ರೋಮನ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್

ರೋಮನ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಾಗಿವೆ - ದೊಡ್ಡದಾದ, ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಂಡಾಕಾರದ ಎತ್ತರದ ಆಸನಗಳೊಂದಿಗೆ ತೆರೆದ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು  - ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ನರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ಕಾಳಗಗಳು, ವೆನೇಶನ್ಸ್ (ಪ್ರಾಣಿ ಹತ್ಯೆಗಳು) ಮತ್ತು ಮರಣದಂಡನೆಗಳಂತಹ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ೨೩೦ ರೋಮನ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಆರಂಭಿಕ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದವು,  ಆದರೂ ಅವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕವಾದವು. 

ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಪ್ಪೊಡ್ರೋಮ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಯತಾಕಾರದ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಡಿಯಾವನ್ನು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಹಲವಾರು ಪದಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಂಫಿಥಿಯೇಟ್ರಮ್ ಪದದ ಅರ್ಥ "ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ರಂಗಭೂಮಿ". ಹೀಗಾಗಿ, ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಅನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರದ ರೋಮನ್ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳಿಂದ ವೃತ್ತಾಕಾರ ಅಥವಾ ಅಂಡಾಕಾರದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಘಟಕಗಳು 

ರೋಮನ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಕೇವಿಯಾ, ಅರೆನಾ ಮತ್ತು ವಾಮಿಟೋರಿಯಮ್ . ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೇವಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ( ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಆವರಣ"). ಕೇವಿಯಾವು ಕಟ್ಟಡದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಸರಳವಾಗಿ ಅಗೆದು ಅಥವಾ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರದೇಶದ (ಅರೇನಾ) ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾದ ಉತ್ಖನನದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮೂರು ಸಮತಲ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. 

 ಇಮಾ ಕೇವಿಯಾವು ಕೇವಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಅರೆನಾವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು.
 ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇವಿಯಾ ನೇರವಾಗಿ ಇಮಾ ಕೇವಿಯಾವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷರಿಗೆ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದರೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.
 ಸುಮ್ಮಾ ಕೇವಿಯಾ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.

ಅಂತೆಯೇ, ಮುಂದಿನ ಸಾಲನ್ನು ಪ್ರೈಮಾ ಕೇವಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸಾಲನ್ನು ಕೇವಿಯಾ ಅಲ್ಟಿಮಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಕೇವಿಯಾವನ್ನು ಲಂಬವಾಗಿ ಕ್ಯೂನಿಯಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯೂನಿಯಸ್ (ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ವೆಡ್ಜ್"; ಬಹುವಚನ, ಕ್ಯೂನಿ ) ಒಂದು ಬೆಣೆಯಾಕಾರದ ವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಕೇಲ್ ಅಥವಾ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ಆರಂಭಿಕ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು 

ಮೊದಲ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟೋರಿಯಲ್ ಆಟಗಳಿಗಾಗಿ ಫೋರಂ ರೊಮಾನಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮರದ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳು ನಂತರ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೂಲವಾಗಿರಬಹುದು.  ಅವನ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯಾ ನ್ಯಾಚುರಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ನಲ್ಲಿ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಅನ್ನು ೫೩ ಬಿಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಗೈಯಸ್ ಸ್ಕ್ರೈಬೋನಿಯಸ್ ಕ್ಯೂರಿಯೊ ಅವರ ಕನ್ನಡಕಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮರದ ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರದ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪರಸ್ಪರ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. .  ಆದರೆ ಇದು ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಪದವಾದ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟ್ರಮ್‌ನ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಪೆಕ್ಟಾಕುಲಾ ಅಥವಾ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಜೀನ್-ಕ್ಲೌಡ್ ಗೊಲ್ವಿನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾಂಪನಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಪುವಾ, ಕ್ಯುಮೆ ಮತ್ತು ಲಿಟರ್ನಮ್ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಕಲ್ಲಿನ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದ  ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.  ನಂತರದ-ಹಳೆಯ  ಪೊಂಪೆಯ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್  ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೭೦ ಬಿಸಿ ಯ ನಂತರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.   ಕೆಲವು ತಿಳಿದಿರುವ ಆರಂಭಿಕ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳಿವೆ: ಅಬೆಲ್ಲಾ, ಟೀನಮ್ ಮತ್ತು ಕೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವವುಗಳು ಸುಲ್ಲನ್ ಯುಗಕ್ಕೆ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೭೮ ರವರೆಗೆ), ಪುಟಿಯೋಲಿ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟನ್ನ  ವರೆಗೆ ಇವೆ. ಸುಟ್ರಿಯಮ್, ಕಾರ್ಮೋ ಮತ್ತು ಯುಕುಬಿಯಲ್ಲಿನ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು, ಸುಮಾರು ೪೦-೩೦ ಬಿಸಿ ಯಲ್ಲಿ  ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಮತ್ತು ಫೆಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ (ಹಂತ ೧) ಮೊದಲ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಯುಗ 
ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು ರೋಮನ್ ನಗರ ಭೂದೃಶ್ಯದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಯಿತು. ನಾಗರಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ನಗರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿದಂತೆ, ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಣ ಹೆಚ್ಚಾದವು.  ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು ೪೦೦೦೦-೬೦೦೦೦ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ೧೦೦೦೦೦ ವರೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಮವಾಗಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ಪೊಡ್ರೋಮ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮೀರಿದೆ. ಅವು ಬಹು-ಮಹಡಿಗಳ, ಆರ್ಕೇಡ್ ಮುಂಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅಮೃತಶಿಲೆ ಮತ್ತು ಗಾರೆ ಹೊದಿಕೆಗಳು, ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 

ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಬೆಳೆದಂತೆ,  ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು ಲ್ಯಾಟಿನ್-ಮಾತನಾಡುವ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ, ಆದರೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಂಗಳಂತಹ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.  ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ರೋಮನೀಕರಣದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಕಲ್ಟ್‌ಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಖಾಸಗಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಸಾಹತುಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳು ರೋಮನ್ ಪುರಸಭೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ರೋಮನ್ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಧಾರಣ ರಂಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು,  ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ರೋಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಒದಗಿಸಿದೆ.

ಕೊನೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅವನತಿ 

ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ  ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಳಿವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ೩ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ  ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡ, ತಾತ್ವಿಕ ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ಧರ್ಮದ ವಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಅಂತಹ ಆಟಗಳನ್ನು ಅಸಹ್ಯ ಮತ್ತು ಹಣದ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟೋರಿಯಲ್ ಮುನೇರಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು,.  ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕನ್ನಡಕಗಳು, ವೆನೇಶನ್ಸ್, ಆರನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ದುಬಾರಿ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪವಾಯಿತು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಕಾರದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಬದಲಾಯಿಸಿತು: ಅಲ್ಲಿ ಪೇಗನ್ ರೋಮನ್ ತನ್ನನ್ನು ನಾಗರಿಕ ಮನುಷ್ಯ ಆಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು, ಅವನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ನಾಗರಿಕನಾಗುತ್ತಾನೆ., ಒಂದು ಹೋಮೋ ಇಂಟೀರಿಯರ್, ಅವರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೈವಿಕ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ಆಟಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ದಾನಕ್ಕೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. 

ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ನಿಧಿಗಳು ಇದ್ದವು. ಥಿಯೋಡೆರಿಕ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಾವಿಯಾದಲ್ಲಿ ೫೨೩ ರಲ್ಲಿ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ನ ಕೊನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.   ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮರಣದಂಡನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು.  ಈ ಉದ್ದೇಶವೂ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ನಂತರ, ಅನೇಕ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.  ಲೆಪ್ಟಿಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಾ, ಸಬ್ರತಾ, ಆರ್ಲೆಸ್ ಮತ್ತು ಪೋಲಾದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗಳು ಅಥವಾ ಕೋಟೆಯ ವಸಾಹತುಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಗಿಪಾನಿಯು ರೋಮನ್ ಅಧಿಕಾರದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಕೊಲೋಸಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಲಪಡಿಸಿದನು.  ಆರ್ಲೆಸ್, ನಿಮ್ಸ್, ಟ್ಯಾರಗೋನಾ ಮತ್ತು ಸಲೋನಾದಲ್ಲಿನ ಅರೆನಾಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಾಗಿ ಮರುರೂಪಿಸಲಾಯಿತು; ಕೊಲೊಸಿಯಮ್ ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ದೇವಾಲಯವಾಯಿತು. 

ಉಳಿದಿರುವ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಈಗ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಹಲವಾರು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ರೋಮನ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು

ಕೊಲೋಸಿಯಮ್ 
ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫ್ಲೇವಿಯನ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಲೋಸಿಯಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರ್ಕಿಟೈಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಆಗಿದೆ. ೭೨ ರಿಂದ ೮೦ ಎಡಿ ವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್ನ ಐಕಾನ್ ಆಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಇದರ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ರಂಗದ ಆಯಾಮಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ೧೮೮ × ೧೫೬ ಮತ್ತು ೮೬ × ೫೪ ಮೀಟರ್‌ಗಳು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಗಾಗಿ ೭೦-೮೦ ಎಡಿ ಯಿಂದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವೆಸ್ಪಾಸಿಯನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಆದರೆ ಇದು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ೮೦ ಎಡಿಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್ ಜನರಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವನ ಮಗ ಟೈಟಸ್  ಇದನ್ನು ತೆರೆಸಿದನು.

ಪೊಂಪೈ 

ಪಾಂಪೆಯ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಉಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೋಮನ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ರೋಮನ್ ನಗರವಾದ ಪೊಂಪೈನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ೭೯ ಎಡಿ ನಲ್ಲಿ ವೆಸುವಿಯಸ್ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅದು ಪೊಂಪೈ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಹರ್ಕ್ಯುಲೇನಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಉಳಿದಿರುವ ರೋಮನ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಆಗಿದೆ.

ಫಲೇರಿಯಾ 
ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರೋಮನ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಫಲೇರಿಯಾ, ಇದನ್ನು ೪೩ಎಡಿ  ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಇಟಲಿಯ ಪಿಸೆನಮ್ (ಈಗ ಫಾಲೆರೋನ್ ) ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಕಟ್ಟಡದ ಆಯಾಮಗಳು ೧೭೮.೮ × ೧೦೬.೨ ಮೀಟರ್, ಮತ್ತು ಇದು ದೀರ್ಘವೃತ್ತದ ಆಕಾರದ ಅರೆನಾವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಖಾಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಸಾಲುಗಳ ಆಸನಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯವರೆಗೂ ಅಖಾಡವು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಕ್ಯಾಪುವಾ 
೧೬೯.೯ × ೧೩೯.೬ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಕಟ್ಟಡದ ಆಯಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾಪುವಾದ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೋಮನ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಆಗಿದೆ . ಇದು ಇಟಲಿಯ ಕ್ಯಾಪುವಾ (ಆಧುನಿಕ ಸಾಂಟಾ ಮಾರಿಯಾ ಕ್ಯಾಪುವಾ ವೆಟೆರೆ ) ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಶತಮಾನ ಬಿಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ಟಸ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೬೦೦೦೦ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.  ೭೩ ಬಿಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾರ್ಟಕಸ್ ಹೋರಾಡಿದ ಅಖಾಡ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ  ೪೫೬ ಎಡಿ ನಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ವಿಧ್ವಂಸಕರಿಂದ ರಂಗಮಂದಿರವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಾಶವಾಯಿತು.

ಜೂಲಿಯಾ ಸಿಸೇರಿಯಾ 
ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೋಮನ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್, ಜೂಲಿಯಾ ಸೀಸರಿಯಾ, ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಕಾಲದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಮೌರೆಟಾನಿಯಾದಲ್ಲಿ ೨೫ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ೨೩ಎಡಿ ಯ ನಡುವೆ ರೋಮನ್-ನೇಮಿತ ಆಡಳಿತಗಾರ ಜುಬಾ II ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಟಾಲೆಮಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು,  ಇದನ್ನು ಈಗ ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಚೆರ್ಚೆಲ್, ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಅದರ ಕಟ್ಟಡದ ಆಯಾಮಗಳು ೧೬೮ × ೮೮ ಮೀಟರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ೭೨.೧ ×೪೫.೮ ಮೀಟರ್‌ನ ಅರೇನಾ ಆಯಾಮದೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

ಇಟಾಲಿಕಾ 
ಐದನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೋಮನ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಸೆವಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಟ್ಟಡದ ಆಯಾಮಗಳು ೧೫೬.೫ ×೧೩೪ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಅರೇನಾ ಆಯಾಮಗಳು ೭೧.೨ ×೪೬.೨ ಮೀಟರ್. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೭-೧೩೮ ರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹ್ಯಾಡ್ರಿಯನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಇಟಾಲಿಕಾ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ೨೫೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

[[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ