ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೭ ರಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಿಂದ ೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದೇ ಆನೆಗುಡ್ಡೆ. ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ವಿನಾಯಕನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಕೂಡ ಒಂದು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪರಶುರಾಮ ಮಹರ್ಷಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವಿರುವ ಸ್ಥಳವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಾಂತತೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಾಗಾಚಲ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ವಿನಾಯಕನ ಸನ್ನಿದಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಅನ್ನದಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ವಿನಾಯಕ ಮೂರ್ತಿ

ಜನರು ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಜನರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು "ಮುಕ್ತಿ ಸ್ತಲಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ "ನೀವು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸ್ಥಳ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ಚತುರ್ಬುಜದಲ್ಲಿ (೪ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ) ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕವಚದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಕನನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡು ತೋಳುಗಳು "ವರದ ಹಸ್ತ" ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಕೈಗಳು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಗುಲದ ಸುತ್ತಲೂ ಭಾರ್ಗವ ಪುರಾಣದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳಿವೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಕ ರ್ಮೂತಿಯು ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ರ್ಮೂತಿಯ ನಾಲ್ಕು ಹಸ್ತದಲ್ಲಿ ಎರಡು "ವರದ ಹಸ್ತ"ವು ಭಕ್ತರು ಬೇಡಿದ ವರಗಳನ್ನು ಕೊಡಲೂ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಹಸ್ತವು ಶರಣಾಗತಿಯಾಗಿರ ಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರಗಾಲವು ಬಂದಾಗ ಅಗಸ್ತ್ಯಮುನಿಗಳು ವರುಣನ ಮನವೂಲಿಸಲು ಯಜ್ನ್ಯವೂಂದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಈ ಯಜ್ನ್ಯವನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸಲು "ಕುಂಭಾಸುರ"ನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಋಷಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಉಪಟಳ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿದನು. ಋಷಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಭೀಮನು ಗಣೇಶನಿಂದ ವರವಾಗಿ ಪಡೆದ ಗದೆಯಿಂದ ಕುಂಭಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದಿರುವನು.

ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ

ಕುಂಭಾಸಿಗೆ ಹರಿಹರಕ್ಷೇತ್ರ, ಮಧುಕಾನನ, ಗೌತಮಕ್ಷೇತ್ರ, ನಾಗಾಚಲ, ಆನೆಗುಡ್ಡೆ, ಕುಂಭಕಾಶಿ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಕುಂಭಾಸುರನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ರಾಮಚಂದ್ರನಿಗೆ ಭಯಪಟ್ಟು ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿತುಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ನಾರದನ ಮಾತಿನಂತೆ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಿ ವರಪಡೆದು ಮದೋನ್ಮತ್ತನಾಗಿ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಿಕ್ಕಿದ ಜನರನ್ನೆಲ್ಲ ದಂಡಿಸಿ ಸೇನಾಸಮೇತನಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ನಡೆಸತೊಡಗಿದನು. ಈತನಿಗೆ ಭಯಪಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಓಡಿಗೋಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.. ಆ ಸಮಯ ಪಾಂಡವರು ದ್ರೌಪದಿ ಸಹಿತ ವನವಾಸಿಗಳಾಗಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ತುಂಗಭದ್ರಾ ತೀರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದ ಗೌತಮಾದಿ ಮುನಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ತೊಡಿಕೊಂದರು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನರಿತ ಧರ್ಮರಾಯನು ಸೋದರರೊಡನೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಭಾರ್ಗವ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿ ಮಧುವನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗಾಚಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ಗಣೇಶನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ ಭೀಮಾದಿಗಳನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟನು. ಭೀಮಾದಿಗಳು ಶಂಖನಾದ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಕುಂಭಾಸುರನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಭೀಮನಿಗೂ ಕುಂಭಾಸುರನಿಗೂ ಭಯಂಕರ ಗದಾಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸನೇ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುವಂತಿದ್ದಾಗ ಅಶರೀರವಾಣಿಯೊಂದುಂಟಾಯಿತು. ಕೂಡಲೇ ಭೀಮನು ಗಣೇಶನನ್ನು ಮನದಲ್ಲೇ ಸ್ಮರಿಸಿ, ಪ್ರಸಾದ ರೂಪವಾದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕುಂಭಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿ ಮತ್ತುಳಿದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಿರ್ನಾಮಗೊಳಿಸಿದನು. ಶರೀರವಾಣಿಯಂತೆ ಖಡ್ಗದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಸುರನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕುಂಭ+ಅಸಿ(ಖಡ್ಗ)= ಕುಂಭಾಸಿ ಎಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ

ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ಎಂಬ ಪದವು ಆನೆ ಎಂಬರ್ಥದ ‘ಆನೆ’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ‘ಗುಡ್ಡೆ’ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಈ ದೇಗುಲವು ಗಣೇಶನ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಋಷಿಯಾಗಿದ್ದ ಪರಶುರಾಮನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ‘ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಜ್ಯದ ಯಾತ್ರಿಕರು ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ಭೀಕರ ಬರಗಾಲದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂತನಾಗಿದ್ದ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಮಳೆಯ ದೇವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದನು ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಕುಂಭಾಸುರನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಅದನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂತರನ್ನು ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಸಂತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗಣೇಶನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಂಡವ ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಭೀಮನಿಗೆ ಖಡ್ಗವನ್ನು ನೀಡಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು. ಭೀಮನು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವನನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರ ಜನರು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಕನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೇವಾಲಯವಾಯಿತು. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಕೂಡ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವಿನಾಯಕನ ವಿಗ್ರಹವು ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವಿಗ್ರಹವು ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡು ಮೇಲಿನ ಕೈಗಳನ್ನು “ವರದ ಹಸ್ತ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಿಕ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಕೈಗಳು ಎಂದರ್ಥ. ಉಳಿದ ಎರಡು ಕೈಗಳು ನೆಲದ ಕಡೆಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿಗ್ರಹವು ಬೆಳ್ಳಿಯ ರಕ್ಷಾಕವಚವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಭವ್ಯವಾದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪುರಾಣಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಈ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರವನ್ನು ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈಗ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದ ಬಳಿ ವಸತಿಗೃಹ ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡಿನ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅತಿಥಿ ಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ಊಟದ ಹಾಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದಂತಕಥೆ
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಒಂದು ದಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಟು ಅವನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ತನಗೆ ಹಸಿವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಉಪಾಧ್ಯಾಯರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ನಾಗಾ ಕಲ್ಲಿನ ಬಳಿ ವಟು ಮಾಯವಾಯಿತು. ಈ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕನಸನ್ನು ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದ ಅವನು ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹುಡುಗನು ತನ್ನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದನು. ಇದು ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕೊಳಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ನೀರನ್ನು ತರಲು ಮತ್ತು ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅವನು ಅದೇ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು. ಅವನು ತನ್ನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅದು ದೈವಿಕ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವರಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಹಳ ಕಾಲ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಒಂದು ದಿನ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಹಸುವು ತನ್ನ ಕೆಚ್ಚಲಿನಿಂದ ದೇವತೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಲನ್ನು ಸುರಿಯುವುದನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿದನು. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಅವನ ಭಕ್ತಿಯು ನಿಶ್ಚಲವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿತು. ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ತಮ್ಮ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಹುಲ್ಲು ಗುಡಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜನರು ಉದಾರವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಹೀಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಂತದಲ್ಲೂ ನಿಲ್ಲದ ಕುಂಭಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳು 
 ಗಣೇಶ ಚೌತಿ ಅಥವಾ ಗಣೇಶ ಚರ್ತುಥಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
 ಪ್ರತಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ನಂತರದ ಚೌತಿಯಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯೂ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷ ಸೇವೆಗಳು
 ತುಲಾಭಾರ
 ಗಣ ಹೋಮ
 ಮೂಡ ಗಣಪತಿ
 ರಂಗ ಪೂಜೆ

ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ
ಪ್ರತಿ ದಿನ ಗಣೇಶನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೫ ಘಂಟೆಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೧.೦೦ ಘಂಟೆಗೆ, ರಾತ್ರಿ ೮.೩೦ ಕ್ಕೆ ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೬ ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೯ ರ ತನಕ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ದೇವರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ದೇವಾಲಯ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಯತ್ತದೆ. ವಾರದಲ್ಲಿ ಭಾನುವಾರ, ಮಂಗಳವಾರ, ಶುಕ್ರವಾರ ಹಾಗೂ ಸಂಕ್ರಮಣ, ಸಂಕಷ್ಟಹರ ಚತುರ್ಥಿ ಹಾಗೂ ಗಣೇಶ ಚೌತಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ನಂತರದ ಚೌತಿಯಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯೂ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಗಶಿರ ಶುದ್ದ ಚತುರ್ಥಿ ವಾರ್ಷಿಕ ರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೮-೧೦ ಸಹಸ್ರ ನಾಳಿಕೇರ ಗಣಯಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಗಣಪತಿ ವೃತ, ಗಣಹೋಮ, ರಂಗಪೂಜೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯಗಣಪತಿ ವೃತವನ್ನು ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ದಿಗಾಗಿ ಈ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ?

 ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗ: ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕುಂದಾಪುರದಿಂದ ರಾ.ಹೆ. ೬೬ (ರಾ.ಹೆ. ೧೭)ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಉಡುಪಿಯಿಂದ ೩೨ ಕಿ.ಮೀ ಹಾಗೂ ಕುಂದಾಪುರದಿಂದ ೯ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ. 
 ಹತ್ತಿರದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ: ಬಾರಕೂರು (ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆ ) ಅಥವಾ ಕುಂದಾಪುರ (ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆ ).
 ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ: ಬಜಪೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಮಂಗಳೂರು

ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳು
ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ "ಆಮೋದ" ಮತ್ತು "ಪ್ರಮೋದ" ಅತಿಥಿ ಗೃಹಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಅತಿಥಿ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಬೇಕು.

ಸಂರ್ಪಕ ವಿಳಾಸ
ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಕುಂಭಾಶಿ, ಕುಂದಾಪುರ ತಾ||, ಉಡುಪಿ ಜಿ||
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾ||, ಭಾರತ- ೫೭೬ ೨೫೭

ಇತರೇ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು
ಆನೆಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇತರೇ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು: "ಶ್ರೀ ಹರಿಹರ ದೇವಸ್ಥಾನ", "ಶ್ರೀ ಸೂರ್ಯ ನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ" ಮತ್ತು "ಶ್ರೀ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ". ಎಲ್ಲಾ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಭಾರತದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು‎
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಯೋಜನೆ