Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ



ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಊರಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಮಾರ್ಗ
ಬಸದಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಚಲಿಸಿ ಗಾಂಧಿಪಾರ್ಕ ಬಳಿ ಸಾಗಬೇಕು. ಬಸದಿಯು ಕಾರ್ಕಳ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.  
ಬಸದಿಯು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಎಂದರೆ ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡು ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣ ನಡೆಯಿತು. ಬಸದಿ ಸುಮಾರು ಮುನ್ನೂರು ವರ್ಷ ಹಳೆಯದಾಗಿರಬಹುದು.

ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ನಂದಿಬಟ್ಟಲು, ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಎಡ-ಬಲ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ.  ಬಸದಿಯ ಮುಖಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗೆ ನೇತುಹಾಕಿದ್ದ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮೇದ ಶಿಖರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಜಯಗಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಯನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ  ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೫೯ರ ಮೊದಲು ಗಂಧಕುಟಿ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮಂಟಪಗಳಿದ್ದವು. ಈಗ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಎದುರು ಇದೆ. ಗಂಡ ಕುಟಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.ಮೂಲ ನಾಯಕನ ಮೂರ್ತಿ ಪಂಚಲೋಹದ್ದು, ಸುಮಾರು ೨೦ ಇಂಚು ಇರಬಹುದು. ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಎಡ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ನಾಗಕಲ್ಲು ಇದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಅಮ್ಮನ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ತೀರ್ಥಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣ ನಡೆದ ದಿನದ ವರ್ಧಂತೋತ್ಸವ ವರ್ಷದ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  
ದಿನವೂ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿಗೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಜರಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾವಣ ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ಯಜ್ಞೋಪಪನೀತಧಾರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಸಿರಿಯಾಳ ಷಷ್ಠಿ, ನೋಂಪಿಗಳು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನೊಂಪಿಗಳು ಭಕ್ತರ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಮೇರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣ ನಡೆದ ದಿನ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮಹಾವೀರ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ನೋಂಪಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಬಂಗವಾಡಿ ಅರಮನೆಯ ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ



ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ಇಂದಿನ  ಬಂಗವಾಡಿ ಅರಮನೆಯ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಮೂರ್ತಿಯು ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನವಾದದ್ದು. ಬಂಗ ಅರಸುಮನೆತನವು ಬೇರೆ ಕಡೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದದ್ದಂತೂ  ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯ. ಇವರು ಮೈಸೂರು ಬಳಿಯ ಗಂಗವಾಡಿಹಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಗಂಗವಂಶದವರಾದರೆಂಬ ಒಂದು ವಾದವೂ ಇದೆ. ಈ ವಾದಕ್ಕೆ ಈ ಜಿನಬಿಂಬವು ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುವಂತದಾಗಿದ್ದು, ಇತಿಹಾಸ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಬಹು ಅಮೂಲ್ಯವಾದುದು. ಗಂಗವಾಡಿಯ ಗಂಗಾ ಅರಸರಿಗೂ ಶ್ರೀ ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ. ಬಂಗ ಅರಸರಿಗೂ ಶ್ರೀ ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯೇ ಮನೆದೇವರಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಸುಮಾರು ಒಂದುಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ಅರಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ದೈವ
ಶ್ರೀ ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯು ಅರಮನೆಯ ಮನೆದೇವರು.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಇಲ್ಲಿ ಬಸದಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಮಂಟಪಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸುಂದರವಾದ ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರಭಾವಳಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯ ಸುಂದರ ಬಿಂಬ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿದೆ. ಎಡಬಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿರುವ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಯರ ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ಮುಖ, ಅದರ ಕೆಳಗಡೆ ಮೂರು ಹೆಡೆಗಳುಳ್ಳ ನಾಗ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಡೆ ಮುಕ್ಕೊಡೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಡೆ ಸ್ವಾಮಿ ಬಿಂಬವಿದ್ದು ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ವೃಷಭಲಾಂಛನವಿದೆ. ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಡೆ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಬಿಂಬವ ನಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಗುಮ್ಮತಿಕಾರಿ ಬಸದಿ



ಸ್ಥಳ
ಕಾರ್ಕಳದ ಹಿರಿಯಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ದೈವ
ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ.

ಆವರಣ
ಈ ಬಸದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೂರು ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಗ ದೇವಿ ಬಸದಿಯು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈಗ ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಇತರ ಹೂವಿನ ಗಿಡಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಬಸದಿಯ ಬಲ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನೆ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ನಾಗರಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕೇತ್ರಪಾಲನ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಲ್ಲು ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಆವರಣವನ್ನು ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಛೇರಿ, ಕಲಾಭವನ, ಸಭಾಭವನ ಇತ್ಯಾದಿ ಇಲ್ಲ.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಉತ್ತರಾಭಿಮುಕವಾಗಿರುವ ಈ ಜಿನಮಂದಿರವು ಆಯತಾಕಾರದ ಅಧಿಷ್ಟಾನದ ಮೇಲೆ ನಾಗರಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಎರಡು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥಗಳಿವೆ. ಒಳಗಿನ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥವು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪದಿಂದ ಹೊರಟು ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರೆ, ಹೊರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥವು ಗರ್ಭಗೃಹ ಮತ್ತು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸುತ್ತವರಿದು ಆನೆಕಲ್ಲನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿಯು ಇದೆ. ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಧರಪಾದ, ಶ್ರುತ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಇತ್ಯಾದಿ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿ ಕುಕ್ಕಟ ಸರ್ಪ ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಜನಬಿಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಲಾಂಛನಗಳು  ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಬರಹಗಳು ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಗುಮ್ಮ ಅತಿಕಾರಿ ಎಂಬವರು ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಧಿವಿಧಾನ
ದಿನವೂ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಹೊತ್ತಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಚರಣೆ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಯಾವುದೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ,ನಾರಾವಿ



ಸ್ಥಳ
ಈ ಜಿನ ಮಂದಿರವು ನಾರಾವಿಯ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ಎದುರಿನ ಗೋಪುರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಹಿಂದೆ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಸ್ವರ್ಣಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
೧೯೯೬ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಗ್ರ ಬಸದಿಯನ್ನು ಆ ಸ್ವರ್ಣಾ ನದಿಯ ನೆರೆ ನೀರಿನ ಬಾಧೆಯಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳವಾದ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ ಈ ನೂತನ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ವಾಮಿಗೂ, ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೂ ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ, ಗಂಧಕುಟಿ ಸಹಿತವಾದ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ, ಸುಕನಾಸಿ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬರಲು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥವೂ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಶ್ರಾವಕ ಬಂಧುಗಳು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬರಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಸುಂದರ ಪ್ರಭಾವಲಯದಿಂದ ರಂಜಿಸುವ ಲಲಿತಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಮಕರ ತೋರಣದ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಪ್ರಭಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕರಿಶಿಲೆಯ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ಶೃತ ಮತ್ತು ಗಣಧರ ವಲಯಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥಾಯ ನಮಃ, ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವೈ ನಮಃ ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಎದುರಿಗೆ ಬಾಗಿಲ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಧರ್ಮನಾಥ ದಿಗಂಬರ ಜಿನ ಚೈತ್ಯಾಲಯ,ನಾರಾವಿ

ಈ ದಿಗಂಬರ ಜಿನ ಚೈತ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಕೃತಿ ರಮಣೀಯತೆಯ ಊರಾದ ನಾರಾವಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಸ್ಥಳ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಓಡಾಡುವ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ- ಕಾರ್ಕಳ ರಸ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ.

ತೀರ್ಥಂಕರರು
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರು, ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ತೀರ್ಥಂಕರರಲ್ಲಿ ೧೫ನೆಯವರು.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಪರ್ಯಂಕಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಹು ಸುಂದರ ಬಕಾಸುರನ ಜಿನಬಿಂಬವಿದು. ಮಕರ ತೋರಣವಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭಾವಲಯ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಕಿನ್ನರ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಮಾನಸಿ ನೆಲೆನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮುಖ ನಗೆ ಸೂಸುವಂತಿದೆ. ಬಿಂಬದ ಕೆಳಗಿನ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ವಜ್ರ ಲಾಂಛನವಿದೆ.ಈ ಬಿಂಬಕ್ಕೆ ವಜ್ರ ಲೇಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸುಕನಾಸಿ, ಗಂಧಕುಟಿ, ಎಡೆನಾಳಿ, ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ, ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಗಳೆಂಬ ಮಂಟಪಗಳಿವೆ. ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಸಾರ ಸುಖವೆಂಬ ಬರಹದ ಜೈನತತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯ ಪೈಂಟಿಗ್‌ಗಳಿವೆ. ಈ ಎರಡು ಮಂಟಪಗಳ ನೆಲ ಕೆಂಪು ಕಾವಿಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಶಿಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಗೋಪುರವಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲ. ಈ ಗೋಪುರ ಪೂಜೆಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಕಂಬಗಳು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಇಲ್ಲಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮೇಲೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ೧೨ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಗಂಧಕುಟಿ ಮತ್ತು ಜಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಸುತ್ತಲೂ ಅಂಗಳ ಇದ್ದು, ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದ್ದು, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಮತ್ತು ನಾಗಶಿಲೆಯು ಇದೆ. ಬಲಿಕಲ್ಲುಗಳು, ದಶಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ  ಗುಟ್ರುಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ಭೂತನಾಥರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು, ಗುಂಡುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೂ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಶಿಲಾಫಲಕವನ್ನೂ, ಕಂಬದ ಮೇಲೆ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು.  ಈ ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪಾದುಕೆಗಳು, ಅವರಿಗೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ವೃಕ್ಷಗಳು ಇವೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಮೂರ್ತಿಗೆ ಪಂಚಾಮೃತದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪುರೋಹಿತರಿದ್ದು ಪೂಜಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ಹೆಚ್.ವಿ.ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ ಇಲ್ಲಿನ ಇಂದ್ರರು. ಈ ಬಸದಿಯು ಸುಮಾರು ೭೫೦-೮೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕಾಲವೂ ಅಂದರೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಾಯಂಕಾಲ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ನೋಂಪಿ ಉದ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೀ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. 
ಅದು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ದೇವಕೋಷ್ಠದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕಾರಗೊಳಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ರವಾರ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೂ ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮ ಇದ್ದು, ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ, ಚರು, ಫಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟೋ ಮಂದಿ ಮದುವೆ ಆಗದವರಿಗೆ ಹರಕೆ ಹೇಳಿದ ಫಲವಾಗಿ ಮದುವೆ ಆದ ಘಟನೆಗಳಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಶಿಲೆಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಬಜರ್ಕಳ, ಮೂಡಾರು



ಸ್ಥಳ
ಬಜರ್ಕಳ ಶ್ರೀಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ ಬಜಗೋಳಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಜಗೋಳಿಯ ಕೆರವಾಸೆ ರೋಡಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
೨೦೧೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡ ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಮೂಲನಾಯಕ ಬಿಂಬ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವೆನಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮಯಕ್ಷನು ಶಸ್ತ್ರ ಸಮೇತನಾಗಿ ಅಶ್ವಾರೂಢನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಜಿನಬಿಂಬವು ಸುಮಾರು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಹೇಳಬಹುದು.

ವಿಶೇಷ
ಜಿನಾಲಯಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಬಿಂಬವು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದು ಸೂರ್ಯನ ಮೊದಲ ಕಿರಣ ಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸನ್ನಿಧಾನವಿರುವಂತೆ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಯಕ್ಷಿಯು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ತಮ್ಮನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಿರೀಟಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ. ವೀರಾವೇಶದ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ವಿಶೇಷ ಕಾರಣಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಅವರನ್ನು ಬಹಳ ಭಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿರ್ವರು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಶುಭಫಲವನ್ನು ನೀಡುವರು. ಇವರ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದಾಗಿಯೇ ತೀರಾ ಹಿಂದುಳಿದ ಈ ಪರಿಸರವು ಈಗ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ದಾರಿಯಾಗಿ ಹೋಗುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಬಸದಿಯ ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಂಗಣ
ಸುತ್ತಲೂ ಭದ್ರವಾದ ಕಾಂಕ್ರಿಟ್‌ನ ರಕ್ಷಣಾ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಮಾಡಿಗೆ ಹಂಚುಗಳನ್ನು ಹಾಸಿ ಬದಿಗಳನ್ನು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಏರುವಲ್ಲಿ  ಬಸದಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಮುಂದೆ ಹೋದಾಗ ಸಿಗುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ, ಜಯಗಂಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಇರುವ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವಾದ ಕೆಲವು ಜಿನಬಿಂಬಗಳು. ಚತುರ್ವಿಂಶತಿ ತೀರ್ಥಂಕರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಬಿಂಬವಿದೆ. ಶಕ್ತಿಯ ಬ್ರಹ್ಮ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಯರ ಶಿಲಾಬಿಂಬ ಇದರ ಎಡ-ಬಲಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಕಂಬಗಳಂತಹ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಗಡೆಯಿರುವ ಮಕರ ಮರಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಟ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕರ ತೋರಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಮೇಲ್ಗಡೆಯಿರುವ ಕೀರ್ತಿಮುಖವಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಈ ಜಿನಾಲಯಕ್ಕೆ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಜೈನಮಠಾಧೀಶರು ಚಿತ್ತೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕಾರ್ಕಳ ಶ್ರೀ ಮಠದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನಿಗೂ ಹೊಸದೊಂದು ಗುಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ನೂತನವಾದ ಸುಂದರ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಗುಂಡುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.ಈ ಬಸದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ತೀರ್ಥ ಬಾವಿಯಿದ್ದು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಧಾರಾಳ ನೀರಿನ ಆಶ್ರಯವಿರುವುದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಕಲಾಭವನ ಕಲ್ಯಾಣಮಂಟಪ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು.

ಉಲ್ಲೇಖ

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಸವಣಾಲು



ಸ್ಥಳ
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಪೇಟೆಯಿಂದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸುಮಾರು ೮ ಕಿ. ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕುದುರೆಮುಖ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಶಾಂತ ವನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನವೂ, ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯವೂ ಆದ ಸವಣಾಲು ಎಂಬ ಈ ಜೈನ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ.

ವಿಧಿವಿಧಾನ
ಜೈನರೂ, ಜೈನೇತರರೂ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನ ಇಲ್ಲಿರುವ ಗುಹಾತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಇಲ್ಲಿರುವ ಆದೀಶ್ವರ (ಋಷಭದೇವ)ರನ್ನೂ, ಬ್ರಹ್ಮ ಯಕ್ಷನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆವರಣ
ಅನ್ನಛತ್ರ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಫಲ್ಗುಣೀ ನದಿ, ನದಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತನ ಆದೀಶ್ವರ ಬಸದಿ, ನೂರಾರು ಮನೆ, ಬಾವಿಗಳು ಕುರುಹುಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಹರಡಿರುವ ಹಸುರು ವನರಾಜಿ, ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಭೂಮಗಾತ್ರದ ಕುದುರೆಮುಖ ಪರ್ವತಗಳು ಇವು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸಂದರ್ಶನೀಯವನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. ಆದೀಶ್ವರ ಬಸದಿಯ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಉಬ್ಬು ವಿಗ್ರಹವೂ ಅಷ್ಟ ದಿಕ್ಷಾಲಕರ ಸ್ತಂಭವೂ ಇವೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಸ್ತಿವಾರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬಸದಿಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆನೆಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದು ಇವು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯವುಗಳಲ್ಲ. ಬಂಗರ ರಾಜ ಲಾಂಛನ ಆನೆ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಅನ್ನ ಛತ್ರದ ವಾಯುವ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಲ್ಲು ಕಟ್ಟಿರುವ ೨ ಮೀಟರ್ ಆಳವಿದ್ದರೂ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ನೀರು ತುಂಬಿರುವ ಒಂದು ಬಾವಿ ಇದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಇದು ಜೈನರ ಪ್ರಥಮ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಭಗವಾನ್ ಋಷಭ ದೇವರ ನೆಲೆ.‘ಶ್ರಮಣ' ಮತ್ತು ‘ಶ್ರವಣ' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೈನ ಶ್ರಾವಕ (ಗೃಹಸ್ಥ) ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸ ಬಹುದೆಂದಾದರೆ, ಶ್ರಮಣರ ಆಲಯ (ವಾಸಸ್ಥಾನ) ಆಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಶ್ರಮಣಾಲಯ ಎಂದು ಮೊದಲು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಕ್ರಮೇಣ ಶ್ರಮಣಾಲಯವು ಸಮಣಾಲಯ ಎಂದಾಗಿ ಈಗ ಸವಣಾಲ ಅಥವಾ ಸವಣಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನ ಜಂಗುಳಿಯ ಸದ್ದು ಗದ್ದಲಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಶಾಂತ ಪ್ರದೇಶವು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ - ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಜೈನ ಶ್ರಮಣರು, ಮುನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು . ಶ್ರಮಣರ ಆಲಯಗಳಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಶ್ರಮಣಾಲಯ ಅಥವಾ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ೧ ಸಮಣಾಲಯವೆಂದು, ಕ್ರಮೇಣ ಸವಣಾಲ, ಸವಣಾಲು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು.

ಗುಹಾ ತೀರ್ಥ
ಗುಹಾ ತೀರ್ಥಕ್ಕೂ ಇಂಥದೇ ಒಂದು ಕಥೆ ಇದೆ. ಶ್ರಮಣರ ಕಮಂಡಲುವಿನಿಂದ ಹರಿದ ನೀರು ಕಲ್ಲುಗಳ ಎಡೆಯಿಂದ ಸಾಗಿ ಕೆಳಗಿರುವ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಿಯತೊಡಗಿತಂತೆ. ಇಂದಿಗೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ನೀರನ್ನು ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪ್ರತಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದುವೇ ಇಲ್ಲಿಯ ಗುಹಾತೀರ್ಥ.

ಬ್ರಹ್ಮ ಯಕ್ಷ
ಈ ಗುಹೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಂಡೆಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಇಬ್ಬರು ತೀರ್ಥಂಕರರ ರೇಖಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಬಂಡೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಆಶ್ವಾರೂಢನಾದ ಬ್ರಹ್ಮಯಕ್ಷನ ಆಕೃತಿ ನಾವು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಈ ಬ್ರಹ್ಮಯಕ್ಷನು ಬಹಳ “ಕಾರಣಿಕ” ಉಳ್ಳವನು. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಇವನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಭಯ - ಭಕ್ತಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವರು ಇವನ ಕುರಿತು ಲಘುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದಾಗಲೀ, ಇವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವುದಾಗಲೀ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರು ಧೈರ್ಯ ಪಡದ ವಿಚಾರ.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಸದಿಯ ಕಟ್ಟಡವಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪಾದ ಬಿಡಿಕಲ್ಲುಗಳ ಪಾಗಾರವೊಂದಕ್ಕೆ ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ತಾಗಿಸಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಕಾಯೋತ್ಸರ್ಗ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸುಂದರ ಶಿಲಾವಿಗ್ರಹವು ಮೂರು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ಗೋಮುಖ ಯಕ್ಷ, ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ವೃಷಭ ಲಾಂಛನ ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಿಗ್ರಹದ ಶಿರೋಭಾಗವು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದ ತೀರ್ಥವು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗಲು ಸಿಂಹ ಪೀಠದ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಪಾಣಿಪೀಠವಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಚಂದ್ರನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಗುಮ್ಮೆಗುತ್ತು ಬಸದಿ, ನೂರಾಳ್‌ಬೆಟ್ಟು



ಮಾರ್ಗ
ಗುಮ್ಮೆಗುತ್ತು ಬಸದಿಯ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕು ಈದು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೂರಾಳ್‌ಬೆಟ್ಟು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಹತ್ತಿರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ೫ ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಗಣೆ ಬಸದಿ ನಾರಾವಿಯ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯಿದೆ. ಗುಮ್ಮೆಗುತ್ತು ಬಸದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೭೦ ಜೈನ ಕುಟುಂಬಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯು ಕಾರ್ಕಳದ ದಾನಶಾಲಾ ಮಠದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳ- ಕಾರ್ಕಳ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಈದು ಕ್ರಾಸ್‌ನಿಂದ ೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಬಸದಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೧೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾರ್ಣಪ್ಪ ಮಲ್ಲರು ಊರವರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಕಟ್ಟಿಸಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಆಸ್ತಿ ಪರಾಭಾರೆ ಮಾಡಿ ಹೋಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರ ಸಂತತಿಯವರು ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಸುಮಾರು ೧೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾದ ಅನಂತ ನೋಂಪಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ಬಂದ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಸದಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಲ್ಲ.

ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ರಚನೆ
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥಸ್ವಾಮಿ, ಸುಪಾರ್ಶ್ವನಾಥಸ್ವಾಮಿ, ಪದ್ಮಾವತಿಯಮ್ಮ, ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು, ನಾಗದೇವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಬಸದಿಗೆ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರಿಜಾತ ಗಿಡವಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಮುಂದುಗಡೆಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅಂಗಳದ ಎಡಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ನಾಗರಕಲ್ಲು ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕರ್ಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 
ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ೪ ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲೇ ಘಂಟೆಯನ್ನು ತೂಗು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ ಇದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು. ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಎದುರು ಹೂ ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಜಿನಬಿಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿಲಾಶಾಸನವಿದೆ.

ಪೂಜೆ
ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ೨ ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ, ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಪದ್ಮಾವತೀ ಅಮ್ಮನವರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹಾಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಸರಕಾರದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಧನಸಹಾಯವಿಲ್ಲ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಬಂಗವಾಡಿ



ಸ್ಥಳ
ಬಂಗವಾಡಿಯ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಈಗಿನ ಬಂಗವಾಡಿ ಪೇಟೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ-ಕಿಲ್ಲೂರು ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯ ಎದುರುಗಡೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು ೧೭೦೦ರಲ್ಲಿ ಬಂಗವಾಡಿಯ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ ಚರಿತ್ರ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕವಿಯು ತನ್ನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿಯು ಹಿಂದಿನ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಕೋಟೆಯ ಶಾಂತಿನಾಥಸ್ವಾಮಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಮಕರತೋರಣದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇರುವ ಈಗಿನ ಸುಂದರ ಜಿನಬಿಂಬವು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ಹೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ಈನೂ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅಭಿನವ ಲಲಿತ ಕೀರ್ತಿ ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮಿರಾಯರಸನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂಗವಾಡಿ ಪಟ್ಟಣದ ಸೇನಬೋತ್ತಿ ದೇವಕ್ಕ ಸೆಟ್ಟಿತಿಯು ಬಾಹುಬಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ಒಂದು ಬಿಂಬವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳೂ, ತಾಮ್ರ ಶಾಸನಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.  ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳೂರು ಗುತ್ತಿನವರು ಇದರ ಮಾಡಿಗೆ ತಾಮ್ರದ ತಗಡನ್ನು ಹೊದಿಸಿ, ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಶ ೧೮೯೮-೯೯ರಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯ ಬಂಗರಾಜರು ಇದರ ಪೂರ್ಣ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಪಟ್ಟಕಗಳ ಶಿಲಾಸ್ತಂಭಗಳಿಂದಲೂ, ಎದುರಿನ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಸರಳ ರೂಪದ ಪಟ್ಟಕಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿರುವ ಸ್ತಂಭಗಳಿAದಲೂ ಈ ಸಮಗ್ರ ಬಸದಿಯು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಸದಿಗೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಂಟಪಗಳೂ, ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯೂ ಇರುವ ಈ ಸುಂದರ ಜಿನಾಲಯವು ಬಂಗ ಅರಸರ ಇತಿಹಾಸದ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ, ಸುತ್ಲೂ ಸುಖಸಂಪತ್ತು ಹಾಗೂ ವೈಭವವಿದ್ದು, ಪುಷ್ಪೋದ್ಯಾನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಸುಮಾರು ೪.೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಶಿಲಾಖಂಡದ ಮೇಲೆ ಮುನಿಗಳ ಪಾದದ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲಿನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨.೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಶ್ರೀ ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೇಶವು ಭುಜಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಡಿರುವುದನ್ನೂ, ಪ್ರಭಾವಲಯದಲ್ಲಿ ಚೌಕುಳಿಯಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳಿರುವುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಈ ಬಿಂಬವು ಬಹು ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದೆಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಆವರಣ
ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾಂಗಣದ ನೈಋತ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಾನವೂ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಭದ್ರವಾದ ಪ್ರಾಕಾರಗೋಡೆಯಿದ್ದು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರಾಂಗಣವಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ವಳಾಲು, ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ



ಸ್ಥಳ 
ವಳಾಲುಬಸದಿ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಬಸದಿಯು ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಬಜತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದ ವಳಾಲು ಎಂಬಲ್ಲಿ. 
ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲ ನಾಯಕನಾಗಿ ಈ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ೭ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಮುಂದುವರೆದು ಪಡ್ಪು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಮುನ್ನೂರು ಮೀಟರ್ ಹೋದರೆ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಬಯಲು ಗದ್ದೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ.

ಹಿನ್ನಲೆ
ಈ ಬಸದಿಯು ಮೂಡುಬಿದರೆಯ ಜೈನ ಮಠದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಮಾಣಿಕ್ಯ ರಾಜ ಮಡಿವಾಳರೇ ಇಂದ್ರರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಪೂಜೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಈ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ಸುಮಾರು ೧೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರು.

ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಕೆಳಗೆ ಗರ್ಭಗೃಹ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು ಅದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಪಾದದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪುರವಿದ್ದು ಅದು ಕೂಡ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಬಸದಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಲಿಕಲ್ಲು ಇದೆ. ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಸುಂದರವಾದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಮಣಿ ಘಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪವಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿಯು ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೀರ್ಥಮಂಟಪವಿದ್ದು ಅದರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ, ಗಣಧರಪಾದದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿದ್ದು ಇವುಗಳಿಗೆ ಸರಳ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಬಲ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮರ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಪ್ರಕಾರ ಗೋಡೆ ಇದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶ್ರೀ ಜೈನಮಠದ ಬಸದಿ, ಮೂಡುಬಿದರೆ



ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಜೈನ ಮಠದ ಬಸದಿಯು ಮೂಡಬಿದಿರೆಯ ಇಂದಿನ ಶ್ರೀ ಜೈನಮಠದಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆ
ಇದು ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಭಾರತ ಭೂಷಣ ಭಟ್ಟಾರಕ ಸ್ವಸ್ತಿಶ್ರೀ ಚಾರುಕೀರ್ತಿ ಪಂಡಿತಾಚಾರ್ಯವರ್ಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅವರಿಂದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದು. ಮೂಲ ನಾಯಕ ಭಗವಾನ್ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ದೇವಿ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿಯೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಮಠದ ಪಟ್ಟದ ಆರಾಧ್ಯದೇವರು ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ ದೇವಿ ಕೂಡ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ನಲ್ಲೂರು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ ದೇವಿ ಅನಂತರ ಮೂಡಬಿದರೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಠ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಾಗ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರೀ ಮದಭಿನವ ಭಾರತ ಭೂಷಣ ಚಾರುಕೀರ್ತಿ ಪಂಡಿತಾಚಾರ್ಯವರ್ಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅವರು ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ನಿವಾಸ ಮಠದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯವಿದ್ದಾರೆ.

ಆವರಣ
ಕಳೆದ ವರ್ಷ 2013ರಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಇದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮಠದ ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಬಸದಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಾಂಗಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಬಸದಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬರಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಂಗಣದಿಂದ ಬಸದಿಯ ಅಧಿಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಏರಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಜಗಲಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಗರ್ಭಗುಡಿ
ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ನೂತನ ಶಿಲಾ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಹಾಗೂ ಅಲಂಕೃತವಾಗುವಂತೆ ಸುಧಾರಣೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ.  ಪೂಜೆ  ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪುರೋಹಿತರು ನಿಂತುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಸುಖನಾಸಿ ಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸುಕನಾಸಿಯ ಎದುರಿಗಿರುವ ಗಂಧ ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಜಿನ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಶ್ರುತ ಗಣಧರ ಪಾದ ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪರ್ಯಂಕಸನದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಂಬ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ದರ ಸ್ಪಟಿಕದ ಬಿಂಬಗಳು ಮನಸ್ಸನ್ನಾಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪೂಜಾ ಸಂದರ್ಭದ ಜ್ಯೋತಿಗಳ ಪ್ರಭೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವ ಬಿಂಬಗಳು ವಿಶೇಷ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆನಂದವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಜಿನ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪೂಜೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಟ್ಟಾರಕ ಭಾರತ ಭೂಷಣ ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರೀ ಚಾರುಕೀರ್ತಿ ಪಂಡಿತಾಚಾರ್ಯವರ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪೀಠಾರೋಹಣದ ಬಳಿಕ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಧರ್ಮಪ್ರಭಾವನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮಂಗಳವಾರ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಭಜನೆ ಮತ್ತಿತರ ಆರಾಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಜರುಗುತ್ತಿವೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಚನಗಳು
ಪೂಜಾನಂತರ ಪೂಜ್ಯ ಭಟ್ಟಾರಕರು ಧರ್ಮ ಪ್ರಭಾವದ ಕಾರ್ಯದ ಅಂಗವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಚನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಪುರಾಣ ಪುಣ್ಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೂಡಬಿದರೆಯಲ್ಲಿನ ಮಂದಿರಗಳು ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುತ್ತಾ ಪೂಜಾದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಧರ್ಮ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಜನರು ಆಗಮಿಸಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಮಠವು ಜೈನ ಕಾಶಿ ಮೂಡಬಿದಿರೆಯ 16 ಬಸದಿಗಳ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ಭವ್ಯ ಜನರ ಶ್ರದ್ಧಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಸುಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ



ವೈರಾಗ್ಯ
ಪೂರ್ವವಿದೇಹದ ಸೀತಾನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಡದಲ್ಲಿ ಸುಕಚ್ಛವೆಂಬ ದೇಶವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಳುತ್ತಿದ್ದ ನಂದಿಕ್ಷೀಣ ರಾಜನಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಉದಿಸಲು ತನ್ನ ಮಗ ಧನಪತಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಸನ್ಯಾಸಿಯಾದನು.

ಪದವಿ
ಸಮಾಧಿಮರಣದಿಂದ ಆತನಿಗೆ ಸುಭದ್ರವೆಂಬ ಗ್ರೈವೇಯಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಹಮಿಂದ್ರ ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು.ಪುಣ್ಯಸುಖವನ್ನೆಲ್ಲ ಅನುಭವಿಸಿ ಆತನು ಕಳೀನಗರದಲ್ಲಿ ವೃಷಭಸ್ವಾಮಿಯ ವಂಶದವನಾದ ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠ ಮಹರಾಜನ ರಾಣಿ ಪೃಥೀಷೇಣಾ ದೇವಿಯ ಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಷಷ್ಠಿಯ ದಿನ ವಿಶಾ ನಕ್ಷತ್ರದಂದು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ಜನನ
ಜ್ಯೇಷ್ಗಠ ಶುಕ್ಲ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ಚರಮ ದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿ ಆತನು ಜನಿಸಿದ.ಜನ್ಮಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ದೇವೇಂದ್ರನು ಆತನಿಗೆ ಸುಪಾರ್ಶ್ವನೆಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು. ಇದು ನಡೆದುದು ಪದ್ಮಪ್ರಭತೀರ್ಥಂಕರನು ಮುಕ್ತನಾದ ಒಂಭತ್ತು ಕೋಟಿ ಸಹಸೃ ಸಾಗರ ವರ್ಷಗಳಾದಮೇಲೆ. ನೀಲವರ್ನನಾದ ಈತನ ಆಯಸ್ಸು ಎರಡುನೂರು ಬಿಲ್ಲುಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದನು.

ಪರಿನಿಷ್ಕ್ರಮಣಕಲ್ಯಾಣ
ಬಹುಕಾಲ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಧರ್ಮಪರನಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಈತನಿಗೆ ಖತು ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಕಂಡುವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ದ್ರಢಪಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳು ಆತನನ್ನು ಮನೋಗತಿ ಯೆಂಬ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಸಹೇತುಕ  ಎಂಬ ವನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಪರಿನಿಷ್ಕ್ರಮಣಕಲ್ಯಾಣ ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ದೀಕ್ಷೆವಹಿಸಿದ ಆತನಿಗೆ ಮನಃಪರ್ಯಾಯ ಜ್ಙಾನವಾದ ಮೇಲೆ, ಸೋಮಖೇಟ ನಗರದ ಮಹೇಂದ್ರದತ್ತ ರಾಜನಿಂದ ಆಹಾರ ದಾನ ದೊರೆಯಿತು.

ವೈರಾಗ್ಯ ಜೀವನ
ಆನಂತರ ಮೌನಧಾರಿನಿಯಾದ ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಸ್ವಾಮಿಯ ಒಂಭತ್ತು ವರ್ಷಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಸಹೇತುಕ ವನದ ಬಾಗೆಯ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಗುಣ ಬಹಲ ಷಷ್ಠಿಯ ದಿನ ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಒಡನೆಯೆ ಸಮವಸರಣಮಂಟಪ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಆತನು ತನ್ನ ತೊಂಬತ್ತೊಂದು ಗಣಧರರೊಡನೆ ವಿಹಾರವನ್ನು ಕ್ಯೆಗೊಂಡು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮೇದಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಂಗಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಪ್ರತಿಮಾಯೋಗವನ್ನು ಧಾರಣ ಮಾಡಿ, ಫಾಲ್ಗುಣ ಕ್ರಷ್ಣ ಸಪ್ತಮಿಯ ದಿನ ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಲಾಂಛನ
ಸ್ವಸ್ತಿಕವು ಈತನ ಲಾಂಛನ. ಈತನ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿನಿಯರು ವರನಂದಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಿ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು
ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಪಡುಪಣಂಬೂರು

ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಡುಪಣಂಬೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಅರಮನೆ ಬಸದಿ, ಬೈಲಂಗಡಿ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಕಲ್ಲು ಬಸದಿಗಳಿವೆ.

ಬಸದಿಯ ಇತಿಹಾಸ
ಬಸದಿಯನ್ನು ಸಾವಂತರು ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು ೧೫ರಿಂದ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ಬಸದಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ
ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿರುವ ಈ ಬಸದಿ ಸುಂದರಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ನೆಲೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ನಾಯಕನಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಮಾನಸ್ತಂಭವಿದೆ. ಇದು ಚತುರ್ಮುಖದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಯೋಗಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಆಕೃತಿಯು, ಅದರ ಕೆಳಗೆ ರಂಗವಲ್ಲಿಯ ಕೆತ್ತನೆಯೂ ಇದೆ. 
ಇದರ ಕೆಳಗಡೆ ರಾಜನ ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಹೋಲುವ ಆಕೃತಿಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಸಿಗುವ ಎಡ-ಬಲ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರವನ್ನು ದರ್ಶನಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಎಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಕಂಬಾರ ಗೋಡೆಗಳು, ಸುಂದರವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ. ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಜಯಗಂಟೆ ಮತ್ತು ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.

ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆ
ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದ ಜಿನಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ, ರಥೋತ್ಸವಗಳು ನಿಂತುಹೋಗಿವೆ. ಆರು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ನಾಯಕನಿಗೆ ದಿನವೂ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ. ದಿನವೂ ಬೆಳಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹಾಗೂ ಸಾಯಂಕಾಲ ಹೀಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ರವಾರ ಈ ಬಸದಿಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದು ಸಹಸ್ರಾರು ಜನರ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಬಂದು ಪೂಜೆ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ದೀಪಾವಳಿ, ನವರಾತ್ರಿ, ಯುಗಾದಿ, ಶ್ರಾವಣ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಪಡಂಗಡಿ

ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಪಡಂಗಡಿ

ಪರಿಚಯ
ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ೧೦೦ ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಬಸದಿಯಾಗಿದೆ. ಆಗ ಮಣ್ಣಿನ ೧೮ ಇಂಚು ದಪ್ಪದ ಗೋಡೆ ಇತ್ತು. ಮತ್ತು ಮುಳಿ ಹುಲ್ಲಿನ ಮಾಡು ಇತ್ತು. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲನಾಯಕ ೨೩ನೇ ತೀರ್ಥಾಂಕರರಾದ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಭಮಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೂರ್ತಿ ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದು, ಬೃಹತ್ತಾದ ಪದ್ಮಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

ಹಿನ್ನಲೆ
ಬಸದಿಯು ಶಿತಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡು ಪಡಂಗಡಿ ಈ ಬಸದಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಮನೆತನದವರಾದ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಶೇಟ್ಟರು ೧೯೩೦ ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಜೀರ್ನೋದ್ದಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಗರ್ಭಗೃಹದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮರದ ಪರಿಕರಗಳನ್ನೂ, ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೂ ಜನರೇ ನೀಡಿ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಪತ್ನಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಜೀರ್ನೋದ್ದಾರವನ್ನು ಮಾಡಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಎಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟವಾದರೂ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರವನ್ನು ಮಾಡಲೇ ಬೇಕೆನ್ನುವ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಮೂಡಬಿದ್ರೆಯ ಮಠಾದೀಶರಾದ ಶ್ರೀ ಚಾರುಕೀರ್ತಿ ಪಂಡಿತಾಚರ‍್ಯರನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರ ಆಶಿರ್ವಾದದಿಂದ ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮಯ್ಯ ಇಂದ್ರರು ಹಾಗು ಅವರ ಮಗ ವಿಷ್ಣುಸೇನರು ಎರ್ಮಾಳ ಬಸದಿಯ ಜೋಯಿಸರ ಮೂಲಕ ಶ್ಯಾಸ್ತೋಕ್ತರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಬಸದಿಯಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ಬಸದಿಯ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಿಂದ ಗೋಪುರದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಷಷ್ಠಿಯ ದಿವಸ. ಈ ಬಸದಿಯ ಕೆಲಸವು ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಏಳು ತಿಂಗಲಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ಬಸದಿಯ ಜೀಣೋದ್ದಾರವಾಯಿತು. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂಪಿ ಉದ್ಯಾಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ವೃಷಭನಾಥ ಮತ್ತು ಅನಂತನಾಥ ತೀರ್ಥಾಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನಂತನಾಥ ಇದ್ದವು. ಅದರ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಈ ಬಸದಿಯ ಸಮೀಪದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡು ಅವರಿಂದಲೇ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರು ಪತನವಾದ ಸಮಯದಿಂದ ಇದೂ ಕೂಡ ಹಾಳು ಬೀಳತೊಡಗಿರಬೇಕು.

ಸ್ಥಳ
ಈ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಪೇಟೆಯಿಂದ ೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪಡಂಗಡಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಈ ಗ್ರಾಮ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಅರ್ಧ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಹನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೪೮ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಶಿಲ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಅರ್ಧ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಶ್ರಿ ಸೂರಜ್ ನೆಲ್ಲಿತ್ತಾಯ ಎಂಬವರ ಅಡಿಕೆ ತೋಡದಲ್ಲಿದೆ.

ಶಿಲಾ ವಿನ್ಯಾಸ
ಇಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಅಷ್ಟಮಹಾಪ್ರಾತಿಹಾರ್ಯಗಳಾದ ಚಾಮರ, ಮುಕೋಡೆ, ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಠಿ, ದಿವ್ಯ ದ್ವನಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ತೋರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ತೀರ್ಥಾಂಕರರ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ೨೪ ತೀರ್ಥಾಂಕರರ ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಪಂಚಲೋಹದ ದ್ವಾದಶಾಮಗ, ಶ್ರುತ, ವೃಷಭಾದಿ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯರ ಕರಿಶಿಲಾಬಿಂಬ, ಪಂಚ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಬಿಂಬ, ಸರ್ನಾಹ್ಣ ಯಕ್ಷ, ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಧರಣೇಂದ್ರ, ಪದ್ಮಾವತಿಯರ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ನೆಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಥಾಂಕರ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗೆ ಸರ್ಪಲಾಂಛನವಿದೆ.

ಆಚರಣೆ
ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಜಲ, ಗಂಧ, ಅಕ್ಷತೆ, ಪುಷ್ಟ, ಚರು, ದೀಪ, ಧೂಪಗಳಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯ ಮಾಡಿ ಶಾಂತಿಧಾರೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಶಾಮತಿಧಾರೆಯನ್ನು ಎಳೆದು ಪುನಃ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವಾಗ ಜಲ, ಕ್ಷೀರ, ಎಳನೀರು, ಗಂಧ ಮುಂತಾದುವುಗಳಿAದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿನಾತ ಎಂಬ ಇಂದ್ರರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಭಿಷೇಕ, ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ದಿವಸಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಶುಕ್ರವಾರ ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೯.೩೦ಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೮೨೮ ರಲ್ಲಿ ತುಳು ನಾಡಿನ ಎಲ್ಲಾ ಬಸದಿಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಳುವಾಗ ಚಂದಯ್ಯ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಎಂಬ ಕವಿಯು ತನ್ನ ‘ಜೈನಾಚಾರ’ ಎಂಬ ಸಾಂಗತ್ಯ ಗ್ರಂಥದ ೨೬ ನೇ ಸಂದಿಯಲ್ಲಿ "ಬೈಪಾಡಿ ಶಾಂತೀಶ ಬಲ್ಲನಾಡಾದೀಶ ದೆಶಿಲ ಚೆಲೆತ್ತ ಚಮದ್ರ ಜೆನೇಂದ್ರನು ಶೀರಾಡಿ” ಹೇಳಿರುವುದರಿಂದ ದೇಶಿಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಶಿಲದ ಈ ಜಿನಾಲಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಾಥ ತೀರ್ಥಾಂಕರನೇ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪದ್ಮಪ್ರಭ ಸ್ವಾಮಿ



ದೀಕ್ಷೆ
ಧಾತಕೀಖಂಡದ ಪೂರ್ವವಿದೇಹದಲ್ಲಿ,ಸೀತಾನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವತ್ಸದೇಶವಿದೆ. ಸುಸೀಮಾ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿ.ಅಪರಾಜಿತನು ಅಲ್ಲಿಯ ರಾಜ. ಬಹುಕಾಲ ಧರ್ಮದಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳಿದ ಆತನಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಭೋಗಭಾಗ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ನಶ್ವರವೆನಿಸಿತು.ಸುಮಿತ್ರನೆಂಬ ಪುತ್ರನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನಿತ್ತು  ಆತನು ಜಿನದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು  ಕೈಗೊಂಡನು.ಸಮಾಧಿ ಮರಣದಿಂದ ಸತ್ತ ಆತನಿಗೆ ಊರ್ಧ್ವಗ್ರೈವೇಯಕದ ಪ್ರೀತಿಂಕರ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಹಮಿಂದ್ರಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು.

ಜನನ
ಅಪಾರ ಸುಖವನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ಅನುಭವಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಆತನು ಕೌಶಾಂಬಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶೋತ್ಪನ್ನನಾದ ಧಾರಣ ಮಹಾರಾಜನ ಪತ್ನಿ ಸುಷೀಮಾದೇವಿಯ ಪುಣ್ಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚರಮದೇಹಿಧಾರಿ ಯಾಗಿ, ಮಾಘ ಬಹುಳ ಷಷ್ಠಿಯ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಚಿತ್ರಾನಕ್ಷತ್ರ ಚಂದ್ರಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಶುಭ ಮಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು.ದೇವೇಂದ್ರನು ಆತನಿಗೆ ಜನ್ಮಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ ಪದ್ಮಪ್ರಭನೆಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು.ಸುಮತಿ ತೀರ್ಥಂಕರನು ಮುಕ್ತನಾಗಿ ತೊಂಭತ್ತು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಜನಿಸಿದ ಈ ಜಿನಕುಮಾರನು ಆರಕ್ತ ವರ್ಣನಾಗಿ ಇನ್ನೂರೈವತ್ತು ಬಿಲ್ಲುಗಳೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದು ಯೌವನ ಪಡೆದನು.

ವೈರಾಗ್ಯ
ಆತನು ಮೂವತ್ತು ಲಕ್ಷಪೂರ್ವ ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಸ್ಸುಳ್ಳವನು.ಆತನು ಬಹುಕಾಲ ಐಹಿಕ ಸುಖಭಾಗ್ಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸವಿಯುತ್ತಿರಲು, ಒಂದು ದಿನ ಆನೆಯೊಂದು ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿರುವುದೆಂದು ಕೇಳಿ ವೈರಾಗ್ಯ ಉದಿಸಿತು. ದೇವತೆಗಳು ತಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಎಂಬ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯನ್ನೇರಿ, ಮನೋಹರವೆಂಬ ವನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕ ಕೃಷ್ಣ ತ್ರಯೋದಶಿಯ ಸಂಜೆ ಚಿತ್ರಾ ನಕತ್ರದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿದನು.

ವೈರಾಗ್ಯ ಜೀವನ
ಮನಃಪರ್ಯಯ ಜ್ಞಾನ ಉದಿಸಿದ ಮೇಲೆ ವರ್ಧಮಾನ ನಗರಿಯ ಸೋಮದತ್ತ ರಾಜನಿಂದ ಆಹಾರದಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅನಂತರ ಪದ್ಮಪ್ರಭ ಸ್ವಾಮಿಯು ಆರು ತಿಂಗಳ ಮೌನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಛದ್ಮಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಳೆದನು.ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಚಿತ್ರಾ ನಕತ್ರದಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಕೇವ¯ಜ್ಞಾನವುಂಟಾಯಿತು.ಆನಂತರ ಪದ್ಮಪ್ರಭ ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯು ತನ್ನ ನೂರಹನ್ನೊಂದು ಗಣಧರರೊಡನೆ ಸಮವಸರಣ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾ ಜಗತ್ತಿಗೆಲ್ಲ ಧರ್ಮಬೋಧೆ ಮಾಡಿದನು.

ನಿರ್ವಾಣ ಪದವಿ
ಕಡೆಗೆ ಸಮ್ಮೇದ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರತಿಮಾಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಶುಕ್ಲಧ್ಯಾನ ದಿಂದ ಅಘಾತಿಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ನಿರ್ವಾಣಪದವಿ ಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಈತನ ಚಹ್ನೆ ಕಮಲ. ಈತನ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಣಿಯರು ಕುಸುಮವರ-ಮನೋವೇಗೀ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಬೈಲಂಗಡಿ



ಸ್ಥಳ
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಬೈಲಂಗಡಿಯ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಬಸದಿಯು ಉಜಿರೆಯಿಂದ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಇದನ್ನು ಬಂಗಾಡಿಯ ಬಂಗರಸನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಬೈಲಂಗಡಿಯ ರಾಣಿ ಸೋಮಲಾದೇವಿಯು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಳು. ರಾಣಿ ಸೋಮಲಾದೇವಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಸುಂದರ ಬಸದಿಯು ಆ ರಾಜವಂಶದ ಒಮದು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿಯೂ ಅದರ ವೈಭವ ಘನತೆಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುವ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರುಹಾಗಿಯೂ ನಿಂತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪೂಜಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದೆ.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯು ೧೪ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ದಿಣ್ಣೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವಿದೆ. ಇದರ ನಂತರ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಂದ್ರಶಾಲೆಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರವುಳ್ಳ, ೨೩ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದಂತಹ ವಿಗರಹವು ಶೋಭಾಯಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ಯಾವುದೆಂದರೆ ಗರ್ಭಗೃಹ, ಹೊರಮಂಟಪ, ಶುಕನಾಸಿ, ಘಂಟಾಮಂಟಪ ಹಾಗೂ ಹೊರಮಂಟಪ ಅಥವಾ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗಡೆ ಅಲಂಕೃತ ಸಿಂಹಪೀಠವಿದ್ದು ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮೂರ್ತಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಭಾಳಿಯಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಹೊರಗಡೆ ಪೂಜಾಮಂಟಪವಿದೆ. ಪೂಜಾಮಂಟಪದ ನಂತರ ಶುಕನಾಸಿಯಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡು ಗಂಧಕುಟಿಯಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ವೃಷಭದೇವರ ಸಹಿತವಾದ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ಅಲಂಕೃತಗೊಂಡ ೬ ಕಂಬಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ೨ ಅರೆಕಂಬಗಳಾಗಿವೆ. ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಮಲದಾಕಾರದ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಭುವನೇಶ್ವರಿಯಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಶುಕನಾಸಿಯಿಂದ ಫಂಟಾಮಂಟಪಕ್ಕೆ ದಾಟಲು ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಗೊಂಡ ಕಲ್ಲಿನ ಬಾಗಿಲುವಾಡವಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಗಡೆ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಒಂದು ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪವಿದೆ. ಈ ಘಂಟಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ವಿಧಿ-ವಿಧಾನ
ಇಲ್ಲಿ ದಿನವೂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಹೇಗೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಆವರಣ
ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿಯ ಪಟ್ಟಕಗಳುಳ್ಳ ೪೦ ಕಂಬಗಲಿವೆ. ಬಸದಿಯ ಮುಮಭಾಗದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ದೇವಕೂಟವನ್ನೂ, ಅದರ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕೀರ್ತಿಮುಖವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊರಮಂಟಪದಿಂದ ಚಂದ್ರಸಾಲೆಗೆ ಇಳಿಯುವಲ್ಲಿ ೩ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದು, ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಯಾಳಿಯ ಮುಖದ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎದುರಿಗಿರುವ ಚಂದ್ರಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಗೋಪುರವು ಬಸದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಿಕ್ಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಹೀಗೆ ಎರಡು ಸಲ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಇಂದ್ರರು ಲಭ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬರು ಶ್ರೀ ಮಿತ್ರ ಸೇನ ಇಂದ್ರರು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಅವರ ಮಗ ಶ್ರೀ ಸಂಕಿರಣ ಇಂದ್ರರು. ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವಾಗ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕ ಬಳಸುವರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಜಲ, ಸೀಯಾಳ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಶ್ರೀಗಂಧದಿAದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ, ಬೆಲ್ಲ, ಬೇಲೆ, ಹೂವು ಮತ್ತು ಕನಕಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ, ಗಣಧರಪಾದ, ಚವ್ವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರು, ಸರ್ವಾಹ್ಣ ಯಕ್ಷ, ಬಾಹುಬಲಿ, ಸರಸ್ವತಿ, ಪಂಚ ಪರಮೇಷ್ಠಿ, ಬೈಲಂಗಡಿ ಅರಮನೆಯ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮತ್ತು ಸ್ಫಟಿಕದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಿದ್ಧರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೋಂಪಿ ಉದ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಇವೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಶರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿ, ಬೈಲು ಪಲ್ಲದ ಬೀಡು



ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು ಕೊಳಂಬೆ ಗ್ರಾಮದ ಬಜಪೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಹತ್ತಿರ ಮನೆ ತೋಟ ಗದ್ದೆಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಬಸದಿ ವಾಮಂಜೂರು ಬಸದಿ. ಅದು ಸುಮಾರು 10-16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಬರುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಶ್ರೀಮತಿ ರೇವತಿ ಬಲ್ಲಾಳ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮದನ ಕೀರ್ತಿಯವರು ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಶುಭ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರಂತೆ. ಇದು ಮೂಡಬಿದಿರೆ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.

ಮಾರ್ಗ
ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ದಾರಿ ಕೈಕಂಬ- ಬಜಪೆ ಮಾರ್ಗ. ನಮ್ಮ ಬಸದಿ ಅಂಚಿನ ಮಾಡಿನದ್ದು. ಈಗ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಇಲ್ಲ. ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರು ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರು ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಶ್ರೀ ಯಶೋಧರ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು 90 ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರಂತೆ. ಆ ಮನೆಯವರು ಈಗ ಇಜಿಲಂಪಾಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಬಸದಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಂಡಿಲ್ಲ.

ಆವರಣ
ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಒಂದು ಗಿಡ ಹಾಗೂ ದಾಸವಾಳದ ಗಿಡ ಇದೆ. ಅಶೋಕದ ಗಿಡವು ಇದೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಜಯ ಘಂಟೆಯನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬ ಪಂಚಲೋಹದ್ದು. ಅಂದಾಜು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ.

ಪೂಜೆ
ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಭಾನುವಾರ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಒಂದು ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಹೊಂಬುಜದ ಹಿಂದಿನ ಭಟ್ಟಾರಕರು ಬಂದಿದ್ದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾಠಶಾಲಾ ಬಸದಿ



ಸ್ಥಳ
ಪಾಠಶಾಲಾ ಬಸದಿಯ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಕಳ ನಡುವಿನ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ಜೈನಮಠದ ಎದುರುಗಡೆ ಇದೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು ೫೦ ಮೀಟರ್ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪಡು ಬಸದಿ ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವಂತಹದ್ದು. ಈ ಬಸದಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ಇದೆ. ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕತ ಪಾಠಶಾಲೆ ಇತ್ತು. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ದೇವರು ಮುನಿಸುವ್ರತ.

ಪ್ರಾಂಗಣ
ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಬಸದಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಬಸದಿಯ ಎದುರುಗಡೆ ಸಭಾಂಗಣವಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವುದೇ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶಿಲ್ಪ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಇಲ್ಲದೆ ಸರಳ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ೪ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವಂತಹ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರುವಂತೆ ಜಯಂಘಂಟೆ ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿ ಇಲ್ಲ.

ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರ
ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ಸಿಗುವಂತ ಮಂಟಪವೇ ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ ಇಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿಯು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಮಂಟಪಗಳು ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದ ಈ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರ ಎದುರುಗಡೆ ಹೂ ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೂಡ ಇಲ್ಲ. ಜಿನ ಬಿಂಬಗಳ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಬರವಣಿಗೆ ಇಲ್ಲ.

ಮೂರ್ತಿಗಳು
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಮುನಿಸುವ್ರತ ಸ್ವಾಮಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಬಿಳಿ ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇದ್ದು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸುಂದರವಾದ ಮಕರ ತೋರಣದ ಲೋಹದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ದಿನವೂ ಬಿಂಬಕ್ಕೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ, ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಮಿಗೆ ವಜ್ರಲೇಪನ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಬಿಂಬವನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯ ಮಠಾಧೀಶರೊಬ್ಬರು ಸಾವಿರ ಕಂಬದ ಬಸದಿಯ ಸಿದ್ಧಕೂಟದಿಂದ ನೀಡಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಥವಾ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆ ಆದಂತು ಘಟನೆಗಳು ಇವೆ. ಶನಿ ಪೀಡೆಗಳು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೂಜೆ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಕೇವಲ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಶನಿವಾರದಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಶಲಕ್ಷಣ ಪರ್ವ ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕಾರ ಗೋಡೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ಬಸದಿಯು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮತವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶ್ರೀ ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಕೇರಿ ಬಸದಿ



ಸ್ಥಳ
ಬೆಟ್ಕೇರಿ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲನಾಯಕ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿ. ಈ ಬಸದಿ ಮೂಡಬಿದಿರೆ ಜೈನರ ಪೇಟೆಯ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಸಮೀಪ ಹಿರೇ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಈ ಬಸದಿಯ ದೂರವು 1 ಕಿ.ಮೀ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹತ್ತಿರದ ಶ್ರಾವಕ ಮನೆಯವರು ಮಾತ್ರ. ಈ ಬಸದಿಯು ಮೂಡಬಿದಿರೆಯ ಶ್ರೀ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ಯಾರಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ. ಯಾವದೇ ರೀತಿಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪೂರವೆಯು ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೋಣಾಜೆ ಗ್ರಾಮದವರು ಇಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇತರರಂತೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪೂಜೆಯು ಶ್ರಾದ್ದ ಭಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವನ ಮೂರ್ತಿಯು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಾಂಗಣ
ಬಸದಿಯ ಬಳಿ ಎರಡು ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ದಾಸವಾಳ, ನಂದಿಬಟ್ಟಲು ಗಿಡಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗೋಪುರವನ್ನು ಜನರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಗೋಎಡಯ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳು, ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ , ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗಿಹಾಕಲಾಗಿದೆ.

ಮಂಟಪ
ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪೂಜೆ
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ಯಕ್ಷ ಯಕ್ಷಿಯರು ಧರಣೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ. ಮಾತ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಹಿದ್ದು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದೇಢವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರ ಎದುರು ಹೂವು ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮವು ಇಲ್ಲ.  ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ , ಮಧ್ಯಾಕ್ನ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಹೀಗೆ ಬಾರಿಯ ಬದಲು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಶಿಲಾಕೃತಿಗಳು
ಈ ಬಸದಿಯ ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ಮೂರ್ತಿಗಳು, ನಾಗರಕಲ್ಲು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆ ಇದೆ. ಇದು ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತಗೊಂಡಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ವೇಣೂರು

ಬಿನ್ನಾಣಿಯ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ  ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ವೇಣೂರು

ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ವೇಣೂರು ಶ್ರೀ ಬಾಹುಬಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ಎದುರಿಗಿರುವ ಪ್ರಾಂಗಣದ ತುದಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 12 ಕೀಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಗರ್ಡಾಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಗುರುವಾಯನಕೆರೆ ವೇಣೂರು ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಗುಂಡದ ಬಸದಿಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮೀಯ ಬಸದಿಯ ನೀವೇಶನ ಇದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ವೀರ ತಿಮ್ಮರಾಜ ಒಡೆಯರ ರಾಣಿ ಬಿನ್ನಣಿ ಅರಸು ಮನೆತನದ ಪಾರ್ಶ್ವದೇವಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಶ್ರೀ ದೇವರ ಅಮೃತಪಡಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಿನಿಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಕೇಲವು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಂಬಳಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.ಇದರ ಅನುಸಾರ ಯಿನ್ನೂರಾಳವೆಟ್ಟದ ಕುಕಿಪೊಳಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪಡುವಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದ ತಿಮರುಕಜಿಲ ಗದ್ದೆ ಬೆಟ್ಟುಗದ್ದೆ, ಪೆಂಜಲು ಮಾಗಣೆ, ರಾಜಿ ಬೈಲಿನ ನಾಲ್ಕು ಮುಡಿಗದ್ದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ಕೆಲವು ಕಡೆಯ ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು  ರಾಣಿಯು ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ 1526ನೇ (ಕಿ.ಶ.1604) ಶೋಭ ಕೃತು ಸಂವತ್ಸರದ ಮೀನ ಮಾಸದ ಎರಡನೆಯ ಆದಿತ್ಯವಾರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಳು. ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೂಡಾ ಪೂರ್ಣ ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರಬೇಕೆಂದು ಇದರ ಹೊರಗಿನ ಲಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಇಂದು ಊಳಿದು ಕೊಂಡಿರುವ ಒಳಗಿನ ಶಿಲಾಫಲಕದ ಮಾಡಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಒಳಗಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಘಂಟಾಮಂಟಪ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ, ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಹಾಗೂ ಗಂಧಕುಟಿ ಮತ್ತು ಗರ್ಭ ಗೃಹ ಇರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿಯ ಮಧ್ಯ ಸುಮಾರು ಎರುಡೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಲೋಹದ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವು ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಇನ್ನೆರಡು ಸುಂದರ ಜಿನಬಿಂಬಗಳು ಇಲ್ಲಿದೆ. ಹರಿವಾಣಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಜಗಲಿಗೂ ಅಮೃತ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಸಿ ಚಂದಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಬಸದಿ, ಕೆಲ್ಲಪುತ್ತಿಗೆ, ದರೆಗುಡ್ಡೆ

ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಬಸದಿ, ಕೆಲ್ಲಪುತ್ತಿಗೆ, ದರೆಗುಡ್ಡೆ

ಸ್ಥಳ
ಕೆಲ್ಲಪುತ್ತಿಗೆ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಮೂಲಸ್ವಾಮಿ 1008 ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ. ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ದರೆಗುಡ್ಡೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಜೈನಪೇಟೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯಿಂದ ಹದಿನಾರು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯಿಂದ 16 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರವಿದೆ. ಬೆಳುವಾಯಿ ಮುಖಾಂತರ ಅಳಿಯೂರು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ 7 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ದರೆಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಗ್ರಹಗಳು/ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ, ಭೈರವ ಪದ್ಮಾವತೀ, ಶ್ರುತದೇವಿ ಮೂರ್ತಿ, ಚವ್ವೀಷ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಒಟ್ಟು ಇರುವ ಪ್ರಬಾಲೆ, 24 ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ 24 ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥನ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಣ್ಹ ಯಕ್ಷನ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ನಂದೀಶ್ವರದ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಸದಿಗೆ ದೇವಕೂಟ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಮುಗುಳಿಗಳಿವೆ.ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಎಡಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪುರವಿದೆ. ಆನೆ ಕಲ್ಲಿನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕನ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಸಮವಸರಣ, ಷಡ್‍ಲೇಷ, ಪಂಚಪರಮೇಷ್ಟಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದವು. ಈಗ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಗೋಡೆಗೆ ಗ್ರಾನೈಟ್ಸ್ ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಈಗ ಇಲ್ಲ. ಆನೆ ಕಲ್ಲಿನ(ಹೊರಗಿನ) ಮಂಟಪದ ಮುಂದೆ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳ ಎರಡು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಗಳಿವೆ.(ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ) ಅಲ್ಲಿ ಜಯಗಂಟೆ, ಜಾಗಟೆ ತೂಗು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ಈ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮಂಟಪವಿದೆ. ಅದನ್ನು ಗರ್ಭಗೃಹ ಎನ್ನುವರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ 24 ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಸರ್ವಾಹ್ಣ ಯಕ್ಷ, ನಂದೀಶ್ವರ, ಗಣದರ ಪಾದಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮಂಟಪದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರುತದೇವಿ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತೀ ಅಮ್ಮನವರ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದ ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯು ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪದ್ಮಾವತೀ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಕೂಡಾ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗಿದೆ. ಕಾಲಿನ ಬಳಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದೆ. ಪುರಾತನ ಭೈರವ ಪದ್ಮಾವತೀ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಮೂರ್ತಿ ಬಿಳಿ ಶಿಲೆಯದು. ಸುಮಾರು 2 ಅಡಿ ಎತ್ತರ, ಖಡ್ಗಾಸನ, ಹಿಂದಿನಿಂದ 13 ತೀರ್ಥಂಕರರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದೆ. ಅದರೊಟ್ಟಿಗೆ ನಾಗನ ಕಲ್ಲು ಕೂಡಾ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತ ಸುಮಾರು 9 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಅದರ ಕೆಳಗಿನ ಎರಡು ಅಡಿ ಕರ್ಗಲ್ಲಿನಿಂದಲೂ ಮೇಲೆ 7 ಅಡಿ ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆಚರಣೆಗಳು
ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕವಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನಾಲೂ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತದೆ. 24 ಮೂರ್ತಿಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥರ ಚಿಕ್ಕಮೂರ್ತಿಗೆ ಗಂಧ, ಹಾಲು, ನೀರು ಅಭಿಷೇಕ ದಿನಾಲೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ನೈವೇದ್ಯ ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಜೆ ಮಂಗಳಾರತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಾವೀರ ನಿರ್ವಾಣೋತ್ಸವ, ನೂಲ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವ, ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅನಂತ ನೋಂಪಿ, ಶುಕ್ರವಾರ ನೋಂಪಿ ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯವಾರ ನೋಂಪಿ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸುತ್ತ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲು ಕೂಡಾ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪೂಜೆ ಇಲ್ಲ. ಸಾಮೂಹಿಕ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಅರ್ಕುಳ ಬೀಡು

ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಅರ್ಕುಳ ಬೀಡು

ಸ್ಥಳ
ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು ಅರ್ಕುಳ ಗ್ರಾಮದ ಅರ್ಕುಳ ಬೀಡಿನ ಸಮೀಪ ಈ ಬಸದಿಯಿದೆ.

ವಿಗ್ರಹಗಳು
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹದಂತೆ ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ, ಬಾಹುಬಲಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಇವೆ. ಅರ್ಕುಳ ಬಸದಿಯ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಾರಿಜಾತದ ಮರಗಳಿವೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಧರರ ಪಾದ, ಶ್ರುತ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು, ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ, ಬಾಹುಬಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದೆ. ಅರ್ಕುಳ ಬಸದಿಯ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಖಡ್ಗಾಸನದಲ್ಲಿದೆ. ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಸುತ್ತಲೂ ಪಂಚಲೋಹದ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಿದೆ. ಮೂಲಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಉಳ್ಳಾಕ್ಲು ಮಗೃಂತಾಯಿ ದೈವಸ್ಥಾನ ಇದೆ.

ಆಚರಣೆ
ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿ ಮೂರ್ತಿಗೆ ನಿತ್ಯಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ನಿತ್ಯಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.  ಅರ್ಕುಳ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೂ ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಬಹಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಅಪ್ಪಣೆಯಾಗುವುದನ್ನೇ ಪ್ರಸಾದ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನವೂ ಮೂಲಮೂರ್ತಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸಂಜೆಯ ಪೂಜೆ ಕೂಡಾ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇತರ ಜನರಿಂದಲೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಹರಿಕೆಯ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಕಂಕಣ ಭಾಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಹರಿಕೆಗಳನ್ನು ಜೈನರು ಹಾಗೂ ಜೈನೇತರರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನಂತನ ನೋಂಪಿ, ರಕ್ಷಾವಳೀ ಪೂಜೆ, ನವರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ, ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ರವಾರಗಳ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ಅಮ್ಮನವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ದಿನ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದೆ. ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳಿದ್ದು, ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೈವಗಳ ಚೆಂಡಿನ ಗದ್ದೆ ಬಸದಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ನೇಮ-ಉತ್ಸವಗಳು ಆರಂಭವಾಗುವುದು, ಮನೆ ಬಸದಿ ಹಾಗೂ ಅರ್ಕುಳ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯ ಮೂಲಕವೇ. ಬೀಡಿಗೆ, ಬಸದಿಗೆ ಹಾಗೂ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಹಾಗೂ ಪಾರಂಪಾರಿಕ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಭಗವಾನ್ ತೀರ್ಥಂಕರ ಬಸದಿ, ಬೇಡ್ಕಣಿ



ಮಾರ್ಗ
ಸಿದ್ಧಾಪುರ-ಕುಮಟಾ ರಸ್ತೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾಪುರ ಪೇಟೆಯಿಂದ ಆರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯಿದೆ. ಆ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮಣ್ಣಿನ ರಸ್ತೆಯಿದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ವಿನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯ ಅಸ್ತಿವಾರ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹದ ಕಟ್ಟಡ ಮಾತ್ರವಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ಇದನ್ನು ಬಸದಿಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಮುರಿದು ಬಿದ್ದಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ತೊಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಿಂಬವಿದ್ದ ಪೀಠ ಮಾತ್ರ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕೆಲವು ಆಕೃತಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ. ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಮೂಕ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿವೆ.

ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯ ಕಟ್ಟಡವು ಸಿದ್ಧಾಪುರ ತಾಲೂಕು ಬೆಡಕಣಿ ಗ್ರಾಮದ ಬೆಡಕಣಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಇದು ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಬಸದಿಯ ಎದುರುಗಡೆ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ನಾಲ್ಕು ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಗರಕಲ್ಲುಗಳು ಕಂಡು ಬರುವುದರಿಂದ ಇದೊಂದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೨೭೯ ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಸನವಿದ್ದು ಅದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಸ ಕಾಲದೇವನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ವೀರಸಿಂಗಣಧಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಂದದ ಬೊಮ್ಮೆಯನು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಬಳಿಯ ಅದೇ ಕಾಲದ ಇನ್ನೊಂದು ಶಾಸನವು ಬೊಮ್ಮೆಯ ನಾಯಕನ ಶೌರ್ಯ ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶಿಧಿಕಲ್ಲು ಒಬ್ಬ ಅವದೂತನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಬಳಿಯ ಬೀಳಗಿಯಿಂದ ವೀರಶೈವ ಅರಸರು ಆಳುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಹಲವಾರು ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಇದು ಕಂಡಿರಬಹುದು. ಆ ಬಳಿಕ ಬಸದಿಯು ನಾಶವನ್ನು ಕಾಣತೊಡಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಬೀಳಗಿ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಶೇಷವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಬದಲಾಗಿ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕು ಒಂದು ಬಿಟ್ಟು ಮತ್ತೆಲ್ಲಾ ಬದಿಗಳು ಕಾಡು, ಗಿಡ- ಮರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಪಾಣಿಪೀಠದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಜಿನ ಬಿಂಬವು ದಿಗಂಬರವಾಗಿದ್ದು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿಯ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ನೆನಪಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ವಿಟ್ಲ

'''ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ವಿಟ್ಲ'''

ಸ್ಥಳ 
ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ವಿಟ್ಲ ಕಸಬಾ ಗ್ರಾಮದ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯಿದ್ದು, ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಮೂಲ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರರ ಮನೆ ಹಾಗೂ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇದು ಮೂಡಬಿದಿರೆ ಜೈನ ಮಠದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಟ್ಲದ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸು ತಂಗುದಾಣದಿಂದ ಪುತ್ತೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನೂರು ಮೀಟರ್ ಸಾಗಿದರೆ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ಇದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು ಹದಿನೇಳು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಎದುರಿನ ಮಂಟಪವು ಶಿಲಾಮಯಗೊಂಡಿದ್ದು, ತಾಮ್ರದ ಹೊದಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಜಗಲಿಗೆ ಹಂಚಿನ ಮಾಡನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದೆ.

ವಿಗ್ರಹಗಳು 
24ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ವರ್ಧಮಾನ ಅಥವಾ ಮಹಾವೀರನ ಪ್ರತಿಮೆಯಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ.

ನಿರ್ಮಾಣ 
ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಪೂಜ್ಯ ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರ ಪೂರ್ವಜರು ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಚರಣೆ 
24ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ವರ್ಧಮಾನ ಅಥವಾ ಮಹಾವೀರನ ಪ್ರತಿಮೆಯಿದ್ದು, ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡವಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಹೂವಿನ ಗಿಡಗಳನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಸಿಗುವ ಇಕ್ಕೆಲಗಳ ಗೋಪುರವನ್ನು ಶ್ರಾವಕರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಡ ಬದಿಯ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಡೋಲನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪವಿದ್ದು ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಒಳಗಿನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರುತ, ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿಯನ್ನು ಯಕ್ಷಿಯರನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಈಗ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಇದೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗತ್ತಿದ್ದು, ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರೆದುರು ಹೊಂಬುಚ್ಚದಂತೆ ಹೂಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಹಾಗೂ ಹರಕೆ ಹೇಳಿದರೆ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ದಿಯಾಗುತ್ತದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜಿನಬಿಂಬದ ಮೇಲೆ ಓದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಬರವಣಿಗೆ ಇದೆ. ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲಬಿಂಬವು ಬಿಳಿಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮಾಲೆದೀಪದ ಅಲಂಕಾರ ಇದೆ. ಮೂಲಸ್ವಾಮಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಕ್ಷೀರಾಭೀಷೇಕ, ಜಲಾಭಿಷೇಕ, ಯಾರಾದರೂ ಹೇಳಿದರೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ವಜ್ರಲೇಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಏನಾದರೂ ಹರಕೆ ಹೇಳಿದರೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ಹಬ್ಬಗಳಾದ ನವರಾತ್ರಿ, ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ, ನೂಲಹುಣ್ಣಿಮೆ ಹಾಗೂ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಭತ್ತದ ತೆನೆ ಕಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ನಾಗನಕಲ್ಲು, ತ್ರಿಶೂಲಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶೀಲಾಶಾಸನವಿದೆ . ಇಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಮೂರು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಭದ್ರವಾದ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆಯಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು