ಗವಾಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ

ಗವಾಲಿ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮವು ಅರಣ್ಯಗಳು, ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯನಾಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿ (ಮಹದಾಯಿ ನದಿ) ನೀರಿನ ತಿರುವು ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ ಯೋಜನೆಯು ಗಾವಲಿಯ ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶ ಮುಳುಗುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಈ ಗ್ರಾಮವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೮೧೦ ಮೀಟರ್ (೨,೬೬೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ, ಇದು ೧೮ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳು, ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳು, ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯನಾಶದಿಂದಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ಗವಾಲಿ ಗ್ರಾಮದ ರೈತರಿಂದ ೫೦೦ ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಗವಾಲಿ ಗ್ರಾಮವು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಗವಾಲಿ ಮತ್ತು ಚಾಪೋಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ನಡುವೆ, ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿಯು ೨೦೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ (೬೬೦ ಅಡಿ) ವಜ್ರಪೋಹ ಜಲಪಾತಗಳಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ (ವಜ್ರಪೋಯ ಜಲಪಾತಗಳು ಸಹ), ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವಿನ ನಂತರ ಅಂದರೆ ಜೂನ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಲಪಾತವು ಬೆಳಗಾವಿ ನಗರದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. 

ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿಯನ್ನು (ಮಹದಾಯಿ ನದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಗವಾಲಿ, ಹೆಮ್ಮಡಗಾ, ಜಾಂಬೋಟಿ, ಕಣಕುಂಬಿ ಮತ್ತು ತಾಳವಾಡೆ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಮೀಪವಿರುವ ಹೊಳೆಗಳಿಂದ ನೀರು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಪರ್ವತಮಯವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೩,೮೦೦ ರಿಂದ ೫,೭೦೦ ಮಿಲಿಮೀಟರ್ (೧೫೦ ರಿಂದ ೨೨೦ ಇಂಚು) ವರೆಗೆ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ (ಮಾರ್ಚ್-ಮೇ) ಹೊಳೆ ಮತ್ತು ನದಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಗವಾಲಿ ಗ್ರಾಮದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆ
ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿಯ (ಮಹದಾಯಿ ನದಿಯೂ ಸಹ) ನೀರಿನ ತಿರುವು ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯು ೧,೦೦೦ ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ೪,೩೦೦ ಎಕರೆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಇತರ ನೆರೆಯ ಪಟ್ಟಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಳುಗುತ್ತವೆ. ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ,
 ಮುಖ್ಯ ಕೊಟ್ನಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಖಾನಾಪುರದ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
 ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಐದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
 ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ  ನೀರು ಹರಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಆರು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕೊಟ್ನಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಲು ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೆ, ಗೋವಾ ಸರ್ಕಾರವು ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾಷೆಗಳು
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಬಾಬುರಾವ್ ಠಾಕೂರ್,  ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ (GSB), ೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೩೭ ರಂದು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಇವರು ಪತ್ರಕರ್ತ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವಕರಾಗಿದ್ದರು. ಸಮಿತಿಯು ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಗವಾಲಿ ಎಂಬ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ೨೦೬ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ೧೯೩೯ ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಮಿತಿಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತು. ಶಿಕ್ಷಕರು ವಸತಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಕಳಪೆ ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಅಸಮರ್ಪಕ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಶಾಲೆಗಳು ಮುಂಬೈ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು. ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮಿತಿಯು ವಯಸ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು, ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಕೃಷಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಥಳೀಯರ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖ

ಕರ್ನಾಟಕದ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ