Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಐಸಾಕ್ ಡಿಸ್ರೇಲಿ

ಐಸಾಕ್ ಡಿಸ್ರೇಲಿ (1776-1849). ಆಂಗ್ಲ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಬರೆಹಗಾರ.

ಬದುಕು 
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಮಿಡ್ಲ್‍ಸೆಕ್ಸನ ಎಲ್‍ಫೀಲ್ಡ್‍ನಲ್ಲಿ. ಯೆಹೂದ್ಯ ವಂಶಜನಾದ ಈತನ ತಂದೆ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಡಿಸ್ರೇಲಿ 1748ರಲ್ಲಿ ವೆನಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮದಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿ 1801ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಜೆಯಾದ. ಐಸಾಕನ ಶಿಕ್ಷಣ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ವ್ಯಾಪಾರಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈತ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಕವಿತೆ ಬರೆದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗಳಿದ. 1788ರಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಗೆ ತೆರಳಿದ. 

ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಬಳಿದ ಪೀಟರ್ ಪಿಂಡಾರ್ ಎನ್ನುವ ಗುಪ್ತನಾಮದಿಂದ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜಾನ್ ವಾಲ್ಕಾಟ್ ಎಂಬ ವಿಡಂಬನಕಾರನ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಆನ್ ದಿ ಅಬ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಯಾಟೈರ್ ಎನ್ನುವ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ (1789). ಈ ಕವಿತೆ ಆಸ್ಥಾನಕವಿಯಾದ ಹೆನ್ರಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಪೈನ ಸ್ನೇಹ ದೊರಕಿಸಿತು. 1790ರಲ್ಲಿ ಐಸಾಕ್ ಪೈಗೆ ತನ್ನ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೊಯೆಟ್ರಿ ಎಂಬ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ. ಮುಂದೆ ಐಸಾಕ್ ಎರಡು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನಾದರೂ ಅವು ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರತಿಭಾಪೂರ್ಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ ಈತನ ಕೆಲವು ಕಾದಂಬರಿಗಳೂ ಅಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 

ಈತನ ಮಹತ್ತ್ವದ ಕೃತಿಗಳು ಎಂದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವು. 

1802ರಲ್ಲಿ ಈತ ಮಾರಿಯಾ ಬಾಸೇವಿ ಎಂಬುವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜನೀತಿ ನಿಪುಣ ಲಾರ್ಡ್ ಬೀಕನ್ಸ್‍ಫೀಲ್ಡ್ ಇವರ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವ.

ಈತ ಸ್ವತಃ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರದಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ. ಏಕಾಂತಪ್ರಿಯನಾಗಿ ವಿರಕ್ತ ಸಾಹಿತಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಐಸಾಕ್ ಬಕಿಂಗ್‍ಹ್ಯಾಮ್ ಷೈರಿನ ಬ್ರಾಡೆನ್‍ಹ್ಯಾಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸತ್ತ.

ಮಹತ್ತ್ವದ ಕೃತಿಗಳು 
1791ರಿಂದ 1834ರ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈತನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಲಿಟರೇಚರ್ ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು 6 ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಸಾಹಿತ್ಯಾಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯೇ ಎನ್ನವುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಪರೀಕ್ಷಾಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಈ ಕೃತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಹು ಜನಾದರಣೀಯವಾಗಿ ಈತನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲೆ 12 ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಮಿಸೆಲೆನೀಸ್ (1796), ಕಲಾಮಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಆಥರ್ಸ್ (1812) ಮತ್ತು ಕ್ವಾರಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಆತರ್ಸ್ (1814) ಇವು ಈತನ ಮೇಲಿನ ಕೃತಿಗೆ ಸದೃಶವಾದ ಕೃತಿಗಳು. ಕಾಮೆಂಟರೀಸ್ ಆನ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ರೇನ್ ಆಫ್ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ 1 (5 ಸಂಪುಟಗಳು) ಎನ್ನುವುದು ಇವನ ಎರಡನೆಯ ಮಹತ್ತ್ವದ ಕೃತಿ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಇದು ಈತನಿಗೆ ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಗೌರವ ಪದವಿಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಇನ್‍ಕ್ವಯರಿ ಇಂಟು ದಿ ಲಿಟರರಿ ಅಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟೆರ್ ಆಫ್ ಜೇಮ್ಸ್ 1 (1816); ಮತ್ತು ಯೆಹೂದ್ಯರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಬರೆದ ಜೀನಿಯಸ್ ಆಫ್ ಜೂಡೀಯಿಸಮ್ (1833) ಇವು ಈತನ ಇತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೃತಿಗಳು. ವಾರಿಯನ್ (1797) ಮಜನೂ ಅಂಡ್ ಲೈಲಾ (1797); ಫ್ಲಿಮ್ ಫ್ಯ್ಲಾಮ್ಸ್ (1805) ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಪಟಿಸಮ್, ಆರ್ ದಿ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಜೆಸೂಯಿಟ್ಸ್ (1814)-ಇವು ಈತನ ಕಾದಂಬರಿಗಳು. ಈತನ ಅಮೆನಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಲಿಟರೇಚರ್ ಎಂಬ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಬಂಧವಾದ ಕೃತಿ 1839ರಲ್ಲಿ ಈತ ಕುರುಡನಾದ ಮೇಲೆ ಮಗಳು ಸಾರಾಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ರಚಿತವಾಯಿತು (1841).
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಬರಹಗಾರ
ಜಾಮಿ

ಜಾಮಿ 1414-1492. ಪರ್ಷಿಯದ ಕವಿ, ಅನುಭಾವಿ. ಈತನ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ನೂರುದ್ದೀನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ರಹ್‍ಮಾನ್ ಜಾಮಿ. ಜಾಮಿ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯ ನಾಮದಿಂದ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಪಂಡಿತಪಾಮರರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾದವ.

ಬದುಕು 

ಈತನ ತಂದೆ ನೈಜಾಮುದ್ದೀನ್ ಮತ್ತು ತಾತ ಶಂಸುದ್ದೀನ್ ಮಹಾವಿದ್ವಾಂಸರೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಅಡಿಯಿಟ್ಟ ಈತ ತನ್ನ ವಿದ್ವತ್ತಿನಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪರಿಶುದ್ಧ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದ.

ಹೀರಾತ್‍ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈತ ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆದ. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪವಿತ್ರ ಕುರಾನನ್ನು ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಮದರ್ಸ-ಇ-ನೈಜಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪೂರೈಸಿದ ಅನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸಮರಖಂಡಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಖ್ವಾಜಾ ಅಲಿ ಎಂಬ ಗುರುವಿನ ಬಳಿ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾಗಿ ಸೂಫಿ ತತ್ತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ.

ಐದು ವರ್ಷದ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಈತನ ತಂದೆ ಈತನನ್ನು ಆ ಕಾಲದ ಹಿರಿಯ ಸೂಫಿ ಸಂತ ಖ್ವಾಜಾ ಮಹಮ್ಮದ್ ಪಾರ್ಸಾರವರ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದನಂತೆ. ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಜಾಮಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಮೈದಡವಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನಂತೆ. ಬೀಳ್ಕೊಡುವಾಗ ನಗುಮೊಗದಿಂದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಒಂದು ಸೇರು ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಉಪಚರಿಸಿದನಂತೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ವರ್ಚಸ್ಸು, ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸುಂದರವದನ ಮತ್ತು ಮುಗುಳುನಗೆ ಜಾಮಿಯ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದುವು. ಸೂಫಿ ತತ್ತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಈತ ತೋರಿದ ಅಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಘಟನೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು.

ಉದ್ದಾಮ ಪಂಡಿತ, ಅನುಭಾವಿ, ಕವಿ ಆದ ಜಾಮಿ ಧರ್ಮಗುರುವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. ತಿಮಿರುಡ್ ಸುಲ್ತಾನ ಹುಸಾಯಿನ್-ಇ-ಬಾಖರ್ (1506) ಮತ್ತು ಆತನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಮೀರ್-ಅಲಿ-ಷೇರ್‍ರವರಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿತನಾದ. ಅಲ್ಲದೆ ಅಟೊಮನ್ ಸುಲ್ತಾನ ಮಹಮ್ಮದ್ (1451-81) ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಬಾಯಾಸೀದ್ (1481-1512) ಇವರುಗಳ ವಿಶ್ವಾಸ ಗೌರವಗಳಿಗೂ ಪಾತ್ರನಾದ. ತುಂಬುಜೀವನ ನಡೆಸಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಾಮಿ 1492ರಲ್ಲಿ ಮೊಹರಂ ತಿಂಗಳ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ವಿಧಿವಶನಾದ.

ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ 
ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ-ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ-ಈತ ವಿಪುಲವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಗಜಲ್, ಕಸೀದಾ, ರುಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಸ್‍ನವಿ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ. ಸಾದಿಯ ನೈತಿಕದೃಷ್ಟಿ, ರೂಮಿಯ ಔನ್ನತ್ಯ, ಹಫೀಸ್‍ನ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ನಯವಾದ ಹರಿವು, ಅಲ್ಲದೆ ನಿಜಾಮಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಜಾಮಿಯ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿತಮಿತವಾಗಿ ಬೆರೆತು, ಅಪೂರ್ವಶಕ್ತಿ, ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿವೆಯೆಂಬುದಾಗಿ ದಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪೋರ್‍ಟ್ರೇಟ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತೃ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಸೀದಾ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ (ಕಸೀದಾ ಎಂದರೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಥವಾ ಸುಲ್ತಾನರನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಬರೆಯುವ ಪದ್ಯ) ವಿಶೇಷ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಜಾಮಿ ಅಗ್ರಮಾನ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಜಾಮಿಯ ಕಸೀದಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇನೆಂದರೆ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಉಪದೇಶವಿರುವುದು. ಈತನ ಘಸಲ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಅನುರಾಗ ಪರಮಪುರುಷನಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಕಸೀದಾಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಪರಿಪಾಲನೆ, ಧರ್ಮಮಾರ್ಗ, ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕಾರಯುತವಾದ ಸರ್ವಮಾನ್ಯವಾದ ಸೂಚನೆಗಳಿವೆ.
ಪರ್ಷಿಯನ್ನಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಮಿಯೇ ಕಟ್ಟಕಡೆಯವನೆಂಬ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. ಈತನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು : ಹಫ್ತ್ ಔರಂಗ್, ಯೂಸುಫ್-ಓ-ಸುಲೇಖಾ, ನಫಾಹಾತ್-ಉಲ್-ಉನ್ಸ ಮತ್ತು ಬೆಹಾರಿಸ್ತಾನ್.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕವಿಗಳು
ಜಾನ್ಸ್‌ಟೌನ್

ಜಾನ್ಸ್‍ಟೌನ್ - ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯದ ಒಂದು ನಗರ. ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 70 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೆಮಾ ನದಿಯ ನೆತ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. 

ಜಾನ್ಸ್‍ಟೌನ್ ನಗರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ ಇರುವುದು ಕಿರಿದಾದ ನದೀ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ವಾಸದಮನೆಗಳು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಲವು ನೂರು ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಜಾನ್ಸನ್‍ಟೌನ್ ನಗರ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವುದು ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ ಸೆಟ್ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿದೆ. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 42,476 (1972) ; ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ತಗ್ಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1920-1940ರಲ್ಲಿ ತಗ್ಗಿತು. ಜಾನ್ಸಟೌನ್ 1800ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಆರಂಭವಾದ್ದು 1861ರಲ್ಲಿ. 1873ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1889ರ ಮೇ 31ರಂದು ನದಿಯ ಮೇಲ್ದಂಡೆಯ ಕಟ್ಟೆಯೊಂದು ಒಡೆದದ್ದರಿಂದ ನಗರದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿದ ಜಲರಾಶಿಯಲ್ಲಿ 2,300ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋದರು. 777 ಶವಗಳ ಗುರುತು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನ್ನು ಗ್ರಾಂಡ್‍ವ್ಯೂ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿ ಹೂಳಲಾಯಿತು. ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸಿತು. 1936ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವಾಹದ ಹಾವಳಿಯಾಯಿತು. ಹಲವು ಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್ ವೆಚ್ಚದಿಂದ ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಹತೋಟಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಮಾಡಿ ನದಿಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜಾನ್ಸ್‍ಟೌನ್ ನಗರ ಉಕ್ಕಿನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ತನ್ನ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಕಿಟ್ಟ ತಯಾರಿಕೆ, ಕಬ್ಬಿಣ ತಯಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ. ಉಕ್ಕಿನ ತಟ್ಟೆ, ಚಕ್ರ, ಅಕ್ಷ, ಕಾರು, ತಂತಿ ಮುಂತಾದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲೇಜು, ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಯುದ್ಧಸ್ಮಾರಕ ಕಟ್ಟಡ ಮುಂತಾ ದವು ಇವೆ.

ನಗರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾಪ

ಜಾಪ -ಇಸ್ರೇಲಿನ ಪುರಾತನ ರೇವು ಪಟ್ಟಣ. ಜೆರೂಸಲೇಮ್‍ನ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ೫೪ ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಯಾಫ, ಜ್ಯಾಫ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 

ಕಾನ್ರ್ಯಾಕ್‍ನಲ್ಲಿರುವ (ಈಜಿಪ್ಟ್) ಕ್ರಿ.ಪೂ.೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಮಹಾದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಅನೇಕ ಪಾಳುದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕಂಚಿನ ಯುಗದ ಅನೇಕ ಅವಶೇಷಗಳೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಗೋಡೆ, ಮಹಾದ್ವಾರಗಳಲ್ಲದೆ ಎರಡನೆಯ ರ್ಯಾಮಸೆಸ್‍ನ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.೧೨೯೦-೧೨೨೩) ಶಾಸನಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ.

ಬೈಬಲಿನ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಪದ ವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಜಾಪದ ಮುಖಾಂತರ ರವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದಾರ್ಶನಿಕ ಜೋ ಮತ್ತು ಸಂತ ಪೀಟರ್ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ತಂಗಿದ್ದರೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಕಿಶ್ಚನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಜ್ಯಾಫ ಸಮುದ್ರವೆಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟ್ಯೆನಿಗೆ ಇದು ಮುಖ್ಯಬಂದರಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೭೦೧ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸೀರಿಯದ ಸೆನ್ನಾಚೆರಿಬ್ ರಾಜ ಈ ನಗರವನ್ನು ಗೆದ್ದ. ಅನಂತರ ಇದು ಪರ್ಷಿಯನ್ನರ ಮತ್ತು ಫಿನೀಷಿಯನರ ವಶವಾಯಿತು. ೩೨೨ರಲ್ಲಿ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್ ಇದನ್ನು ಗೆದ್ದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಟಂಕಸಾಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ೩೧೮ರಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯ ಟಾಲೆಮಿ ಇಲ್ಲೊಂದು ಸೈನ್ಯ ಠಾಣೆಯನ್ನಿಟ್ಟಿದ್ದ. ೩೧೫ರಲ್ಲಿ ಆಂಟಿಗೋನಸನ ವಶವಾಗಿತ್ತು. ರೋಮನರಿಗೂ ಯಹೂದ್ಯರಿಗೂ ಕದನವಾದಾಗ ಇಲ್ಲಿಯ ಯಹೂದ್ಯರು ನಗರ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ರೋಮನರ ನಿರ್ಗಮನಾಂತರ ಅವರು ಪುನ: ಜಾಪಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಬಿಜಾಂಟೀನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲಿಯ  ಯಹೂದ್ಯರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರ್ಯೆಸ್ತರಿಂದ ಕಿರುಕುಳ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಧರ್ಮಯೋಧರು ಇದನ್ನು ಮಹಮದೀಯರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ (೧೦೯೯) ಇಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಿತ್ತು. ೧೨೬೮ರ ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಜಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರು.

೧೭೯೯ರಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಇದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಅನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮಹಮದೀಯ ರಾಜನ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಇದು ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೦೯ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್ ಎಂಬ ನಗರ ಬೆಳೆಯಿತು. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಇದರ ಪ್ರಗತಿ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿತು. ಪದೇಪದೇ ಅರಬರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾದ (೧೯೨೧, ೧೯೨೯, ೧೯೩೬, ೧೯೩೯) ಈ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೭೦೦೦ ಯಹೂದ್ಯರು ಓಡಿಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು.

೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಜಾಪ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್‍ನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್-ಜ್ಯಾಫ ಎಂಬ ಹೊಸನಗರದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಹೈಫ ಮತ್ತು ಟೆಲ್ ಅವೀವ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸಬಂದರುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಜಾಪ ತನ್ನ ಮಹತ್ತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಹಡಗುಗಳು ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ನಗರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಡಿವಿಡಿವಿ ಮರ

ಡಿವಿಡಿವಿ ಮರ- ಲೆಗ್ಯೂಮಿನೋಸೀ ಕುಟುಂಬದ ಸೀಸಾಲ್‍ಪಿನೇಸೀ ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ವೃಕ್ಷ.   ಸೀಮೆ ಅಲ್ಡೆಕಾಯಿ ಪರ್ಯಾಯನಾಮ.  ಸೀಸಾಲ್‍ಪಿನಿಯ ಕೋರಿಯೇರಿಯ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು.  

ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಗಳ ಮೂಲನಿವಾಸಿ.  ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ವೆನಿಜ್ವೇಲ, ಉತ್ತರ ಬ್ರಜಿಲ್, ಜಮೇಕ ಮತ್ತು ಭಾರತಗಳಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ಮರ: ಇದರ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು 8 ಮೀ. ಅನೇಕ ರಂಬೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಛತ್ರಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.  ಎಲೆಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾದರಿಯವು ; ಅಭಿಮುಖ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ.  ಇದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಲ ಅಂದರೆ ಜನವರಿ-ಫೆಬ್ರುವರಿ ಮತ್ತು ಜೂನ್-ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಹೂ ಬಿಡುತ್ತದೆ.  ಹೂಗಳು ಹಸಿರು ಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕಿದ್ದು ಸುವಾಸನಾಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ.  ಕಾಯಿಗಳು 5-7 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದ ಹಾಗೂ 2 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಗಲ ಇವೆ. ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ ಒಳಬಾಗಿ ಕೊಂಡಿರುವುದು ಇವುಗಳ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣ.  ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಲೊಟ್ಯಾನಿನ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ಯಾಜಿಟ್ಯಾನಿನ್ ಎಂಬ ವಸ್ತುಗಳಿವೆ.
ಡಿವಿಡಿವಿ ಮರ ಎರೆ ಮತ್ತು ಮರಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.  ಇದನ್ನು ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ ವೃದ್ಧಿಸಬಹುದು.  ಬೀಜ ನೆಟ್ಟ 5-6 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಫಲ ಬಿಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೂ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಫಸಲನ್ನು ತನ್ನ 20ನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ ಕೊಡುವುದು.  ಸರಿಯಾಗಿ ಬಲಿತ ಮರದಿಂದ 150 ಕೆ.ಜಿ. ಯಷ್ಟು  ಕಾಯಿ ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ.

ಉಪಯೋಗಗಳು 
ಡಿವಿಡಿವಿ ಮರದ ಟ್ಯಾನಿನ್ನನ್ನು ಚರ್ಮಹದಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬಟ್ಟೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿದೆ. ಕಾಯಿಗಳ ಕಷಾಯವನ್ನು ಮೊಳೆರೋಗದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿಗಳಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಕಪ್ಪುಶಾಯಿಯನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುವುದುಂಟು.

ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ
ಮರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ, ಜಾವಗಲ್

ಜಾವಗಲ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯವು 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಜಾವಗಲ್ ಹಳೇಬೀಡಿನಿಂದ ೨೦ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರವಿದೆ. ದಶಾವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ. ಕ್ರಿ.ಶ 1250 ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ವೀರ ಸೋಮೇಶ್ವರನು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಯೋಜನೆ

ಅವಲೋಕನ 

ದೇವಾಲಯದ ಯೋಜನೆ ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ಇತರ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ತ್ರಿಕೂಟ (ಮೂರು ದೇಗುಲಗಳು) ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮಧ್ಯದ ದೇವಾಲಯ ಮಾತ್ರ ಶಿಖರ ಮತ್ತು ಸುಖನಾಸಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂರೂ ದೇಗುಲಗಳು ಸಮಾನ ಗಾತ್ರದ್ದಾಗಿದ್ದು ಚದರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆವೃತ ಸಭಾಂಗಣದಿಂದ (ಮಂಟಪ) ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆವೃತ ಸಭಾಂಗಣದ ಮುಂದೆ ತೆರೆದ ಮುಖಮಂಟಪವಿದೆ.  ಪಾರ್ಶ್ವದ ದೇಗುಲಗಳು ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಧ್ಯದ ದೇಗುಲವನ್ನು ಒಂದು ಹಜಾರವು ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ಶ್ವದ ದೇಗುಲಗಳು ಶಿಖರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ದೇಗುಲಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗವು ಪ್ರತಿ ಬದಿಗೆ ಐದು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ಜಗತಿ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ವೇದಿಕೆ, ಇದರ ದೃಶ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಜಗತಿಯು ಭಕ್ತರಿಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇವಾಲಯದ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ನಿಕಟವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ದೇಗುಲದ ಹಾಗೂ ಹಜಾರದ ಮೇಲಿನ ಶಿಖರ ನಾಶವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ.

ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಗಳು 
ದೇಗುಲಗಳ ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಟಪದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಯೋಜನೆ "ಹೊಸ ರೀತಿಯ"ದ್ದಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಎರಡು ಮುಂಜೂರುಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಮುಂಜೂರುಗಳ ನಡುವೆ ಚೌಕಸ್ಥಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿಕಣಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೋಪುರಗಳು ಇವೆ. ಎರಡನೇ ಮುಂಜೂರಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಅವರ ಪರಿಚಾರಕರ ಚಿತ್ರಗಳ ಗೋಡೆಯ ಫಲಕ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.  ಇದರ ಕೆಳಗೆ, ತಳದಲ್ಲಿ ಆರು ಸಮಾನ ಅಗಲದ ಆಯತಾಕಾರದ ಅಲಂಕರಣಪಟ್ಟಿಗಳು ಇವೆ. ಮೇಲಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಮೊದಲ ಅಲಂಕರಣಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಸ (ಪಕ್ಷಿಗಳು) , ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಮಕರ (ಜಲ ರಾಕ್ಷಸರು), ಮೂರನೆಯದರಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಕಥೆಗಳಿಂದ) ಇತರ ಕಥೆಗಳು, ಭಕ್ತ ಪ್ರಹಲ್ಲಾದನ ಕಥೆ,ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ಕಥೆ,ವಾಲಿ ಸಂಹಾರಗಳನ್ನ ನೋಡಬಹುದು.ನಾಲ್ಕನೆಯದರಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳ ಸುರುಳಿಗಳು,ಮೊಗ್ಗುಗಳನ್ನ ಕಾಣಬಹುದು. ಐದನೆಯದರಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರನೆಯದರಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು.

ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ 

ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೀವು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣದ ಅಪರೂಪದ ಯುದ್ಧ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಶಿಲ್ಪ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಯುದ್ಧ ಕೌಶಲ್ಯವು ಈಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುದ್ಧ ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಶೂನ್ಯ ವಾತಾವರಣದ ಯುದ್ಧ ಚೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಯೋದರ ಕುಳಿತು ಈ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಎದುರಾಳಿ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಉರುಳಿಸಿ ಅವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರ ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಕುಂದುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದು.ಅಲ್ಲದೇ ಆಧುನಿಕ ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ತರಹ ಯೋಧರು ಬಿಲ್ಲು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅರ್ಧ ದೇಹವನ್ನು ರಥದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರಗಡೆ ತೋರಿಸಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ನುರಿತ ಈಗ ನಶಿಸಿ ಹೋಗಿರುವ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನುಆ ಕಾಲದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮಳೆಯ ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗಲು ನಾಲೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಣಬಹುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 Gerard Foekema, A Complete Guide to Hoysala Temples, Abhinav, 1996  
 

ದೇವಾಲಯಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ
ಜಿನ್‌ಸೆಂಗ್‌

ಜಿನ್ಸೆಂಗ್- ಅರ್ಯಾಲಿಯೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಮೂಲಿಕೆ. ಪ್ಯಾನ್ಯಾಕ್ಸ್ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. 

ಇದರಲ್ಲಿ ಷಿನ್ಸೆಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಕಿಫೋಲಿಯಮ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳುಂಟು. ಮೊದಲನೆಯದು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯದ ಮೂಲವಾಸಿಯಾದರೆ ಎರಡನೆಯದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ್ದು. ಉತ್ತರ ಚೀನ, ಕೊರಿಯ ಮತ್ತು ಜಪಾನುಗಳಲ್ಲಿ ಷಿನ್ಸೆಂಗ್ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಔಷಧಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐದು ಆರು ವಯಸ್ಸಿನ ಗಿಡಗಳಿಂದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಜಿನ್ಸೆಂಗ್ ಬೇರುಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ವರ್ತುಲಾಕಾರದಲ್ಲೊ ಕದಿರು ರೂಪದಲ್ಲೊ ಇರುತ್ತವೆ. ಕವಲೊಡೆದಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ಉದ್ದ ಸು. 12 ಸೆಂ.ಮೀ. ಬಣ್ಣ ಹಳದಿಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು. ಇವಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ವಾಸನೆಯೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಹಿರುಚಿಯ ಅಂಟು ದ್ರವ ಕೂಡ ಇದೆ. ಈ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಚೀನ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ತಯಾರಾದ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲೂಕೊಸೈಡ್, ರೆಸಿóನ್, ಟ್ಯಾನಿನ್, ಸಕ್ಕರೆ, ಪಿಷ್ಟ , ಮ್ಯೂಸಿಲೇಜ್ ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಚೀನದ ಜಿನ್ಸೆಂಗ್ ಬೇರಿನಲ್ಲಿ ಬಿ ವೈಟಮಿನ್ನೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹಾರ್ಮೋನೂ ಇರುವುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ.

ಉಪಯೋಗ 
ಜಿನ್ಸೆಂಗ್ ಬೇರಿನಿಂದ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಔಷಧಿಯನ್ನೂ ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ ದ್ರವವನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ತಯಾರಾದ ಔಷಧಿಗೆ ಮಿದುಳಿನ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಔಷಧಿಯ ಅತಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆ ಮಿದುಳಿನ ಮೇಲೆ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸದಂತೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಔಷಧವನ್ನೂ ಇದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸಸ್ಯಗಳು
ಕೋಕರ್‌ನಾಗ್

ಕೊಕರ್‌ನಾಗ್ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಅನಂತ್‍ನಾ‍ಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬ್ರೆಂಗ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಉಪಜಿಲ್ಲಾ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಅಧಿಸೂಚಿತ ಪ್ರದೇಶ ಸಮಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ತನ್ನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ಅಕಲುಷಿತ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು ಮತ್ತು ರೇನ್‍ಬೋ ಟ್ರೌಟ್ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಶ್ರೀನಗರದಿಂದ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರಜಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಕೋಕರ್ ಮತ್ತು ನಾಗ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಕೋಕರ್ ಎಂದರೆ ಕಾಶ್ಮೀರಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ನಾಗ್ ಎಂದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬುಗ್ಗೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನ ಗುಡ್ಡದ ಬುಡದಿಂದ ಬುಗ್ಗೆಗಳು ಚಿಮ್ಮುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದು ಕಾಲುವೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೋಳಿಯ ಪಂಜ-ಪಾದವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು. ಎರಡನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಕೋಕರ್ ಎಂದರೆ 'ಕೋಳಿ' ಮತ್ತು ನಾಗ್ ಎಂದರೆ 'ಸರ್ಪ'. ಇನ್ನೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಕೋಕರ್‌ನಾಗ್ ಪದವು ಕೊಹ್ (ಪರ್ವತ) ಕಾನ್ (ನಿಂದ ಅಥವಾ ಕೆಳಗೆ) ನಾಗ್ (ಬುಗ್ಗೆ) ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಕೋಕರ್‌ನಾಗ್‍ನ್ನು ಐನ್ ಅಕ್ಬರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೋಕರ್‌ನಾಗ್‍ನ ನೀರು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆ ಎರಡನ್ನೂ ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಜೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರಿಹಾರವೂ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ
ನಗರಗಳು
ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜೇಮ್ಸ್ (ವಿಜ್ಞಾನಿ)

ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜೇಮ್ಸ್  (1880-1928). ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಮೆರಿಕನ್ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ.

ಬದುಕು 
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ನಾಥ್ರ್ಯಾಮ್‍ಟನ್ನಿನ ಅರ್ಲ್ ಬ್ಯಾರ್ಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಜನನ. ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಬಳಿಕ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್ಷೈರಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹುದ್ದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. ಅಮೆರಿಕದ ಬೋಸ್ಟನಿನಲ್ಲಿ ಮರಣ.

ಆವರ್ತಕೋಷ್ಟಕದ ಲ್ಯಾಂಥನಮ್ಮಿನಿಂದ ಲ್ಯೂಟೆಷಿಯಮ್‍ವರೆಗಿನ 14 ಧಾತುಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾಂಥನೈಡುಗಳು ಅಥವಾ ವಿರಳ ಭಸ್ಮಧಾತುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಲ್ಯಾಂಥನೈಡುಗಳ ಗುಣಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸದೃಶವಾಗಿವೆ. ಈ ಧಾತುಗಳ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದವು ಮಾತ್ರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಬೇರ್ಪಡೆ ಬಲು ಕಷ್ಟವಾದುದು ಮತ್ತು ಬಿಡಿಚಲು ಹಿಡಿಸುವ ಕೆಲಸ. ಇಂಥ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾಗಿದ್ದವ ಜೇಮ್ಸ್. ಲೂಟೆಷಿಯ ಎಂಬ ಲ್ಯಾಂಥನೈಡನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಈತ ಮೊದಲಿಗನಾದರೂ ಆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಕೀರ್ತಿ ಅವನಿಗೆ ಸಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಅರ್ಬೇನ್ ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಇದು ಸಂದಿತು. 

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜೆಫ್ರಿ

ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜೆಫ್ರಿ (1773-1850) ಸ್ಕಾಟ್‍ಲೆಂಡಿನ ಖ್ಯಾತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ. ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕ. ಎಡಿನ್‍ಬರೋ ರಿವ್ಯೂ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕ.

ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ 
ಎಡಿನ್‍ಬರೋನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈತ ಲಾ ಇಲಾಖೆಯ ನೌಕರನೊಬ್ಬನ ಮಗ. ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್‍ನ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು. ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‍ಬರೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ 1794ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾರಂಭಿಸಿದ. ಈತ ಟೋರಿ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರೂ ಹ್ವಿಗ್ ಪಕ್ಷದ ಧ್ಯೇಯಗಳಿಗೆ ಮನಸೋತ.

ಸಿಡ್ನಿ ಸ್ಮಿತ್ ಎಂಬ ಮಿತ್ರನ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಎಡಿನ್‍ಬರೋ ರಿವ್ಯೂ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ (1802). ಮೊದಲ ವರ್ಷ ಸ್ಮಿತ್ ಅದರ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿದ್ದ. ಅನಂತರ ಜೆಫ್ರಿಯೇ ಸಂಪಾದಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಕೀಲನೆನಿಸಿದ ಈತ 1820ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲಾರ್ಡ್ ರೆಕ್ಟಾರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. 1829ರಲ್ಲಿ ಅಡ್ವೋಕೇಟ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಯ ಡೀನ್ ಆದ. 1830ರಲ್ಲಿ ಹ್ವಿಗ್ ಪಕ್ಷ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸರ್ಕಾರ ಈತನನ್ನು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು.

ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ 1831ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಸುಧಾರಣಾ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ತಂದ. 1834ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನಾದ. ಮುಂದೆ ಲಾರ್ಡ್ ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದ.

ಬ್ರೌಹ್ಯಾಮ್, ಸಿಡ್ನಿ ಸ್ಮಿತ್, ಎಫ್, ಹಾರ್ನರ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ತರುಣಮಿತ್ರರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ, ಎಡಿನ್‍ಬರೋ ರಿವ್ಯೂ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕಾವ್ಯಪರಿಚಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ, ಜೀವನಚಿತ್ರ, ನೀತಿಸಂಹಿತೆ ಮುಂತಾದ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಿತು. ಪತ್ರಿಕೆಯ ಧ್ಯೇಯ, ಧೋರಣೆ, ಸಮರ್ಥ ಸಂಪಾದಕೀಯ, ಆಕರ್ಷಕ ಶೈಲಿಯ ಲೇಖನಗಳು ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದವು. ಜೆಫ್ರಿಯ ಒಂದು ಲೇಖನದ ಮೋಡಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಮೇಧಾವಿ-ಲಾರ್ಡ್ ಮೆಕಾಲೆ-ಕಂಠಪಾಠವಾಗುವಷ್ಟು ಸಲ ತಾನು ಅದನ್ನು ಓದಿದುದಾಗಿ ಒಂದೆಡೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಓದುಗರ ವಿಚಾರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ಉತ್ತಮವಾದ ಅಭಿರುಚಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದುದು ಜೆಫ್ರಿಯ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭೀತವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಈತ ಕಾರಣನಾದ. 

1829ರ ಜೂನ್‍ವರೆಗೊ ಸುಮಾರು 26 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೆಫ್ರಿ ಎಡಿನ್‍ಬರೊ ರಿವ್ಯೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದ. ಆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾರವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೂ ಈತನ ದೃಷ್ಟಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಕುಚಿತವಾದದ್ದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಗಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಸರಿಯಾಗಿ ಅವುಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಈತ ಅಸಮರ್ಥನಾದ. ಇದಕ್ಕೆ ಇವನ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿವೆ. ಷೆಲ್ಲೀ ಕವಿಯ ಭಾವತೀವ್ರತೆಯನ್ನೂ ಕೀಟ್ಸ್ ಕವಿಯ ಲಲಿತ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೂ ಈತ ಅತಿರೇಕಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅನುದಾರವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ. ಈತನ ಕಟುವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಂದ ಕೀಟ್ಸ್ ಕವಿ ತೀವ್ರವಾದ ವೇದನೆಗೊಳಗಾದ. ಷೆಲ್ಲೀ ಕ್ಷಯರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಅಕಾಲಮೃತ್ಯುವನ್ನಪ್ಪಿದ. ಕೀಟ್ಸ್ ಕವಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದ ಅಡಾನೇಸ್ ಎಂಬ ತನ್ನ ಸುವಿಖ್ಯಾತ ಶೋಕಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಷೆಲ್ಲೀ ಆ ಕವಿಯ ಅಕಾಲಮರಣಕ್ಕೆ ಜೆಫ್ರಿಯ ಕಟುವಿಮರ್ಶೆಗಳೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾನೆ. 

ಜೆಫ್ರಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಾವ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಪರಮ ವಿರೋಧಿ. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹ್ವಿಗ್ ನೀತಿಯ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತಿಪಾದಕ. ಹೀಗಾಗಿ ಈತನ ಪತ್ರಿಕೆ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿ ಉತ್ತಮವಾದ ವಿರೋಧಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಕರುಡಾಯಿತು. ಇದೊಂದು ದೋಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಜೆಫ್ರಿ ಆ ಕಾಲದ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕನೆನ್ನಬಹುದು.
ತಾನೇ ಆಯ್ದು ಸಂಕಲಿಸಿದ ತನ್ನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಜೆಫ್ರಿ 1844ರಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈತನ ಹಲವಾರು ಪ್ರಬಂಧಗಳು (ಅದರಲ್ಲೂ ಎಸ್ಸೆ ಆಫ್ ಬ್ಯೂಟಿ ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧ) ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪುನರ್ಮುದ್ರಿತವಾಗಿವೆ.

ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರಿಚರ್ಡ್ ಜೆಫ್ರಿಸ್

ರಿಚರ್ಡ್ ಜೆಫ್ರಿಸ್ (1848-1887). ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ.

ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವಿಲ್ಟ್‍ಷಿರ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ವಿನ್‍ಡನ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಈತ ಜನಿಸಿದ. ತಂದೆ ಒಬ್ಬ ರೈತ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕಚೇರಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಬರೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ. ವಿಲ್ಟ್‍ಷಿರ್‍ನ ಕಾರ್ಮಿಕನನ್ನು ಕುರಿತಂಥ ಈತನ ಪತ್ರವೊಂದು ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಈತ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲವಕಾಶವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಪಾಲ್‍ಮಾಲ್ ಗಜೆಟ್ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಬರೆಯತೊಡಗಿದ. ಗೇಮ್‍ಕೀಪರ್ ಎಟ್ ಹೋಮ್ (1878) ಎಂಬುದು ಈತನ ಮೊದಲ ಕೃತಿ. ಇದು ಮತ್ತು ವೈಲ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ ಎ ಸದರ್ನ್ ಕೌಂಟಿ (1879) ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕೃತಿ ನಾಡಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಸವಿವರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವಂಥ ಬರೆಹಗಳು. ಅನಂತರ ಬಂದ ಈತನ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ-ದಿ ಅಮೆಚೊರ್ ಪೋಚರ್ (1880), ವುಡ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ (1880), ರೌಂಡ್ ಎಬೌಟ್ ಎ ಗ್ರೇಟ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ (1881), ದಿ ಓಪನ್ ಏರ್ (1885), ಪ್ರಕೃತಿ ವರ್ಣತೆಯನ್ನು ಕುರಿತಂಥ ಇಂಥವೇ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಈತ ಬರೆದ. ತಾನು ತನ್ನ ಹುಡುಗಾಟದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಬೆವಿಸ್ (1882), ಲಂಡನ್ ನಗರ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ರಂಜನೆಯ ಲಘುಕೃತಿ ಆಫ್ಟರ್ ಲಂಡನ್ ಆರ್ ವೈಲ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ (1885) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಈತನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಹಾರ್ಟ್ (1883) ಎಂಬುದು ಈತನ ಅಂತರ್ಜೀವನದ ಒಂದು ಆದರ್ಶಚಿತ್ರಣ. ಆರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಈತ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನರಳಿ ಕೊನೆಗೆ ಮರಣಹೊಂದಿದ.
ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಕುರಿತಂತೆ ವರ್ಣನಾತ್ಮಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಬರೆದ ಜೆಫ್ರಿಸ್óನ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು
ಜೆಸ್ಸೋರ್

ಜೆಸ್ಸೋರ್-  ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶದ ಜಿಲ್ಲೆ; ಅದರ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ.

ಭೌಗೋಲಿಕ  ಮಾಹಿತಿ 
ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಗಂಗಾನದಿಯ ಮುಖಜಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನದಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಖುಲ್ನಾ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಭಾರತ (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ) ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಧುಮತಿ ಮತ್ತು ಬಾರಾಸಿಯಾ ನದಿಗಳು ಇದರ ಮೇರೆಗಳು. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 2,547 ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 21,90,151 (1961). ಇದು ಮೆಕ್ಕಲು ಬಯಲುನಾಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಚೌಗು, ನದಿ ಮತ್ತು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಮಧುಮತಿ ವಿನಾ ಉಳಿದ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಳು ತುಂಬಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲುವ ಕಾರಣ, ಮಳೆಗಾಲದ ಹೊರತು ಉಳಿದ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸರೋವರಗಳಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಗಾರಿ ಮತ್ತು ಮಧುಮತಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಕುಮಾರ್, ನಭಗಂಗಾ, ಚಿತ್ರಾ, ಕಬಡಕ್, ಬೈರಬ್ ಮತ್ತು ಇಚ್ಚಾಮತಿ-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು. ನದಿಗಳ ದಂಡೆಗುಂಟ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮರಳುಮಿಶ್ರಿತ ಮೆಕ್ಕಲು ರಾಶಿ, ಕುರುಚಲು ವನ ಇವೆ. 

ಚೌಗು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಜನಸಸ್ಯಗಳುಂಟು. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಬಿದಿರು, ಬಾಬೂಲ್, ಅಲ, ಹುಣಿಸೆ ಮರಗಳು ಅಧಿಕ. ಚಿರತೆ, ಕಾಡುಹಂದಿ, ವಿವಿಧ ಜಲಚರಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಇವೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾದಲ್ಲಿ ಇದು ವಂಗ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಸು. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗೌಡದೇಶದ (ಬಂಗಾಳದ) ಅರಸನಿಂದ ಜಹಗೀರಾಗಿ ಪಡೆದ ಖಾನ್‍ಜ ಅಲಿ, ಸುಂದರಬನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದು 1459ರಲ್ಲಿ ಮೃತನಾದ. ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಭವನಗಳು ಈಗಲೂ ಖುಲ್ನಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಕೊನೆಯ ಅರಸ ದಾವೂದ್‍ಖಾನನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ರಾಜಾವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಆ ಅರಸನಿಂದ ಸುಂದರಬನಗಳ ಒಡೆತನವನ್ನು ಸನ್ನದಿನ ಮೂಲಕ ಪಡೆದು ಅಲ್ಲಿ ಯಶೋಹರ ಎಂಬ ನಗರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ನೆಲೆಸಿದ. ಗೌಡ ದೇಶದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಈ ನಗರ ಹರಣಮಾಡಿತೆಂದು ಅದಕ್ಕೆ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಯಶೋಹರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟನೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಜೆಸ್ಸೋರ್ ಯಶೋಹರದ ಅಪಭ್ರಂಶ. ಯಶೋಹರ ನಗರದ ನಿವೇಶನ ಈಗಿನ ಈಶ್ವರಿಪುರದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ತರುವಾಯ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದನಾಗಿದ್ದವನು ಅವನ ಮಗ ಪ್ರತಾಪಾದಿತ್ಯ. 1589-1606ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಫೌಜುದಾರನಾಗಿ ಬಂದ ಅಕ್ಬರನ ದಂಡನಾಯಕ ರಾಜಾ ಮಾನಸಿಂಹ ಪ್ರತಾಪಾದಿತ್ಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದ. ಪ್ರತಾಪಾದಿತ್ಯನ ತರುವಾಯ ಜೆಸ್ಸೋರ್ ಮೂರು ಜಮೀನುದಾರಿಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು. ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಜೆಸ್ಸೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಕಸ್ಬಾ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಮುಖ್ಯಪಟ್ಟಣ ಮಾಡಿ ಆ ಗ್ರಾಮವನ್ನೂ ಜೆಸ್ಸೋರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಸೂರ್ 24 ಪರಗಣ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. 1947ರಲ್ಲಿ ಇದು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. 1971ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಮೇಲೆ ಅದರ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಬೆಳೆಗಳು 
ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು, ಕಬ್ಬು, ನೀಲಿ, ಬತ್ತ- ಇವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಈಚಲ ರಸದಿಂದ ತಾಳಿದೆಲ್ಲ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಜೆಸ್ಸೋರ್ ನಗರ 
ಜೆಸ್ಸೋರ್ ನಗರವು ಬೈರಬ್ ನದಿಯ ದಂಡಯ ಮೇಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಕಲ್ಕತ್ತ 118 ಕಿ.ಮೀ ಖುಲ್ನಾ 56ಕಿ.ಮೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 46,366 (1961). ನಗರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಂಚ್ರ ರಾಜನ ಅರಮನೆಯೂ ಪೀರೊ ಬಹರಾಂ ಷಾ ಹಾಗೂ ಗರೀಬ್ ಷಾ ಸಮಾಧಿಭವನಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಪುರಭವನ, ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿ, ಕ್ರೀಡಾರಂಗ, ಇವು ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು. ಮೈಕೇಲ್ ಮಧುಸೂದನ ಕಾಲೇಜು ನಗರದ ಹಳೆಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಜೆಸ್ಸೋರಿನಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ದರ್ಸಾನ್‍ವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಖುಲ್ನಾವರೆಗೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಢಾಕಾ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರವುಂಟು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟ್ಯಕಾರ ಉದಯಶಂಕರ್ ಜನಿಸಿದ್ದು ಈ ನಗರದಲ್ಲೆ.

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರಂಗ್‍ದುಮ್

ರಂಗ್‌ದುಮ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಲಡಾಖ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸುರೂ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಗಳುಳ್ಳ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿಗಳು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಡ್ರಾಂಗ್-ಡ್ರಂಗ್) ಇವೆ."ರಂಗ್‍ದುಮ್ ಸುರೂ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ಜನವಸತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇದು ಬಕರ್‌ವಾಲ್‍ಗಳೆಂಬ ಅಲೆಮಾರಿ ಹಿಂಡುಜನರ ಗಮ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜಮ್ಮು ಬಳಿಯ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಚಾರಣ ಮಾಡಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಮೃದ್ಧ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ತಮ್ಮ ಜೊತೆ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ.

ರಂಗ್‍ದುಮ್ ಮಠದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ತುಂಬಾ ಬರಡಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೆಳೆಗಳು ಪಕ್ವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯರು ತಮ್ಮ ಹಿಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸುರು ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗದ ಸರಬರಾಜಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪರ್ಕಾಚಿಕ್‍ವರೆಗೆ ಸುರೂ ಕಣಿವೆಯ ಜನರು ಎಲ್ಲರೂ ಮುಸ್ಲಿಮರು. ಪರ್ಕಾಚಿಕ್ ನಂತರ ಈ ಅದ್ಭುತವಾದ ಸುಂದರ ಕಣಿವೆ ಒಂದೆರಡು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಜನವಾಗಿದೆ. ಕಣಿವೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯುಲ್ಡೋ ಮತ್ತು ಜುಲಿಡೋಕ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಜನರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ನೆರೆಯ ಜ಼ನ್‍ಸ್ಕಾರ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಗೆಲುಗ್ಪಾ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ರಂಗ್‍ದುಮ್ ಮಠವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ರಂಗ್‌ದುಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಬಂಗಲೆ, ಮೂರು ಟೀಹೌಸ್‌ಗಳು ಇವೆ. ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆಯುಳ್ಳ ಡೇರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಬೇಸಿಗೆ ಮಾತ್ರದ ಶಿಬಿರವಿದೆ.

ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 Janet Rizvi. (1996). Ladakh: Crossroads of High Asia. Second Edition. Oxford University Press, Delhi.  ISBN 0-19-564546-4.
 Schettler, Margaret & Rolf (1981). Kashmir, Ladakh & Zanskar. Lonely Planet Publications. South Yarra, Victoria, Australia.  ISBN 0-908086-21-0.
ಲಡಾಖ್
ಗ್ರಾಮಗಳು
ಕೊಂಕಿದ ಸಿರ

ಒಂದು ಸಿರ (ಅಭಿಧಮನಿ) ಅದರ ಸಹಜ ಗಾತ್ರಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಹಿಗ್ಗಿ (ಡೈಲೇಟ್) ಉದ್ದವಾಗಿ ವಮಕಿಯಂತಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಕೊಂಕಿದ ಸಿರ (ವೆರಿಕೋಸ್ ವೇನ್) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಲಿನ, ಅನ್ನನಾಳದ, ವೀರ್ಯಕೋಶದ ಮತ್ತು ಗುದದ್ವಾರದ ಸಿರಗಳು ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುತ್ತವೆ. ರಕ್ತವನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಗುಂಡಿಗೆಗೆ ಒಯ್ಯಲು ಕಾಲಿನ ಮೀನಖಂಡಗಳ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ, ಸಿರಗಳಲ್ಲಿನ ಕವಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಒಳ ಮತ್ತು ಹೊರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಸಣ್ಣಸಿರಗಳು (ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಟಿಂಗ್ ವೇನ್ಸ್) ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಇಲ್ಲದಾಗ ರಕ್ತ ಹೊರಸಿರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತು ಕೊಂಕಿದ ಸಿರ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಕಾರಣಗಳು
 ಮನುಷ್ಯನ ನೇರ ನಿಲುವಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ದಂಡ ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಗಳು. ಚತುಷ್ಟಾದಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ.
 ಕವಾಟಗಳಲ್ಲಿನ ಅನುವಂಶಿಕ ದೋಷಗಳು.
 ಸ್ನಾಯುಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕೃಶತ್ವ
 ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತವರಿಯುವ ಒಳಪದರದ ಎಳೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಿರಗಳಲ್ಲಿನ ರಕ್ತದ ಭಾರ ಕವಾಟಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಅವು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ.
 ಸಿರಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಗುಂಡಿಗೆಗೆ ವಾಪಸಾಗುವಾಗ ತಡೆಯುಂಟಾಗುವಿಕೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿನ ಗಂತಿಗಳು, ಬಸಿರು, ಒಳಸಿರಗಳ ರಕ್ತಗರಣಿ.
 ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ಅಪಧಮನಿ-ಅಭಿಧಮನಿ ವ್ರಣಗಳು (20 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮೊದಲೇ ತಲೆದೋರಿದಾಗ).

ಚಿಹ್ನೆಗಳು
ಕಾಲಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೀನಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ, ನೋವು ಮತ್ತು ಆಯಾಸವೂ ಸಿರಗಳು ಕೊಂಕಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚುವಂಥ ಸೆಳೆತವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಸಂಜೆಯಾದಂತೆ ಕಾಲಿನ ಕೆಳಗಂಟು ಊದುತ್ತದೆ. ಸಿರಗಳ ಮೇಲಿನ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೆರೆತವೂ ತಲೆದೋರಬಹುದು. ಕೆಲವರಿಗೆ ಮೀನ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧ್ಯ ನೋವು ತಲೆದೋರಬಹುದು. ಕಾಲಿನ ಸಿರಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿ ಕೊಂಕಿರುವುದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ.

ಉಪಚಾರ
ಸಮಾಧಾನಕಾರಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೆಳಕಂಡ ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಬಹುದು. 1 ಬಸಿರು, 2 ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾಗಲು ಇಚ್ಛೆಪಡದವರು, 3 ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾಗಲು ಅಸಮರ್ಥರು.

ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ (ಇಲಾಸ್ಟಿಕ್) ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಉದ್ದವಾದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಕಾಲುಚೀಲುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಿರಗಳಿಗೆ ಚುಚ್ಚುವುದರ ಮೂಲಕ ಉಪಶಮನ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು.

ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಗಳಿಂದ ತಲೆದೋರುವ ಇತರ ವ್ಯಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾದವು ಇವು-ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಚೀಲ, ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ ಮತ್ತು ಅನ್ನನಾಳದ ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಗಳು.

ವೀರ್ಯನಾಳದಲ್ಲಿನ ಸಿರಗಳ ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಊತದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಚೀಲ (ವೆರಿಕೋಸೀಲ್) ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ರೋಗಿ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಕಾರಣಗಳು: 1 ಎಡಮೂತ್ರ ಪಿಂಡ ಸಿರದ ಮೂಲಕ ವೀರ್ಯಪಿಂಡ ಸಿರಕ್ಕೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಿಮ್ಮೊಗವಾಗಿ ಬರುವ ರಕ್ತ, 2 ಉದ್ದವಾದ ಸಪೂರ ನೋವು, ವೀರ್ಯವೃದ್ಧಿಗೆ ತಡೆಯುಂಟಾಗಿ ನಿರ್ವೀಯತೆ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. 95% ಭಾಗ ಇದು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಉಪಚಾರ: ವೀರ್ಯಗ್ರಂಥಿ ಚೀಲವನ್ನು ಎತ್ತಿಕಟ್ಟುವುದು. ನೋವು ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ ಕ್ಷೀಣತೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ.

ಅನ್ನನಾಳದ ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಗಳು: ಇವು ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟೆಮಿಕ್ ಸಿರಗಳ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪೋರ್ಟಲ್ ಸಿಸ್ಟಂನಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಿರಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರ ಕಾರಣದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಪದೇಪದೇ ರಕ್ತವಾಂತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಮನುಷ್ಯ ಫಕ್ಕನೆ ಸಾಯಬಹುದು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಉಪಚಾರ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ರೋಗಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಥಾಮಸ್ ಟೆಲ್ಫರ್ಡ್

ಥಾಮಸ್ ಟೆಲ್ಫರ್ಡ್  (1757-1834). ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪಿ. 

ಜನನ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ಡಂಫ್ರಿಷೈರಿನಲ್ಲಿ (9-8-1757).

ಸಾಧನೆಗಳು

ಓದಿದ್ದು ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನವಾದರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ.  
ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಅಧ್ಯಯಿಸಿ ಇಗರ್ಜಿಗಳ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ರಚನಾ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದ. ಅನತಿಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಈತನಿಗೆ ಎಡಿನ್‍ಬರೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಅವಕಾಶ ಉಂಟಾಗಿ ಭಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನೆನ್ನಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಲಂಡನ್ನಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಾಧಿಕಾರ ಲಭಿಸಿ (1782) ಅಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅವಕಾಶಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. 1793ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಸ್ಮಿಯರ್ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿಯೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಯೂ ನೆರವೇರಸಿದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‍ಬರೋ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವ 1827ರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆ ಈತ ಕೈಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಮತ್ತು ಸೃಜನ ಚಾತುರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 1795ರಿಂದ 1834ರ ಅಂತರದ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೆಲ್‍ಫರ್ಡ ಸಾಧಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾಕಾರ್ಯಗಳ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸವರನ್ ನದಿಯ ಉಕ್ಕಿನ ಸೇತುವೆ (1794-98) ಡೀನ್ ಕಣಿವೆಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸೇತುವೆ, ಕೆಲಿಡೋನೆಯನ್ ಯಾನ ಕಾಲುವೆ. ಮನೈ ಭೂಕಂಠದ ತೂಗುಸೇತುವೆ (1819-25), ಗೋಥಾ ಕಾಲುವೆ. (1808-10) ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಅನೇಕ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು. ಬರ್ಮಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಲಿವರ್‍ಪೂಲ್‍ಗಳ ನಡುವಣ ಕಾಲುವೆ (1810-14), ಟೆಕ್ಸ್‍ಬರಿ ಗ್ಲಾಸ್ಟರ್‍ಗಳಲ್ಲಿಯ ಸೇತುವೆಗಳು, ಎಡಿನ್‍ಬರೋನಡೀನ್ ಸೇತುವೆ (1831) ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದ ಕ್ಲೈಡ್ ಸೇತುವೆ-ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇವನೇ ಡೋವರ್, ಅಬರ್‍ಡೀನ್, ಡಂಡೀ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿಯ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ. ಲಂಡನ್ನಿನ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಡಾಕ್ ಎಂಬ ನದೀರೇವು ಈತನ ಶಿಲ್ಪ ಕೌಶಲದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಪಿ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಯಡಪಡಿತ್ತಾಯ

ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಒಂಭತ್ತನೇ ಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ ಡಾ.ಪಿ.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಯಡಪಡಿತ್ತಾಯ ಇವರು ಜೂನ್ ೩, ೨೦೧೯ ರಂದು ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ತೌಳವ ಕುಲಪತಿ ಇವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ 
  

ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಕೌಕ್ರಾಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಕೊಕ್ಕಡ ಸಮೀಪದ ಪಾಲಾಲೆ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಳಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕೃಷಿಕ-ಅರ್ಚಕ ಕುಟುಂಬದ ನಾರಾಯಣ ಯಡಪಡಿತ್ತಾಯ ಹಾಗೂ ಭವಾನಿ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರರು. ಕೊಕ್ಕಡದ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರೈಸಿದರು. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಾಣಿಜ್ಯ  ಶಾಸ್ತ್ರ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಥಮ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ರಾಂಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ಮಂಗಳೂರು ಪಯನಿರ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಕಾಂ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ

ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಹುದ್ದೆಗಳು

ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಸಂಶೋಧನೆ

ಉಲ್ಲೇಖ
ಜಹೋರ್

ಜಹೋರ್ - ಮಲೇಷ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ. ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದು (7,330 ಚ.ಮೈ.). ಜನಸಂಖ್ಯೆ 12,76,969 (1970). ರಾಜಧಾನಿ ಜಹೋರ್ ಬಾರೂ.

ಜಹೋರ್ ರಾಜ್ಯದ 2/3 ಭಾಗ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಆವೃತ. ನಡುನಡುವೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಜೌಗುಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ಅಡಚಣೆಯುಂಟಾಗಿದೆ. ಬತ್ತ ಬೆಳೆಯುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ 1,000ಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ. 10 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. 

ಇಲ್ಲಿಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಶೇ.79 ರಷ್ಟು ಜನ ಚೀನೀಯರು. ಆದರೆ ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ.42 ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಜಹೋರ್ ವಲಯ ಜನರು ಶೇ.48 ರಷ್ಟು ಇದ್ದಾರೆ. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯವರೆಗೂ ಅವರು ಮೀನುಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾತ್ರ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮಲಯ ಜನರೂ ಹಲವರಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿನ 60 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಚೀನೀಯರ ಆಗಮನದಿಂದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರೀತಿಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಇಲ್ಲಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಡುಗಾಲದಿಂದ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಅವರು ಮೆಣಸು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದರು. 1919ರಲ್ಲಿ ತವರ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಜಹೋರ್ ಮೂಲಕ ಸಿಂಗಪುರಕ್ಕೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ ಅವರು ಧಾರಾಕಾರವಾಗಿ ಬರತೊಡಗಿದರು. ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಈಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸಿಂಗಪುರದ ಒಡ್ಡುದಾರಿಯಿಂದ ಹಲವು ರಸ್ತೆಗಳು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮಲಕ್ಕದವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ರಸ್ತೆ, ಕ್ವಾಲಲುಂಪುರದವರೆಗಿನ ಒಳನಾಡ ರಸ್ತೆ, ಮರ್ಸಿಂಗ್ ಒಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ರಸ್ತೆ-ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ರಾಜ್ಯದ ಕರಾವಳಿಯ ರೇವುಗಳು ಆಳವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರದ ಮೂಲಕವೇ. ಬಾಕ್ಸೈಟ್, ಕಬ್ಬಿಣ ಅದಿರು ಮುಖ್ಯ ಖನಿಜಗಳು. ತವರದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮೀನು, ಹಂದಿ, ಮೊಟ್ಟೆ, ಹಣ್ಣು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾಂಬೀ

ಜಾಂಬೀ - ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾತ್ರ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ; ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ.

ಭೌಗೋಲಿಕ ಮಾಹಿತಿ 
ದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವ ಅಂಚಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 17,345 ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 9,39,000 (1970), ಇಲ್ಲಿಯ ಎತ್ತರವಾದ ಶಿಖರಗಳು ಕರಿಂಚೀ (12,483`) ಮತ್ತು ಮಸುರೀಯ (9,629`). ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶದ ವಿನಾ ಉಳಿದ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಸಮುದ್ರದತ್ತ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ತಗ್ಗಿ ಸಾಗುವ ಇಳುಕಲು ಭೂಮಿ. ಈ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೌಗು ಭಾಗವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಿರುನದಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಇಳಿದು ಬರುವ ಹಿರಿಯ ನದಿಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಬಾಟಿಂಗ್ ಹಾರೀ ಎಂಬ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಜಾಂಬೀ ನಗರದಿಂದ ಸಮುದ್ರತೀರಕ್ಕೆ 50 ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರ ಕಡಲ ನೌಕೆಗಳ ಸಂಚಾರವುಂಟು. ಕಿರುನೌಕೆಗಳ ಯಾನ ಹೆಚ್ಚು.

ಉದ್ಯೋಗ, ವ್ಯವಸಾಯ, ಕೈಗಾರಿಕೆ 
ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು ವ್ಯವಸಾಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ. ಬತ್ತ, ರಬ್ಬರ್, ತೆಂಗು, ಹತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಜಾಂಬೀನಗರದ ನೈಋತ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಜಾಂಬೀ ನಗರ 
ಜಾಂಬೀ ನಗರವು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ; ಬಾಟಿಂಗ್ ಹಾರೀ ನದಿಯ ಎರಡೂ ದಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,13,080 (1961). ಸು.1100ದಿಂದ ಇದು ಮಲಯ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 1916ರಲ್ಲಿ ಡಚ್ಚರ ವಶವಾಯಿತು; 2ನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (1939-45) ಜಪಾನೀಯರು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 1946ರಲ್ಲಿ ಇದು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು.

ಈ ಒಳನಾಡ ರೇವುಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಜಾವ, ಸುಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಪುರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ರಬ್ಬರ್, ಬೆತ್ತ, ನೀಲಿ, ಚೌಬೀನೆ ರಫ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲಂಬಾಂಗ್‍ವರೆಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮತೀರದವರೆಗೆ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆಗಳುಂಟು. ಜಕಾರ್ತ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒಳನಾಡ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ

ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ ದಕ್ಷಿಣ ಜಾವದ (ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ) ಒಂದು ನಗರ; ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ.

ನಗರದ ಮಾಹಿತಿ 
ಜೀವಂತ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತವಾದ ಮೆರಾ ಇರುವುದು ಈ ನಗರದ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 20 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ. 

ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,193 ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 27,79,000 (1970 ಅಂ.). ಈ ಪ್ರದೇಶ ಪರ್ವತೀಯ ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯಾವೃತಪ್ರದೇಶ. ನೈಋತ್ಯದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿಜಾರಾಗಿದೆ. ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳುಂಟು

ಜಕಾರ್ತ-ಸುರಬಾಯ ರೈಲುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಸುರಕಾರ್ತ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 35 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲೂ ಜಕಾರ್ತದ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ 250 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲೂ ಇರುವ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಮತ್ತು ವಾಯುಯಾನ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿವೆ.

ಈ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳು ತುಂಬವಿಶಾಲವಾಗಿವೆ. ನಗರದ ನಡುವೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಯೊಂದು ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಶೋಭೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರುವಾಹನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೈಕಲ್ಲುಗಳೂ ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷ್ಷಾಗಳೂ ಇವೆ. 

ನೆರೆಹೊರೆಯ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿರುವ ಈ ನಗರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದೆ. ಚರ್ಮ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು, ರಬ್ಬರ್, ಕೊಬ್ಬರಿ, ಸಾಬೂನು, ಸಕ್ಕರೆ, ಲೋಹದ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ಯಮಗಳುಂಟು. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಬಾಟಿಕ್ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ಬಳಿಯ ಕುಲೋನ್‍ಪ್ರೋಗೋದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅದುರು ದೊರೆಯುವುದರಿಂದಲೂ ಈ ನಗರ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಸುಲ್ತಾನರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ನಗರವನ್ನು 1942ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.  ಡಿಸೆಂಬರ್ 1948-ಜುಲೈ 1949ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಪಡೆಗಳ ಅಧೀನಕ್ಕೂ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಜಪಾನೀಯರು ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡಿದಾಗ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯೂ ಸುಕಾರ್ನೋ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಕೇಂದ್ರಕಛೇರಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು.   1946-1949ರಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷೈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಂಗ್ರಾಮ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿತ್ತು. 

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ತರುವಾಯ ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ ಪುರಸಭಾಪ್ರದೇಶ, ಬಂಟುಲ್, ಕುಲೋನ್‍ಪ್ರೋಗೋ, ಸ್ಲೆಮನ್ ಹಾಗೂ ಗುನುಂಗ್ ಕಿದುಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಶೇಷಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರವಾಸೀ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 
ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸೀ ಕೇಂದ್ರ. ಕ್ರತೋನ್‍ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸುಲ್ತಾನನ ಅರಮನೆ (18ನೆಯ ಶತಮಾನ), ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಚ.ಮೈ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದುರ್ಗ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಗದ್‍ಜಮಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಟ್ಟಾ ಪ್ರತಿಷ್ಥಾನ ಗ್ರ್ರಂಥಾಲಯ, ಸೋನೋ ಬುದೋಯೋ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಕಲಾ ಅಕಾಡಮಿ, ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಲವು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು. ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ತಯಾಸರಿಯೋ ಉದ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಜಲೋದ್ಯಾನ. ಸುಲ್ತಾನ್ ಮಂಗ್-ಕು ಬೂಮಿ ಎಂಬಾತನಿಗೆ 1750ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಒಬ್ಬ ಈ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಬೋರೊಬುದೂರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂಬನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅವಶೇಷಗಳು ಕಲಿಯೂರಂಗಿನ ನಿಸರ್ಗ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೋತಗೆದೆಯಲ್ಲಿಯ ಬೆಳ್ಳಿ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಉದ್ಯಮಕೇಂದ್ರ-ಇವು ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು.

ಡಚ್‍ಗವರ್ನರನ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ದೇಶೀಯ ರಾಜರುಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದುವು.  ಹಳೆಯ ಡಚ್ ನಗರ ಹಾಗೂ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಈ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಡಿಸೆಮ್ವಿರೆಟ್

ಡಿಸೆಮ್ವಿರೆಟ್ - ಪುರಾತನ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ದಂಡಾಧೀಶರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಮಿತಿ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಕ್ರಿ.ಪೂ. 450ಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಕಾನೂನುಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ರೋಮಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರಿಷಿಯನರು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರೂ ತಾವು ಉತ್ತಮ ಕುಲ ಸಂಜಾತರೆಂಬ ದರ್ಪದಿಂದ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಅಧೀನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯರೆನಿಸಿದ, ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯಾತೂ ಆದ ಪ್ಲಿಬಿಯನರಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ನ್ಯಾಯವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ದೊರಕುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರು ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೆಟ್ರಿಷಿಯನರು ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಪ್ಲಿಬಿಯನರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾದ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನರು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸೆನೆಟ್ ಸಭೆಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬಿನ್ನಹವನ್ನು ಆ ಸಭೆ ಅನುಮೋದಿಸಲಿಲ್ಲ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 462). ಆದರೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಔದಾರ್ಯ ತೋರಿಸಿ ಜನರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಇದು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಗ್ರೀಸಿನ ಸೋಲಾನನ ನ್ಯಾಯಪದ್ಧತಿಯೇ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮೂರು ಜನರನ್ನು ಅದು ಗ್ರೀಸಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 452ರಲ್ಲಿ, ಹತ್ತು ಜನ ದಂಡಾಧೀಶರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಆದೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಗೆ ಡಿಸೆಮ್ವಿರೆಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು.

ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ 
ಈ ಸಮಿತಿ ಮೊದಲು ಹತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕøತ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿಕಾರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ದಂಡಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಡಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಮ್ವಿರ್‍ಗಳು (ಡಿಸೆಮ್ವಿರೈ) ಪ್ಲಿಬಿಯನರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 450ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಿತಿಯ ನೇಮಕವಾಯಿತು. ಇದು ಮತ್ತೆರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳು ಪ್ಲಿಬಿಯನರಿಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಹನ್ನೆರಡು ವಿಭಾಗಗಳೂ ಹನ್ನೆರಡು ಕಟ್ಟಳೆಗಳೆಂದು (ಟೇಬಲ್) ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಡಿಸೆಮ್ವಿರ್‍ಗಳ ಆಡಳಿತ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವೂ ಸ್ವೈಚ್ಛಿಕವೂ ಆಯಿತು. ಪ್ರಜೆಗಳು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡರು. ಇವರು ಉಚ್ಚಾಟನೆಗೊಂಡರು.

ನ್ಯಾಯಪದ್ಧತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ 
ಡಿಸೆಮ್ವಿವಿರೆಟ್‍ನ ಹನ್ನೆರಡು ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಹಲವು ದೇಶಗಳ ನ್ಯಾಯಪದ್ಧತಿಯ ತಳಹದಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಪೆಟ್ರಿಷಿಯನ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಬ್ಯೂನುಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಲ್ಲದ ನಡವಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಅವು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿದುವು. ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರಕಿತು. ಮುಂದೆ ಅನೇಕ ಸಂವೈಧಾನಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಅವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದುವು.

ಇತರ ದಶಸದಸ್ಯಮಂಡಲಿಗಳು 
ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಇತರ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೂ ದಶಸದಸ್ಯಮಂಡಲಿಗಳಿದ್ದುವು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 367ರಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಪೂಜಾವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಬಿಲೈನ್ ಗ್ರಂಥಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಂಡಳಿ ನೇಮಕವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ 5 ಜನ ಪೆಟ್ರಿಷಿಯನರೂ 5 ಜನ ಪ್ಲಿಬಿಯನರೂ ಇದ್ದರು. ರೋಮಿನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 82-79) ಸುಲ್ಲ ಎಂಬವನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 81ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 15ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. ದಿವಾಣಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ದಶಸದಸ್ಯಮಂಡಳಿ ರೋಮ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿತ್ತು.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ವಾಲ್

ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‍ವಾಲ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ 
ಇದರ ಪೂರ್ವದ ಗಡಿ ಲೆಬೊಂಬೋ ಪರ್ವತದ ನೆತ್ತಿಗೆರೆ. ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಪೋಪೋ ನದಿಯೇ ಇದರ ಮೇರೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ವಾಲ್ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಟ್ರ್ಯಾನ್‍ವಾಲ್‍ನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,09,621 ಚ. ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 73,94,961 (1967).

ಇದರ ಬಹುಭಾಗ ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲುಪ್ರದೇಶ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ 1/3 ಭಾಗ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 5,000-6,400 ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಮಾಟೀ, ಪಾಂಗೋಲ ಮುಂತಾದ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಹಿಂದೂ ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಾಯುಗುಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆ ಇರುವುದು ಹೈ ವೆಲ್ಡ್‍ನ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ಜುಲೈನ ಮಾಧ್ಯ ಉಷ್ಣತೆ 7. (45ಲಿಈ). ಪೂರ್ವದ ಲೋ ವೆಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಲಿಂಪೋಪೋ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ವ, ಳೆ 15"-50". ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೃಷಿ,ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು 
ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ಒಟ್ಟು ಬೆಳೆಯಲ್ಲಿ 50%ರಷ್ಟು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಫಲವತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶ. ಗೋದಿ, ತಂಬಾಕು ಮುಂತಾದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಫ್ರಿಕದ ಒಟ್ಟು ತಂಬಾಕಿನ ಬೆಳೆಯಲ್ಲಿ 85% ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.  ಇವಲ್ಲದೆ ಕಿತ್ತಳೆ ಮುಂತಾದ ನಿಂಬೆ ಜಾತಿಯ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶ ಹೇರಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೈನು ಉದ್ಯಮ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಖನಿಜಸಂಪತ್ತಿನಿಂದಾಗಿ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‍ವಾಲ್ ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಜೋಹ್ಯಾನಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಸಮೀಪವಿರುವ ವಿಟ್‍ವಾಟರ್ಸ್‍ರ್ಯಾಂಡ್ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ್ದು. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಾಧಾನಿಯಾದ ಪ್ರೀಟೋರೀಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಜ್ರದ ಗಣಿಗಳಿವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಬ್ಬಿಣ, ಬೆಳ್ಳಿ, ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಮುಂತಾದ ಖನಿಜಗಳೂ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಇಲ್ಲಿ ಸು. 1800ರಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ವಿರಳವಾಗಿತ್ತು. ಬಂಟು ಮತ್ತು ಹೊಟೆಂಟೋಪ್ ಜನಾಂಗದವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆಲಸಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಜûೂಲೂ ಜನಾಂಗದವರು ವಲಸೆ ಬಂದರು. 1836-38ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೋಯರರು ವಾಲ್ ನದಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1852ರ ಕೌಲಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ಹೊಸ ನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿದರು. ಬೋಯರರು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಫ್ರಿಕನರನ್ನು ಹೀನವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನೂ, ಜûೂಲೂ ಜನರ ದಾಳಿಗೆ ಈ ನಾಡು ಆಗಾಗ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನೂ ಕಾರನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನೆಪದಿಂದ 1877ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‍ವಾಲನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಮಧ್ಯೆ 1867ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಜ್ರ ನಿಕ್ಷೇಪ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಗ್ರೀಕ್ವಲ್ಯಾಂಡ್ ವೆಸ್ಟ್ 1877-81ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು 1880-81ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಬೋಯರರು ದಂಗೆಯೆದ್ದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1881ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ವಲ್ಯಾಂಡ್ ವೆಸ್ಟ್ ಪುನಃ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. 1886ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಶೋಧನೆಯಾಯಿತು. ಅನೇಕ ವಿದೇಶಿ ವಸಾಹತುಗಳು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದುವು. 1899-1902ರ ಆಂಗ್ಲೋಬೋಯರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೋಯರರ ಸೋಲಿನಿಂದಾಗಿ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‍ವಾಲ್ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸೇರಿತು. 1906ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. 1910ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದು ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‍ವಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಟು ಜನಾಂಗವಲ್ಲದೆ ಬಿಳಿಯರೂ ಏಷ್ಯನರೂ ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಆಡಳಿತದ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ 53 ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ. ಬಿಳಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಬಂಟೂ ಜನಾಂಗದವರಿಗೂ ಏಷ್ಯನರಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವೆ. ಪ್ರಿಟೋರೀಯ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‍ವಾಲಿನ ರಾಜಧಾನಿ. ಜರ್ಮಸ್ಟನ್, ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ಸ್, ಬೆನೋನೀ-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಜೋಹ್ಯಾನಸ್‍ಬರ್ಗ್ (14,32,643) ಇರುವುದೂ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲೇ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಚೂರಿಮುಳ್ಳು

ಚೂರಿಮುಳ್ಳು, ತೂರಿಮುಳ್ಳು, ಸೂರಿಮುಳ್ಳು ಎಂಬುದು ಭಾರೀ ರುಚಿಕರವಾದ ಕಾಡು ಹಣ್ಣು. ಇದು ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಥ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.

ವಿವರ
ಇದು ಹರಡಿದಂತೆ ಇರುವ, ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪೊದೆಯಂತಿರುವ ಸಸ್ಯ. ಈ ಗಿಡ ಸುಮಾರು ೧-೨ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ದೊರಗಾಗಿರುವ ಎಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಗಿಡದ ಹೂ ಕೂಡಾ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದೆ. ಗಿಡದ ತುಂಬಾ ಆಗುವ ಹಸಿರು ಕಾಯಿಗಳು ಹಣ್ಣಾದಾಗ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ತೆಳುವಾದ ಸಿಪ್ಪೆ ಸಮೇತವಾಗಿ ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಈ ಹಣ್ಣಿನ ಒಳಗಡೆ ಒಂದು ಬೀಜ ಇರುತ್ತದೆ.

ಉಪಯೋಗ
ಈ ಗಿಡದ ಎಲೆ, ಕಾಯಿ, ಗೆಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಬೇರನ್ನು ಮನೆಮದ್ದಿನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬರ್ಮಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಾಂಡದ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಗಂಟಲು ನೋವಿಗೆ ಬಾಯಿ ಮುಕ್ಕಳಿಸಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಗರ್ಭಕೋಶದ ತೊಂದರೆಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.. ಇದರ ಬೇರನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಮದ್ದಿನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಮಹಾರಾಷ‍್ಠ್ರದ ಕೊಂಕಣಿ ಜನರು  ಬಾಯಿ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಇದರ ಎಲೆಯನ್ನು ಅಗಿಯಲು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಈ ಗಿಡದ ಚಿಗುರಿನ ರಸವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ

ಉಲ್ಲೇಖ

ಗಿಡಗಳು
ಹಣ್ಣುಗಳು
ಜಿನೀವ ಸರೋವರ

ಜಿನೀವ ಸರೋವರ - ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರ. 

ನೈಋತ್ಯ ಸ್ವಿಟ್‍ಜರ್ಲೆಂಡಿಗೂ ಆಗ್ನೇಯ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಓಟ್-ಸವಾಯ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1,220' ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 224ಳಿ ಚ.ಮೈ. ಇದರಲ್ಲಿ 134 ಚ.ಮೈ. ಸ್ವಿಸ್ ಎಲ್ಲೆಯೊಳಗೂ 90 1/2 ಚ.ಮೈ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಎಲ್ಲೆಯೊಳಗೂ ಇವೆ. ಈ ಸರೋವರ ಬಾಲಚಂದ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ರೋನ್ ನದಿ ಇದರ ಪೂರ್ವತುದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಜಿನೀವ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇದರ ಉದ್ದ 72 ಕಿ.ಮೀ, ಗರಿಷ್ಟ ಆಳ 1.017', ಸರಾಸರಿ ಆಳ 500', ಗರಿಷ್ಟ ಅಗಲ 14 ಕಿ.ಮೀ., ಸರಾಸರಿ ಅಗಲ 8 ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರೊಮೆಂತೂ ಜಲಸಂಧಿಯಿಂದ ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ ಬಳಿ ನೀರಿನ ಆಳ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ; ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ 100' ಮಾತ್ರ. ಸರೋವರದ ನೀರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀಲಿ. ರೋನ್ ನದಿ ಸೇರುವಲ್ಲಿ ನೀರು ಬಗ್ಗಡವಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ನೀರು ಒಂದು ದಡದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದಡಕ್ಕೆ ತೊಟ್ಟಿಲಂತೆ ತೂಗುವುದರಿಂದ 2-5 ಮಿನಿಟುಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಜಿನೀವದ ಬಳಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 2'-5' ಗಳಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಿಟ್‍ಜûರ್ಲೆಂಡಿನ ಇತರ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಷ್ಟು ಮತ್ಸ್ಯಸಂಪತ್ತು ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 20 ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಗಳ ಮೀನುಗಳಿವೆ. ದಡದ ಗುಂಟ ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಬಂದು ಬಿಡಾರ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.
ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಟೀಮರುಗಳ ಸಂಚಾರವುಂಟು. ಜಿನೀವ ರೇವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಗಳು ಥಟ್ಟನೆ ಎದ್ದು ನಿಂತಿವೆ.

ಸರೋವರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಿಹಾದ್

ಜಿಹಾದ್ 	- ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆಯ ಈ ಪದಕ್ಕೆ ಮಹಮದೀಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಯುದ್ಧ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಜಿಹಾದ್ ಎಂದೂ ಕರೆವುದಿದೆ. ಇಸ್ಲಾಮ್ ಮತದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿ ಮಹಮದ್ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಮತಕ್ಕೆ ಶತ್ರುಗಳಾಗಿದ್ದವರ ಮೇಲೆ ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಜಿಹಾದ್ ತತ್ತ್ವ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಕಲೀಫರು ಇಲ್ಲವೆ ಮಹಾಮಫ್ತಿಯವರು ಕರೆಕೊಟ್ಟಾಗ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲೀಫರ ಬದಲು ಕೈರೋ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಧರ್ಮದ ಪುರಾತನ ಪೀಠವಾದ ಅಲ್ ಅಸರ್‍ನ ಮಹಾ ಪುರೋಹಿತರಾದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‍ಮಫ್ತಿಯವರು ಇಂಥ ಕರೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ಜಿಹಾದ್ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯಾಗಿದೆ : ಹೃದಯದಿಂದ (ಮನಸಾ), ನಾಲಗೆಯಿಂದ (ವಾಚಾ), ಕೈಗಳಿಂದ (ಬಾಹುಬಲ, ಕರ್ಮಣಾ) ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಯಾವನೊಬ್ಬ ಜಿಹಾದ್ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹೊರ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ಆತ್ಮಶೋಧ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಾಧುಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು, 

ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅಜ್ಞಾನ, ಅನಕ್ಷರತೆ, ರೋಗ ರುಜಿನಗಳು ಮತ್ತು ದಾರಿದ್ರ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಜಿಹಾದ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳತ್ತದೆ.

ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಬ್ಡಿನ್

ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಬ್ಡಿನ್ (1745-1814 ). ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಾಟಕಕಾರ, ನಟ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಗಾನಗೀತ ಕರ್ತೃ.

ಬದುಕು 
ಅಕ್ಕಸಾಲಿಯೊಬ್ಬನ ಮಗನಾದ ಈತ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು  ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸೌತ್‍ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‍ನಲ್ಲಿ. ಡಿಬ್ಡಿನ್ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಸಂಗೀತಗಾರ. ಹದಿನೇಳನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈತ ತಯಾರಿಸಿದ ದಿ ಷಪಡ್ರ್ಸ್ ಆರ್ಟಿಫಿಸ್ ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಗೇಯರೂಪಕ 1762ರಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವೆಂಟ್ರಿ ಗಾರ್ಡನ್ ನಾಟಕಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಯಿತು. ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ಕಂಠಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುಗೊಂಡ ಡಿಬ್ಡಿನ್ ನಟವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿ, ಮನೋರಂಜನೆಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದೆ ಅಸ್ಥಿರ ಬದುಕನ್ನು ಹೇಗೋ ನೂಕಿದ. ಈತ ರಭಸ ಸ್ವಭಾವದವ. ಜಗಳಗಂಟ ಪೋಷಕರಾದ ಗ್ಯಾರಿಕ್ ಷಂಡನ್ ಮೊದಲಾದವರಿಗೆ ಈತನನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಯಿತು. ಮದುವೆಯಾದ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಅಸಡ್ಡೆ ಮಾಡಿದ; ಪರಸ್ತ್ರೀ ಲಂಪಟನಾದ. 1788 ರಿಂದ 1805ರ ವರೆಗೆ ಈತ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗೀತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ರಂಗವಿನೋದಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ಕೀರ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ. ಅವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಂಗೀತ, ಸಂವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುದುರೆ ಸಾಹಸ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಜ್ಜು ಮಾಡಿದ. 1803ರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಇನ್ನೂರು ಪೌಂಡು ಮೊತ್ತದ ವಿರಾಮವೇತನ ಲಭಿಸಿದತಾಗಿ 1805ರಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ; ಆದರೆ 1807ರಲ್ಲಿ ವೇತನ ಸೌಲಭ್ಯ ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತಾಗಿ ಪುನಃ ಜನಕ್ಕೆ ಹರ್ಷ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದ. ಆದರೆ ನಷ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗಿ ಬಾಳು ನೆಮ್ಮದಿ ರಹಿತವಾಯಿತು. ಸಾಲಸೋಲದಿಂದ ಬಹುವಾಗಿ ನರಳಿದ. ಸಾಲಗಾರರ ಕೈಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಮ್ಮೆ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕೆಲೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನಗೈದು. ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ಭಾರಿ ಮಳೆಗೆ ಸಿಕ್ಕು ತನಗಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ಬ್ಲೊ ಹೈ, ಬ್ಲೊ ಲೋ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಗೀತವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ.

ಪ್ರಹಸನಗಳು, ಗಾನಗೀತಗಳು 
ರಂಗಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಈತ ರಚಿಸಿದ ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತು ಪ್ರಹಸನಗಳು ಹುರುಳಿಲ್ಲದ ಬರವಣಿಗೆಯಾದರೂ ಸಂಗೀತಮಯವಾದವು. ನಾಟಕದ ಅಂಗವಾಗಿರಲೆಂದೂ ಅಥವಾ ಬಿಡಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಬರಲೆಂದೂ ಈತ ಕಟ್ಟಿದ ಗಾನಗೀತಗಳು ಸುಮಾರು ನೂರರಷ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಇಂದೂ ಗಾಯನ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾವಿಕರಿಗೆ ಬಲು ರುಚಿಯಾಗಿವೆ.	ಡಿಬ್ಡಿನ್ನಿನ ಹಾಡುಗಳೆಲ್ಲ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು. ಈತನನೂ ನಾವಿಕನಲ್ಲ; ದೂರಯಾನ ಕಂಡವನೂ ಅಲ್ಲ; ಆದರೂ ಈತನ ಕಡಲ ಹಾಡುಗಳು ನೌಕಾ ಉದ್ಯೋಗದವರಿಗೆ ಚಳಿ ಮಳೆ ಗಾಳಿ ಬಿಸಿಲು ಸಮರ ಶಾಂತಿ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಾನ ಧೈರ್ಯ ಸಂತೋಷ ತಂದುಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧ ಸಾಧನವಾಗಿವೆ. ಟಾಮ್ ಬೋಲಿಂಗ್; ಪೂರ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಗೀತಗಳು ಅತ್ಯಂತ ರಮ್ಯವಾದವು.

ನಾಟಕಕಾರರು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕೆ. ಅಣ್ಣಾಮಲೈ

ಕುಪ್ಪುಸಾಮಿ ಅಣ್ಣಾಮಲೈ  ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಮಾಜಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಘಟಕದ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ  ಜುಲೈ ೮, ೨೦೨೧ರಂದು ಈ ಹುದ್ದೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಜನನ ಹಾಗೂ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ 
ಅಣ್ಣಾಮಲೈರವರು ೪ ಜೂನ್ ೧೯೮೪ರಂದು ಕರೂರಿನ ಚಿನ್ನಾಥಪುರಂನ ಪಕ್ಕದ ಸೊಕ್ಕಂಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೈತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೊಂಗು ಪ್ರವಾಹ ಕೌಂಟರ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಇವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಕುಪ್ಪುಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ  ಪರಮೇಶ್ವರಿ. ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಅವರು ಅಕಿಲಾ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.

ಶಿಕ್ಷಣ 
ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕರೂರ್ ಮತ್ತು ನಾಮಕ್ಕಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಸಾ ಕಂ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಅವರು ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ತನ್ನ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ (MBA) ಅನ್ನು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಲಕ್ನೋದಿಂದ (IIM ಲಕ್ನೋ) ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿ ಉತೀರ್ಣರಾಗಿ ಪೋಲೀಸ್‌ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು.

ಪೊಲೀಸ್ ವೃತ್ತಿ 
ಅವರು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ೨೦೧೩ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಉಪವಿಭಾಗದ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ ೧, ೨೦೧೫ ರಂದು ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ ರವರೆಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಾಯಿತು.೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಪೊಲೀಸ್ ಉಪ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ 
೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೊಲೀಸ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ತವರು ರಾಜ್ಯ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅವರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ (ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್) ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾದ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾದರು. 

ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡು 2021 ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರವಕುರಿಚಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋತರು.  ತಮಿಳು ನಾಡು  ಬಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಎಲ್. ಮುರುಗನ್ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾದ ನಂತರ, ತೆರವಾದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯ್ತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

೧೯೮೪ ಜನನ
ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಜಾಲಪ್

ಜಾಲಪ್ - ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಿರೇಚನಕಾರಿಯಾದ ಒಂದು ಔಷಧ. ಗೆಣಸಿನ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಎಕ್ಸೋನಿಯಮ್ (ಐಪೋಮಿಯ) ಪರ್ಗ ಎಂಬ ಹಂಬಿನ ಉತ್ಪನ್ನ.

ಬಳಕೆಯ ಇತಿಹಾಸ 
ಇದು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ 1610ರಿಂದಲೇ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ರಾಜ್ಯದ ಜಾಲಪ್ ಎಂಬ ಊರಿನ ನೆರೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಈ ಮೂಲಿಕೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಜಾಲಪ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಜಾಲಪ್ ಬಳಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೆಲ್ಲ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಪರ್ವತಗಳ ಪೂರ್ವ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ, ವೆರಾಕ್ರುಸ್ ನಗರದ ನೆರೆಪ್ರಾಂತ್ಯ) ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಹಂಬಾಗಿ ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. 

ಗೆಣಸಿನ ಹಂಬಿನಂತೆಯೇ ಇದೂ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಗೆಡ್ಡೆ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಗೆಡ್ಡೆ ಸುಮಾರು 2-3 ಸೆ.ಮೀ. ದಪ್ಪ ಅಂಡಾಕಾರ. ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ಒಣಗಿಸಿದಾಗ ಅದು ಕರ್ರಗೆ ಸುರಿಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹೊಗೆ ವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ತೆಳುಬಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ಕೊಯ್ದು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸುವುದೂ ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ಸುಮಾರು 1 ಗ್ರಾಮಿನಷ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಣ್ಣ ಕರುಳನ್ನು ಉದ್ರೇಕಿಸಿ ಅದರ ಚಲನ ಹಾಗೂ ಸ್ರಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ 3-4ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ನೀರಾದ ಭೇಧಿ ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ಶೋಭೆ (ಡ್ರಾಪ್ಸಿ), ಬ್ರೈಟನ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಯುರೀಮಿಯ ಮುಂತಾದ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಸಂಚಯವಾಗಿರುವ ನೀರನ್ನು ಇದರ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವರ್ಜಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವೈದ್ಯರು ಜಾಲಪನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಕೃಷಿ 
ಹೆಚ್ಚಿದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಯೂರೋಪ್, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ, ಜಮೈಕ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಭಾರತ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 1500-1800 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಂಬನ್ನು ಕೃಷಿ ಮಾಡುವಂತಾಯಿತು. ನೀಲಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಬಿನ ತುಕ್ಕಡವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಹಾಕಿ, ಕೋಲಿನ ಹಂಬನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸಿ 3 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಸುಮಾರು 8-9 ಪೌಂಡು ತೂಕದ ಗೊಂಚಲು ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಫಸಲನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ
ಗೆಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ರಾಳಪದಾರ್ಥ ವಿರೇಚನಕಾರಿ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಈ ರಾಳದಿಂದ ಜಾಲವಿನ್ ಮತ್ತು ಕನ್‍ವಾಲ್‍ವ್ಯುಲಿನ್ ಎಂದು ಗ್ಲೂಕೋಸೈಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಳಯುಕ್ತ ವಿರೇಚನಕಾರಿಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ (ಸ್ಕಾಮೋನಿ ಇತ್ಯಾದಿ) ಜಾಲಪ್ ಅತ್ಯಂತ ಸೌಮ್ಯಸ್ವಭಾವದ್ದಾದರೂ ವಾಕರಿಕೆ ವಮನ, ಹೊಟ್ಟೆ ನುಲಿಯುವುದು ಮುಂತಾದ ಹಿಂಸೆಗಳಾಗುವುದು ಅಪರೂಪವಲ್ಲ. ಉಗ್ರ ಉದ್ರೇಕದಿಂದ ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣುಗಳೂ ಆಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ಷೇಮಕರವಾಗಿರುವ ವಿರೇಚಕಗಳು, ದೇಹದ ಜಲಾಂಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು ಹಾಗೂ ವಸ್ತುಗಳು ಇವುಗಳ ಜ್ಞಾನ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಜಾಲಪಿನ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಈಚೆಗೆ ನಿಂತುಹೋಗಿದೆ. ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಜಾಲಪಿನ ಬಳಕೆ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದೇ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ತಿಗಡೆ ಬೇರು ವಿರೇಚನಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ.

ಔಷಧ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ