Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಅಶೋಕ್ ಗಸ್ತಿ

ಅಶೋಕ್ ಗಸ್ತಿ (1965 - ೨೦೨೦) ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ  ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆಯಾದ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಬಿಜೆಪಿಯ ಒಬಿಸಿ ಸೆಲ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಅಶೋಕ್ ಗಸ್ತಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದಿನಗಳಿಂದ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ (ಎಬಿವಿಪಿ) ಮೂಲಕ ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸಂಘಟನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. 1989 ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯುವ ಮೋರ್ಚಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ
ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸವಿತಾ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಅವರು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಕ್ಷದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

2020 ರಲ್ಲಿ ಈರಣ್ಣ ಕದಡಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿರುವುದು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ತಳಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ರಾಜಕಾರಣಿಗಳುಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ಸೆರ್ಛಿಪ್

ಸೆರ್ಛಿಪ್ ಭಾರತದ ಮಿಝೋರಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸೆರ್ಛಿಪ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಿಝೋರಂ ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಐಝ್ವಾಲ್‍ನಿಂದ ೧೧೨ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರವಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸೆರ್-ಛಿಪ್  ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ 'ಮೇಲಿರುವ ನಿಂಬೆಕುಲದ ಗಿಡ'.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 
ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರ್ಛಿಪ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ. ಥೆಂಜ಼ಾಲ್ ಸೆರ್ಛಿಪ್ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಂದರ ಹುಲ್ಲಿರುವ ಭೂದೃಶ್ಯವುಳ್ಳ ಕೆಲವು ಚಪ್ಪಟೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಥೆಂಜ಼ಾಲ್ ಹತ್ತಿರ ವಾಂತಾಂಗ್ (ಅಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗ ಮುಟ್ಟುವ ಜಲಪಾತ) ಜಲಪಾತವೆಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಯನಮನೋಹರ ಜಲಪಾತವಿದೆ.

ಪ್ಯಾರಾಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ 
ಸೆರ್ಛಿಪ್ ಪಟ್ಟಣದ ಜನರಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ೨೦೨೦ರ ವರ್ಷದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ಯಾರಾಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್‍ನ್ನು ಸೆರ್ಛಿಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಿಝೋರಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.

ವಾಂತಾಂಗ್ ಖಾವ್‍ಥ್ಲಾ 
ಇದು ಮಿಜ಼ೋರಮ್‍ನ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಲಪಾತವಾಗಿದ್ದು ಲೌ ನದಿಯ ಮೇಲಿದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು ೨೨೦ ಮೀ. ಎಂದು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಜ಼ೋಲುಟಿ ಹ್ರಿಯಾಟ್ರೆಂಗ್ನಾ 
ಇದರರ್ಥ ಜ಼ೋಲುಟಿ ನೆನಪಿನ ಶಿಲೆ. ‍ಮಿಜ಼ೊ ಜನರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಜ಼ೋಲುಟಿ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಆ ಘಟನೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಕಲ್ಲನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ.

ಛಿಂಗ್‍ಪುಯಿ ಥ್ಲಾನ್ 
ಇದರರ್ಥ ಛಿಂಗ್‍ಪುಯಿಯ ಗೋರಿ. ಇಲ್ಲಿ ಛಿಂಗ್‍ಪುಯಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಯುವತಿಯ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲ್ಲನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ. ಅವಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು.

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 Serchhip Information Website 
 Govt. Serchhip College
 Latest Serchhip News
 Zothlifim Daily Newspaper Serchhip

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮಿಝೋರಂ
ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆ

ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಗಿರಿಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯು ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಈಗ ಕೋಟೆ ಆವರಣವೆಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಒಳಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಶಾಸನಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಇದು ೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಗಾರರು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ"ಸೊನ್ನೆ"ಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಯು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇದು ಈ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಶಿಲಾಶಾಸನವು ಆಧುನಿಕ ದಶಮಾನ ಸಂಕೇತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸ್ಥಾನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಸೊನ್ನೆ ಸಂಕೇತದ ಅತಿ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಶಾಸನವು ಸುಮಾರು ೧೫೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ.

ಗೋಪಾಚಲ

ಗೋಪಾಚಲ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫೦೦ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ.

ಇದನ್ನು ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ೬ನೇ ಸಿಖ್ ಗುರು ಹರ್‌ಗೋಬಿಂದ್ ಸಾಹಿಬ್‍ರನ್ನು ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಬಂಧಿಸಿ ಸೆರೆಯಿಟ್ಟನು.

ರಚನೆಗಳು 

ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಆವರಣವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಪಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೊಳಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು

ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳು 
ಸಿದ್ಧಾಚಲ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ೭ ರಿಂದ ೧೫ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ

ಉರ್ವಹಿ

ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆಯ ಐದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಉರ್ವಹಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ತೀರ್ಥಂಕರರ ೨೪ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಕಾಯೋತ್ಸರ್ಗ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ೪೦ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾದ ೮೪೦ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ.

ಮುಘಲ್ ದಾಳಿ : ೧೫೨೭ರಲ್ಲಿ, ಬಾಬರ್‌ನ ಸೇನೆಯು ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಈ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಿತು.

ತೇಲಿ ಕಾ ಮಂದಿರ್ 

ತೇಲಿ ಕಾ ಮಂದಿರ್ ಕೋಟೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.

ಗರುಡ ಸ್ಮಾರಕ 
ತೇಲಿ ಕಾ ಮಂದಿರ್ ಹತ್ತಿರ ಗರುಡ ಸ್ಮಾರಕವಿದೆ. ಇದು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ಸಹಸ್ತ್ರಬಾಹು (ಸಾಸ್-ಬಹು) ದೇವಾಲಯ 
ಇದನ್ನು ಕಚ್ಛಪಘಾತ ರಾಜವಂಶವು 1092-93ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.

ಗುರುದ್ವಾರಾ ದಾತಾ ಬಂದಿ ಛೋರ್

ಅರಮನೆ

ಮಾನ್ ಮಂದಿರ್ ಅರಮನೆ 
ಇದನ್ನು ತೋಮರ್ ರಾಜವಂಶದ ಮಹಾರಾಜ ಮಾನ್ ಸಿಂಗ್ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ರಾಣಿ ಮೃಗ್‍ನಯನಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

ಹಾಥಿ ಪೋಲ್ 
ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಹಾಥಿ ಪೋಲ್ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಮಾನ್ ಮಂದಿರ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಕರನ್ ಮೆಹೆಲ್ 
ಇದನ್ನು ತೋಮರ್ ರಾಜವಂಶದ ಎರಡನೇ ರಾಜ ಕೀರ್ತಿ ಸಿಂಗ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

ವಿಕ್ರಮ್ ಮೆಹೆಲ್ 
ಇದನ್ನು ಮಹಾರಾಜ ಮಾನ್‍ಸಿಂಗ್‍ನ ಹಿರಿಮಗ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಸಿಂಗ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಇದು ಶಿವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

ಭೀಮ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಣಾನ ಛತ್ರಿ 
ಈ ಛತ್ರಿಯನ್ನು (ಗುಮ್ಮಟ ಗೋಪುರ) ಗೋಹದ್‍ ರಾಜ್ಯದ ಅರಸ ಭೀಮ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಣಾನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ 
ಗುಜರಿ ಮೆಹೆಲ್‌ನ್ನು ರಾಜ ಮಾನ್ ಸಿಂಗ್ ತೋಮರ್ ತನ್ನ ರಾಣಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಈಗ ಇದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 

 
 
 
 
 Tillotson G. H. R. "The Rajput Palaces – The Development of an Architectural Style" Yale University Press. New Haven and London 1987. First edition. Hardback.  ISBN 0-300-03738-4

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 Interesting Facts About Gwalior Fort

ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಬಾಲ್ ಮಿಠಾಯಿ

ಬಾಲ್ ಮಿಠಾಯಿ () ಚಾಕ್‍ಲೇಟ್‍ನಂತಹ ಒಂದು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಮಿಠಾಯಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಬೇಯಿಸಿದ ಖೋವಾದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಸಕ್ಕರೆ ಗುಂಡುಗಳಿಂದ ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಹಿಮಾಲಯ ರಾಜ್ಯವಾದ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಅಲ್ಮೋರಾ ಮೂಲದ್ದಾಗಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಮಾವ್ಞೂ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

ಖೋವಾವನ್ನು (ಆವಿಯಾಗಿಸಿದ ಹಾಲಿನ ಕೆನೆ) ಕಬ್ಬಿನ ಸಕ್ಕರೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಬರುವವರೆಗೆ ಬೇಯಿಸಿ ಬಾಲ್ ಮಿಠಾಯಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಚಾಕ್‍ಲೇಟ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಬಣ್ಣ ಚಾಕ್‍ಲೇಟ್‍ನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ತಣ್ಣಗಾಗಲು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಘನಾಕಾರದ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಸಕ್ಕರೆ ಲೇಪಿತ ಹುರಿದ ಗಸಗಸೆ ಬೀಜಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಸಣ್ಣ ಬಿಳಿ ಗುಂಡುಗಳಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 Bal Mithai at Shabd ::Kumaon: Kala Shilp Aur Sanskriti :: www.himvan.com

ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳು
ಲೋಕ್‍ತಾಕ್ ಸರೋವರ

ಲೋಕ್‍ತಾಕ್ ಸರೋವರವು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅದರ ಮೇಲೆ ತೇಲುವ ಫುಮ್ಡಿಗಳಿಗೆ (ವಿಘಟನೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳು, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ) ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಸರೋವರವು ಭಾರತದ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮೊಯಿರಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಲೋಕ್‍ತಾಕ್‍ನ ಶಬ್ದವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಹೀಗಿದೆ, ಲೋಕ್ = "ತೊರೆ" ಮತ್ತು ತಾಕ್ = "ಕೊನೆ". ಎಲ್ಲ ಫುಮ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ೪೦ ಚದರ ಕಿ.ಮಿ. ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ಆಗ್ನೇಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಫುಮ್ಡಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಕೈಬುಲ್ ಲಂಜಾವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ತೇಲುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವು ಸಾಂಗಾಯ್‍ನ (ರಾಜ್ಯಪ್ರಾಣಿ) ಅಥವಾ ಮಣಿಪುರ್ ಕಂದು ಕವಲ್ಗೊಂಬಿನ ಜಿಂಕೆಯ ಕೊನೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 The world's only floating national park – BBC Travel

ಮಣಿಪುರ
ಸರೋವರಗಳು
ಸಿಂಗೋರಿ

ಸಿಂಗೋರಿ (ಸಿಂಗೋಡಿ ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಸಿಂಗೌರಿ ಕುಮಾವ್ಞೂ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಖೋವಾದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ಮಾಲು ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಲಾಕಂದ್‌ನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.

ಖೋವಾವನ್ನು ನುಣ್ಣಗಾಗುವವರೆಗೆ ಜಜ್ಜಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಒಂದು ಬಾಣಲೆಗೆ ಅದನ್ನು ಹಾಕಿ ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಖೋವಾ ಕರಗುವವರೆಗೆ ೧೦ ನಿಮಿಷ ಕಾಲ ಬೇಯಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ತುರಿದ ಕೊಬ್ಬರಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅಂಟದಂತೆ ೧೫ ನಿಮಿಷ ಕಲಕುತ್ತಿರಬೇಕು. ನಂತರ ತಣ್ಣಗಾಗಲು ಬಿಡಬೇಕು.

ಇತಿಹಾಸ 
ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಮೋರದ ಹಳೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಸಿಂಗೋರಿಯ ಮೂಲವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಖೋಯಾದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ಮಾಲು ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸು ಕೇವಲ ಉತ್ತರಾಖಂಡ್‍ನ ಕುಮಾವ್ಞೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳು
ಥೆನ್‍ಜ಼ಾಲ್

ಥೆನ್‍ಜ಼ಾಲ್ ಭಾರತದ ಮಿಝೋರಂ ರಾಜ್ಯದ ಸೆರ್ಛಿಪ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸೆನ್ಸ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಿಜ಼ೊ ಕೈಮಗ್ಗ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಥೆನ್‍ಜ಼ಾಲ್ ಮಿಝೊರಮ್‍ನ ರಾಜಧಾನಿ ಐಝ್ವಾಲ್‍ನಿಂದ ೯೦ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ:

 ವಾಂತಾಂಗ್ ಜಲಪಾತ - ಇದು ಥೆನ್‍ಜ಼ಾಲ್‍ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.
 ಬೆಂಗ್‍ಖುವಾಯ್ಯಾ ಥ್ಲಾನ್ - ಥೆನ್‍ಜ಼ಾಲ್‍ನ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಬೆಂಗ್‍ಖುವಾಯ್ಯಾ ೧೮೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೇರಿ ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದ ಬ್ರಿಟೀಷರು ಮಿಝೋರಂಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು.
 ವೈಬಿಯಾಕ್ - ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಅವರು ಮೇರಿ ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ್ನು ವಾಪಸು ಕರೆದೊಯ್ದರು.
 ಟುವಾಲ್ವುಂಗಿ ಥ್ಲಾನ್ - ಫೂಲ್‍ಪುಯಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗೋರಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸುಂದರಿ ಥೆನ್‍ಜ಼ಾಲ್‍ನ ಟುವಾಲ್ವುಂಗಿಯನ್ನು ಫೂಲ್‍ಪುಯಿಯ ಮುಖಂಡ ಜ಼ಾಲ್‍ಪಾಲಾ ಮದುವೆಯಾದನು. ಇವರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬಹಳ ಪ್ರೇಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿ ಇವರಿಬ್ಬರ ಗೋರಿಗಳಿವೆ.
 ಚಾಂಗ್‍ಚಿಲ್ಹಿ ಪುಕ್ - ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಾವಿನ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮ ಕಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಗುಹೆ.
 ಟ್ಯೂರಿಹ್ಯೌ ಜಲಪಾತ - ವಾಂತಾಂಗ್ ಜಲಪಾತದ ಮೇಲ್ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಥೆನ್‍ಜ಼ಾಲ್ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಜಲಪಾತ.
 ಥೆನ್‍ಜ಼ಾಲ್ ಜಿಂಕೆ ಉದ್ಯಾನ - ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ೧೭ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮಿಝೋರಂ
ಜೈ ವಿಲಾಸ್ ಮೆಹೆಲ್

ಜೈ ವಿಲಾಸ್ ಮೆಹೆಲ್ (ಹಿಂದಿ: जय विलास महल) ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅರಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ಮಹಾರಾಜ ಮಹಾರಾಜಾಧಿರಾಜ ಶ್ರೀಮಂತ್ ಜಯಾಜಿರಾವ್ ಸಿಂದಿಯಾ ಅಲಿಜಾ ಬಹಾದುರ್ ೧೮೭೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈಗ ಅರಮನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವು ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದ "ಜೀವಾಜಿರಾವ್ ಸಿಂದಿಯಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ"ವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗ ಈಗಲೂ ಹಿಂದಿನ ಮರಾಠಾ ಸಿಂದಿಯಾ ರಾಜವಂಶದ ವಂಶಸ್ಥರ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ.

ಇದು ಐರೋಪ್ಯ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸರ್ ಮೈಕಲ್ ಫ಼ಿಲೋಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಶೈಲಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯು ಟಸ್ಕನ್ ಶೈಲಿಯದ್ದು, ಎರಡನೆ ಮಹಡಿಯು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್-ಡೋರಿಕ್ ಶೈಲಿಯದ್ದು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದ್ದು ಕೊರಿಂಥಿಯನ್ ಶೈಲಿಯದ್ದು. ಜೈ ವಿಲಾಸ್ ಅರಮನೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದರ ದೊಡ್ಡ ದರ್ಬಾರ್ ಹಜಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ದರ್ಬಾರ್ ಹಜಾರದ ಒಳಭಾಗವು ಗಿಲೀಟು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಸಜ್ಜುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 Jaivilas Palace Museum (HH Maharaja Sir Jiwajirao Scindia Museum) Official web-site
 Jai Vilas Palace and Scindia Museum – Gwalior, Kevin Standage, APRIL 18, 2019

ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ

ಡಾ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ, ಸಂಗೀತ ಸಂಶೋಧಕಿ,  ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಸಂಯೋಜನೆಯ 'ಕಾದಲ್ ಡಾಟ್ ಕಾಮ್' ಎಂಬ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಿರಿಯಗಾಯಕ ಹರಿಹರನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯುಗಳ ಗೀತೆ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಿನಿ ಗಾಯನ ವೃತ್ತಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹಲವಾರು ಹಿಟ್ ಹಾಡುಗಳು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಲಂ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ  ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮದೇಯಾದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇವರು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ  ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾ ಸಂಗೀತ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ೧೦೮೦ ಪುಟಗಳ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧದೊಂದಿಗೆ ‌ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ  ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ

ಜನನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ 
ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚನೈನಲ್ಲಿ  ರಾಮ್ ಹಾಗೂ ಸುಮತಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ೫ ನೇ ತರಗತಿವರೆಗೆ ದೋಹದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಸಿಂಗಪೂರ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥವಿಕ, ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ನಾರ್ತಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಓದಿ, ನನ್ಯಾಂಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಕಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮುಗಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿದೆಸೆಯಿಂದಲ‍ಲೇ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದ ಇವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಿನಿಮಾ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ವಾಯ್ಸ್ ಕಲ್ಚರ್ಗಾಗಿ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ, ಆಲಾಪ್, ಠುಮರಿಗಳನ್ನು ಕಲೆತರು ಹಾಗೂ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ರಾಯಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್, ಲಂಡನ್ ನಿಂದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಕಲಿತರು.

ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ  
ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಸಂಯೋಜನೆಯ ತಮಿಳಿನ 'ಕಾದಲ್ ಡಾಟ್ ಕಾಮ್' ಎಂಬ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಿರಿಯಗಾಯಕ ಹರಿಹರನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯುಗಳ ಗೀತೆ ಹಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು ನಂತರ ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಸನ್ ಪುತ್ರ ಪ್ರಭು ಅಭಿಸನಯ ‘ಕುಸ್ತಿ’ ಚಿತ್ರ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ನೇರ್ಮುಗಂ, ವಿನ್, ನಂದಿ, ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ ಅಭಿನಯದ ಗಿರಿ, ಸಿಂಹಬಲುಡು, ಮಾಣಿಕ್ಯಂ 420 ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಕವು. "ಅಜ್ಜು" ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹಾಡಿಗೆ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ನಟ ಯಶ್ ಆಭಿನಯದ 'ರಾಕಿ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ  ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂರೊಂದಿಗೆ ಯುಗಳಗೀತೆ ಹಾಡಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಚಲುವಿನ ಚಿತ್ತಾರ, ಜ್ಯೂಲಿ, ನನ್ನೆದೆಯ ಹಾಡು, ಸೀನ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ರಮೇಶ್ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿ ಸುಮಾರು110 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರದ್ವಾಜ್  ಹಂಸಲೇಖ ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ, ಗುರುಕಿರಣ್, ಡಿ.ಇಮಾನ್, ಆರ್. ಪಿ. ಪಟ್ನಾಯಕ್, ಮಹೇಶ್ ಮಹದೇವ್, ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್, ಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣ್, ಎಸ್.ಎ. ರಾಜಕುಮಾರ್, ವೆಂಕಟ್, ಗಣೇಶ ನಾರಾಯಣ್, ಎಂ.ಎನ್. ಕೃಪಾಕರ್, , ಸಿ. ಆರ್. ಬಾಬಿ, ಎ.ಟಿ.ರವೀಶ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾನ್ ದಾನ್ ಬಾಲಾ ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯನ್ನು ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎ.ಆರ್.ರಹಮಾನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ  ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾ ಸಂಗೀತ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ೧೦೮೦ ಪುಟಗಳ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧದೊಂದಿಗೆ ‌ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ  ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಮೊದಲ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಯಾಗಿದ್ದಾರೆ

ಡಿಸ್ಕೋಗ್ರಫಿ

ಹಾಡಿರುವ ಕೆಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು

ಹಾಡಿರುವ ಕೆಲ ಚಲನಚಿತ್ರೇತರ ಗೀತೆಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು
ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಭಾರತದ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕಿಯರು
ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ಕಾಂಗ್ಲಾ ಅರಮನೆ

ಕಾಂಗ್ಲಾ ಅರಮನೆಯು ಭಾರತದ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಇಂಫಾಲನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಅರಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಇದು ಇಂಫಾಲ್ ನದಿಯ ದಡದ ಎರಡೂ ಕಡೆಗೆ (ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ) ಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಇದು ಕೇವಲ ದಡದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ಕೇವಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಉಳಿದಿವೆ. ಹಳೆ ಮೀಟೇಯ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ಲಾ ಎಂದರೆ "ಶುಷ್ಕ ಭೂಮಿ". ಇದು ಮಣಿಪುರ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಮೇಯ್ಟೇಯ್ ಅರಸರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೀಠವಾಗಿತ್ತು.

ಕಾಂಗ್ಲಾ ಮಣಿಪುರದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಾಂಗ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಕಾಂಗ್ಲಾ ಕೋಟೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳನ್ನು ರಾಜ ಖಾಗೆಂಬಾ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1597–1652) ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೩೨ರಲ್ಲಿ, ಖಾಗೆಂಬಾ ಕಾಂಗ್ಲಾ ಕೋಟೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಒಂದು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು ಎಂದು ರಾಜವಂಶದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಖಾಗೆಂಬಾನ ಮಗ ಖುಂಜಾವೋಬಾ ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸುಂದರೀಕರಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದನು.

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 The ancient capital of Manipur : E-Pao.Net
 Rediscovering a heritage- By SUSHANTA TALUKDAR
 Kangla Fort Beautiful Photos - KanglaOnline.com

ಭಾರತದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು
ವಾಂತಾಂಗ್ ಜಲಪಾತ

ವಾಂತಾಂಗ್ ಜಲಪಾತವು (ಮೀಜ಼ೊ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಾಂತಾಂಗ್ ಖಾವ್‍ಥ್ಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಭಾರತದ ಮಿಝೋರಂ ರಾಜ್ಯದ ಸೆರ್ಛಿಪ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಥೆನ್‍ಜ಼ಾಲ್‍ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೫ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಿಜ಼ೋರಮ್‍ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಅಡತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಐಝ್ವಾಲ್‍ನಿಂದ ೯೨ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಜಲಪಾತ 
ವಾಂತಾಂಗ್ ಖಾವ್‍ಥ್ಲಾ ಅಥವಾ ವಾಂತಾಂಗ್ ಜಲಪಾತವು ಮಿಜ಼ೊರಮ್‍ನ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ಸೋಪಾನಪಾತಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನಯನಮನೋಹರ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಥೆನ್‍ಜ಼ಾಲ್ ಹತ್ತಿರ ವಾನ್ವಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಈಜುಗಾರನಾಗಿದ್ದ ವಾಂತಾಂಗಾನ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಜಲಪಾತದ ಎತ್ತರ ೭೫೦ ಅಡಿ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸುತ್ತಲಿರುವ ತೀರ ಕಡಿದಾದ ಅರಣ್ಯವುಳ್ಳ ಪರ್ವತಪಾರ್ಶ್ವಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದರ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಒಂದು ಆರಾಮದಾಯಕ ನೋಟದ ಗೋಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮಿಝೋರಂ
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಕಾಲ್ ಭೈರವ್ ದೇವಾಲಯ

ಕಾಲ್ ಭೈರವ್ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಉಜ್ಜೆಯನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಈ ನಗರದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಕಾಳ ಭೈರವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಶಿಪ್ರಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಇದು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದಿನವೂ ನೂರಾರು ಭಕ್ತರು ಇದಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಾಯಿ ಕೂಡ ಒಂದು.

ಇಂದಿನ ದೇವಾಲಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಒಂದು ಹಿಂದಿನ ದೇವಾಲಯದ ಅವಶೇಷಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಭದ್ರಸೇನನೆಂಬ ಒಬ್ಬ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ರಾಜನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನ್ನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಅವಂತಿ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರಮಾರರ ಅವಧಿಗೆ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೯ - ೧೩ನೇ ಶತಮಾನ) ಸೇರಿದ ಶಿವ, ಪಾರ್ವತಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ದೇವಾಲಯಗಳು
ಬಂದಡ್ಕ ಕೋಟೆ

ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ 'ಬಂದಡ್ಕ ಕೋಟೆ' ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಬೃಹತ್ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರವಾಸಿತಾಣವಲ್ಲ.

ಸ್ಥಳ 
ಕಾಸರಗೋಡು - ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಯಿನಾಚಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 30 ಕಿ.ಮೀ (12° 30′ 03.6″ N, 75° 16′ 05.88″ E) ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಂದಡ್ಕ ಕೋಟೆಯು ಇದೆ. ಬಂದಡ್ಕ ಪೇಟೆಯು ಕೋಟೆಯ ವಾಯುವ್ಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಡ್ಕ ಸರಕಾರಿ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಂದಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಮನಾಥ ದೇವಳ ಇದೆ. ಈ ಕೋಟೆ ಬಂದಡ್ಕ ಪೇಟೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಬಂದಡ್ಕವನ್ನು 'ಕೋಟೆಕ್ಕಾಲ್' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ

ಚರಿತ್ರೆ 

ಈ ಕೋಟೆಯು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇಕ್ಕೇರಿ ರಾಜವಂಶವು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಿವಿಧ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿತ್ತು. ಮೈಸೂರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬೇಕಲ್ ಬಂದರು ಆಶ್ರಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಪ್ರತೀ 12 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಕೋಟೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ, ಪೊವ್ವೆಲ್ ಕೋಟೆ, ಕುಂಡಂಗುಳಿ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಬಂದಡ್ಕ ಕೋಟೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಕುಂಡಂಗುಳಿ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಬಂದಡ್ಕ ಕೋಟೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಇಕ್ಕೇರಿ ರಾಜವಂಶದ ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕನು ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದನು. ಅವನ ಕಾಲದಿಂದ ಬಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರು ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಕ್ಕೇರಿ ರಾಜವಂಶದ ನಂತರ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಸಾಹೇಬರುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕುಂಡಂಗುಳಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಮುಸ್ಲೀಮರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಉಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬೇಕಲ್ ಬಂದರಿನ ಮೂಲಕ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಆಮದುಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯು ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್ 150ರಲ್ಲಿ 9.16 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟು 12 ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲಗಳಿದ್ದವು. ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರಕೋಟೆ ಹಾಳಾಗಿದೆ. ಬಂದಡ್ಕ ಸರಕಾರಿ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯ ಕಚೇರಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೊದಲು 1932ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. 1956 ರವರೆಗೆ, ಕುತ್ತಿಕೋಲು ಮತ್ತು ಬೇಡಡ್ಕ ಪಂಚಾಯತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ನದಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಬೇಡಡುಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸುಳ್ಯ ನಗರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು.

ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ 

ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಬಂದಡ್ಕ ಕೋಟೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಂಡಂಗುಳಿ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಬಂದಡ್ಕ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆ 
ಬಂದಡ್ಕ ಗ್ರಾಮದ ಸಂಪನ್ನ ಚರಿತ್ರೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಬಂದಡ್ಕ ಸರಕಾರಿ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯ ಮುಖ್ಯದ್ವಾರವನ್ನು ಕೋಟೆಯ ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವೈಭವದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ರಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಭಾರತದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು
ಭಾರತದ ಕೋಟೆಗಳು
ಕೋಟೆಗಳು
ಇಂಫಾಲ್ ಯುದ್ಧ ಸಮಾಧಿ ಭೂಮಿ

ಇಂಫಾಲ್ ಯುದ್ಧ ಸಮಾಧಿ ಭೂಮಿಯು ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾದ ಮಣಿಪುರದ ರಾಜಧಾನಿ ಇಂಫಾಲದಲ್ಲಿ  ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಮಣಿಪುರವು ಮೇಲಿನ ಬರ್ಮಾದೊಂದಿಗೆ (ಈಗ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಮಾಧಿ ಭೂಮಿಯು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ೧,೬೦೦ ಕಾಮ್ನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಯುದ್ಧ ಸಮಾಧಿಗಳ ಆಯೋಗವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಲೂಯಿಸ್‌ ಮೌಂಟ್‌‌ಬ್ಯಾಟನ್‌‌‌‌ ಇಂಫಾಲ್ ಮತ್ತು ಕೋಹಿಮಾದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಲಾದ ಯುದ್ಧವನ್ನು "ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಮಹಾನ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದನು. ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂಸೇನಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೋಹಿಮಾ ಮತ್ತು ಇಂಫಾಲದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಮಹಾನ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
 
 
 
 

ಸಮಾಧಿ ಭೂಮಿಗಳು
ತ್ಯೂರಿಹ್ಯೌ ಜಲಪಾತ

ತ್ಯೂರಿಹ್ಯೌ ಜಲಪಾತವು ಭಾರತದ ಮಿಝೋರಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸೆರ್ಛಿಪ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಥೆನ್‍ಜ಼ಾಲ್‍ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

ಜಲಪಾತ 
ತ್ಯೂರಿಹ್ಯೂ ಜಲಪಾತ ಖಾವ್‍ಥ್ಲಾ ಅಥವಾ ತ್ಯೂರಿಹ್ಯೌ ಜಲಪಾತವು ಮಿಜ಼ೋರಮ್‍ನ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ಸೋಪಾನಪಾತಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ನಯನಮನೋಹರವಾದ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಥೆನ್‍ಜ಼ಾಲ್ ಹತ್ತಿರ ವಾನ್ವಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಲಪಾತದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ನೋಡಬಹುದು ಏಕೆಂದರೆ ಜಲಪಾತದ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಹೆಗಳಿವೆ. ಜಲಪಾತವು ಗುಹೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಮಾನಿನಂತೆ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ..

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮಿಝೋರಂ
ಜಲಪಾತಗಳು
ಆಸ್ಕರ್‌ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್

ಆಸ್ಕರ್‌ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್, (೨೭ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೯೪೧ - ೧೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧) ಓರ್ವ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಇವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರಸ್‌ನ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಲತಃ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಉಡುಪಿಯವರು.

ಜನನ ಹಾಗೂ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ 
ಆಸ್ಕರ್‌ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೭ ೧೯೧೧ರಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದ್ಯಾವರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಂಗಳೂರು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಕುಟುಂಬ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ೧೨ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಆಸ್ಕರ್‌ ಅವರ ತಂದೆ ರೂಕ್‌ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್‌ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮಣಿಪಾಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಹಾಗೂ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಲಿಯೋನಿಸ್ಸಾ ಎಮ್‌ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್‌,ಮ್ಯಾಜೀಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ಸಮಫ್ರದಾಯವನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವ ಪ್ರುಭು-ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್‌ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದದಾಗಿತ್ತು. ಆಸ್ಕರ್‌ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಚರ್ಚ್‌ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೆ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ ಆಲ್ಟರ್‌ ಬಾಯ್‌ ಆಗಿದ್ದ ಇವರು, ಯೌವ್ವನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕರ್‌, ತಮ್ಮ ತಂದೆ ರೂಕ್‌ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಉಡುಪಿಯ ಅಂಬಲಪಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ಲೊವಿನ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.

ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ 
೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಏಳನೇ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಉಡುಪಿ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಬಳಿಕ ೧೯೮೪,೧೯೮೯,೧೯೯೧ ಹಾಗೂ ೧೯೯೬ರವರೆಗೂ ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಉಡುಪಿ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂಧ ಸತತವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.೧೯೯೮ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಅವಧಿ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿದಾಗ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ಮರು ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡರು.ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಂದ್ರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಖಾತೆಗಳ ಸಂಪುಟ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ದರ್ಜೆಯ ಸಚಿವರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸಾರಿಗೆ ಖಾತೆ,ಅಂಕಿ ಅಂಶ ಖಾತೆ, ಯುವಜನ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಖಾತೆ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವಾಲಯ, ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ಎರಡು ಅವಧಿಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.
ಬಾರತದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಆಪ್ತರಾಗಿದ್ದ ಇವರು, ರಾಜೀವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಂಸದೀಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಕಾಂಗ್ರಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಕಾಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಇವರ ಸಲಹೆಗಳೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ 
೧೯೮೧ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೨೬ರಂದು ಬ್ಲಾಸಮ್‌ ಮಥಾಯಿಸ್‌ ಪ್ರಭು ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು.ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಓಶನ್ ಎಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹಾಗೂ ಓಶಾನಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮಗ ಓಶನ್ ಅವರ ವಿವಾಹ ‌ಫ್ರಾಜೀಲ್‌ ಕ್ವಾಡ್ರಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪುತ್ರಿ ಒಶಾನಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ಮಾರ್ಕ್‌ ಸಾಲ್ಡಾನ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜರುಗಿದೆ.

ಮರಣ 
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧೩, ೨೦೨೧ರಂದು ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಮಂಗಳೂರಿನ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
೧೯೪೧ ಜನನ
೨೦೨೧ ನಿಧನ
ರಾಜವಾಡಾ

ರಾಜವಾಡಾ ಇಂದೋರ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅರಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೋಳ್ಕರರು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಏಳು ಮಹಡಿಗಳ ಈ ರಚನೆಯು ಛತ್ರಿಗಳ ಹತ್ತಿರ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಇದು ರಾಜರ ಭವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಕೌಶಲಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ರಚನೆ 
ಈ ರಚನೆಯು ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮೊದಲ ಭಾಗವು ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಪಟ್ಟಣದ ಹಳೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ. ರಾಜವಾಡಾ ಅರಮನೆಯು ಮರಾಠಾ ಶೈಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವೈಭವಯುತ ರಚನೆಯು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವೇ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದು ಬಹಳ ಎತ್ತರವಾದ ಕಮಾನು ದಾರಿ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಗುಬಟುಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಬೃಹತ್ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಮರಾಠಾ ಕಮಾನುಗಳುಳ್ಳ ಗಣೇಶನ ಕೋಣೆ, ಅನೇಕ ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು, ಕಿಟಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಗಸಾಲೆಗಳು ಇರುವ ಪ್ರಾಂಗಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ರಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ತೇಜೋ-ತುಂಗಭದ್ರಾ (ಪುಸ್ತಕ)

"ತೇಜೋ-ತುಂಗಭದ್ರಾ" ಲೇಖಕ ವಸುಧೇಂದ್ರ  ಬರೆದಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದೆ.  ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌, ಬಹುಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಆ ಕಾಲದ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದೆ. ೧೫-೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಕೃತಿ ಇದಾಗಿದೆ.ಈ ಕೃತಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಕೊಡ ಮಾಡುವ ೨೦೧೯ನೇ ಸಾಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿ ಬಹುಮಾನ ದೊರೆತಿದೆ.

ಪುಸ್ತಕದ ವಿವರಣೆ 
ತೇಜೋ-ತುಂಗಭದ್ರಾ  ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣ ಛಂದ ಪುಸ್ತಕ, ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ೪೬೪ ಪುಟಗಳ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣದ ಪ್ರತಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ₹೩೮೦/- ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೌಮ್ಯ ಕಲ್ಯಾಣ್‍ಕರ್ ಅವರದು. ೧/೮ ಡೆಮಿ ಅಳತೆಯ ಈ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಎನ್.ಎಸ್.‌ ಮ್ಯಾಪ್‌ಲಿಥೋ ೭೦ ಜಿ.ಎಸ್.ಎಮ್. ಕಾಗದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.().

ಕಥಾವಸ್ತು 
ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು  ೧೫-೧೬ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಲಿಸ್ಬನ್, ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ನಗರಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಅಥವಾ ತೇಜೋ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ  ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ತೀರದ ಜನರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವ ಕಥೆ ಇದು.ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥೆ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ ಶ ೧೪೯೨ ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ೧೫೧೮ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ  ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ರಾಜ ಇಮಾನ್ಯುಲ್, ಸ್ಪೇನ್ ರಾಣಿ ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ, ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮ, ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋ ಡಿ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ, ಪುರಂದರದಾಸ ಮುಂತಾದವರು ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾತ್ರಗಳು ಸೇರಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾದಂಬರಿಯು ರೂಪಿಸಲ್ಟಟ್ಟಿದೆ. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಘಟನೆಗಳಾದ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಆವಿಷ್ಕಾರ, ಸ್ಪೇನ್ನಿಂದ ಯೆಹೂದಿ ಸಮುದಾಯ ಹೊರದಬ್ಬಲ್ಪಟ್ಟು  ಪೋರ್ಚುಗಲ್ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುವುದು,  ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅವರ ಬಲವಂತದ ಮತಾಂತರ , ೧೫೦೬ ರ ಯೆಹೂದಿ ಕ್ರೈಸ್ತರ ನರಮೇಧ , ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಳಿಂಗ ವಿಜಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಘಟನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

ತೇಜೋ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಸ್ಬೇನ್‌ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಾವಲಂಬಿ ಯುವಕ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಹಾಗೂ ಯಹೂದಿ ಹುಡುಗಿ ಬೆಲ್ಲಾಳ ಪ್ರೇಮ ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಕತೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ  ಪೂರ್ವದ ಭಾರತದ  ಸಾಂಬರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಬೇಡಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಈ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಲಿಸ್ಬೆನ್‌ ನಗರದ ಯುವಕರು ಇಂಥಹ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡುಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾವಿಕರಾಗಿ ತೆರಳಿ ಧನವಂತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಗೇಬ್ರಿಯಲ್‌ ಕೂಡ ಹಣ ಸಂಪಾದನೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇಂಥಹ ಒಂದು ಹಡಗಿಗೆ ನಾವಿಕನಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವನು. ಒಂದಷ್ಟು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಮರಳಿ ಬಂದು ಮದುವೆಯಾಗುವುದಾಗಿ ಪ್ರೇಯಸಿ ಬೆಲ್ಲಾಳಿಗೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟು ಭಾರದತ್ತ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕತೆಯು ತೇಜೋ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅತ್ತ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ  ತುಂಗಾಭದ್ರಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ತೆಂಬಕಪುರದಲ್ಲಿ ಮಾಪಳ ನಾಯಕ, ತೆಂಬಕ್ಕ, ಹಂಪಮ್ಮ, ಕೇಶವ ಮುಂತಾದವರ ಕತೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ  ಭೌಗೋಳಿಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.  ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಿತನಾಗಿ ಅಹಮದಕಣ್ಣನಾಗಿ ಬದುಕು ಸವೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.  ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ  ಸತಿ ಪದ್ದತಿ, ಲೆಂಕ ಮುಂತಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕತೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಮಾನ್ಯತೆಗಳು 
೨೦೧೯ರ ಸಾಲಿನ  ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅತ್ಯತ್ತುಮ ಕೃತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಯೊಂದಿಗೆ,  ೨೦೨೦ರ ಸಾಲಿನ ಚಡಗ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ "ತೇಜೋ-ತುಂಗಭದ್ರಾ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ದೊರಕಿದೆ..ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ  ಏಳನೆಯ ಮುದ್ರಣ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು
ಐಎನ್ಎ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಮಾರಕ

ಐಎನ್ಎ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಭಾರತದ ಮೊಯಿರಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ರಾ‌‌ಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಯ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮುಖ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಅದರ ಮೃತ ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಐಎನ್ಎ ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ. ಅದು ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನಾ ಸುರಂಗಕಾರರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಐಎನ್ಎಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್‍ರ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ ಮೇಲಿನ ಕೆಲಸವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಇಂದಿನ ದಿನದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕೆಲಸವು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡು, ಆಗ ಅದನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 
 
  

ಸ್ಮಾರಕಗಳು
ಪಲಕ್ ದಿಲ್

ಪಲಕ್ ದಿಲ್ ಅಥವಾ ಪಾಲಾ ಟಿಪೊ (ಮಾರಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದರರ್ಥ "ನುಂಗುವ ಸರೋವರ") ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಮಿಝೋರಂನಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೈಹಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಫುರಾ ಗ್ರಾಮದ ಹತ್ತಿರ, ಮಾರಾ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನೊಳಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸರೋವರವು ಪಲಕ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪ್ರಧಾನ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪಲಕ್ ದಿಲ್ ಅಂಡಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಉದ್ದ ೮೭೦ ಮೀಟರ್ ಅಗಲ ೭೦೦ ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಆಳ ೧೭ ರಿಂದ ೨೫ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಸರೋವರದ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ ಇದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ದೆವ್ವಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಸುಳಿದಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಹೊಳೆಗಳು ನೀರುಣಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಜಲನಿರ್ಗಮನವು ಪಾಲಾ ಲೂಯಿ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಲನಿರ್ಗಮನ ಪ್ರದೇಶವು ಕಣಿವೆಯ ಒಂದು ಹರಹನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾರಾ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮಿಝೋರಂ
ಸರೋವರಗಳು
ಭೋಜ್‍ತಾಲ್

ಭೋಜ್‍ತಾಲ್ (ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ  ಮೇಲಿನ ಸರೋವರ ಅಥವಾ ಅಪರ್ ಲೇಕ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು) ಭಾರತದ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರ ಭೊಪಾಲ್ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಈ ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 40% ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೩೦ ದಶಲಕ್ಷ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಗ್ಯಾಲನ್‌ಗಷ್ಟು ನೀರು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಛೋಟಾ ತಾಲಾಬ್ ಜೊತೆಗೆ, ಬಡಾ ತಾಲಾಬ್ ಇವೆರಡೂ ಭೋಜ್ ತರಿ ಜಮೀನನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಈಗ ಇದು ಒಂದು ರಾಮ್‍ಸಾರ್ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದದ ಪ್ರಕಾರ, ಭೋಜ್‍ತಾಲ್‍ನ್ನು ಪರಮಾರ ರಾಜ ಭೋಜ್ ಮಾಲ್ವಾದ ರಾಜನಾಗಿ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (೧೦೦೫-೧೦೫೫) ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿರುವ ರಾಜ ಭೋಜ್‍ನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸರೋವರದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕಂಬದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸರೋವರಗಳ ನಗರವೆಂದು ಭೋಪಾಲ್‍ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು

ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಉಪವರ್ಗವಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರ ಪಟ್ಟಿ.

ಪೂರ್ವ-ಟ್ರಿನಿಟಿ ಸಂಯೋಜಕರು (18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು)

ಟ್ರಿನಿಟಿ-ಏಜ್ ಸಂಯೋಜಕರು (18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ) 
ಈ ಸಂಯೋಜಕರು ಟ್ರಿನಿಟಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಟ್ರಿನಿಟಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ದಾಖಲೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.

ಟ್ರಿನಿಟಿ ನಂತರದ ಸಂಯೋಜಕರು (19 ನೇ ಶತಮಾನ)

ಟ್ರಿನಿಟಿ ನಂತರದ ಸಂಯೋಜಕರು - 20 ನೇ ಹಾಗೂ 21ನೇ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು ನಂತರ

ಇತರ ಸಂಯೋಜಕರು 

 ರಳ್ಳಪಲ್ಲಿ ಅನಂತಕೃಷ್ಣ ಶರ್ಮ (1893-1979) 
 ಎನ್.ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರನ್
 ಶಿಶುನಾಳ ಷರೀಫ್
 ಮಧುರೈ ಎನ್.ಕೃಷ್ಣನ್

ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಸಂಯೋಜಕರು 

 ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ (1852-1926)
 ರಳ್ಳಪಲ್ಲಿ ಅನಂತಕೃಷ್ಣ ಶರ್ಮ  (1893-1979) 
ಮೈಸೂರು ಟಿ. ಚೌಡಿಯಾ (1894-1967)
 ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್ (1919-1974)
 ಟೈಗರ್ ವರದಾಚಾರ್ಯ (1876-1950)

ಇತರ ಸಂಯೋಜಕರು-ಭಕ್ತಿ ಸಂತರು 
ಮೇಲಿನ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲದೆ, ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಕ್ತಿ ಸಂತರು ಭಕ್ತಿ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಪದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲ ಆರು ಸಂಯೋಜಕರು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಸಂಗೀತವನ್ನು [ಪನ್ನಿಕೈ] ಬಳಸಿದರು, ಇದು ನಂತರ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು.

 ಕರೈಕ್ಕಲ್ ಅಮ್ಮೆಯರ್ (7 ನೇ ಶತಮಾನ)
 ತಿರುನಾವುಕ್ಕರಸರ್ (7 ನೇ ಶತಮಾನ)
 ತಿರುಗ್ನಾನ ಸಂಬಂಥರ್ (7 ನೇ ಶತಮಾನ)
 ಸುಂದರಮೂರ್ತಿ (7 ನೇ ಶತಮಾನ)
 ಆಂಡಾಲ್ (9 ನೇ ಶತಮಾನ)
 ಮಾಣಿಕವಾಸಗರ್ (10 ನೇ ಶತಮಾನ)
 ಮಾಧ್ವಾಚಾರ್ಯ (12 ನೇ ಶತಮಾನ)
 ಪದ್ಮನಾಭ ತೀರ್ಥ (12 ನೇ ಶತಮಾನ)
 ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು (12 ನೇ ಶತಮಾನ)
 ಮುತ್ತು ತಂದವರ್ (14 ನೇ ಶತಮಾನ)
 ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರು (14 ನೇ ಶತಮಾನ)
 ವ್ಯಾಸತಿರ್ಥರು (1460–1539)
 ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರು (1480-1600)
 ನಾರಾಯಣ ತೀರ್ಥರು (1580-1660)
 ಕನಕದಾಸರು (1509-1609)
 ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು (1595-1671)
 ವಿಜಯ ದಾಸರು (1682-1755)

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 http://www.thehindu.com/arts/music/article2618959.ece#.Tr5zbWkGd-A.email
 https://web.archive.org/web/20151225101816/http://saaranimusic.org/vaggeya/vaggeyakarulu.php
ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು

ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ಸಂಗೀತ
ಅರಿಯಕುಡಿ ರಾಮಾನುಜಾ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್

ಅರಿಯಕುಡಿ ರಾಮಾನುಜ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ (19 ಮೇ 1890- 23 ಜನವರಿ 1967  ), ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಅರಿಯಕುಡಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರು,  ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕರು ಜನಿಸಿದ್ದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಿವಗಂಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಿಯಕುಡಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ. ಅರಿಯಕುಡಿ ರಾಮಾನುಜ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ  ಗಾಯನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು, ಇದನ್ನು ಅರಿಯಕುಡಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಕಚೇರಿ (ಸಂಗೀತ) ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.   

1954 ರಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. 1958 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಅರಿಯಕುಡಿ ರಾಮಾನುಜ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಜನಿಸಿದ್ದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಿವಗಂಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಿಯಕುಡಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ. ಮೇ 19 1890 ರಂದು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪುದುಕೋಟೈ ಮಲಯಪ್ಪ ಅಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು ನಮಕ್ಕಲ್ ನರಸಿಂಹ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.  ನಂತರ ಅವರು ಪಟ್ನಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು,  ಪಟ್ನಮ್ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಶಿಷ್ಯ. 
[ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]

ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ 
ಅವರು 1918 ರಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. 
[ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ದಿಗ್ಗಜ ಸೆಮ್ಮಂಗುಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯರ್, "ನಾನು ಅರಿಯಕುಡಿ ರಾಮಾನುಜಾ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ನನಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವನ ಬೇಡ. ಜೀವನ ಇದ್ದರೆ, ರಾಮಾನುಜ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರಂತೆ ಹಾಡಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ ".  ಮತ್ತೊಂದು ಮೆಸ್ಟ್ರೋ, ಜಿಎನ್ ಬಳಸುಬ್ರಮನಿಂ, ಅರಿಯಕುಡಿ ಅರಿಯಕುಡಿ ಸಂಗೀತ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೃದಂಗಂ ವಿದ್ವಾನ್ ಪಾಲ್ಘಾಟ್ ಮಣಿ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬಲವಾದ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಪಾಲ್ಘಾಟ್ ಮಣಿ ಅಯ್ಯರ್, "ಅನ್ನಾ ( ಚೆಂಬೈ ವೈದ್ಯನಾಥ ಭಾಗವತಾರ್ ) ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ವಾಲ್ (ಅರಿಯಕುಡಿ) ನನ್ನ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಂತೆ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಶಿಷ್ಯರು 
ಅರಿಯಕುಡಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕೆ.ವಿ.ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ, ಬಿ.ರಾಜಂ ಅಯ್ಯರ್, ಅಲೆಪೆ ವೆಂಕಟೇಶನ್, ಮಧುರೈ ಎನ್. ಕೃಷ್ಣನ್,  ಮತ್ತು ಅಂಬಿ ಭಾಗವತರ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಅವರು ಎಂ.ಎಸ್.ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗೀತ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 

 ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿ (1938) 
 ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(1952) 
 ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್(1954) 
 ಇಸೈ ಪೆರಅರಿಗ್ನರ್(1950) by ತಮಿಳ್ ಇಸೈ ಸಂಘಂ, ಚೆನೈ
 ಗಾಯಕ ಶಿಖಾಮಣಿ, ಮೈಸೂರು ದರ್ಬಾರ್
 ಸಂಗೀತ ರತ್ನಾಕರ, ವೆಲ್ಲೂರ್ ಸಂಗೀತ ಸಭಾ
 ಸಂಗೀತ ಕಲಾ ಶಿಖಾಮಣಿ, ಇಂಡಿಯನ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಚೆನೈ
 ಪದ್ಮಭೂಷಣ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, 1958

ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 Works by or about Ariyakudi Ramanuja Iyengar ನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆರ್ಕೈವ್
 Ariyakudi Ramanuja ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮುಖಪುಟ
 ಲೇಖನ Ariyakudi Ramanuja ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ರಿಂದ ಹಿಂದೂ
 ಒಂದು ಲೇಖನ ಬರೆದ Ariyakudi Ramanuja ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ರಲ್ಲಿ ಆನಂದ Vikatan 1939 (ತಮಿಳು)
೧೯೬೭ ನಿಧನ
೧೮೯೦ ಜನನ
ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕೃತರು
ಭಾರತದ ಸಂಗೀತಗಾರರು
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು
ಸಂಗೀತಗಾರರು
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಎಂ.ಎನ್.ಕೃಪಾಕರ್

ಎಂ.ಎನ್.ಕೃಪಾಕರ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಹಲವಾರು ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯಕರಾಗಿ, ಬರಹಗಾರರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರಿಗೆ ಬೇಡ ದುಡ್ವು ಇವರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡದ ಚಿತ್ರ.

ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು

ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು 

ಒಲವೇ ನೀನು ೧೦೦ ಸ್ಪೀಡಿನಲ್ಲಿ - ಚಿತ್ರ ಜಯಾಹೆ

ಓ ಗೆಳಯ - ಪ್ರಯಾಂಕ ಚಿತ್ರದಿಂದ

ಗಂಗೇ ತಾಯೇ- ಪ್ರಯಾಂಕ ಚಿತ್ರದಿಂದ

ಚಂಚಂ ಸ್ವೀಟ್ - ತಿಪ್ಪಾರಳ್ಳಿಯ ತರ್ಲೆಗಳು

ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು
ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿಗಳು
ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಗಳು
ಸಿ. ಎ. ಶ್ರೀಧರ

ಡಾ. ಸಿ. ಎ. ಶ್ರೀಧರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೦೬ ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಚಿಲಕುಂದ, ಹುಣಸೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು, ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರು. ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿದ್ವಾನ್ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಟನಾರಾಯಣ ಉಡುಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ, ಶ್ರೀ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರ (ಶಿಷ್ಯರ ವಂಶ) ನೇರ ವಂಶಸ್ಥರು ಇವರ ಬಳಿ ಕಲಿತರು. ಇವರು ೧೪ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

ಜನನ 
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಶ್ರೀಧರರವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಹುಣಸೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚಿಲಕುಂದದಲ್ಲಿ. ತಂದೆ ವಿದ್ವಾನ್‌ ಸಿ. ಕೆ. ಅನಂತರಾಮಯ್ಯನವರು, ತಾಯಿ ಸಿ. ಎಸ್‌. ಸತ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ. ವೆಂಕಟನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಉಡುಪರಲ್ಲಿ ೪ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿ. ದೇಶಿಕಾಚಾರ್ಯರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ. ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವೇಣುವಾದನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವತ್‌ ಪದವಿ. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿ. ಎಸ್ಸಿ, ಬಿ. ಎಫ್. ಎ, ಎಂ. ಎ ಮತ್ತು ಲಲಿತಕಲೆ – ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಪಿಎಚ್‌. ಡಿ. ಪದವಿ. ಲಲಿತ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹುದ್ದೆ. ೧೪ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ವೇಣುವಾದನ ಕಚೇರಿಗಳು. ಆಕಾಶವಾಣಿ, ದೂರದರ್ಶನದ ’ಎ’ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಲಾವಿದರು. ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಆಕಾಶವಾಣಿ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಿಂದ ಪ್ರಸಾರ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿ. ಹಲವಾರು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ವತ್‌ಪೂರ್ಣ, ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಮಂಡನೆ. ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ. ಸಂಗೀತ ಕಲಾವರ್ಧಿನಿ, ಕಲಾಭಾರತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾನಕಲಾ ಪರಿಷತ್‌, ದೆಹಲಿಯ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ರೂರಲ್‌ ಸೆಂಟರಿನ ಯುವಜನೋತ್ಸವ, ಉಡುಪಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮುಂತಾದೆಡೆ ನೀಡಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು. ಲೋಹವಂಶಿ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟಕೊಳಲಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರ. ೧೭೧ ಮೇಳಕರ್ತ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ, ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳ ರಚನೆ. ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಸಂಬಂಧಿ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟಿತ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜನೆ 
ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಲೋಹಾ ವಂಶಿ '- ಒಂದು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಕೊಳಲು - ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ  

೧೭೧ ಮೆಳಕರ್ತ ಪದ್ದತಿ ಸಹ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಸಕ್ತ ಮಾಹಿತಿ   
ಪ್ರಸ್ತುತ ಡಾ. ಸಿ. ಎ. ಶ್ರೀಧರರವರು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲಲಿತಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧಕ (ಪಿ. ಹೆಚ್‍ಡಿ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
೨೦೦೬ರ ಸುವರ್ಣಕರ್ನಾಟಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಸಂಗೀತಗಾರರು
ಕೊಳಲುವಾದಕರು
೧೯೬೧ ಜನನ
ಕಲಾವಿದರು
ಸೀತಾ ನದಿ

ಸೀತಾ ನದಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಹರಿವು 
ಈ ನದಿಯು ನರಸಿಂಹ ಪರ್ವತದ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅಗುಂಬೆ ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೆಬ್ರಿ, ಬಾರ್ಕೂರ್ ಬಳಿ ಹರಿಯುತ್ತಾ ಸುವರ್ಣ ನದಿಯ ಸಂಗಮವಾಗಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ನದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಣ್ಣ ಉಪನದಿಗಳು ಕುಡ್ಲು ಜಲಪಾತ, ಬರ್ಕಾನಾ ಜಲಪಾತ, ಜೊಮ್ಲು ತೀರ್ಥ ಜಲಪಾತ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಮನ್ವಯದೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಸ ಪ್ರಿಯರು ರಿವರ್ ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 

ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ಝಾನ್ಸಿ ಐ. ಪಿ. ಎಸ್

ಝಾನ್ಸಿ ಐ. ಪಿ. ಎಸ್ ಭವನಿ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜೇಶ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಕಮಲ್ ಬೊಹ್ರಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮುಂಬರುವ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಆಕ್ಷನ್-ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ರಾಯ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಮುಖೇಶ್ ತಿವಾರಿ, ರವಿ ಕಾಳೆ, ಶ್ರೀಜಿತ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ನಟಿಸಿದ್ದು ಪಿವಿಎಸ್ ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಕಥೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  

 ರಾಯ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ
 ಶ್ರೀಜಿತ್
 ಮುಖೇಶ್ ತಿವಾರಿ
 ರವಿ ಕಾಲೆ

ಆಂಡ್ರಿಯಾ ನಟಿಸಿರುವ ಮಾಳಿಗೈ ಎಂಬ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಟಿ ರಾಯ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರು ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಹಾಡುಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣ್

ಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣ್ (ಜನನ 1 ಜನವರಿ 1975) ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ  ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ . ಅವರು ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ವುಡ್ ಮತ್ತು ಪೀಪಲ್ ಆಫ್ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ "ಪ್ರೇಮಕವಿ" ("ಲವ್ ಕವಿ") ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Career 
ಕೆ.ಕಲ್ಯಾಣ್ ಅವರು ತಮ್ಮ 17 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರರಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ವಿಡ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿತರು. ಶ್ರೀ. ಚೆನ್ನಾ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ. ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪೌರಾಣಿಕ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಶ್ರೀ ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಹಂಸಲೇಖ.ಕೆ.ಕಲ್ಯಾಣ್ ಅವರು 3000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, (ಸುಮಾರು 900 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, 93 ಟೆಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು, 21 ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಂಗಳು, ಜನರು, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ, ಭಕ್ತಿ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಪ್ರಚಾರ, ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಸಮ್ಮಿಳನ ಹಾಡುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ.

ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಗೀತರಚನೆಕಾರ

ಸಂಯೋಜಕ 

 ಚಂದ್ರಮುಖಿ ಪ್ರಣಸಖಿ (1999)
 ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು (2000)
 ದೇವರು ವರವಾನು ಕೊಟ್ರೆ (2002)
 ಪ್ರೇಮಾ (2002)
 ರೌಡಿ ಅಲಿಯಾ (2004)
 ಅಭಿನಂದನೆ (2005)
 ತನನಮ್ ತನನಮ್ (2006)
 ಮನಸುಗುಲಾ ಮಥು ಮಧುರಾ (2007)

ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
* ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ :  ಚಂದ್ರಮುಖಿ ಪ್ರಾಣಸಖಿ - 1999-2000;

ಗೀತರಚನೆಕಾರ: ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಣಯ - 2003-2004;

ಗೀತರಚನೆಕಾರ: ಗಂಗಾ ಕಾವೇರಿ - 2008-2009

*2 ಬಾರಿ Filmfare award

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ: ಚಂದ್ರಮುಖಿ ಪ್ರಾಣಸಖಿ- 1999-2000;

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ :  - 2006-2007

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಕೆ.ಕಲ್ಯಾಣ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸಮರಿಟನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಇಮಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ

ಇಮಾ ಕೇಥಲ್ (ಅಮ್ಮಂದಿರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ) (ಇಮಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ನೂಪಿ ಕೇಥಲ್ ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಇಂಫಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯರು ನಡೆಸುವ ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ತನ್ನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಇಂಫಾಲ್ ನಗರದೊಳಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಖವೈರಾಬಂದ್ ಬಜ಼ಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಸುಮಾರು ೫,೦೦೦-೬,೦೦೦ ಮಹಿಳಾ ಮಾರಾಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಟಿಕೆಗಳು, ಮೀನು, ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೆಪಡಗಗಳಂತಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇದು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಹಿಳಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳು
ಶುಕ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ

ಶುಕ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಗುವಾಹಾಟಿ ನಗರದ ಪಾನ್‍ಬಜ಼ಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಶುಕ್ರೇಶ್ವರ್ ಅಥವಾ ಇಟಖುಲಿ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಿಂದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಉದ್ದನೆಯ ಸಾಲು ನದಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ರೇಶ್ವರ್ ಘಾಟ್‍ನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ, ನದಿಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ತೊರೆದಿರುವ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಗೌರವವಾಗಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಜನರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರು ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 
 Baruah, S.L., Last Days of Ahom Monarchy—A History of Assam from 1769 to 1826, 1993
 Barpujari, H.K., The Comprehensive History of Assam, p. 220, Volume Three, From Thirteenth Century A.D. to the Treaty of Yandabo (1826); Publication Board Assam, Guwahati-781 021.
 

All articles with unsourced statements
ದೇವಾಲಯಗಳು
ಜಿ. ಪ್ರಶಾಂತ ನಾಯಕ

ಜಿ ಪ್ರಶಾಂತ ನಾಯಕ ‍‍( ಮಾರ್ಚ್ ೧೨, ೧೯೭೯) ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಿತ್ಯ   ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬರಹ, ಚಿಂತನೆ, ಸಂವಾದಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು. ಕವನ, ಕತೆ, ಪ್ರಬಂಧ, ಸಂಶೋಧನೆ, ವಿಮರ್ಶೆ

ಸಂಪಾದನೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜತೆ ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮುಖ್ಯರಾಗುವ ಇವರು 

ಈಗಾಗಲೇ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚುಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಜನನ, ಜೀವನ 
ಜಿ ಪ್ರಶಾಂತ ನಾಯಕ ಇವರು ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ ತಾಲೂಕಿನ  'ಪಾಳ್ಯ,' ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಡಾ. ಬಿ. ಗುರುಲಿಂಗ, ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ನಾಗವೇಣಿ.  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಸೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇವರು ಉತ್ತಮ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಕುವೆಂಪು, ಬಸವಣ್ಣ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಪೆರಿಯಾರ್, ಲೋಹಿಯಾ ಮುಂತಾದವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದರು

ಕೃತಿಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಪಿ.ಎಚ್ ಡಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧ 

 ಕೆ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ ೧೯೯೮

ಕೃತಿಗಳು 

 ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಫೂರ್ತಿ (ಕವನಸಂಕಲನ - 1994)
 ಬಂಧ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧ (ಕಥಾ ಸಂಕಲನ - 1995)
 ನಿನ್ನೆಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ (ಕಥಾ ಸಂಕಲನ - 1999)
 ಭಾರತೀಯ ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸೆ (ಪರಿಚಯ - 2004)
 ಪ್ರೀತಿಯ ಬದುಕು (ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧ - 2004)
 ಹೊಸಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ (ವಿಮರ್ಶೆ - 2005)
 ಕೆ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯ (ಪರಿಚಯ - 2005)
 ಅನ್ನಿಸುವ ಅರ್ಥ (ವಿಮರ್ಶೆ - 2006)
 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ದಲಿತ ಪರಂಪರೆ  (ಕಿರು ಸಂಶೋಧನೆ - 2007)
   ಭಾವ-ಚಿತ್ರಗಳು (ವಿಮರ್ಶೆ - 2007)
 ಚಿಂತನ ಚಿತ್ತ  (ವಿಮರ್ಶೆ - 2008)
 ನೀಂ ಮಹಚ್ಛಿಲ್ಪಿ ದಿಟಂ (ವಿಮರ್ಶೆ - 2009)
 ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಲೋಕ (ಅವಲೋಕನ - 2009)
 ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯಸಾಹಿತ್ಯ (2010)
 ಆ....ಭಾವ ಆ....ಬದುಕು   (ಪ್ರಬಂಧ - 2010)
 ಅರಿವಿನ ಅಕ್ಕರೆ  (ವಿಮರ್ಶೆ - 2012)
 ಹೀಗಿದ್ದೆವು ನಾವು  (ಕವನಸಂಕಲನ - 2012)
 ಕುವೆಂಪು : ಕಾವ್ಯ ಪದವಿವರಣ ಕೋಶ:   ಸಂಪುಟ 1( 2012)
 ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ  ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (2013)
 ನಾನಕ್ಕನೆನ್, ನಿನಗೆ ತಂಗೆ! (ವಿಮರ್ಶೆ - 2013)
 ಪ್ರೇಮ ನವೋದಯ (ವಿಮರ್ಶೆ - 2013)
 ಬೆಳಕಿನ ಬಯಲು (ವಿಮರ್ಶೆ - 2013)
 ಕುವೆಂಪು : ಖಂಡಕಾವ್ಯ-ಮಹಾಕಾವ್ಯ    ಪದವಿವರಣ ಕೋಶ: ಸಂಪುಟ 2 (2014)
 ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ (2015)
 ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಮಾಯೆ (ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆ ಲೋಕ) (ವಿಮರ್ಶೆ - 2015)
 ಬದುಕು ಭಾವಗೀತೆ.... (ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳು - 2015)
 ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಕುವೆಂಪು (2016)
 ದಾರ್ಶನಿಕರ ದಾರಿ (ವಿಮರ್ಶೆ - 2017)
 ವಚನಕಾರರು ಮತ್ತು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ (2017)
 ಸಿನಿ ಸಂಪದ (2018)
 ಮಾತು-ಮನನ (2018)
 ಆ ಬದುಕು ಭಾವ : ಚಿತ್ರಗಳು (2019)
ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮತ್ತುರಾಮಾಯಣ– (2020)
ರಾಜರ್ಷಿ ಭರತ(ನಾಟಕ) – (2021)

ಗೌರವ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 

 ಸಾಹಿತ್ಯ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ೨೦೨೦
ನೀಂ ಮಹಚ್ಛಿಲ್ಪಿ ದಿಟಂ’ ಕೃತಿಗೆ 'ಸ್ನೇಹ ಸೇತು' (ದಿನಾಂಕ: ೨೦-೧೨-೨೦೧೦, ಬೆಂಗಳೂರು)
 ಬದುಕು ಭಾವಗೀತೆ’ ಅಂಕಣಬರಹಕ್ಕೆ ೨೦೧೫ನೇ ಸಾಲಿನ ‘ಡಾ.ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ  ಸಂಘ(ರಿ.)ಶಿವಮೊಗ್ಗ 
 ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಕುವೆಂಪು  ಕೃತಿಗೆ  ‘ಎಲ್ ಬಸವರಾಜು ದತ್ತಿ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
https://vijaykarnataka.com/news/karnataka/satyashree-awards-announced-by-karnataka-sahitya-academy/articleshow/74517699.cms

ಲೇಖಕರು
ನೋಹ್‍ಕಲಿಕಾಯ್ ಜಲಪಾತ

ನೋಹ್‍ಕಲಿಕಾಯ್ ಜಲಪಾತವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಧುಮುಕು ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ 1115 ಅಡಿಯಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಈ ಜಲಪಾತವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಒದ್ದೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಚಿರಾಪುಂಜಿ ಹತ್ತಿರ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುವ ಮಳೆನೀರು ನೋಹ್‍ಕಲಿಕಾಯ್ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ನೀರುಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನೀರು ಡಿಸೆಂಬರ್ - ಫ಼ೆಬ್ರುವರಿ ನಡುವಿನ ಶುಷ್ಕ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜಲಪಾತದ ಕೆಳಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ನೀರಿರುವ ಧುಮುಕು ಕೊಳವು ರೂಪಗೊಂಡಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮೇಘಾಲಯ
ಜಲಪಾತಗಳು
ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನ

ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನ (ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಉದ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಪಟ್ನಾ ಮೃಗಾಲಯ ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) ಭಾರತದ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ಪಟ್ನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯವಾಗಿ ಈ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಉದ್ಯಾನವು ಪಟ್ನಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭೇಟಿಕೊಡಲಾದ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ತಾಣವಾಗಿದೆ.  

ಈ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಮೊದಲು ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

೧೯೭೩ರಿಂದ ಈ ಉದ್ಯಾನವು ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನವನ್ನು  ಮೃಗಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ೮೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಹುಲಿ, ಚಿರತೆ, ಮೋಡದ ಚಿರತೆ, ಹಿಪಪಾಟಮಸ್, ಮೊಸಳೆ, ಆನೆ, ಹಿಮಾಲಯದ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ, ಗುಳ್ಳೆನರಿ, ಕೃಷ್ಣಮೃಗ, ಚುಕ್ಕೆಯುಳ್ಳ ಜಿಂಕೆ, ನವಿಲು, ಮೈನಾ, ಘಡಿಯಾಲ್, ಹೆಬ್ಬಾವು, ಘೇಂಡಾಮೃಗ, ಚಿಂಪಾಂಜ಼ಿ, ಜಿರಾಫ಼ೆ, ಝೀಬ್ರಾ, ಎಮು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ನವಿಲು ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ೧೧೦ ಜಾತಿಗಳಿವೆ.

ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಉದ್ಯಾನವು ಪ್ರಸಕ್ತ ೩೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಗಳ ಮರಗಳು, ಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರದರ್ಶಿತ ಸಸ್ಯವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸಸಿತೋಟ, ಆರ್ಕಿಡ್ ಮನೆ, ಜರೀಗಿಡಗಳ ಮನೆ, ಗಾಜಿನ ಮನೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಗುಲಾಬಿ ಹೂಗಳ ಮನೆ ಸೇರಿವೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು
ಬಿಹಾರ
ಶ್ರೀಮಂತ ಶಂಕರದೇವ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ

ಶ್ರೀಮಂತ ಶಂಕರದೇವ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಗುವಾಹಾಟಿಯ ಪಂಜಬಾರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕವಿ-ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಕ ಶ್ರೀಮಂತ ಶಂಕರದೇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು, ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ನೀಡಲು ವಿವಿಧ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಮಾವಣೆಯಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರವು ಗುವಾಹಾಟಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮ್‍ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿದೆ. ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹಗಳು, ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬಯಲು ರಂಗಮಂದಿರಗಳಿವೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 Organisation - Srimanta Sankaradeva Kalakshetra
 Srimanta Sankardeva Kalakshetra India Tourist Information 
 SRIMANTA SANKARDEV KALAKSHETRA at guwahatitimes website

ಅಸ್ಸಾಂ
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ವಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್

ನಲ್ಲಾ ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಡಾ. ವಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ (ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 1975 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು) ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತರಚನೆಕಾರ. ಇವರಿಗೆ ಕವಿರತ್ನ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಸಹ ಇದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇಜ್ಜಲಾ ಘಟ್ಟ ಎಂಬ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ವಿ.ವೆಂಕಟ ರಮಣಪ್ಪ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮ್ಮ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರಸಾದ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ದೊಡ್ಡಬಲ್ಲಪುರದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಮಾನಸ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. .

ವೃತ್ತಿ 
ವಿ.ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು 2000 ರಲ್ಲಿ ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಗಜಿನಾ ಮನೆ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಗೀತರಚನೆಕಾರರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. 

ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತರಚನೆಕಾರರಾಗಿದ್ದು, ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ, ನಿರ್ದೇಶನ, ನಟನೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.   ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೀದಿ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.  . ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಗೂಗಲ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದರು. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಂದಿನ ನೋಟವನ್ನು ಗುರೂಜಿ ಎಂಬ ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದು ವದಂತಿಗಳಿದ್ದವು. 

ವಿ.ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು 1000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, 100 ರ ಭಕ್ತಿ, ಜಾನಪದ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ದೇಶಭಕ್ತಿ, ಪ್ರಚಾರ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಮತ್ತು 50 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ 3000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.    ಅವರು ಕೇವಲ 18 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿ.ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಿಂದಿ ಹಾಡನ್ನು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ 150 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಸರುಗಳು ಸೇರಿವೆ

ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ 
ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ

ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರಹಗಾರರಾಗಿ 
ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು 20 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು 2 ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.  ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರಹಗಾರರಾಗಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ

 ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ (2001)
 ರೋಮಿಯೋ ಜೂಲಿಯೆಟ್ (2002)
 ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ತು (2003)
 ಧರ್ಮ (2004)
 ಶಿವಲಿಂಗ (2016)
 ರೋಗ್ (2017)
 ಮುನಿರತ್ನ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ (2018)

ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ

ನಾಟಕ 
ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ನಾಲ್ಕು ರಂಗ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಶ್ವೇತಾರ್ಕಾ, ನೆಲಾಡಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಬಾಹುಬಲಿ, ಕಟ್ಟಲೆಗಲು ಮಾತದುಟ್ಟವೇ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟವಕ್ರಾನ ಅಂತಾರಾಲಾ. ಅವರು ಹತ್ತು ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೀದಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಕಾಶ್ವಾನಿಗಾಗಿ ಅವರು 15 ರೇಡಿಯೋ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಬೋಧನೆ 
ವಿ.ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಅಸೆಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಜಯಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಶ್ರುತಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶ ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಭಾಗಶಃ ಪಟ್ಟಿ.

ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 
ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು
ಮಹುವಾ ಮೊಯಿತ್ರಾ

ಮಹುವಾ ಮೊಯಿತ್ರಾ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕೃಷ್ಣನಗರದಿಂದ 17 ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಎಐಟಿಸಿ) ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಅವರು 2019 ರ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಗೆದ್ದರು.

ಮೊಯಿತ್ರಾ 2016 ರಿಂದ 2019 ರವರೆಗೆ ಕರಿಂಪುರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಎಐಟಿಸಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಕ್ತಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರು ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಆಗಿದ್ದರು..

ಶಿಕ್ಷಣ 
ಮೊಯಿತ್ರಾ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಣದ  ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ನ ಸೌತ್ ಹ್ಯಾಡ್ಲಿಯ ಮೌಂಟ್ ಹೋಲಿಯೋಕ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

ವೃತ್ತಿ
ಮೊಯಿತ್ರಾ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಪಿ ಮೋರ್ಗಾನ್ ಚೇಸ್‌ನ ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.  ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವರು 2009 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಜೆಪಿ ಮೋರ್ಗಾನ್ ಚೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೊರೆದರು.   ತರುವಾಯ, ಅವರು "ಆಮ್ ಅಡ್ಮಿ ಕಾ ಸಿಪಾಹಿ" ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಯುವ ವಿಭಾಗವಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಯೂತ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಗೆ ಸೇರಿದರು.  2010 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಸೇರಿದರು.   2016 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ನಾಡಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕರಿಂಪೂರು ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಅವರು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.  ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕೃಷ್ಣನಗರದಿಂದ 17 ನೇ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ

ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ಶ್ರೀ ಗೋವಿಂದಜಿ ದೇವಾಲಯ

ಶ್ರೀ ಗೋವಿಂದಜಿ ದೇವಾಲಯವು ಇಂಫಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಿಂದೂ ವೈಷ್ಣವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಗಿನ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜರ ಅರಮನೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ಎರಡು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು, ಹಾಸು ಹೊದೆಸಿದ ಆಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ, ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಟಪ ಅಥವಾ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯು ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಯಾದ, ಕೃಷ್ಣನ ಅವತಾರವೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಗೋವಿಂದಜಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೆಳತಿ ರಾಧೆಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಇತರ ಎರಡು ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂದರೆ ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಲಭದ್ರ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣ, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಜಗನ್ನಾಥ, ಸುಭದ್ರ ಮತ್ತು ಬಲಭದ್ರರ ವಿಗ್ರಹಗಳು. ಮೂಲತಃ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮಹಾರಾಜ ನರ ಸಿಂಗ್‍ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ೧೮೪೬ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹಾರಾಜ ಚಂದ್ರಕೃತಿ ಇದನ್ನು ೧೮೭೬ರಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
 
 
 
 
 
 
 
 

ದೇವಾಲಯಗಳು