ಭರತ್ ಪಾಟಂಕರ್

ಭರತ್ ಪಾಟಂಕರ್ ( ಮರಾಠಿ : ಭಾರತ್  ) ಅವರು ಶ್ರಮಿಕ್ ಮುಕ್ತಿ ದಳದ ಎಡಪಂಥೀಯ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರೈತ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ (ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು). ಕಾರ್ಮಿಕರು, ರೈತರು, ಅಣೆಕಟ್ಟು ಒತ್ತುವರಿದಾರರು, ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಬರ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಚಳವಳಿ, ಪರ್ಯಾಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಂದೋಲನ, ಮಹಿಳಾ ವಿಮೋಚನಾ ಚಳವಳಿ, ಎಸ್‌ಇ‌ಝಡ್ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಭರತ್ ಪಾಟಂಕರ್. ಪರ್ಯಾಯ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು, ಗಾಳಿಯಂತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಜಾತಿ-ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಗಳು. ಅವರು ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಗೇಲ್ ಓಮ್ವೆಡ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ವಿವಾಹವಾದರು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಭರತ್ ಪಾಟಂಕರ್ ಅವರು ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೯ ರಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಸೆಗೋನ್ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಾ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ಬಳಿಯ ಸಾಂಗ್ಲಿ . ಅವರು ಭೂ ಕೂಲಿ/ರೈತ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾದ ಬಾಬೂಜಿ ಪಾಟಂಕರ್ ಮತ್ತು ಇಂದುಮತಿ ಪಾಟಂಕರ್ ಅವರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ೧೯೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಸಮಾನಾಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಚಳುವಳಿಯಾದ ' ಪ್ರತಿ ಸರ್ಕಾರ್ ' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿ ಸರ್ಕಾರ್‌ನ ತಿರುಳು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಗತ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿದೆ - ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದವರು, ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಫುಲ್‌ಟೈಮರ್‌ಗಳಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವವರು. ಬಂದೂಕುಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಪೊಲೀಸರನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು " ರಚನಾತ್ಮಕ" ಹಾಗೂ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳು. ಅವುಗಳನ್ನು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು.  ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಗುಂಪುಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದರು. ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಈ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿವಿಧ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ತೆರಳಿದರು, ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸಮಿತಿಗಳು. ಈ ಗ್ರಾಮ ರಚನೆಯು ೧೯೪೪ ಮತ್ತು ೧೯೪೫ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಚಳುವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಬಾಬೂಜಿ ಮತ್ತು ಇಂದುಮತಿ ಪಾಟಣಕರ್ ಅವರು ಕಾಸೆಗಾಂವ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಸೆಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಜಾದ್ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಎಂಬ ಮೊದಲ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 

ಅವರು ಮೀರಜ್‌ನ ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಅವರು ೧೯೭೩ ರಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ, ನಗರ ಜವಳಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ರೈತರು, ಕೂಲಿಕಾರರವರೆಗೂ ಸಮಾನ ನೀರು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಅನೇಕ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಆಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮಾಗೋವಾ ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಪ್ಯಾಂಥರ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ನಿಕಟ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ದಲಿತ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‌ನ ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅರುಣ್ ಕಾಂಬಳೆ ಮೊದಲಾದವರಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ನವಯಾನ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ 
ಭರತ್ ಪಾಟಂಕರ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಚಳವಳಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಪ್ರಾಯಶಃ, ಅವರು ಹೊಸ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್, ಫುಲೆ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಗ್ರಾಮ್ಸಿ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಅಪರೂಪದ ಕೊಡುಗೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಕೊಡುಗೆದಾರರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರು. ಅವರು ಬೀದಿ ನಾಟಕದ ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.  ನಾಟಕಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬರಹಗಾರರು, ಗೀತರಚನೆಕಾರರು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಸಡಕ್ ನಾಟಕ ಕಲ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಬಾ ಫುಲೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಂಚ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿದ್ರೋಹಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲ್ವಾಲ್‌ನ ಬದ್ವೆ ಹಟಾವೋ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮಂದಿರ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಪಂಢರಪುರ ಮಂದಿರದ ವಿಧಿಗಳಿಂದ "ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತ" ಪಠಣವನ್ನು ಅಳಿಸಲು ವಿಠ್ಠಲ-ರಖುಮಾಯಿ ಮುಕ್ತಿ ಆಂದೋಲನದ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು:

 ಬಾಲಿ ರಾಜ ಸ್ಮಾರಕ ಅಣೆಕಟ್ಟು
 ಉಚ್ಚಂಗಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಪರ್ಯಾಯ - ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ
 ಮುಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ್ ಆಂದೋಲನದ ಸದಸ್ಯ
 ಮಾಗೋವಾ ಗುಂಪು
 ೧೯೭೩-೭೬ — ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮೊಬಿಲೈಸೇಶನ್ಸ್: ಕಪಾಡ್ ಕಾಮ್ಗರ್ ಸಂಘಟನೆ, ಮುಂಬೈನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ
 ೧೯೭೬-೮೩ - ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ
 ಎಐಟಿಯುಸಿ ಮತ್ತು ವರ್ಕರ್ಸ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಯೂನಿಯನ್
 ೧೯೭೩-೭೬ - ಅಂಬರನಾಥ್-ಕಲ್ಯಾಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು 
ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ:

 ಛತ್ರ ಭಾರತಿಯ ಅರುಣ್ ಲಿಮಯೆ ಯುವ ಜಾಗರ್ ಪುರಸ್ಕಾರ; ಸಮಾಜಿಕ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಪುರಸ್ಕಾರ, ದಲಿತ ಮಿತ್ರ ಪುರಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರರು. 
 ಬಾಬುರಾವ್ ಬಾಗುಲ್ ಗೌರವ ಪುರಸ್ಕಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಳು 
ಅವರ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳು ೨೦ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:

 "ಸಮಕಾಲೀನ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿನಾಶದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು," ಜಾತಿಯ ಎರಡು ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಂಬೈ:ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ೨೦೧೩, ೩–೫ ಜನವರಿ ೨೦೧೪
 ೨೪ ಮರಾಠಿ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ
 ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಶಿಲ್ಪಾಕರ್ ನಾನಾ ಪಾಟೀಲ್ (೨೦೦೨),
 ಮುದ್ದಾ ಅಹೆ ಜಗ್ ಬದಲ್ನ್ಯಾಕಾ (೧೯೮೯),
 ಮುಕ್ತ ಅರ್ಥವ್ಯಸ್ಥ ಆನಿ ವರ್ಗೀಯ, ಜಾತಿಯಾ, ಲೈಂಗಿಕ್ ಶೋಶನ್ (೧೯೯೬),
 ಮಹಾತ್ಮ ಫುಲೆ ಆನಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘರ್ಷ್ (೧೯೯೧, ೧೯೯೮),
 "ಹಿಂದೂ ಕಿ ಸಿಂಧು:" ಸಂಘಪರಿವಾರಚ್ಯ ರಕ್ತಪಿಪಾಸು ಹಿಂದುತ್ವವಾದಲ ಬುರ್ಖಾಫಡ್ ಉತ್ತರ (೧೯೯೩)
 ಪರ್ಯಾಯಿ ವಿಕಾಸ್ ನೀತಿ (೧೯೯೧),
 ಕವಿತಾ ಜೆಪಾವ್ನಾರ್ಯ ಪಂಖಾಂಚಿ (೨೦೦೯; ಕವನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ).

ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸೆಮಿನಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ:

 "ಯೋಗ್ಯ ಜೀವಿ ಯಾರು?" ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಮಿನಾರ್, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮುಂಬೈ (೨೦೧೩).
 ಗದರ್ ಸಭೆಯ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗಳು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ (೨೦೧೩).
 ೨ನೇ ಮೆನ್ ಎಂಗೇಜ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಮೋಸಿಯಮ್, ನವದೆಹಲಿ(೨೦೧೪).
 'ದಲಿತ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ 'ಸಾರ್ವಜನಿಕ': ಅಸ್ಮಿತಾದರ್ಶ್, ಸುಗವಾ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಆರ್ಕೈವ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಥಾಟ್ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (೨೦೧೪).

ಗ್ಯಾಲರಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
        

affiliationBharat Patankar
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ