Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ರತ್ನಮಾಲಾ ಪ್ರಕಾಶ್

ರತ್ನಮಾಲಾ ಪ್ರಕಾಶ್(19 August 1952), ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆ ಗಮನಾರ್ಹ. ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ ಭಕ್ತಿಗೀತೆ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ಜನಪದ ಗೀತೆ ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯನದಲ್ಲಿಯೂ ರತ್ನಮಾಲಾ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಹೆಸರಾಂತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ ಆರ್. ಕೆ. ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಮತ್ತು ಮೈತ್ರೇಯಿ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗಳಾಗಿ ೧೯೫೨ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯ರಂದು ಹುಟ್ಟಿದ ರತ್ನಮಾಲ, ಬೆಳೆದದ್ದು ಸಂಗೀತಮಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿಯೇ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕಲಿತ ರತ್ನಮಾಲ ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದರು.

ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ
ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ಅವರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರ್ವೀನ್ ಸುಲ್ತಾನಾ ಎಂದು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದವರು ರತ್ನಮಾಲ.  ಕುವೆಂಪು ಅವರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಚ್.ಎಸ್.ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ ಅವರ ತನಕ ಎಲ್ಲಾ ತಲೆಮಾರಿನ ಕವಿಗಳ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರತ್ನಮಾಲ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. 

ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ, ಎಚ್. ಕೆ. ನಾರಾಯಣ್, ಸಿ. ಅಶ್ವತ್ಥ್ ಮುಂತಾದವರ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮುದ್ರಿತಗೊಂಡಿರುವ ರತ್ನಮಾಲಾ ಅವರ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳೇ ೫೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು.

ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳು

ಭಾವಗೀತೆಗಳು
 "ತೌರ ಸುಖದೊಳಗೆನ್ನ"
 "ನನ್ನ ಇನಿಯನ ನೆಲೆಯ ಬಲ್ಲೆಯೇನೆ"
 "ಹೂವುಗಳು ಹೊರಳುವವು"
 "ನೀನು ಮುಗಿಲು ನಾನು ನೆಲ"
 "ಮತ್ತದೇ ಬೇಸರ ಅದೇ ಸಂಜೆ"
 "ಯಾವ ಮೋಹನ ಮುರಳಿ ಕರೆಯಿತೋ"

ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು
ರತ್ನಮಾಲ ಹಾಡಿರುವ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು.

ಜನನ ಹಾಗೂ ಪರಿವಾರ
ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸನ್.೧೯೫೨ ರ, ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯ ರಂದು, ಜನಿಸಿದ ರತ್ನಮಾಲಾರ ತಂದೆ, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸ,'ಡಾ.ಆರ್.ಕೆ.ಶ್ರೀಕಂಠನ್'. ತಾಯಿ 'ಮೈತ್ರೇಯಿ'. ಚಿಕ್ಕವರಾಗಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ತಂದೆಯವರ ಸಂಗೀತ ಪಾಠದ ಗರಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಸುಗಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು.
 ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ
 ಸಿ ಅಶ್ವಥ್,
 ಪದ್ಮಚರಣ,
 ಎಚ್.ಕೆ.ನಾರಾಯಣ,
ಮೊದಲಾದ ದಿಗ್ಗಜರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಾಯನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ,'ಸೈ'ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಸಿಡಿ,ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು
ಐನೂರಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದ 'ಸಿಡಿ'ಗಳಲ್ಲಿ 'ಕ್ಯಾಸೆಟ್' ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.
 ಕೆಂ ಗುಲಾಬಿ
 ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ
 ಭಾವ ಸಂಗಮ
 ಡಾ.ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಡಿರುವ 'ಅನುರಾಗ'
 ಮಂಕು ತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ
 ಚೈತ್ರ
 ರೂಪಸಿ
 ಭಾವೋತ್ಸವ
 ಕವಿತಾ
 ಸ್ಪಂದನ
 ನೆನಪಿನಾಳದಲ್ಲಿ 
 ನೀಲಾಂಬರಿ,
 ಅಣಿಮುತ್ತುಗಳು

ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಜೊತೆ
 ಟಿಜಿ ಲಿಂಗಪ್ಪ
 ಹಂಸಲೇಖ
 ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ
 ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ
 ಅಶ್ವಥ್-ವೈದಿ,
ಮುಂತಾದವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು ಅಪಾರ.

ಡಾ.ರಾಜ್ ಜೊತೆ ಹಾಡಿದ್ದು
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆನೆಸುವುದಾದರೆ,ಡಾ.ರಾಜ್ ರೊಡನೆ, 'ಗುರಿ', ಡಾ. ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ರೊಡನೆ ಹಾಡಿದ, 'ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ' ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳು. ಆಕಾಶವಾಣಿ,ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು.

ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಮರೆಯಲಾರದ ಅನುಭವಗಳು 
 ಸೋವಿಯೆಟ್ ರಶ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ 'ಭಾರತದ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತ್ ರವಿಶಂಕರ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಹಾಡಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ'.
 ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಖ್ಯಾತಿ. ದುಬೈ,ಸಿಂಗಪುರ್ ಕನ್ನಡ ಸಂಘ, ಶಾರ್ಜಾ, ಅಬುದಾಬಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಅನಂತ ಸ್ವಾಮಿ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು.
 ಅಮೇರಿಕಾದ ಫಿನಿಕ್ಸ್, ಹಾಗೂ ಹೂಸ್ಟನ್ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಹಾಡಿದ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಅನುಭವಗಳು. 
 'ರಮಾ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತೇಜನ, 
 'ಕರ್ನಾಟಕ ವೈಜಯಂತಿ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ,ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು 
 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ'ಯಿಂದ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾ ತಿಲಕ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', 
 'ಆರ್ಯ ಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', 
 'ದುಬೈ,ಸಿಂಗಪುರ ಅಬುದಾಬಿ,ಕನ್ನಡಸಂಘಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು
ಕನ್ನಡ ಗಾಯಕಿಯರು
ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು
ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕಿ
ಕೀಲು ಕುದುರೆ

ಕೀಲು ಕುದುರೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಿಜಾಪುರ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೋಲಾರ, ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಹಲವಾರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕುಣಿತವಾಗಿದೆ. ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಪೊಯ್ ಕುದುರೆ' ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. 'ಕುದುರೆ ಕೋಲ' ಹಾಗೂ 'ಮರಗಾಲು ಕುಣಿತ'ಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾದ ಪದವಾಗಿದೆ. ಜನಪದ ಕತೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜಕುಮಾರನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆಯನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಸಂದರ್ಶಿಸುವಾಗ, ಇಲ್ಲವೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗ ಕೀಲು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯು ಇದೆ. ಏಳು ಉಪ್ಪರಿಗೆ ಅರಮನೆ ಮೇಲೆ ‌‌‌‌‌‌‌‍‍‍‍‍‍‌‌‌‌‌‌‌‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ಜೋಪಾನವಾಗಿರುವಂತಹ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸಾಮೀಪ್ಯವನ್ನು ಆಕೆಯ ಪ್ರಿಯತಮ ಅಂತರಿಕ್ಶ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬಂದು ಸೇರಲು ಕೀಲುಕುದುರೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾನಂತೆ!

ಕೀಲು ಕುದುರೆಯ ತಯಾರಿಸುವಿಕೆ
ಬಿದಿರಿನ ದಬ್ಬೆಗಳಿಂದ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕುದುರೆಯ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೊಟ್ಟೆ, ಎದೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಎಳೆಗಳಿಂದ ಹೆಣೆದು ರೂಪಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ತಲೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತನ್ನು ಕಲಾವಿದರು ಇಲ್ಲವೇ ಆ ಊರಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ತರು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕುದುರೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕಾಗದದ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಟೊಳ್ಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮರಗಾಲನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮರದ ಕಾಲನ್ನು ಎರಡು ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಹಗುರು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಕಲಾವಿದರ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕೂರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ 'ಕಂಡು' ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ.'ಕೋಡಿನ್' ಭಾಗವನ್ನು ಕಾಲಿಗೆ ಮದ್ಯೆ ಒತ್ತದಂತೆ ಬಟ್ಟೆ ಇಟ್ಟು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಕುದುರೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಕಲಾವಿದರ ವಸ್ತ್ರದ ಮಾದರಿ
ಕಲಾವಿದರು ಕುದುರೆಯ ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ತನ್ನೆರಡು ಹೆಗಲುಗಳಿಗೆ ಕುದುರೆಯ ದಬ್ಬೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಗಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಲಗಾಮು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಅದರ ತಲೆ ಬಾಲಗಳನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತ ಹಿಂದು ಮುಂದು ಮಾಡಿ ಕುಣಿಯುವಾಗ ಕುದುರೆಯೇ ಸಹಜ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ ರಾಣಿಯರಂತೆ ಕಿರೀಟ, ಭುಜಕೀರ್ತಿ, ಎದೆಹಾರ, ನಡುಬಿಲ್ಲೆ, ವೀರಗಾಸೆಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮ್ಯಾನವಾಗಿ ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಗಂಡು, ಒಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ವೇಶ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕುಣಿಯುವ ವಾಡಿಕೆಯು ಇರುವುದು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ನವಿಲು ಆಕೃತಿಗಳ ಕಲಾವಿದರು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕುಣಿಯುವಂತಹ ಬಗೆಯು ಇರುವುದು.

ಕೀಲು ಕುದುರೆಯ ವಾದ್ಯಗಳು
ನಾಗಸ್ವರ, ಡೋಲು, ತಮಟೆ ಈ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕರಡಿ ಮಜಲನ್ನು ಬಳಸುವುದುಂಟು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಟ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಕಂಡುಬರುವುದು. ಹಬ್ಬ, ಮದುವೆ, ಉತ್ಸವದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಹಳ್ಳಿಯ ಬಯಲಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಅಗಲವಾದ ಹಾಗೂ ನೇರವಾದ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುವರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
 ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು: ಸಂಪಾದಕ-ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಶತ್ತು,೧೯೭೭
 ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ: ಸಂಪಾದಕ-ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಂಪಿ, ೧೯೯೬

ಜಾನಪದ
ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಕಥೆ, ಕವಿತೆ, ನಾಟಕ ಮೊದಲಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ಬಹುಶ್ರುತ ಪಂಡಿತ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಸವಿನೆನಪಿಗಾಗಿ ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ವಿಜೇತ ಕವನ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೇ ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಶಂಕರಭಟ್ಟ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರ ವಿವರಗಳು
 ೧೯೭೯- ರಾಮದಾಸ - 'ಭಸ್ಮಾಸುರ'
 ೧೯೮೦- ಶಿವಾನಂದ ಬೇಕಲ - 'ಇನ್ನಾದರೂ ಅರ್ಥವಾಗೋಣ'
 ೧೯೮೧- ಗುಂಡ್ಮಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಐತಾಳ - 'ಸೀಯಾಳ'
 ೧೯೮೨- ಹೆಚ್ ದುಂಡಿರಾಜ್ - 'ನಮ್ಮ ಗೋಡೆಯ ಹಾಡು'
 ೧೯೮೩- ಕಮಲ ಹೆಮ್ಮಿಗೆ - ' ವಿಷ ಕನ್ಯೆ'
 ೧೯೮೪- ಆರ್. ರಾಮಚಂದ್ರ ಪೈ - 'ಕನಸುಗಳೇ ಬನ್ನಿ'
 ೧೯೮೫- ಜಯರಾಮ ಕಾರಂತ - 'ದಳಗಳು'
 ೧೯೮೬- ಪೇಜಾವರ ಹರಿಯಪ್ಪ - ' ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತ'
 ೧೯೮೭- ಬಿ. ರಮೇಶ್ ಭಟ್ - 'ಜರಾಸಂಧ'
 ೧೯೮೮- ನಾ. ಮೊಗಸಾಲೆ - 'ಪ್ರಭವ'
 ೧೯೮೯-  ಎಚ್. ಆರ್. ಅಮರನಾಥ - 'ಹತ್ತರೊಳಗೆ ಹನ್ನೊಂದು'
 ೧೯೯೦- ಎಂ. ದಿವಾಕರ ರೈ - 'ಚುಕ್ಕಿ ಚೆಲ್ಲುವ ಬೆಳಕು'
 ೧೯೯೧- ಭದ್ರಪ್ಪ ಶಿ. ಹೆನ್ಲಿ  - 'ಸ್ವಗತ ಮತ್ತು ಸಂವಾದ'
 ೧೯೯೨- ಅಂಶುಮಾಲಿ - 'ಕನ್ಯಾನ'
 ೧೯೯೩- ಹೆಚ್. ಎಸ್. ಶಿವಸ್ವಾಮಿ - ' ಇದುವರೆಗಿನ ಕವಿತೆಗಳು'
 ೧೯೯೪- ಅರುಂಧತಿ ರಮೇಶ್ - 'ಪರಾಗಸ್ವರ್ಶಕ್ಕೆ ಕಾದ ಕವನ'
 ೧೯೯೫-  ರಮೇಶ್ ಕೆದಿಲಾಯ - 'ನೋವಿನ ಇತಿಹಾಸ'
 ೧೯೯೬- ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ - 'ಹಸೆ ಬಂಟನ ಹಾಡು'
 ೧೯೯೭- ಸರಸ್ವತಿ - ' ಹೆಣೆದರೆ ಜೇಡನಂತೆ'
 ೧೯೯೮- ವಿಜಯ ಸುಬ್ಬರಾಜ್ - 'ಈ ತೆರದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ'
 ೧೯೯೯-  ಹೆಚ್. ಎಲ್. ಪುಷ್ಪ - ' ಮರೆತ ಮಾತು'
 ೨೦೦೦- ಪ್ರೊ. ವಸಂತ ಕುಸ್ಟಗಿ - ' ಕಾಡ ಬೆಳದಿಂಗಳಿನ ಒಂದು ಕವಿತೆ'
 ೨೦೦೧- ಜಿ. ಕೆ ರವೀಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ - ' ಕದವಿಲ್ಲದ ಊರಲ್ಲಿ'
 ೨೦೦೨- ಡಾ. ಉಪ್ಪಂಗಳ ರಾಮ ಭಟ್ಟ - 'ಪುಕ್ಕದೊಳಗಿನ ಹಕ್ಕಿ'
 ೨೦೦೩- ಶ್ರೀಮತಿ ಜ್ಯೋತಿ ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ - ' ಚುಕ್ಕಿ'
 ೨೦೦೪- ಡಾ. ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ಮಾವಿನಕುಳಿ - ' ವಿರಹ ಕಡಲು'
 ೨೦೦೫- ಡಾ. ಚಿತ್ರಶೇಖರ ಕಂಠಿ ಮತ್ತು ಆನಂದ ಖುಗ್ವೇದಿ - ' ಕತ್ತಲೆಯಾನ' ' ನಿನ್ನ ನೆನಪಿಗೊಂದು ನವಿಲಗರಿ'
 ೨೦೦೬- ಲಕ್ಕೂರ ಆನಂದ ಮತ್ತು ತಾಳ್ತಜೆ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ - ' ಇಪ್ಪತ್ತರ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ' ' ಭೀಷ್ಮ ನಿಜ ಚರಿತಂ'
 ೨೦೦೭- ಬಸವರಾಜ ಹೂಗಾರ - 'ತತ್ರಾಣಿ'
 ೨೦೦೮- ಶ್ರೀಮತಿ ಹೇಮಾ ವೆಂಕಟ್ - ' ಹುಡುಕುವ ಆಟ'
 ೨೦೦೯- ಕೆ. ಗೋವಿಂದರಾಜು '-  'ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಆಯಸ್ಸು,ವ್ಯಾಸನ ಮನಸ್ಸು'
 ೨೦೧೦- ಸುಕನ್ಯ ಕಳಸ ' ಹೊಲಿಯುವ ಕೈಗಳು' -. ಮತ್ತು  ಗೀತಾ ವಸಂತ - 'ಪರಿಮಳದ ಬೀಜ'
 ೨೦೧೧- ಚಿದಾನಂದ ಸಾಲಿ - ' ರೇ..'
 ೨೦೧೨- ಎಂ. ಎಸ್. ರುದ್ರೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ - ' ಆ ತೀರದ ಮೋಹ'
 ೨೦೧೩- ಆರ್. ತಾರಿಣಿ ಶುಭದಾಯಿಣಿ - ' ಪೂರ್ವಭಾಷಿ'
 ೨೦೧೪- ವಾಸುದೇವ ನಾಡಿಗ್ - 'ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನದ ಹಣತೆ'
 ೨೦೧೫- ಕಾಜೂರು ಸತೀಶ್ - 'ಗಾಯದ ಹೂವುಗಳು'
೨೦೧೬- ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ - 'ಲಾವೋನ ಕನಸು'

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗhttps://www.google.co.in/url?q=https://m.vijaykarnataka.com/district/udupi/kadengodlu-kavya-price/articleshow/48117238.cms&sa=U&ved=2ahUKEwiBvbH_3MzhAhUaWysKHS3cDpQQFjAEegQIBhAB&usg=AOvVaw1Iwfm2203MTaeDyPRDeXpxಳು
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

https://vijaykarnataka.com/news/udupi/kadengodlu-kavya-price/articleshow/48117238.cms
ಪಂಜಿನ ಕುಣಿತ

ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವಂತಹ ಈ ಪಂಜಿನ ಕುಣಿತವು ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಹಬ್ಬ, ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದು ಆಗಿದೆ. ದೇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ 'ದೀವಟಿಗೆ ಸೇವೆ'ಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಂತಹ ಪಂಜು ಕಬ್ಬಿಣದ ಸರಳಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತ್ರಿಶೂಲಾಕಾರದ ಒಂದು ರಚನೆ. ಮೂರು ದಳಗಳಿಗೂ ಬಟ್ಟೆ ಸುತ್ತಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂಗೆ, ಹರಳು ಅಥವಾ ಹಿಪ್ಪೆ  ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಹತ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಉರಿಯುವ ಪಂಜನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಯುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು 'ಪಂಜಿನ ಕುಣಿತ'ವೆಂದು ಕರೆಯುವರು. ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ತಲಾ ಒಂದೊಂದು ಪಂಜು ಹಿಡಿದು ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಕುಣಿತದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಮೊದಲು ತಂಡದ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರು ನಾಯಕರು 'ತಿರುಪತಿ ವೆಂಕಟರಮಣ ಗೋವಿಂದ' ಎಂದು ಒಕ್ಕೊರಲಿನಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮೂರು ಸಾರಿ ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಪಂಜನ್ನು ನೆಲದ ಬಳಿಗೆ ಬಾಗಿಸಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು 'ಮೊದಲ ಸೇವೆ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ದೇವರಿಗೆ ನಡೆಯುವಂತಹ ದೀವಟಿಗೆ ಸೇವೆಯು ಇದೇ ರೀತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ದೀವಟಿಗೆ ಸಲಾಮು' ಎಂದು ಕರೆಯುವರು.
'ಮೊದಲ ಸೇವೆ'ಯು ನಡೆದ ನಂತರ ಕಲಾವಿದರೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕೇಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಓಡಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ಉದ್ದಸಾಲು, ಅಡ್ಡಸಾಲು, ಸುತ್ತು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಹಾಕುತ್ತಾ ಪಂಜನ್ನು ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಆಡಿಸುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಡಿತ ಮೇಳ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕುಣಿತವು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ರಂಗದ ಕುಣಿತ ಅಥವಾ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕುಣಿತವನ್ನೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಈ ಕಲಾವಿದರ ವೇಷಭೂಷಣವು ತುಂಬು ಅಥವಾ ಅರೆತೋಳಿನ ಬಿಳಿ ಅಂಗಿ, ಮೊಣ ಕಾಲಿನವರೆಗಿನ ಏರುಗಟ್ಟಿದ ಬಿಳಿ ಕಾಸೆಪಂಚೆ, ಸೊಂಟಕ್ಕೊಂದು ವಸ್ತ್ರ, ತಲೆಗೆ ಮೈಸೂರು ಝರಿ ಪೇಟ, ಹಣೆಗೆ ಗಂಧ ಮುಂತಾದವು. ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಪಂಜು ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕರವಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದಿರುವುದುಂಟು. 
ಪಂಜಿನ ಕುಣಿತವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಕತ್ತಲೆಯ ನಡುವೆ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸೊಗಸಾಗಿರುವುದು. ಕಲಾವಿದರು ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ, ಕುಳಿತು ನಿಂತು ಕುಣಿಯುವಾಗ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಪಂಜಿನ ಬೆಳಕು, ಆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕಲಾವಿದರ ಕುಣಿತವು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮೆರಗನ್ನು ನೀಡುವುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
 ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು: ಸಂಪಾದಕ-ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ೧೯೭೭

ಜಾನಪದ
ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆ

ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆ (ಮೇ ೨೬. ೧೯೪೮) ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಗಾಯನ, ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರತಿಭೆ.

ಜೀವನ
ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರ ವಂಶದಿಂದ ಬಂದ ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರು  ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಧೋಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಹಾಲಿಂಗಪುರದಲ್ಲಿ ಮೇ 26, 1948ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ರುದ್ರಪ್ಪ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರು ಹರಿಕಥಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ತಾಯಿ ಗೌರಮ್ಮನವರು  ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ. ಗುರುರಾಜರು ಓದಿದ್ದು ಪಿ.ಯು.ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ತಂದೆಯಿಂದ ಬಂದ ಸಂಗೀತ ಬಳುವಳಿಯಿಂದ  ಜನಪದ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರದು ಅಪ್ರತಿಮ ಪರಿಣತಿ. ಅವರು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ  ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ, ಹಾಡುಗಳ ರಚನೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇತರ ಶಾಲೆಗಳಿಗೂ ಹೋಗಿ ಜನಪದ ಶೈಲಿಯ ಸಮೂಹ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೃತ್ಯ, ಹಾಡಿನ ಸಂಯೋಜನೆ, ಜನಪದ ಶೈಲಿಯ ಹಾಡುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು  ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಅಪಾರ  ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಸರಾಂತ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ಬರೆದ  ಗೀತೆಗಳು ಸಾವಿರಾರು.

1969ರಲ್ಲಿ ರಬಕವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯಿತು.  ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ನಡೆದ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಹಸ್ರಾರು.  ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರಲ್ಲದೆ, ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರದಲ್ಲೂ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ
೧೯೬೯ಲ್ಲಿ ರಬಕವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯಿತು.  ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ನಡೆದ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಹಸ್ರಾರು.  ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರಲ್ಲದೆ, ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರದಲ್ಲೂ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

ಕವಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ
ಸ್ನೇಹಜೀವಿ, ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆವಾ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳು ಮುಂತಾದವು ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು. ಸೊಕ್ಕುತಂದ ಸೋಲು, ಸುಮ್‌ ಸುಮ್ನೆ, ಅದೇನ್ ಹೇಳ್ರೀ, ಹೇಳಕಾಗಲ್ಲ ಎಂಬ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ನೂರಾರು ಬಾರಿ ರಂಗ ಪ್ರಯೋಗ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.

ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ
ಸಿನಿಮಾದ ಹುಚ್ಚಿನಿಂದ ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆ ಅವರು  ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದು ‘ಅಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ನೋಡಿ’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ. ಇವರ ಜಾಯಮಾನಕ್ಕೆ ಇದು  ಒಗ್ಗಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ  ಸಂಗ್ಯಾಬಾಳ್ಯ,  ತವರಿನ ತೊಟ್ಟಿಲು, ಮಹಾಕ್ಷತ್ರಿಯ, ಕರಿಯ, ದಾಸ, ಜೋಗಿ, ತನನಂ ತನನಂ, ಸುಂಟರಗಾಳಿ, ಅಶೋಕ, ರಾಮ ಭಾಮ, ಶಾಮ, ಅಂಬಿ, ಶಂಭು ಮುಂತಾದ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು  ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ  ಹಾಡುವ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. ಓ ಗುಲಾಬಿ, ಒಡ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಅಗ್ರಹಾರ ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಾರು  ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ  ಗೀತ ರಚನೆಯ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟರಾಗಿಯೂ ಅವರು ಪಡೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದರು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
೧೯೮೩-೧೯೮೫ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು  ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಜಾನಪದ ಗಾನ ಸರಿ, ಜಾನಪದ ಕಲಾನಿಧಿ, ಜಾನಪದ ಕಲಾಕೌಸ್ತುಭ, ಜಾನಪದ ಕೋಗಿಲೆ, ಜಾನಪದ ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಜಾನಪದ ನಿಧಿ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಬಿರುದು ಗೌರವಗಳು ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆ ಅವರಿಗೆ ಸಂದಿದ್ದವು.

 ಜಾನಪದ ಗಾಯಕರು
ಹೊ. ವೆ. ಶೇಷಾದ್ರಿ

ಹೊ.ವೆ. ಶೇಷಾದ್ರಿ (ಮೇ ೨೬, ೧೯೨೬ - ಆಗಸ್ಟ್ ೧೪, ೨೦೦೫) ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ, ದೇಶಭಕ್ತರಾಗಿ, ಬರಹಗಾರರಾಗಿ, ಸಂಘಟನಕಾರರಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಬಹುಭಾಷಾ ಕೋವಿದರು ಮತ್ತು ಚಿಂತಕರು.

ಜೀವನ
ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ದಿನಾಂಕ ೨೬ ಮೇ ೧೯೨೬ರಂದು  ಹೊಂಗಸಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ. ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆದುದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ. ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದಲ್ಲಿ
ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರೈಸಿದ ಬಳಿಕ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು  ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ದೇಶದುದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಸಂಚಾರ ಕೈಗೊಂಡರು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ  ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ೧೯೫೩-೫೬ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿಯೂ ಹಾಗೂ 1980ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರ, ಕೇರಳ ಹಾಗೂ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ  ಕ್ಷೇತ್ರೀಯ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಅಪರಿಮಿತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಲದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸಂಘದ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ೯ ವರ್ಷಕಾಲ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಯಶಸ್ಸು ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರದು.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಹೊ.ವೆ ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಸಂಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ದೋಷ ನಿವಾರಣೆ, ಮತಾಂತರ ಪಿಡುಗಿನ ನಿವಾರಣೆ, ಸ್ವದೇಶಿ ವಸ್ತು ಬಳಕೆಯ ಆಂದೋಲನ,ಸಂಸ್ಕೃತ ಆಂದೋಲನವೇ ಮುಂತಾದ  ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಅಪಾರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಯುವ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.

ಆಕರ್ಷಕ ಬರಹಗಳು
ಸಂಘದ ವೈಚಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರ  ಆಕರ್ಷಕ ಬರಹಗಳು  ವೈಚಾರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ. ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತ ಅನುಭವವನ್ನು ವಿಕ್ರಮ, ಉತ್ಥಾನ-ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಆರ್ಗನೈಸರ್, ಹಿಂದಿಯ ಪಾಂಚಜನ್ಯ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ನಿಯತ ಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಲೇಖನ ಮಾಲೆಗಳು, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು, ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿದುಬಂದವು.  ಸರಳ ಶೈಲಿ, ಮನಮುಟ್ಟುವ ನಿರೂಪಣೆ ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರ  ಲೇಖನಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು.

ಕೃತಿ ರಚನೆ
ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ರಚಿಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಯುಗಾವತಾರ, ಅಮ್ಮಾ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆ, ಚಿಂತನಗಂಗಾ, ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ದುರಂತ ಕಥೆ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದ ‘ಭುಗಿಲು’, ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ‘ತೋರ್ಬೆರಳು.’ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ-ಬಂಚ್ ಆಫ್ ಥಾಟ್ಸ್, ದಿ ಟ್ರಾಜಿಕ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಪಾರ್ಟಿಶನ್, ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್-ಎ ವಿಷನ್ ಇನ್ ಆಕ್ಷನ್, ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ಹಿಂದೂ ನ್ಯಾಷಲಿಸಮ್, ದಿ ವೇ, ಯೋಗ-ಎ ಸೋಷಿಯಲ್ ಇಂಪರೆಟಿವ್ ಮುಂತಾದುವು. ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ರೂಪ್ ಸಂಘ ದರ್ಶನ್, ನಾನ್ಯ ಪಂಥ್, ಉಗವೇ ಸಂಘ ಪಹಾಟ್ ಮುಂತಾದವು ಪ್ರಮುಖವೆನಿಸಿವೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಎಂದೂ ಆಶಿಸದಿದ್ದರೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಕಲನ ತೋರ್ಬೆರಳು ಕೃತಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.

ವಿದಾಯ
೨೦೦೫ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೪ ರಂದು ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು.

ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ
ಕಣಜ

 ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು
ಟಿ. ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್

ಟಿ. ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್ (ಮಾರ್ಚ್ ೨೪, ೧೯೨೩ - ಮೇ ೨೫, ೨೦೧೩) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕರು.

ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಜೀವನ
ಟಿ ಎಮ್ ಸೌಂದರರಾಜನ್ ಅವರು ೧೯೨೩ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಧುರೈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.  

ಹೊಟ್ಟೆ ಪಾಡಿಗಾಗಿ ಮಧುರೈ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟ ಟಿ ಎಮ್ ಎಸ್ ಅವರು ಕೊಯಂಬತ್ತೂರಿನ ರಾಯಲ್ ಟಾಕೀಸಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ೫೦ರೂಪಾಯಿ ಸಂಭಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.  ೧೯೫೦ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಕೃಷ್ಣ ವಿಜಯಂ’ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕರಾಗಿ ಹಾಡಿದರು.  ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರಾದ ಎಂ. ಜಿ. ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಮತ್ತು ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್ ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಟಿ ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್ ಅವರ ಗೀತೆಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದವು.  ಪ್ರಾರಂಭದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ಕಲ್ಯಾಣ್ ಕುಮಾರ್ ಮುಂತಾದವರಿಗೆ   ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ನೀಡಿದ್ದರು.   ರತ್ನಗಿರಿ ರಹಸ್ಯ, ಪ್ರೇಮ ಮಯಿ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ  ಟಿ. ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗೀತೆಗಳಿವೆ.  ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ನಟರಾಗಿಯೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು.

ಅನುಮಪ ಸೇವೆ
ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ  ಸುಮಾರು ೧೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು  ೩೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಡಿದ್ದ ಟಿ. ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್ ಅವರ ೬ ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ಗಾಯನ ಸೇವೆ ಅನುಪಮವಾದದ್ದು.

ವಿದಾಯ
ಟಿ. ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್ ಅವರು  ೨೫, ೨೦೧೩ರಂದು  ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.  ಟಿ ಎಮ್ ಎಸ್ ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದ ಅವರಿಗೆ ೯೧ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. 

 ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕರು
ಆರ್. ಆರ್. ಕೇಶವಮೂರ್ತಿ

‘’’ಆರ್. ಆರ್. ಕೇಶವಮೂರ್ತಿ’’’ (ಮೇ ೨೭, ೧೯೧೪ – ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩, ೨೦೦೬) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಪಿಟೀಲು ವಿದ್ವಾಂಸರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜೀವನ
ಪಿಟೀಲು ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರೆನಿಸಿದ್ದ ಆರ್ ಆರ್ ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳು ಸಂಗೀತದ ಕಾಶಿ ಎನಿಸಿರುವ ರುದ್ರಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮೇ ೨೭, ೧೯೧೪ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ರಾಮಸ್ವಾಮಯ್ಯನವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸುಬ್ಬಮ್ಮನವರು. ಇವರ ತಾತ ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯನವರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಕಾರರು. ಅವರದ್ದು ಸಂಗೀತದ ಮನೆತನ. ಹೀಗೆ ತಂದೆಯಿಂದಲೇ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಮೊದಲ ಕಲಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ ಶಿಷ್ಯತ್ವ
1923ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದ ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳು ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರಲ್ಲಿ ಪಿಟೀಲು ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಚಿಕ್ಕರಾಮ ರಾಯರಲ್ಲಿ ಗಾಯನ ಕಲಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪಾಠ, ಹಠದ ಸಾಧನೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಸತತ ಅಭ್ಯಾಸ ಅಂದಿನ ದಿನದ ಅವರ ಕಲಿಕೆಯ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು.

ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರಾಗಿ
ಟಿ. ಚೌಡಯ್ಯನವರಂತೆ ಅವರು ಪಿಟೀಲು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಏಳುತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ. ವಿದ್ವಾಂಸರ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಾರರ ಮರ್ಜಿಯಂತೆ ನಾಲ್ಕು ತಂತಿ ಇಲ್ಲವೇ ಏಳುತಂತಿ ಪಿಟೀಲಿನ ಜೊತೆಗಾರಿಕೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

ಸಂಗೀತ ಗುರುಗಳು
ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳು 1934ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ, ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಭುತ್ವ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಗುರುಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಗಾನವಿಶಾರದ ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ ನೂರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಚೇರಿ ಮಾಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಟಿ. ರುಕ್ಮಿಣಿ, ಆನೂರು ಎಸ್. ರಾಮಕೃಷ್ಣ, ಗಿಟಾರ್‌ ವಾದನದಲ್ಲೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಕಚೇರಿ ನೀಡಿ ವಿಸ್ಮಯ ಮೂಡಿಸಿದ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕಲಾವಿದ ನಿಖಿಲ್ ಜೋಶಿ, ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಶ್ರೀಕಾಂತ್‌, ಅಂಬಳೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ನಳಿನಿಮೋಹನ್ ಮುಂತಾದವರ ಪಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಗ್ರಂಥ ರಚನಕಾರರಾಗಿ
ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳು ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಗ್ರಂಥಗಳ ರಚನೆ ಮಾಡಿದರು. ಬಾಲಶಿಕ್ಷಾ, ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರ ಕೃತಿಗಳು, ಭಾರತೀಯ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು, ರಾಗಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರಾಗಕೋಶ, ಲಕ್ಷ್ಯ- ಲಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿ, ಸಂಗೀತ ಲಕ್ಷ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ರಾಗಕೋಶ, ಮೇಳರಾಗ ಮಾಲಿಕಾ ಮೊದಲಾದ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಆರ್ ಆರ್ ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಿರೋಮಣಿ, ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ, ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರವೀಣ, ಸಂಗೀತ ಕಲಾರತ್ನ, ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾತಿಲಕ, ಲಯಕಲಾನಿಪುಣ, ಸಂಗೀತ ಕಲಾಪ್ರಪೂರ್ಣ, ಕನಕಪುರಂದರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವೀಣೆಶೇಷಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಗೌರವಗಳು ಅರ್ಪಿತವಾದವು.

ವಿದಾಯ
ಈ ಮಹಾನ್ ಸಾಧಕರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩, ೨೦೦೬ರಂದು ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು. 
 ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರು
 ವಯೊಲಿನ್ ವಾದಕರು
ಜಾಲತಾಣ

ಜಾಲತಾಣವು ಒಂದು ಒಂಟಿ ಪ್ರಭಾವಕ್ಷೇತ್ರ ನಾಮದಿಂದ (ಡೊಮೇನ್ ನೇಮ್) ಸೇವೆಪಡೆಯುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಜಾಲಪುಟಗಳ ಸಮೂಹ. ಒಂದು ಜಾಲತಾಣವು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ವೆಬ್ ಸರ್ವರ್‍ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಏಕರೂಪ ಸಾಧನ ಶೋಧಕ (ಯೂನಿಫ಼ಾರ್ಮ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಲೊಕೇಟರ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಅಂತರಜಾಲ ವಿಳಾಸದ ಮುಖಾಂತರ ಒಂದುಅಂತರಜಾಲ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವಲಯ ಜಾಲದಂತಹ (ಲೋಕಲ್ ಏರಿಯಾ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್) ಒಂದು ಜಾಲಬಂಧದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಲ್ಲದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸುಲಭ ಗಮ್ಯ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜಾಲವನ್ನು (ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್) ರಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಅಂಕೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು
ಅಂತರ ಜಾಲ ತಾಣಗಳು
ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು



ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು 
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಬಾಳಿದ ಸಂತರು. ಶ್ರೀರಾಮನ ಭಕ್ತರಾಗಿ, ಚಾಪಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮ ಮಂದಿರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷಗಳ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಸಜ್ಜನಗಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಜನರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಪಸರಿಸಿದರು. ಮೊಘಲರೊಡನೆ ಹೋರಾಡಿ ಅವರನ್ನು ದೇಶದಿಂದೋಡಿಸಿ ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದಿಶ್ಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತನಾದ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಧರ್ಮ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದವರು.

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

 'Largest Database of RAMDASI SAMPRADAYA' containing ALL literature of Samarth Ramdas
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು
ಇವರು ಕ್ರಿ.ಶ 1608ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮದಾಸರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಶಿವಾಜಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಲು ಹೋರಾಡಿದರು. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರು ರಾಮದಾಸರು ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು..
ಪುತ್ತಿಗೆ

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಮಹತೋಭಾರ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿ.

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು
ಹೊಂಗೆ ಎಣ್ಣೆ

ಹೊಂಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಯನ್ನು  ಹೊಂಗೆಯ ಮರದ ಬೀಜದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಂಗೆ ಮರವನ್ನು  ತಮಾಲ ವೃಕ್ಷವೆಂದು  ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಂಗೆ ಬೀಜದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದ್ದ ಎಣ್ಣೆ ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ  ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮರ ಪಾಪಿಲಿನೇಸಿಉಪಕುಟುಂಬ, ಫಾಭೇಸಿಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ  ಸೇರಿದ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂಗೆಯ ಹೆಸರು
ತೆಲುಗು:ಕಾನುಗು(kanugu)
ಹಿಂದಿ:ಕರಂಜ(karanja)
ಸಂಸ್ಕೃತ:ಕರಂಜ್(karanj)
ಕೇರಳ:ಪುನ್ನು(punnu),ಮಿನ್ನಾರಿ(minnari)
ತಮಿಳುನಾಡು:ಪುಂಗಮ್(pongum),ಪೊಂಗ(punga)
ಒರಿಸ್ಸಾ:ಕೊರೊನ್ಜೊ(koronjo),ಕೊಂಗ(konga)
ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ,ಗುಜರಾತ್,ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ,ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ,ರಾಜಸ್ಥಾನ್:ಕರಂಜ(karanja)
ಇಂಗ್ಲಿಷ್:ಇಂಡಿಯನ್ ಬೀಚ್(indian beech)

ಹೊಂಗೆಯ ಮರ
ಹೊಂಗೆಯ ಮರವು ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ, ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ, ರಸ್ತೆಯ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡಿರಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಮನೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ, ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ದವಾಖಾನೆಯಲ್ಲಿನ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ  ಇದನ್ನು ನೋಡಿರ ಬಹುದು. ಹೊಂಗೆಯ ಮರ ಮಧ್ಯಸ್ಥವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರ. ಕೊಂಬೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ೬-೧೨ ಮೀ. ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮರದ ಕಾಂಡ ಅಡ್ಡಳತೆ ೨೫-೫೦ಸೆಂ.ಮೀ. ಇರುತ್ತದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕಾಂಡ ಅಡ್ದಳತೆ ೫೦ಸೆಂ,ಮೀ,ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ. ಹೂವುಗಳು ಪಿಂಕು ಬೆಳ್ಳಗೆ ಮತ್ತು ಪೆರ್ಪಲ್ ರೆಡ್ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಮರ ೬-೭ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಹೂವನ್ನು ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ವೊದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್, ಮೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮರ ಹೂವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿ ಜೂನ್-ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿ ಉದ್ದ ೪.೫-೬ ಸೆಂ.ಮೀ.ಇದ್ದು, ಅಗಲ ೨-೨.೫ಸೆ.ಮೀ ಇರುತ್ತದೆ. ದಪ್ಪ೫-೬ಸೆಂ.ಮೀ ಇದ್ದು ನೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಳು ೨-೨.೫ ಸೆಂ.ಮೀ.ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸೆಂ.ಮೀ ಅಗಲ ಇರುವುದುಂಟು. ಕಾಯ ಮೇಲೆ ದೃಢವಾದ, ಕಿತ್ತಲೆ ಸಿಪ್ಪೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಾಯತೂಕ ೫-೬ಗ್ರಾಂ,ಬರುತ್ತದೆ, ಒಳಗಿನ ಕಾಳು ತೂಕ ೧.೩ಗ್ರಾಂ.ಗಳಿರಬಹುದು. ಕಾಯಿಯಿಂದ ೩೫-೪೦% ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮರದಿಂದ ೫೦-೬೦ಕೇ. ಜಿ ಯಷ್ಟು ಬಿತ್ತನೆಯನ್ನು ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು
ಬೀಜದಿಂದ ಎಣ್ಣೆತೆಗೆಯ ಬೇಕೆಂದರೆ ವೊದಲು ಬಿತ್ತನೆ ಮೇಲಿದ್ದ ಹೋಟ್ಟು/ಸಿಪ್ಪೆ ಯನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಮೇಲಿರುವ ಹೊಟ್ಟು ಅಥಾವಾ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಡಿಕಾರ್ಟಿಕೇಟರು ಎಂಬ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯುವರು. ಹೊಟ್ಟು ತೆಗೆದ ಕಾಳನ್ನು ಎಕ್ಸುಪೆಲ್ಲರು ಎನ್ನುವ ಯಂತ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವರು. ಹಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ೬-೧೦%ಇನ್ನು ಎಣ್ಣೆ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಇದ್ದನ್ನು ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದ ಹಿಂಡಿಯನ್ನು ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಎರುಬು ಆಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ಹೊಂಗೆ ಎಣ್ಣೆ
ಬಿತ್ತನೆಯಿಂದ ತೆಗೆದ ಎಣ್ಣೆ ಆರೇಂಜಿ-ಅರಿಶಿನ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಚೇದು ರುಚಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಗಾಢವಾದ ವಾಸನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕರಂಜಿನ್(karanjin) ಮತ್ತು ಕರಂಜಕ್ರೋಮೆನ್(karanajachromen)ಕಾರಣ ಈ ಎಣ್ಣೆ ಪ್ತ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ರುಚಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ 

'ಹೊಂಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಿಕ ಧರ್ಮಗಳು

ಎಣ್ಣೆಯ ಉಪಯೋಗಗಳು
ಜೈವಿಕ ಡಿಜಿಲ್(biodiesel)ಯನ್ನಾಗಿ ಹೊಂಗೆಯ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು  ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. 
ಹೆರೆಯೆಣ್ಣೆ(libricant) ಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.
ಸಾಬೂನ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕೆಲವು ಎಣ್ಣೆ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಎಕ್ಸಿಮಾ, ಗಜಕರ್ಣ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಚರ್ಮ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕರಂಜ ತೈಲ ಅರ್ಥಾತ್ ಹೊಂಗೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಉಪಯೋಗ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದು ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

^ a b c d Ashok Pandey (2008). Handbook of Plant-Based Biofuels. CRC. pp. 255–266. ISBN 1-56022-175-5.

^ Karmee, Sanjib Kumar; Chadha, Anju (September 2005). "Preparation of biodiesel from crude oil of Pongamia pinnata". Bioresour. Technol. 96 (13): 1425–9. doi:10.1016/j.biortech.2004.12.011. PMID 15939268.
^ Production of Biodiesel From Non Edible Plant Oils Having High FFA Content
ಎಣ್ಣೆಗಳು
ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕನ್ನಡ ಕೂಟ

ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕನ್ನಡ ಕೂಟ, ಅಮೆರಿಕಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪ ದಶಕಗಳ ಕನ್ನಡಪರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಕೂಟಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಅಲ್ಲಿನ 'ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಥಿಯೇಟರ್', 'ಮೊಲ್ಲೂಯ್ ಕಾಲೇಜ್', 'ಲಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,ಗಳಲ್ಲಿ 'ರತ್ನ ಮಹೋತ್ಸವ ಸಮಾರಂಭಗಳು' ಜರುಗಲಿದೆ. ಸನ್.೨೦೧೩ ರ,ಜುಲೈ೧೩ ರಂದು ನಾನಾ ವಿಧವಾದ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬೆಳಿಗ್ಯೆ ೯ ಕ್ಕೆ ಶುರುವಾಗಿ, ರಾತ್ರಿ ೧೧ ಕ್ಕೆ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಂಸಲೇಖ, ಸಂಗೀತಕಾರ, ರಘುದೀಕ್ಷಿತ್, ಚಿತ್ರನಟಿ ಮಾನ್ಯ, ಮುಂತಾದವರು ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಬಂದು ಭಾಗವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.

ಸಿದ್ಧತೆಗಳು 
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 'ಜೋಜೋ ಲಾಲಿ' ಮತ್ತು 'ಮದನ್ ಮಲ್ಲು' ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿತ್ರ ಯಾರಿವನು ? ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಕೂಟದ ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕನ್ನಡ ಕೂಟ, ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ಭಾಷೆ ಕಲೆ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಎನ್ನಿಸಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಸರಳ ಸಂದೇಶ ಹೀಗಿದೆ : 'ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ನುಡಿ, ನಡೆ, ಹಾಗು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ತಾಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು' ಹೀಗೆ ಈ ಕನ್ನಡ ಕೂಟ ಬೃಹತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಕನ್ನಡಿಗರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ೨೦೧೩ ರ ಜುಲೈ ೧೩ ಕೂಟದ ರತ್ನ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು, 'ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ' ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರನಾಡು ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಮಳವಳ್ಳಿ ಸುಂದರಮ್ಮ

ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನೇ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಸುಂದ್ರಮ್ಮ, ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಹಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ ದಿಟ್ಟೆ. ೧೯೦೫ರಲ್ಲಿ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ ಮಳವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನನ. ತಂದೆ ಮಳವಳ್ಳಿ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಹೆಸರಾಂತ ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರು. ತಾಯಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ಕೂಡ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದೆ. ಅಮ್ಮ ಮಾಡಿಸಿದ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ಮಗಳಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಯಿತು.

ಪುರುಷರೇ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅದರಲ್ಲೂ ೧೮ ಮೊಳದ ಸೀರೆಯುಟ್ಟು ಅಭಿನಯಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ಮಾತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನಾಟಕ ರಂಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಸುಂದರಮ್ಮ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಮೇಲೇರಿದರು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಕೂಡ ಇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಅಭಿನಯಿಸಿ ಸೈ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡ ಕಲಾವಿದೆ ಸುಂದ್ರಮ್ಮ. ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರು ಅಂದು ನಾಟಕ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಇವರು ಮಾಡಿದ ದಿಟ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 'ನಾಟ್ಯ ಶಾರದೆ' ಬಿರುದು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗೌರವಗಳು ಇವರಿಗೆ ಸಂದಿವೆ. ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ 'ಚಿರಂಜೀವಿ' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ನಟಿಸಿದ್ದರು.

ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ರಂಗಭೂಮಿಯತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದ ಸುಂದ್ರಮ್ಮ ೧೬ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ವಿಲಾಸ ನಾಟಕ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನಟನಾ ಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ದ್ರೌಪದಿ, ಸುಭದ್ರಾ, ಕಯಾಲು, ತಾರಾಮತಿ, ಸದಾರಮೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಆರು ದಶಕಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕಾಲ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ರಂಗಗೀತೆಗಳ ಗಾಯನ ಕೂಡ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಅನೇಕ ವರ್ಷ ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಧಾರಸ್ತಂಭದಂತಿದ್ದರು. ವೀರಣ್ಣನವರು ಕಂಪನಿಯ ಲಾಭಾಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಶತ 5ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಸುಂದರಮ್ಮನವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಎಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಎಂಥ ಮನ್ನಣೆ ಇತ್ತು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೀಗೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಜರಾಮರ ಹೆಸರು ಮಳವಳ್ಳಿ ಸುಂದರಮ್ಮ ನವರದು.."ನಮನ"

ಆಕರ:---http://archives.kannadaprabha.com/pdf/2852013/19.pdf

ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದರು
ಕೊಂಡಮಾಮ

ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವಂತಹ ಒಂದು ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗದವರು ಈ ಕೊಂಡಮಾಮರು. ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳುವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲೂ 'ಕುರ್ರಮಾಮ' ಎಂದು ಹೇಳುವುದರಿಂದ 'ಕುರ್ರಮಾಮ', 'ಕುರುಮಾಮ' 'ಕುರುಕುರು ಮಾಮ'ಗಳೆಂದು ಇವರನ್ನು ಕರೆಯುವರು. ವಂಶ ಪಾರಂಪರ್ಯ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಇವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು ಆಂಧ್ರದ ಮೂಲದವರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಂಧ್ರದ ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಅಲ್ಲೂರಿ ಸೀತರಾಮರಾಜು ಇವರ ಸಹಾಯದಿಂದಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಂಡಮಾಮರ ಬಗೆಗಿನ ಪುರಾಣಗಳ ರೀತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಕೊಂಡಮಾಮರ ಬಗೆಗಿನ ಪುರಾಣಗಳು
ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಹೆಂಗಸರ ಬದಲು ಗಂಡಸರೇ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರಂತೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪಾರ್ವತಿಯು ಮುನಿದು ನಮ್ಮನ್ನು ಅವಮಾನಗೊಳಿಸಿದ ನೀವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡರಾಜರಾಗಿ ಊರಾಡಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ಊರಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಮೂರು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಲೆಯೂಡಿ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ನಿದ್ದೆ ಕಳೆದು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಎಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟಳು. ಅದರಂತೆ ಶಾಪಗ್ರಸ್ಥರಾಗಿ ಕೊಂಡರಾಜರು ಹುಟ್ಟಿದರು. 
ಈ ಕಲಾವಿದರು ವೀರಗಚ್ಚೆ, ಎದೆಗೆ ಕಾವಿಬಟ್ಟೆ, ಇಲ್ಲವೆ ಅರೆದೋಳಿನ ಕರಿಯ ಕುಪ್ಪಸ ತೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕೈಕಾಲುಗಳಿಗೂ ಬಿಳಿ ಎಕ್ಕದ ಬೇರಿನ ಬಳೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಬಿಗಿದುಕಟ್ಟಿದ ಮುಡಿ, ಕೈಯ ಏಕನಾದಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ ನವಿಲುಗರಿ, ಕವಡೆಯ ನಡುಪಟ್ಟಿ, ಬಿಳಿಯ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ನಾಮ, ನೇತುಹಾಕಿದ ಚೀಲ, ಕಿವಿಗೆ ಚಂದ್ರಮುರಿ, ಬೆನ್ನಿಗೆ ಬತ್ತಳಿಕೆ, ಉದ್ದನಾದ ಗಡ್ಡಮೀಸೆ, ಮಣಿಸರ, ಕೆಂಪು ದಾರದಲ್ಲಿ ಪೋಣಿಸಿದ ಹಂದಿಯ ಹಲ್ಲು ಮೊದಲಾದ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೊಂಡಮಾಮನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಿಟಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ತಂಬೂರಿಯು ಇರುತ್ತದೆ. ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಹಂದಿಯ ಹಲ್ಲನ್ನು ಪೋಣಿಸಿ ಕಟ್ಟುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಎಡರು ತೊಡರುಗಳು ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯು ಇರುವುದು. ಇವರ ಗುರುಗಳು ಮಾತ್ರ ಊರೊಳಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಂದರೂ ದೂರದ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುವವರು ಅಲ್ಲದೆ ಹಳ್ಳಿಯ ವೈದ್ಯರು ಕೂಡ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ: ಸಂಪಾದಕ-ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಂಪಿ, ೧೯೯೬.

ಜಾನಪದ
ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿ

ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯರೆನಿಸಿದ ಕಲಾವಿದರೆಂದರೆ ಈ ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಗಳು. ಇವರು ಮಲೆನಾಡು, ಬಯಲುನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಕಿನ್ನರಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಇವರು ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವರು. ಇವರನ್ನು 'ಜೋಗಯ್ಯ' 'ಜೋಗಪ್ಪ' ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಭೈರವ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವರು 'ನಾವು ಚುಂಚನಗಿರಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದವರು' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಭೈರವನೇ ಕಿನ್ನರಿಯನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಸೂಜಿಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದನೆಂಬುದು ಕಲಾವಿದರ ನಂಬಿಕೆ. 

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
"ಚುಂಚನ ಗಿರಿಯಪ್ಪನೆ ಸೂಜಿಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ

ನಿಂತು ಕಿನ್ನಡಿಯ ನುಡಿಸೋನೆ-ಗಂಗಾಧರ

ನಿನ್ನ ಸೊಲ್ಲಾದವೆಲ್ಲ ಅಪರಂಜಿ"

ಜನಪದ ಪ್ರೇಮಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಲೋಲು ಕಿನ್ನಡಿ' ನುಡಿಸುವ ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಯ ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
"ಚೆಲುವಯ್ಯ ಚೆಲುವೋ ತಾನಿ ತಂದಾನಾ

ನೀ ಮಾಯಾರಿಪೇ ಕೋಲನ್ನ ಕೋಲೆ

ಬೆಟ್ಟದ ಮ್ಯಾಗಳ ಜಲ್ಲೆ ಬಿದಿರು

ಬೇಲಿ ಮ್ಯಾಗಳ ಸೋರೆ ಬುರುಡೆ

ಲೋಲು ಕಿನ್ನರಿ ನುಡಿಸೋನ್ಯಾರಯ್ಯಾ..."ಜೋಗಿಯ ಚೆಲುವು ಮತ್ತು ಅವನ ಕಿನ್ನರಿಯ ರಚನೆಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಈ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಗಳ ವೇಷಭೂಷಣ
ಈ ಕಲಾವಿದರು ತಲೆಗೆ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿರುವ ರುಮಾಲು, ಬಣ್ಣದ ನಿಲುವಂಗಿ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಣಿ ಸರಗಳು, ಕೊರಳಿಗೆ ಮಣಿ, ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಾಲೆ, ಕಿವಿಗೆ ಕರ್ಣಕುಂಡಲ, ಹಣೆಗೆ ವಿಭೂತಿ, ಗಂಧ, ಹೆಗಲಿಗೆ ಜೋಳಿಗೆ, ಹೆಬ್ಬೆರಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ ಒಂದೆರಡು ಗಗ್ಗರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಅರ್ಜುನನೇ ಈ ವೇಷ ಹಾಕಿದ್ದನೆಂದೂ ತಾವು ಅವನ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದವರೆಂದೂ ಜೋಗಿಗಳು ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕುಂತಿಯ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಈ ಜೋಗಿ ವೇಷದ ಅರ್ಜುನ ಮಹಾಭಾರತ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದನಂತೆ. ಅವನ ಸುಂದರ ರೂಪು. ಇಂಪಾದ ದನಿ ಕೇಳಿ ಕುಂತಿಗೆ ಮಾತೃವಾತ್ಸಲ್ಯ ಉಕ್ಕಿ ಬಂದು ತನ್ನ ಮಗನ ನೆನಪು ಬಂದಿತಂತೆ. ಎಂದು ಹೇಳುವರು.

ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಗಳ ವಾದ್ಯಗಳು
ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಗಳು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕಿನ್ನರಿ ಸೋರೆ ಬುರುಡೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ವಾದ್ಯ. ಮೂರು ಮೊಳದ ಉದ್ದದ ಬಿದಿರಿನ ಗಳುವಿನ ಒಂದು ಬದಿಯುದ್ದ್ದಕ್ಕೂ ಹತ್ತು ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು 'ಸಾರಿ'ಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೊಂದು ಇರುವಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಜೇನುಮೇಣದಿಂದ ಜೋಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಅದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ತಂತಿ ಹಾದು ಹೋಗುವುದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಉದ್ದವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೊಳೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೆರಡು ತಂತಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಗಳುವಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಗೆ ಮೂರು ಸೋರೆ ಬುರುಡೆಗಳಿಗೆ 'ಉಸಲು'ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ದಾರ ಅಥವಾ ತಂತಿಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಜೇನು ಮೇಣವನ್ನು ಮೆತ್ತಲಾಗುವುದು. ಮೂರು ಬುರುಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಬುರುಡೆ ಮಾತ್ರ ಮೇಣಕ್ಕೆ ಅಂಟಿರುತ್ತದೆ. ಜೋಗಿಯು ಸಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿದಂತಹ ತಂತಿಯನ್ನು ಮಿಡಿದು ಬರುವಂತಹ ನಾದಕ್ಕೆ ಶೃತಿಗೆ ಸರಿಯಾಗುವಂತೆ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಾದಕ್ಕೆ ಬಲಗೈ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ ಗಗ್ಗರಗಳಿಂದ ಸೋರೆ ಬುರುಡೆಯನ್ನು ಮೆಲ್ಲನೆ ಬಡಿದು ಗತ್ತು ಮೂಡಿಸುವರು.

ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಗಳ ಪಂಗಡಗಳು
೧. ಹಂಡೆ ಜೋಗಿ
೨. ಬಾಲ ಜೋಗಿ
೩. ಎಣ್ಣೆ ಜೋಗಿ

ಕಿನ್ನರಿ ಹಿಡಿದು ಹಾಡುವವರನ್ನು 'ಹರಕೆ ಜೋಗಿ'ಗಳೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು 'ಅರ್ಜುನ ಜೋಗಿ', 'ಭೈರವ ಜೋಗಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಪಾಂಡವರ ವಂಶದವರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಜೋಗಿಗಳು ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಜೋಗಿಯ ಹಾಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು. ಜೊತೆಗೆ ಬಗಿನಿ ಹೂವು, ಅರುಣ ಕುಮಾರ, ಚೌಳಭಿಕ್ಷರಾಜ ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಹದಿಮೂರು ಪರ್ವಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಜೋಗಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. 'ಬಾಲಜ್ನಾನಿ'ಗಳು ಕಾಲಜ್ನಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 
ಜೋಗಿಗಳು ಅಲೆಮಾರಿಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. ಸಂಸಾರದ ಸಮೇತ ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಇವರು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿಡಾರವನ್ನು ಹೂಡುವರು. ಮನೆ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಹಾಡು ಹೇಳಿ ದವಸ ಧ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೊಡ್ಡವರ ಜೊತೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಹುಡುಗರು ಸೇರಿಕೊಂಡು ರೂಢಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬ, ಜಾತ್ರೆ, ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೋಗಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿಸುವುದು ಕೆಲವು ಕಡೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು: ಸಂಪಾದಕ-ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ೧೯೭೭.

ಜಾನಪದ
ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪ

ಪ್ರೊ. ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು (ಮೇ ೨೮, ೧೯೦೬ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨, ೧೯೯೧) ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ, ಗ್ರಂಥಕರ್ತರಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಜೀವನ
ಪ್ರೊ. ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು ದಿನಾಂಕ ೨೮ ಮೇ ೧೯೦೬ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.  ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಆಂಧ್ರದ ಗಡಿ ಭಾಗವಾದ ಪಾವಗಡದಲ್ಲಿ. ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವವರ ಮಧ್ಯೆ ಬೆಳೆದ ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರಿಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಇತ್ತೋ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೆ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ತಂದೆ ಸುಬ್ಬಾಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು  ತಾಯಿ ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮನವರು. 
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಾವಗಡದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು ನಂತರ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದರು. ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ತರಗತಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದವರೆಂದರೆ ಕುವೆಂಪು, ಡಿ.ಎಲ್.ಎನ್, ಅನಂತರಂಗಾಚಾರ್, ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪ ಮುಂತಾದ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ. ಎಲ್ಲರೂ ಘಟಾನುಘಟಿಗಳೇ!

ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ
ಎಂ.ಎ. ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಯ್ದುಕೊಂಡ ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು  ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿಗೊಂದು ಘನತೆ, ಗೌರವಗಳ ಭದ್ರಬುನಾದಿ ಒದಗಿಸಿದರು. ಅಧ್ಯಾಪನ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಕಲೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಪಠ್ಯ ವಿಷಯದ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿದರೂ ಹೇಳಬೇಕಾದುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಹೇಳಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಕಲೆ ಅವರಿಗೆ ಕರಗತವಾಗಿತ್ತು. 
ಬೇರೆ ತರಗತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು  ತಮ್ಮ ತರಗತಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೂ ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರ  ತರಗತಿಗೆ ತಪ್ಪದೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವಾಗ್ವೈಖರಿಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮನ ಗೆದ್ದರು. ನಿವೃತ್ತರಾಗುವ ಮುಂಚಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ  ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗದ ರೀಡರ್ ಆಗಿ ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

ಬರಹಗಾರರಾಗಿ
ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು  ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳೇ ನೂರಾರು. ಇಪ್ಪತ್ತೈದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿ ರಚನೆ ಮಾಡಿದರು. ತೆಲುಗು ಚಾಟು ಪದ್ಯಗಳು, ಶ್ರೀನಾಥ, ವೇಮನ, ಹರವಿಲಾಸ, ಪಂಪಭಾರತ ದರ್ಶನ, ಕನಕದಾಸ, ದುರ್ಗಸಿಂಹ, ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರು, ಜನ್ನನ ಕಾವ್ಯ ಪರಿಚಯ, ಕವಿನೇಮಿಚಂದ್ರ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕುರಿತ ಅಂಗೈ ಅಗಲ ಪುಸ್ತಿಕೆ, ಕನ್ನಡ-ತೆಲುಗು ಕವಿಗಳಾದ ಪಂಪ-ನನ್ನಯರ ತೌಲನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ತೆಲುಗಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿ ರುದ್ರಮದೇವಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಇವು ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳು. 
ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು ದೇಜಗೌರೊಡನೆ ಲೀಲಾವತಿಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಾತ್ಮ ಶುಕಯೋಗಿಯ ಭಾಗವತದ ಭಾಗ 1, 2, ದಶಮಸ್ಕಂದ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಚರಿತೆ ಮುಂತಾದುವು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಟೋನ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಹಿರಿಮೆ ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರದು. ಅವರ ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಲಹರಿ, ಹೊಸ ನೀರು, ಕೋಣನ ಮಂತ್ರ. ಕಾವ್ಯಮಂಥನ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಾಟಕಗಳು, ಗಣೇಶನ ಮದುವೆ ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಪ್ರೊ. ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿಯು ಅವರಿಗೆ  1986ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.

ವಿದಾಯ
ಬಹುಶ್ರುತರಾದ ಕೋಟೆ ಬಂಡೆ ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು  ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೨, ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು.  ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಪ್ರಥಮ ಸಾಲಿನ ಆಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು ಕಂಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಚೇತನರು.

ಮಾಹಿತ ಆಧಾರ
ಕಣಜ.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಕೆ. ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮ

ಡಾ. ಕೆ. ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು  (ಮೇ ೨೯, ೧೯೦೬ - ಜುಲೈ ೨, ೨೦೦೨)  ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದವರು.

ಜೀವನ
ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯ ಭರತನಾಟ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು ಮೇ ೨೯, ೧೯೦೬ರಂದು ಕಡೂರಿನ 'ತಂಗಲ ತಾಂಡ್ಯ'ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಅಜ್ಜ, ರಾಮನಾಯಕ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿಯ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕು ನಡೆಸಿದರು.  ಪ್ರಸಿದ್ಧ  ಸಂಸ್ಕೃತ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಾದ 'ಅನಂತ ಜೋಶಿ'ಯವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಅವರು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ  ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದರು. ಎಂಟನೆಯ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಓದಿದ್ದರು.

ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮನವರು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮೈಸೂರಿನ ನಾಟ್ಯ ಸರಸ್ವತಿ ಎನಿಸಿದ್ದ 'ಜಟ್ಟಿ ತಾಯಮ್ಮ'ನವರ ಬಳಿ ಭರತನಾಟ್ಯ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. 'ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ 'ಮತ್ತು  ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದ 'ಬಿ. ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪ'ನವರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಲಿತರು.

ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯ ಭರತನಾಟ್ಯದ ಹಿರಿಮೆ
೧೮೧೧ ರಿಂದ  ೧೮೬೯ ರವರೆಗೆ ಆಳಿದ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ    ‘ಮೈಸೂರಿನದೇ ವಿಶೇಷ ಶೈಲಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ನಟುವಾಂಗ ವಾದ್ಯ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ಸಭಾಪೂಜೆ, ಪ್ರಭು ಪ್ರಶಂಸೆ, ನಂತರ ಕಲಾವಿದೆಯಿಂದ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿ, ಹಯಗ್ರೀವ ಸ್ತುತಿ, ಸ್ವರಜತಿ, ವರ್ಣ, ಶಬ್ದ, ತಿಲ್ಲಾನಗಳ ಬಳಿಕ ಶ್ಲೋಕ, ಪಂಚಕ, ಪದ, ಜಾವಳಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುಂತಾದವುಗಳು  ಮೈಸೂರಿನ  ಶೈಲಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆನಿಸಿದ್ದವು.  ರಸಾಭಿನಯವೇ ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ಕನ್ನಡ ಜಾವಳಿಗಳಿಗೆ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯವೆನಿಸಿತ್ತು.

ಆಸ್ಥಾನ ವಿದುಷಿಯಾಗಿ
ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದುಷಿಯಾಗಿ ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮನವರು ೩೦ ವರ್ಷ ಆಸ್ಥಾನ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಕೀರ್ತಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಅರಮನೆಯ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಉತ್ಸವ, ನವರಾತ್ರಿಯ ಹತ್ತುದಿವಸ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಜರ ವರ್ಧಂತಿ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ  ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.

ನೃತ್ಯ ಗುರುವಾಗಿ
ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮನವರು  ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲಲಿತ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನ ನೃತ್ಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ರೀಡರ್‌ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ತಾವೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಭರತ ಕಲಾ ನಿಕೇತನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಅವರು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಮೇರಿಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸಹಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ತಂಡಗಳು  ಅವರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ೭೦-೮೦ರ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರಸಾಭಿನಯಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.  ಭಾರತದ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮನವರ ಬಳಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಕಲೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮನವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದವು. 
 ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 'ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್',
 ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪದ್ಮಭೂಷಣ,
 ೧೯೬೧-೬೨ ರ ಸಾಲಿನ  ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,
 ಕೆಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.  
 ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,
 ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೆಂಗಳೂರು ಗಾಯನ ಸಮಾಜದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ,
 ಸಂಗೀತ ಕಲಾ ರತ್ನ ಬಿರುದು, 
 ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು.
 ಭರತನಾಟ್ಯ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ  ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು 
 ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ  ಸಂಗೀತ-ನೃತ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣರಾದ ಡಾ. ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು, ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ದುಡಿದು, ಅಪಾರ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ತಯಾರುಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಿದಾಯ
ಈ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದೆ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮನವರು, ಜುಲೈ ೨, ೨೦೦೨ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು.  

 ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದೆಯರು
 ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದರು
ಎನ್ ಶೇಷಗಿರಿ

ಡಾ. ಎನ್. ಶೇಷಗಿರಿ - ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಜ್ಞರು, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಮೊದಲಿಗರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಫರ್ಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎನ್‌ಐಸಿ) ಹಾಗೂ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಸ್‌ಟಿಪಿಐ) ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಗಣನೀಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು.  ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣರಾದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರು ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಶೇಷಗಿರಿಯವರನ್ನು  ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಬರೆದ ವಿಸ್ತೃತ ಲೇಖನವೊಂದು ೧೯೭೩ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಮೈಸೂರು ವಿವಿಯ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು ವಿಶೇಷ.ಇವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರಿ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಸತತವಾಗಿ ೨೧ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎನ್.ಐ.ಸಿ ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.
ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮೇ ೨೬, ೨೦೧೩ರ ಭಾನುವಾರದಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ
NIC founder director-general Seshagiri dead
ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಲೇಖಕರು
ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ

ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ (ಡಾ.ಫಕೀರಪ್ಪ .ಗುರುಬಸಪ್ಪ .ಹಳಕಟ್ಟಿ ) ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು ವಿಜಯಪುರ ನಗರದ  ಆಶ್ರಮ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು 1982ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು  ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, (ಬೆಳಗಾವಿ)ದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ (ನವದೆಹಲಿ) ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.  ಪ್ರಸ್ತುತ 10 ಪದವಿ ಹಾಗೂ 5 ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಚರಿತ್ರೆ 

ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು  ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಈ. ಸಂಸ್ಠೆಯಿಂದ 1982ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿ ವಿಜಯಪುರ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

ವಿಭಾಗಗಳು

ಪದವಿ ವಿಭಾಗಗಳು

 ಅಟೋಮೋಬೈಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
 ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
 ಗಣಕಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
 ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
 ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ವಿದುನ್ಮಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
 ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
 ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
 ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ  ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್

ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ವಿಭಾಗಗಳು

 ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
 ಗಣಕಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
 ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ವಿದುನ್ಮಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
 ಯಾಂತ್ರಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
 ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ (ಎಮ್. ಸಿ. ಎ.)
 ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವ್ಯವಹಾರ ಆಡಳಿತ (ಎಮ್. ಬಿ. ಎ.)

ಆಡಳಿತ

ಪ್ರಸ್ತುತ ಶ್ರೀ ಎಮ್.ಬಿ.ಪಾಟೀಲರು ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಈ.ಸಂಸ್ಠೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಆವರಣ

ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು 50 ಎಕರೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಆವರಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಟೆನ್ನಿಸ್, ಕಾಲ್ಚಂಡು, ಒಳಾಂಗಣ ಮೈದಾನ ಇದೆ.

ಗ್ರಂಥಾಲಯ

ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರವು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೈನಿಕ, ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಉಂಟು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.

ಪ್ರವೇಶ

ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ (10+2) ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿದೆ. ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ,ಜಿಟಿಟಿಸಿ, ಸಿಬಿಎಸ್ಸಿ  (10+2) ಮತ್ತು ಐಸಿಎಸ್ಸಿ (10+2) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ  ಪ್ರವೇಶವಿದೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ

 ಅರ್ಹತೆ  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ
 ರಕ್ಷಣಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ
 ಎಸ್.ಸಿ/ಎಸ್.ಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ವಿಜಯಪುರ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಸೂಫಿ ಅಂಬಾ ಪ್ರಸಾದ್

ಸೂಫಿ ಅಂಬಾ ಪ್ರಸಾದ್ (೧೮೫೮-೧೯೧೯) ಒಬ್ಬರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ

ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ (ಜೂನ್ ೧, ೧೯೪೨) ಕರ್ನಾಟಕದ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ದಕ್ಷತೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದವರು.

ಜೀವನ
ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಅವರು ಜನಿಸಿದ ದಿನ ಜೂನ್ ೧, ೧೯೪೨.  
ಮಿಜೋರಾಂ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದ ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಅವರು 1967ರ ಭಾರತೀಯ ಪೋಲಿಸ್ ಸೇವೆಯ ತಂಡದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವರು.

ಪೋಲೀಸ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ
ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ  ಮುಂದೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ  ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಆದರು.  
ನಮ್ಮ ಸಿನಿಮಾ ಹೀರೋಗಳು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಡಿಶುಂ ಡಿಶುಂ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾದ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ.   ನಿಜ ಜೀವನದ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಪ್ರಮುಖರು.  
ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಅವರನ್ನು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಯಕನಂತೆ ಹಲವು ಕತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಣ್ಣಿಸುವುದು ಕಾಣಬರುತ್ತಿತ್ತು.  ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತಯಾರಾಗಿದ್ದವು.

ದಕ್ಷತೆ
ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ತಾವು  ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಪೋಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಂತಹ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ  ಕೂಡಾ ಜನರ ಬಳಿ ಯಾವುದೇ ಮುಲಾಜುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೂಡಾ ಹೇಗೆ ಸೌಜನ್ಯಪೂರ್ಣ, ಮಾನವೀಯ ಸಹಾನುಭೂತಿಗಳ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದರು.  
ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಕಳ್ಳಕಾಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹದ್ದುಬಸ್ತಿನಲ್ಲಿಡುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ; ಅವರು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್, ಕೆಟ್ಟ ರೀತಿಯ ವಾಹನ ಚಾಲನೆ, ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮೇಯಲು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸ್ತೋಮ, ರಸ್ತೆ ದಾಟುವಾಗ ಜನ ತೋರುವ ಕಾನೂನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದುಕೊಂಡ ರೀತಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿತ್ತು.  ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳಿಗೆ  ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಬಗ್ಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿತ್ತು.    ಕೋದಂಡರಾಮಯ್ಯನವರು ಪೋಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಅವರನ್ನೂ ವಿಶೇಷ  ಪೋಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ಹುದ್ಧೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಮನೆಗೆ ತರಕಾರಿ ತರಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ವಾಹನವನ್ನು ಬಳಸಿದರೆಂದು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೇಸ್ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು.

ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಒಮ್ಮೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಲಾಯಿತು,  “ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪೋಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಯಾಕೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಒರಟು ತನವೇ ಕಾಣುತ್ತೆ, ಸಭ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ ಯಾಕೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ?”  ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರ ಹೀಗಿದೆ: “ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ನಿಗೆ ಬರುವವರೆಲ್ಲಾ, ಮೈ ಕೈಯೆಲ್ಲಾ ಏಟು ಮಾಡಿಕೊಂಡೋ, ಕಳೆದುಕೊಂಡೋ, ಅಳುತ್ತಲೋ, ಕೂಗಾಡುತ್ತಲೋ ಬರುವಂತಹ ವಾತಾವರಣವೇ ಹೆಚ್ಚು.   ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ವಾತಾವರಣವೆಂದರೆ ಹಿಂಸೆ, ನೋವು, ಸಿಡುಕು ಇತ್ಯಾದಿ.  ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ನಿಗೆ ಬಂದು ಯಾರೂ ಇವತ್ತು ಬರ್ತ್ ಡೇ ಇದೆ ಅಂತ ಕೇಕ್ ಹಂಚೋಲ್ಲ.  ನಮ್ಮ ಮನೇಲಿ ಸಮಾರಂಭ ಇದೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಬನ್ನಿ ಅಂತ ಕರೆಯೋಲ್ಲ.  ಅಂದ್ರೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಕೊರತೆ ಇದೆ.  ಇದನ್ನು ಕೊಡಲಿಕ್ಕೆ ಸಮಾಜ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.  ಆಗ ಅಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆ ಬರೋಕೆ ಸಾಧ್ಯ ಇದೆ”.

ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ
ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ತಮ್ಮ ಪೋಲೀಸ್ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದಾಗ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು.   ಅವರು ತಾವು ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ  ಗೆದ್ದ ಬಿ ಜೆ ಪಿ ಪಕ್ಷದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಲೋಕಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಓಟು ಮಾಡಿ ಆ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಉಚ್ಛಾಟನೆಗೊಂಡು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಸೇರಿದರು.  ೨೦೦೯ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಸೋಲು ಉಂಟಾಯಿತು.  ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಅವರು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಆತಿಥಿ
೨೦೦೮ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಒಬಾಮ ಅವರು ೧೬೦ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಔತಣಕೂಟ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರು.  ಅವರಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಕೂಡಾ ಒಬ್ಬ ಆಹ್ವಾನಿತರಾಗಿದ್ದರು.  
 ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು
ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾಧಿಕಾರಿ
ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ

ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ  (1955 ರ ಜೂನ್ 2 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿ,  ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಯುಐಡಿಎಐ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ನ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಅವರು ಭಾರತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಮಿತಿ TAGUPನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಜೀವನ
ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನ ದಿನಾಂಕ ಜೂನ್ 2, 1955.  ನಂದನ್ ಜನಿಸಿದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರು.  ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದ ನಂದನ್ ಮುಂದೆ ಮುಂಬಯಿ ಐ ಐ ಟಿ  ಪದವೀಧರರಾದರು. ಮುಂಬಯಿ ಮೂಲದ 'ಪಟ್ನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ನಂದನ್ ಮುಂದೆ ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೂ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು.

ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ 
ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಒಡನಾಡಿಯಾದ ನಂದನ್,  ಹಿಂದೆ ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿಗಳು ನಿವೃತ್ತಿ ತಲುಪಿದಾಗ ಇನ್ಫ್ಪೋಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾರಥ್ಯವಹಿಸಿದರು.

ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಸ್ಥಾನಗಳು
ಮುಂದೆ ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಆಧಾರ್ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಲು ಒಪ್ಪಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದರು.  ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ  ಕೇಂದ್ರಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ದರ್ಜೆ ಸಚಿವರ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ Unique Identification Authority of India (UIDAI)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು.

ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಕೂಡಾ ಹೌದು.

ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ National Association of Software and Service Companies (NASSCOM) ಮತ್ತು  The Indus Entrepreneurs (TiE)ನ ಬೆಂಗಳೂರು ಚಾಪ್ಟರ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ನಂದನ್ ಅವರ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವಿದೆ.  ಥಾಮಸ್ ಫ್ರೀಡ್ ಮನ್ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ The World is Flat ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿರುವ ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ,  ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಬೆಳಗಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಕುರಿತಾದ ಚಿಂತನ
ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಬೃಹತ್ ಪುಸ್ತಕ ‘Imagining India’ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಅವಲೋಕನವಾಗಿಯೂ, ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಕನಸುಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೊಂದು ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಂತೆಯೂ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ ಎಂಬುದು  ಮಹತ್ವದ ಅಂಶ.

ಭಾರತದ ಚರಿತ್ರೆಯ ಬಗೆಗೆ, ಕಳೆದುರುಳಿರುವ  ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ದಶಕಗಳ ಬಗೆಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಳ ಕಾರಣೀಭೂತ ನೆಲೆಗಳು,  ಹಿಂದಿನ ಸಮಾಜವಾದೀ ಚಿಂತನೆಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಜನಸಮುದಾಯ, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಜಾತಿಪದ್ಧತಿ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆ, ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ, ಭಾರತಕ್ಕಿರುವ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅನುಕೂಲಗಳು,  ಹಲವು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ  ಹಿನ್ನೆಡೆಗಳು, ಹೀಗೆ ಭಾರತದ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಗೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿರುವ ಅವರ ‘Imagining India’ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಯೆಎನಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
World Economic Forumನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಇಪ್ಪತ್ತು ಕಿರಿಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆನಿಸಿರುವ ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಉದ್ಯಮಿಗೆ ಸಲ್ಲುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ  ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈಸ್ ವಾಟರ್ ಹೌಸ್ ಕೂಪರ್ಸ್  ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವದ ಗೌರವಾನ್ವಿತರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದವರು.

ಅವರಿಗೆ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂದಿರುವ ಹಲವು ಗೌರವಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗರಿಮೆ ಕೂಡಾ ಜೊತೆಗೂಡಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಉದ್ಯಮಿಗಳು
ಬಿ. ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪ

ಬಿ. ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪ  (ಜೂನ್ ೩, ೧೮೯೯ - ಜೂನ್ ೬, ೧೯೮೬) ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಲಿನವರು.

ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ಏಕಲವ್ಯ
ನಾವು ಏಕಲವ್ಯನ ಕಥೆ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹಾನ್ ಸಂಗೀತಗಾರರೊಬ್ಬರು ಏಕಲವ್ಯನಂತೆ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿ ತಾವು ಮೆಚ್ಚಿದ ಆ ದ್ರೋಣಗುರುವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಮೆಚ್ಚಿಸಿ ಅವರ ಶಿಷ್ಯತ್ವವನ್ನೂ ಪಡೆದರು. ಆ ಮಹಾನ್ ಸಾಧಕರೇ ಬಿ. ದೇವೆಂದ್ರಪ್ಪನವರು.

ಜೀವನ
ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಮದಕರಿ ನಾಯಕನ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪನವರು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಯನೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜೂನ್ ೩, ೧೮೯೯ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಬಿ.ಎಸ್.ರಾಮಯ್ಯನವರು ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಭರತ ನಾಟ್ಯ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು. ತಾಯಿ ತುಳಸಮ್ಮನವರು.

ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪನವರು ತಂದೆಯಿಂದಲೇ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಲೋಯರ್‌ ಸೆಕೆಂಡರಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಜೊತೆಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದಿಲ್‌ರುಬಾ, ಸಿತಾರ್‌, ಪಿಟೀಲು, ಗೋಟುವಾದ್ಯ, ಜಲತರಂಗ್ ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಕಲಿತು ನುಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಪಡೆದರು.

ಗುರುವಿನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ
ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ ಗ್ರಾಮಫೋನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಕೇಳಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದರು. ಆದರೆ ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ ಬಳಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ ಫೋಟೋ ಪಡೆದು ಏಕಲವ್ಯನಂತೆ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ಎಡೆಬಿಡದ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ದೇಹಾಲಸ್ಯವುಂಟಾಗಿ ನ್ಯುಮೋನಿಯೋ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದರೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಂಠಶ್ರೀಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಒಮ್ಮೆ ಶ್ರೀಮಂತ ವಜ್ರದ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೊಬ್ಬರ ಸ್ನೇಹದಿಂದಾಗಿ, ದೇವೆಂದ್ರಪ್ಪನವರಿಗೆ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜಲತರಂಗ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿಕೊಡಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ  ಗುರುಗಳು ಯಾರೆಂದಾಗ ಅವರು  ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ ಹೆಸರನ್ನು ನುಡಿದರು.  ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಭರಿತರಾದ ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರು ದೇವೆಂದ್ರಪ್ಪನವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಂಗೀತದ ಧಾರೆ ಎರೆದರು. ಮುಂದೆ ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ  ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪನವರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ  ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿಕೊಡತೊಡಗಿದರು.

ನಾಡಿಗೆ ಸಂದ ಖ್ಯಾತಿ
೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪನವರಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿಯೋಗದೊಡನೆ ಚೀನಾ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಬಂತು.  ತಮ್ಮ  ಸಂಗೀತದಿಂದ  ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪನವರು ಹೋದಕಡೆಯೆಲ್ಲಾ  ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಖ್ಯಾತಿ ತಂದರು. ಅ.ನ.ಕೃ.ರವರು ಅವರ ಶೈಲಿಗೆ ಸಿಂಹ ವೈಖರಿ ಎಂದರೆ ಪ್ರೊ. ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿಯವರು ಗಂಡು ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶಂಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪನವರಿಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಹಲವಾರು. ಮಹಾರಾಜರ ವರ್ಧಂತಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಾನ ವಿಶಾರದ, ಮದರಾಸಿನ ಸಂಗೀತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಕ ರತ್ನ, ಹೈದರಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ರಾಗಾಲಾಪನ ಚತುರ, ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗಾನ ಕೇಸರಿ, ರಂಭಾಪುರಿ ಜಗದ್ಗುರುಗಳಿಂದ ಗಾಯಕ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಬಿರುದುಗಳಲ್ಲದೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತನಾಟಕ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಗೌರವಗಳು ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪನವರಿಗೆ ಸಂದವು.

ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಧನ್ವಂತ್ರಿ ರಸ್ತೆ ಹಾಗೂ ದಿವಾನ್ಸ್ ರಸ್ತೆ ಕೂಡುವ ವೃತ್ತಕ್ಕೆ ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪನವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.

ವಿದಾಯ
ಈ ಮಹಾನ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧಕ ಡಾ. ಬಿ ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪನವರು  ಜೂನ್ ೬, ೧೯೮೬ರಂದು ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ಅಜಿತಪುರಾಣ

೨ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಅಜಿತಸ್ವಾಮಿಯ ಕುರಿತ ೧೨ ಆಶ್ವಾಸಗಳ ವಿಸ್ತ್ರತ ಕಥೆ.ಮತ್ತು ದಾನಚಿಂತಾಮಣಿ 'ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ' ಎಂಬ ಜೈನಶ್ರಾವಕಿ ರನ್ನನಿಂದ ಬರೆಯಿಸಿದಳು. ೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ರನ್ನ ಬರೆದ ಅಜಿತಪುರಾಣವು, ಜೈನ ಧರ್ಮ ಎರಡನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ 'ಅಜಿತನಾಥ' ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಜಿನಪುರಾಣ ಆಗಿದೆ. ಇದು ತೀರ್ಥಂಕರನ ಎರಡು ಹಳೆ ಜನ್ಮದ ಕಥೆ ಆಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸಂಗಗಳು
ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಚರಿತ್ರೆ
ಸುಸೀಮ ನಗರ ರಾಜ 'ವಿಮಲವಾಹನ'ನ ವೈರಾಗ್ಯ
ಸಗರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಥೆ

ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಚರಿತ್ರೆ
ಮಲ್ಲಪನಿಗೆ ಐದು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ -ಗುಂಡಮಬ್ಬೆಎಂಬಿಬ್ಬರನ್ನು ನಾಗದೇವನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಾಗ, ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಮಗ ಅಣ್ಣಿದದೇವ ಮಗುವಾಗಿರುವಾಗಲೇ 
ನಾಗದೇವ ಯುದ್ಡದಲ್ಲಿ ಮಡಿದ.ಸಹಗಮನ ಮಾಡದೇ ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಬದುಕಿದರೂ ಜೈನದೀ‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯು 'ರನ್ನನಿಂದ'ಅಜಿತಪುರಾಣ ಬರೆಸಿದಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಂಶೋಧಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ವಿಮಲವಾಹನನ ವೈರಾಗ್ಯ
ಪುರಾಣ
ಜಟ್ರೋಫಾ ಎಣ್ಣೆ



ಜಟ್ರೋಫಾ ಎಣ್ಣೆ
ಜಟ್ರೋಫಾ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಜಟ್ರೋಫಾ ಬೀಜದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಟ್ರೋಫಾ ಒಂದು ಪೊದೆ ಗಿಡ. ಗಿಡಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಕೊಂಬೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಯುಫೋರ್ಬಿಯೇಸಿಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಗಿಡ. ಇದರ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಹೆಸರು 'ಜಟ್ರೋಫಾ ಕುರ್ಕಸ್'(curcas).ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಜಟ್ರೋಫಾ ಗಿಡದ ಉಗಮಸ್ಥಾನ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ ಆಗಿದೆ. ಪೋರ್ಚೂಗೀಸರಿಂದ ಇದು ಆಫ್ರಿಕಾ, ಏಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗಿಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾಗುವಳಿಗೆ ಅನಾನುಕುಲವಾದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಬಹುದು. ಮಳೆ ಅಭಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇದು ತಡಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜಟ್ರೋಫಾ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಜೈವಿಕ ಡಿಸೇಲ್(Bio diesel) ತಯಾರು ಮಾಡುವುದ್ದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಜೈವಿಕ ಡಿಸೇಲ್ ಸಲುವಾಗಿ ಜಟ್ರೋಫಾ ತೋಟೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಪ್ರಭುತ್ವ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಡುತ್ತಿದೆ.

ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಟ್ರೋಫಾ ಹೆಸರು
ಸಂಸ್ಕೃತ=ಕಾನನ್ ಎರಂಡ್(kanan erand),ಪರ್ವತ್ ಎರಂಡ್(Parvat erand)
ಹಿಂದಿ=ಸಫೆದ್ ಎರಂಡ್(safed erand).ಬಾಗ್ ಎರಂಡ್(Bagh erand)
ಮಲಯಾಳಂ=ಕಟ್ಟವೆನಕ್ಕು(kattavenakka)
ತಮಿಳು=ಅಡ್ಡಲಾಲ್ ಕಟ್ಟಮನಕು(Addalal kattamanku)
ತೆಲುಗು=ನೇಪಾಲಂ(nepalamu),ಅಡವಿ ಆಮುದಂ(Adavi amudam)
ಗುಜರಾತ್,ರಾಜಸ್ಥಾನ=ರತನ್ ಜ್ಯೊತ್(Ratan jyot),ಜಂಗ್ಲಿ ಎರಂಡ್(Jangli erand)
ಮರಾಠಿ=ವೊಗ್ಲಿ ಎರಂಡಿ(Mogli erand)
ಒರಿಯಾ=ಜಹಜಿಗಬ(Jahajigaba)
ಅಸ್ಸಾಮಿ=ಬೊಂಗಲಿ(Bongali)
ಇಂಗ್ಲೀಷ್=ಫ್ಜಿಕ್ ನಟ್(physic nut),ಪರ್ಜಿಂಗ್ ನಟ್(purging nut)

ಸಾಗುವಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು
ಈ ಗಿಡಗಳು ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಜಟ್ರೋಫಾ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವೆಂದು  ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ಗುಜರಾತ್
ರಾಜಸ್ಥಾನ
ಕರ್ನಾಟಕ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
ಭಾರತ ದೇಶ ಜಟ್ರೋಫಾ ತೋಟೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಸುವುದಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದು
ಬಿತ್ತನೆಯಲ್ಲಿ  ಪ್ರತಿಶತ ೩೦-೪೦% ಎಣ್ಣೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವೊದಲು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಚಕ್ಕಿ ಅಥಾವಾ ಡಿಕಾರ್ಡಿಕೇಟರು(decorticator)ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, ನಡಿಸಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮೇಲಿದ್ದ  ಹೊಟ್ಟು/ಸಿಪ್ಪೆ(hull)ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಹೊಟ್ಟು/ಸಿಪ್ಪೆ ಯನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋಟ್ಟು ತೆಗೆದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ನೀರಿನ ಆವಿ(steam)ಯಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಆಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು  ಎಕ್ಸುಪೆಲ್ಲರು ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಎಣ್ಣೆಯನು  ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಣ್ಣೆಯ ಇಳುವರಿಗಾಗಿ ಕಾಳು(kernel)ಗಳನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಕ್ರಷಿಂಗ್(double crushing) ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂಡಿ(oil cake)ಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಎಣ್ಣೆ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಎಕ್ಸುಪೆಲ್ಲರು ಯಂತ್ರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆದರೆ ಪ್ರತಿಶತ ೨೯% ಎಣ್ಣೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದರೆ ೩೯% ವರಗೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು  ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆದ ಹಿಂಡಿಯನ್ನು ಎರುಬು(fertiliser)ವನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಲ್ಲದು.

ಎಣ್ಣೆಯ ಗುಣ ಗಣಗಳು
ಜಟ್ರೋಫಾ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ಶೇಂಗಾ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಅಡಿಗೆ ಎಣ್ಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಟಾಕ್ಸಿನ್(ವಿಷ) ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇವೆ. ಅದರಿಂದ ಜಾಟ್ರೋಫಾ ಎಣ್ಣೆ  ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.

ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಫ್ಯಾಟಿ(ಕೊಬ್ಬಿನ)ಆಮ್ಲಗಳು

ಎಣ್ಣೆಯ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಎಣ್ಣೆಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳು
ಜೈವಿಕ ಡಿಜೆಲ್/ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮೇಣಬೆಳಕು (candle)ತಯಾರು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಾಬೂನು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕೀಲೆಣ್ಣೆ (lubricants)ತಯಾರು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಲ್ಕೈಡ್ (Alkyds) ತಯಾರು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿಯು ವಿನಿಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು
 Biodiesel from Jatropha Oil as an Alternative Fuel for Diesel Engine 
 Characterization jatropha oil for the preparation of biodiesel

en:Jatropha oil
ಎಣ್ಣೆಗಳು