Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಕೊಟ್ಟಾಯಂ

ಕೋಟ್ಟಯಂ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ನಗರ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಹಾಗೂ ವೆಂಬನಾಡ್ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕುಟ್ಟನಾಡಿನ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕೋಟ್ಟಯಂ ತನ್ನ ಅಸಾಧಾರಣ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

ದೀಪಿಕಾ , ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ, ಮತ್ತು ಮಂಗಳಮ್‍‍ನಂತಹ ಅನೇಕ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಕೋಟ್ಟಯಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲೇ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಇತಿಹಾಸ 

ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಟಯಂ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. 'ಮಲಯಾಳಿ ಸ್ಮಾರಕ' ಆಂದೋಲನವು ಕೋಟ್ಟಯಮ್‍ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಮಲಯಾಳಿ ಸ್ಮಾರಕವು ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುವಾಂಕೂರು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾವಂತ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.

ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಹೋರಾಟವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈಕೋಮ್ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ (1924-25) ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ತಿರುವಾಂಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೂ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು. ವೈಕೋಮ್, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿವ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಾನ, ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 Official website of Kottayam District
 Official website from Gov. of Kerala
 Britannica Reference on Kottayam
 Kottayam District Map, MapsOfIndia.com
ಕೇರಳ
ನಗರಗಳು
ಗುರುಡೊಂಗ್‍ಮರ್ ಸರೋವರ

ಗುರುಡೊಂಗ್‍ಮರ್ ಸರೋವರವು ಭಾರತದ ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಂಗನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.  ಇದನ್ನು ಬೌದ್ಧರು, ಸಿಖ್ಖರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. 8 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಗುರು ರಿನ್ಪೋಚೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗುರು ಪದ್ಮಸಂಭವನ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು 

ಹಿಮನದಿಗಳಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸರೋವರವು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಂಚೆಂಡ್‌ಜೋಂಗಾ ಶ್ರೇಣಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ತ್ಸೋ ಲಹ್ಮುವನ್ನು ಸೇರುವ ಮೂಲ ಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಮೇ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸರೋವರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಸರೋವರವು  ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಾಹ್ಯ ಉದ್ದ ) . ಆದರೆ, ಭಕ್ತರು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸರೋವರದ ಗಾತ್ರವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಸರೋವರದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗದ ನೋಟಕ್ಕೆ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶವು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಅದು ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುರುಡೊಂಗ್ಮರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚಮರೀಮೃಗಗಳು, ನೀಲಿ ಕುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಇತರ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ 
ಸರೋವರದ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಯು ಗುರು ಪದ್ಮಸಂಭವ ಅವರು ಟಿಬೆಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರು ಇದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಅದು ಡೋರ್ಜೆ ನೈಮಾ ಅಥವಾ ಛೋಡೆನ್ ನೈಮಾದ ದೈವಿಕ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೆರೆಯು ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಕಾರಣ, ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ಪದ್ಮಸಂಭವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಗುರುಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ಇದು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಸರೋವರವನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ಈ ಪವಿತ್ರ ನೀರನ್ನು ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.

ಚಿತ್ರಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 Gurudongmar lake Travel Guide 
 Gurudongmar Lake- Permit Regulations Climate Temperature Height
ಸಿಕ್ಕಿಂ
ಸರೋವರಗಳು
ಭಾಲುಕ್‍ಪೋಂಗ್

ಭಾಲುಕ್‌ಪೋಂಗ್ ಭಾರತದ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾಮೆಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿಮಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣ.

ಭಾಲುಕ್‌ಪುಂಗ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಆಕಾ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಬೀರಿದವು. ಅಸ್ಸಾಂನ ಅಹೋಮ್ ದೊರೆಗಳು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. 1873 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾಲುಕ್‌ಪುಂಗ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವರ್ಜಿತವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.

ಭಾಲುಕ್‌ಪುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ರಿವರ್ ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾಲುಕ್‌ಪುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಖುಯಿ ಬೇಟೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಟಿಪಿ ಆರ್ಕಿಡೇರಿಯಂ ಸೇರಿವೆ. ಇದು 80 ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳಿಂದ 2600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಆಕಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಬ್ಬವಾದ ನ್ಯೇತಿಡೌವನ್ನು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಜಿನೋದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಲುಕ್‌ಪುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 
 Bhalukpong Circle, OpenStreetMap, retrieved 1 December 2021.
 Sessa Orchid Sanctuary
 Location of Bhalukpong
ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
ಪಟ್ಟಣಗಳು
ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ

ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ತಾಲ್ಲೂಕು. ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯವು 249 ಚ.ಕಿ.ಮಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಕಣಿವೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಚಿನ್ನವು ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಭೂಗೋಳ 

ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕೆಳಗೆ ಭವಾನಿ ನದಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪರ್ವತ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದೆ.

249 km 2 ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯವು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಂದಿಗೆ ಗಡಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಅರಣ್ಯದ 81 ಕಿಮೀ 2 ಅನ್ನು ಹೊಸ ಭವಾನಿ ಅರಣ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಲು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಭೂವಿಜ್ಞಾನ 
ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಕಲ್ಲುಗಳೆಂದರೆ ನೈಸ್. ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಏಳು ವಿಶಾಲ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಚಾರ್ನೋಕೈಟ್, ಹಾರ್ನ್‌ಬ್ಲೆಂಡ್ ನೈಸ್, ಮಿಗ್ಮೈಟಿಟಿಕ್ ಆಂಫಿಬೋಲೈಟ್, ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ ಬಯೋಟೈಟ್ ನೈಸ್, ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್-ಫೆಲ್ಡ್‌ಸ್ಪಾಥಿಕ್ ನೈಸ್, ಬಯೋಟೈಟ್ ಗ್ರಾನೈಟ್ ನೈಸ್ ಮತ್ತು ಪೆಗ್ಮಟೈಟ್.

ಚಿನ್ನದ ಖನಿಜೀಕರಣ 
1965 ರಲ್ಲಿ ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿಯ ಸಿರುವಣಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಣಿಗಾರು ಚಿನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಗರಸನ್ನು ಜಾಲಿಸುವುದರ ವರದಿಯಾಯಿತು. ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ತರುವಾಯ ನಡೆಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿನ್ನದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಿರುವಣಿ ನದಿಯ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿನ್ನದ ಖನಿಜೀಕರಣದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸಂಭವಿಸುವ ವಿಧಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಚಿನ್ನದ ಖನಿಜೀಕರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ,

 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿನ್ನದ ಖನಿಜೀಕರಣವು ಎಎಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಜಿಸಿಯ ಒಳನುಗ್ಗುವ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
 ಸಿರುವಣಿ ನದಿಯ ದಡದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಪ್ಲೇಸರ್ ನಿಕ್ಷೇಪ.

ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು 
ಈ ಕಣಿವೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮುದುಗ, ಇರುಳ, ಕುರುಂಬ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವಸಾಹತುಗಾರರ ಒಂದು ವಿಭಾಗ.

ಅಟ್ಟಪಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇರುಳ, ಮುದುಗ ಮತ್ತು ಕುರುಂಬ ಎಂಬ ಮೂರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕೇರಳ
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಖೇಚೆಯೊಪಾಲ್ರಿ ಸರೋವರ

ಖೇಚೆಯೋಪಾಲ್ರಿ ಸರೋವರವು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

ಈ ಸರೋವರವು ಬೌದ್ಧರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳಿಬ್ಬರಿಗೂ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಯಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸರೋವರ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು ಶೋ ಡ್‍ಜ಼ೋ ಶೋ, ಇದರರ್ಥ "ಓ ಸ್ತ್ರೀ, ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊ". ಇದು ಖೇಚೋಡ್‍ಪಾಲ್ದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದಿರುವ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಬೆಟ್ಟವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಸರೋವರವು ಹೆಚ್ಚು ಪೂಜ್ಯ ಕಣಿವೆಯಾದ "ಡೆಮಜ಼ಾಂಗ್" ನ (ಅಂದರೆ ಅಕ್ಕಿಯ ಕಣಿವೆ) ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ . ಈ ಭೂದೃಶ್ಯವು ಗುರು ಪದ್ಮಸಂಭವರಿಂದ ಆಶೀರ್ವದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಪ್ತ ನಿಧಿಗಳ ಭೂಮಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಸರೋವರದ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಎಲೆಗಳು ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ತೇಲುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಎಲೆಯು ಸರೋವರದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಬಿದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಶ್ರಮದಾಯಕವಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 A website with pictures of Kheceopalri lake
 A website with pictures of Khecheopalri lake and Khecehopalri Monastery 
ಸಿಕ್ಕಿಂ
ಸರೋವರಗಳು
ಬಾಯ್ಸ್ ಟೌನ್

ಬಾಯ್ಸ್ ಟೌನ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ವಯನಾಡಿನ ಮಾನಂತವಾಡಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ.

ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯ 
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಉಬ್ಬುತಗ್ಗುಗಳಿರುವ ಚಹಾ ತೋಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಮವು ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಗಲು ಪ್ರವಾಸಿಗರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಾಯ್ಸ್ ಟೌನ್ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಟೀ ಅಂಗಡಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 

 ಹರ್ಬಲ್ ಗಾರ್ಡನ್
 ನೇಚರ್ ಕೇರ್ ಸೆಂಟರ್
 ಸೆರಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೇಂದ್ರ
 ಪೆರ್ಮಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೇಂದ್ರ
 ಜೀನ್ ಪಾರ್ಕ್ (ಇಂಡೋ-ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಯೋಜನೆ)

ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕೇರಳ
ಗ್ರಾಮಗಳು
ಚೌಳಹಿರಿಯೂರು

ಚೌಳಹಿರಿಯೂರು ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ  ಬಗ್ಗೆ ಇದೆ, ಹೊಸದುರ್ಗದಿಂದ. ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000.

ಆರ್ಥಿಕತೆ 
ಕೃಷಿ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ, ಈ ಹಳ್ಳಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಳೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾಗಿ, ಜೋಳ, ಎಣ್ಣೆ ಬೀಜಗಳು, ಹುರುಳಿ, ಹೆಸರು ಕಾಳು, ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು. ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತೋಟ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಂಗಳೂರು, ದಾವಣಗೆರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಜನರು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೆಲಸ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯಿರುವ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ವೃತ್ತಿಪರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಶುಲ್ಕ.

ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳು 
2000 ರಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯವು ಪೂಜಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದಾಸರ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಂಪಾ 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಆಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.

ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ರೀ ಭೋಗ ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕುರುಬಾ ಸಮುದಾಯವು ಪೂಜಿಸುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಒಮ್ಮೆ ಕಾರ್ತಿಕಾ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಕುರುಬರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಈ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. 12 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ 9 ದಿನಗಳ ಜಾತ್ರ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಕುರುಬರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.

ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಚೌಡಮ್ಮನ ಗುಡಿ ಅಥವಾ ಹೊರಾಲಾ (ಹೋರಾಗಲ) ಗುಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ಆಂತರಿಕ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಾನೈಟ್ ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಮೂಲ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜೊತೆಗೆ *ಶ್ರೀ ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಿ* ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಗ್ರಾಮದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೇವಾಂಗ ಸಮುದಾಯದವರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬನದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯು ದೇವಾಂಗ ಸಮುದಾಯದವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಚರಿಸುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, ನೂಲು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಹ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ 
ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚೌಲಹಿರಿಯೂರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ವೈದ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌ school ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾಲೇಜು ಇದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಕೂಡ ಇದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು 
ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಎಪಿಎಂಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಸಮುದ್ರಯಾನ ಭವನ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಸೇರಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ

ಧರ್ಮ 
ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದೂ ಜಾತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು 
3000 ಜನರಿಗೆ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಇದು ಹಳ್ಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಜನರು ಉತ್ಸವವನ್ನು ನೋಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಭಾಷೆ 
ಕನ್ನಡ ಮುಖ್ಯ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದವರೂ ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮಿಳು ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಜನರು ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ತೆಲುಗು, ಮರಾಠಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಬಹುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಹ
ಭಾರತದ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ನಂತರ ಭಾರತದ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 63 ನೇ ವಿಧಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ರಾಜೀನಾಮೆ, ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ, ಮರಣ, ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆಯಾದ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.   

ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ನಡೆಸುವ ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ಒಂದೇ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮತದ ಮೂಲಕ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಚುನಾವಣಾ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಅವಧಿಯ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು.  ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಹುಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು.  ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವರು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ಮಸೂದೆ ಹಣಕಾಸು ಮಸೂದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.  1950 ರಲ್ಲಿ ಈ ಹುದ್ದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ 14 ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು 13 ಮೇ 1952  ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.  1969 ರಲ್ಲಿ ಜಾಕೀರ್ ಹುಸೇನ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ವರಾಹಗಿರಿ ವೆಂಕಟ ಗಿರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.  14 ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಲ್ಲಿ ಆರು ಮಂದಿ ನಂತರ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದರೂ.  ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಕಾಂತ್ ಮಾತ್ರ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ.  ಎಂ. ವೆಂಕಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು  ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತ ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ ಜನಿಸಿದ ಮೊದಲ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

11 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 ರಂದು, ಜಗದೀಪ್ ಧನಕರ್ ಅವರು ಭಾರತದ 14 ನೇ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಪಟ್ಟಿ 
ಭಾರತೀಯ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಭಾರತದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ
 ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ
 ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ
 ಭಾರತದ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ
 ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ
 ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ
 ಭಾರತದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಂಗಾತಿ
 ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಉಪ ಸಭಾಪತಿ
 ಲೋಕಸಭೆಯ ಸ್ಪೀಕರ್
 ಲೋಕಸಭೆಯ ಉಪ ಸ್ಪೀಕರ್
 ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಭಾನಾಯಕ
 ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ
 ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಭಾನಾಯಕ
 ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ
 ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 ಭಾರತದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ (ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್)

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು
ಛೋಂಗ್ಮೊ ಸರೋವರ

ಛೋಂಗ್ಮೊ ಸರೋವರ ಭಾರತದ ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮನದಿ ಮೂಲದ ಒಂದು ಸರೋವರ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಸರೋವರವು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಋತುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸರೋವರದ ಮೇಲ್ಮೈಯು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಿಕ್ಕಿಮೀಸ್ ಜನರು ಇದನ್ನು ಬಹಳ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಸರೋವರದ ಬದಲಾಗುವ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರು.

ಈ ಸರೋವರವು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮದ ಹೊದಿಕೆ ಕರಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ಮೂಲವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು 

ಸರೋವರವು ಅಂಡಾಕಾರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು  ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರೋವರದ ಗರಿಷ್ಠ ಉದ್ದ  ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಅಗಲ  . ವರದಿ ಮಾಡಲಾದ ಗರಿಷ್ಠ ಆಳ  ಸರಾಸರಿ ಆಳ  . ಸರೋವರದ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ಸರೋವರವು ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮಾ (ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನ) ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಆಗ ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಝಾಕ್ರೀಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಂಬಿಕೆ ವೈದ್ಯರು ಸರೋವರದ ನೀರಿನ ಗುಣಪಡಿಸುವ ಗುಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸರೋವರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. 

ಸರೋವರದ ತಾಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಚಮರೀಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಹೇಸರಗತ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂತೋಷದ ಸವಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಗೂಡಂಗಡಿಗಳು ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆರೆಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಶಿವನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.

ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ

ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆ 
ಇದು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ರಾಜ್ಯದ ಸಿಕ್ಕಿಂನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 300,000 (3 ಲಕ್ಷ) ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
Tsomgo Lake travel guide - Permit Regulations Climate Temperature

ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 

 
ಸಿಕ್ಕಿಂ
ಸರೋವರಗಳು
ಭೀಷ್ಮಕ್‍ನಗರ್

ಭೀಷ್ಮಕ್‍ನಗರ್ ಭಾರತದ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುರಾತತ್ವ ಸ್ಥಳ. ಈ ಅವಶೇಷಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 11 ರಿಂದ 16 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಸಾದಿಯಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದ ಬೋಡೋ-ಕಚಾರಿ (ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮೀಸ್) ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಾದ ಚೂಟಿಯಾಗಳ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಭೀಸ್ಮಕ್‍ನಗರವನ್ನು ಚೂಟಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಸಾಧಯಪುರಿ (ಅಥವಾ ಸ್ವಾಧಯಪುರಿ) ಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಶಾಸನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಇದು ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಚುಟಿಯಾ ರಾಜ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣನ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಸನದ ಬರಿಗೆಯರಿಮೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಈ ಕಾಲನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ವಾಸ್ತುಕಲೆ 
ಅದರ ರಕ್ಷಣಾರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆನಗರವು 10 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಗೋಡೆಯು 4.5 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ಅಗಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಮಿಶ್ಮಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಡೆಗೋಡೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಅರುಣಾಚಲ ಸರ್ಕಾರವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಖನನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರೂ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಗೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉತ್ಖನನಗಳು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ.

ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ

ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 
 
 
 
 
 
 
 

ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳು
ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್

ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೀದಿಯಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದ ಕೋಟೆ ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ತಿರುವನಂತಪುರವು ತಿರುವಾಂಕೂರು ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, 1900 ರಿಂದ ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉಪನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲೇ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಪೂರ್ವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಿಂದ ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರವು ನಾಲ್ಕು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಕೋಟೆಯ ಪೂರ್ವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಶಂಖದ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೃಹತ್ ಲೋಹದ ದ್ವಾರಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶಂಖವು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ರಾಜಮನೆತನದ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

ಮಹತ್ವ 
ಇದು ರಾಜ್ಯ ನಡೆಸುವ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಮತ್ತು ಕೆಯುಆರ್‌ಟಿಸಿಯ ಸಿಟಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಬಸ್ ಡಿಪೋ ಆಗಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೋವಲಂ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಮಾರ್ಗಭೇದವನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ (ದೂರದ ಬಸ್ಸುಗಳಿಗೆ) ಪೂರ್ವ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಉನ್ನತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್‌ಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದೊಳಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.

125 ವರ್ಷ ಹಳೆಯದಾದ ಅಟ್ಟಕುಳಂಗರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು ಇಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ.

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್ ತಿರುವನಂತಪುರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅನೇಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆಡ್ ಆಭರಣದ ಶೋರೂಮ್‌ಗಳು ಕೋಟೆ ಆವರಣದೊಳಗೆ ತಮ್ಮ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ, ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಶ್ರೀ ಅಭೇದಾನಂದರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಆಶ್ರಮವಿದೆ.

ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು 

 ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕ್ಕುಳಂ - 200 ಮೀ
 ಪಳವಂಗಡಿ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ - 250 ಮೀ
 ಚಲೈ ಬಜಾರ್ - 100 ಮೀ
 ಕುಠೀರ ಮಲಿಕಾ - 150 ಮೀ
 ಅಭೇದಾನಂದ ಆಶ್ರಮ - 200 ಮೀ
 ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಟೆಕ್ಸ್ ಟೈಲ್ಸ್ - 100 ಮೀ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕೇರಳ
ಉಪನಗರಗಳು
ಚಿತ್ತೂರು

ಚಿತ್ತೂರು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ. ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತಪುರ, ಕಡಪಾ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣ ನೈಋತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಉತ್ತರ ಆರ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ಸೇಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಬಳಸಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 5,855 ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 22.85.536 (1971). ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಬೆಟ್ಟಮಯ. ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟದ ಕವಲುಗಳಿಂದ, ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕಣಿವೆಗಳು ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ. ಘಟ್ಟಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಬತ್ತ. ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಕಾಳುಗಳು, ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಿರುಮಲೈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯಾತ್ರಿಕರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಕಾಳಹಸ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿವದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ದು.

ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರ ಚಿತ್ತೂರು. ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರ. ಮದ್ರಾಸಿಗೆ 128 ಕಿ.ಮೀ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 63,035 (1971). ಇಲ್ಲಿ ಪೌರಸಭೆಯಿದೆ; ತಿರುಪತಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲೇಜು. ಶಿಕ್ಷಕರ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಕಾಕಂಬಿ, ಮಾವಿನಹಣ್ಣು, ನೆಲಗಡಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ತೂರು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. ಬಿಸ್ಕತ್, ಮುರಬ್ಬ, ಮಿಠಾಯಿ, ಉಪ್ಪಿನ ಕಾಯಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ದೈನಿಕಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‍ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ತೂರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ತೂರಿನ ಬಳಿ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಚಂದನದ ಮರಗಳುಂಟು. ಅವುಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಷರಾಬು ತಯಾರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮ ಹದ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳುಂಟು. ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಯ ವ್ಯಾಪಾರವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ತೂರಿಗೆ ಮದ್ರಾಸು ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ನೇರ ಬಸ್ ಹಾಗೂ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. 1782ರಲ್ಲಿ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮೃತನಾದ್ದು ಚಿತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ.

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
Chittoor official website
Chennai to Kalahastri Tour Package 

ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ನಗರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ನೆಲ್ಲೂರು

ನೆಲ್ಲೂರು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ; ಆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕರ್ನೂಲು ಮತ್ತು ಕಡಪ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚಿಂಗಲ್‍ಪಟ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿ ಇವೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 13 058 ಚ. ಕಿಮೀ. (ಜನಸಂಖ್ಯೆ 16,09,617 (1971). ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಇವು; ನೆಲ್ಲೂರು (ಜನಸಂಖ್ಯೆ 3,63,166), ಗೂಡೂರ್ (1,73,465), ಸೂಲೂರ್‍ಪೇಟೆ (1,34,694), ವೆಂಕಟಗಿರಿ (1,12,871) ರಾಪುರ್ (1,12,192) ಆತ್ಮಕೂರ್ (1,59,567), ಉದಯಗಿರಿ (1,36,781), ಕಾವಲಿ (1,79,416) ಮತ್ತು ಕೋವೂರ್ (2,37,485).

ಪೂರ್ವಘಟ್ಟಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿರುವ ಮೈದಾನನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಡಲ ತೀರ ಮರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ನೀರು ನುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದಂತೆ ನೆಲ ಎತ್ತರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರೆ ಅದು ಅಷ್ಟು ಫಲವತ್ತಾಗಿಲ್ಲ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಪೆನ್ನಾರ್, ಕಂಡಲೇರು, ಸ್ವರ್ಣಮುಖಿ, ಮೂಸಿ ಮತ್ತು ಮೊನ್ನೇರು. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ನೆಲ ಸಾಗುವಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವುಂಟು. ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ರಾಗಿ, ಸಾವೆ, ಬತ್ತ, ಬೇಳೆ ಕಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ ಬೀಜಗಳು. ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದನಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಭ್ರಕದ ಗಣಿಗಳಿವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಜಿಲ್ಲೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶ ಹಿಂದೆ ಚೋಳ ಮತ್ತು ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಇದು ವಿಜಯನಗರದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಕರ್ಣಾಟಕದ ನವಾಬರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶ 1781ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶವಾಯಿತು. ಉದಯಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಇದೆ. ನೆಲ್ಲೂರು ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಗೂಡೂರ್ (33,778), ಕಾವಲಿ (29,616), ವೆಂಕಟಗಿರಿ (17,546), ಕೋವೂರ್ (16,846), ಸೂಲೂರ್‍ಪೇಟೆ (12,757), ಮತ್ತು ನಾಯಿಡುಪೇಟೆ (9,664).

ನೆಲ್ಲೂರು ಪಟ್ಟಣ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮದರಾಸಿಗೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 152 ಕಿಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,33,590 (1971). 1866ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ವೆಂಕಟಗಿರಿಯ ರಾಜರು ಇಲ್ಲಿ 1876ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜನ್ನೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇವು ತಿರುಪತಿಯ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾತೊಲಿಕ್ ಮಿಷನ್ನಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಮದರಾಸ್-ವಿಜಯವಾಡ ಹೆದ್ದಾರಿ ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮದರಾಸ್ ದೆಹಲಿಗಳಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ನಗರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಶಿಲ್ಪಾ ಗುಪ್ತಾ

ಶಿಲ್ಪಾ ದಯಾನಂದ್ ಗುಪ್ತಾ (ಜನನ: ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೯ ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ .  ಅವರು ದೇಶೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಶಿಲ್ಪಾ ಗುಪ್ತಾ ದೆಹಲಿಯ ರೋಹಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ದಯಾನಂದ್ ಗುಪ್ತಾ ಆಸ್ತಿ ಡೀಲರ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸ್ವರ್ಣಾ ಗುಪ್ತಾ ಗೃಹಿಣಿ. ಇವರು ಎಸ್‌ಕೆವಿ ಪ್ರಶಾಂತ್ ವಿಹಾರ್‌ನಿಂದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಮಲಾ ನೆಹರು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿ 
ಶಿಲ್ಪಾ ಗುಪ್ತಾ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುವ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಟೆರೇಸ್ ಮೇಲೆ ಅಣ್ಣನ ಜೊತೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತಂಡ, ಉತ್ತರ ವಲಯ ತಂಡದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ತಂಡಕ್ಕೆ 175 ನೇ ಕ್ಯಾಪ್ ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದರು.

ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಂತರದ ಜೀವನ 
೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಾ ಗುಪ್ತಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತೊರೆದಿದ್ದರು. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅವರು ಈಗ ದೆಹಲಿಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರಾಗಿ (ಸಿವಿಲ್) ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆರ್ಕೈವ್

ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಸರಳಾ ದೇವಿ

ಸರಳಾ ದೇವಿ (೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೦೪ - ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೬) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ, ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ, ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಲೇಖಕಿ. ಇವರು, ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ಒಡಿಯಾ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಒಡಿಯಾ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ಅವರು ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೬ ರಂದು ಒಡಿಶಾ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಡಿಶಾ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸ್ಪೀಕರ್, ಕಟಕ್ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಉತ್ಕಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ಎಸ್. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಯೋಗದ ಒಡಿಶಾದ ಏಕೈಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 

ಸರಳಾ ದೇವಿಯವರು ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೦೪ ರಂದು ಬಾಲಿಕುಡ ಬಳಿಯ ನಾರಿಲೋ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ (ಈಗ ಜಗತ್‌ಸಿಂಗ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಒಡಿಶಾ) ಒರಿಸ್ಸಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಜಮೀನ್ದಾರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ದಿವಾನ್ ಬಸುದೇವ್ ಕನುಂಗೋ, ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ. ಸರಳಾರನ್ನು, ತಂದೆಯ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ, ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದ ಬಾಲಮುಕುಂದ ಕನುಂಗೋ ಅವರು ದತ್ತು ಪಡೆದು ಬೆಳೆಸಿದರು.       ಸರಳಾ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕವಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆಕೆಯ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಮನೆ ಬೋಧಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದರು. ಸರಳಾ ತನ್ನ ಬೋಧಕರಿಂದ ಬಂಗಾಳಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಒಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಷೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವರು ತನ್ನ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನೊಂದಿಗೆ ೧೩ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ 
ಬಂಕಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಸರಳಾ ಅವರು ಬಂಕಿಯ ರಾಣಿಯಾದ ಸುಕಾದೇವಿಯ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಕೀಲರಾದ ಭಾಗೀರಥಿ ಮೊಹಾಪಾತ್ರ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೊದಲ ಒರಿಸ್ಸಾ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಸರಳಾ ಅವರು ಸ್ವತಃ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಒಡಿಶಾ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸ್ಪೀಕರ್. ಅವರು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ದುರ್ಗಾಬಾಯಿ ದೇಶಮುಖ್, ಆಚಾರ್ಯ ಕೃಪಲಾನಿ, ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು ಅವರ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಅವರು ೧೯೪೩ ರಿಂದ ೧೯೪೬ ರವರೆಗೆ ಕಟಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಾಜದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು 
ಸರಳಾ ಅವರು ೩೦ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ೩೦೦ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.  

 ಬಿಶ್ವಾ ಬಿಪ್ಲಬಾನಿ, ೧೯೩೦
 ಉತ್ಕಲಾ ನಾರಿ ಸಮಸ್ಯ, ೧೯೩೪
 ನಾರಿರಾ ದಾಬಿ, ೧೯೩೪
 ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಸಂಗ, ೧೯೩೫
 ರವೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ, ೧೯೩೫
 ಬೀರ ರಮಣಿ, ೧೯೪೯

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ
 ಒರಿಸ್ಸಾದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ - ಸರಳಾ ದೇವಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿ

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಲೇಖಕಿಯರು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಸ್ನೇಹ ರಾಣಾ

ಸ್ನೇಹ ರಾಣಾ (ಜನನ: ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೪) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ರೈಲ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಬಲಗೈ ಆಫ್ ಬ್ರೇಕ್ ಬೌಲರ್ ಮತ್ತು ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟರ್ ಆಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ರಾಣಾ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಿನೌಲಾದಿಂದ ಬಂದವರು.  ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಕೃಷಿಕರಾಗಿದ್ದರು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
ಇವರು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಮಹಿಳಾ ಏಕದಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಟ್ವೆಂಟಿ  ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು  ಆಡಿದರು  .

೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಗಾಯದ ನಂತರ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುವುದಿಲ್ಲ.  ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಬಿ ತಂಡದ ಪರ ಆಡಿದರು.

ಮೇ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧದ ಏಕೈಕ ಪಂದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಟೆಸ್ಟ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.  ರಾಣಾ ೧೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.  

ಜನವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೨೨ ರ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗಾಗಿ ಭಾರತದ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.  ಜುಲೈ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೨೨ ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 Sneh Rana at ESPNcricinfo 
 Sneh Rana at CricketArchive (subscription required)

ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹರಿಹರ ಧಾಮ

ಹರಿಹರ ಧಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹರಿಹರ ಧಾಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಗಿರಿದಿಹ್‌ನ ಬಾಗೋದರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಿವಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಿದೆ. ದುರ್ಗೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಮಗನಾದ ಸುನೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಇವರು (ಲುಟಿಯಾನೋ) ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ದೊಡ್ಡ ಭಕ್ತ (ಪರಮ ಭಕ್ತ).

ಸ್ಥಳ 
ಹರಿಹರ್ ಧಾಮ್ ಭಾರತದ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಚೋಟಾನಾಗ್‌ಪುರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಿರಿದಿಹ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಗೋದರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಂಕ್ ರಸ್ತೆಯಿಂದ 1  ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.  

ಗಿರಿದಿಹ್ ಹಿಂದೆ ಅವಿಭಜಿತ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ಹಜಾರಿಬಾಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಗಿರಿದಿಹ್ ಅನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ವಿವರಣೆ 
೬೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವ ಈ ಶಿವಲಿಂಗವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾದ ಶಿವಲಿಂಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.   ಈ ದೇವಾಲಯವು ೨೫ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ (೧೦ ಹೆ) ಮತ್ತು ನದಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಶಿವಲಿಂಗದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸುಮಾರು ೩೦ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.   ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶ್ರಾವಣ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.   ಶ್ರಾವಣ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯು ಪವಿತ್ರವಾದ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ತಿಂಗಳು ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ತಿಂಗಳಾಗಿದೆ. ಪವಿತ್ರ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಅರ್ಧದ ಐದನೇ ದಿನದಂದು ನಾಗ ಪಂಚಮಿ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಾಗರಹಾವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹರಿಹರಧಾಮವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಜನರಿಗೆ ಮದುವೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 ಗಿರಿದಿಹ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್
 ಹರಿಹರ ಧಾಮದ ಫೋಟೋಗಳು
 ಹರಿಹರ್ ಧಾಮ್, ಗಿರಿದಿಹ್ in Indiavideo.org
 ಹರಿಹರ ಧಾಮದ ಶಿವಲಿಂಗ ದೇವಾಲಯದ ಫೋಟೋ
 ಹರಿಹರ ಧಾಮದ ಶಿವಲಿಂಗ ದೇವಾಲಯದ ಫೋಟೋ2
 ವಿಕಿಮ್ಯಾಪಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹರಿಹರ ಧಾಮ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ರಾಧಿಕಾ ಗುಪ್ತಾ

Articles with hCards
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ರಾಧಿಕಾ ಗುಪ್ತಾ (ಜನನ ೧೯೮೩) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕಿ. ಅವರು ಎಡೆಲ್‌ವೀಸ್ ಅಸೆಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (ಸಿ‌ಇಒ).     ಗುಪ್ತಾ ಅವರು ಎಡೆಲ್‌ವೀಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಅಸೆಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಲ್ಟಿ-ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ ಫಂಡ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಂಡದ ಹೂಡಿಕೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಗೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಆಸ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಮೊದಲ ದೇಶೀಯ ಹೆಡ್ಜ್ ಫಂಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರನ್ನು  "ಕತ್ತು ಮುರಿದ ಹುಡುಗಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವ 
ಗುಪ್ತಾ ಅವರ ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸೇವೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಖಂಡಗಳಾದ್ಯಂತ ತೆರಳಿದರು. ಗುಪ್ತಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತನ್ನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮುರಿದ ಕುತ್ತಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡರು ಅದು ಅವರ ತಲೆಗೆ "ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಓರೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ 
ಗುಪ್ತಾ ಅವರು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಜೆರೋಮ್ ಫಿಶರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಪದವೀಧರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಪದವಿ (ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ)  ವಾರ್ಟನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದ  ಅವರು ಸುಮ್ಮ ಕಮ್ ಲಾಡ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಇದಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸರಾಸರಿ (ಜಿಪಿಎ) ೩.೮೦ ಮತ್ತು ೪.೦೦ ರ ನಡುವೆ ಇರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವೃತ್ತಿ 
ಗುಪ್ತಾ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಮೆಕಿನ್ಸೆ & ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಕ್ಯುಆರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್, ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿ ನಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೋ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.  

ನಳಿನ್ ಮೋನಿಜ್ ಮತ್ತು ಅನಂತ್ ಜಟಿಯಾ ಜೊತೆಗೆ ಗುಪ್ತಾ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ೨೦೧೪ ಎಡೆಲ್‌ವೀಸ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಆಂಬಿಟ್ ಆಲ್ಫಾ ಫಂಡ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಜೆಪಿ ಮೋರ್ಗಾನ್ ಅಸೆಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಕಡಲತೀರದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗುಪ್ತಾ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. 

೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಎಡೆಲ್‌ವೀಸ್ ಅಸೆಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ಚಲಿಸುವ ಮೊದಲು, ಗುಪ್ತಾ ಎಡೆಲ್‌ವೀಸ್ ಮಲ್ಟಿ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ ಫಂಡ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೈ.ಲಿ.ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಹೂಡಿಕೆಗಳು, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಸಿಇಒ ಆಗಿದ್ದ ವಿಕಾಸ್ ಸಚ್‌ದೇವ ಅವರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.

ಪುಸ್ತಕ 
ಹ್ಯಾಚೆಟ್ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು - 'ಲಿಮಿಟ್‌ಲೆಸ್: ದ ಪವರ್ ಆಫ್ ಅನ್‌ಲಾಕಿಂಗ್ ಯುವರ್ ಟ್ರೂ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್' ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ದೈತ್ಯ ಮೀಟರ್‌ವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ದೂರದರ್ಶಕ

Articles with infoboxes completely from Wikidata
ದೈತ್ಯ ಮೀಟರ್‌ವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ದೂರದರ್ಶಕ(ಜೈಂಟ್ ಮೆಟ್ರೆವೇವ್ ರೇಡಿಯೊ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್(GMRT))ವು ಭಾರತದ ಖೋಡಾಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಾರಾಯಣಗಾಂವ್ ಬಳಿಯ, ಪುಣೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಜುನ್ನಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ೪೫ ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸದ ಮೂವತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಟೀರಬಲ್ ಪ್ಯಾರಾಬೋಲಿಕ್ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್‌ಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮೀಟರ್ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮುಂಬೈನ ಟಾಟಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ರೇಡಿಯೋ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್ (NCRA) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ದಿವಂಗತ ಪ್ರೊ. ಗೋವಿಂದ್ ಸ್ವರೂಪ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ೧೯೮೪ ರಿಂದ ೧೯೬೬ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು .  ಇದು ೨೫ಕಿ.ಮೀ.(೧೬ಮೀ) ಬೇಸ್‌ಲೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯತಿಕರಣಮಾಪಕದ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.    ಇದನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೊಸ ರಿಸೀವರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಳಿಗೆ(ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್) ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್ ಜೈಂಟ್ ಮೆಟ್ರೆವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ (uGMRT) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಳ 
ಜಿ.ಎಮ್.ಆರ್.ಟಿ(GMRT) ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಪುಣೆಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಖೋಡಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೮೦ಕಿ.ಮೀಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ನಾರಾಯಣಗಾಂವ್ ಪಟ್ಟಣವು ದೂರದರ್ಶಕ ತಾಣದಿಂದ ೯ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ಎ(NCRA) ಕಚೇರಿಯು ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಪುಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ.

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು 
ದೂರದರ್ಶಕವು ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ರಚನೆಯ ಯುಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಆದಿಸ್ವರೂಪದ ತಟಸ್ಥ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ ೨೧-ಸೆಂ.ಮೀ. ರೇಡಿಯೇಶನ್ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು.                        

ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಈ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು HII ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳು, ಪಲ್ಸರ್‌ಗಳು, ಸೂಪರ್ನೋವಾಗಳು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌರ ಮಾರುತಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಖಗೋಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. 

ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ೧೨ ಬಿಲಿಯನ್ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು ದೈತ್ಯ ಮೀಟರ್‌ವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ದೂರದರ್ಶಕ(GMRT) ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. 

ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಫೋಟವಾದ ಒಫಿಯುಚಸ್ ಸೂಪರ್‌ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಸ್ಫೋಟದ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.

ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು 
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ದಿನದಂದು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ರೇಡಿಯೊ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ರಿಸೀವರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಸೈಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಶಾಲೆಗಳು/ಕಾಲೇಜುಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು) ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ (೧೧೦೦ ಗಂಟೆಗಳು - ೧೩೦೦ ಗಂಟೆಗಳು) ಮತ್ತು ಸಂಜೆ (೧೫೦೦ ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ೧೭೦೦ ಗಂಟೆಗಳು) ಈ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಜಿ.ಎಮ್.ಆರ್.ಟಿ(GMRT) ಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 GMRT ಮುಖಪುಟ
 Y-ಆಕಾರದ ಅರೇ
 GMRT ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ
 GMRT ಭೇಟಿ 

ದೂರದರ್ಶಕಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಶಂಕರ ಮಹಾಲೆ

ಶಂಕರ ಮಹಾಲೆ  (೧೮ ಜನವರಿ ೧೯೨೫ - ೧೯ ಜನವರಿ ೧೯೪೩) ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಅನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ. ಪೊಲೀಸರ ಸಾವಿನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಂಕರ ಮಹಾಲೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಹುತಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಇವರು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟಾಗ ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿವರೆಗೆ ಓದಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ ನಾಗಪುರದಲ್ಲಿ ಗಿರಣಿ ಕೆಲಸಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದಾಗ ಮಹಾಲೆಗೆ ೧೮ ವರ್ಷ ೧ ದಿನ.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ 
ಶಂಕರ್ ಅವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಗ್ಪುರದಲ್ಲಿ ೧೮ ಜನವರಿ ೧೯೨೫ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ದುಡುಕಿನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಅವರು ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿಯ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಶಂಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ದಾಜಿಬಾ ಮಹಾಲೆ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದು ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ ಭಾಷಣದ ನಂತರ ಶಂಕರ್ ಹದಿನೇಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಸೇರಿದರು.   ೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೨ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ  ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಶಂಕರ್ ಅವರು ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ೧೧ರ ವರೆಗೆ ಸರಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪೊಲೀಸ್‌ ಔಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಯಿತು.

ಮರಣ 
ಶಂಕರ್ ಅವರ ತಂದೆ ದಾಜಿಬಾ ಮಹಾಲೆ ಅವರು ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪೋಲೀಸರ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾದರು. ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ, ಶಂಕರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ೧೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೨ ರ ರಾತ್ರಿ ನಾಗ್ಪುರ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಲಾಠಿಗಳಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾದ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪೋಲೀಸ್‍ನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅವರು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ, ಅವರನ್ನು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಬಲವರ್ಧನೆಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

ಶಂಕರ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪೊಲೀಸರ ಸಾವಿಗೆ ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಜವಾಬ್ದಾರನೆಂದು ಮಹಾಲೆ ಹೇಳಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.  ೧೯೪೩ ರ ಜನವರಿ ೧೯ ರಂದು ಮುಂಜಾನೆ ನಾಗ್ಪುರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಶಂಕರ್ ಮಹಾಲೆಯನ್ನು ಹದಿನೆಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.  ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ ಸಂಚುಕೋರರ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಪರಂಪರೆ 

ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾಗ್ಪುರ ಚೌಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಂಕರ್ ಮಹಾಲೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ನಂತರ ಭಾರತದ ೧೨ ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೧ ರಂದು  ಹುತಾತ್ಮ ಶಂಕರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಟಿ. ವಿ. ಥಾಮಸ್

ಟಿ.ವಿ. ಥಾಮಸ್ (೨ ಜುಲೈ ೧೯೧೦ - ೨೬ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೭) ಕೇರಳದ ಅಲೆಪ್ಪಿಯ ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ಮೊದಲ ಇಎಂಎಸ್ ನಂಬೂದರಿಪಾಡ್ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು (೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೭ ರಿಂದ ೩೧ ಜುಲೈ ೧೯೫೯), ಎರಡನೇ ಇಎಂಎಸ್ ನಂಬೂದರಿಪಾಡ್ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ (೬ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೬೭ ರಿಂದ ೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೬೯) ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅಚ್ಯುತ ಮೆನನ್ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಮಂತ್ರಿ ( ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೭೧ ರಿಂದ ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೭).  ಅವರು ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು ( ೧೯೫೪-೫೬ ).

ಅವರು ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜ್ಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮೂಲಕ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ರಾಜ್ಯ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೪೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು  ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವು ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ, ಅವರು ಮಾತೃ ಪಕ್ಷವಾದ ಸಿಪಿಐನೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.

ಅವರು ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಲೆಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ರೈತರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪುನ್ನಪ್ರಾ-ವಯಲಾರ್ ದಂಗೆಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಥಾಮಸ್ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿ, ಅವರು ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದ ಕೇರಳದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಆದರೆ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ನಂತರದ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಿಲ್ಲ. 

ಅವರು ಹಿರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಸಚಿವ ಕೆ.ಆರ್. ಗೌರಿ ಅಮ್ಮ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವು ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ ಗೌರಿ ಅಮ್ಮ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ) ಗೆ ಸೇರಿದರು; ಥಾಮಸ್ ಸಿಪಿಐನಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಗಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು ಆದರೆ ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಥಾಮಸ್ ೨೬ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೭ ರಂದು ೬೭ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ನೊಂದಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ನಿಧನರಾದರು.

ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರಂತೆ ನಾಸ್ತಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಪೊವಾಥಿಲ್ ಅವರು ಥಾಮಸ್ ಅವರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪವಿತ್ರ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ವಿವಾದವು ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. ಆದಾಗಿಯೂ, ಗೌರಿ ಅಮ್ಮ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಹಲವಾರು ಸಮಕಾಲೀನರು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು, ಥಾಮಸ್ ಅವರು ಕಮ್ಯುನಿಸಂನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 
೧೯೯೦ ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಲಾಲ್ ಸಲಾಮ್ ಟಿ.ವಿ. ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಗೌರಿ ಅಮ್ಮ ಅವರ ಜೀವನದಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಕಾಮ್ರೇಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ನೆಟ್ಟೂರನ್ (ವರ್ಗೀಸ್ ವೈದ್ಯನ್ ಅವರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ), ಮುರಳಿ ಕಾಮ್ರೇಡ್ ಡಿಕೆ ಆಂಟನಿ (ಟಿವಿ ಥಾಮಸ್ ಅವರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ) ಮತ್ತು ಗೀತಾ ಕಾಮ್ರೇಡ್ ಸೇತುಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಗೌರಿ ಅಮ್ಮನಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ) ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾಂಬ ದೇವಾಲಯ

ಶ್ರೀ ಶಾರದಾಂಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನ (ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾಂಬೆ) ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.

ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಾರದಾಂಬಾ ದೇವಾಲಯ (ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಶೃಂಗ ಗಿರಿ) ಶ್ರೀ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ (೧೨ ನೇ ಜಗದ್ಗುರು) ಶ್ರೀ ಶಾರದಾಂಬೆಯು ಕುಳಿತಿರುವ ಚಿನ್ನದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರೆಗೂ ಆದಿ ಶಂಕರಚಾಯರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾರದಾಂಬೆಯ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ದಂತಕಥೆ 
ಶಂಕರನು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಾವು ತನ್ನ ಹೆರಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಛತ್ರಿಯಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ.  ಈ ಘಟನೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಪ್ಪೆ ಶಂಕರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಶಿಲ್ಪವು ತುಂಗಾ ನದಿಯ ಕಾಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಶಂಕರನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳ ಇದು.  ಹಿಂದೂ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸ್ಥಳವು ವಿಭಾಂಡಕಮುನಿಯ ಮಗ ಋಷ್ಯಶೃಂಗ ಋಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಅವರು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಶೃಂಗೇರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ೧೪-೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ೧೯೧೬  ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದ ಸುಪ್ರಭಾತ 
ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದ ಸುಪ್ರಭಾತವನ್ನು ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠವು ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಅಭಿನವ ವಿದ್ಯಾತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳಿಂದ ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶ್ರೀ ಶಾರದ ಸುಪ್ರಭಾತ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ವೇದ ಬ್ರಹ್ಮ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತುರುವೇಕೆರೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೀಕ್ಷಿತ್ (ಇವರನ್ನು ಶ್ರೀ. ಟಿ.ಎಸ್ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೀಕ್ಷಿತ್) ದೈವಿಕ ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದ ಮಾತೆ (ದೇವರು ತಾಯಿ) ಗಾಗಿ.

ಶೃಂಗೇರಿ ದೇವಾಲಯದ ಮಹತ್ವ 
ಶಿವನು ಸ್ಫಟಿಕದ ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಶ್ರೀ ಆದಿಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈಗಲೂ ಲಿಂಗವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ರಾತ್ರಿ ೮:೩೦ ಗಂಟೆಗೆ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾರದಾಂಬಿಕಾ ದೇವಿಯು ಉಭಯ ಭಾರತಿಯಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಅವತಾರ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಪಾರ್ವತಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಥಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨-೫ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಸ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಸೀಮೆಸುಣ್ಣ ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅಕ್ಕಿಯ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಗುರುವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು 
ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ೪೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಣ್ಣ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಮಲಹಾನಿಕರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು  ಸ್ತಂಭ ಗಣಪತಿ (ಕಂಬದ ಮೇಲೆ ಗಣೇಶ)ಯ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು ಇದನ್ನು ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಶಾರದಾಂಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾಶಂಕರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಜನಾರ್ದನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹರಿಹರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನರಸಿಂಹ ವನದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದಿನ ಜಗದ್ಗುರುಗಳ ಬೃಂದಾವನಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕಾಲಭೈರವ ದೇವಾಲಯ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾ ದೇವಾಲಯ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಾಳಿ ದೇವಾಲಯ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ದೇವಾಲಯಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ತಬಾಸ್ಕೊ ಕರಿಮೆಣಸು

Articles with 'species' microformats

ತಬಾಸ್ಕೊ ಕರಿಮೆಣಸು(ತಬಾಸ್ಕೊ ಪೆಪ್ಪರ್) ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ  ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಕಮ್ ಫ್ರೂಟೆಸೆನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಜಾತಿಯ  ವೈವಿಧ್ಯವಾಗಿದೆ .  ಮೆಣಸಿನ ವಿನೆಗರ್‌ನ ನಂತರ ತಬಾಸ್ಕೊ ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ತಬಾಸ್ಕೊ ಕರಿಮೆಣಸು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 

ಎಲ್ಲಾ ಸಿ. ಫ್ರುಟ್ಸೆನ್ಸ್ ತಳಿಗಳಂತೆ, ತಬಾಸ್ಕೊ ಸಸ್ಯವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪೊದೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಮೊನಚಾದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಸುಮಾರು ೪ ಸೆಂ. ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾದ ಹಳದಿ-ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹಣ್ಣಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಕೊವಿಲ್ಲೆ ಮಾಪಕದ ಶಾಖದ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ತಬಸ್ಕೋ ದರವು ೩೦,೦೦೦ ರಿಂದ ೫೦,೦೦೦ದಷ್ಟು ಇದೆ.  ಮತ್ತು ಇದು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯ ಏಕೈಕ ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹಣ್ಣುಗಳು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಣಗಿರದೆ, ರಸಭರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಸಿ. ಫ್ರುಟೆಸೆನ್ಸ್ ಜಾತಿಯ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರಂತೆ, ತಬಾಸ್ಕೊ ಹಣ್ಣುಗಳು ಕೂಡ ಬಲಿತಾಗ ಅವುಗಳ ಕಾಂಡದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನೇತಾಡುವ ಬದಲು ನೇರವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತಬಾಸ್ಕೊ ಪೆಪ್ಪರ್ ಸಂಗ್ರಹದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ತಂಬಾಕು ಮೊಸಾಯಿಕ್ ವೈರಸ್‌ಗೆ ಬಲಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನಿರೋಧಕ ವಿಧವನ್ನು ( ಗ್ರೀನ್‌ಲೀಫ್ ಟಬಾಸ್ಕೊ ) ಸುಮಾರು ೧೯೭೦ರವರೆಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

ನಾಮಕರಣ 
ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ರಾಜ್ಯವಾದ ತಬಾಸ್ಕೊದ ನಂತರ ಮೆಣಸುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ (ಬೊಟಾನಿಕಲ್) ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ ತಬಾಸ್ಕೊದ ಆರಂಭಿಕ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸಣ್ಣಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಸಾಸ್‌ನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ತಬಾಸ್ಕೊ ಸಾಸ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ ದೊಡ್ಡಕ್ಷರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಕೃಷಿ 
ತಬಾಸ್ಕೊ ಮೆಣಸುಗಳು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕಿತ್ತಳೆ  ತದನಂತರ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹಣ್ಣಾಗುತ್ತವೆ. ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದ ನಂತರ ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಗಲು ಸುಮಾರು ೮೦ ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಬಾಸ್ಕೊ ಸಸ್ಯವು ೧.೫ಮೀ(೬೦ಇಂಚು) ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ, ಕೆನೆ ಅಥವಾ ತಿಳಿ ಹಳದಿ ಹೂವಿನೊಂದಿಗೆ ಇದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಋತುವಿನ ನಂತರ ಮೇಲ್ಮುಖ-ಆಧಾರಿತ ಹಣ್ಣುಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.  ಅವು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ರಾಜ್ಯವಾದ ತಬಾಸ್ಕೊಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬೀಜಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಲು ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನವು ೨೫-೩೦°C ಯ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ಬೆಳೆದರೆ, ಮಣ್ಣಿನ ತಾಪಮಾನವು ೧೦°C ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಕೊನೆಯ ಹಿಮದ ನಂತರ ಎರಡು ಮೂರು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಹವಾಮಾನವು ನೆಲೆಗೊಂಡ ಮೇಲೆ ಮೆಣಸುಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಬಂದಾಗ ಮೆಣಸುಗಳು ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ತಾಪಮಾನವು ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ತುಂಬಾ ತಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿಯ ತಾಪಮಾನವು ೧೫°C ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ, ಇದು ಹಣ್ಣಿನ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಶಾಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವ  ಫಲವತ್ತಾದ, ಹಗುರವಾದ, ಸ್ವಲ್ಪ ಆಮ್ಲೀಯ (pH ೫.೫-೭.೦) ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರಿದಾಗಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಮೆಣಸುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.  ಬೆಳೆಗಾರರು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ರಂಜಕ, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾರಜನಕ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಹಣ್ಣಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಸಸ್ಯಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್

ಪೆಟ್ಲಾ "ಪುರಿ" ಜಗನ್ನಾಥ್ (ಜನನ 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1966) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಇವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 

ಅವರು ಪವನ್ ಕಲ್ಯಾಣ್, ರೇಣು ದೇಸಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್ ಅಭಿನಯದ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಬದ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. 2006 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪೋಕಿರಿ ಅನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು, ಇದು ದುಬೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 7 ನೇ IIFA ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಂತರ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಮರು-ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪುರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಭಾರತೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. 

ಅವರು 2004 ರಲ್ಲಿ ಶಾರ್ಟ್: ದಿ ಚಾಲೆಂಜ್ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. 2011 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ Bbuddh ಅನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. . . ಹೋಗಾ ಟೆರ್ರಾ ಬಾಪ್ ಆಸ್ಕರ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾದ ಅಮಿತಾಬ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹ-ಮಾಲೀಕತ್ವದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್ ಟೂರಿಂಗ್ ಟಾಕೀಸ್, ವೈಷ್ಣೋ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಪುರಿ ಕನೆಕ್ಟ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿ ಚಾರ್ಮ್ಮೆ ಕೌರ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಅವರು ಪುರಿ ಸಂಗೀತ್ ಎಂಬ ಸಂಗೀತ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.  ಇಟ್ಲು ಶ್ರಾವಣಿ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ, ಅಪ್ಪು, ಈಡಿಯಟ್, ಅಮ್ಮಾ ನನ್ನ ಓ ತಮಿಳ ಅಮ್ಮಾಯಿ, ಶಿವಮಣಿ, ಪೋಕಿರಿ, ದೇಶಮುದುರು, ಗೋಲಿಮಾರ್, ಉದ್ಯಮಿ, ಇದ್ದರಮ್ಮಯಿಲತೊ, ಹಾರ್ಟ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ , ಟೆಂಪರ್ ಮತ್ತು iS ಮರ್ ಟೆಂಪರ್ ಮತ್ತು ಐಎಸ್, ಬದ್ರಿ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಹಿಟ್ ಗಳು,  ಶಂಕರ್ ಚಿತ್ರಗಳು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್ ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಿಠಾಪುರಂನಲ್ಲಿ 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1966 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.    ಅವರ ಹುಟ್ಟೂರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಪಿರಾಜು ಕೊತಪಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ. ಅವರು ಸೇಂಟ್ ಥೆರೆಸಾ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, ಪೆದ್ದ ಬೊಡ್ಡಪಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು 1986 ರಲ್ಲಿ ಅನಕಪಲ್ಲಿಯ AMAL ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು   .

ಅವರ ಮೊದಲ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ, ಪೆಟ್ಲಾ ಉಮಾ ಶಂಕರ ಗಣೇಶ್ ಅವರು ನರಸೀಪಟ್ನಂ, ವೈಎಸ್ಆರ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದರೆ, ಎರಡನೇ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಸಾಯಿರಾಮ್ ಶಂಕರ್ ನಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  

ಅವರು 1996  ಲಾವಣ್ಯ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಆಕಾಶ್ ಎಂಬ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರಾ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದಾರೆ.  ಅವರ ಮಗ ಆಕಾಶ್ ಅವರು ಮೆಹಬೂಬಾ (2018) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.

ವೃತ್ತಿ 
ಪುರಿ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ವರ್ಮಾ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಹಲವಾರು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.  ಅವರ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚೊಚ್ಚಲ, ಬದ್ರಿ ಪವನ್ ಕಲ್ಯಾಣ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪು ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. 2011 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ಬುದ್ದಾ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. . . ಹೋಗಾ ಟೆರ್ರಾ ಬಾಪ್ . 

2020 ರಲ್ಲಿ, ಜಗನ್ನಾಥ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ಲಿಗರ್, ಇದನ್ನು ಧರ್ಮ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಮ್ ಕೌರ್ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ . ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ದೇವರಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಅನನ್ಯಾ ಪಾಂಡೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 
 
 Puri Jagannadh at Bollywood Hungama 
ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು
ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
೧೯೬೬ ಜನನ
ತಿರುವನ್ಮಿಯೂರ್

ತಿರುವನ್ಮಿಯೂರ್ ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಚೆನ್ನೈನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ವಾಸಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ನೆರೆಯ ತಾರಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಮೊದಲ ಮೀಸಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಚೇರಿ ಸ್ಥಳವಾದ ಟೈಡೆಲ್ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ತಿರುವನ್ಮಿಯೂರ್ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮರುಂಡೀಶ್ವರರ್ ದೇವಾಲಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೊದಲು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಂಗಮ್ ತಮಿಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳೆಂದರೆ ಅಷ್ಟಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಆರುಪಾದೈ ಮುರುಗನ್ ದೇವಾಲಯ.

ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 

ತಿರುವನ್ಮಿಯೂರ್ ಬೀಚ್ ಅಥವಾ ಆರ್‌ಟಿಒ ಬೀಚ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಬೀಚ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರಿಗೆ ವಿಹಾರಪಥವಿದ್ದು ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಬೀಚ್ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿದೆ.

ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳು

ದೇವಾಲಯಗಳು 

 ವಾಲ್ಮೀಕಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
 ಮರುಂಡೀಶ್ವರರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತಿರುವನ್ಮಿಯೂರ್, ಮರುಂಡೀಶ್ವರರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ 
 ಪಾಂಬನ್ ಸ್ವಾಮಿಗಳ್ ದೇವಸ್ಥಾನ
 ಪುತ್ತುರಂಗಣ್ಣಿ ಅಮ್ಮನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ
 ತಿರುವೀತಿ ಅಮ್ಮನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ
 ಆರುಪಾದೈ ವೀಡು ಮುರುಗನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ
 ಶಿರಡಿ ಸಾಯಿಬಾಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಾಮರಾಜ್ ನಗರ, ತಿರುವನ್ಮಿಯೂರು
 ಸರ್ಕಾರೈ ಅಮ್ಮಾಳ್ ದೇವಸ್ಥಾನ
 'ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಪೆರುಮಾಳ್' ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಂಗಣಿ ವಿನಾಯಕರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ
 ವೆಂಬುಲಿ ಅಮ್ಮನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ,
 ಕಾಶಿವಿಶ್ವನಾಥರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ತಮಿಳುನಾಡು
ಚೆನ್ನೈನ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಪೇಯ್ಟೊ ಸರೋವರ

ಪೆಯ್ಟೊ ಸರೋವರ / / ˈpiːtoʊ / PEE -toh ) ಕೆನಡಾದ ರಾಕೀಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾನ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಈ ಸರೋವರವು ಐಸ್ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ವೇ ಬಳಿ ಇದೆ. ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಬ್ಯಾನ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಟ್ರಯಲ್ ಗೈಡ್ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಪರ್ ಬಳಿ ಬಿಲ್ ಪೆಯ್ಟೊ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. 

ಈ ಸರೋವರವು ಕಾಲ್ಡ್ರಾನ್ ಪೀಕ್, ಪೆಯ್ಟೊ ಪೀಕ್ ಮತ್ತು ಮೌಂಟ್ ಜಿಮ್ಮಿ ಸಿಂಪ್ಸನ್ ನಡುವಿನ ವಾಪುಟಿಕ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ೧೮೬೦ ಮೀ (೬೧೦೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. 

ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಸಮೀಪದ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಗ್ಲೇಶಿಯಲ್ ರಾಕ್ ಫ್ಲೋರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಅಮಾನತುಗೊಂಡ ಕಲ್ಲಿನ ಕಣಗಳು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ವೈಡೂರ್ಯದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಣ್ಣದಿಂದಾಗಿ, ಸರೋವರದ ಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ  ಸಚಿತ್ರ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಜನಪ್ರಿಯ ದೃಶ್ಯವೀಕ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಕೆನಡಾ ಸರೋವರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ಹಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು.  ಐಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌ವೇಯಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಬಿಂದುವಾದ ಬೋ ಶಿಖರದಿಂದ ಈ ಸರೋವರವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. 

ಈ ಸರೋವರವು ಕ್ಯಾಲ್ಡ್ರಾನ್ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಪೆಯ್ಟೊ ಗ್ಲೇಸಿಯರ್‌ನಿಂದ (ವಾಪ್ಟಾ ಐಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನ ಭಾಗ) ನೀರನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲದೆ  ಪೆಯ್ಟೊಕ್ರೀಕ್‌ನಿಂದ ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆಯ್ಟೊ ಸರೋವರವು ಮಿಸ್ತಾಯಾ ನದಿಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.  ಇದು ಸರೋವರದ ಹೊರಹರಿವಿನಿಂದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 https://thebanffblog.com/peyto-lake/
 https://www.beautifulworld.com/north-america/canada/peyto-lake/

ಸರೋವರಗಳು
ಕೆನಡಾ ದೇಶ
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]]