Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಪುತ್ತೂರು



ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ಪುತ್ತೂರು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.

ಮಾರ್ಗ
೧೬ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರನ ಮನೆ ಇದೆ. ಇದರ ಎದುರಿಗೆ ಪುತ್ತೂರು - ಮಂಗಳೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಸದಿ ಎಂದರೆ ಸುಮಾರು ಏಳು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನರಿಮೊಗರು ಶ್ರೀ ಸುಮತಿನಾಥ ಬಸದಿ.

ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯು ಸುಮಾರು ೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದು ೧೯೯೩ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಇಂದ್ರರು ಆದ ಶ್ರೀ ಸಂತೋಷ್ ಕುಮಾರ್ ಇಂದ್ರರ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಶ್ರೀ ದೇಶಭೂಷಣ ಮುನಿಮಹಾರಾಜರಿಂದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅನಂತರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯವಿದ್ದು ನಿರ್ವಾಣ ಮಾಡಿದರು.

ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪುಷ್ಪದಂತ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಮೂಲ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಮೂಡುಬಿದರೆಯ ಜೈನ ಮಠದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿ ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಸಿಗುವ ಎರಡು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಪುರಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಮುನಿ ವಾಸದ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೇವ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಗಜಲಕ್ಷ್ಮೀ ಹಾಗೂ ಕೀರ್ತಿ ಮುಖವಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ, ಯಕ್ಷಿಯ ಆಕೃತಿಗಳಿವೆ. ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪವಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಜಯ ಘಂಟೆ ಜಾಗಟೆಯನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಒಳಗಡೆ ಅಧೋಮುಖ ಕಮಲದ ಕೆತ್ತನೆಯಿದೆ. ಇದು ವಿಜಯನಗರದ ಶಿಲ್ಪಿ ಶೈಲಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಿಂದ ಮುಂದುವರೆದು ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪವಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಶೃತ, ಗಣದರಪಾದಗಳ ಮೂರ್ತಿಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶುಕನಾಸಿ ಇದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವು ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಐದುವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಹೀಗೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯೇ ಮುಖ್ಯ ಯಕ್ಷಿಯನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಬಿಂಬವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದ್ದು ಹೊಂಬುಚುಚ್ಚದಂತೆ ಹೂವು ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮವೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಬಿಂಬದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಹಳೆಗನ್ನಡ ಬರಹವಿದೆ. ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹಳೆಯ ಬಿಂಬದಲ್ಲಿ ಮಕರ ತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರವಿದೆ. ಈಗಿನ ಹೊಸ ಮೂರ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಹೂಗಳ ಅಲಂಕಾರವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ೯ನೇ ದಿನ ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಹಾಗೂ ಪಂಚ ಪರ್ವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಕೋಟೆಕೇರಿ

ಕೋಟೆಕೇರಿ ಬಸದಿ ಮೂಲ್ಕಿ ಇದನ್ನು ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು ಬಪ್ಪನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಬಸದಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಗ್ರಹಗಳು
ಬಸದಿಯ ಮೂರು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ ಗದ್ದೆಯಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಮಾನಸ್ತಂಭವಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಒಂದು ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಿಳಿ ಪಂಚಲೋಹದ ನಿಂತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಪರ್ಯಂಕಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಣ್ಣದಾದ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆಯ ಪರ್ಯಂಕಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ, ಕಂಚಿನ ನಿಂತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಚ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹ, ಕಂಚಿನ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರಿರುವ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿ, ಕಂಚಿನ ಶ್ರುತಗಣದೇವರ ಮೂರ್ತಿ, ಕಂಚಿನ ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತೀದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ, ಪದ್ಮಾವತಿದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ.

ಬಸದಿಯ ಹೊರಾಂಗಣ
ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿರುವ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿದೆ. ಮಾನಸ್ತಂಭದ ಎದುರುಗಡೆ ಬಲಿಕಲ್ಲು, ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ೬ ರಂತೆ ದೇವರ ಕುಣಿತದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿಒಂದೊಂದು ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಕೆಳಗಡೆ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನರ್ತಕಿಯರ ನರ್ತನ ಮಾಡುವ ಕೆತ್ತನೆ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಮಾನಸ್ತಂಭದ ತುದಿಯಲ್ಲಿಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮಂಟಪವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲೊಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಅಂಗಳದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಕೆಳಗಡೆ ಕಲ್ಲಿನ ನಾಗರ ಮೂರ್ತಿ, ತ್ರಿಶೂಲ ಕೂಡಇದೆ. ಬೇರೆಯಾವ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇಲ್ಲ. ೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬಲಿಕಲ್ಲು ಮಾನಸ್ತಂಭದೆದುರು ಇದೆ. ಶಿಲಾಶಾಸನ ಇತ್ಯಾದಿ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮೂರು ಅಡಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಪ್ರಾಕಾರ ಮೂರು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಇದೆ. ಶ್ರೀ

ಮೂರ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಜಗಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಬರುವಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವಿಲ್ಲ. ಈಗ ಇರುವ ಮಂಟಪವನ್ನುಘಂಟ ಮಂಟಪ ಎಂದುಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜಾಗಟೆ, ಜಯ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಂಟಪದ ನಂತರ ಸಿಗುವುದೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿಗಂಧಕುಟಿಯಿದೆ. ನಂತರ ಗಂಧದಕೋಟೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತಾಗಣದರ ಪಾದದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ನಿತ್ಯ  ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ.  ಅವರ ಕಾಲಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ, ರಥೋತ್ಸವ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆ 
ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಪಂಚಲೋಹ ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ನಿಂತ ವಿಗ್ರಹ ಶ್ರೀದೇವರ ಕಾಲಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಡಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಯಕ್ಷಿಯರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ದೇವರ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ದಿನಂಪ್ರತಿ ಶ್ರೀದೇವರಿಗೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ, ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತಅಭಿಷೇಕ, ಪೂಜೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಾಗರಪಂಚಮಿ, ಶ್ರಾವಣ, ನವರಾತ್ರಿ, ದೀಪಾವಳಿ, ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬಂದಂತಹ ಹರಕೆಯ ೧೦ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಕೂಡಿಬೈಲು

'''ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಕೂಡಿಬೈಲು'''

ಸ್ಥಳ 
ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ನಾವೂರು ಗ್ರಾಮದ ಚಿಲ್ಲಿ ಪಾದ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪೇಟೆಯ ಬಳಿ ಈ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೂಡಿಬೈಲು ಬಸದಿ ಇದೆ . ಪಾಂತಬೈಲು ಬಸದಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ.

ನಿರ್ಮಾಣ 
ಅಜಿಲ ಮನೆತನದವರು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು.

ಆಚರಣೆ 
ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ದಿನವೂ ಕೇರಾಭಿಷೇಕ, ಜಲಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದೀಪಾವಳಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ . ಉಳಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಹೀಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪರ್ವಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ನವರಾತ್ರಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ .

ವಿಗ್ರಹ/ ಶಿಲಾ ವಿನ್ಯಾಸ 
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರೆಯುವಾಗ ಸಿಗುವ ದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಮೇದ ಶಿಖರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಗಿರ್ನಾರ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಳಗಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಯಗಂಟೆ ಮತ್ತು ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.  ಇವುಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದುವರೆದಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ, ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದ ಮುಂದಿನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟ ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ, ಗಣಧರ ಪಾದ, ಬಹ ದೇವರು ಮುಂತಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ, ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮ್ಮನವರು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ತನ್ನ ಕಾಲ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥನ ಬಿಂಬವು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪರ್ಯಂಕಾಸ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಭಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಅಂಗಣದ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೂರ್ತಿಗಳು ತ್ರಿಶೂಲ ಹಾಗೂ ನಾಗರ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಗರ್ಭಗೃಹದ ಸುತ್ತಲೂ ಬಲಿಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟದಿಕಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇದೆ. ಇವುಗಳಿಗೂ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮುರಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಂಬದಂತಹ ಆಕೃತಿಗಳೂ ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಪಡೆ ಮಕರ ತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರವೂ ಇದೆ . ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕೀರ್ತಿ ಮುಖವೂ ಇದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶಾಂತೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಬಸದಿಗದ್ದೆ ಉಳ್ಳೂರುಮಠ

ಶ್ರೀ ಶಾಂತೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಬಸದಿಗದ್ದೆ, ಹೆಗಡೆ ಹೊಸಳ್ಳಿ, ಉಳ್ಳೂರುಮಠ

ಸ್ಥಳ
ಕುಮಟಾ-ಸಿದ್ಧಾಪುರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಮಟಾದಿಂದ ೨೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹೋದಾಗ ಸಿಗುವ ಉಳ್ಳೂರು ಮಠ ಕ್ರಾಸ್‌ನಿಂದ ಆ ಮಠದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮುಂದುವರಿದಾಗ ಈ ಹೆಗಡೆ ಹೊಸಳ್ಳಿಯು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಬಸದಿಗದ್ದೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಈ ಕುಮಟಾದಿಂದ ಬಸಿದಿಗೆ ೨೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ. ಹಳದೀಪುರದಿಂದಲೂ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹೋಗುವ ಹತ್ತಿರದ ರಸ್ತೆಯೂ ಇದೆ.

ಹಿನ್ನಲೆ 
ಜೈನ ಬಸದಿಯು ಬಹು ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸುಮಾರು ೪ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಶ್ರೀ ಜಿನದತ್ತ ದೀಪಣ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿಯವರಿಂದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡು ಜಿನಬಿಂಬವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣವು ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು ೧೫ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿಗಾಗಮಿಸಿದ್ದ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಸಾಗರರು ಇಲ್ಲಿ ಬಸದಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರಂತೆ. ಅದರ ಅನುಸಾರ ಬಸದಿಯೇನೋ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ 
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಗಳು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿಸರ ದಲ್ಲಿ ಜೈನರ ಮನೆಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜೈನೇತರ ರಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ರಾಮ ಗೌಡ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ರಾಮ ಗೌಡರು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ವಿಧಿವಿಧಾನ, ಅಭಿಷೇಕ, ಪೂಜೆ, ಉತ್ಸವಗಳು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಮೂಲನಾಯಕ ಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹವು ತನ್ನ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬೂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.

ಶಿಲಾ ವಿನ್ಯಾಸ
ಸುಮಾರು ೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವ ಈ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಮಂಕಿಯ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ಮೂಲನಾಯಕ ವಿಗ್ರಹವನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಕಾಲುಗಳು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಸಪುರವಾಗಿವೆ. ಮುಖವೂ ಅಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ, ಸವೆದುಹೋಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಯರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಮಕರ ಮೃಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ ಮಕರ ತೋರಣ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ ಮುಖವು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಕ್ಕೊಡೆ ಬಹು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮೂಲನಾಯಕ ಮೂರ್ತಿಯ ಕಾಲ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷತೆ 
ನೈಋತ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಕಲ್ಲು ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಶದ್ಧೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಒಂದು ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರವಿದೆ. ಬಸದಿಯಿಂದ ಅನತಿದೂರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಉಳ್ಳೂರು ಮಠವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಜೈನ ಬಸದಿಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಉಳ್ಳೂರಿನ ಜೈನಬಸದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಭಗವಾನ್ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಕೊಳಕ್ಕೆ ಇರ್ವತ್ತೂರು



ಸ್ಥಳ
ಇದು ಕಾರ್ಕಳ ಜೈನ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ ಇರ್ವತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಕೊಳಕ್ಕೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರಾಜಮಾನರಾಗಿರುವ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ದೂರ ಕೇವಲ ಎಂಟು ಕಿ.ಮೀ.

ಪೀಠಿಕೆ
ಪುರೋಹಿತರು ಶ್ರೀ ವೀರೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರರು ಕಾರ್ಕಳವನ್ನಾಳಿದ ಭೈರವರಸರ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಸುಮಾರು ೬೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡೆರಡು ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ದೇವರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರ್ವತ್ತೂರು ಒಂದು. ಶ್ರೀ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲನಾಯಕ. ಮಹಾಮಾತೆ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ಯಕ್ಷಿ. ಇದೊಂದು ಶಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರ.

ಒಳಾಂಗಣ
ಮೂಲಬಸದಿಯು ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದೆ. ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಮಹಡಿಯನ್ನು ತಾಮ್ರದ ಮಾಡಿನಿಂದ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತುಪೌಳಿಗೆ ಹಂಚಿನ ಮಾಡು ಇದೆ. ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಿದೆ.  ಬಸದಿಯ ಕೆಳಗಿನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ. ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರ ಪಾಲಕರ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಯಗಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳಿವೆ. ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಜಿನಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಆದಿತ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬಶಿಲೆಯದ್ದು. ಸುಮಾರು ೨೩ ಇಂಚು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿ. ಆದರೂ ಸುತ್ತಲಿನ ಸುಂದರ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಿಂದ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಜಿನಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ಕಲ್ಲು ಗುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಇವೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಈ ಬಸದಿಯ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಕರ್ಗಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಲ್ಲಿನ ಈ ಪುರಾತನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಪ್ರತೀ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಕೆಳಗಿನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಾಮರ ಯಂತ್ರಾರಾದನೆ, ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆರಾಧನೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಪೂಜೆ ಬಸದಿಯ ದೈವವಾದ ಶ್ರೀ ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ ಸೇವೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಮೂರು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ನಂದಾದೀಪ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಜಿನೇಶ್ವರನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಸದಾ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಾಲಿನ ಬಳಿ ಕುಕ್ಕಟ ಸರ್ವವಿದೆ. ಅಭೀಷ್ಟ ಫಲ ಪ್ರದಾನಿಯಾದ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿಗೆ ನಿತ್ಯಪೂಜೆ, ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ವಾರ್ಷಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ನವರಾತ್ರಿಯ ಪೂಜೆ, ಶ್ರಾವಣ ತಿಂಗಳ ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಶ್ರಾವಕ ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಆರಾಧನೆ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇತರ ನೈಮಿತ್ತಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಹ್ನಿಕ, ದಶಲಕ್ಷಣ, ಕಾರ್ತಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವ, ಸಂಕ್ರಮಣ ಪೂಜೆ, ಆರಾಧನೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದುವುಗಳು. ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳವಾರ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಇದೆ. ಸಿಂಹ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸುಮಾರು ೫೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ನಿತ್ಯ ನಂದಾದೀಪ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಂದ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಸಂಕ್ರಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಹಾರ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆ, ಸಾಯಂಕಾಲದ ಉಪಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶಾಂತನಾಥ ಬಸದಿ, ಆರಿಕಲ್ಲು

'''ಶಾಂತನಾಥ ಬಸದಿ, ಆರಿಕಲ್ಲು'''

ಸ್ಥಳ 
ಆರಿಕಲ್ಲು ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು ಕಡೇಶಿವಾಲಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ.

ಶಿಲಾ ವಿನ್ಯಾಸ 
ಬಸದಿಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಬಲಬದಿಯ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಎಡಬದಿಯ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀಯ  ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಸಿಗುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ ಮತ್ತು ಜಾಗಟೆ ಗಳನ್ನು ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೂಜಾ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಲ್ಲ, ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಸೀರೆಉಡಿಸಿ, ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಬಿಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಹಳೆಯ ಬರವಣಿಗೆಯು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಪಂಚ ಲೋಹದ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಖಡ್ಗಾಸ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರು ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಮೂರು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಕರ ತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರವಿರುವ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಿದೆ.ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ.

ಆಚರಣೆ 
ಹುಂಬುಚದಂತೆ ಅಮ್ಮನವರ ಎದುರು ಹೂ ಹಾಕಿ ಪ್ರಸಾದ ನೋಡುವ ಅಥವಾ ಅನುಮತಿ ಕೇಳುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ದಿನವೂ ಬಸದಿಯ ಈ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಯ ಪೂಜೆ ಯ ಬದಲು ಶ್ರಾವಕರ ಅನುಕೂಲದ ಅನುಸಾರ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ .

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆ



ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸುಂದರ ಬಿಂಬವಿರುವ ಈ ಬಸದಿಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚತುರ್ಮುಖ ಬಸದಿಯ ಎದುರುಗಡೆಯ ರಸ್ತೆಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಾಕಾರಗೋಡೆ ಇದೆ. ಒಳಗಡೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗರ್ಭಗೃಹವಿದ್ದು ಎದುರುಗಡೆ ಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದೆ.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಗರ್ಭಗೃಹವು ಕೇವಲ ಆರೂಢವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದು ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕಲ್ಲು ಕಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ಹಾಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿಯು ಪೀಠ ಸಹಿತವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಮೂರುವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ದೃಢವಾದ ದಷ್ಟಪುಷ್ಟವಾದ ಶರೀರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಕರತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರವಿದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚತುವಿರ್ಂಶತಿ ತೀರ್ಥಕರ ಸುಂದರ ಆಕೃತಿಗಳಿವೆ.ಸ್ವಾಮಿಯ ಎಡಬಲಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಹ್ನ ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ ಯಕ್ಷಿಯರ ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕಂಬದ ರೀತಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮಕರ ಮೃಗ ಹಾಗೂ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಮರ ಧಾರಿಗಳ ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಈ ಸಮಗ್ರ ಬಿಂಬವು ಹೊಯ್ಸಳ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಗಳ ಅಲಂಕಾರವಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಮುಕ್ಕೊಡೆ ಇದೆ. ಅದರ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕೀರ್ತಿ ಮುಖವಿದೆ,ಕಣ್ಣುಗಳ ರಚನೆಯು ಹೊಳೆಯುವ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಂಹಪೀಠದ ಮೇಲಿರುವ ಪದ್ಧಪೀಠದ ಮೇಲ್ಬಾಗದ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ “ಪನಸೋಕಾವಳಿಮಂಜುಳ ದೇವಿಗಣ ಲಲಿತಕೀರ್ತಿ ಮುನಿಗಳ" ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಈ ಬಸದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇದ್ದವು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಒಂದು ಸೂಚನಾ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದು ಬರೆದಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅಕ್ಕಂಗಳ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ವೇಣೂರು



ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ವೇಣೂರು ಶ್ರೀ ಬಾಹುಬಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ಬೃಹನ್ಮೂರ್ತಿಯ ಎದುರಿಗಿರುವ ಪ್ರಾಂಗಣದ ತುದಿಯ ಎಡಬಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಇದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಇದರ ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ತ ಶಿಲಾಶಾಸನವಿದೆ.ಅದರ ಅನುಸಾರ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ವೇಣೂರಿನ ಅಜಿಲ ಅರಸ ತಿಮ್ಮರಾಜ ಓಡೆಯನ ಹಿರಿಯ ರಾಣಿಯಾದ ಪಾಂಡ್ಯಕ್ಕ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿದೇವಿ ಎಂಬುವವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.ಅವರು ಅರಸರ ರಾಣಿಯರ ಪೈಕಿ ಹಿರಿಯವರಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅಥವಾ ಗೌರವಾರ್ಥ ಅವರನ್ನು ಇತರರು ಅಕ್ಕಂಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಕ್ಕಂಗಲ ಬಸದಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.ಈ ಶಾಸನವು ಈರಾಣಿಯರ ಬಗ್ದಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಚಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕೊಂಬೆಟ್ಟು ಬಳಿಯ ಅರಸಕ್ಕಬ್ಬೆ ಎಂಬುವವರ ಮಗನಾದ ಪಾಂಡ್ಯಪ್ಪರೆಯ ಎಂಬುವನ ಮಗಳಂದಿರು,ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಾಕೆ ವರ್ದಮಾನಕ್ಕ, ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಮಲ್ಲಿದೇವಿ.ಇವರಿಬ್ಬರು ಸೇರಿ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು 1526ನೆಯ ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ಕ್ರಿ.ಶ.160ನೇ ಇಸಿವಿಯಲ್ಲಿ ಶೋಭಕೃತು ಸಂವತ್ಸರದ  ಮೀನ  ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ವಿನಿಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಪಾಪಿತಡುಕ ಎಂಬ್ಬಲ್ಲಿಯ ತಾಳೆತಿಮರು, ಕೈತಿಮರು ಬಾರಂಬುನೊಜದ ಮಾಚಿಲ ತಿಮರು, ಬಿನೋತಿಮರು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಉಂಬಳಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.ಈ ಬಸದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣಶಿಲಾಮಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರಬೇಕು.ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.ಇದು
೬-೬-೧೯೫೩ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರವಾಗಿದ್ದೆ.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದು.ಆದರೆ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳು ಸುಮಾರು 1, 1/2 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಇದೆ. ಇದರ ಒಳಗೆ ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯ ಭಗವಾನ್ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸುಂದರ್ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಬದಲಾಗಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಒಂದು ಬಿಂಬವಿದೆ. ಹೊರಗೆ ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಶಿಲಯ ಚಾವಡಿ ಇದೆ. ಇದು ಮಾತೃಶ್ರೀ ರತ್ನಮ್ಮನವರ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಿನ ಚೈತ್ಯಾಲಯ, ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು



ಸ್ಥಳ
ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಜಿನ ಚೈತ್ಯಾಲಯವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಸಾನಿಧ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಜನಾದರಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು-ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ೨೦೦ ಮೀಟರ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ್ನೆಯ ಮೇಲೆ ಈ ಬಸದಿಯು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಹಳೆಯ ಸಂಕದಿಂದ ೧ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ. ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೫ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಏರಿದ ನಂತರ ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಣೇರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ.

ಆವರಣ
ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ದ್ವಾರ ಪಾಲಕ ಬಿಂಬಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಎದುರು ಸಿಗುವ ಗೋಪುರವನ್ನು ದಾಟಿದ ಅನಂತರ ಬಸದಿಯ ಸುಂದರವಾದ ಮುಖ ಮಂಟಪವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಮುಖ ಮಂಟಪವು ಬಸದಿಯ ಜಗಲಿಯಂತಿದ್ದು, ಮುಂದುವರಿದು ಹೋಗುವ ದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಎಡಬಲ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗ್ರಿಲ್ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಾಗಿಲನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಇದು ಕೂಡಾ ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರದೇಶ. ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ತುಂಬಾ ಮನೋಹರವಾಗಿದೆ. ಪದ್ಮ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿದೆ. ಕಾಲುಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿರುವ ಯಕ್ಷ ಯಕ್ಷಿಯರ ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಇವರಿಗಿಂತ ಮೇಲ್ಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಬದಂತಹ ರಚನೆಗಳಿವೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕಂಚಿನ ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಸುಂದರ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಿದೆ. ಮಕರದ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಟ ಮಕರ ತೋರಣವು ಹಲವು ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಚೆಲುವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅಲಂಕಾರಿಕ ರಚನೆಗಳಿವೆ. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕೀರ್ತಿಮುಖ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ಕೊಡೆಗಳು ಇವೆ.

ದೈವ
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿಯ ಕಾರಣಿಕ ಶಕ್ತಿಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.

ವಿಧಿ-ವಿಧಾನ
ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರುಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗಾಗಮಿಸಿ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ದೇವಿಗೆ ಹೂವಿನ ಪೂಜೆ, ಲಕ್ಷ ಹೂವಿನ ಪೂಜೆ, ವರಹ ಪೂಜೆ, ಕುಂಕುಮಾರ್ಚನೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪ ಪ್ರಸಾದದ ಅಪ್ಪಣೆಯ ಅನುಸಾರ ವಧುವರರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮೇಳಾಮೇಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಹಿರಿಯಂಗಡಿ



ಸ್ಥಳ
ಅಡ್ಡಗೇರಿಯ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅಡ್ಡಗೇರಿ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ  ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಕಾರ್ಕಳದ ಹಿರಿಯಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ದೈವ
ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಈ ಬಸದಿಯ ದೈವ.

ಇತಿಹಾಸ
ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಬಾರಾಡಿ ಬೀಡಿನ ಕುಟುಂಬವು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಠಾಧೀಶ ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರೀ ಲಲಿತಕೀರ್ತಿ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.

ವಿಶೇಷತೆ
ಈ ಬಸದಿಯ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ನಾಗ ಹತ್ಯಾದೋಷವಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ಭಾಗ್ಯ ಕೂಡಿ ಬರದಿದ್ದವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಬ್ರಹ್ಮದೇವ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹರಕೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ನೆರವೇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬ, ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ, ರಥೋತ್ಸವ, ದಶಲಕ್ಷ ಪರ್ವ, ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯ ಮೇಲಿನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರಾಜಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಒಳಗಿನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ೪ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಕಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಮುನಿವಾಸ ಅಥವಾ ಮುನ್ಯಾಸೊ ಎಂಬ ಯಾವುದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಣೆಯಿಲ್ಲ.ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ, ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಂಟೆಯನ್ನು ತೂಗು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿದೆ. ಮೇಲ್ಗಡೆ ಆರೂಢದಲ್ಲಿ ಅದೋ ಮುಖ ಕಮಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು, ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ.  ಇಲ್ಲಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಕಲ್ಲಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಸರಳ ಮಕರತೋರಣದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ಮೂರ್ತಿಗೆ ವಜ್ರಲೇಖನ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವು ಕಲ್ಲಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಇಲ್ಲ.

ವಿಧಿ ವಿಧಾನ
ನಿತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು, ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ  ಮೂರ್ತಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆತೊಡಿಸಿ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಲ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕದೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಬ್ಬಗ ದೇವಿ ಬಸದಿ ಕಾರ್ಕಳ



ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಬ್ಬಗ ದೇವಿ ಬಸದಿಯು ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ ಹಿರಿಯಂಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹಿರಿಯಂಗಡಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅರಮನೆ ಬಸದಿಯ ನಂತರ ರಸ್ತೆಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಎದುರುಗಡೆ ಮಹಾವೀರ ಭವನವು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆಯೇ ಹೊರತು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟದ್ದೆಂದು ಹೇಳುವ ಯಾವುದೇ ಕುಟುಂಬವಿಲ್ಲ. ಈ ಬಸದಿಯು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಎರಡು ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕಾರ್ಕಳ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಕಳ ಹಿರಿಯಂಗಡಿ ರಸ್ತೆ ಮೂಲಕ ಬಂದರೆ ಇದನ್ನು ಸುಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು.

ಇತಿಹಾಹ
ಈ ಅಬ್ಬಗದೇವಿ ಬಸದಿಯನ್ನು ಯಾರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಯಿಂದ ಉಳ್ಳಾಲದ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ ಕಟ್ಟಿಸಿರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತೊಂದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಹಾಗೂ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.

ದೈವ
ಭೈರಾದೇವಿ ಜಿನೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಯು ಈ ಬಸದಿಯ ದೈವ.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಇಪ್ಪತ್ತ ನಾಲ್ಕು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ಘಂಟಾಮಂಟಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಆವರಣ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕರ್ಗಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮುರಕಲ್ಲು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಭದ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಧಿ ವಿಧಾನ
ದಿನವೂ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆಗಳನ್ನು ತೊಡಿಸಿ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆವರಣ
ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿ ಇದೆ. ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಧರಪಾದ, ಶ್ರುತ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಇತ್ಯಾದಿ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಜಿನಬಿಂಬಗಳ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಂಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ  ಬಸದಿಯ ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿದಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ನಾಗನಕಲ್ಲು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇವೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಕಛೇರಿ, ಕಲಾಭವನ, ಸಭಾಭವನ ಇಲ್ಲ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಕುಂದಬೆಟ್ಟು, ಅಜೆಕಾರು



ಸ್ಥಳ
ಕುಂದಬೆಟ್ಟು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ೧೦೦೮ ಚಂದ್ರನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕು ಮರ್ಣೆಗ್ರಾಮದ ಅಜೆಕಾರಿನ ಕುಂದಬೆಟ್ಟುವಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಮಧುರಾ ಪಟ್ಟಣ ಬಸದಿ ಐದು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ಇದೆ. ವರಂಗ ಬಸದಿ ೭ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ ಇದೆ. ಬಸದಿಯು ಕಾರ್ಕಳ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿನಸಂಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಆಗಿದೆ.

ಕಾಲ
ಭೈರವ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಗಿದ್ದು, ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸಾನಿಧ್ಯವು ಅತಿಶಯವಾಗಿದ್ದು, ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಸಿದ್ಧಿ ಆಗುತ್ತವೆ.

ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಪಂಚಲೋಹದ ಪದ್ಮಾವತೀ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಪಾರಿಜಾತ ಗಿಡ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಂಚು ಛಾವಣಿಯ ಗೋಪುರ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈವರೆಗೆ ಯಾರೂ ಚಾತುರ್ಮಾಸ ಆಚರಿಸಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಾಗಟೆ ತೂಗು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದೆ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿಯು ಇದೆ. ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಇಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಧರ ಪಾದ, ಶ್ರುತ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಇದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮಾವತೀ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು, ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಅಲಂಕರಿಸಿ, ನೈವೇದ್ಯ ಇಟ್ಟು ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಬೆಳ್ಳಿಯದ್ದು ಇದೆ. ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವ ಪದ್ಮಾವತೀ ದೆವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ ಕೇಳುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಅನ್ಯ ಮತದವರ ಶುಭವಿವಾಹ ಸಂಭಂದ ಬಂಗಾರದ ಕರಿಮಣಿ ಸಹಿತ ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಹೂವಿನ ಪೂಜೆ ಹರಕೆ ಹೇಳಿ ಮದುವೆ ಆಗಿದ್ದು ಹಲವು ಇದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಮೂಲನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವು ಕರಿಶಿಲೆಯದ್ದು. ಹದಿನೈದು ಇಂಚು ಎತ್ತರ, ಪರ್ಯಂಕಾಸನ ಭಂಗಿ, ಹಿತ್ತಾಳಿಯ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ನಿತ್ಯವೂ ಮೂಲಬಿಂಬಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ ಜರಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ನಿತ್ಯಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಜ್ರಲೇಪನ ಆಗಿಲ್ಲ. ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿಗೆ ಹರಕೆ ಪೂಜಾ ಸೇವೆಗಳು ಜರಗುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವಹ್ನ ನಿತ್ಯ ನೈವೇದ್ಯ ಪೂಜೆ, ಸಂಜೆ ದೀಪಾರಾಧನೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಯುಗಾದಿಗೆ ಹೊಸ ಪಂಚಾಂಗ ಪೂಜಿಸಿ, ಪಠಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮ರಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಪೂಜೆ, ಶ್ರಾವಣ, ನವರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ, ದೀಪಾವಳಿ, ಚರ್ತುದಶಿ, ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು ದೀಪೋತ್ಸವ, ವಿಶೇಷ ಸಿಂಹಮಾಸದ ಶುಕ್ರವಾರದ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜೋಡು ಪದ್ಮಾವತಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಬಸದಿ ಬೊಮ್ಮನಗದ್ದೆ

ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ, ಜೋಡು ಪದ್ಮಾವತಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಬಸದಿ ಬೊಮ್ಮನಗದ್ದೆ

ಸ್ಥಳ
ಅಂಕೋಲ ತಾಲೂಕಿನ ಬೊಮ್ಮನಗದ್ದೆ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ಅಂಕೋಲಾದಿಂದ ೨೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರವಿರುವಂತೆ ಕುಮಟಾದಿಂದ ೩೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ. ಅಂಕೋಲಾ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಂಗಾವಳಿ ಶಿರೂರು ಸೇತುವೆಯ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಏಳು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಒಳಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಆಗ ಸಿಗುವ ಶಿರಗುಂಜಿಯ ಬೊಮ್ಮನಗದ್ದೆಯ ಪ್ರಶಾಂತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಹಿನ್ನಲೆ
ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಮೂಲನಾಯಕರಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಬಸದಿಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ೮ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಶ್ರೀ ಧರಣೇಂದ್ರ ಜೈನ್‌ರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದುದು. ಶ್ರೀ ಸ್ವಾದಿ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ಶ್ರೀ ಧರಣೇಂದ್ರ ಜೈನ್ ಇವರು ಇದನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೇ ಪುರೋಹಿತರಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ನಿತ್ಯಾನುಷ್ಟಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನ ಇತ್ಯಾದಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಶರಾವತಿ ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿರುವ ನಾಗರವಳ್ಳಿ ಎಂಬಲ್ಲಿದ್ದ ಬಸದಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಧರಣೇಂದ್ರ ಜೈನ್‌ರವರೇ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ ಕೆಳಗಿನ ಒಂದೇ ಅಂತಸ್ತು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಬಸದಿಯ ಮಾಡಿಗೆ ಟಿನ್ ಶೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೆಶ್ ಹಾಕಿ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷತೆ 
ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ, ನೇಮಿನಾಥಸ್ವಾಮಿ, ಚೌವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರು, ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ, ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ, ಧರಣೇಂದ್ರ ಪದ್ಮಾವತಿ ಹಾಗೂ ಈ ಜೋಡಿ ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪೂಜಾ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿಯ ಹೂಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಕಡೆಯಿಂದ ಬರುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರಾದಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತೀರಾ ವಿಶೇಷವೆನಿಸುವಂತೆ ಒಂದೇ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯರು ಮೂಡಿರುವ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಜೋಡು ಪದ್ಮಾವತಿ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶಿಲಾ ವಿನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಗೆ ಮಾನಸ್ತಂಭವಾಗಲೀ, ಚಂದ್ರಶಾಲೆಯಾಗಲೀ, ತ್ಯಾಗಿ ನಿವಾಸವಾಗಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳಾಗಲೀ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಚಿಕ್ಕ ಬಸದಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ, ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ, ಶುಕನಾಶಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂಟಪಗಳೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿರುವ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಜೋಡಿ ಬಿಂಬಗಳು. ಇದು ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಬಿಂಬಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಆಲಂಗಿಸಿಕೊಂಡು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿವೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಸರ್ಷದ ಶರೀರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಕಿರೀಟಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಪದ ಹೆಡೆಗಳು ಏಳೇಳು ಬಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬದಿಯಲ್ಲೇ ಲಲಿತಾಸನ ಭಂಗಿಯ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೆಳಗಡೆ ಇನ್ನೊಂದು ಶಿಲೆಯ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.

ಆಚರಣೆ 
ಮೂಲನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದು ಪರ್ಯಂಕಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆಗಳೂ ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಲೋಹದ ಬಿಂಬವೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ, ತೀರ್ಥಂಕರ ಭಗವಾನರ ಜನ್ಮ ಜಯಂತಿಗಳು, ನವರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಹರಕೆಗಳು ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಹೊರಗಡೆ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ನಾಗರ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಸೇವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನೂ, ಪರಿಹಾರವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಮಾರುಗದ್ದೆ ಅಗಸೂರು

ಶ್ರೀ ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಮಾರುಗದ್ದೆ, ಅಗಸೂರು

ಪರಿಚಯ
ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪಾಣಿಪೀಠದ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಲಾಂಛನವಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಕೀರ್ತಿ ಮುಖವನ್ನು ಹೋಲುವ ಒಂದು ಆಕೃತಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪಾದಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಪೀಠದಲ್ಲಿದ್ದು ಅದು ಎರಡು ಕಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸಿಂಹವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಇದನ್ನು ಸಿಂಹ ಲಾಂಛನವೆಂದೂ, ತೀರ್ಥಂಕರರು ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿಯೆಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರು ಇದನ್ನು ಮಹಾವೀರ ಬಸದಿಯೆಂದೂ, ಮೂಲನಾಯಕರನ್ನು ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸಾಧಕ ಸನ್ಯಾಸಿಯೊಬ್ಬರು ಇವರು ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಈ ಜಿನಬಿಂಬವು ಮಂಕಿ ಬಸದಿಯ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.

ಸ್ಥಳ
ಜಿನಾಲಯವು ದೂರದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಅಂಕೋಲ-ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೩ ರಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಹೊನ್ನಳ್ಳಿ ಕ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ ಮಾರುಗದ್ದೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೯ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗೊಂಡಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿನ ಕಾಡಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿ ಇದೆ.

ಶಿಲಾ ವಿನ್ಯಾಸ
ಇದು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಗರ್ಭಗೃಹ, ಅದರ ಮೇಲೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಶಿಖರ ಮತ್ತು ಎದುರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕಿದೆ. ಚೌಕಾಕಾರದ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರ ನೀಡದ ಮೇಲೆ ಈ ಜಿನಬಿಂಬವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸುಮಾರು ಎರಡುವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ, ಕಾಯೋತ್ಸರ್ಗಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ, ಸ್ವಾಮಿಯ ತೋಳುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಇರುವಂತೆ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸದೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೀಳವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಪೂರ್ವಕಾಲದ ಮಕರ ತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರವಿದೆ. ಪಾದಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಬಹುಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿವೆ.

ಆಚರಣೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾರಾದರೂ ದೇವರಿಗೆ ಹಣ್ಣಿಕಾಯಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡಿ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಡೆಸುವವರು ಇಲ್ಲಿಯ ಹಾಲಕ್ಕಿ ಗೌಡ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಣದೇವು ಗೌಡ ಎಂಬವರು. ಹಿಂದೆ ಇವರ ತಂದೆ ದೇವು ಕರಿಯ ಗೌಡರು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಂದು ಬಸದಿ ಇತ್ತೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈಗಿನ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಎದುರಿಗೆ ಬಸದಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಬೇರೆ ಮಂಟಪಗಳು ಇದ್ದಂತಹ ಪಂಚಾಂಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಅಂಗಳವಿದ್ದು, ಅದರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪೌಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆಗಳು ಇದ್ದಂತಹ ಗುರುತುಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಮುರಕಲ್ಲಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂಗಳವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥ, ಮುಕ್ಕೊಡೆಗಳಿರುವ ಒಂದು ಜಿನಬಿಂಬದ ಶಿಲಾಖಂಡವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಇದರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಮಕರತೋರಣ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಲ್ಲದ ಈ ಜಿನಬಿಂಬವನ್ನು ಬಹು ಪುರಾತನವಾದುದು ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳಬಹುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಪ್ಪಾಯಿ ಬಸದಿ, ಮುಡಾರು



ಸ್ಥಳ
ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ ಬಜಗೋಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಮೂಡಾರು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ಬಸದಿಯು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು  ಕಾರ್ಕಳ ಸೀಮೆಯ ಒಳಪಟ್ಟ ಬಸದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಜಗೋಳಿ-ಶೃಂಗೇರಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಜಗೋಳಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಕೇವಲ ೩೦೦ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಾಂಗಣ
ಈ ಬಸಿದಿಯೂ ತಾಮ್ರದ ಹೊದಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಜಿನಪೀಠದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಭಗವಾನ್ ಅನಂತಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬ ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ, ನಾಗಸನ್ನಿಧಿ ಮುಂತಾದವುಗಳು ವಾಸ್ತು ದಿಕ್ಕಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿವೆ. ಬಸದಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಹೂವುಗಳ ಹೂದೋಟವಿದೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಎಡ-ಬಲದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಚಂದ್ರ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಯಾತ್ರಿಕರು ತಂಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಯಗಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಒಂದು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಇನ್ನೊಂದು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಭಗವಾನ್ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಪಂಚಲೋಹದ ಆಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಒಂದುವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ಮೂರ್ತಿಗಳು, ತ್ರಿಶೂಲ, ನಾಗರಕಲ್ಲುಗಳು ಒಂದು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಶದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಬಲಿಕಲ್ಲುಗಳು ಇವೆ. ಬಸದಿಯ ಆವರಣ ಗೋಡೆ ಮುರಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಗೆ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇದಿಕೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು. ಇದರ ಎದುರಿಗೆ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಸಭಾಂಗಣವೂ ಇದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು, ಛತ್ರಗಳಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಇವೆ.

ಪೂಜೆಗಳು
ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟ್ಟಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಗಣಧರಪಾದ, ಶ್ರುತ, ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಅವುಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಿಯ ಬಿಂಬಕ್ಕೆ ಸೀರೆ, ಬಳೆ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ದಶಲಕ್ಷಣ ಪರ್ವ, ಅನಂತ ನೋಂಪು, ನವರಾತ್ರಿ, ನೂಲಶ್ರಾವಣ,  ದೀಪಾವಳಿಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಂದು ಸ್ವಾಮಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ಸಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಹರಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಜನರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಮಳಲಿ



ಬಸದಿಯ ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಇದಕ್ಕೆ ೪೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಆಗಿರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ೧೮೧೬ರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ ಮಳಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಕೆಲವು ಜನಧಾರಣೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯ
 ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿದೇವಿ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಹಾಗೂ ೨೨ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಪೂಜಾ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಗಂಧಕ ಬಳಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಬಸದಿಯ ಹೊರಾಂಗಣ
ಬಸದಿಯ ಎದುರಲ್ಲಿ ಮಾನಸ್ಥಂಭವಿಲ್ಲ. ಬಸದಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಸಿಗುವ ಗೋಪುರದ ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೈವೇದ್ಯದಕೋಣೆ ಹಾಗೂ ಬಲಬದಿಗೆ ಮುನ್ಯಾಸೋ ಎಂಬ ಕೋಣೆಯಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದ ಎದುರುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಅದರಂತೆ ಸಂಸಾರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಒಳಗಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಂಟೆ, ಜಾಗಟೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಗಂಧಕುಟಿ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪವನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ಮುಂದೆ ಶುಕನಾಶಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಅಲಂಕಾರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕಾಲಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನವರಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಪ್ರಸಾದ ನೋಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಅದು ಈಡೇರಿದಾಗ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಕ್ರಮವಿದೆ.
ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದೆ. ತ್ರಿಶೂಲ ಹಾಗೂ ನಾಗರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಆದರೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆ
ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಿಂಬವು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಹಿಂಬದಿ ಮಕರತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಿನದ ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಒಂದು ಹೊತ್ತಿನ ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂಲ ಶ್ರಾವಣ, ಮನೆ ತುಂಬಿಸುವ ಹಬ್ಬ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ರಾಯರಪೇಟೆ, ಸಿರ್ಸಿ



ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ಸಿರ್ಸಿ ನಗರದ ರಾಯರಪೇಟೆ(ಕಟ್ಟೆ ಬಜಾರ್)ಎಂಬಲ್ಲಿದೆ. ಪೇಟೆಯ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ. ಪ್ರತೀ ಎರಡು ಮನೆಗಳ
ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಲ ಕಿರಿದಾದ ಓಣಿಯೇ ಈ ಬಸದಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ.

ಇತಿಹಾಸ
ಒಳಗೆ ದೇವರ ಬಿಂಬವಿಲ್ಲ. ಸುಂದರವಾದ ಆ ಬಿಂಬವನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಗೋಸ್ಕರ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾದಿ ಮಠದ ಪೂಜ್ಯ ಭಟ್ಟಾರಕರು ಕೊಂಡುಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮುತ್ತಿನ
ಕೆರೆಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಳಿದು ಉಳಿದಿರುವ ಇದರ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇದು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯ ಸುಮಾರು ೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಈ ಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಯು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಶಿಲಾಮಯವಾದುದು. ಗೋಡೆ, ಮಾಡುಗಳು,
ಶಿಲಾಫಲಕಗಳಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರಿಗೆ ನವರಂಗ, ತೀರ್ಥಮಂಟಪ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಗಳಿದ್ದ
ಕುರುಹುಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಎದುರಿಗೆ ಬಸದಿ ಪ್ರವೇಶದ ಸೋಪಾನಗಳು ಮತ್ತು ಬದಿಯ ಆನೆ ಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ
ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿ ಹೋಗಿದೆ.

ಆವರಣ
ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಬಲವಾದ ಪ್ರಾಕಾರಗೋಡ ಇದೆ. ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ಈ ಬಸದಿಗೆ ಎದುರಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳ ಹಿಂಭಾಗಗಳಿವೆ. ಪೂರ್ವದ ಬದಿಯ ಪ್ರಾಕಾರಗೋಡೆಯ ಹೊರಗಡೆ
ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಈಗ ಕೊಳಕು ನೀರು ತುಂಬಿರುವ ಪುಷ್ಕರಣಿ ಇದೆ. ಅದರ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಾಕಿ ರಸ್ತೆಯನ್ನು
ನರ‍್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಹನಗಳೂ, ಮನುಷ್ಯರೂ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ನೆಲ್ಲಿಕಾರು



ಸ್ಥಳ 
ಈ ಬಸದಿಯು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು ನೆಲ್ಲಿಕಾರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಶ್ರಾವಕರ ಮನೆಗಳಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಬಸದಿ ಚೆಂಡೆ ಬಸದಿ. ಸುಮಾರು ೩ ಕಿ. ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಬರುವ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಗಳು ೪೫. ಇವರು ಆಗಾಗ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಸದಿ ಕಾರ್ಕಳದ ಶ್ರೀ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಕಾರ್ಕಳದಿಂದ ಬಜಗೋಳಿ ನಂತರ ನೆಲ್ಲಿಕಾರು, ನಾರಾವಿ, ಗುರುವಾಯನಕೆರೆಗೆ ಹೋಗುವ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಸುಮಾರು ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಬಿದ್ರೆ ಹೋಬಳಿ ಕೊನ್ನಾರ ಮಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಣಪೀಲು ಅರಮನೆ ಇದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಸದಿಯು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಸುಮಾರು ೧೫ನೇ ಶತಮಾನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಕೀರ್ತಿ ಎಂಬ ನಿರ್ಗ್ರಂಥ ಮುನಿಗಳು ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಇರುವಂತೆ ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕುಳಿತ ಸಂದರ್ಭದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ  ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ಅಶ್ವವನ್ನೇರಿ ಬಂದಂತ ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ( ಬ್ರಹ್ಮಯಕ್ಷ ) ಸದ್ರಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ ವಾಕ್ಯ ( ಈ ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೨ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಹುತ್ತಗಳು ಇವೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನ (ಬಿಂಬ) ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅತಿಶಯ ಇದೆ ಎಂಬ ಕನಸು ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಕಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನರಿತ ಕೊನ್ನಾರ ಸೀಮೆಯ ಕೊನ್ನಾರ ಅರಸರು (ಪಣಪೀಲು ಅರಮನೆ) ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರಾವಕ ಬಂಧುಗಳು ಪೂಜ್ಯ ಮುನಿಗಳ ಆದೇಶ ಮೇರೆಗೆ ಅತಿಶಯ ಇರುವಂತ ಜಾಗವನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಅಮಲಕಾಪುರ (ನೆಲ್ಲಿಕಾರು) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಗೊಂಡಿದೆ.

ದೈವ
ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ತೀರ್ಥಂಕರ ಪಂಚಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸದ್ರಿ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಕಂಚಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಕರಿಶಿಲೆಯ ಪದ್ಮಾವತಿಯಮ್ಮ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿ, ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತಿ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇಲ್ಲ.

ಆವರಣ
ಬಸದಿಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ೧ ಗಿಡ ಇದೆ. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೂವಿನ ಗಿಡಗಳಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ. ಸಿಗುವ ಎಡ-ಬಲ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರವನ್ನು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಯಲಯ ಇದೆ. ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಅನಂತಕೀರ್ತಿ ಮುನಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡು ಮುನಿವಾಸ ಈ ಕೋಣೆ ಇದೆ. ಚಾತುರ್ಮಾಸಗಳು ನಡೆಯುತ್ತ ಇದೆ. ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಇತರ ಚಿತ್ರಗಳು ಇವೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಯಗಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗಿ. ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಗಂಧಕುಟಿ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿದೆ.  ಗಂಧಕುಟಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಗೂಡಿನ ಒಳಗೆ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಜಿನಬಿಂಬಗಳ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಬರವಣಿಗೆ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆ, ೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ರ‍್ಯಂಕಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬಲಭಾಗದ ನೈಋತ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ, ತ್ರಿಶೂಲ, ನಾಗರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇದೆ. ಬಲಿಕಲ್ಲುಗಳು ಇವೆ. ನಿತ್ಯಪೂಜೆ ಸಲ್ಲುತಾ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಾಕಾರಗೋಡೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಆಫೀಸು ಇದೆ. ದೊಡ್ಡ ಹಾಲ್ ಇದೆ.

ವಿಧಿ-ವಿಧಾನ
ದಿನಾಲೂ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜಾದಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮೂರು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿ ಮೂರ್ತಿಯು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಶೋಡಷೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಆಚರಣೆಗಳು
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ರಥೋತ್ಸವ, ವಿಶೇಷ ಹಬ್ಬಗಳು, ದೀಪೋತ್ಸವ, ಅನಂತನೋಂಪಿ ಇತ್ಯಾದಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಸುಲ್ಕೇರಿ

ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಸುಲ್ಕೇರಿ
ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಸುಲ್ಕೇರಿಯು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಪೇಟೆಯಿಂದ ೨೦ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ರಾಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಜಂತಿಗೋಳಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇದೆ.ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಹನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಇದೆ.

ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಥಂಕರರೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರು ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪೈಕಿ ೨೨ನೆಯವರು. ಇಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರಭಾವಲಯವು ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಾಯಮಾನವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಕರತೋರಣ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪದ್ಮಪೀಥ ಚೌಕಾಕಾರವಾಗಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗೋವೇಧ ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಆಮ್ರಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ ಯಕ್ಷಿಯರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ನಿಂತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಯುಧಗಳಿವೆ. ಯಕ್ಷನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕೈ. ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಫಲ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗ , ಇನ್ನೆರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಮರ ಮತ್ತು ಆಶಿರ್ವಾದದ ಮುದ್ರೆ ಇದೆ. ಯಕ್ಷಿಗೆ ಎರಡು ಕೈ. ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫಲ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗೆ ಶಂಖ ಲಾಂಛನ ಇದೆ. 
ಈ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಅಷ್ಟಮಹಾಪ್ರಾತಿಹಾರ್ಯಗಳಾದ ಚಾಮರ,ಮುಕ್ಕೋಡೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಇವೆ. ಮುಕ್ಕೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸಿಂಹ ಲಲಾಟ ಇದೆ. ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಟವೃಷ್ಟಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರನ್ನು ಶಿವದೇವಿ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೆ ನೀರು, ಹಾಲು, ಸೀಯಾಳ, ಪಂಚಾಮೃತ, ವಿಶೇಷ ಇರುವಾಗ ದ್ರವ್ಯಗಳಾದ, ತೊಗರಿಬೇಳೆ, ಕಡ್ಲೆಬೇಳೆ, ತುಪ್ಪ, ಬಲ್ಲ, ಹೆಸರುಬೇಳೆ, ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ, ಸಕ್ಕರೆ, ಗಂಧ, ಅರಶಿನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ  ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಈ ಬಸದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೨೦೦-೩೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಾಚೀನತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ , ಗಣಧರಪಾದ, ಚವ್ವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬರಣಿಗೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇರುವ ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿಯೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯದ್ದು. ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ನಿಂತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಗೆ ಯಕ್ಷಯಕ್ಷಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಚಾಮರ, ಮುಕ್ಕೋಡೆ ಇದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಕಂಚಿನದ್ದು.ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಅದು ಶಿಲೆಯದ್ದು. ಈ ಮೂರ್ತಿ ದೇವಕೋಷ್ಠದಲಿಲ್ಲ.ಈ ಮೂರ್ತಿ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಸೀರೆ ಬಳೆ ತೊಡಿಸಿ ಇತರ ಶೃಂಗಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ ಗಂಧಕುಟಿ, ಘಂಟಾಪಂಟಪ, ತೀರ್ಥಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ ಇವೆ. ಈ ಮಂಟಪಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ ದಿವಸ ಶಾಂತಿ, ಆರಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಘಂಟಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಬಗಳು ಇಲ್ಲ.ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲ. ಎರಡು ಮಂಟಪಗಳ ನೆಲ ಕಾವಿಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹೊರ ಜಗಲಿಗೆ ಟೇಲ್ಸ್ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇಲ್ಲ.  ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಗೋಪುರ ಇದೆ.  ಆದರೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಆರಾಧನೆ, ನಾಮಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಏನೂ ಚಿತ್ರಾಕೃತಿ ಇಲ್ಲ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಕಛೇರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಸುತ್ತಲೂ ಅಂಗಳ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಎ ಇದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಸನ್ನಿಧಾನ ಇದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನನ ಮೂರ್ತಿ ಶಿಲೆಯದ್ದು. ಆತನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ಖಡ್ಗ, ಭೂತಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಅಭಯಹಸ್ತ, ಗಾಹೂ ಕೆಳಗೆ ನಾಯಿಯ ಆಕೃತಿಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಜೊತೆ ೯ ಹೆಡೆಯ  ನಾಗರಾಜ ಮತ್ತು ೭ ಹೆಡೆಯ ನಾಗರಾಣಿ ಮತ್ತು ೫ ಹೆಡೆಯ ನಾಗನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಕಾರಣಿಕದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ, ರೋಗ ಬಂದಾಗ ಪರಿಹಾರ ಆಗಿದೆ. ಬಲಿಕಲ್ಲು ಇದೆ. ದಶದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲು ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಈವರೆಗೆ ಶಿಲಶಾಸನ ಅಥವಾ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಭೈರಾದೇವಿಯ ಜಿನೇಂದ್ರ ಬಸದಿ, ಹಿರಿಯಂಗಡಿ



ಸ್ಥಳ
ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ ಹಿರಿಯಂಗಡಿ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯ ಶ್ರೀ ಮಹಾವೀರ ಭವನ ಎಂಬ ಬ್ರಹತ್ ಸಭಾಭವನದ ಬಳಿ ಈ ಬಸದಿಯು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.

ದೈವ
ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲನಾಯಕರಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆವರಣ
ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಗ ದೇವಿ ಬಸದಿ ಮತ್ತು ಅರಮನೆ ಬಸದಿಯಿದೆ. ಇವುಗಳು ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿವೆ. ಸುತ್ತಲೂ ನೂತನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮುರಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಮುಂಭಾಗವು ಟೆರೇಸನ್ನು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಭಾಗ ಹಂಚಿನ ಮಾಡನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಅಧಿಷ್ಟಾನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಮೊಗ್ಗಿನ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಆನೆಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಅಧಿಷ್ಟಾನದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಜಗಲಿಯಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರ ಪಾಲಕರ ಅಂದವಾದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮರದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಭಧ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಕರ್ಗಲ್ಲಿನ ಚಪ್ಪಡಿ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹಾಸಲಾಗಿದ್ದು, ಶುಚಿತ್ವ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧತೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಬಲ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ, ನಾಗಕಲ್ಲು ಹಾಗೂ ತ್ರಿಶೂಲಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಎಡಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾದುಕಾ ಮಂಟಪವೊAದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಮುನಿಪಾದದ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿರುವ  ಶಿಲಾಫಲಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯು ಬಲಿಕಲ್ಲು ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿ ಹೊರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿ ದೇವಕೂಟದಂತಹ ರಚನೆ ಇದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಿನೇಶ್ವರರ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಮುಂದೆ ಇರುವ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿ ಇದ್ದು ಕೆಲವು ಜಿನ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬ್ರಹದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತೀರ್ಥಂಕರ ಬಿಂಬದ ಎದುರಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೀರೆಯುಡಿಸಿ, ಬಳೆಗಳನ್ನು ತೊಡಿಸಿ ಶೃಂಗರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವು ರ‍್ಯಂಕಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಬಿಂಬದ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಪ್ರಭಾವಳಿಯು ಸದಾ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಕೀರ್ತಿ ಮುಖವಿದೆ.

ವಿಧಿವಿಧಾನ 
ಭೈರವರಸರ ಕಾಲದ ರಾಣಿ ಭೈರವಾದೇವಿಯು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಬಸದಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಇದನ್ನು ಈಗ ಕಾರ್ಕಳ ಪುರೋಹಿತ ಸಂಘದವರು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸಿ ಸರ್ವಾಂಗ  ಸುಂದರಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಕಾರ್ಕಳದ ಪುರೋಹಿತ ಸಂಘದವರು ಇದನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿಷೇಕ, ಪೂಜಾದಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಬೈಲಂಗಡಿ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಪಡುಪಣಂಬೂರು, ಹಳೆಯಂಗಡಿ

ಬೈಲಂಗಡಿ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು ಪಡುಪಣಂಬೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೨೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿರಬಹುದು ಆಗಿ ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಿಲಾಶಾಸನವಾಗಲಿ, ಲೇಖನವಾಗಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಸದಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವರ್ಧಮಾನ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಯಗಂಟೆ ಹಾಗೂ ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸಂಕ್ರಮಣವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ಈ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಿವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆ
ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ದಿನವೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಭಗವಾನ್‌ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆ ಎತ್ತರ ೫ ಅಡಿ ಆಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮಕರ ತೋರಣದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ದಿನವೂ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿ, ಮೂಲ ಶ್ರಾವಣ, ದೀಪಾವಳಿ, ಯುಗಾದಿ ಇವುಗಳು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬಗಳು. ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆಯಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬೈಲಂಗಡಿ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಪಡುಪಣಂಬೂರು, ಹಳೆಯಂಗಡಿ
ಬೈಲಂಗಡಿ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು ಪಡುಪಣಂಬೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೨೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿರಬಹುದು ಆಗಿ ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಿಲಾಶಾಸನವಾಗಲಿ, ಲೇಖನವಾಗಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಸದಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವರ್ಧಮಾನ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಯಗಂಟೆ ಹಾಗೂ ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸಂಕ್ರಮಣವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ಈ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಿವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆ
ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ದಿನವೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಭಗವಾನ್‌ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆ ಎತ್ತರ ೫ ಅಡಿ ಆಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮಕರ ತೋರಣದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ದಿನವೂ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿ, ಮೂಲ ಶ್ರಾವಣ, ದೀಪಾವಳಿ, ಯುಗಾದಿ ಇವುಗಳು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬಗಳು. ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆಯಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಬೈಪಾಡಿ

ಬೈಪಾಡಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿಯು ಬಂದಾರು ಗ್ರಾಮದ ಬೈಪಾಡಿ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಮಾರ್ಗ
ಬಸದಿಯು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಕೊಯ್ಯೂರು ಬೈಪಾಡಿ ಬೆಳಾಲ್ ಉಜಿರೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ೧೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.

ಪೂಜಾ ತೀರ್ಥಂಕರರು
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ತೀರ್ಥಂಕರರೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ.ಈ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಪ್ರಭಾವಲಯ ಕಂಚು ಮತ್ತು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದೆ.

ಮೂರ್ತಿಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ
ಇಲ್ಲಿ ಮಕರ ತೋರಣ ಇಲ್ಲ. ಸಿಂಹಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಮೂರ್ತಿಯು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಗರುಡ ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮಹಾಮಾನಸಿ ಯಕ್ಷಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಗರುಡ ಯಕ್ಷನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರ, ಪದ್ಮ, ಚಕ್ರ, ಫಲ ಇವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಮಹಾಮಾನಸಿ ಯಕ್ಷಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫಲ, ಚಕ್ರ, ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ವರದ ಮುದ್ರೆಗಳಿವೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗೆ ಜಿಂಕೆಯ ಲಾಂಛನ ಇದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯ ಮುಖವು ಶಾಂತ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನೋಂಪಿ ಉದ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡಿ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇರುವ ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಎಂದರೆ ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ. ಈ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಜಲ, ಗಂಧ, ಪಂಚಾಮೃತ, ಸಿಯಾಳ, ನಾಳಿಕೇರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಈ ಬಸದಿ ೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಂದರೆ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಹೀಗೆ ಎರಡು ಸಲ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.ಬಸದಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ, ಗಣಧರಪಾದ, ಚವ್ವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಸರ್ವಾಹ್ನ ಯಕ್ಷ ಇದ್ದಾರೆ.ಶ್ರೀ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ದೇವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಸೀರೆ, ಬಳೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಿಗೆ ಶುಕ್ರವಾರ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೂವು ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ ಫಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ಹರಕೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈವರೆಗೆ ಮದುವೆ ಜಾನುವಾರು ಕೃಷಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದ ಹರಕೆ ಈಡೇರಿದೆ.ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಅವರು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡ ಅಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಬಸದಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿ ಕಾರಣ ಎಂಬುದು ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆ.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ ಗಂಧಕುಟಿ, ಪ್ರಾರ್ಥನ ಮಂಟಪ, ತೀರ್ಥಮಂಟಪಗಳಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮಂಟಪಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿದ ವಿವಿಧಾಲಂಕಾರದ ಶಿಲಾಸ್ತಂಭಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಮೂಡಬಿದಿರೆಯ ಸಾವಿರ ಕಂಬದ ಬಸದಿಯ ಶಿಲಾಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆನೆ, ನರಸಿಂಹ, ನವಿಲು, ಕಲಶ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವಿಧ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪೈಂಟಿಂಗ್ ಇಲ್ಲ. ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದ್ವಾರದ ಆಚೆ-ಈಚೆ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವ ಚಿತ್ರ ಇದೆ.ಇಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮೇಲೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲ ಇದೆ.ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ನೇಮಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕೆಲವು ಮೂರ್ತಿಗಳುಳ್ಳ ಗಂಧಕುಟಿ ಇದೆ.ಗರ್ಭಗೃಹದ ಸುತ್ತಲೂ ಅಂಗಳ ಇದೆ. ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡ ಇದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಾನ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವತೆಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಕ್ಲಪ್ತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಿಕಲ್ಲು, ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಇದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಧಮಾನ ಸ್ವಾಮಿ ಕೆರೆಬಸದಿ, ಕೆರ್ವಾಶೆ



ಸ್ಥಳ
ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕು ಕೆರ್ವಾಶೆ ಗ್ರಾಮ ಕೆರ್ವಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವರ್ಧಮಾನ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯಿದೆ.ಇದರ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದೆ. ಕಾರ್ಕಳದಿಂದ ಒಟ್ಟು ೨೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾರ್ಕಳದಿಂದ ಅಜೆಕಾರು ಶಿರ್ಲಾಲು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೆರ್ವಾಶೆಗೆ ೩೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಾತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಕಳದಿಂದ ತೆಳ್ಳಾರು, ಮುಂಡ್ಲಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೆರ್ವಾಶೆಗೆ ೧೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಆಗುತ್ತದೆ.  ಕಾರ್ಕಳದಿಂದ ಬಜಗೋಳಿ ದಾಟಿ ಮುಂಡಾರು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೆರ್ವಾಶೆ ಬರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯೂ ಕಾರ್ಕಳ ಶ್ರೀಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಥ್ವಿರಾಜ ಎಂಬ ಅರಸ  ಮಹಾವೀರ ಶಕ ೧೦೯೧ನೇ ಕಾಲಯುಕ್ತ ಸಂವಸ್ರರದ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸ ೧೦ ಸಲುವ ದಿನ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ೨೦೦೩ನೇ ಇಸವಿ ಮೇ ತಿಂಗಳ ೧೩ನೇ ತಾರೀಕು ಜಿನ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಂಬಿರುವ ಊರ-ಪರವೂರ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರಾವಕ ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಈ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಸದಿಯು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ.  ಬಸದಿಯ ಜೀಣೋದ್ಧಾರವಾಗಿ ಧಾಮ ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ೨೦೦೩ನೇ ಇಸವಿ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ.

ಪ್ರಾಂಗಣ
ಈ ಬಸದಿಯೂ ಹಂಚಿನ ಮಾಡುಗಳ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವಿದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ, ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿ, ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಬಸದಿಗೆ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇದೆ. ಶ್ರಾವಕರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಎದುರಿನ ಗೋಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ದ್ವಾರ ಪಾಲಕರ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿಯಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜಿನಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಶ್ರೀ ವರ್ಧಮಾನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬ ಶಿಲೆಯಿದ್ದು, ಅಂದಾಜು ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರ. ಖಡ್ಗಾಸನ  ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ವಿಗ್ರಹ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಗರಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮುರ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪ್ರಾಕರಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಸದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನ್ನ ಛತ್ರವಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಜಿನಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಬಿಂಬಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಪೂಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೂವು ಹಾಕುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೧ಕ್ಕೆ ಮಹಾ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದಿನಕ್ಕೆ  ಎರಡು ಬಾರಿ ದೀಪಾರಾಧನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಕೇಳದಪೇಟೆ

ಕೇಳದಪೇಟೆಯ ಶ್ರೀ ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೬ ಕಿ.ಲೋ.ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ನಾವು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಹೊರಟು ಗುರುವಾಯನಕೆರೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ವೇಣೂರಿಗೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಡ್ಡಂದಡ್ಕ ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಂತರ ಕಾಶಿಪಟ್ಣ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೇಳದಪೇಟೆಗೆ ಬಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಶ್ರೀ ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಕಾಶಿಪಟ್ಣದ ಪೆರಾಡಿಯ ಕೇಳದಪೇಟೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದ ಬಸ್ಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಈಗ ಇಲ್ಲ.

ಪೂಜಾ ಮೂರ್ತಿ
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಶ್ರೀ ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ. ಇವರು ತೀರ್ಥಂಕರರುಗಳ ಪೈಕಿ ೧೪ನೆಯವರು. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯು ಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿನ ಬಿಂಬಕ್ಕೆ ಕಂಚಿನ ಪ್ರಭಾಲಯವು ಇದೆ. ಮೂರ್ತಿಯು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಳಗಡೆ ಕರಡಿಯ ಲಾಂಛನವಿದ್ದು ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಸರ್ವಾಂಗ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಷ್ಟಮಹಾ ಪ್ರಾತಿಹಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಚಾಮರ, ಮುಕ್ಕೊಡೆ, ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ, ದಿವ್ಯಧ್ವನಿ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿಲ್ಲ. ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಜಲ, ಕ್ಷೀರ, ಪಂಚಾಮೃತ, ಸೀಯಾಳ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತರೆ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೂಜೆ
ಬಸದಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ, ಗಣಧರ ಪಾದ, ಚೌವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರು, ಸರ್ವಾಹ್ಣ ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಬರವಣಿಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಜೊತೆಗೆ ೧೪ ಇತರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಇದೆ. ಅದು ಪಂಚಲೋಹದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಸೀರೆ, ಬಳೆ ತೊಡಿಸಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹೂವು ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮ ಇಲ್ಲ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಸುವಾಗ ಚರು, ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಜನರು ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹರಕೆಗಳು ಈಡೇರಿದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಇವೆ.ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಇದೆ. ಇದು ಕುದುರೆ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ನಾಯಿಯ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಆವೇಶ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಸದಿ ವಿನ್ಯಾಸ
ನಾವು ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಸುಕನಾಸಿ, ಯೆಡನಾಳಿ, ಗಂಧಕುಟಿ, ತೀರ್ಥಮಂಟಪ, ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಈ ಬಸದಿಯ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸಿಮೆಂಟಿನ ಕಾವಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಗೋಡಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಮತ್ತು ಆ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗೋಪುರದ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಸಿಮೆಂಟಿನಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೆತ್ತನೆ, ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಬರೆದಂತಹ ಅಕ್ಷರಗಳು ಈಗ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಅಂಗಳ ಇದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು