Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಬರೋಡಾ ಡೈನಮೈಟ್ ಪ್ರಕರಣ

ಬರೋಡಾ ಡೈನಮೈಟ್ ಪ್ರಕರಣವು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ತಿತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ (೧೯೭೫ - ೭೭) ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ೨೪ ಜನರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪದವಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕರಣ
ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಲು ಜಾರ್ಜ್  ‍ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಡೈನಮೈಟ್ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ದಳವು (ಸಿಬಿಐ) ಆರೋಪಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಜೂನ್ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ದೆಹಲಿಯ ತಿಹಾರ್ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಇಡಲಾಯಿತು. 

ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿರೇನ್ ಜೆ. ಷಾ, ಜಿ.ಜಿ.ಪರಿಖ್, ಸಿಜಿಕೆ ರೆಡ್ಡಿ,  ಪ್ರಭುದಾಸ್ ಪಟ್ವಾರಿ, ಮತ್ತು ದೇವಿ ಗುಜ್ಜರ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಘಟನೆಯ ಸ್ಥಳವು ಬರೋಡಾ ಆಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ಪ್ರಕರಣವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಿಬಿಐ ವಾದಿಸಿದ್ದರಿಂದ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಆರೋಪ
ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ದಳದ ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್ ಪ್ರಕಾರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೇರುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಗತವಾಗಿದ್ದ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು ಜುಲೈ ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ ಅಲ್ಲಿ ಭೂಗತವಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದ ಇತರ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಸಹ-ಆರೋಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದರು ಎಂದು ಚಾರ್ಜ್‍ಶೀಟ್  ಹೇಳಿದೆ, "ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪಿತೂರಿ ನಡೆಸಿದೆ. ಭಾರತ್ ಪಟೇಲ್ ಎಂಬುವರ ಮೂಲಕ ಡೈನಮೈಟ್, ಡಿಟೋನೇಟರ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಸ್ ವೈರ್ ನಂತಹ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮೊದಲು, ಪಟೇಲ್ ಹ್ಯಾಲೊಲ್‌ನ ಕಲ್ಲುಗಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬರೋಡಾ (ಈಗ ವಡೋದರಾ) ನಗರದ ರೌಪುರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ೧೯೭೬ ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್‌ನನ್ನು ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ೨೨ ಮಂದಿ ಬಂಧಿಸಿ ದೆಹಲಿಯ ತಿಹಾರ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.

೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಬಿಹಾರದ ಮುಜಫರ್ಪುರದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರು. ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಜೈಲಿನ ಪಂಜರ ಮತ್ತು ಸರಪಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ ಗೆಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ  ಸರ್ಕಾರ ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

ಸ್ನೇಹಲತಾ ರೆಡ್ಡಿ
ಸ್ನೇಹಲತಾ ರೆಡ್ಡಿ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ. ಸ್ನೇಹಲತಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.  ಸ್ನೇಹಲತಾ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಅವರ ಆಪ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೨ ಮೇ ೧೯೭೬ ರಂದು ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಬರೋಡಾ ಡೈನಮೈಟ್ ಪ್ರಕರಣದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಆರೋಪಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ನೇಹಲತಾ ಅವರ ಹೆಸರು ಅಂತಿಮ ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಖೈದಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅಮಾನವೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸತತವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಹದಗೆಟ್ಟಾಗ, ಅವರನ್ನು ಜನವರಿ ೧೫, ೧೯೭೭ ರಂದು ಪೆರೋಲ್‍ ಮೇಲೆ  ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಜನವರಿ ೨೦, ೧೯೭೭ ರಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಆಸ್ತಮಾ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಪೆರೋಲ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಐದು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೊದಲ ಹುತಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ
ಸ್ವದೇಶಿ ಜಾಗರಣ ಮಂಚ್

ಸ್ವದೇಶಿ ಜಾಗರಣ ಮಂಚ್ 1991 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸಹವರ್ತಿ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದ್ದು ಸಂಘಪರಿವಾರದ ಘಟಕವೂ ಆಗಿದೆ. ದತ್ತೋಪಂತ ಠೇಂಗಡಿಯವರು ತಮ್ಮ ಸಹವರ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಇತಿಹಾಸ
ಸ್ವದೇಶಿ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು 100 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದು. ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕ್, ವೀರ್ ಸಾವರ್ಕರ್, ಶ್ರೀ ಅರಬಿಂದೋ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ದಶಕಗಳ ನಂತರವೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವದೇಶಿಯನ್ನು ಜೀವನ ವಿಧಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಅವಶ್ಯಕ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು, ಭಾರತೀಯ ಮಜ್ದೂರ್ ಸಂಘ (ಬಿಎಂಎಸ್), ಭಾರತೀಯ ಕಿಸಾನ್ ಸಂಘ (ಬಿಕೆಎಸ್), ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಪರಿಷತ್ (ಎಬಿವಿಪಿ) ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿಗಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಈ ಆಂದೋಲನವು ಸ್ವದೇಶಿಯನ್ನು ಜೀವನ ವಿಧಾನವನ್ನಾಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಈ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸ್ವರೂಪ ನೀಡಲು, ಸ್ವದೇಶಿ ಜಾಗರಣ ಮಂಚ್ (ಎಸ್‌ಜೆಎಂ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಂತೆ, ಎಸ್‌ಜೆಎಂ 1991 ರ ನವೆಂಬರ್ 22 ರಂದು ನಾಗ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಬಿಎಂಎಸ್, ಎಬಿವಿಪಿ, ಬಿಕೆಎಸ್, ಅಖಿಲ್ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ಪಂಚಾಯತ್ (ಎಬಿಜಿಪಿ) ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಭಾರತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಬಿಎಂಎಸ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಶ್ರೀ ದತ್ತೋಪಂತ್ ಠೇಂಗಡಿಯವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಡಾ.ಎಂ.ಜಿ. ಬೊಕರೆ ​​(ಮಾಜಿ ಉಪಕುಲಪತಿ, ನಾಗ್ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) ಅವರಿಗೆ ಸಂಚಾಲಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಗುರಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳು
 ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆ, ಏಕತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು.
 ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು
 ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು
 ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
 ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾಜಗಳ ಸಮತೋಲಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ಹೋರಾಟಗಳು
ಜನವರಿ 12, 1992 ರಂದು, ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಜನ್ಮದಿನದಂದು  ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲ ಬೃಹತ್ ಅಭಿಯಾನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಎಸ್‌ಜೆಎಂ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರು ಒಗ್ಗೂಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಸ್ವದೇಶಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ವನವಾಸಿ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಆಶ್ರಮ, ವಿದ್ಯಾ ಭಾರತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರ ಸೇವಿಕಾ ಸಮಿತಿ, ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಲ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸ್ವದೇಶಿ ಜತೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡವು. ಇಂದು ಎಸ್‌ಜೆಎಂ 15 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಿಲ್ಲಾ ಹಂತದವರೆಗಿನ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಉಪ ಘಟಕಗಳ ಜಾಲ ಎಸ್‌ಜೆಎಂನಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಘಟಕಗಳು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ. ಎಸ್‌ಜೆಎಂ ದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ತರಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಜೆಎಂ ಸ್ವದೇಶಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನಂಬುವ ಎಲ್ಲ ಜನರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದವರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೀತಿ ಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಯಾರಕರ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ಸ್ವದೇಶಿ ಪ್ರಚಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ವೃತ್ತಿಪರರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ರಚನೆ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಬೆಂಬಲ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ವದೇಶಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಎಸ್‌ಜೆಎಂನ ಕೆಲವು ಆಯಾಮಗಳು. ಇವೆಲ್ಲ ಗಮನಾರ್ಹ ಯಶಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿವೆ.

ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
ಸಂಘಟನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)

ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ತೆರಿಗೆ, ಹಣಕಾಸು ಕಾನೂನು, ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ . 

ಪ್ರಸ್ತುತ, ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ .

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ 
ಭಾರತೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಐದು ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:

 ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು 
 ವೆಚ್ಚ
 ಕಂದಾಯ
 ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು
 ಹೂಡಿಕೆ

ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ 
ಈ ಇಲಾಖೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯ ಶಾಖೆಗಳು: 

 ಹಣಕಾಸು ವಿಭಾಗ 
 ಬಜೆಟ್ ವಿಭಾಗ 
 ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಮಾ ವಿಭಾಗ 
 ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ 
 ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಕಾರ 
 ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ 
 ಖಜಾನೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿಭಾಗ 
 ಹಣಕಾಸಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್ ನಿರ್ವಹಣೆ (ಎಫ್‌ಆರ್‌ಬಿಎಂ) ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ 
 ಸಹಾಯ, ಖಾತೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಭಾಗ
 ಆರ್ಥಿಕ ವಿಭಾಗ

ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಲಿಯಾಮೊನಿಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಲೆ, ಸಾಲ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ನಿಯಮಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮುಂತಾದ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಇಲಾಖೆಗಳು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನಾಣ್ಯ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕ, ಮುದ್ರಾ ಪ್ರೆಸ್, ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಪ್ರೆಸೆನ್ಸ್, ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಪೇಪರ್ ಮಿಲ್‌ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಜೀವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಮೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. FAO, ILO, UNIDO ನಂತಹ ವಿಶೇಷ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ / ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವಿಶೇಷ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಭಾರತವು ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಹ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಈ ಇಲಾಖೆಯು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ . ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಏರಿಯಾ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮಂಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಈ ಇಲಾಖೆ ಹೊಂದಿದೆ.

ವೆಚ್ಚ ಇಲಾಖೆ 
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ನೋಡಲ್ ಇಲಾಖೆಯಾಗಿದೆ.

ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ 
ಈ ಇಲಾಖೆಯು ಮಾಲೀಕರು ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ತಿಯ ತೆರಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪಾವತಿಸುವ ತೆರಿಗೆ ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ಹೂಡಿಕೆ ಇಲಾಖೆ 
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿ (ಹೂಡಿಕೆ ಹೂಡಿಕೆ ಸಚಿವಾಲಯ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಹೂಡಿಕೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮೇ 2004 ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲಾಖೆಯು ಹಿಂದಿನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು, ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಘಟಕಗಳ (ಪಿಎಸ್‌ಯು) ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನೀತಿ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ 
 ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ 
 Central Board of Excise and Customs
ಕೆ. ಆನಂದ ರಾವ್

ಕೆ. ಆನಂದ ರಾವ್ ರವರು ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದರು. ಆನಂದರವರು ರಾಮಾನುಜನ್ ರವರಿಗಿಂತ ಆರು ವರ್ಷ ಕಿರಿಯವರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು.

ಜನನ
ಆನಂದರವರು ೧೮೯೩ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೧ರಂದು ಮದ್ರಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಇವರು ಮದ್ರಾಸ್ ನ ಟ್ರಿಪ್ಲಿಕೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಇವರು ಉತ್ತಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ರಾಮಾನುಜನ್ ರವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವೆ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಆನಂದರವರು ಕೂಡ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗೆ ಅಂದರೆ ೧೯೧೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದರು.೧೯೧೬ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಗಣಿತದ ಟ್ರಿಪೋಸ್ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಜಿ.ಎಚ್ ಹಾರ್ಡಿಯವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಹಾರ್ಡಿ ಯವರು ಆನಂದರವರಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಆನಂದರವರು ಮತ್ತು ರಾಮಾನುಜನ್ ರವರು ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು. ಜೊತೆಗೆ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಆರ್.ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್ ರವರು ಆನಂದರವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದರು.ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್, ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ನೋಡಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡಿದರು. ಅವರ ದೈನಂದಿನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರ ಕೆಲಸವು ಸಿಕ್ಕಿತು. ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್ ರವರ ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಆನಂದರವರಿಗೆ ರಾಮಾನುಜನ್ ರವರ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು.

೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ಆನಂದರವರು ಮರಳಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ೨೬ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಜೊತೆಗೆ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

ಅವರ ಜೀವನವು ದುರಂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇವರ ಪತ್ನಿ ೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನಹೊಂದಿದರು. ಇವರ ಮಗಳು ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಇವರು ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕುರುಡುತನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ವಿಕಲಾಂಗತೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೆಲಸ
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ, ಆನಂದರವರು ಹಾರ್ಡಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆದರು. ಅದು ಅವರಿಗೆ ೧೯೧೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು, ನಂತರ ಇವರು ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 
ಆನಂದರವರು  ಹಾರ್ಡಿರವರೊಂದಿಗೆ "ಸಮ್ಮಿಬಿಲಿಟಿ" ಮತ್ತು ಶ್ರೇಢಿಗಳ ಒಮ್ಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಹಾರ್ಡಿಯ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಆನಂದರವರ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಮೇಯವು ಇದೆ. 
ಆನಂದರವರು ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಸರಣಿಯ ಸಾರಾಂಶ, ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಚೌಕಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಇವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮೊದಲ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ರೀಮನ್ ಜೀಟಾ ಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಷಯವಿತ್ತು. ಆನಂದರವರು ರೂಪಿಸಿದ ತಂತ್ರವು ಸಂಖ್ಯೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅನ್ವಯಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಪ್ರಭಾವೀ ಬೋಧನೆ
ಆನಂದರವರು ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಣಿತಜ್ಞರಿಗೆ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ಕೆ.ಎಸ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಮಿನಕ್ಷಿಸುಂದರಂ, ಕದಂಬತೂರ್ ತಿರುವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಲು ರಾಜಗೋಪಾಲ್, ಸಿ.ಎಸ್.ವೆಂಕಟರಮಣ ಮತ್ತು ಮಥುಕುಮಲ್ಲಿ ವಿ.ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪ್ರಮುಖರು. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭ್ಯಯಿಸುವವರಿಗೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ಇರಬೇಕು ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು  ಹೇಳಿದರು.ರಾಮಾನುಜನ್ ರವರಿಗೂ ಮೀರಿದ ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತದ ಕಥೆ ಆನಂದರರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆನಂದರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಭಾರತೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶಾಲಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ ಶಿಕ್ಷಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮರಣ
ಆನಂದ ರಾವ್ ರವರು ೨೨ನೇ ಜನವರಿ ೧೯೬೬ರಂದು ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಸ್ಪಂಜ್ ಕೇಕ್

ಸ್ಪಂಜ್ ಕೇಕ್ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು, ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಗುರವಾದ ಕೇಕ್ ಆಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ಉಬ್ಬುಪುಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಹುದುಗು ಬರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಡೆದು ಬಿರುಸಾಗಿ ಕಲಕಿದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹುದುಗು ಬರಿಸಿದ ಸ್ಪಂಜ್ ಕೇಕ್‍ಗಳು ನವೋದಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು, ಪ್ರಾಯಶಃ ಸ್ಪೇನ್‍ನಲ್ಲಿ. ಸ್ಪಂಜ್ ಕೇಕ್ ಯೀಸ್ಟ್ ಬಳಸದ ಮೊದಲ ಕೇಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೂಲಭೂತ ಗೊಟಾಯಿಸಿದ ಸ್ಪಂಜ್ ಕೇಕ್ ಯಾವುದೇ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಗೊಟಾಯಿಸಿ ಮತ್ತು ಹಿಟ್ಟನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಲಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಕೇಕ್‍ನ್ನು ಫ಼ೋಮ್ ಕೇಕ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಏರಲು ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಅನಿಲಗೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಾಖದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳು
ಚಂಡಕ ಆನೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

ಚಂಡಕ ಆನೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು (ಒಡಿಯಾ: ଚନ୍ଦକା ହାତୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ) ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಕಟಕ್‍ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ಜೈವಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಖುರ್ದಾ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಚಂಡಕ ಅರಣ್ಯವು ೧೭೫.೭೯ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಆನೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.

ಭಾರತದ ಆನೆಯು ಈ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನತೆಯ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಚಿರತೆಯು ಜೈವಿಕ ಪಿರಮಿಡ್‍ನ ಶಿಖರದಲ್ಲಿದೆ. ಚೀತಲ್, ಮಂಟ್‍ಜ್ಯಾಕ್, ಬರ್ಕ, ಕಾಡುಹಂದಿ, ಲಂಗೂರ್, ರೀಸಸ್ ಕೋತಿ, ಪುನುಗು ಬೆಕ್ಕು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಂಗುಸಿ, ಸಣ್ಣ ಮುಂಗಸಿ, ರಡಿ ಮುಂಗುಸಿ, ಚಿಪ್ಪುಹಂದಿ, ಕರಡಿ, ರಾಟಲ್, ತೋಳ ಮತ್ತು ಕತ್ತೆಕಿರುಬ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 Orissa Tourism 
 Bhitarkanika Trip report - Wildlife Times

ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು
ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ

ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ, ಗ್ರಾಮೀಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ರೈತರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತು ರಫ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು 1947 ರಲ್ಲಿ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.  ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವರಾದ ಹರ್ಸಿಮ್ರತ್ ಕೌರ್ ಬಾದಲ್ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಂತ್ರಿಗಳು 

 ಹರ್ಸಿಮ್ರತ್ ಕೌರ್ ಬಾದಲ್ (26 ಮೇ 2014)

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ‌ಗಳು
ಕಪ್‍ಕೇಕ್

ಕಪ್‍ಕೇಕ್ (ಫ಼ೇರಿ ಕೇಕ್, ಪ್ಯಾಟಿ ಕೇಕ್) ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬಡಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸಣ್ಣದಾದ ಕೇಕ್ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣದಾದ ತೆಳು ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ ಕಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಬೇಕ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ಕೇಕ್‍ಗಳಿಗೆ ಮಾಡುವಂತೆ, ಸಕ್ಕರೆ ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಂಡಿಯಂತಹ ಇತರ ಕೇಕ್ ಅಲಂಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.

ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ್ ಕಪ್‍ಕೇಕ್ ಸಾಧಾರಣ ಗಾತ್ರದ ಕೇಕ್‌ಗಳು ಬಳಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತದೆ: ಬೆಣ್ಣೆ, ಸಕ್ಕರೆ, ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಹಿಟ್ಟು. ಪದರ ಕೇಕ್‍ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಯಾವುದೇ ಪಾಕವಿಧಾನವನ್ನು ಕಪ್‍ಕೇಕ್‍ಗಳನ್ನು ಬೇಕ್ ಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಕಪ್‍ಕೇಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾದ ಕೇಕ್ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ರುಚಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಇತರ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಲಸಲಾಗಿರಬಹುದು, ಉದಾ. ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಬೆರಿಗಳು, ನಟ್‍ಗಳು ಅಥವಾ ಚಾಕಲೇಟ್ ತುಣುಕುಗಳು.

ಅವುಗಳ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರವು ಉಷ್ಣವಹನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಕಪ್‍ಕೇಕ್‍ಗಳು ಸಾಧಾರಣ ಪದರವುಳ್ಳ ಕೇಕ್‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಬೇಕ್ ಆಗುತ್ತವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 "The Cupcake Revival" at BBC Magazine

ಕೇಕ್‌ಗಳು
ಮೈತ್ರಿ ಬಾಗ್

ಮೈತ್ರಿ ಬಾಗ್ ಮೃಗಾಲಯವು (ಸಣ್ಣ ಮೃಗಾಲಯ ಉದ್ಯಾನ) ಭಾರತದ ಭಿಲಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೃಗಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಮೃಗಾಲಯವು ೧೧೧ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಉಕ್ಕು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಉದ್ಯಮವು ಇದನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

ಇದನ್ನು ಸೇಲ್‍ನ ಭಿಲಾಯಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ೧೯೭೨ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 
ಉಕ್ಕು ನಗರಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಿಕೆಯ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ಸಮಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಮೈತ್ರಿ ಬಾಗ್ ಮನೋರಂಜನೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗೀತ ಕಾರಂಜಿಯು ಮೈತ್ರಿ ಬಾಗ್‍ನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮೈತ್ರಿ ಬಾಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸೊಂಪಾದ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೈದಾನಗಳಿವೆ. ಕೃತಕ ಸರೋವರದಲ್ಲಿನ ದೋಣಿವಿಹಾರ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಆಟಿಕೆ ರೈಲು ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಗತಿ ಮಿನಾರ್ ಇವೆ.

ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೆಂದರೆ

 ಹುಲಿ
 ಸಿಂಹ (ಸಂಕರ)
 ಚಿರತೆ
 ಚುಕ್ಕೆಯುಳ್ಳ ಜಿಂಕೆ
 ಸಾಂಭಾರ್
 ಗುಲಾಬಿ ನೀರುಹಕ್ಕಿ
 ಪ್ಯಾರಕೀಟ್
 ಸಿಂಹದ ಬಾಲದ ಕೋತಿ

ಪಾವತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 

 ಕೃತಕ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ದೋಣಿವಿಹಾರ
 ಆಟಿಕೆ ರೈಲು

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮೃಗಾಲಯಗಳು
ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ

ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ನೀತಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ . ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.   

ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವರು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಹರ್ಷ್ ವರ್ಧನ್ ಅವರು ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 

1955 ರಿಂದ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತೀಯ ಫಾರ್ಮಾಕೊಪೊಯಿಯಾವನ್ನು ಇಂಡಿಯನ್ ಫಾರ್ಮಾಕೊಪೊಯಿಯಾ ಕಮಿಷನ್ (ಐಪಿಸಿ) ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಂಯೋಜನೆ 
ಸಚಿವಾಲಯವು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಇಲಾಖೆ ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ 
ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳು, ರೋಗನಿರೋಧಕ ಅಭಿಯಾನಗಳು, ರೋಗನಿರೋಧಕ ಔಷಧಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ 
ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ (ಎಫ್‌ಡಬ್ಲ್ಯು) ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆರೋಗ್ಯ, ತಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯ, ಮಕ್ಕಳ ವೈದ್ಯ, ಮಾಹಿತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ; ಸರಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೆರವು ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಇಲಾಖೆ 
ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು (ಡಿಎಚ್‌ಆರ್) 2007 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಿಂದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಯಿತು.

ಆಯುಷ್ ಇಲಾಖೆ 
ಆಯುಷ್ ಇಲಾಖೆ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಇದನ್ನು ಆಯುಷ್ ಸಚಿವಾಲಯ ಎಂಬ ಹೊಸ ಸಚಿವಾಲಯ 9 ನವೆಂಬರ್ 2014 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. 

ಆಯುರ್ವೇದ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಯುನಾನಿ, ಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಹೋಮಿಯೋಪತಿ (ಆಯುಷ್) ಆಯುರ್ವೇದ (ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ ), ಯೋಗ, ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಯುನಾನಿ, ಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗ 'ಸೋವಾ-ರಿಗ್ಪಾ' (ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಔಷಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಯನ್ನು ಆಯುಷ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ 

ಈ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೋಮಿಯೋಪತಿ (ಐಎಸ್ಎಂ ಮತ್ತು ಎಚ್) ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು, ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು, ಬಳಸಿದ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಾಕೊಪೊಯಿಯಾ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಈ ಇಲಾಖೆಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ  
 ಆಯುರ್ವೇದ ಇಲಾಖೆ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಯುನಾನಿ, ಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಹೋಮಿಯೋಪತಿ (ಆಯುಷ್), ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ 
 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಪೋರ್ಟಲ್  (ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ಗುಜರಾತಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ)

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಜೀರಾ ರೈಸ್

ಜೀರಾ ರೈಸ್ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಜೀರಿಗೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅನ್ನದ ಖಾದ್ಯವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಬಿರಿಯಾನಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಇದು ತಯಾರಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. "ಜೀರಾ" ಎಂಬುದು ಜೀರಿಗೆ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ. ಬಳಸಲಾದ ಘಟಕಾಂಶಗಳೆಂದರೆ ಅನ್ನ, ಜೀರಿಗೆ ಬೀಜಗಳು, ವನಸ್ಪತಿ ಎಣ್ಣೆ, ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಎಲೆಗಳು.

ತಯಾರಿಕೆ 
ಬಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಜೀರಿಗೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಕರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ದ ಧಾನ್ಯದ ಬಾಸ್ಮತಿ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಕ್ಕಿಯ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಸುರಿದು ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಲು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ಎಲ್ಲ ನೀರು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜೀರಾ ರೈಸ್‌ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣಗೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ತಾಜಾ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 Jeera Rice Recipe
 Jeera Rice Recipe Video

ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಅಗುವಾಡಾ ಕೋಟೆ

ಅಗುವಾಡಾ ಕೋಟೆ ಭಾರತದ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾದ ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ದೀಪಗೃಹವಿದೆ. ಇದು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸಿಂಕೇರಿಮ್ ಬೀಚ್‍ನ ಹತ್ತಿರ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

ಡಚ್ಚರು ಮತ್ತು ಮರಾಠರ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲು ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ೧೬೧೨ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪ್‍ನಿಂದ ಬರುವ ನೌಕೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಸಂದರ್ಭ ಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೋಟೆಯು ಮಹದಾಯಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಂಡೊಲಿಮ್‍ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಬೀಚ್‍ನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.

ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಒಂದು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಈ ಕೋಟೆಗೆ ಅಗುವಾಡಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು: ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಗುವಾಡಾ ಎಂದರೆ ನೀರಿರುವ ಎಂದಿದೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 Fort Aguada - spherical panorama 360°.
 Fort Agauda & nearby attractions

ಗೋವ
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ನಿಪ್ಪಟ್ಟು

ನಿಪ್ಪಟ್ಟು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಒಂದು ಕರಿದ ಲಘು ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಅಥವಾ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜಯಂತಿ ಹಬ್ಬದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಖಾದ್ಯದ ಉಪ್ಪಿರುವ ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ರೂಪಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ "ತಟ್ಟೈ" ಎಂದು ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ/ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ "ಚೆಕ್ಕಲು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಘಟಕಾಂಶಗಳು 
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಘಟಕಾಂಶಗಳೆಂದರೆ ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು, ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ, ಕಡಲೇಕಾಯಿ, ಹುರಿಗಡ್ಲೆ, ಕಡಲೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರುಚಿಕಾರಕಗಳು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಅವುಗಳ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಹಿಟ್ಟು ಕಲಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಣ್ಣೆ, ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ರುಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸೇಲಂ‌, ತಮಿಳುನಾಡು ಅದರ 'ತಟ್ಟುವಡೈ ಸೆಟ್'ಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಿಪ್ಪಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿ (ಸ್ಯಾಂಡ್‍ವಿಚ್‍ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರೆಡ್‍ನಂತೆ) ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೀಟ್‍ರೂಟ್, ಗಜ್ಜರಿಯಂತಹ ವಿವಿಧ ತರಕಾರಿಗಳು, ಚಟ್ನಿ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 Traditional Cuisine of Tamil Brahmins in Kerala.  ISBN 978-81-264-7121-8

ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಕೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ

ಕೂ  ಎಂಬುದು ಭಾರತದ  ಮೈಕ್ರೋಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೇವೆ ಕೊಡುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು "ಕೂ " ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್   ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ನಡೆಸಬಹುದು.ಇದು  ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಸೇವೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು , ನಂತರ ತೆಲುಗು , ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ . ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. 

ನೋಂದಾಯಿತ ಬಳಕೆದಾರರು ಕೂಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಬಹುದು, ಲೈಕ್ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ರೀ ಕೂ  ಮಾಡಬಹುದು, ನೋಂದಾಯಿಸದ ಬಳಕೆದಾರರು ಅವುಗಳನ್ನು  ಓದಬಹುದು. ಬಳಕೆದಾರರು ಕೂ  ಅನ್ನು ಅದರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಮೂಲಕ,  ಅಥವಾ ಅದರ ಮೊಬೈಲ್-ಸಾಧನ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ("ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್" ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್  ಮಾತ್ರ ) ಮೂಲಕ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ .ಕೂ ಕಚೇರಿ ಭಾರತದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ . ಕೂ  ಮೂಲತಃ ೩೫೦ ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರ  ೪೦೦ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು .

ಉಲ್ಲೇಖ
ಕಾಮುತಿ ಸೌರವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ

ಕಾಮುತಿ ಸೌರವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ  

ಇದು ಒಂದು ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು  ೨೫೦೦ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವು ಭಾರತ ದೇಶದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ರಾಮನಾಥಪುರಂ  ಎನ್ನುವ ಜಿಲ್ಲೆಯ  ಕಾಮುತಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅದಾನಿ ಪವರ್ ಎನ್ನುವ ಕಂಪನಿಯೊಂದು ನಿಯೋಜಿಸಿದೆ. ಈ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 648 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ನಷ್ಟು  ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆ ೧೨ನೇ  ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೌರ ಉದ್ಯಾನವನ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.      

ABB ಯು ೫ ಉಪಘಟಕವನ್ನು ದಿನಾಂಕ 13 ಜೂನ್ 2016 ರಂದು ಈ ಸೌರವಿದ್ಯುತ್ ಉದ್ಯಾನವನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ರಿಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ನಿಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಕಾಮುತಿಯ  ಸೌರವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯವು  21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016 ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ಕಾರ್ಯ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 4550 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ತಗುಲಿದೆ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 740ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ನಷ್ಟು. ಈ  ಸೌರ ಸ್ಥಾವರವು 2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಸೌರ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು, 380,000 ಅಡಿಪಾಯಗಳು, 27,000 ಮೀಟರ್ ರಚನೆಗಳು, 576 ಇನ್ವರ್ಟರ್‌ಗಳು, 154 ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 6,000ಕಿ ಮೀ ನಷ್ಟು ಕೇಬಲ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸೌರ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸುಮಾರು 30, 0000 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು  ಗ್ಯಾಲ್ವನಿಸೀಡ್ (galavanised )ಉಕ್ಕನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 8500 ಕೆಲಸಗಾರರು ಸರಾಸರಿ ಹನ್ನೊಂದು ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ ನಂತೆ ಪ್ರತಿದಿನದಂತೆ ಮಾಡೆಲ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ  8 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ  ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು.       

ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ರಿಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಐದು ಉಪಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು.   Kamuthi ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ಸುಮಾರು ₹ 4,550 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ    ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21 2016 ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು         .    ಕೇಬಲ್ಗಳ ಕಿ.ಮೀ.   ಸೌರ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಆರೋಹಿಸಲು ಬೇಕಾದ ರಚನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ 30,000 ಟನ್ ಕಲಾಯಿ ಉಕ್ಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.  8 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸುಮಾರು 8,500 ಕಾರ್ಮಿಕರು ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 11 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.   

ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೌರ ಉದ್ಯಾನವನವು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ  ಪ್ರಸಾರದ ನಿಗಮದ 400kv ಉಪ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ .ಈ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯಂತ್ರಗಳು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.     

ಈ ಸೌರ  ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವು ಸುಮಾರು ಗಂಟೆಗೆ  2100KW ನಷ್ಟು  ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1.35 TW ನಷ್ಟು ಸೌರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಈ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವು ಒಟ್ಟು ವರ್ಷದ ಸೌರಶಕ್ತಿಯ 24% ಸೌರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಧೌಲಿ

ಧೌಲಿ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಭುವನೇಶ್ವರದ ೮ ಕಿ.ಮಿ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ದಯಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಗುಡ್ಡವಾಗಿದ್ದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ತೆರೆದ ಸ್ಥಳವಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಶಿಲಾರಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾದ ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕನ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಶಾಸನಗಳು ಗುಡ್ಡದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ರಸ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇವೆ.

ಮಹತ್ವ 
ಧೌಲಿ ಗುಡ್ಡವು ಕಳಿಂಗ ಯುದ್ಧವು ನಡೆದ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂ. ೧-೯, ೧೪ ಮತ್ತು ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಲಿಂಗ ಶಾಸನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕಲಿಂಗದ ಶಾಸನ ೬ರಲ್ಲಿ, ಅವನು "ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಕಲ್ಯಾಣ"ಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಾಸನಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರೆದ ಆನೆಯು ಒಡಿಶಾದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಬೌದ್ಧ ಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಆನೆಯು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮುಂಭಾಗಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ರೂಪ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಭಾವವಿದೆ. ಇದು ಮೌರ್ಯರ ಕಲೆಯ ಕೆಲವೇ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 Photos of Dhauli (Flickr)

ಒಡಿಶಾ
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ

ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ, (1985 - 2020 ರವರೆಗೆ  ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ರಮೇಶ್ ಪೋಖ್ರಿಯಾಲ್ 'ನಿಶಾಂಕ್' ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಪ್ರೌಢ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಇತ್ಯಾದಿ.  

ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಚಿವರಾದ ರಮೇಶ್ ಪೋಖ್ರಿಯಾಲ್ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಜಯ ಶಾಮರಾವ್ ಧೋತ್ರೆ ಅವರು ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ನೀತಿ 
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ, 2020 ಅನ್ನು ಜುಲೈ 29, 2020 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಈ ನೀತಿಯು 1986 ರ ಶಿಕ್ಷಣದ ನೀತಿಯನ್ನು  ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಎನ್ಇಪಿ 2020 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ  ಹೆಸರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಎನ್ಇಪಿ 2020 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆ 
ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆಯು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು "ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕೀಕರಣ" ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ 
ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಧನಸಹಾಯ ಆಯೋಗ (ಯುಜಿಸಿ) ಕಾಯ್ದೆ 1956 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಧನಸಹಾಯ ಆಯೋಗದ (ಯುಜಿಸಿ) ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಡೀಮ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲು ಇಲಾಖೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.    ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ನಂತರ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೊರತೆಯಾಗದಂತೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ದೇಶಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ. ದೇಶದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು - ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ / ರಾಜ್ಯ-ಅನುದಾನಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವ-ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣದ 122 ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅನುದಾನಿತ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ಸಿಎಫ್‌ಟಿಐಗಳ ಪಟ್ಟಿ (ಕೇಂದ್ರೀಯವಾಗಿ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು): ಐಐಐಟಿಗಳು (5 - ಅಲಹಾಬಾದ್, ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಜಬಲ್‌ಪುರ, ಕರ್ನೂಲ್, ಕಾಂಚೀಪುರಂ), ಐಐಟಿಗಳು (23), ಐಐಎಂಗಳು (20), ಐಐಎಸ್ಸಿ, ಐಐಎಸ್ಸಿಆರ್(5), NIT ಗಳು (31), NITTTR ಗಳು (4), ಮತ್ತು 9 ಇತರರು (SPA, ISMU, NERIST, SLIET, IIEST, NITIE & NIFFT, CIT)

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 

 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ‌ಗಳು 
ಶಿಕ್ಷಣ
 ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ
ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ

ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು 48 ಕೇಂದ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು (ಪಿಎಸ್‌ಇ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರು-ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಗಳಾಗಲು ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ. ಸಚಿವಾಲಯವು ಪಿಎಸ್‌ಇಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ನಡುವೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ನೀತಿ ಸೂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಅಂತರಸಂಪರ್ಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಿಎಸ್‌ಇಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಪುನರ್ರಚನೆಯನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. 

ಸಚಿವಾಲಯದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಚಿವರು ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಾವಡೇಕರ್,  ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಅರ್ಜುನ್ ರಾಮ್ ಮೇಘವಾಲ್ .

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 ಸಚಿವಾಲಯದ ಜಾಲತಾಣ 
 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ

ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರ ಸಚಿವಾಲಯ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು, ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವು ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು ವೆಂಕಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಾಯ್ಡು ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಂತರ ಹರ್ದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಪುರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.  ಸಚಿವಾಲಯವು 2004 ರಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು,  ಆದರೆ ನಂತರ ಅದನ್ನು 2017 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.  

ಸಚಿವಾಲಯವು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಿಟಿ ರೇಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿತು, ಅದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದೋರ್ ಅನ್ನು ಅತಿ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.  

ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಗಸ್ಟ್ 27, 2015 ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ನಗರಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. 

ಜುಲೈ 2019 ರಲ್ಲಿ, ಸಚಿವಾಲಯವು ಮೆಟ್ರೊಲೈಟ್ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು - ಅಗ್ಗದ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 ಸಚಿವಾಲಯದ ಜಾಲತಾಣ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯ

ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಾಹಿತಿ, ಪ್ರಸಾರ, ಪತ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಿನೆಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .  

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸಾರ ವಿಭಾಗವಾದ ಪ್ರಸಾರ್ ಭಾರತಿಯ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಈ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವಾಗಿದೆ. 

ಸಚಿವಾಲಯದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಾವಡೇಕರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ 
 ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ನಲ್ಲಿ MIB 
 ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಐಬಿ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 2019 ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಎರಡನೇ ಸಚಿವಾಲಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ, ನದಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ ಈ ಎರಡು ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು;.  

ಈ ಸಚಿವಾಲಯದ ರಚನೆಯು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ದೇಶವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನೀರಿನ ಸವಾಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ಯಗಳು 
ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಜಲಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತವು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಯಾವುದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಸಹ ಅವು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ  . ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆ "ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ" ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.  ದೇಶದ ನಾಗರಿಕರು ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಸಚಿವಾಲಯವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಮಂತ್ರಿಗಳು 
ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವರು ಈ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. 31 ಮೇ 2019 ರಿಂದ ಗಜೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಶೇಖಾವತ್ ಅವರು ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ - ರಟ್ಟನ್ ಲಾಲ್ ಕಟಾರಿಯಾ .

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)

ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಫೆಡರಲ್ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಬಡ, ವಂಚಿತ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕೆಲಸದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ಸಚಿವಾಲಯದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.  ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ  ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು 9 ನವೆಂಬರ್ 2014 ರಿಂದ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.  ಉದ್ಯೋಗ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಚಿವಾಲಯವು ಜುಲೈ 20, 2015 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿ ಸೇವಾ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 

ಸಂತೋಷ್ ಗಾಂಗವಾರ್ ಈ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ 
 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿ ಸೇವಾ ಪೋರ್ಟಲ್ 
 ಅಧಿಕೃತ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು 
 ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆ ಚಾರ್ಟ್ 
 2011–2012ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ 
 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ಯು.ಎನ್ 
 ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಯಿದೆಗಳು 
 ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕ 
 ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು 
 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು

ಉದ್ಯೋಗ
ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು
ಜಾಲ್‍ಫ್ರೇಜಿ

ಜಾಲ್‍ಫ಼್ರೇಜ಼ಿ (ಝಾಲ್ ಫ಼್ರೇಜ಼ಿ, ಜಾಫ಼್ರಾಜ಼ಿ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಪರ್ಯಾಯ ಉಚ್ಚಾರಗಳು) ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಮೇಲೋಗರ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾಂಸ, ಮೀನು, ಪನೀರ್ ಅಥವಾ ತರಕಾರಿಗಳಂತಹ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಘಟಕಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಿರುಸಾಗಿ ಕಲಕಿ ಕರಿದು ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಸೇರಿರುವ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಖಾರವಾಗಿರುವ ಸಾಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟಕಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ದಪ್ಪ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಟೊಮೇಟೊ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ.

ಈ ಖಾದ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ 
ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಈರುಳ್ಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಕರಿದು ಬಳಸಿಬಿಡುವ ಬಗೆಯಾಗಿ ಜಾಲ್‍ಫ಼್ರೇಜ಼ಿಯ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಅಡುಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯು ಆಡುಭಾಷೆಯ ಬಂಗಾಳಿ ಪದವಾದ ಝಾಲ್ ಪೊರ್ಹೇಜ಼ಿ ಇಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು: ಝಾಲ್ ಎಂದರೆ ಖಾರವಾಗಿರುವ ಆಹಾರ; ಪೊರ್ಹೇಜ಼ಿ ಎಂದರೆ ತಿನ್ನಲು ಸೂಕ್ತವಾದದ್ದು. ಜಾಲ್‍ಫ಼್ರೇಜ಼ಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಿರುಸಾಗಿ ಕಲಕಿ ಕರಿದು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರವು ಚೈನಾದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮೇಲೋಗರ
ಚಿತ್ರಕೋಟ್ ಜಲಪಾತ

ಚಿತ್ರಕೋಟ್ ಜಲಪಾತ () ಇಂದ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಒಂದು ನಿಸರ್ಗಿಕ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಬಸ್ತರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಗ್ದಾಲ್‍ಪುರ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೩೮ ಕಿಲೊಮೀಟರ್ (೨೪ ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

ಈ ಜಲಪಾತದ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು ೨೯ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟಿದೆ (೯೫ ಅಡಿ). ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಅಗಲದ ಜಲಪಾತವಾಗಿದ್ದು ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಮೀಟರ್ (೯೮೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯಾಪಕ ಕುದುರೆಲಾಳ ಆಕಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಇದನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ "ಭಾರತದ ನಯಾಗರ ಜಲಪಾತ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು "ಪಾರ್ವತಿ ಗುಹೆಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಲವಾರು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಸುಂದರ ಗುಹೆಗಳು ಚಿತ್ರಕೋಟ್ ಜಲಪಾತದ ಎಡ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಜಗ್ದಾಲ್‍ಪುರ್‌ನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವಾದ ಇದರ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿ ಸ್ವರೂಪದ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ನದಿಯು ಜಲಪಾತದ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ಈ ಹರವು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 Chitrkote Water Fall, Jagdalpur, Bastar) YouTube
 Chitrakoot falls
 Chitrakoot Waterfalls - The Indian Niagara

ಛತ್ತೀಸ್‍ಗಢ್‍ನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಪಡ್ಡು

ಪಡ್ಡು (ತಮಿಳು: ಕುಳಿ ಪಣಿಯಾರಮ್, ಕನ್ನಡ: ಗುಳಿಯಪ್ಪ, ಎರಿಯಪ್ಪ, ತೆಲುಗು: ಗುಂಟ ಪೊಂಗಣಲು, ತುಳು: ಅಪ್ಪದಡ್ಡೆ) ಅಚ್ಚುಗಳಿರುವ ಬಾಣಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಆವಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೋಸೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಈ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೆಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಸಿಹಿ ಅಥವಾ ಖಾರವಾಗಿ ಕೂಡ ಮಾಡಬಹುದು. ಪಣಿಯಾರಮ್‍ನ್ನು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಕುಳಿಗಳಿರುತ್ತವೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 Video of the making of kuzhi paniyaram – Wikimedia Commons

ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಸ್ಥಾಯಿ ಆದೇಶ

ಸ್ಥಾಯಿ ಆದೇಶ (ಅಥವಾ ಸ್ಥಾಯಿ ಸೂಚನೆ) ಎಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು ("ಪಾವತಿಸುವವನು") ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿಯಮಿತ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ("ಹಣ ಪಡೆಯುವವ") ಖಾತೆಗೆ ಸಂದಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗೆ ಕೊಡುವ ಸೂಚನೆ. ಈ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ನ ಆದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆ, ಅಡಮಾನ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಸ್ಥಿರ ನಿಯಮಿತ ಸಂದಾಯಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾವತಿಸಲಾಗುವ ಮೊತ್ತಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಾಯಿ ಆದೇಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಅನಿಲ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಬಿಲ್ಲುಗಳಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗುವ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಸ್ಥಾಯಿ ಆದೇಶಗಳು ನೇರದೇಣಿಗಳಿಂದ (ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಡೆಬಿಟ್) ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ; ಎರಡೂ ಒಂದು ಖಾತೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಖಾತೆಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಅವು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಸ್ಥಾಯಿ ಆದೇಶಗಳು ಪಾವತಿಸುವವನು ಏರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿದ ಸಂದಾಯಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತವೆ. ನೇರದೇಣಿಗಳನ್ನು ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ತರಹದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಉನ್ನತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. 31 ಮೇ 2019 ರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿ ನಿತಿನ್ ಗಡ್ಕರಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾಗಿ ಪ್ರತಾಪ್ ಚಂದ್ರ ಸಾರಂಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 

ಈ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳು ಒದಗಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಖಾದಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಯೋಜನಾ ಮೊತ್ತವನ್ನು ₹1942.7 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ ₹14540 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೇತರ ಮೊತ್ತವು ₹437 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ ₹2291 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. 1994-95 ರಿಂದ 2014–2015ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಖಾದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬಡ್ಡಿ ಸಹಾಯಧನವು .₹96.3 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ ₹314.5 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ೯ ಮೇ ೨೦೦೭ ರ ಅಧಿಸೂಚನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ (ವ್ಯವಹಾರ ಹಂಚಿಕೆ) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಪ್ರಚಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಿಗಮ ನಿಯಮಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು ). 

ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಫೋರ್ಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೨೧ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಕರ ಕೊಠಡಿಗಳು, ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್-ಕಮ್-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ. 

ಒದಗಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ: 

 ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಪರಿಕರ ತಯಾರಿಕೆ, ತರಬೇತಿ 
 ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ 
 ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಲಹಾ 
 ರಫ್ತಿಗೆ ಸಹಾಯ 
 ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ 

ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಐಗಳ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಚೇರಿಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕೊಂಡಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ 
  
 ಎನ್ಎಸ್ಐಸಿ 
 ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ 
 ಎಆರ್ಐನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸೆಟಪ್ 
 ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ಸಾಲ 
 ಉದ್ಯೋಗ ಆಧಾರ (ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ನೋಂದಣಿಗಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ)

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಗಣಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. 2019 ರ ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಪ್ರಲ್ಹಾದ್ ಜೋಶಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕಾರ್ಯಗಳು 
ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ, ತಾಮ್ರ, ಸತು, ಸೀಸ, ಚಿನ್ನ, ನಿಕ್ಕಲ್ ಮುಂತಾದ ಕಬ್ಬಿಣ-ರಹಿತ ಲೋಹಗಳ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಖನಿಜಗಳ (ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೋಧನೆಗೆ ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಲಿಗ್ನೈಟ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಗಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಖನಿಜಗಳು (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1957 (ಎಂಎಂಡಿಆರ್ ಕಾಯ್ದೆ). ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಕಚೇರಿ, ಒಂದು ಅಧೀನ ಕಚೇರಿ, ಮೂರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ಪಿಎಸ್‌ಯು), ಮೂರು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 ಸಚಿವಾಲಯದ ಜಾಲತಾಣ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಣೀಯ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಣೀಯ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಾದ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ, ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಸೌರಶಕ್ತಿ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ, ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 

ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿಯೋಜಿಸುವುದು ಸಚಿವಾಲಯದ ವಿಶಾಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ) ಆರ್.ಕೆ.ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಆನಂದ್ ಕುಮಾರ್ .  

ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ನವದೆಹಲಿಯ ಲೋಧಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ .  ಸಚಿವಾಲಯದ 2016-17ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಹಲವಾರು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ, ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸೇರಿವೆ .

ದೃಷ್ಟಿ 
ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ವಸ್ತುಗಳು, ಘಟಕಗಳು, ಉಪ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶೇಷಣಗಳು, ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ನಿಯತಾಂಕಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ದೇಶವನ್ನು ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಗಳಿಸುವವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು / ಅಥವಾ ಇಂಧನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು.

ಹೊಸ ಉಪಕ್ರಮಗಳು 

 ಗ್ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಕಾರಿಡಾರ್ 
 ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಖರೀದಿ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು 
 ನೆಟ್ ಮೀಟರಿಂಗ್ ನೀತಿ 
 ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ 
 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಒಕ್ಕೂಟ 
 ಸೂರ್ಯ ಮಿತ್ರ ಯೋಜನೆ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ ಎಂಎನ್‌ಆರ್‌ಇ 
 ಅಧಿಕೃತ  ಜಾಲತಾಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯ 
 ಸೌರಶಕ್ತಿ ನಿಗಮ 
 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ 
 ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವಿಂಡ್ ಎನರ್ಜಿ, ಭಾರತ 
 ಭಾರತೀಯ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ
ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ - 

 ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು 
 ಸಣ್ಣ ಹಣಕಾಸು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು 
 ಪಾವತಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು 
 ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು

Private-sector banks

Regional Rural Banks (RRBs)

ಸಣ್ಣ ಹಣಕಾಸು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು

ಪಾವತಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು

ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು

ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು

ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು

ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು (ಎಸ್‌ಸಿಬಿ) 
ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ:

ನಗರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು (ಯುಸಿಬಿಗಳು) 
ನಿಗದಿತ ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ನಗರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ:

References 

ಪಟ್ಟಿಗಳು
ಭಾರತದ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಚಿವಾಲಯದೊಳಗೆ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ - 

ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ 

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಇಲಾಖೆ 

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ

ಡಾ. ಹರ್ಷವರ್ಧನ್ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)

ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ . ಇದನ್ನು 1949 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಲಾಖೆಯಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ ನಂತರ ಪೂರ್ಣ ಸಚಿವಾಲಯವಾಯಿತು.   

ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರು ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಚಿವರಾಗಿ ಪ್ರಲ್ಹಾದ್ ಜೋಶಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ . ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಮಿತಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೇರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ನೇಮಕಾತಿ, ತರಬೇತಿ, ವೃತ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ವಿತರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ . 

ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಜನರು ಆಧಾರಿತ ಆಧುನಿಕ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಚಿವಾಲಯವು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಹಾರ ನಿಯಮಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. 

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು ಅವರಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 

 ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಇಲಾಖೆ 
 ಪಿಂಚಣಿ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿದಾರರ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ 
 ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆ

ಇಲಾಖೆಗಳು 
ಸಚಿವಾಲಯವು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: -

ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಇಲಾಖೆ 
ನೀತಿಯ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾವಲು ಕಾಯುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಡಿಒಪಿಟಿ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಲವು ಅಂಗೀಕೃತ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನೇಮಕ, ಸೇವಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ನಿಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು / ಇಲಾಖೆಗಳು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. 

ಇದು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ (ಐಎಎಸ್) ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸೇವೆ (ಸಿಎಸ್ಎಸ್) ನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

ಪಿಂಚಣಿ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿದಾರರ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ 
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಸಿಎಸ್ (ಪಿಂಚಣಿ) ನಿಯಮಗಳು, 1972 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ನೌಕರರು. ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪಿಂಚಣಿದಾರರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಸಿಪಿಎನ್‌ಗ್ರಾಮ್ ಮೂಲಕ ಪಿಂಚಣಿದಾರರ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ, ಪಿಂಚಣಿದಾರರ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಪಿಂಚಣಿದಾರರಾದ "ಭವಿಷ್ಯ", ಸಂಕಲ್ಪ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪಿಂಚಣಿ ಅನುಮೋದನೆ ಮಾಡ್ಯೂಲ್. ಆದಾಗ್ಯೂ ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಪಿಂಚಣಿದಾರರನ್ನು ಆಯಾ ಪಿಂಚಣಿ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆ 
ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಪ್ರಚಾರದ ಮೂಲಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವುದು: 

 ಸರ್ಕಾರದ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು 
 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಪರಿಹಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಗರಿಕ ಸ್ನೇಹಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು 
 ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ದಾಖಲೆ, ಕಾವು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ 
 ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಕ್ರೋಡೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸರಳೀಕರಣ ಮತ್ತು 
 ವಿವಿಧ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ 
 ಎಂಒಪಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 
 2012 ರ ಫೆಡರಲ್ ಬಜೆಟ್ ಪೌರಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಸುಮಾರು 212 ಕೋಟಿ ರೂ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯ

ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯ ( ಎಂಒಪಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಜಿ ) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ವಿತರಣೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಆಮದು, ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 

ಸಚಿವಾಲಯದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ ಕುಟ್ಟಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ.

ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಕೆಲಸದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು 

 ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸೇರಿದಂತೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ. 
 ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪೂರೈಕೆ ವಿತರಣೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ. 
 ಲ್ಯೂಬ್ ಸಸ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು. 
 ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು. 
 ಲ್ಯೂಬ್ ಮಿಶ್ರಣ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಸ್. 
 ಸಚಿವಾಲಯವು ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಯೋಜನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ನೆರವು. 
 ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಅಧೀನ ಕಚೇರಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. 
 ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರದ ಸೇವೆಗಳ ಯೋಜನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ. 
 ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ವಿಷಯಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ, 
 ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಐಬಿಪಿ ಕಂಪನಿ. ಯಾವುದೇ ಇತರ ಸಚಿವಾಲಯ / ಇಲಾಖೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ 
 ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನುಗಳ ಆಡಳಿತ

ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿಗಳು 

 ಕೇಶವ್ ದೇವ್ ಮಾಲ್ವಿಯಾ  
 ರಾಮ್ ನಾಯಕ್ - 1999-2004 
 ಮಣಿಶಂಕರ್ ಅಯ್ಯರ್ - 2004-2006 
 ಮುರ್ಲಿ ಡಿಯೋರಾ - 2006-18 ಜನವರಿ 2011 
 ಜೈಪಾಲ್ ರೆಡ್ಡಿ - 19 ಜನವರಿ 2011 - 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 
 ಎಂ.ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯಿಲಿ - 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 - 17 ಮೇ 2014 
 ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ - 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 - ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ

ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು 

 ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಸಿಂಗ್ - 1985 - 1986 
 ದಿನ್ಷಾ ಪಟೇಲ್ - 2006-2009 
 ಜಿತಿನ್ ಪ್ರಸಾದ - ಮೇ 2009 - ಜನವರಿ 2011 
 ಆರ್ಪಿಎನ್ ಸಿಂಗ್ - 19 ಜನವರಿ 2011 - 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 
 ಪನಬಕ ಲಕ್ಷ್ಮಿ - 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 - 17 ಮೇ 2014 
 ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ - 26 ಮೇ 2014 - ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ
 ಶ್ರೇಣಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ) ಯಿಂದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಗಿದೆ .

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 

 ಬಾಲ್ಮರ್ ಲಾರಿ 
 ಬೈಕೊ ಲಾರಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ) 
 ಚೆನ್ನೈ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 
 ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿಪಿಸಿಎಲ್) 
 ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 
 ಗ್ಯಾಸ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಗೇಲ್) 
 ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಐಒಸಿ) 
 ನುಮಾಲಿಗಢ ರಿಫೈನರಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 
 ಆಯಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಒಐ) 
 ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 
 ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್)  (ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ)

ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ 

 ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ  - ಇದು ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2008 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯ (ಎಂಒಪಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಜಿ) ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ("ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಕ್ಟ್ 2007").

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 

 ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯ 
 ಸಚಿವಾಲಯದ ರಚನೆ
ಯೋಜನಾ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ )

ಯೋಜನಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸಚಿವರು ಭಾರತದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಧಾನಿ. ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ: ನೀತಿ ಆಯೋಗ ಮೂಲಕ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಂತ್ರಿಗಳು 

 ರಾವ್ ಇಂದರ್ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ (ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ) (26 ಮೇ 2014 ರಿಂದ)

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯ

ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. 

ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಎರಡು ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 73 ಮತ್ತು 74 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಂಗೀಕಾರದೊಂದಿಗೆ, 1993 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ (ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆ ನಿಗಮಗಳು) ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೋಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಅದರಂತೆ ಭಾರತವು ಈಗ ತನ್ನ ಸರಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತದ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 

ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮೇ 2004 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಚಿವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು ಈಗ ನರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ತೋಮರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು