ಸುಮಿತ್ರಾನಂದನ ಪಂತ್

ಸುಮಿತ್ರಾನಂದನ ಪಂತ್ (ಮೇ , ೨೦, ೧೯೦೦- ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೮, ೧೯೭೭) ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ "ಛಾಯಾವಾದಿ" ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಇವರು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ಗೀತನಾಟಕಗಳು - ಹೀಗೆ ಇವರು ಒಟ್ಟು ೨೮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದ್ದಿದಾರೆ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪಾಂತ್ ಕೌಶನಿ ಹಳ್ಳಿಯ, ಬಾಗೇಶ್ವರ ಜಿಲ್ಲೆಯ  ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಹೆರಿಗೆಯ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ನಿಧನರಾದರು, ಮತ್ತು ಅವನ ಅಜ್ಜ, ತಂದೆ ಅಥವಾ ಹಿರಿಯ ಸೋದರರಿಂದ ಅವನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಅದು ನಂತರ ಅವನ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಅವರ ತಂದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಚಹಾ ಉದ್ಯಾನವನದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಭೂಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಂಟ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಅದೇ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನೆಗಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು, ಅದು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪಂತ್ ೧೯೧೮ ರಲ್ಲಿ ಬನಾರಸ್ ನ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು ಮತ್ತು ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟಾಗೋರ್ ರವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕವಿಗಳನ್ನು ಓದಿದರು. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾರೆ.  ೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಯಿರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಗೆ  ತೆರಳಿದರು. ವಿರೋಧಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗೆಸ್ಚರ್ ಆಗಿ ಅವರು ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಾಜರಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಕವಿತೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಗ್ರಹವು ಜೈಶಂಕರ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಹಿಂದಿ ನವೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ದೈತ್ಯ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಪುಸ್ತಕದ ಪರಿಚಯದಲ್ಲಿ, ಪಾಂಟ್ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಣಕಾರರು "ಒಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.  ಬ್ರಾಜ್ ಅವಧಿ ಮೀರಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು.
ಪಂತ್ ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಕಲಾಕಂಕರ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಒಂಭತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹತ್ತಿರ ಏಕಾಂತ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಲೋಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ರಷ್ಯಾದ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆಮಂತ್ರಿಸಿದ ನಂತರ ಪಾಂಟ್ ಅವರು ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಧನವಾಗಿರುವಾಗ ಅವರ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಪರಾಕ್ರಮವು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಗೆ ಹೋದರು. ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ "ರಾಪ್ಸೋಡಿ ಟು ಲೆನಿನ್" ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಹಿಂದುಳಿದವರು ಹೊರಗುಳಿದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವಿಷಯಗಳು ಅಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಒತ್ತಡ ಹಾಕುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಹಿತಿದಾರರಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅತಿಥಿಗಳು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಪಾಂಟ್ ಅಲ್ಮೋರಾಗೆ ಮರಳಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದಯ್ ಶಂಕರ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಅರೋಬಿಂದೋ ಅವರ ದಿ ಲೈಫ್ ಡಿವೈನ್ ಅನ್ನು ಕೂಡಾ ಓದಿದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಮದ್ರಾಸ್ ಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪಾಂಡಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅರೋಬಿಂದೋ ಅವರ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಅವರು ದೇಶದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಅವರು ಛಾಯವಾಡಿ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಂಟ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಗೊಂಡ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಂಟ್ ಕವಿತೆ, ಪದ್ಯ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಛಾಯವಾಡಿ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲದೆ, ಪಾಂಟ್ ಸಹ ಪ್ರಗತಿಪರ, ಸಮಾಜವಾದಿ ಮತ್ತು ಮಾನವತಾವಾದದ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ತಾತ್ವಿಕ (ಶ್ರೀ ಅರಬಿಂದೋ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪಂತ್ ಈ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋದರು. ಪಾಂಟ್ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಂತರಕಾರರಾಗಿ, ಡೇವಿಡ್ ರುಬಿನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾ, "ಆರಂಭಿಕ ನಲವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ" ಶಾಲೆಗಳು "ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿವೆ. ಇದು ನಿರಾಲಾ ಮತ್ತು ಪಾಂಟ್ ಎರಡೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಅವರು ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು, ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಯೋಗದ ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದರು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ
೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ, ಪಂತ್ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಹಿಂದಿ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಚಿದಂಬರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.  "ಕಲಾ ಔರ್ ಬುಧಧ ಚಂದ್" ಗಾಗಿ ಭಾರತ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ನೀಡಿದ "ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಂತ್ ಪಡೆದರು.
ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರನ್ನು ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣದಿಂದ ಗೌರವಿಸಿತು.
ಸುಮಿತ್ರಾ ನಂದನ್ ಪಂತ್ ಅವರು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ರೂರ್ಕಿ "ಜಯತಿ ಜಯತಿ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ" ಕುಲ್ಗೀಟ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮರಣ
ಪಾಂಟ್ ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೭೭ ರಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಲಹಾಬಾದ್ ನಲ್ಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಕೌಶನಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಮನೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ತನ್ನ ದೈನಂದಿನ ಬಳಕೆಯ ಲೇಖನಗಳು, ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು, ಪತ್ರಗಳು, ಅವರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಕವಿಗಳು
ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು