Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಮುತ್ತುಲಕ್ಷ್ಮಿ ರೆಡ್ಡಿ

ಡಾ. ಮುತ್ತುಲಕ್ಷ್ಮಿ ರೆಡ್ಡಿ ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತೆ,ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕಿ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ. ಅವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಶಾಸಕಿ. ಮುತ್ತುಲಕ್ಷ್ಮಿ ರೆಡ್ಡಿ ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಶಾಸಕಿ. ರಾಜ್ಯ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಶಾಸಕಿ.  ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು, ಸರ್ಕಾರಿ ಹೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸರ್ಜನ್.

ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಮುತ್ತುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ತಂದೆ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಎಸ್.ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ, ತಾಯಿ ಚಂದ್ರಮಳಲ್.  ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪುದುಕೋಟೆಯ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರು ಎದುರಿಸುವ ಹಲವಾರು ಅಡಚಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ೧೯೦೭ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮದ್ರಾಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದರು. ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮುತ್ತುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಮಹಿಳೆಯರ ಇಂಡಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (WIA) ಯ ಮನವಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅವರು  ಅದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅವರು ಅವಿರೋಧವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪುರಸಭಾ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ಗಾಗಿ ಅವರು ಆಂದೋಲನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅನಾಥರು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಅವವೈ ಹೋಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾಜಕೀಯ
೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಶಾಸನ ಸಭೆಗೆ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸದಸ್ಯರಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ದೇವದಾಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಷೇದಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.   ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮದ್ರಾಸ್ ಶಾಸನ ಸಭೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಹಿಳಾ ಸಂಘದ (WIA) ಸಂಸ್ಥಾಪಕ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ನ ಮೊದಲ ಆಲ್ಡರ್ ವುಮನ್ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.

೧೯೩೫ರ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಶಿಸಿದರು. ಅಡ್ಯಾರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ೧೯೫೪ರ ಜೂನ್ ೧೮ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಮೈ ಎಕ್ಸ್ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಆಸ್ ಎ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟರ್  ಅವರು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ.
೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ವೈದ್ಯರು
ಗೋಣಿತಟ್ಟು

ಗೋಣಿತಟ್ಟು ಎಂದರೆ ಸೆಣಬಿನ ನಾರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ತಟ್ಟು (ಹೆಸಿಯನ್, ಬರ್ಲಾಪ್). ಗೋಣಿಯ ತಟ್ಟನ್ನು ಸಾದಾ ನೆಯ್ಗೆಯ (ಪ್ಲೇನ್ ವೀವ್) ವಿಧಾನದಿಂದ ಚದರ ಅಂಗುಲಕ್ಕೆ 8-12 ದಾರಗಳಿರುವಂತೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಂಗುಲಕ್ಕೆ 4ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಯೂ 20ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೂ ದಾರಗಳಿರಬಹದು. ತಟ್ಟಿನ ಒಟ್ಟು ಅಗಲ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 40 ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಚದರಗಜವೊಂದಕ್ಕೆ 10.5 ಔನ್ಸ್ ತೂಗುತ್ತದೆ.

ಗೋಣಿತಟ್ಟನ್ನು ಅನೇಕ ತರಹ ಸಾಮಾನುಗಳ ಸಂವೇಷ್ಟನಕ್ಕೆ, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ಚೀಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರುಳ್ಳಿ ತುಂಬುವ ಜಾಳು ಚೀಳ, ಅಕ್ಕಿ ತುಂಬುವ ಉತ್ತಮ ಚೀಲ, ಸಕ್ಕರೆ, ರವೆ ತುಂಬುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಚೀಲ-ಹೀಗೆ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ತಟ್ಟಿಗೆ ಬಣ್ಣಹಾಕಿ ಕೋಟಿನ ಲೈನಿಂಗ್, ಸೋಫಾ ಲೈನಿಂಗ್, ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳ ಒಳಭಾಗ ಮುಂತಾದವಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗೋಣಿತಟ್ಟು ನೀರಿನಿಂದ ಕೊಳೆಯದಂತೆ ಮಾಡಿ ಅದರ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ತಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಅಂದವಾದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಅಲಂಕರಣ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸುವುದುಂಟು. ನೆಲಕ್ಕೆ ಹಾಸುವ ಲಿನೋಲಿಯಮ್ ಬಟ್ಟೆ ಸಹ ಗೋಣಿತಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಾದುದು.

ಗೋಣಿತಟ್ಟು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಒರಟು ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಜಗ್ಗದ ಪದಾರ್ಥ. ಅಲ್ಲದೆ ಬಹಳ ಅಗ್ಗ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಬೇಡಿಕೆ ಇತ್ತು; ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಸಾಕಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೃತಕ ಎಳೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಸಂವೇಷ್ಟನ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಇದರ ತಯಾರಿಕೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ.

ನೇಯ್ದ ವಸ್ತ್ರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಲುಂಗಿ

ಲುಂಗಿಯು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಉಡುಪು. ಇದನ್ನು ಸೊಂಟದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ನೇಪಾಳ, ಕಂಬೋಡಿಯಾ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಥೈಲಂಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೆಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಯು ಪ್ಯಾಂಟ್‍ಗಳಿಗೆ ಅಹಿತಕರ ಹವೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

ಬಳಕೆ 
ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಯರು (ಅಪರೂಪವಾಗಿ) ಲುಂಗಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬಹುದು. ಇವನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಾಮೂಲಿನ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಗಳವರೆಗಿನ ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ದೈನಂದಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಸರಳ "ಎರಡು ತಿರುಚಿನ" ಗಂಟು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಲುಂಗಿಯ ಮೇಲಿನ ಬದಿಯ ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ತಂದು ಎರಡು ಬಾರಿ ತಿರುಚಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ತುದಿಗಳನ್ನು ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಡುಪುಗಳು
ಮೋಂಟ್ಸೊರೊ

ಮೋಂಟ್ಸೊರೊ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ನಗರ. ಇದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಲೋಯರ್ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 
<center>ಮೊಂಟ್ಸೊರೊದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಚಾರ್ಟ್</small>

</center>

ಚಿತ್ರಗಳು

ಹವಾಮಾನ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಫ್ರಾನ್ಸ್
ಮೋಂಟ್ಸೊರೊ
ದಕ್ಷಿಣೆ

ದಕ್ಷಿಣೆ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ, ಹಿಂದೂ ಹಾಗೂ ಜೈನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ಒಂದು ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಮಠ, ದೇವಸ್ಥಾನ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಯ ನಂತರ ನೀಡಲಾದ ಕಾಣಿಕೆ, ಶುಲ್ಕ, ಅಥವಾ ಗೌರವ ಸಂಭಾವನೆ. ಇದು ಅಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ದಾನದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ರೂಪವಾಗಿರಬಹುದು. ವೈದಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಇದರರ್ಥ ಶಿಕ್ಷಣ, ತರಬೇತಿ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಗುರುವಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಗೌರವ ಸಂಭಾವನೆ ಇರಬಹುದು.

ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ 
ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ ಪದವು ತನ್ನ ಶಿಕ್ಷಕ ಅಥವಾ ಗುರುವಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನದ ಅವಧಿಯ ಅಥವಾ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ ಮರುಪಾವತಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಿಗೆ ವಂದನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ವಂದನೆ, ಗೌರವ, ಮತ್ತು ಧನ್ಯವಾದದ ರೂಪವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು
Pages with unreviewed translations
ಕೋರಳ್ಳಿ

ದೇವಾಪುರ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ

ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16* 32' 10"x  ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75* 31' 19" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ಜನಸಂಖ್ಯೆ

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.

ಹವಾಮಾನ

ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ - ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ 42°C ವರೆಗೆ(ಎಪ್ರೀಲನಲ್ಲಿ), ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ 9°C ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ (ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ) ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. 

 ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ - 35°C - 42°C

 ಮಳೆಗಾಲ -  18°C - 32°C

 ಚಳಿಗಾಲ - 15°C - 28°C

 ಮಳೆ - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 300 - 600ಮಿಮಿ ಗಳಸ್ಟು ಆಗಿತ್ತದೆ

ಆಹಾರ

ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ  ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಟೋಪಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ/ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕಲೆ

ಲಾವಣಿ ಪದ, ಡೊಳ್ಳಿನ ಪದ, ಗೀಗೀ ಪದ, ಹಂತಿ ಪದ, ಜಾನಪದ, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಕರಡಿ ಮಜಲು, ಮೊಹರಮ ಹೆಜ್ಜೆ ಕುಣಿತ, ಹರಿ ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಶಿವ ಭಜನೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಗ್ರಾಮದ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಧರ್ಮ

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾಷೆ

ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ.

ದೇವಾಲಯ

  ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯ
  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ
  ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯ
  ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
  ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯ

ಮಸೀದಿ

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.

ಹಬ್ಬ

ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಹಾಗೂ ಮೊಹರಮ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೃಷಿ

ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 75% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ನೀರಾವರಿ

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ(ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದ್ಯೋಗ

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ 70% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ  ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ಆಡು(ಮೇಕೆ) ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುರಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.

ಬೆಳೆ

ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು

ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ , ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು  ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ

ವಾಣಿಜ್ಯ  ಬೆಳೆಗಳು

ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.

ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು

ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು  ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಸಸ್ಯ

ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಪ್ರಾಣಿ

ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ ಮತ್ತು ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಗ್ರಾಮದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.

ಸಾಕ್ಷರತೆ

ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು 75%. ಅದರಲ್ಲಿ  85% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ 68% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.

ರಾಜಕೀಯ

ಗ್ರಾಮವು ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ
ವೃಷಣ

ವೃಷಣವು (ತರಡು, ಬೀಜ) ಮಾನವ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಗಂಡು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಗ್ರಂಥಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಂಡಾಶಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನರೂಪಿಯಾಗಿದೆ. ವೃಷಣಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ವೀರ್ಯಾಣು ಮತ್ತು ಪುಂಜನಕಗಳು (ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟರೋನ್) ಎರಡನ್ನೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವುದು.

ಗಂಡುಗಳು ಸಮಾನ ಗಾತ್ರದ ಎರಡು ವೃಷಣಗಳನ್ನು ವೃಷಣ ಕೋಶದೊಳಗೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ವೃಷಣ ಕೋಶವು ಉದರದ ಗೋಡೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವೃಷಣ ಕೋಶದ ಅಸಮಾನತೆಯು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ: ರಕ್ತನಾಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕಾರಣ ಒಂದು ವೃಷಣವು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕಿಂತ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೆಳಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುತ್ತದೆ.

ವೃಷಣಗಳು ಟ್ಯುನಿಕಾ ಆಲ್ಬುಜಿನಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಪೊರೆಯಂಥ ಕವಚದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವೃಷಣಗಳ ಒಳಗೆ ವೀರ್ಯವಾಹಕ ನಳಿಕೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹಳ ನಯವಾದ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ನಳಿಕೆಗಳಿವೆ. ಈ ನಳಿಕೆಗಳು ಜೀವಕೋಶಗಳ (ಜಂಪತಿಗಳು) ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಿಂದ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದವರೆಗೆ ವೀರ್ಯಾಣು ಕೋಶಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 List of synonyms and slang words for testicles in many languages at Wiktionary's Thesaurus
 Testis at the Human Protein Atlas

ಸಸ್ತನಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ
ತಟ್ಟು

ತಟ್ಟು (ಟಾಕಣ) ಸಣ್ಣ ಜಾತಿಯ ಕುದುರೆ. ಸಂದರ್ಭವನ್ನವಲಂಬಿಸಿ, ತಟ್ಟು ಸ್ಕಂಧದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂದಾಜು ಅಥವಾ ನಿಖರ ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಕುದುರೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಮನೋಧರ್ಮದ ಸಣ್ಣ ಕುದುರೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ತಟ್ಟುಗಳ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ತಳಿಗಳಿವೆ. ಇತರ ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ತಟ್ಟುಗಳು ಹಲವುವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚು ದಪ್ಪ ಅಯಾಲುಗಳು, ಬಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ  ಕೂದಲನ್ನು, ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಿಡ್ಡ ಕಾಲುಗಳು, ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಾದ ಮುಂಡಗಳು, ಹೆಚ್ಚು ತೂಕದ ಮೂಳೆ, ಹೆಚ್ಚು ದಪ್ಪಗಿರುವ ಕತ್ತುಗಳು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲ ಹಣೆಗಳಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಸಣ್ಣ ತಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಬಹುತೇಕ ಆಧುನಿಕ ತಟ್ಟುಗಳ ಪೂರ್ವಜಗಳು ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಕುದುರೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಎಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರವನ್ನು ವಿಕಸಿಸಿಕೊಂಡವು. ಉತ್ತರ ಗೋಲಾರ್ಧದಾದ್ಯಂತ ಈ ಸಣ್ಣನೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪಳಗಿಸಿ ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 Budiansky, Stephen. The Nature of Horses. Free Press, 1997.  ISBN 0-684-82768-9
 Siegal, Mordecai, ed. Book of Horses: A Complete Medical Reference Guide for Horses and Foals, (By members of the faculty and staff, University of California, Davis, School of Veterinary Medicine.) Harper Collins, 1996.
ಕುದುರೆಗಳು
ಜೀರ್ಕೊಳವೆ

ಜೀರ್ಕೊಳವೆಯು ಮದ್ದನ್ನು ದೇಹದೊಳಗೆ ಹೋಗಿಸಲು, ಕಿವಿ, ಜಠರ, ಮೂತ್ರಕೋಶ, ಯೋನಿ, ಗರ್ಭಕೋಶ ಮುಂತಾದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಉಪಕರಣ (ಸಿರಿಂಜ್). ಪಿಚಕಾರಿ ಪರ್ಯಾಯನಾಮ. ವುಡ್ ಎಂಬಾತ 1852ರಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದಡಿ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಕೊಡಲು ಜೀರ್ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದನು. ಈ ಕೊಳವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದವು ಇವೆ. ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಾಜಿನಿಂದ ಮಾಡಿದವು. ಲೊಹ ಗಾಜು ಇವೆರಡನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಲ್ಯೂಯರ್ ಲಾಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವು. ಈ ಮೂರನೆಯದರಲ್ಲಿ ಸೂಜಿ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ತಿರುಚಿನಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲು ಅನುಕೂಲತೆ ಉಂಟು. ಕಿವಿಯನ್ನು ತೊಳೆಯುವ ಜೀರ್ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಜೀರ್ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಕುದಿಸಿ ಅಥವಾ ಆಟೋಕ್ಲೇವಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಈಚೆಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬಿಸಾಡುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಜೀರ್ಕೊಳವೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಸೂಜಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀರ್ಕೊಳವೆಗಳ ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದ ರೋಗಗಳು ಹರಡುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಚ್ಐವಿ ಹಾಗೂ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ರೋಗಗಳು, ಅದೂ ಅಭಿಧಮನಿಯ ಮದ್ದು ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ. ಜೀರ್ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಮಧುಮೇಹ ರೋಗಿಗಳು ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ದಿನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುವುದರಿಂದ ಅನೇಕರಿಗೆ ಇದು ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
Inventors of the hypodermic syringe
Hypodermic syringe patents
Medical syringe patents 

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜೊಂಡು

ಜೊಂಡು ಟೈಫೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕಾಡುಗಿಡ. ಟೈಫ ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ಬೆಕ್ಕಿನ ಬಾಲದ ಗಿಡ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದಕ್ಕುಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರೀಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಗಿಡದ ಕಾಂಡ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ದಪ್ಪಗೆ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ರೈಜೋಮ್ ಮಾದರಿಯದು. ಎಲೆಗಳ ಸರಳ, ಪರ್ಯಾಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ತೊಟ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಎಲೆಯ ಅಲಗು ನೀರಿನ ಪಾತಳಿಯ ಮೇಲೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಎಲೆಯ ತೊಟ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿದ್ದು ಪೊರೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾದ ತೊಟ್ಟುಳ್ಳ ಹೂಗೊಂಚಲು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಹೂಗಳು ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕವು ಏಕ ಲಿಂಗಗಳು. ಗಂಡುಹೂಗಳ ಹೂಗೊಂಚಲಿನ ತುದಿಯಲ್ಲೂ ಹೆಣ್ಣುಹೂಗಳು ಬುಡಭಾಗದಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಗಂಡುಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ, ಹೆಣ್ಣು ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಕಂದು, ಎರಡು ಬಗೆಯವಕ್ಕೂ ತೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಎರಡರಲ್ಲೂ ದಳವಾಗಲೀ ಪುಷ್ಪಪತ್ರವಾಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ಗಂಡಿನಲ್ಲಿ 2-5 ಕೆಸರುಗಳುಂಟು. ಪರಾಗಕೋಶಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಸಂಬಂಧಿಕ (ಕನೆಕ್ಟಿವ್) ಮುಂಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೆಣ್ಣುಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಾರ್ಪೆಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ ಅಂಡಾಶಯ ಉಂಟು. ಅಂಡಾಶಯಕ್ಕೆ ಕೂದಲುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಉದ್ದವಾದ ತೊಟ್ಟು ಇದೆ. ಫಲ ಅಷ್ಟಮಾದರಿಯದು. ಮಾಗಿದಾಗ ಇದರ ಮೇಲ್ಬಾಗ ಮುಚ್ಚಳದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹುಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಜೊಂಡು ಕೂಡ ದನಕರುಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮೇವು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ಗುಡಿಸಲುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಬಳಸುವುದುಂಟು.

ಸಸ್ಯಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಹಗ್ಗ

ಹಗ್ಗವು ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿ ರೂಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಒಟ್ಟಾಗಿ ತಿರುಚಿದ ಅಥವಾ ಹೆಣೆದ ನೂಲುಗಳು, ಹುರಿಗಳು, ನಾರುಗಳು ಅಥವಾ ಎಳೆಗಳ ಗುಂಪು. ಹಗ್ಗಗಳು ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗಾಗಿ ಇವನ್ನು ಎಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಎತ್ತಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಹಗ್ಗವು ಸಮಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಗೊಂಡ ಹುರಿ, ದಾರ ಮತ್ತು ನೂಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಪ್ಪ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಹಗ್ಗವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಉದ್ದನೆಯ, ನಾರುಗಳಿರುವ, ಎಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಥವಾ ಕೃತಕ ನಾರುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃತಕ ನಾರಿನ ಹಗ್ಗಗಳು ತಮ್ಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಾರಿನ ಸಮಸ್ಥಾನಿಕಗಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಗಿರುತ್ತವೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಾರುಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಹಗ್ಗಗಳಿಗಿಂತ ಕೊಳೆತ ನಿರೋಧಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಇವನ್ನು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಉಪಕರಣಗಳು
Pages with unreviewed translations
ಸ್ಮಿತಾ ಅಮೃತರಾಜ್

ಸ್ಮಿತಾ ಅಮೃತರಾಜ್ ಕನ್ನಡದ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರಹಗಾರ್ತಿ..  ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ಸಂಪಾಜೆಯ ಚೆಂಬುವಿನ ಕುಯಿಂತೋಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಗೃಹಿಣಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಕ ಮಹಿಳೆ. ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ಪದವೀಧರೆ, ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧ, ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಏಳು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಕಾಲ ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲ ತುಟಿಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಕವಿತೆಗಳು, ಮಾತು ಮೀಟಿ ಹೋಗುವ ಹೊತ್ತು ಹೀಗೆ ಮೂರು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.

೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೈದರಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗರ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ, ರಾಯಚೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ, ಮೈಸೂರು ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ, ಮಡಿಕೇರಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿತೆ ವಾಚನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕೆಲವು ಕವಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನಗಳು ಸಂದಿವೆ. ಇವರ ಕೆಲ ಕವಿತೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿದೆ.

ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಸಂದಿವೆ.  ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಅರೆಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಹುಟ್ಟು
ಸ್ಮಿತಾ ರವರು 1978 ಜನವರಿ 08 ಜನಿಸಿದರು.  ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಳ್ಯ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಂಜ ಗ್ರಾಮದ ಪಳಂಗಾಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರು ಕೊಡಗಿನ ಸಂಪಾಜೆ ಬಳಿಯ ಚೆಂಬುವಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮಡಿಕೇರಿಯ ಮೇಕೇರಿ ಶಾಲೆ, ಪ್ರೌಡ ಶಿಕ್ಷಣ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು,ಮಡಿಕೇರಿ, ಪಿ.ಯು.ಸಿ.ಸಂತ ಪಿಲೋಮಿನ ಕಾಲೇಜು.ಪುತ್ತೂರು, ಪದವಿ - ನೆಹರು ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜು.ಸುಳ್ಯ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ - ಮಂಗಳೂರು ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ.

ಕೃತಿಗಳು

ಕವನ ಸಂಕಲನ 
 ಕಾಲ ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲ

ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು 
 ಅಂಗಳದಂಚಿನ ಕನವರಿಕೆಗಳು 
 ಒಂದು ವಿಳಾಸದ ಹಿಂದೆ
 ನೆಲದಾಯ ಪರಿಮಳ

ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯ 
 ಹೊತ್ತಗೆ ಹೊತ್ತು

ಪ್ರಶಸ್ತಿ
 ಮುಂಬೈಯ ಸುಶೀಲಾ ಸೀತಾರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 
 ಕೊಡಗಿನ ಗೌರಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  
 ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
 ಕಾಯಕ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  
 ಸುಳ್ಯದ ಚಂದನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
 ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
 ದಾರಿ ದೀಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
 ಗುರುಕುಲ ಕಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೨೧
 ಅಡ್ವೈಸರ್ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೨೧
 ಸಾಭಿಮಾನಿ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೨೧

ಗೌರವ 
ಕರ್ನಾಟಕ ಅರೆಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯರು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ 
 ಸಂಪಿಗೆ ಕವಯಿತ್ರಿ ಸ್ಮಿತಾ ಅಮೃತರಾಜ್ | https://www.youtube.com/watch?v=jY1qpR6QOwU 
 ಶ್ರೀಮತಿ ಸ್ಮಿತಾ ಅಮೃತರಾಜ್ ಸಂಪಾಜೆ ಕೃತಿ - ಒಂದು ವಿಳಾಸದ ಹಿಂದೆ |https://www.youtube.com/watch?v=zNGv0DtSRco
 https://www.kendasampige.com/ಸ್ಮಿತಾ-ಅಮೃತರಾಜ್-ಬರೆದ-ದಿನ
 https://sangaati.in/?p=12910 | ಸ್ಮಿತಾರವರ ಎರಡು ಕವಿತೆಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖ

ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕಿಯರು
ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರು
ಅರೆಭಾಷೆ ಬರಹಗಾರರು
ಅಷ್ಟಷಟ್ಪದಿ

ಸಾನೆಟನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರು ಅಷ್ಟಷಟ್ಪದಿ, ಸುನೀತ ಎಂದು ಕರೆದರು.
ಸಾನೆಟ್ - ಇಟಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಎರವಲು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಭಾವಗೀತೆಯ ಒಂದು ಕಾವ್ಯರೂಪ.

ಚರಿತ್ರೆ 
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿದವರು ಥಾಮಸ್ ವಯೆಟ್ (1503-42) ಹಾಗೂ ಸರೆಯ ಆರ್ಲ್ ಹೆನ್ರಿ ಹೆವಾರ್ಡ್ (1517-47). ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದವ ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರ್ (1564-1611). ಈತ 154 ಸಾನೆಟ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಅಷ್ಟಷಟ್ಪದಿ ಲಕ್ಷಣ 
ಇದು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪಂಕ್ತಿಯ ಕವನ. ಪ್ರತಿ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳು (ಸಿಲಬಲ್ಸ್). ಈ ಕವನ ರೂಪದ ಮೊದಲ ಎಂಟು ಪಂಕ್ತಿ ಒಂದು ಭಾಗವಾದರೆ ಉಳಿದ ಆರು ಪಂಕ್ತಿಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ. ಎಂಟು ಪಂಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ನಾಲ್ಕು, ಐದು ಮತ್ತು ಎಂಟನೆಯ ಪಂಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಸ. ಎರಡು, ಮೂರು, ಆರು ಮತ್ತು ಏಳನೆಯ ಪಂಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಪ್ರಾಸ. ಉಳಿದ ಆರು ಪಂಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಾಸದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದು. ಎಂಟನೆಯ ಪಂಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಭಾವಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ತಿರುವು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೂಲದ ಈ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರ್ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಈತನ ಸಾನೆಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಮಾನ ಚೌಪದಿಗಳು, ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧ ದ್ವಿಪದಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಸ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಮವಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾವ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಸಾಲುಗಳು ಒಂದು ಭಾವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಚೌಪದಿಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಂದೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ, ಉತ್ಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯ ದ್ವಿಪದಿ ಒಟ್ಟೂ ಭಾವವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಾಟುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಾನೆಟಗಳು ರಚನೆ 
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಸಾನೆಟಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ಗೋವಿಂದ ಪೈ. ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಚತುರ್ದಶಪದಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಆಯ್ಯಂಗಾರ್, ಕುವೆಂಪು, ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರ, ತೀ.ನಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ, ಪು.ತಿ.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್, ವಿ.ಕೃ. ಗೋಕಾಕ್, ವಿ. ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ ಮೊದಲಾದವರು ಈ ಪ್ರಕಾರ ಬಳಸಿ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಸ್ತಿಯವರ ಮಲಾರ, ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಕೃತ್ತಿಕೆ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಕಲನಗಳು.

ಉಲ್ಲೇಖ 

                     
                     ಛಂದಸ್ಸು
ಜರಿ

ಜರಿಯು ಮಿರಿಯಾಪೊಡವರ್ಗದ ಕೈಲೋಪೊಡ ಉಪವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಂಧಿಪದಿ (ಸೆಂಟಿಪೀಡ್). ಶತಪದಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಚೇಳು ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮಗಳು. ನಿಶಾಚರಿಯಾದ ಇದು ತೇವವಿರುವ ಕತ್ತಲೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಮರದ ತೊಲೆ, ತೊಗಟೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತು ತರಗೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ, ಕೀಟಗಳು, ಹುಳುಗಳು, ಮೃದ್ವಂಗಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದರ ಆಹಾರ. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಜರಿಗಳೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹಹರಣೆಗೆ ಹ್ಯಾಪ್ಲೋಫೈಲಸ್ ಸಬ್‍ಟೆರೇನಿಯಸ್. ಆರಿಗಳು ವಿಷಜಂತುಗಳು : ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ವಿಷವಂತೂ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿ.

ಜರಿಯ ದೇಹ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ ಚಪ್ಪಟೆ. ದೇಹದ ಸುತ್ತ ಬಹಿರ್‍ಕಂಕಾಲ (ಎಕ್ಸೋಸ್ಕಲಿಟನ್) ಇದೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ಶಿರ ಮತ್ತು ಮುಂಡ ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಜೊತೆ ಕುಡಿಮೀಸೆಗಳೂ ಅವುಗಳ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೊತೆ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ಇರುವುವು. ತಲೆಯ ಪಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲುತುಟಿ ಮತ್ತು ಹೈಪೊಫ್ಯಾರಿಂಕ್ಸ್ ಇವೆ. ಇವು ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಮಿಕ್ಕ ಉಪಾಂಗಗಳಾದ ಒಂದು ಜೊತೆ ಮ್ಯಾಂಡಿ ಬಲುಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಜೊತೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಲಗಳು ಜರಿಯ ವದನಾಂಗಗಳು. ಮುಂಡ ಬಲು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ಅನೇಕ ಖಂಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖಂಡದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಜೊತೆ ಕಾಲುಗಳಿರುವುವು. ಪ್ರತಿ ಕಾಲಿನಲ್ಲೂ ಏಳು ಕೀಲುಗಳುಂಟು. ಮುಂಡದ ಹಿಂತುದಿಯಲ್ಲಿ ಟೆಲ್ಸನ್ ಎಂಬ ರಚನೆ ಇದೆ. ಇದರ ಮುಂದಿನ ಖಂಡವೇ ಪ್ರಜನನ ಖಂಡ. ಈ ಖಂಡದ ಅಧೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನನ ರಂಧ್ರವಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಜೊತೆ ಲಿಂಗಪದಿಗಳು (ಗೋನೊಪಾಡ್ಸ್) ಇರುವುವು. ಮುಂಡದ ಮೊದಲ ಜೊತೆ ಕಾಲುಗಳು ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಲಿಪಿಡುಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷನಖಗಳುಂಟು. ಜರಿಯ ಉಸಿರಾಟ ಟ್ರೇಕಿಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖಂಡದಲ್ಲೂ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಒಂದು ಜೊತೆ ಸ್ಟಿಗ್ಮೇಟ ರಂಧ್ರಗಳಿವೆ. ಜರಿ ನಿಶಾಚರಿಯಾದ್ದರಿಂದಲೂ ಯಾವಾಲೂ ಅವಿತಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದಲೂ ಜರಿಯ ಪ್ರಜನನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿಚಾರಗಳು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಮೈಥುನಕ್ರಿಯೆ ಇದುವರೆಗೂ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಗಂಡು ಬಲೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಶುಕ್ರಾಣುಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುತ್ತದೆಯೆಂದೂ ಅನಂತರ ಹೆಣ್ಣೊಂದು ಇವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನಿಷೇಚನಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಿಷೇಚಿತ ಅಂಡಗಳನ್ನು ಗುಂಪಾಗಿ ಇಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ. ಇವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಕಾಯುವುದೂ ಉಂಟು. ಕೆಲವು ಸಲ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒಂಟೊಂಟಿಯಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಡುವುದೂ ಇದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡಾರ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾನ್ಡೆಲ್‍ರವರ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ ಕೈಲೋಪೊಡ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ 4 ಗಣಗಳಿವೆ.

1 ಸ್ಕುಟಿಗೆರೊಮಾರ್ಫ : ಈ ಗಣದ ಜರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಉದ್ದವಾದ 15 ಜೊತೆ ಕಾಲುಗಳಿವೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ರೀತಿಯವು. ಕುಡಿಮೀಸೆಗಳು ಬಹು ಉದ್ದ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಂಡದ ಎಲ್ಲ ಖಂಡಗಳ ಬೆನ್ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಸ್ಪೈರಕಲ್‍ಗಳಿವೆ. ತಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಕಮಾನಿನ ಆಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಕುಟಿಗೆರ.

2 ಲಿಥೊಬಿಯೊಮಾರ್ಫ : ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟಕಾದ 15 ಜೊತೆ ಕಾಲುಗಳಿವೆ. ತಲೆ ಮತ್ತು ಮುಂಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪೈರಕಲ್‍ಗಳು ಪಾಶ್ರ್ವಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲಿಥೊಬಿಯಸ್.

3 ಸ್ಕೊಲೊಪೆಂಡ್ರೊಮಾರ್ಫ : ಈ ಗಣದ ಜರಿಗಳು ಬಲವಾದ ದೇಹವುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. 21-23 ಜೊತೆ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಮುಂಡದ ಅಗ್ರಭಾಗದ ಪಾಶ್ರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪೈರಕಲುಗಳು ಇವೆ. ಮುಂಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಫಲಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಫಲಕಗಳು ಒಂದಾದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಕೊಲೊಪೆಂಡ್ರ.

4 ಜಿಯೊಫೈಲೊಮಾರ್ಫ : ದೇಹವು ನೀಳವಾಗಿ ಹುಳುವಿನ ಹಾಗಿದೆ. ಕಾಲುಗಳು 35 ರಿಂದ 181ರವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು. ಕಾಲುಗಳು ಸಣ್ಣವು. ಕಣ್ಣುಗಳಿಲ್ಲ. ಸ್ಪೈರಕಲುಗಳು ಪಾಶ್ರ್ವಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಿಯೊಫೈಲಸ್.

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

Chilobase, a web resource for Chilopoda taxonomy 
Debunking of some centipede myths, American Tarantula Society
Centipedes of Australia 
Chilopoda , Tree of Life Web Project
What do you call a centipede?
Centipedes of North America
Tasmanian Centipedes 

ಸಂಧಿಪದಿಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಲತರಂಗ

ಜಲತರಂಗವು ಒಂದು ಮಧುರವಾದ ತಾಳವಾದ್ಯ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಿಂಗಾಣಿ ಅಥವಾ ಲೋಹದ ಬೋಗುಣಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದರಂತಿರುವ ಕೋಲುಗಳಿಂದ  ಬಡಿದು ಬೋಗುಣಿಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿವರಗಳು 
ಇಂದು ಕಲಾವಿದರು ನುಡಿಸಲು ಕೇವಲ ಪಿಂಗಾಣಿಯ ಬೋಗುಣಿಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಬೋಗುಣಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಂದ್ರ ಸ್ವರದ ಬಟ್ಟಲುಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಾರ ಸ್ವರದ ಬಟ್ಟಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಟ್ಟಲುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿ ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಟ್ಟಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸ್ವರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಬೋಗುಣಿಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ನುಡಿಸುವವನ ಮುಂದೆ ಅರ್ಧ ಚಕ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪುವಂತೆ ಇರುತ್ತವೆ.

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 

 http://www.jaltarang.com/ 
 http://www.jalatharangam.com 
ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು
ಚಿತ್ರಗುಪ್ತ

ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಒಬ್ಬ ರಾಜ. ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಚಿತ್ರ. ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯದೇವನನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ಆರಾಧಿಸಿ ಆತನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸರ್ವಜ್ಞತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ಯಮ ಈತನನ್ನು ತನ್ನ ಲೇಖಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ತಾನು ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ತನ್ನ ಕಿಂಕರ ಮೂಲಕ ಸಶರೀರವಾಗಿ ತನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡು ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನೆಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಲೇಖಕನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ-ಎಂಬುದಾಗಿ ಸ್ಕಾಂದಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಸಕಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡುವುದು ಈತನ ಕೆಲಸವಾಯಿತು. ಮರಣಾನಂತರ ಜೀವಿಗಳು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅವಕ್ಕೆ ಈತನ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ವರ್ಗ ಅಥವಾ ನರಕಗಳು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತವೆಯಂತೆ. ಯಮನನ್ನೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿದೆ.

ಯಹೂದ್ಯರು ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ನರು ಮತ್ತು ಮಹಮದೀಯರು ಕೂಡ ಇಂಥ ಒಂದು ದೇವತೆಯಲ್ಲಿ (ರಿಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಏಂಜಲ್) ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಪಟಾಕಿ

ಪಟಾಕಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೋರಾದ ಸದ್ದಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸಣ್ಣ ಸ್ಫೋಟಕ ಸಾಧನ; ಯಾವುದೇ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮವು ಈ ಗುರಿಗೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಬತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ದಪ್ಪ ಕಾಗದದ ಕವಚದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಡುಮದ್ದುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪಟಾಕಿಗಳು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.

ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಟ್ಟು ಕಾಗದ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೋದಕವಾಗಿ ಮಿಂಚು ಪುಡಿ, ಕಾರ್ಡೈಟ್, ಧೂಮರಹಿತ ಪುಡಿ, ಅಥವಾ ಕಪ್ಪುಪುಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೇ ಇರಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಬೆಂಕಿ ಕಡ್ಡಿಯ ವಸ್ತು, ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ, ಹಗುರವಾದ ದ್ರವ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾಗಶಃ ನೋದಕ ವಸ್ತುವು ಕಾರಣವಾದರೂ, ಸದ್ದುಮಾಡುವ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಡವು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 www.crackerpacks.com guide to collecting firecrackers
 The late Dennis Manochio Senior world's largest 4th of July Americana and fireworks collector! Historian for the American Pyrotechnics Association
 Severe firecracker injury to the hand (Warning: graphic photo) 
ಸ್ಫೋಟಕಗಳು
ರಾಚೆಲ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ಸನ್

ರಾಚೆಲ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ಸನ್ (ಮೇ ೨೭,೧೯೦೭ - ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೪,೧೯೬೪) ಅಮೇರಿಕಾದ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ, ಲೇಖಕಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ರಾಚೆಲ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ಸನ್ ಅವರು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಡೇಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇ ೨೭,೧೯೦೭ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಮರಿಯಾ ಫ್ರೇಜಿಯರ್ (ಮ್ಯಾಕ್ಲೀನ್) ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ವಾರ್ಡನ್ ಕಾರ್ಸನ್ರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ತಂದೆ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಮಾ ಮಾರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಚೆಲ್ ಕಾರ್ಸನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ೬೫ ಎಕರೆ (೨೬ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಫಾರ್ಮ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಓದಿನಲ್ಲಿ ಅತೀ ಆಸಕ್ತಿಯಿರುವ ಇವರು ತಮ್ಮ ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಥೆ) ಬರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷವಾಗಿದ್ದಾಗ ಇವರ ಮೊದಲ ಕಥೆಯು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಇವರು ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪಾಟರ್ನ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀನ್ ಸ್ಟ್ರಾಟನ್-ಪೋರ್ಟರ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಸೇಂಟ್ ನಿಕೋಲಸ್ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್ ಅನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಪಂಚ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಗರ ಇವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಸನ್ ಅವರು ಹತ್ತನೇ ಗ್ರೇಡ್ ಮೂಲಕ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಡೇಲ್ನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಪಾರ್ನಾಸಸ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಮುಂದೆ ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ 
ಕಾರ್ಸನ್ ಯು.ಎಸ್. ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ್ ಫಿಶರೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಜಲಜೀವಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಬರಹಗಾರರಾದರು. ಯು.ಎಸ್. ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಫಿಶರೀಸ್ನಲ್ಲಿ,ಕಾರ್ಸನ್ ಅವರು ಮೀನುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬ್ರೋಷರ್ಗಳು, ಇತರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯಲು, ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವರದಿ ಮಾಡುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಾಗಿತ್ತು. ಆರಂಭದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ದಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಸನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ನಿರಂತರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ "ದ ಸೀ ಅರೌಂಡ್ ಅಸ್" ಎಂಬ ಕೃತಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಾನ್ಯತೆ ಬರಹಗಾರ ಎಂದು ಯು.ಎಸ್.ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇವರ ಮುಂದಿನ ಪುಸ್ತಕ, "ದಿ ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ದ ಸೀ" ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕದ ಮರುಮುದ್ರಣವಾಗಿರುವ "ಅಂಡರ್ ದಿ ಸೀ ವಿಂಡ್" ಕೂಡ ಇವರ ಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿವೆ. "ಅಂಡರ್ ದ ಸೀ" ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧವು ಸಾಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯಾಣದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. "ಹೆಲ್ಪ್ ಯುವರ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಟು ವಂಡರ್"(೧೯೫೬)ಮತ್ತು "ಅವರ್ ಎವರ್ ಚೇಂಜಿಗ್ ಶೋರ್"(೧೯೫೭),ಇವರ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಜೀವನ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಪಂಚ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ಕಲಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಕೃತಿಗಳು

ಅಂಡರ್ ದ ಸೀ ವಿಂಡ್
ಫಿಷಸ್ ಆಫ್ ದ ಮಿಡಲ್ ವೆಸ್ಟ್
ಫಿಷ್ ಆಂಡ್ ಶೆಲ್ ಫಿಷ್ ಆಫ್ ದ ಮಿಡಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕೋಸ್ಟ್    
ದಿ ಸೀ ಅರೌಂಡ್ ಅಸ್
ದಿ ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ದ ಸೀ
ಚಿನ್ಕೋಟೀಗ್: ಎ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಲ್ಡ್ಲೈಫ್ ರೆಫ್ಯೂಜ್, ೧೯೪೭.
ಮ್ಯಾಟಮಸ್ಕಿಟ್: ಎ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಲ್ಡ್ಲೈಫ್ ರೆಫ್ಯೂಜ್, ೧೯೪೭.
ಪಾರ್ಕರ್ ನದಿ: ಎ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಲ್ಡ್ಲೈಫ್ ರೆಫ್ಯೂಜ್, ೧೯೪೭.
ಬೇರ್ ರಿವರ್: ಎ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಲ್ಡ್ಲೈಫ್ ರೆಫ್ಯೂಜ್ , ೧೯೫೦. 
ಸೈಲೆಂಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್, ೧೯೬೨.
ದಿ ಸೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ವಂಡರ್,೧೯೬೫.
ಲಾಸ್ಟ್ ವುಡ್ಸ್:ದಿ ಡಿಸ್ಕವರ್ಡ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ರಾಚೆಲ್ ಕಾರ್ಸನ್

ಮರಣೋತ್ತರ ಗೌರವ
೧೯೮೦ರ ಜೂನ್ ೯ರಂದು ಕಾರ್ಸನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಮೇರಿಕದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರೀಕ ಗೌರವವಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ನಿಧನ

ರಾಚೆಲ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ಸನ್ ಅವರು ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೪, ೧೯೬೪ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖ

ವಿಜ್ಞಾನ
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಚಾತಕ

ಚಾತಕ ಪಕ್ಷಿಯು (ಚಕ್ರವಾಕ) ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೋಗಿಲೆ ಗಣದ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಫ಼್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾಗಶಃ ವಲಸೆಗಾರವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಆಗಮನದ ಸಮಯದ ಕಾರಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಮುನ್ಸೂಚಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೊಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಬಾಯಾರಿಕೆ ತಣಿಸಲು ಮಳೆಗೆ ಕಾಯುವ ಪಕ್ಷಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾದ, ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿರುವ ಚಾತಕ ಪಕ್ಷಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿವರಣೆ 
ಈ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ, ತೆಳ್ಳಗಿರುವ, ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಕೋಗಿಲೆಯು ಜುಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಳಿ ರೆಕ್ಕೆಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಇವು ಬಹಳ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ಕೂಗು "ಪಿಯು-ಪಿಯು" ಎಂಬ ಶಿಳ್ಳೆ ಸ್ವರಗಳ ಅನುರಣನಾ ಸರಣಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಪಕ್ಷಿಗಳು
Pages with unreviewed translations
ಸೇವಾಲಾಲ್ ಮಹಾರಾಜ್

ಸೇವಾಲಾಲ್ ಮಹಾರಾಜ್( ೧೫ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೭೩೯-೦೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮೦೬). ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ, ಬಂಜಾರ ಸಮುದಾಯದ ಸಂತ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಜನನ
ಬಂಜಾರ ಸಮುದಾಯದ ಖಾತೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ದಾವಣಗೆರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊನ್ನಾಳಿ ತಾಲುಕಿನ ಸುರಗೊಂಡನಕೊಪ್ಪ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭೀಮ ನಾಯ್ಕ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಣಿ ಬಾಯಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ೧೫ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೭೩೯ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.

ಜೀವನ
ಇವರು ವೃತ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಪಶು ಸಾಕಣೆ ಹಾಗೂ ಸಂಗೋಪನೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರು ಸಂಗೀತಗಾರ, ದೈರ್ಯಶಾಲಿ ಯೋಧ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ವಿರುಧ ಹೋರಾಡಿದ ವಿವೇಚನಾಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂದು ಹಾಗೂ ಜಗದಂಬಾ ದೇವಿಯ ಭಕ್ತರು ಆಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ವಸಾಹತುಶಾಹ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಇವರ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಅವರ ಮೂಲ ಹೆಸರನ್ನು ಸೆವ ರಾಥೋಡ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮರಣ
ಸೇವಾಲಾಲರು ೦೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮೦೬ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು 
ಸೇವಾಲಾಲ್ ಮಹಾರಾಜನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಿಸುವ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಬಂಜಾರ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.

ಸೇವಾಲಾಲ್ ಮಹಾರಾಜ್ ದೇವಸ್ತಾನಗಳು
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಾಶಿಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೋಹೊರಾ ದೇವಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂತ ಶ್ರೀ ಸೇವಾಲಾಲ್ ಮಹಾರಾಜರ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಬಂಜಾರ ಭಕ್ತರು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಜಗದಾಂಬ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಜಗದಾಂಬ ಯಾಡಿ ಮಂದಿರ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಸೇವಾಲಾಲ್ ಮಹಾರಾಜ್ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕದ ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊನ್ನಾಳಿ ತಾಲುಕಿನ ಸುರಗೊಂಡನಕೊಪ್ಪ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ.ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸೇವಾಲಾಲ್ ಮಹಾರಾಜರ ಭಕ್ತರು ಮಾಲಾಧಾರಣೆ ಮಾಡಿ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಜಪ ಮಾಡುತ್ತಾ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ 
 ಬಂಜಾರಾ ಜನಾಂಗ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ
ಬಿ. ಪ್ರಭಾಕರ ಶಿಶಿಲ

ಕನ್ನಡದ ಬರಹಗಾರರು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿರುವ ಡಾ.ಶಿಶಿಲರು.

ಹುಟ್ಟು
ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ಪಂಜ ಸಮೀಪದ ಕೂತ್ಕುಂಜದಲ್ಲಿ 21-12-1953ರಲ್ಲಿ ಜನನ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಜ್ಜಾವರ ಗ್ರಾಮದ ಕಾಂತಮಂಗಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆ	
ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಿಶಿಲ, ಕುಂಟಲ ಪಲ್ಕೆ, ಕೊಕ್ಕಡ ಮತ್ತು ಅರಸಿನ ಮಕ್ಕಿ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೊರೈಸಿದ್ದಾರೆ. 		
1974 ಉಜಿರೆಯ ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ.ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ  ಬಿ. ಎ. ದ್ವಿತೀಯ ರ್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.
1976 ಮೈಸೂರು ವಿವಿ.ಯಿಂದ  ಎಂ. ಎ. ನಾಲ್ಕು ಬಂಗಾರದ ಪದಕಗಳೊಡನೆ.
1993  ಗುಲಬರ್ಗ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ‘ಫಿಶರೀಸ್ ಕೋ ಆಪರೇಟಿವ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ವಿತ್ ಪರ್ಟಿಕ್ಯುಲರ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಟು ಕರ್ನಾಟಕ’ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸಿ ಪಡೆದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ

ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು
 ಗಗ್ಗರ
 ಬಾರಣೆ
 ಗುಜರಿ ಅದ್ದಿಲಿಚ್ಚನ ಜಿಹಾದಿಯ.
 ಕೊಡಗಿನ ಐತಿಹ್ಯ ಕಥೆಗಳು.
 ಬೆಟ್ಟದಾ ಮೇಲೊಂದು
 ಕಪಿಲಳ್ಳಿಯ ಕತೆಗಳು.
 ಜಲಲ ಜಲದಾರೆ.
 ಮೂಡಣದ ಕೆಂಪು ಕಿರಣ.
 ಎನ್ ಗ್ರಾಚರ ಸಾ.
 ಕುಡೆಕಲ್ಲು ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಗೌಡ.
 ದೊಡ್ಡ ವೀರ ರಾಜೇಂದ್ರ.
 ಕೊಡಗಿನ ಕತೆಗಳು
 ಪುಂಸ್ತ್ರೀ.
 ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 115 ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಚಾರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು.
 ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 10 ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕೃತಿಗಳು.

ಶಿಶಿಲರ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದ ಕೃತಿಗಳು
2003 ಹೆಜ್ಜೆ: ಸುವರ್ಣ ಅಭಿನಂದನಾ ಸ್ಮರಣಿಕೆ.
2013 ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಿಶಿಲ: ಶಿಶಿಲರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ
2017 ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿ ಪ್ರಭಾಕರ ಶಿಶಿಲ: ಶಿಶಿಲರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು.
2018 ಪ್ರಭಾಕರ ಶಿಶಿಲರ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಡಾ. ಮೋಹನ ಕುಮಾರರ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ. ಮಹಾ ಪ್ರಬಂಧ

ಅನುವಾದಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕೃತಿಗಳು
ಪುಂಸ್ತ್ರೀ - ಸಂಸ್ಕøತ, ಹಿಂದಿ, ಮಲೆಯಾಳಂ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ತುಳು, ಕೊಂಕಣಿ, ಮರಾಠಿ, ಅರೆಭಾಷೆ
ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧಿ- ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ತುಳು, ಅರೆಭಾಷೆ
ಕಪಿಲಳ್ಳಿಯ ಕತೆಗಳು – ತುಳು ಮತ್ತು ಅರೆಭಾಷೆ
ಮೂಡಣದ ಕೆಂಪುಕಿರಣ – ತುಳು
ಇರುವುದೆಲ್ಲವ ಬಿಟ್ಟು – ತುಳು

ಸಂಶೋಧನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ
ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿ.ವಿ. ಸಂಶೋಧನಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ
ನಾಲ್ವರಿಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ.ಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ.
ಏಳು ಕನ್ನಡಿಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಎಂ.ಫಿಲ್ಲ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ
ಕನ್ನಡಿಗ ಡಾ. ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪನೆ.

ಪ್ರಸಸ್ತಿಗಳು

1999- ದೇಶ ಯಾವುದಾದರೇನು ಯುರೋಪು ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಕ್ಕೆ ಗೊರೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
2003-ಸುಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿಶಿಲರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿನಂದನೆ ಮತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆ ಸಂಸ್ಮರಣಾ ಗ್ರಂಥ ಅರ್ಪಣೆ.
2004- ಕಪಿಲಳ್ಳಿಯ ಕಥೆಗಳು ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ದಾವಣಗೆರೆಯ ಪಂಪ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
2005- ಶಾರ್ಜಾ ಧ್ವನಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನದ ವಿಶ್ವಗನ್ನಡ ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಶ್ತಿ.
2006- ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬುಕ್ ಪ್ರಾರಡೈಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
2007- ಪುಂಸ್ತ್ರೀಗೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದಿಂದ ಕುವೆಂಪು ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
2008- ಪುಂಸ್ತ್ರೀಗೆ ಗದಗದ ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
2009- ನದಿ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಕೃತಿಗೆ ಮಾಸ್ತಿ ಕಾದಂಬರಿ  ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
2009- ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕು ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ.
2011- ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧಿ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸ
1997 ಭಾರತದ ರೋಟರಿ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ವ ರೋಟರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ 5 ವಾರಗಳ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರವಾಸ.
1997 ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರವಾಸಿಯಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ, ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಜಲ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ.

ಉಲ್ಲೇಖ

ಲೇಖಕರು
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು
ಸಿ.ಆರ್.ರಾವ್

ಕಲ್ಯಂಪುಡಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ರಾವ್ [೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೨೦ - ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩] ಅವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ - ಅಮೇರಿಕನ್ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಅವರು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್‌‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬಫಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ರಾವ್ ಅವರನ್ನು ಹಲವು ಕೊಲೊಕ್ವಿಯಾ, ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪದವಿಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ವು ಟಾಪ್ ಹತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾವ್ ರವರೂ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಇಂಡಿಯನ್ ಹಾರ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನ ಹಿರಿಯ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಲಹೆಗಾರರು ಸಿ.ಆರ್.ರಾವ್.

ಜನನ, ಜೀವನ
ಸಿ.ಆರ್.ರಾವ್ ರವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ,ಹೂವಿನ ಹಡಗಲಿ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೨೦ ರಂದು ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಪೈಕಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರು. 

ರಾವ್ ಅವರು ೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಆರ್.ಎ.ಫಿಶರ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನಿಂದ  ಇವರು ಎಸ್‌ಸಿ.ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೃತ್ತಿ
ರಾವ್ ರವರು ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಮಲ್ಟಿವೇರಿಯೇಟ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದು ಹೀಗೆ ಇವರು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ರಾವ್ ಅವರ ಶಿಫಾರಿಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ , ಎಎಸ್ಐ(ದ ಏಷಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್) ಈಗ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಏಷಿಯಾ ಅಂಡ್ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.

ಸಂಶೋಧನಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು
ಎಸ್ಟಿಮೇಷನ್ ಥಿಯರಿ.
ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ತದ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ರೇಖಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಗಳು.
ಮಲ್ಟಿವೇರಿಯೇಟ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್.
ಸಂಯೋಜಿತ ವಿನ್ಯಾಸ.
ಬಯೋಮೆಟ್ರಿ.
ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ.
ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಮೀಕರಣಗಳು.
ಆರ್ಥೋಗೋನಲ್ ರಚನೆಗಳು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತೃಕೆ ವಿಲೋಮಗಳು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
 ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಲೈಫ್ ಟೈಮ್ ಅಚೀವ್ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್(ಸರ್ದಾರ್ ರತ್ನ)ಆಫ್ ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಫೌಂಡೇಷನ್ - ೨೦೧೫.
 ಗಯ್ ಮೆಡಲ್ ಇನ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಆಫ್ ದ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ - ೨೦೧೧.
 ಇಂಡಿಯಾ ಸೈನ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್- ೨೦೧೦.
 ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಹಲನೋಬಿಸ್ ಪ್ರೈಸ್ ಆಫ್ ದ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ - ೨೦೦೩.
 ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಮಾನುಜನ್ ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ದ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಕಾಡಮಿ - ೨೦೦೩.
 ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ - ೨೦೦೧.
 ಮಹಲನೋಬಿಸ್ ಸೆಂಟ್ ನರಿ ಗೋಲ್ಡ್ ಮೆಡಲ್ - ೧೯೯೩.
 ವಿಲ್ಕ್ಸ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಆಫ್‌ ದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ - ೧೯೮೯.
 ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ - ೧೯೬೮.
 ಗಯ್ ಮೆಡಲ್ ಇನ್ ಸಿಲ್ವರ್ ಆಫ್ ದ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ - ೧೯೬೫.
 ಎಸ್.ಎಸ್.ಭಟ್ ನಗರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಟಿಫಿಕ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ - ೧೯೬೩.
 ಜೆ.ಸಿ.ಬೋಸ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ಬೋಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ .
 ಗೋಲ್ಡ್ ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾ.
 ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಗೌರವ - ೨೦೦೩.
 ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೈಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ - 2023' 
 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್'

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಗಣಿತಜ್ಞರು
೨೦೨೩ ನಿಧನ
೧೯೨೦ ಜನನ
ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಮಣಿಂದ್ರ ಅಗರ್ವಾಲ್

ಮಣಿಂದ್ರ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರು  ೨೦ಮೇ ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಅಲಹಬಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಕಾನ್ಪುರದ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಮಣಿಂದ್ರ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಐಐಟಿ ಕಾನ್ಪುರ್ನಿಂದ ಬಿ.ಟೆಕ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೮೬ ಬ್ಯಾಚ್) ಮತ್ತು ಇದೇ  ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪಿಹೆಚ್ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಅವರು ನೀರಾಜ್ ಕಯಾಲ್ ಮತ್ತು ನಿತಿನ್ ಸಕ್ಸೇನಾರೊಂದಿಗೆ  ಎಕೆಎಸ್ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹ-ಲೇಖಕರು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಫುಲ್ಕರ್ಸನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. n ನಲ್ಲಿ ಬಹುಪದೀಯ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಿಭಾಜ್ಯತೆಗೆ n- ಅಂಕಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮೊದಲ ಬೇಷರತ್ತಾದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಹಾಗೆ ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೇ ರಿಸರ್ಚ್ ಅವಾರ್ಡ್ ೨೦೦೮ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ, ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶಾಲ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಮೊದಲ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಗಣಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಅವರು ೨೦೦೩-೦೪ರಲ್ಲಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
ಕ್ಲೇ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೨)
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೩)
ಐಸಿಟಿಪಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೩)
ಐಐಟಿ ಕಾನ್ಪುರ್ ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ಡ್ ಅಲುಮಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ (೨೦೦೩)
ಫುಲ್ಕರ್ಸನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೬)
ಗೋಡೆಲ್  ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೬)
ಜಿ ಡಿ ಬಿರ್ಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೯)
TWAS ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೦) 
ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(೨೦೧೩)
ಎಸಿಸಿಎಸ್-ಸಿಡಿಎಸಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೫)

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಘೂಮರ್

ಘೂಮರ್ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭಿಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಜನರು ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ನಂತರ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಘಾಗ್ರಾ ಚೋಲಿ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಘೂಮ್ನ ಎಂಬ ಪದವು ನೃತ್ಯಗಾರರು ವೇಗವಾಗಿ ಸುತ್ತುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಘೂಮರ್ ಪದದ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಘೂಮರ್ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿ ರಾಜ್ಮಾತಾ ಗೋವರ್ಧನ್ ಕುಮಾರಿ ಎಂಬವರು 'ಗಂಗೌರ್ ಘೂಮರ್ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ'ಯನ್ನು  ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕಲೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಮೂಲ
ಘೂಮರ್ ಭಿಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ರಜಪೂತ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಘೂಮರ್ ನೃತ್ಯವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.

ನೃತ್ಯ
ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾಡುವ ನೃತ್ಯ. ಘೂಮರ್ ನೃತ್ಯ ವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮದುವೆ, ಉತ್ಸವ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಘೂಮರ್ ಹಾಡುಗಳು
ಘೂಮರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ 'ಗೊರ್ಬಂಡ್', 'ಪೊಡಿನಾ', 'ರುಮಾಲ್' ಮತ್ತು 'ಮೋರ್ ಬೋಲೆ ರೆ' ಮೊದಲಾದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಜೈಪುರ ಜಾವೊ ತೊ- ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ 
ಚಿರ್ಮಿ ಮ‍್ಹಾರಿ ಚಿರ್ಮಾಲಿ
ಆವೇ ಹಿಚ್ಕಿ- ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಘೂಮರ್ ಹಾಡು
ಮ್ಹಾರಿ ಘೂಮರ್ ಚೈ ನಖ‍್ರಲಿ
ಜಾವಾಯಿ ಜಿ ಪಾವ್ನಾ- ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಜಾನಪದ ಗೀತೆ
ತಾರಾ ರಿ ಚುಂಡಡಿ
ಮ್ಹಾರೊ ಗೊರ್ಬಂಡ್ ನಖ್ರಾಲೋ
ನೈನಾ ರಾ ಲೋಬಿ
ಔರ್ ರಂಗ್ ದೇ

ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಘೂಮರ್ ನೃತ್ಯವು ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ರಜಪೂತ ರಾಣಿ ಪದ್ಮಿನಿ (ಪದ್ಮಾವತಿ)ಯವರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪದ್ಮಾವತ್  ಸಿನಿಮಾದ ಮೂಲಕ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಈ ಹಾಡನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು
ನೃತ್ಯ
ಕನ್ಯಾರ್ಕಾಲಿ ನೃತ್ಯ

ಕನ್ಯಾರ್ಕಾಲಿ ಎಂಬುದು ಕೇರಳದ ಅಲತೂರ್ ಹಾಗೂ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುವ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ನೃತ್ಯವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಶು ಆಚರಣೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನೃತ್ಯ
ನೃತ್ಯವನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಮತ್ತು ಮುಂಜಾನೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ವಟಕಾಳಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಲಯಬದ್ಧ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನೃತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಟಕಾಳಿಯನ್ನು ಹಲವರು 'ಪುರಟು'(ಅಂದರೆ ನಗೆನಾಟಕ)ಎಂದು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪುರಟುಗೆ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುರಟುವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೇರಳ,ತಮಿಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಈ ನೃತ್ಯವು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ,ವೇಷಭೂಷಣಗಳು,ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ನೃತ್ಯವು ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧವಾದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಪುರಟುಗಳು ಹಾಸ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪೆಂಡಾಲ್ ಎಂಬ ಚದರ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆಂಡಾಲ್ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿದ ದೀಪವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಒಂಬತ್ತು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗಾಯಕರು ವೇದಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ನರ್ತಕರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಡುಗಳು ಮಲಯಾಳಂ,ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆ ಎಲತಲಮ್,ಚೆಂಡೆ,ಮದ್ದಲೆ,ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಭಾಗವಹಿಸುವವರು
ಪುರುಷರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾತನಾಡುವ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ದೇಹ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ ಪುರುಷರು ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು
ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ

ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯು ಆಯುರ್ವೇದದ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಆಚಾರ್ಯ ಚರಕರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಗ್ರಂಥವು ಬೃಹತ್ರಯೀಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಅವತರಣ, ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳ ನಿದಾನ, ಲಕ್ಷಣ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹಾಗೂ ಪಥ್ಯಾಪಥ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಜೀವನದ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಋತುಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಆಹಾರ ವಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಮಹತ್ವ, ರೋಗ ಪ್ರತಿರೋಧನಾ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಫಲತೆಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯ, ಔಷಧ, ಪರಿಚಾರಕ ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆಯುರ್ವೇದ ಅವತರಣ
ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯ ಅನುಸಾರ, ಆಯುರ್ವೇದವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಅಶ್ವಿನಿ ಕುಮಾರರಿಗೆ, ಅವರಿಂದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರನಿಂದ ಭರದ್ವಾಜ ಋಷಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಭರದ್ವಾಜರು ಭೂಮಂಡಲದ ಇತರ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದರು. ತದನಂತರ ಪುನರ್ವಸು ಆತ್ರೇಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಅಗ್ನಿವೇಶ, ಭೇಲ, ಜತೂಕರ್ಣ, ಪರಾಶರ, ಹಾರೀತ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಾರಪಾಣಿಗಳಿಗೆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ಅಗ್ನಿವೇಶರು ತಂತ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿವೇಶ ತಂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಆಚಾರ್ಯ ಚರಕರು ಅಗ್ನಿವೇಶ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾಷ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದಂತಹ ಸಂಹಿತೆಯು ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯಾಯಿತು.

ಸ್ಥಾನಗಳು
ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ವಿಷಯಾನುಸಾರವಾಗಿ ೮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:

ಸೂತ್ರ ಸ್ಥಾನ
೩೦ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದದ ಮೂಲಭೂತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ಧ್ಯೇಯಗಳು, ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ವಿಹಾರಗಳ ಮಹತ್ವ, ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಗುಣಕರ್ಮಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.

ನಿದಾನ ಸ್ಥಾನ
ರೋಗಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣ ಅಥವಾ ನಿದಾನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ೮ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವಿಮಾನ ಸ್ಥಾನ
೮ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಡ್ರಸಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರ ಗುಣಗಳು, ವೈದ್ಯನ ತರಬೇತಿ, ರೋಗಿಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪದ್ಧತಿ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶಾರೀರ ಸ್ಥಾನ
ಈ ಸ್ಥಾನವು ೮ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಪ್ರಸವ, ಗರ್ಭಿಣಿ ಹಾಗೂ ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿನ ಪರಿಚರ್ಯೆ, ಶರೀರ ರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ  ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆ.

ಇಂದ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನ
೧೨ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗ ಪ್ರಶಮನದ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಅರಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸ್ಥಾನ
ಈ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ೩೦ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ. ಮೊದಲ ಎರಡು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ರಸಾಯನ ತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ವಾಜೀಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ೨೮ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳ ಲಕ್ಷಣ, ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮ, ಔಷಧೋಪಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಪಥ್ಯಾಪಥ್ಯಗಳ ವಿವರಣೆಯಿದೆ.

ಕಲ್ಪ ಸ್ಥಾನ
೧೨ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧ ತಯಾರಿಕಾ ಕ್ರಮ, ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿಧಾನ, ವಿಷ ಹಾಗೂ ವಿಷಗಳ ವಿಧ, ವಿಷದ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗೂ ವಿಷ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಿದ್ಧಿ ಸ್ಥಾನ
ರೋಗ ಗುಣಮುಖ ಹೊಂದುವ ಲಕ್ಷಣ, ಪಂಚಕರ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೀಗೆ ಎಂಟು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೨೦ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಹಾಗೂ ಗದ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಟೀಕಾಕಾರರು
 ಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತ - ಆಯುರ್ವೇದ ದೀಪಿಕಾ
 ಭಟ್ಟಾರಕ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ - ಚರಕನ್ಯಾಸ
 ಜೇಜ್ಜಟ - ನಿರಂತರ ಪದವ್ಯಾಖ್ಯ
 ಶಿವದಾಸ ಸೇನ್ - ತತ್ವ ಚಂದ್ರಿಕಾ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಆಯುರ್ವೇದ
ಸುಗತ ಕುಮಾರಿ

ಸುಗತಕುಮಾರಿ ಭಾರತೀಯ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ.  ಅವರು ಕೇರಳ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪೋಷಕರು ಕವಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾದ ಬೋದೆಶ್ವರನ್ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸೆ ವಿ. ಕೆ. ಕಾರ್ತಿಯಾಯಿಣಿ. ಇವರು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದೊಂದು  ಪ್ರಕೃತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗತಿಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮನೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಇರುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಸುಗತ ಕುಮಾರಿ ಅವರು ಕೇರಳದ ಅರನ್ಮುಲ ಎಂಬಲ್ಲಿ ೧೯೩೪ರ ಜನವರಿ ೩ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. 'ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ದ ಮೋಕ್ಷ ಆಫ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟಿವ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಸ್ಟಡಿ' ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದರು ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸುಗತ ಕುಮಾರಿ ಅವರ ಪತಿ ಡಾ. ಕೆ. ವೇಲಾಯುಧನ್ ನಾಯರ್  ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿರುವ ನಾಯರ್ ಶ್ರೀ ಅರಬಿಂದೋನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅವರ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಹಿತ್ಯ
೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಸುಗತಕುಮಾರಿಯವರ ಪತಿರಪುಕಲ್ (ಮಿಡ್ನೈಟ್ ಹೂವುಗಳು) ಕೃತಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು.೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ರಾಥರಿಮಜ ಕೃತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪಾವಂ ಮನವಹೃದಯಂ, ಮುಥೂಚಿಪ್ಪಿ, ಇರುಲ್ಚೈರಾಕುಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಪ್ನಭೂಮಿ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಕವಿತೆಗಳು. ಪರಿಸರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಗತ ಕುಮಾರಿಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಥ್ರಿಮಝಾ, ಅಂಬಾಮಣಿ  ಮತ್ತು ಮನಲೆಝುತು ಸೇರಿವೆ. ಸುಗತಕುಮಾರಿಯವರು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಮುತ್ತೂಚಿಪಿ (೧೯೬೧)
ಪಾತಿರಪ್ಪಕ್ಕಲ್ (೧೯೬೭)
ಪಾವಂ ಪವಂ ಮಾನವ ಹೃದಯಂ 
ಪ್ರಾಣಮ್
ಇರುಲ್ ಚಿರಕುಕಲ್ (೧೯೬೯)
ರಾಥ್ರಿಮಝಾ (೧೯೭೭) 
ಅಂಬಾಲಾನಿ (೧೯೮೧)
ಕುರಿಂಜಿಪುಕ್ಕಲ್ (೧೯೮೭) 
ತುಲಾವರ್ಷಪಚಾ (೧೯೯೦)
ರಾಧಾ ಎವಿಡೆ (೧೯೯೫)
ದೇವದಾಸಿ (೧೯೯೮)
ಮನಲೇಜುತು(೨೦೦೬)
ಅಭಿಸಾರಿಕ
ಸುಗತಕುಮಾರಿಯುಡ್ ಕವಿತಾಲ್
ಕೃಷ್ಣಕಾವಿತಾಕಲ್
ಮೇಘಂ ವನ್ನು ತೊಟ್ಟಪ್ಪೊಲ್ 
ಪೂವಝಿ ಮರುವಾಳಿ 
ಕಾದಿನು ಕಾವಲ್

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
ಪದ್ಮಶ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೬)
ಪಾತ್ರಿಪೂಕ್ಕಲ್ ಕವನಕ್ಕಾಗಿ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೬೮)
ರಥ್ರಮಜಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(೧೯೭೮)
ಅಂಬಾಮಣಿಗಾಗಿ ಒಡಕುಝಾಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೨)
ಅಂಬಾಮಣಿಗೆ ವಯಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಆಶಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೧)
ಲಲಿತಾಂಬಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೧)
ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್
ವಲ್ಲತೋಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೩)
ಬಾಲಮಣಿಯಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೪)
ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಸರಸ್ವತಿ ಸಮ್ಮಾನ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಲೇಖಕರು
ಕವಯಿತ್ರಿ
ಲೇಖಕಿಯರು
ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಕವ್ವಾಲಿ

ಕವ್ವಾಲಿ ಸೂಫಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಭಕ್ತಿಗೀತೆ. ದಕ್ಷಿಣಏಷ್ಯಾ, ಪಂಜಾಬ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಂಧ್, ಹೈದರಾಬಾದ್, ದೆಹಲಿ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಢಾಕಾ, ಚಿತ್ತಗಾಂವ್ ಹಾಗೂ ಸಿಲ್ಹೆಟ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.

ಮೂಲ
ದೆಹಲಿಯ ಸೂಫಿ ಸಂತ ಅಮಿರ್ ಖುಸ್ರೋ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್, ಅರೆಬಿಕ್, ಟರ್ಕಿಶ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಕವ್ವಾಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸಾವಾ ಪದವು ಕವ್ವಾಲಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.

ತಂಡದ ರಚನೆ
ಒಂದು ಕವ್ವಾಲಿ ತಂಡವು ೮ರಿಂದ೯ ಹಾಡುಗಾರರು ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯ ಹಾಡುಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ತಾಳವಾದಿ ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ತಬಲಾ ಮತ್ತು ಡೋಲಕ್ ಅನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಬಲಾ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಡೋಲಕ್ ಅನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ತಾಳವಾದಿಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ತಬಲಾ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಡೋಲಕ್ ಅನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಾಡಿನ ಪದರಚನೆ
ಕವ್ವಾಲಿ ಪದ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೫ ರಿಂದ ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತವು ವಾದ್ಯದ ಮುನ್ನುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂನಲ್ಲಿ ಮಧುರ ಆಲಾಪವನ್ನು ತಬಲಾದೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಸುಧಾರಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘನಾದದ ಸುಧಾರಿತ ಮಧುರ ಆಲಾಪ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಗಾಯಕರು ವಿವಿಧ ದೀರ್ಘ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ರಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಡುಗಾರನು ಹಾಡಿನ ಭಾಗವಾಗಿರದ ಪೀಠಿಕೆ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಧ್ವನಿಯ ಜೊತೆ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡುಗಾರನು ಒಂದು ಪದ್ಯವನ್ನು ಹಾಡಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಗಾಯಕರು ಅದೇ ಪದ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೆಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರು ಪದ್ಯದ ಪಲ್ಲವಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಕವ್ವಾಲಿ ಹಾಡುಗಾರರು

ಕಳೆದ ಎಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕವ್ವಾಲಿ ಹಾಡುಗಾರರು
ಅಝಿಝ್ ಮಿಯಾನ್
ಬದರ್ ಅಲಿ ಖಾನ್
ಫತೇ ಅಲಿ ಖಾನ್
ಹಬಿಬ್ ಪೇಂಟರ್
ಮುನ್ಶಿ ರಝುದ್ದೀನ್
ಸಬ್ರಿ ಬ್ರದರ್ಸ್
ನಸ್ರತ್ ಫತೇ ಅಲಿಖಾನ್
ಅಂಜದ್ ಫರೀದ್ ಸಬ್ರಿ

ಇತ್ತೀಚಿನ ಕವ್ವಾಲಿ ಹಾಡುಗಾರರು
ಅತೀಕ್ ಹುಸೇನ್ ಖಾನ್
ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಮಂಜೂರ್ ನಯಾಜಿ
ಅಬಿದಾ ಪರ್ವೀನ್
ಫೈಜ್ ಅಲಿ ಫೈಜ್
ಫರೀದ್ ಅಯಾಜ್
ರಾಹತ್ ಫತೇ ಅಲಿ ಖಾನ್
ರಿಜ್ವಾನ್ ಮುಜಾಮ್ ಖವ್ವಾಲಿ ಗ್ರೂಪ್
ಸನಮ್ ಮಾರ್ವಿ
ವಹೀದ್ ಮತ್ತು ನವೀದ್ ಚಿಶ್ತಿ
ವಾರ್ಸಿ ಬ್ರದರ್ಸ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಸಂಗೀತ
ಸಿ.ಎಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ

ಸಿ.ಎಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾವಾದಿ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಂಶೋಧಕಿ. ಅಂಬಾಯಿ ಅವರ ಕಾವ್ಯನಾಮ. ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ವಿಷ್ಣು ಮಾಥುರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಹಿತ್ಯ
೧೯೬೨ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರು ಮೊದಲ ಕೃತಿ 'ನಂದಿಮಲೈ ಚಾರ್ಲಿಲೇ'ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ತಮಿಳು ಕಾದಂಬರಿ ಆಂಡಿ ಮಾಲೈ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು "ಕಲೈಮಾಗಲ್ ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಕನೈಜಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕಿರುಕಥೆ ಸಿರಗುಕಲ್ ಮುರುಯಮ್ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದೆ. ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಮಹಿಳಾ ಬರಹಗಾರರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ದಿ ಫೇಸ್ ಬಿಸ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ (ಅಡ್ವೆಂಟ್ ಬುಕ್ಸ್) ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ವೀಟಿನ್ ಮುಲೈಯಿಲ್ ಔರು ಕ್ಯಾಮಯ್ಯಲೈರೈ) ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ  ಎರಡನೆಯ ತಮಿಳು ಸಣ್ಣ ಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.

ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರ
ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೋದ ಕಲ್ಚರ್ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸಿಯಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ರೊಜಾ ಮುಥಾಯ್ಯ ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್ರ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಕಟಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಮನವೊಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ರೋಜಾ ಮುಥ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥಾಲಯ (ಆರ್ಎಮ್ಆರ್ಎಲ್)ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು.

ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ದಿ ಫೇಸ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ಮಾಸ್ಕ್: ವುಮೆನ್ ಇನ್ ತಮಿಳ್ ಲಿಟರೇಚರ್ (೧೯೮೪)
ಎ ಪರ್ಪಲ್ ಸಿ (೧೯೯೨)
ಬಾಡಿ ಬ್ಲೋವ್ಸ್ (೨೦೦೦)
ಸೆವೆನ್ ಸೀಸ್ ಅನದ ಮೌಂಟೇನ್
ದಿ ಅನ್ಹರಿಡ್ ಸಿಟಿ (೨೦೦೦)
ಇನ್ ಎ ಫೋರೆಸ್ಟ್: ಅ ಡೀರ್
ಅ ಮೀಟಿಂಗ್ ಆನ್ ದ ಅಂಧೇರಿ ಬ್ರಿಡ್ಜ್

ತಮಿಳು ಪುಸ್ತಕಗಳು
ನಂದಿಮಲೈ ಚಾರ್ಲಿಲೇ (೧೯೬೨)
ಆಂದಿ ಮಲೈ (೧೯೬೭)
ಸಿರಕುಕಲ್ ಮುರಿಯಮ್ (೧೯೭೬)
ವೀಟಿನ್ ಮುಲೈಲ್ ಔರು ಕ್ಯಾಮಯ್ಯಲಾರಾಯ್ (೧೯೮೮)
ಕಲಾಚುವಾಡು ನೆರ್ಕನಾಲ್ಗಲ್ (೧೯೯೮)
ಕಾಟಿಲ್ ಒರು ಮಾನ್ (೨೦೦೦)
ವೆರಮ್ ಎರಿನ್ ಮೀನ್ಗಲ್ (೨೦೦೭)

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ತಮಿಳು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು
ಲೇಖಕಿಯರು
ಕವಯಿತ್ರಿ
ಗುರುನಂದನ್

ಗುರುನಂದನ್ ರವರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಟ.ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ,ಏಷಿಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸರಣಿ ಲಕುಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದರು.ಇದರ ನಂತರ,ಅವರು 'ಸೈಬರ್ ಯುಗದೊಳ್ ನವ ಯುವ ಮಧುರಾ ಪ್ರೇಮ ಕಾವ್ಯಂ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.ಅದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು.
ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಚಿತ್ರ 'ಫಸ್ಟ್ ರ್ಯಾಂಕ್ ರಾಜು'(೨೦೧೫). ಇದರಿಂದ ಅವರು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದರು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಗುರುನಂದನ್ ರವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೮ ನೇ ದರ್ಜೆಯ ನಂತರ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಓಡಿಹೋದರು.ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರ ಬಳಿ ಮರಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು ಮತ್ತು ಅವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಬೇಕಾಯಿತು.ಅವರು ತಮ್ಮ ಪದವಿಯ ನಂತರ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ತೆರಳಿದರು.ಅವರು ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.

ವೃತ್ತಿ
ಗುರುನಂದನ್ ರವರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.ಅವರ ಮುಂದಿನ ಸರಣಿಯು ಟಿ.ಎನ್.ಸೀತಾರಾಂ ನಿರ್ದೇಶನದ 'ಮುಕ್ತ ಮುಕ್ತ' ಆಗಿದ್ದು,ಅದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.ಇದರ ನಂತರ, ಲಕುಮಿ ಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಸರಣಿಯು ೩೫೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂತುಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು.ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ದೂರದರ್ಶನ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದರು.ಗುರುನಂದನ್ ರವರು ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿಯ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಚಿತ್ರ 'ಸೈಬರ್ ಯುಗದೊಳ್ ನವ ಯುವ ಮಧುರಾ ಪ್ರೇಮ ಕಾವ್ಯಂ' ನಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತಾ ಶ್ರೀವಾತ್ಸವ್ ಎದುರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಅನೇಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.ಅವರ ಮುಂದಿನ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಚಲನಚಿತ್ರ 'ಫಸ್ಟ್ ರ್ಯಾಂಕ್ ರಾಜು' ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತುಹಾಗೂ ನಂತರದ ಚಲನಚಿತ್ರ 'ಚಿರವಾದ ನೆನಪು' ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.

ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು