Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ವಾಸುಪೂಜ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ

ವಾಸುಪೂಜ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.

ಜನನ
ಕಾಲಲಬ್ಧಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಈ ಮಹಾನುಭಾವನು ಶ್ರೇಯಾಂಸ ತೀರ್ಥಂಕರನ ತರುವಾಯ ಐವತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಸಾಗರ ಪರಿಮಿತವಾದ ಕಾಲ ಕಳೆದನಂತರ ಜನಿಸಿದನು.

ಅವತಾರಗಳು
ಮೊದಲ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಈತನು ಸೀತಾನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ವತ್ಸಕಾವತೀ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ರತ್ನಪಪುರದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮೋತ್ತರನೆಂಬ ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದನು. ದ್ವಾದಶಾನುಪ್ರೇಕ್ಷೆಗಳ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯ ಹುಟ್ಟಿ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾದನು. ಸಮಾಧಿ ಮರಣದಿಂದ ಮಹಾಶುಕ್ರವೆಂಬ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನಾಗಿದ್ದು, ಮರುಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಚಂಪಾನಗರದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕ್ಷು ವಂಶದ ವಸುಪೂಜ್ಯ ರಾಜನಿಗೂ ಆತನ ಮಡದಿ ಜಯಾವತಿಗೂ ಮಗನಾಗಿ ಫಾಲ್ಗುಣ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶಿಯ ವರುಣ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಆತನ ಗರ್ಭಾವತರಣ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದ ದೇವೇಂದ್ರ ಆರಕ್ತ ವರ್ಣನಾದ ಈತನಿಗೆ ವಾಸುಪೂಜ್ಯನೆಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು.

ವಾಸುಪೂಜ್ಯನ ವಿಶೇಷತೆಗಳು
ವಾಸುಪೂಜ್ಯನು ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಆಯಸ್ಸುಳ್ಳವನೂ, ಎಪ್ಪತ್ತು ಧನಸ್ಸುಗಳಷ್ಟು ಉನ್ನತನೂ ಆಗಿದ್ದನು.

ವಾಸುಪೂಜ್ಯನ ವೈರಾಗ್ಯ
ಮಗುವು ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾಗಿ ಬಹುಕಾಲ ರಾಜ್ಯವಾಳುತ್ತಿದ್ದು, ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಪರಿನಿಷ್ಕ್ರಮಣ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಕೈಕೊಂಡು, ಮನೋಹರೋದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಗುಣ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶಿಯ ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರದಂದು ಸಾಮಯಿಕವನ್ನು ಕೈಕೊಂಡು ಮನಃ ಪರ್ಯಯಜ್ಞಾನಿಯಾದನು. ಮಹಾ ನಗರದ ಸುಂದರ ರಾಜನಿಂದ ಆಹಾರ ದಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಛದ್ಮಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ದೀಕ್ಷಾವನ ಕದಂಬ ವೃಕ್ಷದಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಕೈಕೊಂಡು ಮಾಘ ಶುಕ್ಲ ದ್ವಿತೀಯೆಯ ಸಾಯಂಕಾಲ ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನಿಯಾದನು. ಧರ್ಮವರ್ಷಣದಿಂದ ಆರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಣಿಸಿದ ಸ್ವಾಮಿಯು ಮನೋಹರೋದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯ ಸಾಯಂಕಾಲ ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಗಣಧರರು ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಯರು
 ವಾಸುಪೂಜ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯೊಡನೆ ಅರವತ್ತಾರು ಜನ ಗಣಧರರಿದ್ದರು. ಆತನ ಲಾಂಛನ ಮಹಿಷ; ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಯರ ಕುಮಾರ-ಗಾಂಧಾರೀ. ಈತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪೃಷ್ಠನೆಂಬ ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಧ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇದ್ದನು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆ



ಸ್ಥಳ
ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆಯ ಬಸದಿಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಮೊದಲು ಸಿಗುವ ಬಸದಿಯೇ ಇದು. ನಮ್ಮ ಬಲಬಾಗಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಇದರ ನಿವೇಶನದ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹೂಳು, ಕಸ ಕಡ್ಡಿಗಳು ತುಂಬಿರುವ ಇದರ ತೀರ್ಥಬಾವಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಚಿಕ್ಕ ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಹಂಚಿನ ಮಾಡು ಇದೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೀ ವರ್ಧಮಾನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.  ಇದಕ್ಕಿದ್ದ ಬೇರೆ ಮಂಟಪಗಳು ಈಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಈ ಮೂಲಕ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಪೂಜಾ ಕಾ‌‍ರ್ಯ
ಇದರಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಇಲ್ಲ. ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ ಹಾಗು ಸರಳವಾದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರಂತೆ. ಈ ಬಸದಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ವರ್ಧಮಾನ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಇನ್ನೆರಡು ಬಸದಿಗಳಿದ್ದಂತಹ ಕುರುಹುಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳ ಅಸ್ತಿವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಜರಿದು ಬಿದ್ದಿರುವ ಮಣ್ಣು ಕಲ್ಲುಗಳ ರಾಶಿ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಬಸದಿಗೆ ಎದುರು ಇದ್ದ ಮಂಟಪಗಳ ಅಸ್ತಿವಾರವನ್ನು ಈಗ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಅಷ್ಟೇ!

ಶಿಲ್ಪಕಲೆ
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಕಡು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಲೆಯ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ನಯವಾದ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ.  ಕಾಲುಗಳು ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಧರಣೀಂದ್ರ ಯಕ್ಷರ ನಿಂತುಕೊಂಡಿರುವ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ.

ರಚನೆ
ಈ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಮೇಲ್ಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಬದಂತಹ ರಚನೆಗಳಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮಕರ ಮೃಗ ಹಾಗು ಅವುಗಳ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಟ ಮಕರ ತೋರಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚಾಮರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆಯಾದರು, ಚಾಮರಧಾರಿಗಳು ಇಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಮಕರಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾರೋ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಳು ಬಾಯಿಗಳಿರುವ ನಾಗಫಣವು ಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಬದಿ ಸುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಪಾದದವರೆಗೂ ತಲುಪಿದೆ.

ವಿಶೇಷತೆ
ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿರದ ಮೇಲಿನ ಮುಕ್ಕೊಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಂಕಣಗಳಿಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಅಲಂಕಾರಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದೇ ಅಂಕಣವಿದೆ. ಅದರ ಮೇಲ್ಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಒಂದು ಶಿಖರ(ಮುಗುಳಿ)ದಂತಹ ರಚನೆ ಇದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಮುಖವಿದೆ. ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಸಿಂಹಪೀಠದ ಮೇಲಿರುವ ಪದ್ಮಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶಾಂತತೆಯ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರಾಜಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವಿಮಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ

ವಿಮಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.

ಜನನ
ವಾಸುಪೂಜ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯು ಮುಕ್ತನಾದ ಮೂವತ್ತು ಸಾಗರ ವರ್ಷಗಳಾದ ಮೇಲೆ ವಿಮಲನಾಥ ಜಿನನ ಅವತಾರವಾಯಿತು.

ಅವತಾರಗಳು
ಕಾಲಲಬ್ಧಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಸಲ ಜನ್ಮವೆತ್ತಿದ ಈ ಮಹಾನುಭಾವನು ಮೊದಲ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಧಾತಕೀಷಂಡದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮಹಾಮೇರುವಿನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ರಮ್ಯಕಾವತಿ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಸೇನನು ಮಹಾರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಆ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವಾಗಿ ಸಹಸ್ರಾರಕಲ್ಪದ ಇಂದ್ರನಾಗಿ, ಬಹುಕಾಲ ಸ್ವರ್ಗಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. ಮರುಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಆತನು ಕಾಂಪಿಲ್ಯ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದ ಪುರುದೇವ ವಂಶಜನಾದ ಕೃತವರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಯಶ್ಯಾಮಾದೇವಿ ಎಂಬ ರಾಜದಂಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಘ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿ ಶಿವಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸುಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ದೇವೇಂದ್ರನು ಆತನಿಗೆ ಜನ್ಮಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಎಸಗಿ ವಿಮಲನಾಥನೆಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು.

ವಿಮಲನಾಥನ ವೈರಾಗ್ಯ
ಹೇಮವರ್ಣನಾಗಿ ಅರವತ್ತು ಬಿಲ್ಲುಗಳೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದ ಈ ರಾಜಕುಮಾರನು ಬಹುಕಾಲ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದ ಮೇಲೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ದೇವತೆಗಳು ಪರಿನಿಷ್ಕ್ರಮಣ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಎಸಗಿದರು. ಮನೋಹರೋದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಗುಣ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶಿಯ ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಮರ್ನಪರ್ಯಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ಸ್ವಾಮಿಯು ಜಯನಗರದ ನಂದನ ರಾಜನಿಂದ ಆಹಾರ ದಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಮೂರು ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ದೀಕ್ಷಾವನದಲ್ಲಿ ನೇರಳೆಯ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಆತನಿಗೆ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವಾಯಿತು. ಭವ್ಯರೆಂಬ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮವರ್ಷಣಮಾಡುತ್ತಾ ಬಹುವರ್ಷಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಆಷಾಢ ಕೃಷ್ಣ ಅಷ್ಟಮಿ ಉತ್ತರಾಷಾಢಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲ ಆತನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡನು.

ಗಣಧರರು ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಯರು
ಈತನು ಅರವತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷ ಜೀವಿಸಿದ್ದು, ಐವತ್ತೈದು ಜನ ಗಣಧರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಈತನ ಲಾಂಛನ ವರಾಹ; ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಯರು ಷಣ್ಮುಖ-ವೈರೋಟಿ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು
ನಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ

ನಮಿ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಮೇಲೆ ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ ನೇಮಿಜಿನನ ಜನ್ಮಾವತರಣವಾಯಿತು.

ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ
ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷ ಆಯಸ್ಸುಳ್ಳ ಈತನು ಶಾಮವರ್ಣನಾಗಿದ್ದು ಹತ್ತು ಧನುಸ್ಸುಗಳ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದನು. ಆತನು ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದು ಯೌವನವಂತನಾದಾಗ ರಾಜಮತಿಯೊಡನೆ ವಿವಾಹ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲು, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೇಮಿಯು ಆಕ್ರಮಿಸುವನೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ಆತನಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಉದಿಸುವಂತೆ ಉಪಾಯ ಹೂಡಿದನು. ಹಲವು ಮೃಗಗಳನ್ನು ಕಿರಾತರಿಂದ ಹಿಡಿದು ತರಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ವಿವಾಹ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಧೆಗೋಸ್ಕರ ಬಳಸುವುದಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದ ವಿರಾಗಗೊಂಡ ನೇಮಿಯು ದೇವಕುರು ಎಂಬ ಪಲ್ಲಕಿಯನ್ನೇರಿ ಸಹಸ್ರಾಮ್ರವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ಲ ಷಷ್ಠಿಯ ದಿನ ಚಿತ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿದನು.

ಇತಿಹಾಸ
ಅಪರವಿದೇಹದ ಸೀತೋಪದಾನದಿಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಿಲವೆಂಬ ರಾಜ್ಯವಿದೆ. ಸಿಂಹಪುರ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿ. ಅರ್ಹದ್ದಾಸನೆಂಬ ರಾಜನು ಜಿನದತ್ತೆಯೆಂಬ ರಾಣಿಯೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಅರ್ಹತ್ ಪರಮೇಷ್ಠಿಯ ಪೂಜಾ ಫಲದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದ, ಆತನ ಜನನವಾದ ಮೇಲೆ ರಾಜನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ವಿಜಯವೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಮಗನಿಗೆ ಅಪರಾಜಿತನೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ತಂದೆಯ ತರುವಾಯ ಈ ಮಗನು ಧರ್ಮದಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಒಮ್ಮೆ ವಿಮಲವಾಹನ ಜಿನನು ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಇಳಿದುಕೊಂಡಿರಲು, ಅವರನ್ನು ಕಾಣದ ಹೊರತು ತಾನು ಊಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಪರಾಜಿತನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು. ಎಂಟು ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಇಂದ್ರನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸರ್ವಾಹ್ಣ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿಯರು ಜಿನದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಊಟ ಮಾಡಿದನು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜನ್ಮ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಅಪರಾಜಿತನು ಮಗನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಪ್ರಾಯೋಪಗಮನವೆಂಬ ಸನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು, ಆಯುಷ್ಯಾವಸಾನದಲ್ಲಿ ಆತನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಯುತೇಂದ್ರ ಮಹರ್ಧಿಕದೇವನಾದನು. ಕರ್ಮ ಸವೆದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗಿ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರರಾಜನ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠನೆಂಬ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಯೌವನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಮೇಲೆ ಸುನಂದೆಯೆಂಬ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ. ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠನು ಬಹುಕಾಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಒಂದು ದಿನ ಉಲ್ಕಾಪಾತದ ದರ್ಶನದಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯ ಪರನಾದನು. ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ನಿರಾಹಾರದಿಂದ ಮಡಿದ ಆತನು ಜಯಂತ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಹಮಿಂದ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿ ಬಹುಕಾಲ ದಿವ್ಯಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಪುಣ್ಯಕರ್ಮವೆಲ್ಲ ತೀರಿದ ಮೇಲೆ ಆತನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗಿ ದ್ವಾರಾವತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹರಿವಂಶ ಶಿಖಾಮಣಿಯಾದ ಸಮುದ್ರ ವಿಜಯರಾಜನ ಪತ್ನಿ ಶಿವ ದೇವಿಯ ಗರ್ಭವನ್ನು ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ಷಷ್ಠಿಯ ದಿನ ಉತ್ತರಾಷಾಢಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ಲ ಷಷ್ಠಿಯ ದಿನ ಬ್ರಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ದೇವೇಂದ್ರನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಕಲ್ಯಾಣವಾಗಿ ಈ ಜಿನಶಿಶುವಿಗೆ ನೇಮಿಯೆಂಬ ನಾಮಕರಣವಾಯಿತು.

ದೀಕ್ಷೆ
ಮನಃಪರ್ಯಯಜ್ಞಾನವಾದ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಾವತಿಯ ವರದತ್ತ ರಾಜನಿಂದ ಆಹಾರದಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಐವತ್ತಾರು ದಿನ ಛದ್ಮಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದನು. ಅನಂತರ ರೈವತಕವೆಂಬ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿದಿರಿನ ಕೆಳಗೆ ಆರು ಉಪವಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಆಶ್ವೀಜ ಶುಕ್ಲ ಪಾಡ್ಯದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಸಮವಸರಣದಲ್ಲಿ ವರದತ್ತನೇ ಮೊದಲಾದ ಹನ್ನೊಂದು ಗಣಧರರೊಡನೆ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಾ ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ವಿಹರಿಸಿದನು. ದ್ವಾರಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ನಿಂತು ಅಲ್ಲಿನವರಿಗೆಲ್ಲ ಧರ್ಮಬೋಧೆ ಮಾಡಿದನು.

ಮುಕ್ತಿ 
ಊರ್ಜಯಂತಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ, ಆಷಾಢ ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿ ಮೊದಲ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.

ಲಾಂಛನ 
ಲಾಂಛನ ಶಂಖ ; ಯಕ್ಷ - ಯಕ್ಷಿಯರು ಸರ್ವಾಹ್ಣ - ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನೀ.

ಉಲ್ಲೇಖ

ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು
ಚಂದ್ರನಾಥ ಬಸದಿ ವಿಟ್ಲ

'''ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ವಿಟ್ಲ'''

ಸ್ಥಳ 
ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ವಿಟ್ಲ ಕಸಬಾ ಗ್ರಾಮದ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯಿದ್ದು, ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಮೂಲ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರರ ಮನೆ ಹಾಗೂ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇದು ಮೂಡಬಿದಿರೆ ಜೈನ ಮಠದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಟ್ಲದ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸು ತಂಗುದಾಣದಿಂದ ಪುತ್ತೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನೂರು ಮೀಟರ್ ಸಾಗಿದರೆ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ಇದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು ಹದಿನೇಳು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಎದುರಿನ ಮಂಟಪವು ಶಿಲಾಮಯಗೊಂಡಿದ್ದು, ತಾಮ್ರದ ಹೊದಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಜಗಲಿಗೆ ಹಂಚಿನ ಮಾಡನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದೆ.

ವಿಗ್ರಹಗಳು 
24ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ವರ್ಧಮಾನ ಅಥವಾ ಮಹಾವೀರನ ಪ್ರತಿಮೆಯಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ.

ನಿರ್ಮಾಣ 
ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಪೂಜ್ಯ ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರ ಪೂರ್ವಜರು ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಚರಣೆ 
24ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ವರ್ಧಮಾನ ಅಥವಾ ಮಹಾವೀರನ ಪ್ರತಿಮೆಯಿದ್ದು, ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡವಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಹೂವಿನ ಗಿಡಗಳನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಸಿಗುವ ಇಕ್ಕೆಲಗಳ ಗೋಪುರವನ್ನು ಶ್ರಾವಕರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಡ ಬದಿಯ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಡೋಲನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪವಿದ್ದು ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಒಳಗಿನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರುತ, ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿಯನ್ನು ಯಕ್ಷಿಯರನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಈಗ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಇದೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗತ್ತಿದ್ದು, ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರೆದುರು ಹೊಂಬುಚ್ಚದಂತೆ ಹೂಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಹಾಗೂ ಹರಕೆ ಹೇಳಿದರೆ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ದಿಯಾಗುತ್ತದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜಿನಬಿಂಬದ ಮೇಲೆ ಓದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಬರವಣಿಗೆ ಇದೆ. ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲಬಿಂಬವು ಬಿಳಿಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮಾಲೆದೀಪದ ಅಲಂಕಾರ ಇದೆ. ಮೂಲಸ್ವಾಮಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಕ್ಷೀರಾಭೀಷೇಕ, ಜಲಾಭಿಷೇಕ, ಯಾರಾದರೂ ಹೇಳಿದರೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ವಜ್ರಲೇಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಏನಾದರೂ ಹರಕೆ ಹೇಳಿದರೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ಹಬ್ಬಗಳಾದ ನವರಾತ್ರಿ, ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ, ನೂಲಹುಣ್ಣಿಮೆ ಹಾಗೂ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಭತ್ತದ ತೆನೆ ಕಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ನಾಗನಕಲ್ಲು, ತ್ರಿಶೂಲಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶೀಲಾಶಾಸನವಿದೆ . ಇಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಮೂರು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಭದ್ರವಾದ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆಯಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶಿಮುಂಜೆಗುತ್ತು ಆದಿನಾಥ ಬಸದಿ, ಶಿರ್ತಾಡಿ

ಶಿರ್ತಾಡಿ ಶಿಮುಂಜೆಗುತ್ತು ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಳ 
ಭಗವಾನ್ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ವಿರಾಜಮಾನರಾಗಿರುವ ಬಸದಿಯು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು ಶಿರ್ತಾಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಹತ್ತಿರ ಬಸದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಶಿಮುಂಜೆಗುತ್ತು ಮನೆ ಇದೆ. ಶಿರ್ತಾಡಿ ಬಸದಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಬಸದಿ ಅಳಿಯೂರು ಆದಿನಾಥ ಬಸದಿ , ಅದು ಇಲ್ಲಿಂದ ೪ ಕಿ. ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಶಿರ್ತಾಡಿ ಬಸ್ಸು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ೨೦೦ ಮೀಟರ್ ದೂರವಿದ್ದು, ತಾರಿನ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಶಿಮುಂಜೆಗುತ್ತಿನ ದಿ। ದೇವರಾಜ ಸೇಮಿತರು ೧೯೧೨ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿ ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ನಡೆಸಿರುತ್ತಾರೆ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಬಸದಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡು ಇದ್ದು ದಿ| ದೇವರಾಜ ಸೇಮಿತರು ತಮ್ಮ ಮಿತ್ರನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಬರುವಾಗ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಲಗದ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸಿತು. ಆಗ ತಮ್ಮೊಂದಿಗಿರುವವರೊಡನೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಸದಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಇಚ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ಅದೇ ಬಸದಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬುನಾದಿಯಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾದ ಜಿನಮಂದಿರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಊರಿನ ಸಮಸ್ತರೊಡನೆ ಸೇರಿ ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

ಪೂಜಾಕೈಂಕ್ರಯ 
ಸುಮಾರು ೬ ಇಂಚು ಎತ್ತರದ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಕಾಲಿನ ಬಳಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದೆ. ದಿನವೂ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿ ಆದಿನಾಥರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ, ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಇತರ ಪೂಜೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವು ಪಂಚಲೋಹದಿಂದ ಎರಕ ಹೊಯ್ದದ್ದಾಗಿದ್ದು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ೩ ಅಡಿ ೪ ಅಂಗುಲ ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಖಡ್ಗಾಸನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸಲ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ಅಷ್ಟಾಹಿಕ ಪರ್ವ, ನೋಂಪಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ನಿರಂತರ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟಾಹಿಕ ಪರ್ವ, ಶೋಡಷ ಭಾವನೆ ನವರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ ಊರಿನ ಸಮಸ್ತರ ಕೂಡುವಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾಂಗಣ

ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರಾಂಗಣ 
ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರಸ್ವಾಮಿಯ ಪಂಚಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು, ೯ ಇಂಚು ಉದ್ದವಿದು, ಇದ್ದು ಖಡ್ಗಾಸನದಲ್ಲಿದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಪಡಸಾಲೆ ಇದ್ದು ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಮಂದಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಿದ್ದು , ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮುನಿ ನಿವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಕೋಣೆ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದ ಬಾಗಿಲಿನ ದ್ವಾರಬಂಧ (ದಾರಂದ)ದಲ್ಲಿ ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಕೆತ್ತನೆಯಿದೆ. ಮುಖ ದ್ವಾರದ ದಾರಂದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಹಣಯಕ್ಕನ ಕೆತ್ತನೆ ಇದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೆತ್ತನೆಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ೪ ಸುಂದರವಾದ ಮರದ ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಜಯಗಂಟೆಯನ್ನು ಗೋಪುರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಿಂಬದ ಸರಿಯಾದ ಎದುರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಾರಿಸಿದಾಗ ತುಂಬಾ ದೂರದವರೆಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಯಘೋಷ ಗಂಟೆಗಳಿವೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕುಟಿ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ದಿನಾಲೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಂಚಿನ ಗಣಧರಪಾದ ಇದೆ.

ಹೊರಾಂಗಣ ಪ್ರಾಂಗಣ 
ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಷಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ . ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ, ನಾಗರಕಲ್ಲು, ತ್ರಿಶೂಲ ಇದೆ . ಇವೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ . ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಎತ್ತರವಾದ ಕೆಂಪು ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆ ಇದೆ.(ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ).

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಆಧಿನಾಥ ಬಸದಿ ಬಾಳ್ತಿಲ

ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಬಾಳ್ತಿಲ. ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ಬಾಳ್ತಿಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯಿದೆ.

ಸ್ಥಳ 
ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ಬಾಳ್ತಿಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯಿದೆ. ಇದು ಮೂಡಬಿದಿರೆ ಜೈನ ಮಠದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಕಲ್ಲಡ್ಕ-ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ   ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಒಳ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸಾಗಿದರೆ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.

ನಿರ್ಮಾಣ 
ಬಸದಿಯು ದೇವರಾಜ್ ರೈಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಬಾಳ್ತಿಲ ಬೀಡಿನ  ಬಂಗರಿಂದ 1959 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಚರಣೆ 
ಶ್ರೀ ಆಧಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಮೂಲ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿತ್ಯವೂ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿಗೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ, ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಿನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ, ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ, ಮುಂತಾದ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಗ್ರಹಗಳು 
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಎರಡು ಮೂರ್ತಿಗಳಿದ್ದು ಒಂದು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಸಭಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಬಸದಿಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಅಂದವಾದ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರವಿದ್ದು, ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ  ಅಲಂಕಾರಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿದ್ದುಅದರಲ್ಲಿ 24 ತೀರ್ಥಂಕರ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ. ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪರ್ಯಂಕಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಿಂಬವು ಬಿಳಿ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮಕರ ತೋರಣ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಿದೆ.  ಬಸದಿಯ ಬಲ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮಪಾಲನಾ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಂತೆ ಮಾಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನನ್ನು ಮೇಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ನಾಗಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಭದ್ರವಾದ ಪ್ರಕಾರ ಗೋಡೆಯಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಮುನಿಸುವ್ರತ ಸ್ವಾಮಿ



ಜನನ ಇತಿಹಾಸ
ಕಾಲಲಬ್ಧಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಮೊದಲನೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂಗದೇಶದ ಚಂಪಾಪುರಾಧೀಶ ಹರಿವರ್ಮನಾಗಿದ್ದ ಈ ಸ್ವಾಮಿಯು ಆ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅನಂತವರ‍್ಯರೆಂಬ ಜನರಿಂದ ಧರ್ಮಶ್ರವಣ ಮಾಡಿ,ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು,ಮಡಿದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಣ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನಾಗಿದ್ದನು.

ಜನನ
ಪುಣ್ಯ ಸಮೆದ ಮೇಲೆ ರಾಜಗ್ರಹ ನಗರದ ಹರಿವಂಶಜ ಸುಮಿತ್ರ ರಾಜನ ಮಡದಿ ಸೋಮಾದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಿನಶಿಶುವಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.

ನಾಮಕರಣ
ದೇವೇಂದ್ರನು ಮೇರು ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಿ ಮುನಿಸುವ್ರತನೆಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟನು.

ಆಯುಷ್ಯ
ಇಪ್ಪತ್ತು ಬಿಲ್ಲೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದ ಈತನು ಮೂವತ್ತು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷ್ಯವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು.

ಜ್ಞಾನೋದಯ
ಈತನು ರಾಜನಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ದಿನ ಬಂದು ಯಾಗ ಹಸ್ತಿಯು ಆಹಾರತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಕಂಡು ತನ್ನ ಅವಧಿ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅದರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಆ ಆನೆ ತಾಲಿಪುರದ ರಾಜನಾಗಿತ್ತು. ದುರಭಿಮಾನದಿಂದ ಪಾತ್ರಾಪಾತ್ರ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ದಾನಮಾಡಿ ಆನೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿತ್ತು. ಈಗ ಸುವ್ರತನ ವಿವೇಕ ಬೋಧನೆಯಿಂದ ಸಂಯಾಮಾ ಸಂಯಮ ವ್ರತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಮುನಿಸುವ್ರತನಿಗೂ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಯಿತು. <ref>

ದೀಕ್ಷೆ
ಜ್ಞಾನೋದಯದ ನಂತರ ಪರಿನಿಷ್ಕ್ರಮಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಅಪರಾಜಿತವೆಂಬ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ನೀಲವನಕ್ಕೆ ಬಂದು, ವೈಶಾಖ ಕೃಷ್ಣ ದಶಮೀ ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆ ವಹಿಸಿದನು. ಮನಃಪರ್ಯಾಯಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ ಆತನು ರಾಜಗ್ರಹದ ವೃಷಭ ಸೇನನಿಂದ ಆಹಾರದಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಹನ್ನೊಂದು ತಿಂಗಳು ಛದ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ನೀಲವನ ಚಂಪಕ ವೃಕ್ಷದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ವೈಶಾಖ ಕೃಷ್ಣ ನವಮಿಯ ಸಂಜೆ ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನಿಯಾದನು.

ಮೋಕ್ಷ
ತನ್ನ ಹದಿನೆಂಟು ಗಣಧರರೊಡನೆ ಸಮವಸರಣದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಹಲವು ಕಾಲ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಸಮ್ಮೇದ ರ‍್ವತ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಗುಣ ಬಹುಳ ದ್ವಾದಶಿಯ ದಿನ ಶ್ರವಣ ನಕತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.

ರಾಜ್ಯ ಲಾಂಛನ
ಶಾಮವರ್ಣನಾದ ಈತನ ಲಾಂಛನ ಕರ‍್ಮ;ಯಕ್ಷ - ಯಕ್ಷಿಯರು ವರುಣ ಬಹುರೂಪಿಣೀ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಮಾತು ಪದ್ಮವತಿ ದೇವಿ ಜೈನ ಬಸದಿ, ನೆಲ್ಲಿಕೇರಿ

ಶ್ರೀ ೧೦೦೮ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರ, ಮಾತೆ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ಬಸದಿ, ನೆಲ್ಲಿಕೇರಿ, ಕುಮಟಾ. ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯವರ ಈ ಬಸದಿ ಕುಮಟಾ ಪೇಟೆಯ ನೆಲ್ಲಿಕೇರಿ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯವರ ಈ ಬಸದಿ ಕುಮಟಾ ಪೇಟೆಯ ನೆಲ್ಲಿಕೇರಿ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸರಕಾರಿ ಹೊಸ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹಾಗೂ ಹಳೇ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ನಿರ್ಮಾಣ‌‌‌‌‌‍
ಈ ಬಸದಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ ಗುರುರಾಜ ಇಂದ್ರರ ಮನೆಗೆ ತಾಗಿಕೊಂಡೇ ಇದೆ. ಅವರೇ ಇಲ್ಲಿಯ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜಾದಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಗುರುರಾಜ ಇಂದ್ರರು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗೃಹ ಚೈತ್ಯಾಲಯವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮೂರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಸದಿಯನ್ನಾಗಿ ೩ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬಸದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿದ ಕಾರಣ ಕುಮಟದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ೨೦-೨೫ ಜೈನ ಕುಟುಂಬದವರು ಈ ಬಸದಿಗೆ ಆಗಾಗ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಟೆರೇಸ್ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು ಭದ್ರವೂ ಶುಚಿಯೂ ಆಗಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದೊಂದು ಮನೆಯ ಬಸದಿಯಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸವು ತಿಳಿದು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯೇ ಆದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪುರೋಹಿತರೇ ಎಲ್ಲಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಗ್ರಹ ವಿನ್ಯಾಸ
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಮೂಲನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಿಂಬವಲ್ಲದೆ ಚೌವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರು, ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ, ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ, ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ ದೇವಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ವಾಹ್ಣಯಕ್ಷನ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಗೆ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿಲ್ಲ. ಪೂಜೆ ಆಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿಯ ಹೂಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಗರ್ಭಗೃಹವೇ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದು ಎದುರಿಗೆ ಚಂದ್ರಶಾಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಲ್ಲ, ಬಸದಿಯ ಎದುರಿಗಿರುವ ಶುಚಿಯಾದ ಪ್ರಾಂಗಣವನ್ನೆ ಬಸದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಗಳಾಗಲೀ ತೀರ್ಥಮಂಟಪವಾಗಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವಾಗಲೀ ಇದಕ್ಕೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಆಚರಣೆ 
ಮೂಲನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿ ಪದ್ಯಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪರ್ಯಂಕಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಿಂಬವು ಸುತ್ತ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಹಿಂಬದಿ ಒಂದು ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದರ್ಪಣ ಪತಾಕೆ ಮುಂತಾದ ಪವಿತ್ರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ದಿನಕ್ಕೆ ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ, ಕಾರ್ತಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವ, ಮಹಾವೀರ ನಿರ್ವಾಣೋತ್ಸವ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಸದ ಮನೆಯು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಎದುರುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದೊಂದು ಬಲಿ ಪೀಠವಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ, ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ಮತ್ತು ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿಯರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ನಡೆಸಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಪ್ರಸಾದ ಕೇಳುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಈ ಬಿಂಬವು ಕರಿಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಒಂದುವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕೀರ್ತಿಮುಖವೂ ಕೆಳಗಡೆ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪದ ಆಕೃತಿಯೂ ಇವೆ. ಚತುರ್ಬಾಹುಗಳ ಈ ಬಿಂಬವು ಲಲಿತಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಬಹು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಜಿನೇಶ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ಬಸದಿ, ಜಲವಳ್ಳಿ



ಸ್ಥಳ
ಈ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ಬಸದಿಯು ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲೂಕಿನ ಜಲವಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಜೈನಕೇರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿದೆ. ಹೊನ್ನಾವರ-ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆ-ಬೆಂಗಳೂರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ೧೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸಾಗಿ ಆಗ ಸಿಗುವ ಸುಳಗೋಡು ಕ್ರಾಸ್‌ನಿಂದ ಬಲಗಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜಳವಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮುಂದುವರಿದಾಗ ಈ ಬಸದಿಯ ಸ್ಥಳವು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮುಂದುವರಿದರೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿರುವ ಶರಾವತಿ ನದಿ ಇದೆ. ಬಸದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಂಗಡಿಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸರಕಾರಿ ಬಸ್ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ಸೇವಾ ಸೌಕರ್ಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ಹೊನ್ನಾವರದಿಂದ ಒಟ್ಟು ೨೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ. ಜಲವಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಈ ರಸ್ತೆಯ ಬಲಬದಿಯ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯ ನಿವೇಶನವಿದೆ.

ಪೂಜಾ ಕಾರ್ಯ
ಇಲ್ಲಿ ಬಸದಿಯ ಕಟ್ಟಡವಿಲ್ಲ. ದೈನಂದಿನ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರಾದಿಗಳೂ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ (ಜಟ್ಟಿಗ)ನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮೀಯರು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಥಳ ವಿಶೇಷತೆ
ಈ ಬಸದಿ ಇದ್ದ ನಿವೇಶನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ದಿನ್ನೆಯ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಒಂದು ಮಂಟಪವಿದೆ. ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮಾಡು ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಹ ಮತ್ತು ಪದ್ಮದ ಆಕೃತಿ ಇರುವ ಸಿಂಹ ಪೀಠವಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ತೀರ್ಥದ್ವಾರ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಎದುರುಗೆ ಶುಕನಾಸಿ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ, ನವರಂಗ, ಘಂಟಾಮAಟಪಗಳು ಇರಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳಾಗಲೀ ಕಂಬಗಳಾಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ಪಂಚಾAಗ ಮಾತ್ರವಿದೆ. ಆದರೆ ಅಧೋಮುಖ ಕಮಲಗಳಿರುವ ಒಂದೆರಡು ಶಿಲಾ ಖಂಡಗಳು ಬಿದ್ದುಕೊಂಡಿವೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಎದುರಲ್ಲಿ ಬಸದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುವ ಸೋಪಾನ ಮತ್ತು ಆನೆ ಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಸಕ್ತ ಬಂಧುಗಳು ಒಂದು ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಇಡುತ್ತಾರಂತೆ. ಎದುರಿನ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಬಾವಿ ಇತ್ತಂತೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಅದು ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಜಿನೇಶ್ವರ ಪೂಜೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ರೆಂಜೆ (ಎಜ್ಜಲ) ಹೂವಿನ ದೊಡ್ಡದಾದ ಒಂದು ಮರವಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಒಂದು ಶಿಲಾಶಾಸನವಿದೆ.

ಆಡಳಿತ
ಈ ಶಾಸನದ ಅನುಸಾರ ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆಯ ಅರಸ ಕೃಷ್ಣಭೂಪನು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೪೫ರಲ್ಲಿ ಜಲವಳ್ಳಿಯ ಈ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ನಿತ್ಯಾನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ ಎಂಬವರಿಗೆ ಭೂದಾನ ಮಾಡಿದ್ದ. ಈ ನಾಗಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ ಯಾರೆಂಬುದರ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದು ಬಾರದಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾಯಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ(ಅವರ ಮಗ ನಾಗರಾಜ ಶೆಟ್ಟಿ) ಎಂಬವರ ಮನೆಯಿದೆ. ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗು ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಬಸದಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ಪರ್ವಗಳನ್ನು, ಜಯಂತಿ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವರಿಗೆ ಸರಕಾರದಿಂದ ತಸ್ತೀಕ್ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ, ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಹಾಗು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪಂಚಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಬಿಂಬವು ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ. ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಅದು ಯಾವುದೋ ಇನ್ನೊಂದು ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ



ಜನನ
ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಬಿಲ್ಲುಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವುಳ್ಳವನೂ, ಐವತ್ತೈದು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷ್ಯವುಳ್ಳವನೂ, ಹೇಮವರ್ಣನೂ ಆದ ಮಲ್ಲಿನಾಥನು ಅರ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಮೇಲೆ ಸಹಸ್ರ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಜನಿಸಿದನು. ಮಲ್ಲಿನಾಥನು ಮಿಥಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಇಕ್ವಾಷು ವಂಶಸ್ಥನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಐವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ವರುಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಕಾಲಲಬ್ಧಿ ದೊರ ಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಈತನ ಚೇತನ ಮೊದಲ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಛಕಾ ದೇಶದ ವೀತಶೋಕಪುರದಲ್ಲಿ ಮಹಾವಂಶಜನಾದ ವೈಶ್ರವಣ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಆತನು ಆಲದ ಮರವೊಂದು ಸಿಡಿಲಿನಿಂದ ಭಸ್ಮವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ದೀಕ್ಷೆ ವಹಿಸಿದನು.

ದೀಕ್ಷೆ
ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ ವಿವಾಹ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜನ್ಮ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ನಿರ್ವೇಗಗೊಂಡ ಪರಿನಿಷ್ಕಮಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಜಯಂತವೆಂಬ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ದೀಕ್ಷೆವಹಿಸಿ, ಮನಃಪರ್ಯಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಮಿಥಿಲಾ ನಗರದ ನಂದಿಷೇಣ ರಾಜನಿಂದ ಅನ್ನದಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಆರು ದಿನಗಳ ಛದ್ಮಾವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಶ್ವೇತವನದ ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಮೋಕ್ಷ 
ದ್ವಾದಶ ಗಣಧರರೊಡನೆ ತನ್ನ ಧರ್ಮ ವಿಹಾರವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಸಮ್ಮೇದ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಫಾಲ್ಗುಣ ಶುಕ್ಲ ಪಂಚಮೀ ತಿಥಿಯ ಭರಣೀ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ರಾಜ್ಯ ಲಾಂಛನ
ಈತನ ಲಾಂಛನ ಕುಂಭ ; ಯಕ್ಷ - ಯಕ್ಷಿಯರು ಕುಬೇರ - ಅಪರಾಜಿತಾ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು
ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಿನ ಮಂದಿರ, ಕಾಪು



ಸ್ಥಳ 
ಶ್ರೀ ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಿನ ಮಂದಿರ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕು ಪಡುಗ್ರಾಮದ ಕಾಪುವಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕಟಪಾಡಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ೫ಕೀ.ಮಿ, ದೂರ.ಇದು ಕಾಪು ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ ಬಳಿಯಿದೆ.

ಒಳಾಂಗಣ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯ ಜಗಲಿಗೆ ಹೋಗುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದೆ ಇರುವಂತಹ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ ಮತ್ತು ಮಣಿಘಂಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡು ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಗಂಧಕುಟಿ ಕೂಡಾ ಇದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಪಧಪಾದ, ಬ್ರಹ್ಮಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸಣ್ಣ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಚೇತ್ರಪಾಲನ ಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಾಗರಕಲ್ಲುಗಳೂ ಇದ್ದು, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳನ್ನ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಅಷ್ಟದಿಕಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇವೆ. ಬಸದಿಯ ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಯೂತ ರಕ್ಷಣಾ ಗಿಡವಿದೆ.ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮನಾಥಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂಲನಾಯಕ ಬಿಂಬವು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ೨ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ಇಲೆಯದ್ದೇ ಆದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತೀ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯಿದ್ದು, ದಿನವೂ ಎಂದಿನಂತೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ರವಾರಗಳಂದು ಮತ್ತು ನವರಾತ್ರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಪೂಜೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಹೂವಿನ ಅಂಲಕಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ.ಸ್ವಾಮಿಗೆ ದಿನವೂ ಕ್ಷೀರಾಭೀಷೇಕ, ಗಂಧಾಭಿಷೇಕ ಹಾಗೂ ಜಲಾಭಿಷೇಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಶುಕ್ರವಾರ ಮತ್ತು ನವರಾತ್ರಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯೂ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಭಗವಾನ್ ಶ್ರಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಹಲ್ಲರ ಬಸದಿ

ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹಲ್ಲರ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಹಲ್ಲರ ಬಸದಿ ಅಥವಾ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಬಸದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಬಸದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೫೦೦ ರಿಂದ ೬೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನ ಆರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಆರೂರ (ಆರು+ಊರ) ಹಲ್ಲರು ಕಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಇದು ಹಲ್ಲರ ಬಸದಿಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ಆ ಆರು ಊರುಗಳು ಯಾವುದೆಂದರೆ ಕುಕ್ಕೂಂದೂರು, ಹಿರ್ಗಾನ, ನಿಟ್ಟೆ, ಅತ್ತೂರು, ಕಲ್ಯ ಮತ್ತು ನಖರೆ. ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಬೆಂಬಲ ಹಾಗೂ ಧನಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಚವ್ಹೀಸ್ ತೀರ್ಥಂಕರರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಸದಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುವ ರೂಢಿಯಿದೆ. ಎದುರಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಅಂಗಣ, ಅದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರವು ಬಸದಿಯ ಅಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸೂಇಯು ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಶಿಲಾಮಯ ಬಸದಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುರುರಾಯರ ಬಸದಿಯಿದೆ. ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಹರಿಪೀಠದ ಬಲಭಾಗದದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಡ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುವಂತಹ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ಭೈರವಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಎಲ್ಲಾ ಜನರ ಅಬೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

ವಿಧಿ ವಿಧಾನ 
ಈ ಬಸದಿಯಿಂದ ೨೦೦ ಅಡಿಒಳಗೆ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಹಲ್ಲರ ಬಸದಿಗೆ ಕುಕ್ಕಂದೂರು ಗುಡ್ಡೆಗುತ್ತು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪಾಪರಾರಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕಾಲ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಶುಧ್ದ ನಾಗೇಶ್ವರ ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ಸ್ವಾಮಿಯ ಸನ್ನಿದಿಯಲ್ಲಿ ರಥೋತ್ಸವ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ವಿನ್ಯಾಸ 
ಈ ಬಸದಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದೆ. ದೂರದಿಂದ ನೋಡುವಾಗ ವಿಶಿರ್ಷಟ ವಾಸ್ತು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವನಂದಿ ಎಂಬ ಮುನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನ ತಂಗಿದ್ದು ಕೊನೆಗೆ ಸಮಾಧಿಯಾದರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುನ್ಯಾಸೋವನ್ನು (ಮುನಿವಾಸವನ್ನು) ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಬಸದಿ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸುಂದರವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಇವೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಸುಂದರ ಮಂಟಪ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿಗೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಣಧರಪಾದ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಶ್ರುತದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಚರಬಿಂಬವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಧರಣೇಂದ್ರ ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ಯಕ್ಷಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ 
ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಯತ್ನರಾಜರು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಎಲ್ಲಾ ಮನೆತನದವರು ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಭರತ್ ರಾಜೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರ ಎಂಬವರು ಪ್ರದಾನ ಇಂದ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಅನೇಕ ದಿಗಂಬರಮುನಿಗಳು ಹಾಗು ಡಾ. ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗಡೆಯವರಂತಹ ಗಣ್ಯರು ಬೇಟಿ ನೀಡುದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಸರಕಾರದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಬಸದಿಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಬಸದಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಸದಿಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಯಾಗಲಿ ಎಂಬುವುದು ಇಲ್ಲಿಯವರ ಆಶಯ.

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ನಾರಾವಿ

ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ನಾರಾವಿ

ಸ್ಥಳ
ನಾರಾವಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಎದುರಿನ ಗೋಪುರದ ಬಲಬದಿ (ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ)ಯಲ್ಲಿ ಈ ಜಿನಾಲಯವಿದೆ.

ಒಳಾಂಗಣ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಲೇ ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ, ಗಂಧ ಕುಟಿ ಹಿತವಾದ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಸುಕನಾಸಿ ಹಾಗೂ ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಿವೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯ ಹಿಂದುಗಡೆ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮಯಕ್ಷನ ಸುಂದರ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಮಕರ ತೋರಣ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸುಮಾರು ಮೂರುವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಭಗವಾನ್ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿಲಾ ಬಿಂಬವಿದೆ.ಈ ಬಸದಿಗೂ ಒಳಗಡೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥವಿದೆ. ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ಬಲಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಗಡೆ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸುಂರದ ಗುಡಿಯಿದೆ.

ತೀರ್ಥಂಕರ ಶಿಲಾಸನ
ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹಿಂದಿನ ಬಸದಿ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈಗ ಅನಂತ ಶಾಂತಿ ತೀರ್ಥಂಕರ ವನ ಎಂಬ ತೀರ್ಥಂಕರ ಭಗವಾನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಿಡ (ವೃಕ್ಷ) ಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿರುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯ ಶಿಲಾ ಶಾಸನವೂ ಇತ್ತು. ಅದನ್ನು ಪಂಕ್ತಿಗಳ ಅನುಸಾರ ಈ ರೀತಿ ಓದಲಾಗಿದೆ.

ಶಿಲಾ ಶಾಸನ

ಮುಂಭಾಗ
೧.	ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರೀಮತು ಪಂಡ್ಯಚ 
೨.	ಕ್ರವರ್ತು ರಾಯ ಗಜಾಂಕುಶ ಶ್ರೀ
೩.	ವೀರ ಕುಲಶೇಖರಾಳ್ವೇಂದ್ರ ದೇವರು ವಿ
೪.	ಜಯ ರಾಜ್ಯಂ ಗೆಯ್ಯತ್ತಮಿದ್ದ ರೌದ್ರಿ
೫.	ಸಂವತ್ಸರದ ಧನುಮಾಸ ಮೊದ
೬.	ಲಗಿ ಮಂಗಳೂರು ಹಿರ್ಯರ
೭.	ಮೆನ್ಯ ಭುವನಾಶ್ರಯದ ಮುಂದ
೮.	ಣ ಮೊಗಸಾಲೆಯಲು ವಡ್ಡೋಲಗಂ
೯.	ಗೊಟ್ಟಿದ ಅಮರ ಶ್ರೀಪಾದ ಸಂನಿ
೧೦.	ಧಾನದಲು ಕುಮಾರ ಬಂಕಿ
೧೧.	ದೇವರುಂ ಮುಂತಾಗಿ ಯಿದ್ದಂತ ಪ್ರ
೧೨.	ಧಾನದಂ ನಕರ ಹಂಜಮಾನರುಂ ಎ
೧೩.	ರಡು ಕೊಲಬಳಿಯರುಂ ಸಕಲ ಛತ್ರ
೧೪.	ಮನ್ನೆಯರ್ಗೆಯುಂ ಕೂಡಿನೆರೆದಿದ್ದ ಪ್ರ
೧೫.	ಹರದಲು ಮಂಗಳೂರ
೧೬.	ಹೊರಹಿನವರುಂ ನೆಲದವರುಂ 
೧೭.	ಕೋಟಿಯವರು ಹರಹರಿಯವನುಂ ಬಿ
೧೮.	ಮ್ಮುದೇವ ಬಳಿಯ ಬೀರಲದೇವಿಯರ ಕುವರ ಗಣಪಂಣ್ಣಂಗ್ಗೆ ಧಾ
೧೯.	ರೆಯನೆರದು ಕೊಟ್ಟ ಮಂಜುನಾ
೨೦.	ಥ ದೇವರಿಗೆ.....

ಹಿಂಭಾಗ
೨೧.	ಮಯ್ಯಂದು ಹಡಪ
೨೨.	ಕೈಯಂ ಕೊಟ್ಟ (ಪಾದಕಾಣಿಕೆ?)
೨೩.	ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಯಾವರು ವಕ್ರಸ್ಥರ
೨೪.	ಗಂಗೆ ವಾರಣಾಸಿಯಲು ಸಾವಿರ ಕಪಿಲೆ
೨೫.	ಯ ವಧಿಸಿದ ದೋಶ. ಮಂಜುನಾಥ ದೇ
೨೬.	ವರ ಕಿತ್ತ ದೋಷ ಯಾವೂರಿಂದ ಒಬ್ಬ
೨೭.	ರು ವರ್ತಿಸ್ತಾರಾದರೆ ಅರಸಿಂಗೆ ದಂ
೨೮.	ಡ ಗ ೧೦೦೦ ಒಂದು.......
೨೯.  ಹಾರವರಿ ಬ್ರಹ್ಮರು ಮುದಲಾಗಿ 
೩೦.   ೧೨೦.......

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಕಣಿಯೂರು

ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಕಣಿಯೂರು

ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಮಾರ್ಗ
ಬಸದಿಗೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೋಗುವಾಗ ಕುಪ್ಪೆಟ್ಟಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ ಪದ್ಮುಂಜ ಎಂಬ ಪೇಟೆ ಮೂಲಕ ಬಸದಿಯನ್ನು ತಲುಪ ಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಕಣಿಯೂರು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.

ಮೂರ್ತಿ/ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಭಗವಾನ್ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಮೂರ್ತಿಯು ಪಂಚಲೋಹದ್ದಾಗಿದ್ದು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತಲೂ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಬಿಂಬಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಮಕರ ತೋರಣ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪದ್ಮಪೀಠ ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಗೋಮುಖ ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷೆಯರು ವಿರಾಜಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಿಂತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಆಯುಧಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೋಮುಖ ಯಕ್ಷ ೪ ಕೈಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಪರಶು, ಬೀಜಫಲ, ಅಶ್ವಸೂತ್ರ, ಮತ್ತು ವರದ ಮುದ್ರೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಿಗೆ ೪ ಕೈಗಳಿದ್ದು ೮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರ, ಮತ್ತಿತ್ತರ ಆಯುಧಗಳು, ೨ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ವಜ್ರ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ವರದ ಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫಲ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗೆ ವೃಷಭ ಲಾಂಛನವಿದೆ. ಅಷ್ಟಮಹಾಪ್ರಾತಿಹಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ, ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ, ಗಂಧಕುಟಿಗಳು ಇವೆ.ಗಂಧಕುಟಿಯುಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ ಹಾಗೂ ಗಣಧರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರಾಂಗಣದ ಆಗ್ನೇಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರ ಇದೆ.ಬಸದಿಯು ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥದ ಜಗಲಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಅಂಗಳ ಇದೆ.ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗನ ಸನ್ನಿಧಾನವೂ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ಕಲ್ಲು ಮುಂತಾದ ಪೂಜನೀಯ ವಸ್ತುಗಳ ಜೊತೆ ಪ್ರಧಾನ ಬಲಿಪೀಟ ಇದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ 
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹಾಗೂ ಸಾಯಂಕಾಲ ೨ ಹೊತ್ತುಗಳ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರುತ ಹಾಗೂ ಗಣಧರಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೋಂಪಿ ಉದ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಸಾನಿಧ್ಯವಿದ್ದು, ಅದು ದೇವಕೋಷ್ಠದಲ್ಲಿದ್ದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಸೀರೆ ಬಳೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತೊಡಿಸಿ ಸಿಂಗರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಎದುರು ಹೂವು ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷಗಳೆಂದರೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ವರಾಹ ಪೂಜೆ, ಧನುಪೂಜೆ, ಅಪ್ಪದ ಪೂಜೆ, ನವರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ, ನವರಾಥ್ರಿ ಪೂಜೆ, ದೀಪಾವಳಿ, ನೂಲಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಆರಾಧನೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ವೇಣೂರು

ವೇಣೂರು ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿ (ಕಲ್ಲುಬಸದಿ)ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲೇ ಎಂಬಂತೆ ಎತ್ತರವಾದ, ಅನೇಕ ಚಿತ್ತಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿದೆ, ಅನಂತರ ಸಿಗುವುದೇ ಗೋಪುರ. ಶ್ರೀ ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿ ಶಾಂತೀಶ್ವರ ಬಸದಿಯ ಎಡಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು ಬಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ.

ದೈವ
ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಗ್ನನಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಕರಿಶಿಲೆಯ ಶ್ರೀ ಆದೀಸ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಮನಮೋಹಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅಪೂರ್ವವಾದದ್ದು, ಏಕೆಂದರೆ ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕೇಶವು ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಮಾತ್ರ ಆದಿನಾಥರ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೂವರೆ ಐದು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಇದು ಅಜಿಲ ರಾಜವಂಶದವರಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರ್ತಿ.

ಬಸದಿಯ ರಚನೆ
ಇದರ ಎದುರು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಇದೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ೫ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಆನೆ ಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಇದು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪತ್ರೀಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅನಂತರ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಹೊಸ್ತಿಲಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಬಳಿಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು. ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವ ವಿಧಾನ. ಬಸದಿಯ ಮಾಡಿದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಮುಖಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಈ ಜಿನಾಲಯ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳ	
ಇಲ್ಲಿನ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮುಂಜಾನೆ ೭.೩೦ ಕ್ಕೆ ಆದಿನಾಥ -ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಅನಂತರ ಆದಿನಾತನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕ್ರಮ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೂಗಳನ್ನು ಪಾದದ ಬಳಿ ಇಡಬಹುದು. ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ನೀರಿನ ಅಂಶ ಉಳಿಯದಂತೆ ನೋಡಿ ಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷತೆ
ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಬಳಿಯ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಗಬೇಕಾದರೂ ಮೊದಲು ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪ್ರಸಾದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉತ್ಸವವಾದರೂ ಅರಸರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿಯೇ ಹೋಗಬೇಕು. ಅದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ವೇಣೂರು ಅಜಿಲ ಅರಸರ ಮನೆದೇವರೂ ಹೌದು. ಈ ಜಿನಾಲಯವನ್ನು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪುಷ್ಪದಂತ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಬಿಜಿಲ

ಪುಷ್ಪದಂತ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಬಿಜಿಲ

ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಪುಷ್ಪದಂತ ಬಸದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಳತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಬಿಜಿಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ.

ಮಾರ್ಗ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಮಡಂತ್ಯಾರಿಗ, ಪಾಂಡವರಕಲ್ಲು ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಬೇಕು. ಬಿಜಿಲ ಎಂಬ ಊರಿನ ಅಡಿಕೆ ತೋಟ ಮತ್ತು ವನ ಪ್ರದೇಶ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಸಿದೆ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಒಳಾಂಗಣ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ 
ಬಿಜಿಲದ ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಒಂಭತ್ತನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಪುಷ್ಪದಂತ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು. ಈ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಭಾವಲಯವು ಅರ್ಧ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯು ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಜಿತ ಯಕ್ಷ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ಯಕ್ಷಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗೆ ಮಕರ ಲಾಂಛನವಿದೆ. .ಈ ಬಸದಿಯು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ ೧೭೪೦ರಲ್ಲಿ ಇತ್ತೆಂದು ನಮಗೆ ಬಸದಿ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಬರೆದಿರುವ ಶಾಸನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ನಾಯಕ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಚಾಮರ ಮುಕ್ಕೊಡೆ, ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ದಿವ್ಯ ಧ್ವನಿ ಮುಂತಾದ ಅಷ್ಟಮಹಾಪ್ರಾತಿಹಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಬಾಹುಬಲಿ, ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ೨೪ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಶ್ರೀ ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಣ್ಣ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಈ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಘಂಟಾಮಂಟಪದ ಬಾಗಿಲ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಬಂಧದಲ್ಲಿ  ಗಂಡಭೇರುಂಡ ಪಕ್ಷಿಯ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಪರ್ಯಂಕಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಜಿನೇಶ್ವರರ ಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಬಸದಿಯ ಎದುರಿಗೆ ಗೋಪುರವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಕಂಬಗಳು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯ ಗೋಪುರದ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವದ ಕೋಣೆ ಇದೆ.ಘಂಟಾಮಂಟಪವಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮೇಲೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಸುತ್ತಲೂ ಅಂಗಳ ಇದ್ದು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಾನವಿದೆ. ಅದರ ಪಕ್ಕ ಗುಂಡುಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಗಳಿವೆ. ಬಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇವೆ ದಶದಿಕ್ಕು ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಬಾಗಿಲ ದಾರಂದದ ಮೇಲಿನ ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಎದುರಿಗಿರುವ ಗಂಡಬೇರುಂಡ ಕೃತಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಬಸದಿಯು ಕಿ.ಶ ೧೭೬೩ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ 
ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಂದರೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಲಾಂಛನ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ತುಂಬ ಶೋಭಾಯಮಾನವಾಗಿದೆ.ಶ್ರೀ ಪುಷ್ಪದಂತ ಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ಜಲ, ನಾರಿಕೇಳ, ಕ್ಷೀರ, ಗಂಧಗಳೆಂಬ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು ಅದನ್ನು ದೇವಕೋಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಕ್ಕುಲಿ, ಅಪ್ಪ ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೂವು ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮ ಇದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ಕುಂಕುಮ ಅರ್ಚನೆ, ಹೂವಿನ ಪೂಜೆ, ಮತ್ತಿತರ ಪೂಜೆಗಳು ಹರಕೆಯಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಚವ್ವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಸದಿ ವೇಣೂರು

ವೇಣೂರಿನ ಚವ್ವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಳ
ಇದು ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿಯ ಬಲ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ.

ವಿಶೇಷತೆ
ಇದು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಸಹ ಕಲ್ಲಿನದ್ದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 24 ತೀರ್ಥಂಕರರ ಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಎಡ ಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬೇಕು.

ದೇವಾಇಯದ ರಚನೆ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ದ್ವಾರವಿದ್ದು ಮುಂದಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಎಡ ಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆರಡು ದ್ವಾರಗಳಿವೆ.  ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಈ ಬಸದಿ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಧಾನ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಆರು ಮಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದು ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಂಡಲಿಯ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಹಾಗೂ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಲಾಕೃತಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ೧೨ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ವಾಸು ಪೂಜ್ಯರ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆದಿನಾಥರ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆ ಒಂದಿದೆ. ಇದರ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಣಧರ ಪಾದ, ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಂಚಪರಮೇಪ್ಠಿ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಯೂ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೫೩೭ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತ್ತೆಂದು ಇಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಾ ಶಾಸನವೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಪಂಚಪರಮೇಪ್ಠಿ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ದಿನ ಬೆಳ್ಳಗ್ಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನಂತರದ ಪೂಜೆಯೇ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಗೆ. ಸರಸ್ವತಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಕಂಚಿನದಾಗಿದ್ದು ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರಸ್ವತಿಯ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಹಾಗೂ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಜಪಸರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆಯನ್ನು ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆ ತೊಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಇದು ಸಹಾ ಕಂಚಿನದ್ದಾಗಿದ್ದ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿಯ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ವನಾಥರ ಸಣ್ಣ ಬಿಂಬವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಸೀರೆ, ಬಳೆ ಹಾಗೂ ಕರಿಮಣಿ ಸರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಇಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿ ಮುಕ್ಕೊಡೆ ಎಲ್ಲಾ ಸೇರಿ ಸುಮಾರು ಮೂರುವರೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವಳಿಯು ಮೇಲೆ ಕೀರ್ತಿಮುಖ, ಮುಕ್ಕೊಡೆ ಎಡಬಲಗಳು ಮಕರ ತೋರಣ ಹಾಗೂ ಪುಪ್ಪವೃಷ್ಟಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕರ ಹಾಗೂ ಚಾಮರಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಾಯಿಗಳಿಂದ ‘ಓಂ’ ಎಂಬ ದಿವ್ಯ ಧ್ವನಿ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಎರಡು ಪಾದಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬೀಜಾಕ್ಷರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಲಾಂಛನವಿದೆ. ಈ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪಾಶ್ರ್ವ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ವನಾಥ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ಕೊಎಡಯ ಬದಲು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರ್ಪದ ೫ ಹೆಡೆ ಮತ್ತು ಏಳು ಹೆಡೆಗಳಿವೆ.

ದೇವಾಲಯದ ರಚನೆ
ಪ್ರತಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಎಡ ಬಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ ಯಕ್ಷಿಯರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬಸದಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ(ಹೊರಗೆ) ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಮೂರ್ತಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವಾದ ಲೆಕ್ಕಿ ಮರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಕಲ್ಲಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ದಿನವೂ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಮೂಡನ ಗೋಡೆಗೆ ಆಣಿಸಿರುವ ಒಂದು ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಮಧುರಕ್ಕ ದೇವಿಯ ಶಾಸನವಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶೀತಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಮೂಡಬಿದಿರೆ

ಶೀತಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು.

ಸ್ಥಳ
ಪ್ರಕೃತಿ  ರಮಣೀಯವಾದ ಪರಿಸರದ ನಡುವೆ  ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಬಸದಿಯು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಮೂಡಬಿದರೆಯಲ್ಲಿದೆ.  ಈ ಬಸದಿಯ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಶೀತಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ತೀರ್ಥಂಕರ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಬಸದಿ ಚೋಳ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿ.

ಇತಿಹಾಸ
ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿತ್ತಂತೆ. ಬಸದಿಯ ಮೂಲನಾಯಕನ ವಿಗ್ರಹ ಬಿಳಿ  ಕೆಂದಾಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಐದು ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇದೆ. ಕಲ್ಲು ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ತಾ. ೨೫.೧೨.೧೯೮೭ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡವರು ತೀರ್ಥಂಕರ ಚಂದ್ರಪ್ರಭಾ, ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡವರು ತೀರ್ಥಂಕರ ಶ್ರೀ ಶೀತಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಇದಕ್ಕೆ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿನ್ನಲೆ ಇದೆ.

ಆವರಣ
ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಗಂಧಕುಟಿ(ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ) ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ, ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ, ಮತ್ತು ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೈವೇದ್ಯ ಕೋಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬಸದಿಯ ಹೊರಗಡೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ ನಾವು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು  ಕಾಣಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಸುಂದರ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಹಳೆಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದರ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಎದುರುಗಡೆ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ.
ಬಸದಿಯ ಬಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಾನವೂ ಇದೆ.ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಸುತ್ತಲೂ ಸುಂದರವಾದ ಸ್ವಚ್ಛ ಅಂಗಳವಿದೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು 
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.  ಇದು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ  ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಧರ ಪಾದದ ಅಚ್ಚು ಕಂಚಿನದು. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಕುಂಕುಮ, ಬಳೆ ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಮೂರು ಹೆಡೆಯದ್ದು.
ಬಸದಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಶೀತಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಜಲ, ಕ್ಷೀರ, ಪಂಚಾಮೃತ, ಸಿಯಾಳ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶೀತಲ ಎಂದರೆ ತಂಪು ತಂದಾಳಿ, ಸಿಯಾಳ ಪ್ರಿಯ ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅದರಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಇದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೆ  ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಯಕ್ಷ ಅರುಣ ಯಕ್ಷಿ ಸುಗಂಧಿನಿ.
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯು ಇದೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಗೆ ಗುರುವಾರದಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರಸ್ವಾಮಿಗೆ ದೀಪಾವಳಿಯ ಪಾಡ್ಯದ ದಿವಸ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ದೇರಮ್ಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿ, ಮೂಡಬಿದಿರೆ

ದೇರಮ್ಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು.

ಸ್ಥಳ
ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಬಸದಿ ಅಂದರೆ ದೇರಮ್ಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲನಾಯಕ ಸ್ವಾಮಿ ಜೈನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ರತ್ನತ್ರಯರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದರಾದ ಶ್ರೀ ಅರಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮತ್ತು ಮುನಿಸುವೃತ ತೀರ್ಥಂಕರರು. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಬಸದಿಯ ಹೆಸರು ಲೆಪ್ಪದ ಬಸದಿ.

ಇತಿಹಾಸ
೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೇರಮ್ಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಶ್ರಾವಕನಿಂದ ಈ ಬಸದಿಯು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.  ಬಸದಿಯು ಆಯತಕರವಾಗಿದ್ದು  ೩ ಮುಖ್ಯದಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ದ್ವಾರಪಾಲಕ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಸುಮಾರು ೧೫ ಅಥವಾ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದವುಗಳು. ವಿವಿಧ ಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿರುವ ವಿವಿಧ ಪುರಾಣ, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪೌರಾಣಿಕ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಈ ಜಿನಾಲಯವು ಸುಮಾರು ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಹಿನ್ನೆಲೆ
ದೇರಮ್ಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಒಬ್ಬ ಅಡುಗೆಯವನಾಗಿದ್ದು,  ಬಸದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ಬಡವನಾದ ದೇರಮ್ಮನಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ, ಅವನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ರುಬ್ಬಿದ ಅಕ್ಕಿ ಇರಬಹುದಷ್ಟೆ ಎಂದು ಜನರು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದರಂತೆ. ಇದರಿಂದ ಅವಮಾನಗೊಂಡ ದೇರಮ್ಮಶೆಟ್ಟಿ ತಾನು ಕೂಡ ಜಿನಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅಂದುಕೊಂಡು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸ್ವಂತ ಹಣದಿಂದ ಇದೇ ಜಿನಾಲಯವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ.

ಆವರಣ 
ಬಸದಿಯು ಮೂಡಬಿದಿರೆ ಶ್ರೀ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಮಾಡನ್ನು ಹಂಚಿನಿಂದ  ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಈಗ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಮೂಡಬಿದಿರೆ ಮಠದ ಸ್ವಸ್ತಿಶ್ರೀ ಭಟ್ಟಾರಕ ಜಾರುಕೀರ್ತಿ ಪಂಡಿತಾರ್ಯವರ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಜಿಯವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ರತ್ನಾತ್ರಯ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಕರಿಶಿಲೆಯದ್ದು, ಎರಡು ಅಮೃತಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲವುಗಳ ಪ್ರಭಾವಳಿಗಳು ಆಕರ್ಷಕ ಲೋಹದವುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಯಾವುದೇ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಎದುರಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿದ್ದಾವೆ . ಇತರ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ  ೪ ಕಂಬಗಳಿವೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ಈ ತೀರ್ಥಂಕರ ಗಣಧರ ಪಾದಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿ ಯಾರೆಂದರೆ ಕುಬೇರ ಯಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಅಪರಾಜಿತ ಯಕ್ಷಿ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದೆ.

ಕಲಾಕೃತಿ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಜಿನಬಿಂಬಗಳ ಪೀಠಗಳ ಮೇಲೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಬರವಣಿಗೆ ಇದೆ. ಮೂಲನಾಯಕ(ಸ್ವಾಮಿಯ) ಮೂರ್ತಿ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರ್ತಿ ಬಿಳಿ ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದು ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದೆ.  ಮೂರ್ತಿಗಳು ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ತೋರಣದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇದ್ದು, ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಕಾರಗೋಡೆ  ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಇಲ್ಲಿ ದಿನವೂ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಪೂಜೆ ಆರಾಧನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬಿಂಬಗಳಿಗೆ ವಜ್ರಲೇಪನ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.   ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ  ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಂಗಳ ಪೂಜೆ, ದೀಪಾವಳಿ ಮತ್ತು ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬ ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ.ತ್ರಿಶೂಲ, ನಾಗರಕಲ್ಲು ಇದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಚರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯ ಬಸದಿಗಳು
ಚೋಳ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿ, ಮೂಡಬಿದಿರೆ

ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಪ್ರಭ ಸ್ವಾಮಿ ಚೋಳ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿಯು ಕರಾವಳಿಯ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು.

ಸ್ಥಳ
ಚೋಳ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿಯು ಪಡುಮನಾಡು ಗ್ರಾಮ ಮೂಡಬಿದ್ರೆ ತಾಲೂಕು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಮಹದೇವ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿಗೆ ತಾಗಿಕೊಂಡು ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಮೂಲನಾಯಕ ಪದ್ಮಪ್ರಭ ಸ್ವಾಮಿ.  ಈ ಬಸದಿ ಜೈನಮಠ ಮೂಡಬಿದ್ರೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಚೋಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರಂತೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎನ್ನುವುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.

ಆವರಣ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ. ಪದ್ಮಪ್ರಭ (ಆದಿತ್ಯ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ದೇವರು) ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬೇರೆ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಸುಮತಿ ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಇವು.  ರತ್ನತ್ರಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಎದುರುಗಡೆ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿದ್ದು ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಚೌಕಟ್ಟು ಆಯದಲ್ಲಿ ಶಿಖರದ ಸ್ವರೂಪವಿದ್ದು ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ, ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ(ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿಗೆ) ಮುಖವಾಗಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಬಸದಿಯ ಎಡ-ಬಲ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಹಾಗೆ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಿದೆ.  ಈ ಬಸದಿಯ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಹ ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ಈ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದ ಮುಂದೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಈ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿ ಇಲ್ಲ.

ಕಲಾಕೃತಿ,ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು
ಗಂಧಕುಟಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಧರಪಾದ, ಶ್ರುತ, ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರು ಇತ್ಯಾದಿ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು  ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಜಿನಬಿಂಬಗಳ ಪೀಠಗಳ ಮೇಲೆ ಹಳೆಗನ್ನಡ ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದೆ. ಮೂಲನಾಯಕ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಕರಿಕಲ್ಲಿನ ಕಪ್ಪಿನ ಶಿಲೆ ೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇದೆ. ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಚಾಮರ ಬೀಸುವ ಚಿತ್ರಿಕೆ ಇದೆ. ದಿನಾಲು ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀಪಾವಳಿಯ ಪಾಡ್ಯದ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಜ್ರಲೇಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಹ್ನ, ಸಾಯಂಕಾಲ ಹೀಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ ಇದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ಪಂಚಾಮೃತ, ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ನವದಾನ್ಯತರ್ಪಣ, ಜೀವದಾಯಷ್ಟಮಿ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಲ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಶಿಲಾಶಾಸನವಿದೆ. ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲು ಇಲ್ಲ. ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆ ಇದ್ದು ಅದನ್ನು ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಪದ್ಮಪ್ರಭ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರಾಜಮಾನರಾದರೆ, ಹೊರಗಿನ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸುಮತಿನಾಥ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಸುಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನರಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವು ಅಪೂರ್ವವಾದುದು. ಈ ಬಸದಿಯು ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಧರ್ಮೋತ್ಥಾನ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಇದನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಬೈಕಣತಿಕಾರಿ ಬಸದಿ, ಮೂಡಬಿದಿರೆ

ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬೈಕಣತಿಕಾರಿ ಬಸದಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಳ
ಮೂಡಬಿದಿರೆಯ ಸುಂದರವಾದ ಊರಿನ ಹಚ್ಚ ಹಸುರಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ, ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಬೈಕಣತಿಕಾರಿ ಬಸದಿ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಬಸದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಜಿನಾಲಯವು ಬಹಳ ಪುರಾತನವಾದ ಜಿನಾಲಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಮುನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೈಕಣತಿಕಾರಿ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ಬಸದಿಯು ೧೯೮೦ ರಿಂದ ೧೯೯೦ ರವರೆಗೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ.

ಕಲಾಕೃತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ನಾಯಕನ ಮೂರ್ತಿಯು ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಭಾವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಬಸದಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಾದಂತಹ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಇದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿ ಗಂಗಾಧರ ಪಾದ ಶ್ರುತ ಮೂರ್ತಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಯಕ್ಷ ಪಾತಾಳ ಯಕ್ಷಿ ಅನಂತಮತಿ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಲ ಅಂದರೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾವು ಗರ್ಭಗುಡಿಯಿಂದ ಹೊರ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇದೆ.  ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಹೊರಗಡೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ ನಾವು ಗೋಪುರವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಸುಂದರ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಆದರೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೆತ್ತಿದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಲ್ಲ. ಇದರ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಸುತ್ತಲೂ ಸುಂದರವಾದ ಸ್ವಚ್ಛ ಅಂಗಳವಿದೆ.  ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಾನವೂ ಇದೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಶಿಲೆಯ ಕುಕ್ಕಟ ಸರ್ಪಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡು ಬಹು ಸುಂದರವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಪೆರಾಡಿ

ಪೆರಾಡಿಯ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿಯು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಪೆರಾಡಿ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಗ್ರಾಮದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ .ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಹೊರಟು ಗುರುವಾಯನಕೆರೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸುಲ್ಕೇರಿಗೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೊಕ್ರಾಡಿ ಗ್ರಾಮವಾಗಿ ಹೂವಿನಕಟ್ಟೆ ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಂತರ ಪೆರಡಿಗೆ ಬಂದರೆ ಊರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಬಸದಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಹನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ ,ಸ್ವಂತ ವಾಹನಗಳಿದ್ದರೆ ಬರಬಹುದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕು.  ಈ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಬಸದಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆವರಣ
ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸುಕನಾಸಿ, ಯೆಡನಾಳಿ, ಗಂಧಕುಟಿ, ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ, ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ ಕಾಣಬಹುದು. ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ ಅಥವಾ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು . ಗೋಡೆಯಮೇಲೆ ಜೈನ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದಗಳನ್ನು, ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಕಾಣಬಹುದು. ಬಸದಿಯ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕಾವಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರುಗಡೆ ಜಗುಲಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಗೋಪುರ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳು ಮರಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಲ್ಲ. 
ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಸುತ್ತಲೂ ಅಂಗಳವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಶಿಲಾಶಾಸನ ಹಾಗೂ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬರವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಕಲಾಕೃತಿ
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ.  ಈ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಭಾವಲಯ ಇದೆ. ಅದು ಪಂಚಲೋಹದ್ದಾಗಿದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮಕರ ತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಖಡ್ಗಾಸನಾ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೂರ್ತಿ ಇರುವ ಪದ್ಮಪೀಠವು ಚೌಕಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ಪಂಚಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಯಕ್ಷ ಧರಣೇಂದ್ರ, ಯಕ್ಷಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಯುಕ್ತ ಆಯುಧಗಳಿವೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗಡೆ ಸರ್ಪದ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯು ನಗೆಸೂಸುವಂತಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿಲ್ಲ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಇಲ್ಲಿನ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಜಲ,ಕ್ಷೀರ, ಪಂಚಾಮೃತ, ಸಿಯಾಳ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಾದಂತಹ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲ . ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ನೋಂಪಿ ಉದ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡಿದ,ಅನಂತನಾಥ ನೋಂಪಿಯ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ೧ ಪಂಚಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿಯು ನಿಂತುಕೊಂಡಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೀರ ಅಪೂರ್ವವೆನಿಸಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ, ಬಳೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡ ಬಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆಗಳು ಸಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಾಂಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಎಂದರೆ ಅಮ್ಮನವರ ಪೂಜೆ. ಇದು ಕಾರ್ಕಳ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬಸದಿಯಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು