ಜಾವೇದ್ ಅಕ್ತರ್

ಜಾವೇದ್ ಅಕ್ತರ್   ಭಾರತದ ಓರ್ವ ಉರ್ದು ಕವಿ(ಜನಿಸಿದ್ದು 17 ಜನವರಿ,1945) جاوید اختر ; ),(ಉರ್ದು ಗೀತೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆ ರಚನೆಗಾರ. ಅವರ ಬಹಳಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿ ರಚನೆಗಳು 1970 ಮತ್ತು 1980ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದವು.ಸಲಿಮ್ ಖಾನ್ ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅರ್ಧಕರ್ಧ ಕಥಾರಚನೆ ಹಾಗು ಗೀತ ರಚನೆಗಳು ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೆ ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್  ಎಂಬ ಜಂಟಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು.  ಅಕ್ತರ್ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಆತ ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನಕಾರ.

ಆರಂಭಿಕ ಬದುಕು
ಅವರು ಆಗಿನ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ(ಈಗ ಇದು ಇಂದಿನ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ)ದ ಜಾದೂ ಅಕ್ತರ್  ಆಗಿ;ಬಾಲಿಯುಡ್ ಹಾಡು ಬರಹಗಾರ ಜಾನ್ ನಿಸಾರ್ ಅಕ್ತರ್ ಮತ್ತು ಗಾಯಕಿ,ಶಿಕ್ಷಕಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಸಫಿಯಾ ಅಕ್ತರ್ ಅವರ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಈ ಜಾದೂ ಅಕ್ತರ್ . ಆತನ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಜಾದೂ,ಆತನ ತಂದೆ ಬರೆದ ಹಾಡೊಂದರ ಸಾಲಿನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ:"ಲಂಬಾ ಲಂಬಾ ಕಿಸಿ ಜಾದೂ ಕಾ ಫಸನಾ ಹೋಗಾ" ಎಂಬ ಹಾಡು ಇದಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಂದೆ ಜಾದೂ ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿರುವ ಜಾವೇದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರನಿಗೆ  ಅಧಿಕೃತವಾಗಿಟ್ಟರು. ಆತ ಏಳು ತಲೆಮಾರಿನವರಿಂದಲೂ ಈ ಬರಹದ ವೃತ್ತಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತಿದೆ. ಉರ್ದು ಕವಿ ಮಜಾಜ್ ಇವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮತ್ತು ಆತನ ತಾತಾ ಮುಜ್ತರ್ ಖೈರಬ್ದಿ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರದೊಂದು ಮೈಲುಗಲ್ಲು. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ,ಕವಿ,ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ಹಾಗು ಭಾರತೀಯ 1857ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದ,ಅದಲ್ಲದೇ ಘಾಲಿಬ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದ ಮೌಲಾನಾ ಫಜಲ್ -ಇ-ಹಕ್ ಖೈರಬ್ದಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಅಕ್ತರ್ ಕುಟುಂಬ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.  ಅಕ್ತರ್ ಅವರ ಸಹೋದರ ಸಲ್ಮಾನ್ ಅಕ್ತರ್ U.S.ಮೂಲದ ಭಾರತೀಯ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶ್ಲೇಷಕ.

ಆತನ ಜನನದ ನಂತರ ಆತನ ಪೋಷಕರು  ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಲಖ್ನೌಗೆ  ತೆರಳಿದರು,ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಿಘರ್ ಗೆ ಹೋದರು. ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಅಕ್ತರ್ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು,ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ತಂದೆ ಲಖ್ನೌ ಮತ್ತುಬಾಂಬೆಗಳಿಗೆ ಓಡಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು,ಇದರಿಂದ ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿಕರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆದರು.

ಆತ ಎಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲಖ್ನೌನ ಕೊಲ್ವಿನ್ ತಾಲೂಕಾದಾರ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಆರನೆಯ ತರಗತಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಲಖ್ನೌದಿಂದ ಆತ ಅಲಿಘರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನೊಂದಿಗೆ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ.

ಆತ ಅಲಿಘರದ ಶಾಲೆ ಮಿಂಟೊ ಸರ್ಕಲ್ ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡನು.ಈ ಶಾಲೆಯು ಅಲಿಘರ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅಲಿಘರ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ತನ್ನ ಮೆಟ್ರಿಕುಲೇಶನ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ. ಮೆಟ್ರಿಕುಲೇಶನ್ ಮುಗಿಸಿದ ನತರ ಅಕ್ತರ್ ಭೂಪಾಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸೈಫಿಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ B.A.ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ. ಆತ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಉತ್ತಮ ವಾಗ್ಮಿಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ರೊಟರಿ ಕ್ಲಬ್ ಬಹುಮಾನ ಗಳಿಸಿದ.

ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಅಕ್ತರ್ 4ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1964ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈಗೆ ಬಂದಿಳಿದ. ಮುಂಬೈನ ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆತ ಸಣ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ 100ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಬರೆದುಕೊಟ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. 100. ಆಯಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಆತ ಯಕೀನ್  ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆಯುವ ಕೆಲಸ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಆದರೆ ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಕ್ತರ್ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರ್  ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಸಲಿಮ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ. They were hired by G. P. Sippy's Sippy Films as resident ಅವರಿಬ್ಬರೂ ನಂತರ ಜಿ.ಪಿ.ಸಿಪ್ಪಿಯವರ ಸಿಪ್ಪಿ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಸೇರಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಚಿತ್ರಕಥಾ ರಚನೆಕಾರರಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದರು.ಅಂದಾಜ್  ,ಸೀತಾ ಔರ್ ಗೀತಾ ,ಶೊಲೆ  ಮತ್ತು ಡಾನ್  ಚಿತ್ರಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು.

ಮೊದಮೊದಲು ಅಕ್ತರ್ ತನ್ನ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳನ್ನು ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು,ನಂತರ ಆತನ ಸಹಾಯಕರು ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಹಾಯಕ ಅದನ್ನು ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದ ಇಂಗ್ಲೀಷ ಭಾಷೆಗೆ ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆತನ ಸಂಪರ್ಕವು ಸಲಿಮ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ 1980ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ ಅಕ್ತರ್ ತಾವೇ ಸ್ವತಹ ಚಿತ್ರಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.

ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಗೀತ ರಚನೆಯಲ್ಲದೇ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಉರ್ದು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಾಶ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಳಿಸಿ, ಅವರದೇ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಿಯೊ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ದ ಗಾಯಕರಾದ ಜಗಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ದಿವಂಗತ ನುಸ್ರತ್ ಫತೆಹ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರು ಇವರ ಸಿನೆಮಾಗೆ ಹೊರತಾದ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಗಾಯಕರ ಹುಡುಕಾಟದ ಇಂಡಿಯನ್ ಐಡೊಲ4  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಕ್ತರ್; ಅಣ್ಣು ಮಲಿಕ್ ಕೈಲಾಶ್ ಖೇರ್ ಮತ್ತು ಸೊನಾಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಏಶಿಯನ್ ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ &ಟೆಲೆವಿಸನ್ ನ ಮಂಡಳಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕು
ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆವ ಹನಿ ಇರಾನಿಯವರನ್ನು ಅಕ್ತರ್ ವಿವಾಹವಾದರು;ಇವರಿಬ್ಬರ ಮಕ್ಕಳಾದ ಫರಾ ಅಕ್ತರ್ ಮತ್ತು ಜೊಯಾ ಅಕ್ತರ್ ಇಬ್ಬರೂ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಂದೆ ಮತ್ತು ಪುತ್ರ ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ದಿಲ್ ಚಾಹತಾ ಹೈ ,ಲಕ್ಷ್ಯ  ಮತ್ತು ರಾಕ್ ಆನ್  ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಜಾವೇದ್ ಅವರು ಇರಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ  ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಉರ್ದು ಕವಿ ಕೈಫಿ ಆಜ್ಮಿಯವರ ಪುತ್ರಿ ಚಿತ್ರನಟಿ ಶಬಾನಾ ಆಜ್ಮಿಯವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.

ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2005ರ"ಆಧ್ಯಾತ್ಮ,ಸುಳ್ಳು ಅಥವಾ ಪೊಳ್ಳು"ಎಂಬ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಾವು ನಾಸ್ತಿಕರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಯಾವುದೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ  ಎಂದಿದ್ದಾರೆ

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
ಜಾವೇದ್ ಅಕ್ತರ್ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ 1999ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಅಕ್ತರ್ ಅವರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಅಳು ಬರಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ,ಏಳು ಬಾರಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತ ರಚನೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ "ಏಕ್ ಲಡಕಿಕೊ ದೇಖಾ..."1942ರ ಲವ್ ಎ ಸ್ಟೊರಿ ,ಘರ್ ಸೆ ನಿಕ್ಲತೆ ಹಿ..."ಪಾಪಾ ಕೆಹತೆ ಹೈ ಗಾಗಿ,"ಸಂದೇಶೆ ಆತೆ ಹೈ...."ಗಾಗಿ ಬಾರ್ಡರ್  ನಲ್ಲಿ,"ಪಂಛಿ ನದಿಯಾ ಪವನಕೆ ಝೊಂಕೆ..."ರೆಫೂಜ್  ಗಾಗಿ,"ರಾಧಾ ಕೈಸೆ ನಾ ಜಲೆ"ಲಗಾನ್  ಗಾಗಿ,"ಕಲ್ ಹೊ ನಾ ಹೊ "ಕಲ್ ಹೊ ನಾ ಹೊಗಾಗಿ"ತೆರೆ ಲಿಯೆ..."ವೀರ್ ಝರಾ  ಮತ್ತು "ಜಸ್ನ್ -ಇ-ಬಹಾರ" ಜೋಧಾ ಅಕ್ಬರ್  ಗಾಗಿ

ಅಕ್ತರ್ ಐದು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು 1996ರಲ್ಲಿ ಸಾಜ್  ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತ ರಚನೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು 1997ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಡರ್  ಗೀತ ರಚನೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಮತ್ತೆ 1998ರಲ್ಲಿ ಗಾಡ್ ಮದರ್  ಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿತು. ಇಸವಿ 2000ರಲ್ಲಿ ತೆರೆ ಕಂಡ ರೆಫೂಜಿ  ಸಿನೆಮಾದ "ಪಂಛಿ ನದಿಯಾ ಪವನ್ ಕೆ ಝೊಂಕೆ"ಹಾಗು 2001ರಲ್ಲಿನ ಲಗಾನ್  ನ "ರಾಧಾ ಕೈಸೆ ನಾ ಜಲೆ"ಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.

ಅವರು 1995 ಮತ್ತು 1997ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ವಿಡಿಯಿ ಕಾನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಪಡೆದರು. ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತ ರಚನೆಗಾಗಿ ಬಾರ್ಡರ್  ನ "ಸಂದೇಶೆ ಆತೆ ಹೈ"ಗಾಗಿ ಝೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಮತ್ತೆ ವಿಡಿಯೊಕಾನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಝೀ ಲಕ್ಸ್ ಸಿನೆ ಅವಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು "ಪಂಛಿ ನದಿಯಾ ಪವನ್ ಕೆ ಝೊಂಕೆ..."ಯ ರೆಫೂಜಿ  ಗಾಗಿ ಗಳಿಸಿದರು.

ಅಕ್ತರ್ 2001ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಂಟಿ-ಟೆರೊರಿಸ್ಟ್ ಅಸೋಶಿಯೇಶನ್ ನಿಂದ "ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಶನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತುU.P.ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅವಧ್ ರತನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಅವರು ಉದೈಯಪುರ್ ದ ಮಹಾರಾಣಾ ಮೆವಾರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನ 2003ರ ಹಕೀಮ್ ಖಾನ್ ಸುರ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿದರು.

ಪ್ರಶಂಸೆಗಳು

ಕಥಾ ಬರಹ
ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್ ಅವರ ತಂಡ ಬರೆದ ಕಥಾ ಸಾಹಿತ್ಯ. 
 ಹಾಥಿ ಮೆರೆ ಸಾಥಿ  , 1971 (ಸಲಿಮ್-ಜಾವೇದ್)
 ಸೀತಾ ಔರ್ ಗೀತಾ  , 1972 ((ಸಲಿಮ್-ಜಾವೇದ್))
 ಯಾದೊಂಕಿ ಬಾರಾತ್  , 1973 ((ಸಲಿಮ್-ಜಾವೇದ್))
 ಝಂಜೀರ್  , 1973 ((ಸಲಿಮ್-ಜಾವೇದ್)) 
 ಮಜ್ಬೂರ್  , 1974 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್) 
 ದೀವಾರ್  , 1975 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್) 
 ಶೊಲೆ  , 1975 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್) 
 ಇಮಾನ್ ಧರಮ್  , 1977 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್) 
 ಚಾಚಾ ಭತೀಜಾ  , 1977 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್)
 ಮನುಸುಲು ಸೆಸಿನಾ ದೊಂಗಲು   (ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ), 1977 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್)
 ತ್ರಿಶೂಲ್  , 1978 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್) 
 ಡಾನ್ , 1978 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್)
 ಯುಗಂಧರ್   (ತೆಲುಗು ಡಾನ್ ನ ಡಬ್ಬಿಂಗ್  ಡಾನ್  ), 1979 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್)
 ಕಾಲಾ ಪಥ್ಥರ್  , 1979 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್)
 ದೊಸ್ತಾನಾ  , 1980 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್)
 ಶಾನ್  , 1980 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್)
 ಕ್ರಾಂತಿ  , 1981 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್) 
 ಶಕ್ತಿ  , 1982 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್)
 ದುನಿಯಾ , 1984, ಕಥೆ, ಚಿತ್ರಕಥೆ, ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆ
 ಮಿ ಇಂಡಿಯಾ , 1987 (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್)
 ಡಾನ್- ದಿ ಚೇಸ್ ಬಿಗಿನ್ಸ್ ಅಗೇನ್   (ಸಲಿಮ್ -ಜಾವೇದ್: (ಮೂಲ ಕಥೆ ಆಧಾರಿತ) ), 2006

ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಲಿರಿಸಿಸ್ಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ ನ್ನು 19ಬಾರಿ ಗಳಿಸಿದರು.

ಗೀತ ರಚನೆಗಳು 

 ದುನಿಯಾ (1984)
 ಸಾಗರ್  
 1942: A Love Story 
 ದಿಲ್ ಚಾಹತಾ ಹೈ 
 ಸಾಥ್-ಸಾಥ್ 
 ನರಸಿಂಹ   (1991)
 ಮಶಾಲ್ 
 ಸೈಲಾಬ್ 
 ಮಿ. ಇಂಡಿಯಾ 
 ತೇಜಾಬ್ 
 ಹಫ್ತಾ ಬಂಧ್ 
 ಜೊಶಿಲೆ 
 ಅರ್ಜುನ್  
 ರೂಪ್ ಕಿ ರಾಣಿ ಚೋರೊಂಕಾ ಕಾ ರಾಜಾ 
 ಯುಗಂಧರ್  
 ಜಮೈ ರಾಜಾ 
 ಖೇಲ್  
 ಗರ್ದಿಶ್  
 ಸಿಲ್ ಸಿಲಾ 
 ಪಾಪಾ ಕೆಹತೆ ಹೈ  
 ಬಾರ್ಡರ್  
 ಸಪ್ನೆ 
 ವಿರಾಸತ್  
 ಮೃತ್ಯು ದಂಡ್ 
 ದಸ್ತಕ್  
 ಸರ್ದಾರಿ ಬೇಗಮ್  
 ಸಾಜ್  
 ಮಿಲ್ ಗಯೀ ಮಂಜಿಲ್ ಮುಝೆ 
 ದಿಲ್ ಜಲೆ 
 ಎಸ್ ಬಾಸ್ 
 ದರ್ಮಿಯಾನ್  
 ಔರ್ ಪ್ಯಾರ್ ಹೊಗಯಾ  

 ವಾಜೂದ್  
 ಕಭಿ ನಾ ಕಭಿ 
 ದ್ರೋಹಿ 
 ಜೀನ್ಸ್ 
 ಬಡಾ ದಿನ್  
 ಡುಪ್ಲಿಕೇಟ್ 
 ಲಾವಾರಿಸ್ 
 ಗಾಡ್ ಮದರ್ 
 ಬಾದಶಹಾ 
 ಅರ್ಜುನ್ ಪಂಡಿತ 
 1947 ಅರ್ಥ್ 
 ದಿಲ್ಲಗಿ  
 ಫಿರ್ ಭಿ ದಿಲ್ ಹೈ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ 
 ರೆಫೂಜ್  
 ಕಾರೊಬಾರ್  
 ಹಮಾರಾ ದಿಲ್ ಆಪಕೆ ಪಾಸ್ ಹೈ 
 ರಾಜಾ ಕೊ ರಾನಿ ಸೆ ಪ್ಯಾರ್ ಹೊ ಗಯಾ 
 ಚಾಂಪಿಯನ್ 
 ಗ್ಯಾಂಗ್ 
 ಪ್ಯಾರ್ ಕಿ ಧುನ್ 
 ಜುಬೈದಾ 
 ಲಗಾನ್ 
 ಅಭಯ್ 
 ಮೋಕ್ಷ
 ಅಗ್ನಿ ವರ್ಷಾ 
 ಮೆರೆ ಯಾರ್ ಕಿ ಶಾದಿ ಹೈ 
 ಬಧಾಯಿ ಹೊ ಬಧಾಯಿ 
 ಯೆ ಕ್ಯಾ ಹೊ ರಹಾ ಹೈ 
 ಸತ್ತಾ 
 ಲೌ ಅಟ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಸ್ಕ್ವಾರ್ 
 ಹಿರೊ 

 ಅರ್ಮಾನ್  
 ಚಲ್ತೆ ಚಲ್ತೆ  
 ಕುಛ್ ನಾ ಕಹೊ 
 ಕಲ್ ಹೊ ನಾ ಹೊ 
 L.O.C. ಕಾರ್ಗಿಲ್ 
 ತೆಹಜೀಬ್ 
 ಮೈ ಹೂ ನಾ 
 ವೀರ-ಝಾರಾ 
 ಲಕ್ಷ್ಯಾ 
 ಚರಸ್  
 ಕ್ಯೆವ್...!  ಹೊ ಗಯಾ ನಾ 
 ದೊಬಾರಾ  
 ಸ್ವದೇಶ್ 
 ಕಿಸ್ನಾ 
 Bose: The Forgotten Hero 
 ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ: ದಿ ರೈಸಿಂಗ್ 
 ದಿಲ್ ಜೊ ಭಿ ಕಹೆಯೆ 
 ಕಭಿ ಅಲ್ವಿದಾ ನಾ ಕೆಹನಾ  
 ಡಾನ್- ದಿ ಚೇಸ್ ಬಿಗಿನ್ಸ್ ಅಗೇನ್ 
 ನಮಸ್ತೆ ಲಂಡನ್ 
 ತಾರಾ ರಮ್ ಪಮ್  
 ಧನ್ ಧನಾ ಧನ್ ಗೋಲ್ 
 ವೆಲ್ ಕಮ್ 
 ಓಂ ಶಾಂತಿ ಓಂ
 ಜೋಧಾ ಅಕ್ಬರ್ 
 ರಾಕ್ ಆನ್!! 
 ಲಕ್ ಬೈ ಚಾನ್ಸ್   (2009)
 ವಾಟಿಸ್  ಯುವರ್ ರಾಶಿ?  (2009)
 ವೇಕ್ ಅಪ್ ಸಿದ್   (2009)
 ಕಾರ್ಥಿಕ್ ಕಾಲಿಂಗ್ ಕಾರ್ತಿಕ್   (2010)
 ಖೆಲೆಯೆ ಹಮ್ ಜೀ ಜಾನ್ ಸೆ   (2010)

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
 ಉರ್ದು
 ಉರ್ದು ಕವಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 ಚೊಪ್ರಾ, ಅನುಪಮಾ, ಶೊಲೆ- ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಎ ಕ್ಲಾಸಿಕ್   (ಪೆಂಗಿನ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್) 2000 ISBN 0-14-029970-X

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
 ಜಾವೇದ್ ಅಕ್ತರ್ ಅಟ್ ಕವಿತಾ ಕೋಶ್   (ಹಿಂದಿ) 
 
 BBC's ನೊವೆಲ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಇಂಟರ್ ವಿವ್ಸ್ ಜಾವಿದ್ ಅಕ್ತರ್ 4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006
 JavedAkhtar.com

ಭಾರತೀಯ ಕವಿಗಳು
ಇಂಡಿಯನ್ ಹಾಡುಬರಹಗಾರರು
ಉರ್ದು ಕವಿಗಳು
ಭೂಪಾಲದಿಂದ ಜನರು
ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಜನರು
ಲಖ್ನೌ ಜನರು
ಅಲಿಘರ್ ದವರು
ಅಲಿಘರ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು
ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಿಂದಿನ ಚರ್ಚಾಗೋಷ್ಟಿ ಪರಿಣತರು
ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಪಡೆದವರು
ಐಡೊಲ್ ಸರಣಿಯ ತೀರ್ಪುಗಾರರು
ಭಾರತೀಯ ಗೀತರಚನೆಗಾರರು
1945 ಜನನಗಳು
ಬದುಕಿರುವ ಜನರು
ಭಾರತೀಯ ನಾಸ್ತಿಕರು
ಕವಿಗಳು
ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು