನ ವಿಶೇಷಣ) ಜ್ಞಾನದ ಜ್ವಾಲೆಯ ಖಡ್ಗದ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಆಯುಧಗಳು
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ದೇವತೆಗಳು
ಸುರ್ಜಿತ್ ಪಾಟಾರ್

ಸುರ್ಜಿತ್ ಪಾಟಾರ್ ಅವರು ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಯ ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಕವಿ. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ.

ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ 

ಪಾಟಾರ್ ಅವರು ಜಲಂಧರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಟ್ಟಾರ್ ಕಲಾನ್ ಗ್ರಾಮದವರು.  ಅವರು ಕಪುರ್ತಲಾದ ರಣಧೀರ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು, ನಂತರ ಪಟಿಯಾಲಾದ ಪಂಜಾಬಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದು,  ಅಮೃತ್‌ಸರ್‌ನ ಗುರುನಾನಕ್ ದೇವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ "ಗುರುನಾನಕ್ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ರೂಪಾಂತರ" ದ ಕುರಿತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿ, ಲುಧಿಯಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಂಜಾಬಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.  ಅವರು ಅರವತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕವನ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. "ಹವಾ ವಿಚ್ ಲಿಖೆ ಹರ್ಫ್" (ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪದಗಳು), ಬಿರ್ಖ್ ಅರ್ಜ಼್ ಕರೇ, ಹನೆರೆ ವಿಚ್ ಸುಲಗ್ಡಿ ವರ್ಣಮಾಲಾ (ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಗೆಯಾಡುವ ಪದಗಳು), ಲಫ್ಜಾನ್ ಡಿ ದರ್ಗಾ (ಪದಗಳ ದೇಗುಲ), ಪಟ್ಜರ್ ಡಿ ಪಜ಼ೆಬ್ ಮತ್ತು ಸುರ್ಜ಼ಮೀನ್ (ಸಂಗೀತ ಭೂಮಿ) ಇವು ಅವರ ಕವನ ಕೃತಿಗಳು. 

ಇವರು ಫೆಡೆರಿಕೊ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಲೋರ್ಕಾ ಅವರ ಮೂರು ದುರಂತಗಳು, ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಅವರ ನಾಗಮಂಡಲ ನಾಟಕ,  ಮತ್ತು ಬರ್ಟೋಲ್ಟ್ ಬ್ರೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಬ್ಲೋ ನೆರುಡಾ ಅವರ ಕವನಗಳನ್ನು ಪಂಜಾಬಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶೇಖ್ ಫರೀದ್‌ನಿಂದ ಶಿವ ಕುಮಾರ್ ಬಟಾಲ್ವಿವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬಿ ಕವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಟೆಲಿ-ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ಚಂಡೀಗಢದ ಪಂಜಾಬ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರು ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವನಗಳು 
"ಕ್ಯಾಂಡಲ್ಸ್",  "ಹನೇರೆ ವಿಚ್ ಸುಲಗ್ಡಿ ವರ್ಣಮಾಲಾ",  "ಅಯ್ಯಾ ನಂದ್ ಕಿಶೋರ್",  "ಹನೇರ ಜರೇಗಾ ಕಿವೆನ್", "ಫಸ್ಲಾ", "ಕೋಯಿ ದಾಲಿಯಾ ಚೋ ಲಂಗೇಯ ಹವಾ ಬನ್ ಕೆ" ಇವು ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕವನಗಳು.

ಚಿತ್ರಕಥೆ 
ಸುರ್ಜಿತ್ ಪಾಟಾರ್ ಅವರು ಪಂಜಾಬಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಶಹೀದ್ ಉದ್ಧಮ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ದೀಪಾ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರ ಹೆವನ್ ಆನ್ ಅರ್ಥ್ ಚಿತ್ರದ ಪಂಜಾಬಿ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ವಿದೇಶ್‌ನ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 

 ೧೯೭೯: ಪಂಜಾಬ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
 ೧೯೯೩: ಹನೇರೆ ವಿಚ್ ಸುಲಗ್ಡಿ ವರ್ಣಮಾಲಾ  ಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
 ೧೯೯೯: ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಪರಿಷತ್ತು, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಪಂಚನಾದ್ ಪುರಸ್ಕಾರ
 ೨೦೦೯: ಕೆಕೆಬಿರ್ಲಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನಿಂದ ಸರಸ್ವತಿ ಸಮ್ಮಾನ್ . 
 ೨೦೦೯: ಗಂಗಾಧರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸಂಬಾಲ್ಪುರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಒರಿಸ್ಸಾ
 ೨೦೧೨: ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
 ೨೦೧೪: ಕುಸುಮಾಗ್ರಜ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 
 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಬರಹಗಾರ
ಕವಿಗಳು
ಭಾರತೀಯ ಕವಿಗಳು
ಕುಬ್ಜಾ

ಕುಬ್ಜಾ ಮಥುರಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಗೂನುಬೆನ್ನಿನ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಸುಂದರವಾಗಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ, ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಸೂರದಾಸರ ಸುರ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಸುದಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಅಣ್ಣ ಬಲರಾಮನು ಮಥುರಾದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದು ರಾಜ ಕಂಸನ ಯುವ ಗೂನುಬೆನ್ನಿನ ಸೇವಕಿ ಕುಬ್ಜಾಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಸುಂದರವಾದ ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಲೇಪನಗಳ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಳು. ಕೃಷ್ಣ ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು  ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಲೇಪನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಗಿದ ತ್ರಿವಕ್ರ ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.

ಕೃಷ್ಣನ ಮೋಡಿಯಿಂದ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಳಾದ ಅವಳು ರಾಜನಿಗೆ ತಾನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಪನವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಸಂತಸಗೊಂಡ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಅವಳ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಗಲ್ಲದ ಕೆಳಗೆ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಬೆರಳನ್ನು ಇರಿಸಿ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಅವಳ ದೇಹವನ್ನು ನೇರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕುಬ್ಜಾ ತನ್ನ ರಕ್ಷಕನ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲಿನ ಉಡುಪನ್ನು ಎಳೆದು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೃಷ್ಣನು ನಯವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಭೇಟಿಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.  

ಸೂರದಾಸ್ ಅವರ ಕವನವು ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವ ಉಲ್ಲೇಖದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಮನವು ದೇವರ ಉಳಿಸುವ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಭೇದಭಾವ ಮಾಡದ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದ ಸೇವಕಿಗೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.  ಕಂಸನನ್ನು ವಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣನು ವಾಗ್ದಾನದಂತೆ ಉದ್ಧವನೊಡನೆ ಕುಬ್ಜಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕುಬ್ಜ ತನ್ನ ಸಹಚರರೊಂದಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಕುಬ್ಜಳು ಕೃಷ್ಣನಿಗಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ, ಕೃಷ್ಣನು ಒಳಗಿನ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಬ್ಜಳ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ  ಆರಾಮವಾಗಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿದನು. ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಕುಬ್ಜನ ಆಸೆ ಈಡೇರುತ್ತದೆ. ಅವಳು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇರಲು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಉದ್ಧವನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಹೋದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪೂರೈಸುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.  

ಸೂರದಾಸರು ಕುಬ್ಜ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರ ಎರಡನೇ ಭೇಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕುಬ್ಜಳ ಭಾಗ್ಯವು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಅವನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಂಸನನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣನು ಅವಳ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಕುಬ್ಜಳ ಮನೆಗೆ  ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. 

ಬ್ರಹ್ಮ ವೈವರ್ತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಕುಬ್ಜವು ಶೂರ್ಪನಖಾ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸಿಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದೆ. ಶೂರ್ಪನಕೆಯ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಅವಳ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಕುಬ್ಜನಾಗಿ, ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಐಕ್ಯವಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಈಡೇರುತ್ತದೆ.  ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು (ರಾಮನ ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಪತಿಯಾಗಿ (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ) ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗದ ನಂತರ ಅವಳು ಗೋಲೋಕವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮುಖಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗೋಪಾಲಕಿಯಾದಳು. 

ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣದಂತಹ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೃತಿಗಳು ಕುಬ್ಜಳ ಮನೆಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಭೇಟಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 
ಕುಬ್ಜಾಳ ಕಥೆಯು ೨೦೧೯ ರ ಬಾಲ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಾರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ನಾಟಕದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.  ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ಒಂದು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಪುರಾಣ
ಬಾಡ

ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿರಿಮೆ ಹೊಂದಿದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೆಂದರೆ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಂತೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ವೈಭವದ ವಿಶಾಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ. ಬಾಡ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂತ-ಕವಿ, ದಾಸರಲ್ಲಿ 'ಕವಿ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ದಾಸರ' ಎಂಬ ಹಿರಿಮಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿರುವ ಕನಕದಾಸರು. ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಗ್ಗಾಂವ್‌ ತಾಲೂಕಿನ ಬಾಡ ಗ್ರಾಮ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ೪೦೦೦ ಜನರ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷತೆ 
ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯು 20 ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳು, 84 ಕಿಟಕಿಗಳು, ಖಾಸಗಿ ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನ ಕಾರಂಜಿ, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಮಾರಕ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಯೋಧನಂತೆ ತೋರುತ್ತಿರುವ ಕನಕದಾಸರ ಎತ್ತರದ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಜನರ ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ  ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ೩ ಡಿ ಅನಿಮೇಷನ್ ದ ೨೫ ನಿಮಿಷಗಳಿರುವ,

ಹೊಲೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 100 ಆಸನಗಳ ಥಿಯೇಟರ್ ಅನ್ನು 1.75 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕನಕ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ, ಕನಕ ಕಲಾಭವನ, ಗೆಜೆಬೋಸ್, ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗಾಗಿ ವಸತಿಗೃಹಗಳನ್ನು ಇತರ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ...

ಹೋಗುವ ದಾರಿ 
ಹಾವೇರಿಯಿಂದ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ಶಿಗ್ಗಾಂವಿ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೭ ಕಿ.ಮೀ ದುರವಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 
 

ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ

ಗ್ರಾಮದೇವತೆ  ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ಬೋಧನಾ ದೇವತೆಯಾಗಿದೆ , ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಭಾರತದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . 

ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮೂಲಗಳ, ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಡಕಾಯಿತರು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ವಿಫಲವಾದರೆ ಅವರು ಈ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವಂತಿಕೆಯ ಆಕೃತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ರಕ್ಷಕನು ಗ್ರಾಮದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ.

ಉತ್ಪತ್ತಿ 
ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಎಂಬ ಪದವು ಗ್ರಾಮ "ಗ್ರಾಮ"  ಮತ್ತು ದೇವತಾ, "ದೇವತೆ" ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಹೆಜಮಾಡಿ

ಹೆಜಮಾಡಿ ಅಥವಾ ಹೆಜಮಾಡಿ ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯವಾದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಾಂಭವಿ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಡದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಮುಲ್ಕಿ ದಕ್ಷಿಣದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಹಳೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 17) ನಿಂದ ತಿರುಗಿಸುವ ಹಳೆಯ ರಸ್ತೆ ಇದೆ. ಇದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 28 ಕಿ.ಮೀ. ಹೆಜಮಾಡಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಗುಡ್ಡೆಯಂಗಡಿ, ಶಿವನಗರ, ಕನ್ನಂಗಾರ್, ಹೆಜಮಾಡಿ, ಮಟ್ಟು ಪಟ್ನ, ಆಚೆ ಮಟ್ಟು, ದೊಡ್ಡಗುಂಡಿ, ಸಣ್ಣಗುಂಡಿ, ಪಲಿಮಾರು, ಕೋಡಿ, ಗುಂಡಿ, ಉತ್ತರ ಸುಲ್ತಾನ್ ರಸ್ತೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಸುಲ್ತಾನ್ ರಸ್ತೆ, ಮಾರುತಿ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಅಮವಾಸೆ ಕರಿಯ.

ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 
2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಣ್ಣಂಗಾರ್-ಹೆಜಮಾಡಿ 3806 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4269 ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ 8075 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ 
ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು -1.4% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 8192 ಆಗಿತ್ತು

ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ - 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು 
2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 1122 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ 1127, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ 967 ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ 2250. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅದೇ ವಯಸ್ಸಿನ 1000 ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 6 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ 884 ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. 2001 ರಿಂದ 2011 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 20 ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು 1000 ಹುಡುಗರಿಗೆ 165 ಹುಡುಗಿಯರು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಾಕ್ಷರತೆ 
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 6599 ಜನರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ 3218 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 3381 ಮಹಿಳೆಯರು. ಹೆಜಮಾಡಿಯ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ (6 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ) 91%. ಇಲ್ಲಿ 96% ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 87% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.4ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 3% ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 5% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರೊಫೈಲ್ 
ಹೆಜಮಾಡಿ 42% (3390) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 58% ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 28% ಮಹಿಳಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದುಡಿಯುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಪುರುಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 57% ಮುಖ್ಯ (ಪೂರ್ಣ ಸಮಯ) ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು 1% ಕನಿಷ್ಠ (ಅರೆಕಾಲಿಕ) ಕೆಲಸಗಾರರು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಮಹಿಳಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 26% ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು 2% ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಮಿಕರು.

ಇದನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಉಡುಪಿ
 ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 http://Udupi.nic.in/

ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್

ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ದ್ವಿಮಾನ ಪದ್ದತಿಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡಿಂಗ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಲಿಖಿತರೂಪದ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಟೆಲಿಗ್ರಾಫಿ ಅಥವಾ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎನ್ನುವರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಟೆಲೆಗ್ರಾಫ್ ಸಂಪರ್ಕ ತಂತ್ರವು, ೧೮೩೭ರಲ್ಲಿ, ಅಮರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೂರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಕಳುಹಿಸಲು, ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಉಪಕರಣದ ಆವಿಸ್ಕಾರ. ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳ ಮದ್ಯ ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಿ, ವಾಹಕ ತಂತಿಯಿಂದ, ಟೆಲಿಗ್ರಾಪ್ ಗುಂಡಿಯಿಂದ ಡಾ, ಮತ್ತು ಡಿಡ್, ಶಬ್ದ ಉಂಟುಮಾಡಿ, ದ್ವಿಮಾನ ಕೋಡಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡುವುದು. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಭಾಷೆಬಲ್ಲ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫರ್ ಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮೋರ್ಸ್ ಅವರು, ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿಯಿಂದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ೧೮೪೪ರ ಮೇ ೨೪ರಂದು ಅಮೇರಿಕೆಯ ವಾಸಿಂಗ್ಟನ್ ನಗರದಿಂದ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡನ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ರೂಪದ ಸುದ್ದಿ-ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಗತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಸರಕಾರಗಳ ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಮೊದಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರವು ಬ್ರಿಟೀಶರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೮೫೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಮತ್ತು ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಗಳ ನಡುವೆ ತಂತಿ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಈ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ೧೮೫೫ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು.

ಸಂವಹನ
ರಕ್ತಬೀಜ

Articles having different image on Wikidata and Wikipedia
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ
ರಕ್ತಬೀಜ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಅಸುರ . ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈತ ಶುಂಭ- ನಿಶುಂಭರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ದುರ್ಗೆಯ ಎರಡು ರೂಪಗಳಾದ ಕಾಳಿ ಮತ್ತು ಚಂಡಿ ದೇವತೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದನು. ರಕ್ತಬೀಜನು ಶಿವನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಅದು ಅವನ ರಕ್ತದ ಹನಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅವನಷ್ಟೇ ಶಕ್ತಿ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದ ವಿವಿಧ ರಕ್ತಬೀಜರು ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಂತಹ ವರ.

ದಂತಕಥೆ

ಮೂಲ 
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಕ್ತಬೀಜ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ, ಅಸುರರ ರಾಜನಾದ ದನುವಿನ ಮಗ ರಂಭಾ . ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ರಂಭಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರ ಕರಂಭ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು. ಬೆಂಕಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಂಭಾ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರಂಭನು ಕುಳಿತು, ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಇಂದ್ರನು ಮಕರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕರಂಭನನ್ನು ಆಳಕ್ಕೆ ಎಳೆದು ಮುಳುಗಿಸಿದನು. ಕೋಪಗೊಂಡ ರಂಭಾ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಬೆಂಕಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಆಗ ಅಗ್ನಿದೇವನು ಅವನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ, ಅದು ದೊಡ್ಡ ಪಾಪವೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದನು. ಅವನು ರಂಭಾಗೆ ತನ್ನ ಇಷ್ಟದ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ರಂಭನು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರಿಂದಲೂ ಅಜೇಯನಾಗುವ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಲು ಬಯಸಿದನು. ತನ್ನ ಆಸೆ ಈಡೇರಿದ ನಂತರ ಅವನು ಮಲಯಾಕ್ಷನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾದನು. ಮಲಯಾಕ್ಷನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಮೃಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು, ಅದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಿ ಎಂಬ ಸುಂದರವಾದ ಎಮ್ಮೆ ರಂಭನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಅವರ ನಡುವೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಭೋಗ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಮಹಿಷಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದಳು. ಯಕ್ಷಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿ ರಂಭನನ್ನು ತನ್ನ ಕೊಂಬುಗಳಿಂದ ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸಿತು. ದುಃಖಿತಳಾದ ಮಹಿಷಿಯು ತನ್ನ ಗಂಡನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಚಿತೆಗೆ ಹಾರಿದಳು.

ಕದನ 

ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆಯ ಎಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ದುರ್ಗೆಯ ರಕ್ತಬೀಜನೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಧೂಮ್ರಲೋಚನ, ಚಂಡ ಮತ್ತು ಮುಂಡನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಶುಂಭನು ರಕ್ತಬೀಜನನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ರಕ್ತಬೀಜ ಗಾಯಗೊಂಡನು, ಆದರೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಅವನ ರಕ್ತದ ಹನಿಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರಕ್ತಬೀಜರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ದುರ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮಾತೃಕೆಯರು ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದರು. 
 
ಕೊನೆಗೆ, ಅಸುರನಿಂದ ಹರಿಯುವ ರಕ್ತದ ಪ್ರತಿ ಹನಿಯನ್ನು ಕಾಳಿ ಸೇವಿಸಿದಾಗ,  ದುರ್ಗೆ ಅವಳ ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ರಕ್ತಬೀಜನ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡಿದಳು.

ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದದ ಪ್ರಕಾರ, ರಕ್ತಬೀಜ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ, ಕಾಳಿ ದೇವಿಯು ಕೋಪದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಶಿವನು ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಡೆದು, ಕಾಳಿ ನಡುಗಿದಳು, ಮುಜುಗರಕ್ಕೊಳಗಾದಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಳು. ಈ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅನೇಕ ಹಿಂದೂ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಶುಂಭ ಮತ್ತು ನಿಶುಂಭ
 ಮಹಿಷಾಸುರ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 ರಕ್ತಬೀಜ ಯುದ್ಧದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ
 ರಕ್ತಬೀಜನನ್ನು ಕೊಂದ ಮೇಲೆ
ಕಮಲಾ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್

ಕಮಲಾ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ (ಜನವರಿ ೧೬, ೧೯೩೦ - ಆಗಸ್ಟ್ ೭, ೨೦೧೮) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ತಜ್ಞ. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟೊಕಾಂಪಾಟಿಬಿಲಿಟಿ ಮತ್ತು ಇಮ್ಯುನೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ (ಎ‌ಎಸ್‌ಎಚ್‌ಐ) ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಓಹಿಯೋದ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾಲ್ ಹಾಕ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಬ್ಲಡ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ ಇಮ್ಯುನೊಲಾಜಿ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವೆಲ್ಲೂರಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಪುಣೆಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ಯಾಥಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೭ ಮತ್ತು ೧೯೬೮  ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

ವೃತ್ತಿ 
ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹಿಸ್ಟೋಕಾಂಪಾಟಿಬಿಲಿಟಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಶಕುಂತಲಾ ದೇವಿ ಅಮೀರ್ ಚಂದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಲ್ ಅಮೀರ್ ಚಂದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾಯಿತು.  ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತರಬೇತಿಯ ಕುರಿತು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. 

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ೧೯೯೬  ರಿಂದ ೧೯೯೭ ರವರೆಗೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟೋಕಾಂಪ್ಯಾಬಿಲಿಟಿ ಮತ್ತು ಇಮ್ಯುನೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೮೧ ರಿಂದ ೨೦೦೧ ರವರೆಗೆ ಅವರು ಓಹಿಯೋದ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾಲ್ ಹಾಕ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಬ್ಲಡ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ ಇಮ್ಯುನೊಲಾಜಿ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು,   ಅವರು ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫ್ಯೂಷನ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು  ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್,  ಲೂಪಸ್,  ನೆಫ್ರಾನ್,  ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫ್ಯೂಷನ್, ಇಮ್ಯುನೊಲಾಜಿಕಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ಸ್,  ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ,  ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಮನ್ ಇಮ್ಯುನಾಲಜಿ  ಸೇರಿದಂತೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.  ಅವರು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫ್ಯೂಷನ್ ಇಮ್ಯುನಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಸಿನ್ (೧೯೯೫) ಗೆ ಸಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಸಹ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿ ವತರಣ್ಯನ್ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು,  ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಅವರು ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಹೂಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.  ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯ ಹೆನ್ರಿ ಆರ್ ವಿಂಕ್ಲರ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಹೆಲ್ತ್ ಪ್ರೊಫೆಶನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ/ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನ,ದಾವಣಗೆರೆ

ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕದ ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿವಾಜಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣ ಅಥವಾ ಹಳೇಪೇಟೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ.

ಅವಲೋಕನ
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೨೫೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ದಾವಣಗೆರೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು "ದಾವನ ಕೆರೆ" ಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದರರ್ಥ "ಕೆರೆಗಳ ಗ್ರಾಮ".ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಜವಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ವಿವಿಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಿಕ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ದೇವಾಲಯ.

ಇತಿಹಾಸ
ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನವಿರುವ ದಾವಣಗೆರೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಇದು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದ ನೊಳಂಬವಾಡಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.ಚಾಲುಕ್ಯರಿಂದ ಪಾಂಡ್ಯರು, ಹೊಯ್ಸಳರು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ರಾಜರಿಗೆ ಇದು ಕೈ ಬದಲಾಯಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ, ದಾವಣಗೆರೆಯು ಕೆಲವು ಕಾಲ ಪಾಳೇಗಾರ ನಾಯಕರ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆಗ ಮರಾಠರು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ತಡವಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ದಾವಣಗೆರೆ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಜವಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.

ಧಾರ್ಮಿಕತೆ

ಸುಮಾರು ೨೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ದುಗತ್ತಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಕಲ್ಲನ್ನು ತಂದು ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ದೇವಾಲಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆ ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ,ಕೆಲಭಕ್ತರು ದುರ್ಗಮ್ಮ, ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ಮತ್ತು ದುರ್ಗವ್ವ ಎಂದು ಕರೆದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ
ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು ದಾವಣಗೆರೆಯ ಬಸ್ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.  ದಾವಣಗೆರೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು  ಸ್ಥಳೀಯ ಬಸ್ ಸೇವೆ ಅಥವಾ ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾದ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.ಮಂಗಳವಾರ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರವಾರ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರತಿ ವಾರದ ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಜಾತ್ರೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
https://www.karnataka.com/temples/

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ದೇವಾಲಯಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಮೂಡುಕೇರಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಾರ್ಕೂರು

ಮೂಡುಕೇರಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಾರ್ಕೂರು
ಮೂಡುಕೇರಿಯ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ್ವಾದ ಮತ್ತು ಕಾರಣಿಕವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಮುನಿ ಶ್ರೇಷ್ಟರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಶಿಲಾ ಹಾಗೂ ತಾಮ್ರ ಶಾಸನಗಳು ಈ ಮಾತನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಾರ್ಕೂರು
 ಬಾರ್ಕೂರು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಬಾರ್ಕೂರು ತುಳುನಾಡಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು, ತುಳು ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು. ಬಾರ್ಕೂರಿನ ಬಹುತೇಕ ಪುರಾತನ ರಚನೆಗಳು ಪಾಳು ಬಿದ್ದಿವೆ. ಬಾರ್ಕೂರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ತುಳುನಾಡು (ತುಳುನಾಡು) ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿಯ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ತುಳು ಭಾಷೆ ಬಹುಪಾಲು ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ತುಳು ರಾಜರು ಮತ್ತು ನಾಯಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ತುಳುನಾಡ್ ಇಂದಿನ ಉಡುಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತುಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಕರಾವಳಿಯ ನಡುವೆ ಇದೆ. ತುಳುನಾಡ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಬಾರ್ಕೂರು ಗ್ರಾಮವು ಸೀತಾ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಡದಲ್ಲಿದೆ.

ಹಿನ್ನಲೆ
ಬಾರ್ಕೂರು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ , ಕರ್ನಾಟಕ , ಭಾರತವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅಳುಪ ರಾಜರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊಯ್ಸಳ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು . ಬಾರ್ಕೂರು ನಗರವು ಹತ್ತು ಕೇರಿಗಳ(ಕೇರಿ-ನಗರದ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು)ಮೂಡುಕೇರಿ ಹತ್ತು ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಬಾರ್ಕೂರಿನ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬಾರ್ಕೂರು ಉಡುಪಿಯಿಂದ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಡುಕೇರಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬಾರ್ಕೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉಂಬಳಿ ಭೂಮಿ ಸಾಕಷ್ಟಿದ್ದು, ೩ ಹೊತ್ತಿನ ಪೂಜೆ, ಅನ್ನ ನೈವೇದ್ಯ ಬಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಭದ್ರ ಕೋಣೆಯೂ ಇದ್ದು, ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನು ಇಡುವುದು, ಕಾವಲಿಗೆ ಅರ್ಚಕರಲ್ಲದೆ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಚಾಕರಿಯವರು ರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು.ಮೂಡುಕೇರಿಯ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ ೧೦ನೇ ಶತಮಾನ) ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಜನಾರ್ದನರ ಪೂರ್ವದ ಹೊಯ್ಸಳ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ.

ಮೂಡುಕೇರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಹು ಉತ್ಸವಗಳು
ಮೂಡುಕೇರಿ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಂಗಪೂಜೆ, ದೀಪೋತ್ಸವ, ಕೆರೆ ದೀಪೋತ್ಸವ, ರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಉಡುಪಿ
ದೇವಾಲಯಗಳು
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಯೋಜನೆ