Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಅನ್ನೀ ಜಂಪ್ ಕ್ಯಾನನ್

ಅಮೇರಿಕದ ಮಹಿಳಾ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅನ್ನೀ ಜಂಪ್ ಕ್ಯಾನನ್‌ರವರು ೧೮೬೩ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೧ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅನ್ನೀಯವರು ಶ್ರೀಮಂತ ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಹೆನ್ರಿ ಡ್ರೇಪರ್‌ರವರ (೧೮೩೭-೧೮೮೨) ವಿಧವಾಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರು. (ಅವರು ಕೇವಲ ೧೯ವರುಷಕ್ಕೇ ವಿಧವೆಯಾದರು.) ಹೆನ್ರಿ ಡ್ರೇಪರ್‌ರವರು ತಾರಾ ರೋಹಿತಗಳ (stellar spectrum) ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಗಳಿಸಲು ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ’ಡ್ರೇಪರ್ ಪಟ್ಟಿ’ (Draper catalog) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.
ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪಿಕೆರಿಂಗ್‌ರವರು (೧೮೪೬-೧೯೧೯) ’ಪಿಕೆರಿಂಗ್ ಮಹಿಳೆಯರು’ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಡ್ರೇಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಭೂಪಟವನ್ನು ಪೂರ್ಣಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ಮತ್ತು ಬಾನಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಎಲ್ಲ ಸುಮಾರು ೯ರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ-ಪ್ರಮಾಣದ (photographic magnetude) ತಾರೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪಿಕೆರಿಂಗ್‌ರವರು "ಪಿಕೆರಿಂಗ್ ಮಹಿಳೆಯರ’ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವೀಧರರಾಗಿದ್ದ ಆದರೆ ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದ ಅನ್ನೀಯವರು ೧೮೯೬ರಲ್ಲಿ ಪಿಕೆರಿಂಗ್ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ಪಿಕೆರಿಂಗ್‌ರವರಿಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ರೋಹಿತ ವಿಜ್ಞಾನ (spectroscopy) ಮತ್ತು ತಾರೆಯರ ರೋಹಿತದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಕಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ (spectra-photography) ಪರಿಣಿತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಅನ್ನೀಯವರಿಗೆ ಹೆನ್ರಿ ಡ್ರೇಪರ್‌ರವರ ಪಟ್ಟಿಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿದರು. ಎಷ್ಟು ತಾರೆಗಳ ದ್ಯುತಿ-ರೋಹಿತವನ್ನು (optical spectra) ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ತಾರೆಗಳ ಸೂಚಿಯಲ್ಲದೆ (index), ರೋಹಿತಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ ಅದಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕೆಲಸ ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಅನ್ನೀಯವರು ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಗೋಳದ (southern hemisphere) ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ತಾರೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ’ಬಾಲ್ಮರ್ ಅವಶೋಷಣ ರೇಖೆಗಳ’ (Balmer absorption lines) ಅಧಾರದ ಮೇಲೆ ’ಒ, ಬಿ. ಎ. ಎಫ್. ,ಜಿ, ಕೆ ಮತ್ತು ಎಮ್.’ ಎಂಬುದಾಗಿ ರೋಹಿತ-ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ (spectral classes) ಒಳಪಡಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವಶೋಷಣ ರೇಖೆಗಳ ವಿಧಾನ ತಾರೆಗಳ ಉಷ್ಣತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾರಸ್ಯ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಆ ಆಂಗ್ಲ ಅಕ್ಷರಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಾಕ್ಯವನ್ನು (Oh Be A Fine Girl Kiss Me) ಉದ್ಧರಿಸಿದರು. ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಅವರ ಅಂತಹ ವರ್ಗೀಕೃತ-ತಾರೆಗಳ ’ಹೆನ್ರಿ ಡ್ರೇಪರ್ ಪಟ್ಟಿ’ಗೆ ಸುಮಾರು ೨೩೦,೦೦೦ ತಾರೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಅಂತಹ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅನ್ನೀ ಒಬ್ಬರೇ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಎನ್ನುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅನ್ನೀಯವರು ಚಂಚಲ ತಾರೆಗಳ (variable stars) ಇತರ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಆ ಚಂಚಲ ತಾರೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ನೀಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದ ೩೦೦ ತಾರೆಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. ಅನ್ನೀಯವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅವರ ೪೦ ವರುಷಗಳ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಅನ್ನೀಯವರು ೧೯೪೧ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೩ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಅಬ್ರಹಾಂ ಆರ್ಡೆನ್ ಬ್ರಿಲ್

ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಮನೋವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಅಬ್ರಹಾಂ ಆರ್ಡೆನ್ ಬ್ರಿಲ್‌ರವರು ೧೮೭೪ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಗೆಲಿಸಿಯಾದ ಕರಿಕ್‌ಝುಗಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಲ್‌ರವರು ಕೇವಲ ೧೩ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಝರ್‌ಲೆಂಡಿನ ಝೂರಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಾರ್ಲ್. ಜಂಗ್‌ರವರ (೧೮೬೫-೧೯೬೧) ಜೊತೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಮತ್ತೆ ೧೯೦೮ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸಾದರು. ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವೀ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರವರ (೧೮೫೬-೧೯೩೯) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ಜಂಗ್‌ರವರುಗಳ ಉದ್ಗಂಥಗಳನ್ನು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಗೆ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಲ್ ರವರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾರಸ್ಯ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಸಿಗರೇಟ್‌ಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ’ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಜ್ಯೋತಿ’ ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ ಬ್ರಿಲ್‌ರವರು ಅದರ ಸೇವನೆ ಪುರಷರಿಗೇ ಮೀಸಲಾದದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಲ್‌ರವರು ೧೯೪೮ರ ಮಾರ್ಚ್ ೨ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಅಬ್ರಹಾಂ ಡಿ ಮೊಯ್ವ್‌ರ್

ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ಅಬ್ರಹಾಂ ಡಿ ಮೊಯಿವ್ರೆ ರವರು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಷಾಂಪೈನ್‌ನ ವಿಟ್ರಿ-ಲೆ- ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಡಿ ಮೊಯಿವ್ರೆರವರು  ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು (complex numbers) ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಗಳಿಗೆ (trigonometry) ಕೊಂಡಿ ಬೆಸೆಯುವ ’ಡಿ ಮೊಯಿವ್ರೆ ಸಮೀಕರಣ’ಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಮೇಲೆ ಡಿ ಮೊಯಿವ್ರೆರವರು ’ದ ಡಾಕ್ಟ್ರಿನ್ ಆಫ್ ಚಾನ್ಸಸ್’ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. ಅದು ಅನೇಕ ಪುನಃಮುದ್ರಣಗಳನ್ನೂ ಕಂಡಿತು.[ಸಂಭವನೀಯತೆ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕ ’ದ ಗೇಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾನ್ಸಸ್’ವನ್ನು ಗೆರೋಲಮೋ ಕಾರ್ಡಾನೋ (೧೫೦೧-೧೫೭೬) ೧೫೬೦ರಲ್ಲಿ ಬರೆದರು. ಅದು ೧೬೬೩ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.] ಡಿ ಮೊಯಿವ್ರೆ‌ರವರು ೧೭೫೪ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೭ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಬದುಕು 
1667 ಮೇ 26ರಂದು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ವಿಟ್ರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನನ. ಈತನ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಡ ಮಾಯ್‍ವರನ ಪ್ರೌಢ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆದದ್ದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲೆ. ನ್ಯೂಟನ್‍ಕೃತ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಿಯ ಎನ್ನುವ ಉದ್ಗ್ರಂಥ ಈ ತರುಣನಲ್ಲಿ ಗಣಿತದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಅಪಾರಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು. ಅದರ ಕೆಲವು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹರಿದು ನಿತ್ಯವೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರುವಾಗ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಬಿಡುವು ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಓದಿ ಮನನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಈತ ಚುನಾಯಿತನಾದ ಬಳಿಕ ನ್ಯೂಟನ್, ಹ್ಯಾಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗಣಿತ ಪಂಡಿತರ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಇವನಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. 
ಇವನ ಗಣಿತಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯೂಟನ್ ನುಡಿದಿರುವ ಮಾತು ಹೀಗಿದೆ: 'ಡ ಮಾಯ್‍ವರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ; ಆತ ನನಗಿಂತಲೂ ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ'. 
ಡ ಮಾಯ್‍ವರ್ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳ ಸದಸ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಈತನ ಮರಣದ ರೀತಿ ಮನಃಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸುವಂತಿದೆ. ಸಾಯುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲದಿವಸಗಳ ಮೊದಲು ನಿತ್ಯ 30 ಮಿನಿಟುಗಳಷ್ಟು ನಿದ್ರೆ ಜಾಸ್ತಿ ಬಯಸಿದ. ಆ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 23 ತಾಸುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಿದ್ರೆಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ 24 ತಾಸುಗಳ ಮಿತಿ ಮುಟ್ಟುವರೆಗೆ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ನಿದ್ರೆಮಾಡಿ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದ (27-5-1754).

ಗಣಿತದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆ 
 ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಡ ಮಾಯ್‍ವರನು ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟನೊಡನೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮೇಯಗಳು ಈಗಲೂ ಈತನ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.  ಎಂಬುದು ನ ಎಲ್ಲ ನೈಜ ಬೆಲೆಗಳಿಗೂ ನ ಒಂದು ಬೆಲೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರಮೇಯ ಮತ್ತು ರ ವರ್ಗಾತ್ಮಕ ಅಪವರ್ತನಗಳನ್ನು  ಶೋಧಿಸುವ ಬಗೆಗಿನದು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮೇಯ. ಸಂಭಾವ್ಯತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಲ್ಯಾಪ್‍ಲಾಸನ ವಿನಾ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಡ ಮಾಯ್‍ವರನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಸಿ ಹೈಗನ್ಸ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಹಲವು ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುವ  ಮುಖಗಳುಳ್ಳ  ದಾಳಗಳನ್ನು ಎಸೆದು ಅನುಕೂಲ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ 'ಡ ಮಾಯ್‍ವರನ ಸಮಸ್ಯೆ' ಎಂದೇ ಹೆಸರಿದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಡ ಮಾಯ್‍ವರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಬಿಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫಿಲಸಾಫಿಕಲ್ ಟ್ರಾನ್‍ಸ್ಯಾಕ್ಷನ್ ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ದಿ ಡಾಕ್ಟ್ರಿನ್ ಆಫ್ ಚಾನ್ಸಸ್ (1718) ಮತ್ತು ಮಿಸೆಲೇನಿಯಾ ಅನಲಿಟಿಕಾ (1730)-ಎಂಬುವು ಈತನ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಗಳು. ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಗ್ಗೆ, ಕೋಟ್ಸ್‍ನ ಅಕಾಲಿಕ ಸಾವಿನಿಂದ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಆಂಶಿಕ ಭಿನ್ನರಾಶಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಘಟನೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳೂ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮೇಯಗಳೂ ಎರಡನೆಯ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಅಯಾನ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್

ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡಿನ ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಯಾನ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ರವರು ೧೯೧೦ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೭ರಂದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡಿನ ಪೈಸ್ಲೀಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ರವರು ಲಂಡನ್ನಿನ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋವಿನ ಯಾರ್ಕ್‌ಹಿಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಶ್ರವಣಾತೀತ ಧ್ವನಿಯನ್ನು (ultrasound) ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದೆಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಮನಗಂಡರು. ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭ್ರೂಣದ (foetus) ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ (ಅಂದರೆ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಒದಗುವ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಒಡ್ಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ) ಶ್ರವಣಾತೀತ ಧ್ವನಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾರ್ಯತಃ ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರಸವವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ (obstetrics) ಶ್ರವಣಾತೀತ ಧ್ವನಿಯ ಬಳಕೆ ಮೂಲಭೂತಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ೧೯೮೭ರ ಜೂನ್ ೧೯ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಅಡಾಲ್ಫ್ ಬೆರ್ಟ್‌ಹೋಲ್ಡ್

ಜರ್ಮನಿಯ ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಅಡಾಲ್ಫ್ ಬೆರ್ಟ್‌ಹೋಲ್ಡ್‌ರವರು ೧೮೦೩ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೬ರಂದು ಜರ್ಮನಿಯ ಸೋಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ದೇಹದ ಆಂತರಿಕ ಸ್ರಾವಗ್ರಂಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ (endocrinology) ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಸರೀಸೃಪಗಳು (reptiles) ಮತ್ತು ಭೂಜಲಚರಿಗಳ (amphibians) ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಆ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಉದ್ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕೀಟವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿಯೂ (entomology) ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೧೮೬೧ರ ಜನವರಿ ೩ರಂದು ಜರ್ಮನಿಯ ಗೊಟಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಶರೀರ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಅರ್ನೆ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಕೌರಿನ್ ಟಿಸೆಲಿಯಸ್

ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ಭೌತ-ಜೀವರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ (physical biochemist) ಅರ್ನೆ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಕೌರಿನ್ ಟಿಸೆಲಿಯಸ್ರವರು ೧೯೦೨ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೦ರಂದು ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 1925ರಲ್ಲಿ ಟಿಸೆಲಿಯಸ್ರವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಸ್ವೆಡ್ಬರ್ಗ್ರವರ (1884-1971) ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವೇಗದ ಕೇಂದ್ರಮಾಪಕವನ್ನು (ultracentrifuge) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಟಿಸೆಲಿಯಸ್ರವರು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಣುಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಆ ಹೊಸ ಸಾಧನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ಆ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಸಜಾತೀಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅನೇಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ಸರಣ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ (electrophoresis) ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. (ವಿವರಣೆ: ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಕ ಬಲದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಲಿಲ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಣಗಳು ಎರಡರಲ್ಲೊಂದು ವಿದ್ಯುದ್ವಾರದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವುದು. ಧನಾವಿಷ್ಟ ಕಣಗಳು ಕ್ಯಾಥೋಡ್ಗೂ, ಋಣಾವಿಷ್ಟ ಕಣಗಳು ಆನೋಡ್ಗೂ ಹರಿಯುವುವು. ಇವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಕೆಟಫಾರೆಸಿಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಅನಫಾರೆಸಿಸ್ಕಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಫೊರೆಸಿಸ್ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರೋಟೀನ್, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಕ್ ಆಮ್ಲ, ಎನ್ಜೈಮ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ವಿಸೃತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಶರೀರದ ತರಲಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಅವರು ಝಿಯೋಲೈಟ್ ಖನಿಜಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷಗುಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ ಆ ಖನಿಜದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದರೂ ಸಹ ಅದರ ಹರಳುಗಳಂತಹ ರಚನೆಗೆ ಯಾವ ಕೆಡಕುಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ವಿದ್ಯುತ್ಸರಣ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಕುದುರೆಯ ರಕ್ತಸಾರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಆ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ಟಿಸೆಲಿಯಸ್ರವರ ವಿದ್ಯುತ್ಸರಣ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ 1948ರ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಟಿಸೆಲಿಯಸ್ರವರು 1971ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29ರಂದು ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಆನೆಗೊಂದಿ

ಆನೆಗೊಂದಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಂಗಾವತಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸಪೇಟೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 16 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ಮೇಲಿನ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿನ ಚಿಕ್ಕದೊಂದು ಗ್ರಾಮ . ಇದು ರಾಮಾಯಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಪಿರಾಜನಾದ ವಾಲಿಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು
ಎಂದು ಪ್ರತೀತಿ.

ಪುರಾಣ 

ಇದೇ ಕಿಷ್ಕಿಂಧವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ರಾಮಚಂದ್ರ ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯನ್ನು ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನೆಂದೂ ಸುಗ್ರೀವ ಮಂತ್ರಿಯಾದ ಹನುಮಂತನ ದೌತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಪಿಸೇನೆಯನ್ನು ಒಯ್ದು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದನೆಂದೂ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ಪರ್ವತಾವಳಿಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಿಸರ್ಗದ ರಕ್ಷಣೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ದುರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಬಹು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 

ಯಾದವ - ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇಡರು ಅಥವಾ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ನಾಯಕ ಸಮುದಾಯದ ಕಂಪಿಲರಾಯನೆಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಪಾಳೆಯಗಾರ ಕುಮ್ಮಟ ದುರ್ಗದ ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ಆನೆಗೊಂದಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್‍ಖಿಲ್ಜಿಯ ದಂಡನಾಯಕನಾದ ಮಲ್ಲಿಕಾಫರ ಹೊಯ್ಸಳ ಯಾದವ ಕಾಕತೀಯ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಇಡೀ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನವನ್ನು ಪಾದಾಕ್ರಾಂತವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹವಣಿಸಿದಾಗ ಕಂಪಿಲರಾಯ ಕುಮಾರರಾಮನೆಂಬ ತನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಆ ದಂಡನಾಯಕನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ. ಕಡಗೆ ಮಲ್ಲಿಕಾಫರ್ ಮೋಸದಿಂದ ಕಂಪಿಲರಾಯನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ದಿಲ್ಲಿಗೆ ಒಯ್ದನೆಂದೂ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬೊಕ್ಕಸಿಗರಾಗಿದ್ದ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಕುಲದ ಸಂಗಮನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಹಕ್ಕಬುಕ್ಕರು ಯುಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ಬಾಹುಬಲದಿಂದಲೂ ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿ ಮಲ್ಲಿಕಾಫರ್‍ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿ ಆನೆಗೊಂದಿಯ ಹತ್ತಿರ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು (ವಿದ್ಯಾನಗರ) ಕಟ್ಟಿ, ಹೊಸದೊಂದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆದರು. ಎರಡನೆಯ ದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ವಿದ್ಯಾನಗರ ಆನೆಗೊಂದಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವುಳ್ಳ (20 ಕಿ.ಮೀ.) ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜಧಾನಿಯೆಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ತುಳು ವಂಶದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಂತೂ ಇದರ ವೈಭವ ನಭೂತೋ ನಭವಿಷ್ಯತಿಯಾಗಿತ್ತು. ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸೆನಗೊಂದ್ಯಂ (ಆನೆಗೊಂದಿ) ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣವಿತ್ತು. ಅದು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಅದರ ಕೋಟೆಕೊತ್ತಳೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಎಂದು ಪೇಸ್ ಎಂಬ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ 1530ರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಪತನಾನಂತರ ಆನೆಗೊಂದಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಜಮನೆತನವೊಂದು ಆಳುತ್ತಿತ್ತು.

ಆಡಳಿತ 
ಆನೆಗೊಂದಿ ಭೂಸುಧಾರಣಾ ನೀತಿ ಉಲೇಖಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ ಅಪ್ಪಾಜಿಯ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಾಯರೇಖಾ ಎಳೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಳತೆ ಮಾಡಿದ, ಕಂದಾಯ ಮಾಡಿದ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. 1896ರಲ್ಲಿ ಭೂಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕೈಹಾಕಿದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆನೆಗೊಂದಿಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಆಂಜನಾದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ 

೫೭೫ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಆಂಜನೇಯನ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಅಂಜನೇಯನ ಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುವ ಕಲ್ಲು ಸಹ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ 'ಶ್ರೀರಾಮ' ಎಂದು ಬರೆದಿರುವುದು ನಾವು ನೋಡಬಹುದು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾನ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಭೋಜನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಂಪಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಂಪಿಯ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು  

ಇಲ್ಲಿನ ಶೇಷಶಾಯಿ ಗುಹಾಂತರ ವಿಷ್ಣುವಿಗ್ರಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹುಚ್ಚುಪ್ಪಯ್ಯನ ಮಠ, ಗಗನ ಮಹಲ್, ಗುತಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ, ಪಾಳುಬಿದ್ದಿರುವ ಅರಮನೆ ಇವು ಸು. 16 - 17ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನವು. ಹತ್ತಿರವೇ ಮಾಧ್ವಯತಿಗಳ ಒಂಬತ್ತು ವೃಂದಾವನಗಳಿದ್ದು ಆ ಗುಂಪಿಗೆ ನವವೃಂದಾವನವೆಂಬ ಹೆಸರು ಉಂಟು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
 The Hindu - Royal ruins, smoking sadhus 

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ
ಆನೆಹುಣಿಸೆ

ಆನೆಹುಣಿಸೆ ಬೊಂಬಕೇಸಿ ಕುಟುಂಬದ ಸಸ್ಯ (ಅಡನ್‍ಸೋನಿಯ). ಮಾಗಿಮಾವು ಅಥವಾ ಕೋತಿಗಡ್ಡದ ಮರವೆಂದೂ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ
ಈ ಮರದ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಆಫ್ರಿಕ. ಉಷ್ಣವಲಯಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ್, ಮುಂಬಯಿ, ಮದರಾಸಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಬೇಧಗಳು
ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬೆಳೆಯುವ ಮರ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಜಾತಿಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡನ್‍ಸೋನಿಯ ಡಿಜಿಟೇಟ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾದುದು.ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ಲಿಂಪೊಪೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಮರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದ್ದು,ಇದರ ಸುತ್ತಳತೆ ೪೭ ಮೀಟರ್‍ಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ  ವ್ಯಾಸ ಸುಮಾರು .

ಉಪಯೋಗಗಳು

ಇದರ ತಿರುಳಿನಲ್ಲಿ ಹಗ್ಗ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

ಸಸ್ಯಗಳು
ಮರಗಳು
ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಸಾಲ್ವೆ

ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಸಾಲ್ವೆಯವರು ೧೮೩೮ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೬ರಂದು ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್ ಹತ್ತಿರದ ರೆಬೆಕ್-ರೋಗ್ನನ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು ೧೮೬೧ರಲ್ಲಿ ಸಾಲ್ವೆಯವರು ಸೋಡಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ನನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾದ ಕಅಮೋನಿಯಾ-ಸೋಡ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಕಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಕಸಾಲ್ವೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಕಿ (Solvay process) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ೧೮೬೩ರಲ್ಲಿ ಸಾಲ್ವೆಯವರು ಸೋಡಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಕೋಲ್ಲೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ೧೮೭೨ರಲ್ಲಿ ಸಾಲ್ವೆಯವರು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪೇಟೆಂಟ್ ಗಳಿಸಿದರು. ಸಾಲ್ವೆಯವರು ೧೮೬೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಮೋನಿಯಾ-ಸೋಡಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಲೆಬ್ಲಾಂಕ್ರವರು (೧೭೪೨-೧೮೦೬) ಸಂಶೋಧಿಸಿದ್ದ ಕಲೆಬ್ಲಾಂಕ್ ವಿಧಾನಕಿ ಮೂಲೆಗುಂಪಾಯಿತು. ಸಾಲ್ವೆಯವರು ೧೯೨೨ರ ಮೇ ೨೬ರಂದು ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞ
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಅಟ್ಟೊ ಫಿಷರ್

ಜರ್ಮನಿಯ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಅಟ್ಟೊ ಫಿಷರ್ರವರು ೧೯೧೮ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೦ರಂದು ಮ್ಯುನಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಫಿಷರ್ರವರು ನೇಚರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಫೆರ್ರೋಸೀನ್’ (ferrocene) ಎಂಬ ನಿಗೂಢವಾದ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಯ ಸಂಯುಕ್ತವಸ್ತುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಪ್ರಕಟನೆಯನ್ನು ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಓದಿದರು. ನಂತರದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಫೆರ್ರೋಸೀನ್ ಒಂದು (ಕಾರ್ಬನ್ ಅಡಕವಾಗಿರುವ) ಜೈವಿಕ-ಲೋಹದ ಸಂಯುಕ್ತವಸ್ತುವಾಗಿದೆ (organometallic compounds). ಫೆರ್ರೋಸೀನ್‌ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಏಕ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪರಮಾಣುವಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಎರಡು ಪಂಚಭುಜಾಕೃತಿಯ ಕಾರ್ಬನ್ ಉಂಗುರಗಳ ಪರಮಾಣುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ ಎರಡು ಕಾರ್ಬನ್ ಉಂಗುರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಕಬ್ಬಿಣದ ಪರಮಾಣು ‘ಸ್ಯಾಂಡ್ ವಿಚ್’ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಂತಹ ಇತರ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್ ರಚನೆಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಫಿಷರ್ರವರ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಜಿಯೋಫ್ರೀ ವಿಲ್ಕಿನ್‌ಸನ್‌ರವರೂ (೧೯೨೧-೧೯೯೬) ಸಹ ಫಿಷರ್ರವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೇ ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ ೧೯೭೩ರ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಇಬ್ಬರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೂ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಫಿಷರ್ರವರು ೨೦೦೭ರ ಜುಲೈ ೨೩ರಂದು ಮ್ಯೂನಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞ
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಅಬ್ಬೆ

ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಅಬ್ಬೆರವರು ಜರ್ಮನಿಯ ಐಸೆನಾಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ೧೮೪೦ರ ಜನವರಿ ೩೦ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅಬ್ಬೆರವರು ದ್ಯುತಿ ಉಪಕರಣಗಳು (optical instruments) ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಅಂತರಾಳವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಂತ ಪೃಥಕ್ಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ (resolving power) ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅಂತಹ ಸಂಶೋಧನೆ ವರದಾನವಾಯಿತು. ಮಸೂರಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಳೀಯ ವಿಪಥನದ ನ್ಯೂನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವಂತಹ ಗಾಜನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಅಬ್ಬೆಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅಂದರೆ ಅವರು ಅವಿಪಥೀಯ ಮಸೂರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗಾಜುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಕಾಟ್ ಅಂಡ್ ಸನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಟೋ ಷೋಟ್‌ರವರು (೧೮೫೧-೧೯೩೫) ವಿನ್ಯಾಸಿಸಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಗಾಜುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ವರ್ಣವಿಪಥನವನ್ನು (chromatic aberration) ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಅಬ್ಬೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಬ್ಬೆಯವರು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು, ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ದೂರದರ್ಶಕಗಳು, ತಾರಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದ್ಯುತಿ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರ್ಲ್ ಝೀಸ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಸಹಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅಬ್ಬೆಯವರು ೧೯೦೫ರ ಜನವರಿ ೧೪ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.
೧೮೭೨ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವರ್ಧನಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮಾದರಿ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ದೀಪನ ಪ್ರಭಾವ (illumination) ಬೀರಲು ಬೇಕಾದ ಸಾಂದ್ರಕವನ್ನು (ಕಂಡೆನ್ಸರ್) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಅಬ್ಬೆರವರು ಹರಳಿನ ವಕ್ರೀಭವನ ಮಾಪಕವನ್ನು (crystal refractometer) ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಆರ್ಮ್ಯಾಂಡ್ ಫಿಝೋರ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಘನವಸ್ತುಗಳ ಉಷ್ಣವ್ಯಾಕೋಚನವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ದ್ಯುತಿ ವ್ಯಾಕೋಚನ ಮಾಪಕವನ್ನೂ (optical dilatometer) ಅಬ್ಬೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಪ್ರಿಂಗ್‌ಷೈಮ್

ಜರ್ಮನಿಯ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಪ್ರಿಂಗ್‌ಷೈಮ್‌ರವರು ೧೮೫೯ರ ಜೂನ್ ೧೧ರಂದು ಜರ್ಮನಿಯ ಬ್ರೆಸ್ಲಾದಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ ಈಗ ಪೋಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿರುವ ವ್ರೊಕ್ಲಾದಲ್ಲಿ) ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರಿಂಗ್‌ಷೈಮ್‌ರವರು ೧೮೮೧ರಲ್ಲಿ ಅವಕೆಂಪು ರೋಹಿತಮಾಪಕವನ್ನು (infrared spectrometer) ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನ ಅವಕೆಂಪು ಪ್ರದೇಶದ ತರಂಗದೂರಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳೆಯಲು ಆ ಮಾಪಕದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಪ್ರಿಂಗ್‌ಷೈಮ್‌ರವರು ಇತರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಯಗಳ ವಿಕಿರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ತಳಹದಿಯಾದವು. ಪ್ರಿಂಗ್‌ಷೈಮ್‌ರವರು ೧೯೧೭ರ ಜೂನ್ ೨೮ರಂದು ಬ್ರೆಸ್ಲಾದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಫ್ಲೋರೆನ್ಸ್ ಫ್ರೈಡ್‌ರಿಚ್ ಕ್ಲಾದ್ನಿ

ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಫ್ಲೋರೆನ್ಸ್ ಫ್ರೈಡ್‌ರಿಚ್ ಕ್ಲಾದ್ನಿಯವರು  ಜರ್ಮನಿಯ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ.  ಅವರು ವಿಟ್ಟನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸೆಕ್ಸೋನಿ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೭೫೬ರ ನವೆಂಬರ್ ೩೦ರಂದು ಹುಟ್ಟಿದರು. 
ಕ್ಲಾದ್ನಿಯವರು ೧೭೮೬ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದರು. ಮೇಲಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರಳು ತುಂಬಿದ ಒಂದು ತೆಳುವಾದ ಲೋಹದ ಹಾಳೆ ಇಲ್ಲವೇ ಗಾಜಿನ ಫಲಕ ಕಂಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಆ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಶಬ್ದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಕಂಪನಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಮೂನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಮೂಡಿದವು. ಆ ಚಿತ್ತಾರಗಳನ್ನು ‘ಕ್ಲಾದ್ನಿಯ ರೇಖೆಗಳು’ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ತಮ್ಮ ತಂತ್ರವನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಿನೆದುರಿಗೆ ಕ್ಲಾದ್ನಿಯವರು ೧೮೦೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. 
ಹಾಗೆಯೇ ಆರ್ಗಾನ್ ಕೊಳವೆ ವಾದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಬದಲು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ, ವಾದ್ಯದ ಶೃತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆ ಅನಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದದ ವೇಗವನ್ನು ಕ್ಲಾದ್ನಿಯವರು ಅಳೆದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಕ್ಲಾದ್ನಿಯವರು ಕ್ಲಾವಿಸಿಲಿಂಡರ್, ಯುಫೋನಿಯಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು.
ಸ್ವಾರಸ್ಯ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಕ್ಲಾದ್ನಿಯವರು ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದು, ಅವು ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಯಾವುದೋ ಸ್ಪೋಟವಾದ ಗ್ರಹದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಆ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿವೆ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅವರು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ೧೮೦೩ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಜೀನ್ ಬಯಟ್‌ರವರು (೧೭೭೪-೧೮೬೨) ಆ ಉಲ್ಕೆಗಳು ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಆಕಾಶದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಕ್ಲಾದ್ನಿಯವರು ಪೋಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ೧೮೨೭ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೩ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಆನ್ಸೆರೆಸ್ ಬಾತು

ಆನ್ಸೆರೆಸ್ ಬಾತು-  ಈ ಬಾತು ಪ್ರಪಂಚದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ವಾಸಿಸಬಲ್ಲದು.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಆನ್ಸೆರಿಫಾರ್ಮೆ ಉಪವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಕ್ಕಿ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಅಗಲವಾಗಿ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುವ ಇದರ ಕೊಕ್ಕು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನಲು ಅನುಕೂಲಿಸುವಂತಿದೆ. ಕೆಲವು ಬಾತುಗಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು; ಕೆಲವು ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಜಾಲಿಸಿ ತಿನ್ನಬಲ್ಲವು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುವುವು. ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟು ಮೊಟಕಾಗಿದೆ. ಇತರ ಬೆರಳುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಚರ್ಮ ಆವರಿಸಿ ಜಲಪಾದ ಏರ್ಪಟ್ಟು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಈಜಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ನಾಲಗೆ ದಪ್ಪವಾಗಿಯೂ ಮಾಂಸಭರಿತವಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಹಾರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಒಳಹೊರಗಾಗುವ ಶಿಶ್ನವಿರುವುದು.

ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ 
ಹೆಣ್ಣುಬಾತುಗಳು ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತವೆ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ಜೊತೆ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಬಾತು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುವು. ಹೆಚ್ಚು ವೇಳೆ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮುಳುಗುವ ಹಕ್ಕಿ ಆನ್ಸೆರ್ ಇಂಡಿಕಸ್ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಬಾತು (ನೀರು ಕೋಳಿ).

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
Bar-headed Goose found in Brattleboro, Vermont, USA (April, 2009)
Hawkes et al. (2011) The Trans-Himalayan flights of bar-headed geese (Anser indicus)

ಹಕ್ಕಿಗಳು
ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಆನೋಲೀಡ್

ಆನೋಲೀಡ್ ಸುಮಾರು 1080ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಒಂದು  ಜರ್ಮನ್ ಕಾವ್ಯ.

ಕಾವ್ಯ ವಸ್ತು 
ಕೊಲೋನ್ ನಗರದ ಆರ್ಚ್‍ಬಿಷಪ್ ಆಗಿದ್ದ ಆನೋ ಎಂಬ ಮಠಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಕಾವ್ಯ.

ಶೈಲಿ 
ತೀರಾ ಸರಳವಾದ, ಜನಾದರಣೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದು ಹಲವರ ದೃಷ್ಟಿ ಸೆಳೆಯಿತು. ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್‍ಭಾಷೆ ಹಳೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪ್ರೌಢ ಜರ್ಮನ್ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಲೌಕಿಕ ಕಾವ್ಯ ನರಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಅಂಶಗಳನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾವ್ಯ ಇದು. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚೆ ಬ್ರಾನ್‍ಬರ್ಗನ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೊಬ್ಬ ಬರೆದ ಎಝೋಲೀಡ್ (1063) ಎಂಬ, ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪವಾಡಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುವುದುಂಟು. ಈ ಎರಡೂ ಕಾವ್ಯಗಳು, ಅತಿ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯ ಮಂಜಿನಲ್ಲೂ ಕಾವ್ಯಗುಣಗಳನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅರಳಿದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು.

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
Mittelhochdeutsches Textarchiv (mhgta): full text online
 Text with English translation

ಸಾಹಿತ್ಯ
ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು
ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು
ಸೇಂಟ್ ಆನ್ಸೆಲ್ಮ್‌

ಸೇಂಟ್ ಆನ್ಸೆಲ್ಮ್‌ (1033 – 21 ಎಪ್ರಿಲ್ 1109) ಲ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾಂಕ್‍ನ ತರುವಾಯ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಮಠದ ಪ್ರಧಾನ ಪದವಿಯನ್ನಲಂಕರಿಸಿದವ (1093-1109) ಬೆಕ್ ಮಠದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಕನಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ, ಸೌಶೀಲ್ಯದಿಂದ ಆ ಮಠವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ. ಇವನು ಮಠಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಲ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯವಾದುದು.

ಬರಹಗಳು
ಇವನ ಬರೆಹಗಳು ತುಂಬ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದುವು. ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ದೇವರೂಪವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದಾದುದರಿಂದ ದೇವರಿರಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಈತನ ವಾದ.

ಸಂದಿಗ್ದತೆ
ಮಠಾಧಿಪತಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುವವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪೋಪನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ರಾಜನಿಂದಲೇ ಎಂಬ ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಲ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದು, ಮಠಾಧಿಪತಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುವವ ಪೋಪನ ಹಸ್ತದಿಂದ ಅಧಿಕಾರ, ದಂಡ, ಉಂಗುರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ರಾಜನಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿಭಕ್ತಿ ತೋರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನವಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಈತನ ಹೆಸರು ಚರ್ಚಿನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಂತಿತು.

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
 , a treatment of the locations around the cathedral honoring St Anselm, including the icon of Our Lady of Bec, Anselm, and Lanfranc donated by the abbey of Bec in 1999 on the 50th anniversary of its refounding.
 .
 .
 St Anselm's works at Vicifons and the Latin Library 
 St Anselm's works at Wikisource; the Christian Classics Ethereal Library; and the Online Library of Liberty 
 St Anselm's works and related essays at Prof. Jasper Hopkin's homepage. 
 .

ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು
ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ
ಸರ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ವಿಕ್ಟರ್ ಆಪಲ್ಟನ್

ಸರ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ವಿಕ್ಟರ್ ಆಪಲ್ಟನ್  (6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1892 – 21 ಎಪ್ರಿಲ್ 1965)   ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ.

ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ
ಜನನ ಬ್ರಾಡ್‍ಫರ್ಡ್‍ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಅದೇ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍ನ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ. 1924-1936ರ ವರೆಗೆ ಲಂಡನ್ನಿನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವೀಟ್‍ಸ್ಟನ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದು 1936-39ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍ನಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾಕ್ ಸೋನೀಯನ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ. 1939-47ರವರೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಸಂಶೋಧನ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ. 1949ರಲ್ಲಿ ಎಡಿನ್‍ಬರೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ.

ಸಂಶೋಧನೆಗಳು 
ರೇಡಿಯೊ ತರಂಗಗಳ ಪ್ರಸಾರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ. ಭೂಮಿಯಿಂದ 230 ಕಿ.ಮೀ. ಈ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಯುಕ್ತವಾದ ವಲಯವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ. ಆಪಲ್ಟನ್‍ಸ್ತರ (ಪದರ)ವೆಂದೇ ಅದನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಅಯಾನ್‍ಗೋಳದ F ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಅಯಾನೀಕೃತ ಪದರ. ಸೂರ್ಯಾಭಿಮುಖ ಗೋಳಾರ್ಧ ಕುರಿತಂತೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಎಫ್-1 ಮತ್ತು ಎಫ್-2 ಪದರಗಳಿವೆ. ರಾತ್ರಿ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎಫ್-2 ಪದರ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದು. 50ಮೆ. ಹಟ್ರ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳವರೆಗೂ ಎಫ್-ಪದರ ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಸರಿಸಬಲ್ಲದು.

ಗೌರವಗಳು 
ಇದಕ್ಕಾಗಿ 1947ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಪಾರಿತೋಷಕ ಲಭಿಸಿತು. 1927ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ಎಫ್.ಆರ್.ಎಸ್. ಗೌರವ ಲಭಿಸಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
 IET Appleton lectures 
 "Sir Edward Victor Appleton".  nobelprize.org.  Accessed 21 October 2007.  (Citation: Nobel Prize in Physics: 1947, "for his investigations of the physics of the upper atmosphere especially for the discovery of the so-called Appleton layer."  [Hyperlinked account.  Provides link to BBC Historic Figures biography.]
 "Sir Edward Victor Appleton: Nobel Prize in Physics 1947" – Biography from Nobel Lectures, Physics 1942–1962 (Amsterdam: Elsevier Publishing Company, 1964).  [Hyperlinked in previous entry.]
 "Sir Edward Victor Appleton (1892–1965): Appleton was an English physicist and Nobel prize winner who discovered the ionosphere."  Historic Figures, bbc.co.uk.  Accessed 21 October 2007.  (Photograph of Appleton c. 1935 ©). [Provides link to Nobel Foundation account, listed above.]
 Nobelprize.org Biography
 Science and the Nation The BBC Reith Lectures, 1956, by Edward Appleton
 

ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ರಾಬರ್ಟಸ್ ಲಾರ್ಡ್ ಟೋಡ್

ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ರಾಬರ್ಟಸ್ ಲಾರ್ಡ್ ಟೋಡ್ರವರು 1907ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು ಗ್ಲಾಸ್ಗೋವಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಟೋಡ್ರವರು 1936ರಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವಗಳ (vitamins) ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ, ಯಾವ ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೆ ಬೆರಿಬೆರಿ ವ್ಯಾಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಜೀವಸತ್ವವಾದ ಕಜೀವಸತ್ವ B1ಕಿನನ್ನು (vitamin B1 or aneurin or thiamin) ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಯಾವ ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೆ ಹಾನಿಕರ ಅನಿಮಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಜೀವಸತ್ವವಾದ ಕಜೀವಸತ್ವ B12ಕಿನನ್ನು (vitamin B12 or cyanocobalamin) ಅವರು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು.
ನಂತರ ಸುಮಾರು 1950ರಲ್ಲಿ ಟೋಡ್ರವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಕನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ಕಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಅಂದರೆ ಜೈವಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಮಾದರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.) ಟೋಡ್ರವರು ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಜೀವರಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಮುಖ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳಾದ ಅಡೆನೋಸಿನ್ ಟ್ರೈಫಾಸ್ಫೇಟ್ (ATP) ಮತ್ತು ಅಡೆನೋಸಿನ್ ಡೈಫಾಸ್ಫೇಟ್ಗಳನ್ನು (ADP) ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಿಣ್ವಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಡಿ.ಎನ್.ಎ.ನಂತಹ (DNA or deoxyribonucleic acid) ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅವರು ದೃಢೀಕರಿಸಿದರು. ಟೋಡ್ರವರು 1997ರ ಜನವರಿ 10ರಂದು ನಿಧನರಾದರು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞ
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಆಪಸ್ತಂಬ

ಆಪಸ್ತಂಬ ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ ಭೃಗುವಂಶಜನಾದ ಮಹರ್ಷಿ. ಕಶ್ಯಪಮಹರ್ಷಿ ದಿತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿಸಿದ ಪುತ್ರಕಾಮೇಷ್ಟಿಗೆ ಈತ ಆಚಾರ್ಯನಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ (ಮತ್ಸ್ಯಪುರಾಣ) ಈತನ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು ಅಕ್ಷಸೂತ್ರಾ ಎಂದೂ ಪುತ್ರನ ಹೆಸರು ಕರ್ಕೆಯೆಂದೂ (ಬ್ರಹ್ಮಪುರಾಣ) ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.

ಕಾಲ
ಆಪಸ್ತಂಬ ದಕ್ಷಿಣದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದವನೆಂದೂ ಶರಾವತೀ ನದಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಆಂಧ್ರರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನೆಂದೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 900 ರಿಂದ 300 ಎಂದು ಕಾಣೆಯವರು ಸಾಧಾರವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನೂ ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಕೃಷ್ಣಯಜುರ್ವೇದ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಶಾಖೆ ಇಲ್ಲವೆ ಚರಣವನ್ನು ತನ್ನ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ವೈದಿಕಕರ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸರ್ವಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಈತನದು. ಕುಮಾರಿಲಭಟ್ಟರು ಹೇಳಿರುವಂತೆ,
ವೇದಾದೃತೇsಪಿ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಕಲ್ಪೈಃ ಕರ್ಮಾಣಿ ಯಾಜ್ಞಿಕಾಃ
ನತು ಕಲ್ಪೈರ್ವಿನಾ ಕೇಚಿನ್ಮನ್ತ್ರ ಬಾಹ್ಮಣಮಾತ್ರಕಾತ್||
ವೇದವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಯಾಜ್ಞಿಕರು ಕರ್ಮಾಚರಣೆ ಮಾಡಬಲ್ಲರು. ಆದರೆ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಹೋದರೆ ಮನ್ತ್ರಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಿದ್ದರೂ ಕರ್ಮಾಚರಣೆ ಅವಶ್ಯ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಲ್ಪವೆಂಬ ವೇದಾಂಗದ ಮಹತ್ತ್ವ ಸ್ಪಷ್ಟ. ಅಧ್ವರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಯಜುರ್ವೇದಕ್ಕೆ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರವನ್ನು ಸಮಗ್ರ ರೀತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಆಪಸ್ತಂಬನದು. ಪ್ರಾಯಃ ಭಾರದ್ವಾಜನೆಂಬ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಕಾರನಿಗಿಂತ ಈಚಿನವರಾದರೂ ಹಿರಣ್ಯಕೇಶಿಯೆಂಬ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಕಾರನಿಗೆ ಆಪಸ್ತಂಬನೇ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ. ಆಪಸ್ತಂಬ, ಶ್ರೌತಸೂತ್ರ, ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರ, ಧರ್ಮಸೂತ್ರ, ಶುಲ್ಬಸೂತ್ರ, ಮಂತ್ರಪಾಠ-ಹೀಗೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಕಲ್ಪದ ಸರ್ವಾಂಗಗಳನ್ನೂ ಕುರಿತು ಪ್ರಮಾಣವೆಸಗುವಂತೆ ಸೂತ್ರರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈಗ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿವೆ. ಕುಮಾರಿಲಭಟ್ಟ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಮುಂತಾದವರು ಆಪಸ್ತಂಬನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹರದತ್ತ ಧರ್ಮಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಉಜ್ವಲಾ ಎಂಬ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಮಹತ್ವ 
ವೇದಸಂಹಿತೆ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳನ್ನು ಶ್ರುತಿಯೆನ್ನುವಂತೆ ವೇದಾಂಗ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ ಆಪಸ್ತಂಬಾದಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮøತಿಕಾರರೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವಿಧಿಗಳ ಸಂಗಡವೇ ರೋಚಕವಾದ ಕಥೆ ಮುಂತಾದುವೂ ಬಂದು ಅರ್ಥವಾದವೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅರ್ಥವಾದಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ವಿನಿಯುಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿಕೊಡುವ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಶ್ರೌತಸೂತ್ರಗಳದು.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯಗಳು, ಮಂತ್ರಗಳು, ಇಷ್ಟಿಗಳು, ಅನೇಕ ಯಜ್ಞಗಳು-ಇವುಗಳ ವಿಧಿವಿವರಣೆ ಶ್ರೌತಸೂತ್ರಗಳ ವಿಷಯ. ಪುರೋಹಿತರ ಕೈಪಿಡಿಗಳೆಂದು ಇವನ್ನು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಯಜ್ಞಯಾಗಾದಿಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನರಿಯಲು ಇವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯ.
ಮನುಷ್ಯನ ಜನ್ಮಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರದವರೆಗೆ ಸಕಲ ಗೃಹ್ಯಕರ್ಮಗಳೂ ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರಗಳ ವಿಷಯ. ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಇವು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಂದಿವೆ. ಗರ್ಭಾದಾನ, ಪುಂಸವನ, ಸೀಮಂತೋನ್ನಯನ, ಜಾತಕರ್ಮ, ನಾಮಕರಣ, ನಿಷ್ಕ್ರಮಣ, ಅನ್ನಪ್ರಾಶನ, ಚೌಲ, ಉಪನಯನ, ಸಮಾವರ್ತನ, ವಿವಾಹ, ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿಗಳು, ದೇವಯಜ್ಞ, ಪಿತೃಯಜ್ಞ, ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞ-ಇತ್ಯಾದಿ ಕರ್ಮಾಂಗಗಳ ಪ್ರಯೋಗವಿಧಿ ಗೃಹ್ಯ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮಗಳ ಕೂಲಂಕಷ ವಿವೇಚನೆ ಧರ್ಮಸೂತ್ರಗಳ ವಿಷಯ. ಹಾಗೆಯೇ ಶುಲ್ಬಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ. ಅಗ್ನಿಕುಂಡದ ರಚನೆ, ಅಳತೆಯ ವಿಧಾನ, ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಉಪಯುಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೊಡುವುದೂ ಉಂಟು, ಪ್ರತೀಕವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸುವುದೂ ಉಂಟು. ಆಪಸ್ತಂಬಶಾಖೆಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ನರ್ಮದಾನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಂಟೆಂದು ಚರಣವ್ಯೂಹಭಾಷ್ಯ ಹೇಳಿದೆ. ಈಗಲೂ ಆಂಧ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶಾಖೆಯ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಉತ್ತರಭಾರತ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಸಾರವಿಲ್ಲ.
ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳು
ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಆಪೆನ್ ಹೈಮ್

ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಆಪೆನ್ ಹೈಮ್(22 ಒಕ್ಟೋಬರ್ 1866 – 3 ಫೆಬ್ರವರಿ 1946) ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ.

ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಂದೆಯೊಡನೆ ಚರ್ಮವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು ಬಿಡುವಾದಾಗ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ 1887ರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾಯಿತು. ಷೆಫಿಲ್ಡ್‍ನ ವೀಕ್ಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಆರು ಧಾರಾವಾಹಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದ. 1891ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಸಿ ಹಾಪ್‍ಕಿನ್ಸ್ ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ .

ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ 
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಹಸ್ಯ ಪತ್ರಗಳು, ಮೋಸದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಸಾಹಸಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು-ಇವರ ಗುಪ್ತಸಂಚುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನೂರಾರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ದಿ ಮಿಸ್ಟೀರಿಯಸ್ ಮಿಸ್ಟರ್ ಸ್ಯಾಬಿನ್ (1898), ಎ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿನ್ನರ್ಸ್ (1903), ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂರ್ಪನೇಷನ್ (1920), ದಿ ಕಿಂಗ್‍ಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ಲೈಂಡ್ (1917)-ಇವು ಆತನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಗಳು. ದಿ ಪೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಮೊರಿ (1941) ಆತನ ಆತ್ಮಕಥೆ. ಆತ್ಮವಿಷಯ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಗ್ರಂಥ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
 
 ebooks by E Phillips Oppenheim at Project Gutenberg Australia
 ebooks by E Phillips Oppenheim at Fadedpage Canada
 1927 Time cover featuring Oppenheim 
 Daniel Paul Morrison's site which contains extensive lists of writings by Oppenheim.
 The Free Library

ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು
ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಲೇಖಕರು
ಆಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್‌

ಆಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್  ಕೀವೀ ಎಂಬ ಹಾರಲಾಗದ ಪಕ್ಷಿಯ ವಂಶನಾಮ.ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಮೂಲನಿವಾಸಿ.ನ್ಯೂಜೀಲ್ಯಾಂಡಿನ ರಾಷ್ಟೀಯ ಲಾಂಛನ.ನ್ಯೂಜೀಲ್ಯಾಂಡಿಗರನ್ನು ಕಿವೀಸ್ ಎಂದೇ ಕರೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು
ಆಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರಾಲಿಸ್ ಎಂಬುದು ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ.ಇದರ ಕೂಗು ಕೀವೀ ಎಂದು ಧ್ವನಿಸುವುದರಿಂದ ಅದೇ ಹೆಸರು ಪಕ್ಷಿ ರೂಢವಾಗಿದೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಇದರ ರೆಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಮೊಟಕು; ಪುಕ್ಕದ ಗರಿಗಳು ಬಿಡಿಬಿಡಿ. ಪೃಷ್ಠಭಾಗ ಬಹಳ ನಶಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಮೊಟಕಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. 
ಕೀವೀ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕೋಳಿಯನ್ನು ಹೋಲುವುದು. ಇದರ ಕೊಕ್ಕು ಅತಿ ಉದ್ದವಾಗಿ ಬಾಗಿದೆ. ಕೊಕ್ಕಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಾಸಿಕ ರಂಧ್ರಗಳು ಇವೆ. ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣ ಶಕ್ತಿ ಅತಿ ಚುರುಕು; ಆದರೆ ದೃಷ್ಟಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಂದ. ಕಾಲುಗಳು ಬಹಳ ದಪ್ಪ; ಪ್ರತಿ ಕಾಲಿನಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳುಗಳು, ಪ್ರತಿ ಬೆರಳಿನಲ್ಲಿಯೂ ಮೊನಚಾದ ಒಂದು ಉಗುರು. ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದೆ. ರೇಗಿಸಿದಾಗ ಇವು ಮೈಮೇಲೆ ಬೀಳಲು ಹಿಂಜರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ವಾಸ
ವಾಸ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ. ಇದು ನಿಶಾಚರಿ.

ಆಹಾರ
ಈ ಹಕ್ಕಿ ತನ್ನ ಉದ್ದವಾದ ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಇರುವೆ, ಗೆದ್ದಲುಹುಳು ಮತ್ತು ಎರೆಹುಳುಗಳನ್ನು ಗೂಡುಗಳಿಂದ ಎಳೆದು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಬೆಳದಿಂಗಳ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಗರಿಗಳು ಥಳಥಳ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯವರು ತಾವು ತಯಾರಿಸುವ ಬೂಟ್‍ಪಾಲಿಷ್‍ಗೆ ಕೀವೀ ಪಾಲಿಷ್ ಎಂದೇ ಹೆಸರಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡಿಗೆ ಶಿಶ್ನವಿದೆ; ಕೀವೀ ಪಕ್ಷಿಯ ತತ್ತಿ ಬಹು ದೊಡ್ಡದು. ತಂದೆ ತಾಯಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಿ, ಮರಿಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಆನಂದದಿಂದ ಅವುಗಳ ಸಂಗಡ ನಲಿಯುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಬೇಧಗಳು
ಈ ಪಕ್ಷಿಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಂಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಅವೆಲ್ಲ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೀವೀ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಆಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೀಲಿಕ್ಸ್ ಎಂಬುದೇ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಿ.

ಉಪಯೋಗ
ಮಾಂಸಕ್ಕೆಂದು ಇವನ್ನು ಜನರು ಕೊಲ್ಲುವರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .

ಪಕ್ಷಿಗಳು
ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್
ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್ ಕರೆಲ್

ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್ ಕರೆಲ್‌ರವರು ೧೮೭೩ಯ ಜೂನ್ ೨೮ರಂದು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರ‍್ಹೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕರೆಲ್‌ರವರು ೧೯೦೫ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ೧೯೩೯ರವರೆವಿಗೂ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (ಈಗ ಅದು ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಹೊಲೆಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನು (೧೯೦೨ರಲ್ಲಿ) ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಈಗ ’ನಾಳೀಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ’ (vascular surgery) ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆ ವಿಧಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ೧೯೧೨ರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಕರೆಲ್‌ರವರು ಅಮೇರಿಕದ ವಾಯುಯಾನತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲಿಂಡ್‌ಬರ್ಗ್‌ರವರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ದೇಹದ ಅವಯವಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ದ್ರವಗಳನ್ನು ಹರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾದ ’ಯಾಂತ್ರಿಕ ಹೃದಯ’ವನ್ನು (mechanical heart) ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಊತಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವಯವಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವರುಷಗಳ ಕಾಲ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಇಂತಹ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ಕರೆಲ್‌ರವರು ಫ್ರಾನ್ಸಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾದರು. ಕರೆಲ್‌ರವರು ೧೯೪೪ರ ನವೆಂಬರ್ ೫ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್-ಥೆರೇಸ್ ಪೆಟಿಟ್

ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್-ಥೆರೇಸ್ ಪೆಟಿಟ್ರವರು 1791ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು ಹಾಟೆ-ಸೋನ್ನ ವೆಸೋಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪೆಟಿಟ್ರವರು ಮೂಲತಃ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಾವಮೈದುನ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಡೊಮೆನಿಕ್ ಅರಗೋರವರ (1786-1853) ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅನಿಲಗಳ ವಕ್ರೀಭವನಾಂಕದ (refractive index) ಮೇಲೆ ಉಷ್ಣ ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಆದರೆ 1815ರಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣದ ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ತತ್ವಗಳ (law of cooling) ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪೆಟಿಟ್ರವರು ಮತ್ತು ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಿ ಡ್ಯೂಲಾಂಗ್ರವರು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡರು. ಹಾಗಾಗಿ ಪೆಟಿಟ್ರವರು ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಅನಿಲದ ಉಷ್ಣಮಾಪಕದ (gas thermometer) ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿದ ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು, 1818ರಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಮುಂದೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನಪದಾರ್ಥಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣಗಳನ್ನು (specific heat) ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಡ್ಡಿದ ಆ ಇಬ್ಬರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು 1819ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕಡ್ಯೂಲಾಂಗ್-ಪೆಟಿಟ್ ನಿಯಮಕಿವನ್ನು (Dulong-Petit law) ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ನಸ್ಥಿತಿಯ ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ತೂಕಗಳ ಗುಣಲಬ್ಧ ನಿಯತಾಂಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ (constant) ಅಂದರೆ 5.97ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಆ ನಿಯಮವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆ ನಿಯಮವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಷ್ಕೃತ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣದ ಧಾರಕತೆ (specific heat capacity) ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಮಾಣು ರಾಶಿಗಳ (relative atomic mass) ಗುಣಲಬ್ಧ ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ ನಿಯತಾಂಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅನಿಲ ನಿಯತಾಂಕದ (universal gas constant or R) ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ 25.07kJ/mol/Kಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೆಟಿಟ್ರವರು 1820ರ ಜೂನ್ 21ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 R Fox, Biography in Dictionary of Scientific Biography (New York 1970-1990).
 J B Biot, Aléxis Thérèse Petit, Annales de chimie et de physique 16 (1821), 327-335.
 R Fox, The background to the discovery of Dulong and Petit's law, British J. His. Sci. 4 (1968–69), 1-22.
 J Jamin, Etudes sur la chaleur statique : Dulong et Petit, Revue des deux mondes 11 (1855), 375-412.
 J W van Spronsen, The history and prehistory of the law of Dulong and Petit as applied to the determination of atomic weights, Chymia 12 (1967), 157-169.

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಎಲಿಜರ್ ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ

ಎಲಿಯಜರ್ ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ (೭ ಜಾನುವರೀ ೧೮೫೮ – ೧೬ ದಿಸ೦ಬರ ೧೯೨೨) ಊಬಾ ಹಿಬ್ರುವಿನ ಯೆಹೂದ್ಯ ಲಿತಿವಾಕ್ ನಿಘಂಟು ರಚನೆಯು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕಾ ನೀರ್ದೆಶಕ. ಈವರು ಹಿಬ್ರುವಿನ ಬಾಶೆಯ ಊಳಿಸಿಕೆಯ ಹೀ೦ದೆ ಈರುವ ಮೂಕ್ಯ ಕಾರಣ.

ಬಾಯೊಗ್ರಾಫಿ 

ಈಲಿಜರ್ ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ, ಲುಜುಕಿ ಯಲಿ ಹುಟಿದರು. ಈವರು ಛೆದರ್ನ್ಲಿ ಹಿಬ್ರು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಬ್ಲ ೩ ವರುಶಾ ಇರುವಾಗ ಕಲಿತಿದರು. ೧೨ ವಷ್ರದಲಿ ತೊರಾಹ, ಮಿಶ್ನಾ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಮುಡ್ ವನ್ನು ಊದಿದರು. ಈವರ ಅಮ್ಮ ಮತ್ತು ಮನೆವರು ಯಿಷಿವಾಗೆ ಕಳಿಸಿದರು. ಅಲಿ ಅವರು ಹಿಬ್ರುವ್ನು ಅರ್ತಾ ಮಾಡಿ ಕೊ೦ಡರು. ಆಮಿಲೆ ಅವರು ಫ್ರೆ೦ಚ್, ಜರಮ್ನಿ ಮತ್ತು ರಶಿಯ್ನ್  ಕಲಿತರು. ಈವರು ದನ್ ಭರ್ಗ್ ಲಿ ಊದಲು ಹೊದರು. "ಹಾಷಾಹಾರ" ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಊದಿ ಈವರು ಜಿಯೊನಿಸ್ಮ ಗುರಿ ತಿಳಿದರು. ಈದರಿ೦ದ ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ ಹಿಭ್ರು ಭಾಷೆವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೊಕೊ೦ಡು ಬರಬೆಕು, ಆವಾಗ ಯಲಾ ದೆಷದಿ೦ದ್ ಜಿಯುಸ್ ವೊಟಾಗುತಾರೆ. 
ಈವರು ಪದವಿ ತೊಕೊ೦ಡು ಸುಬೊನ್ನೆ ಶಾಲೆಗೆ ಪೆರೀಸಿನಲಿ ಊದಲು ಹೊದರು. ಈವರು 
ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ರಾಜಕಿಯ ಊದಿದರು. 
ಅವರು ಅಲಿ ಜರುಸಲೆಮನಿ೦ವದ ಊಬಾ ಜವ್ಯು ವನ್ನು ಬೆಟೆನೀಡಿದರು. ಆವರು ಅಲಿ  ಜವ್ಯು ಜೊತೆ ಹಿರಬ್ರುನಲಿ ಮತನಾಡಿದರು. ಈದು ಅವರನ್ನು ಹಿಬ್ರುವನ್ನು ಊಳಿಸಿಕೆಗಾಹಗಿ ಹೊರಾಟಾ ಮಾಡು ಭೆಕ್ಕು ಅನುವಿಸಿತ್ತು. ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ ಪೆರೀಸಿನಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಕಳೆದರು.
ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ ಏರುಡುಸಲು ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರು. ಈವರಾ ಮೊದಲಾ ಹೆ೦ತಿ, ದೆವೊರಾ ೧೮೯೧ ನಲ್ಲಿ ಸತೊದರು. ದೆವೊರಾ ಅ೦ತಿ೦ಮ ಇಚ್ಚೆ ಈಲಿಜರ್ ಅವರಾ ತ೦ಗಿ ಜೊತೆ ಮದುವೆ ಮಾಡುಕೊಬೆಕ್ಕು. ದೆವೊರಾ ಸಾವಿನ್ನ೦ತರ ಈವರ ೩ ಮಕ್ಕಳು ಸಾವೊಪಿದರು. ಆರು ತಿ೦ಗಳ ನ೦ನ್ನತರಾ ಎಲಿಜರ್ ಪೊಲಾ ಜೊತೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರು. ಮದುವೆ ನ೦ನ್ನತರಾ ಪೊಲಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಮದ ಮಾಡಿಕೊ೦ಡರು. ಹೇಮದ ಮುಕ್ಯಾ ಪತ್ರಿಕೆ ವಾದರು. 
ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾವರಾ ಹುಡುಗಾ ಬೆನ್-ಜಿಊನ್ ಬೆನ್-ಯೆಹುದಾ ವನ್ನು ಹಿಬ್ರುವಿನ್ನಲಿ ಊದಿಸಿದರು. ಈವರು ಅವರಾ ಹುಡುಗವನ್ನು ಬೆರೆ ಯಾವುದೆ  ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುಲಿಲಾ. ಅವರು ಊಮೆ ಅವರಾ ಹೆ೦ತಿಯನ್ನು ತನ್ನಾ ಮಗುವಿಗೆ  ರಶಿಯದಾ ಹಾಡುವನ್ನು ಕಲಿಸುವಾಗಾ ಬಯಿದರು. ಅವರಾ ಮಗಾ ಬೆನ್-ಜಿಊನ್ ಹಿಬ್ರುವಿನ್ನ ಮೊದಲಾ ಮಾತನಾಡರು.

Journalistic career 

ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ "ಹಾಜ್ವಿ", "ಹಾಶ್ಕಫಾ" ಮತ್ತು "ಹಾವೊರ" ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮುಕ್ಯ ನೀರ್ದೆಶಕ. ಹಳೆಯ ಜೆರುಸಲೆ೦ಮನಿ೦ನದ ಜನರು ಹಿಬ್ರುವನ್ನು ಊಪಯೊಗಿಸಲು ನೀಲಿಸಲು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಈವರು  
 "ಹಾಜ್ವಿ" ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು  ಮುಚಿದರು.

ನಿಘಂಟು ರಚನೆಯು 
ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ ಹಿಬ್ರು ಬಾಷೆ ಕಮಿಟಿಯಾ(ವಾದ ಹಾಲಾಶ೦ನ) ಮುಕ್ಯ ಸದಸ್ಯ, ಮತೆ ಹಿಬ್ರು ಭಾಷೆ ವೆದಿಕೆ, ಇನ್ನು ಊಳಿದಿದೆ. ಈವರು ಹಿಬ್ರು ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲಾ ಡಿಕ್ಷನರಿವನು ಬರೆದರು, ಇದರಿ೦ದ ಅವರು ಹಿಬ್ರು ಭಾಷೆಯ ಊಳಿಸಗಾರ ನಾದರು. ಈ ಡಿಕ್ಷನರಿಯಿ೦ದ ೨೦೦೦ ಪದಬಗಳು ಇನ್ನು ಊಪಯೊಗಿಸಿಲಾ. "ಟೊಮೆಟೊ" ಪದವನ್ನು "ಬದುರಾ" ಅ೦ತ ಇವರು ಹೆಳಿದರು ಆದರೆ ಜನಾ  ಅದ್ದನಾ "ಅಗವ್ಯ್ನಿ" ಅ೦ತಾ ಪ್ರಯೊಗಿಸಿದರು.
ಹಳೆಯ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅರೆಬಿಕ್ ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ ಮತು ಸದಸ್ಯರ ಮುಕ್ಯ ಮೂಲ. ಜೊಶುವ ಬ್ಲಾವುವ ಹೆಳಿಕೆ "ಹಿಬ್ರು ಭಾಷೆಯ ತಪುಗಳನ್ನು ಕಮಿಟಿ: ಅರೆಮಿಕ್, ಕಾನಾನಿತಿ, ಮತ್ತು ಈಜಿಪಟ್ ನಿ೦ನದ ತು೦ಬ ವ್ಯಾಕರ್ಣ ವನ್ನು ಊಪಯೊಗಿಸಿದರು." ಅರೆಬಿಕ್ ಮೂಲಾ ನಮದು, ಅರೆಬಿಕ್ ಮೊದಲು ಹಿಬ್ರುವಿನ್ನ ಭಾಗ. ನಾವು ಇಗ ಈದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹುದುಕಿದವು, ಅ೦ತಾ ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ ಹೆಳಿದರು.

ಸಾವು 

ದಿಸೆ೦ಬರ ೧೯೨೨, ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ ೬೪ ವರ್ಷದಲಿ ಟ್ಯುಬರ್ಕುಲೊಸಿಸ್ ನಿ೦ನದ ಸಾವು ಊಪಿದರು. ಈವರು ಸಮಾಧಿ ಮೊ೦ಟ್ ಊಲಿವ್ಸ್, ಜೆರುಸಲೆ೦ಮನಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಈವರಾ ಸಮಾಧಿ ೩೦,೦೦೦ ಜನಾ ಹಾಜರಿದ್ದರು.
ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ ತಮ್ಮಾ ಕುಟು೦ಬಕೆ ಜೆರುಸಲೆ೦ಮ ಪಕಾ ತಾಲಿಪೊತ್ ನಲಿ.
ಮನೆ ಕಟಿದರು. ಮನೆ ಮುಗಿಯ ೩ ತಿ೦ಗಳ ಮೊದುಲು ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ ಸಾವು ಊಪಿದರು. ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ ೧೦ ವರುಷ್ ನ೦ನ್ನತರಾ, ಅವರಾ ಮನೆ ಯನ್ನು ಮಿಯುಸಿಯ೦ಮ್ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಮನ್ನೆವನ್ನು ಜರಮನಿಯ ಗು೦ಪು (ಎಆರ್ಸಿಪಿ) ಹಿಬ್ರು ಕಲಿಸಲು ಊಪಯೊಗಿಸತಾರೆ. 
ಸಿಸೀಲ್ ರೊತಿನ್ನ ಪುಸತಕಾ "ಹಿಬ್ರು ಭಾಷೆ ಯಾವಾಗಾದರೆ ಸತಿತಾ"  ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪುಸತಕದ್ಲಿ ಸಿಸೀಲ್ ರೊತಿನ್ನ "ಬೆನ್ ಯೆಹುದಾ ಮೊದಲು ಜಿಯು ಹಿಬ್ರು ಮಾತನಾಡುತಿದರು, ಅವರಾದಮೆಲೆನ್ನು ಮಾತ್ನಾಡುತರೆ".

Notes
ಆಕ್ಸಿಟೆಟ್ರಸೈಕ್ಲೀನ್

ಆಕ್ಸಿಟೆಟ್ರಸೈಕ್ಲೀನ್ ಅಗಲರೋಹಿತ ಜೀವಿವಿರೋಧಕಗಳ (ಬ್ರಾಡ್ - ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಂ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ಸ್) ಗುಂಪಿನ ಮದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ತಯಾರಿಕೆ
ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು (1950) ಫಿಂಡ್ಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗರು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಮದ್ದು ತಯಾರಕರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹೆಸರು ಟೆರೆಮೈಸಿಸ್. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮಣ್ಣಲ್ಲಿರುವ ಕಿರಣಣಬೆ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೊಮೈಸಿಸ್ ರೈಮೋಸಸನ್ನು ತಳಿಯೆಬ್ಬಿಸಿ ಬಂದ ರಸದಿಂದ ಹರಳುಗಳಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ್ದರೂ ಈಗ ಇದು ಕೃತಕವಾಗೂ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದೆ.

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳು
ಇದರ ಹೈಡ್ರೊಕ್ಲೋರೈಡು, ಹೈಡ್ರೇಟು ಲವಣಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಂ ಬಣ್ಣವೇರದ, ಗ್ರಾಂ ಬಣ್ಣವೇರುವ (ಗ್ರಾಂ-ನೆಗೆಟಿವ್, ಗ್ರಾಂ-ಪಾಸಿಟಿವ್) ಏಕಾಣುಜೀವಿಗಳು, ರಿಕೆಟ್ಸ್ ರೋಗಾಣುಗಳು (ರಿಕೆಟ್ಸಿಯಾಸ್), ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ವಿಷಕಣಗಳು, ಕೆಲವು ಮುಂಜೀವಿ ಪರಪಿಂಡಿಗಳೂ ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲವೇ ಗುಣಿತವಾಗುವುದನ್ನು ಅಣಗಿಸುತ್ತವೆ. ಚಲ್ಕಣದ (ಅಮೀಬಿಕ್) ರಕ್ತಭೇದಿ, ವಿಷಮಶೀತ ಜ್ವರಗಳಲ್ಲೂ ಕೊಡುವುದುಂಟು. ಕ್ಷಯ, ಕುಷ್ಠ, ಬೂಷ್ಟಿನ (ಅಣಬೆ) ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರದು. ಬಾಯಿ ಮೂಲಕ ಕೊಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ; ರಕ್ತನಾಳಾಂತರವಾಗೂ, ಒಂದೆಡೆ ಹಚ್ಚುವ ದ್ರಾವಣವಾಗೂ ಕೊಡಬಹುದು.

ಪಾರ್ಶ್ವ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಯಾವಾಗಲೂ ಕರುಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇ ಇರುವ ಏಕಾಣುಜೀವಿಗಳನ್ನು ಇದು ಹಾಳುಮಾಡಿ ತೊಂದರೆ ಕೊಡಬಹುದು. ಮಜ್ಜಿಗೆ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಇದು ಸರಿಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

ಔಷಧೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ಔಷಧ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಅಲ್-ಬಿರುನಿ

ಅರಬ್ ದೇಶದ ಅಲ್-ಬಿರುನಿಯವರು (ಕ್ರಿ.ಶ.೯೭೩-ಕ್ರಿ.ಶ.೧೦೫೦) ಈಗಿನ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಾಕಷ್ಟು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್-ಬಿರುನಿಯವರು ಪರಿಣಿತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ೧೧೩ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ. ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ, ಜ್ಯೋತಿಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ, ಭೂಗೋಳ, ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ, ಯಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನ (mechanics), ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ಔಷಧಪ್ರಭಾವ ವಿಜ್ಞಾನ (pharmacology), ಪವನವಿಜ್ಞಾನ (meteorology), ಮತಧರ್ಮ (religion), ತತ್ವವಿಜ್ಞಾನ (philosophy), ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಂತ್ರಿಕವಿದ್ಯೆಗಳ (magic) ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು.
ಅಲ್-ಬಿರುನಿಯವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಲೋಹಗಳ, ದ್ರವಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಶಿಲೆಗಳ (gems) ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅವರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ನಕ್ಷತ್ರಸ್ಥಾನ ಸೂಚಕದ (astrolabe) ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ, ಸುಮಾರು ೭೦೦ತರಹದ ಔಷಧಗಳ ವಿವರಗಳು ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಭಾರತದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಭಾಷೆಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿ ಆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ ಬಗೆಗಿನ ಬರವಣಿಗೆ
ಹತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರಬ್ಬೀ ಪಂಡಿತ. ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬಿರೊನ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುದರಿಂದ ಬೆರೊನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಘಜ್ನಿ ಮಹಮದ್ ಕೀವ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಸೆರೆಯಾದವರಲ್ಲಿ ಇವನೂ ಒಬ್ಬ. ಸೆರೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ತನ್ನ ಮೇಧಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯಾಗಿದ್ದಿರ ಬಹುದೆಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಊಹೆ. ಇವನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಘಜ್ನಿ ಮಹಮ್ಮದನ ಮಗನೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯೂ ಆದ ಮಸೂದನ ಪ್ರಶಂಸೆಯಿದೆ. ಭಾರತದ ನಾನಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡ. ಅನೇಕ ಜನರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ ಅಭ್ಯಸಿಸಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡಿ ಇಂಡಿಯ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಪಿಲಮಹರ್ಷಿಯ ಸಾಂಖ್ಯ, ಪತಂಜಲಿ ಯೋಗಸೂತ್ರ, ವ್ಯಾಸರ ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ವಿಷ್ಣು, ವಾಯು, ಮತ್ಸ್ಯ ಮುಂತಾದ ಪುರಾಣಗಳು, ಪುಲಿಷ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತ ಮೊದಲಾದ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣ-ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮತ, ತತ್ತ್ವ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ನ್ಯಾಯ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಡೆನುಡಿಗಳ ಸಜೀವ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಹೊರನಾಡಿನಿಂದ ಬಂದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಮತ, ತತ್ತ್ವ, ವಿಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಈತ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ಸ್ತುತ್ಯವಾದುದು. ಚೀನದ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇಂಥ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಈತನೇ ಮೊದಲಿಗ. ಹೇರಳ ಹಣಸುರಿದು, ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ. ತನ್ನ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ರಚಿಸಲು ಪಂಡಿತರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಂಡು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ ಅವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ. ಹಿಂದೂಗಳ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ, ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಈತ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನಾದರೂ ಅವರ ಅತಿ ಚಾತುರ್ಯ, ಸಂಕುಚಿತ ಮನೋಭಾವ, ಬಳಸುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ. ಹಿಂದೂಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಕಥೆ ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ-ಎಂಬುದು ಇವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು, ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಬೆಳೆ, ಪ್ರಾಣಿ, ಜನರ ಆಚಾರ, ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕೂಡ ಈತ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಧರ್ಮ, ಆಶ್ರಮಧರ್ಮ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ವಿವಾಹಪದ್ಧತಿಗಳ ಚಿತ್ರಣವೂ ಇದೆ. ಹಿಂದೂಗಳ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಆಳವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ವೇದಗಳೂ ಸ್ಮೃತಿಗಳೂ ಪುರಾಣಗಳೂ ಆದಿಯಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಗ್ರಂಥಗಳ ತಿರುಳನ್ನು ಅರಿಯುವ ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ದೇವ ದೇವತೆಗಳ ಕಲ್ಪನೆ, ಮೂರ್ತಿಪುಜೆ, ಸ್ವರ್ಗ ನರಕಗಳ ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಬರೆದ. ವಿದ್ವಾಂಸರ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಅವಿದ್ಯಾವಂತರ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದುವೆಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ತನಗೆ ಸರಿಕಾಣದ ಹಲವು ಕಂದಾಚಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ. ಇವನ ಟೀಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ. ಈತನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳ ಭಿನ್ನತೆಯಿದೆ. ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ದೋಷ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಚರಿತ್ರೆಗೆ ಇವನ ಕಾಣಿಗೆ ಮಹತ್ತರವಾದುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಗಣಿತಜ್ಞರು
ಆಗಸ್ಟಿನ್ ಜೀನ್ ಫ್ರೆಸ್ನೆಲ್

ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಗಸ್ಟಿನ್ ಜೀನ್ ಫ್ರೆಸ್ನೆಲ್‌ರವರು ೧೭೮೮ರ ಮೇ ೧೦ರಂದು ನಾರ್ಮಂಡಿಯ ಬ್ರೋಗ್ಲೀಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬೆಳಕನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ವಕ್ರೀಭವನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು, ಆಗ ಒಂದು ಕಿರಣದ ತರಂಗಗಳು ಒಂದು ಸಮತಲದಲ್ಲಿ (plane) ಆಂಧೋಲನಕ್ಕೆ (oscillations) ಒಳಗಾದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಿರಣದ ತರಂಗಗಳು ಮೊದಲನೆಯ ಕಿರಣದ ತರಂಗಗಳಿಗೆ ಲಂಬವಾದ ಸಮತಲದಲ್ಲಿ ಆಂಧೋಲನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಫ್ರೆಸ್ನೆಲ್‌ರವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಬೆಳಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಉಪಯುಕ್ತ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಫ್ರೆಸ್ನೆಲ್‌ರವರು ೧೮೨೭ರ ಜುಲೈ ೧೪ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲೇಖನಗಳು

ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಆಗಸ್ಟಿನ್-ಲೂಯಿ ಕೌಚಿ

ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ಆಗಸ್ಟಿನ್-ಲೂಯಿ ಕೌಚಿರವರು ೧೭೮೯ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೧ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ೧೮೪೮ರಲ್ಲಿ ಕೌಚಿಯವರು ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ (mathematical astronomy) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಕೌಚಿಯವರು ದೀರ್ಘವೃತ್ತ ಫಲನಗಳ (elliptic functions) ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಫಲನಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ (general theory of functions) ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅನಂತ ಸರಣಿಯ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನತೆಯ (convergence of infinite series) ಆಧುನಿಕತೆಗೆ ತಳಹದಿ ಹಾಕಿದರು. ರೇಖೀಯ ಅವಕಲ ಸಮೀಕರಣದ ಅನುಕಲನದ (integration of linear differential equations) ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೌಚಿಯವರು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಶೇಷಗಳ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು (calculus of residues) ಅವರು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಕೌಚಿಯವರು ೧೮೫೭ರ ಮೇ ೨೩ರಂದು ಸಿಯೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ
ಆಗಸ್ಟ್ ಅಡಾಲ್ಫ್ ಕುಂಡ್

ಜರ್ಮನಿಯ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಗಸ್ಟ್ ಅಡಾಲ್ಫ್ ಕುಂಡ್‌ರವರು ೧೮೩೯ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೮ರಂದು ಮೀಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶ್ವೇರಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅನಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಘನಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಸಂಚರಿಸುವ ವೇಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾದ ಸರಳ ಉಪಕರಣ ‘ಕುಂಡ್ ನಳಿಗೆ’ಯನ್ನು (Kundt’s tube) ಕುಂಡ್‌ರವರು ೧೮೬೬ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು ಮಿಂಚಿನ ರೋಹಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಹರಳುಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಕುಂಡ್‌ರವರು ೧೮೯೪ರ ಮೇ ೨೧ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಆಗಸ್ಟ್ ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್ ವಾನ್ ಹೋಫ್‌ಮನ್

ಜರ್ಮನಿಯ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಗಸ್ಟ್ ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್ ವಾನ್ ಹೋಫ್‌ಮನ್‌ರವರು ೧೮೧೮ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೮ರಂದು ಗೀಸೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಡಾಂಬರಿನಲ್ಲಿ (coal tar) ಅನಿಲೀನ್‌ನ (aniline) ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆ ಹೋಫ್‌ಮನ್‌ರವರ ಮೊದಲ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿತ್ತು. ೧೮೫೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಹೋಫ್‌ಮನ್‌ರವರು ‘ಅಮೀನ್’ಗಳ (amines) ಗುಣಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನೂ, ಅವುಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ನಂತರ ‘ಆಲ್ಕೈಲ್ ಅಮೀನ್’ಗಳನ್ನು (alkyl amines) ಕೂಡ ತಯಾರಿಸಿದರು. ಡೈಅಮೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೈಲ್ ಹಾಲೈಡ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಅಮೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೋಫ್‌ಮನ್‌ರವರು ತಯಾರಿಸಿದರು. ‘ಫಾರ್ಮಲ್ಡಿಹೈಡ್’ನ (formaldehyde or methanol) ಆಂತರಿಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಗುಣಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವರಲ್ಲಿ ಹೋಫ್‌ಮನ್‌ರವರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಹಾಫ್‌ಮನ್‌ರವರು ೧೮೫೮ರಲ್ಲಿ ‘ಫುಷೈನ್’ ಅಥವಾ ಮೆಜೆಂಟಾ ರಂಗನ್ನು (fuchsine or magenta dye) ತಯಾರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇತರ ಅನೇಕ ರಂಗುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಹೋಫ್‌ಮನ್‌ರವರು ೧೮೬೩ರಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪೇಟೆಂಟ್ ಗಳಿಸಿದರು. ಹೋಫ್‌ಮನ್‌ರವರು ೧೮೯೨ರ ಮೇ ೨ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಆಂಡರ್ಸ್ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್

ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಂಡರ್ಸ್ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ರವರು ೧೭೦೧ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೭ರಂದು ಉಪ್ಸಾಲಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ೧೭೩೦ಯಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಸಿಯರವರು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ ಎಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಧ್ರುವಪ್ರಭೆಯ (aurora) ಕೌತುಕವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ರವರು ಉತ್ತರ ಧ್ರುವಪ್ರಭೆಗೂ (aurora borealis) ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ಜರ್ಮನಿ, ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ರವರು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ರವರು ೧೭೪೧ರಲ್ಲಿ ಉಪ್ಸಾಲಾ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕಾಂತಿಯಾನವನ್ನೂ (magnetude – a measure of brightness of stars) ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಮಾನವನ ಬರಿಗಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕಾಂತಿಮಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ರವರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದ ಉಷ್ಣತಾಮಾನವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿಯೂ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ರವರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಉಷ್ಣತಾ ಮಾಪನೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್ (ಅಂದರೆ ೧೦೦ ಸಮಭಾಗಗಳು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿನ) ಮಾನಕವನ್ನು ೧೭೪೨ರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕುದಿಬಿಂದುವನ್ನು (boiling point of water) ’೦ಡಿಗ್ರಿ’ ಎಂದೂ, ಬರ್ಫಬಿಂದುವನ್ನು (freezing point of ice) ’೧೦೦ಡಿಗ್ರಿ’ ಎಂದೂ ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ೧೦೦ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ೧೭೪೫ರಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ರವರ ನಿಧನದ ಒಂದು ವರುಷದ ನಂತರ, ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನಾಯಸ್‌ರವರು (೧೭೦೭-೧೭೭೮) ಆ ಉಷ್ಣಮಾನಕವನ್ನು (temperature scale) (ಬರ್ಫಬಿಂದುವನ್ನು 0 ಡಿಗ್ರಿಗಳೆಂತಲೂ, ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದುವನ್ನು ೧೦೦ ಡಿಗ್ರಿಗಳೆಂತಲೂ) ಅದಲು ಬದಲಾಗಿಸಿದರು. ಈಗಲೂ ಆ ಮಾನಕವನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕ ವರುಷಗಳ ಕಾಲ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ಉಷ್ಣಮಾಪಕ ಎಂಬುದಾಗಿಯೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೪೮ರಿಂದಾಚೆಗೆ ಇದನ್ನು ’ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್’ ಬದಲು ’ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ರವರು ೧೭೪೪ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೫ರಂದು ಉಪ್ಸಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಆಂಡ್ರೇ ಮೇರಿ ಆಂಪೇರ್

ಆಂಪೇರ್ - ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ

ಅವರು ೧೭೭೫ರ ಜನವರಿ ೨೨ರಂದು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಲೆಯನ್ಸ್ ಹತ್ತಿರದ ಪೋಲ್‌ಮಿಯಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೊಬ್ಬನ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಡೊಮೆನಿಕ್ ಅರಾಗೋ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಡೆನ್‌ಮಾರ್ಕಿನ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಓರ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌ರವರುಗಳ ವಿದ್ಯುದಯಸ್ಕಾಂತ ಸಿದ್ದಾಂತ ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳು ಆಂಪೇರರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತರಂಗಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿದ್ದವು. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಂಪೇರ್ ೧೮೨೦ರಲ್ಲಿಯೇ ವಿದ್ಯುದಯಸ್ಕಾಂತವನ್ನು ಕುರಿತಾದ ವಿವರವಾದ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯುದಯಸ್ಕಾಂತದ ಸ್ವಭಾವಗಳು ಸ್ಥಾಯೀ ವಿದ್ಯುತ್‌ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರದ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಟಾಟಿಕ್ಸ್) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ವಿದ್ಯುತ್‌ಬಲ ಕ್ರಿಯಾ ವಿಜ್ಞಾನದ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡೈನಮಿಕ್ಸ್) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಂಪೇರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಎರಡು ತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ದಿಕ್ಕು ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಆ ತಂತಿಗಳು ವಿಕರ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ತಂತಿಗಳು ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಯನ್ನು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ ಅದರ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಹರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಅಯಸ್ಕಾಂತ ದಂಡದಂತೆ (ಬಾರ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್) ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಆಂಪೇರ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.

ಜೊತೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಸನಿಹವಿರುವ ಅಯಸ್ಕಾಂತ ಸೂಜಿ ಪಲ್ಲಟಗೊಳ್ಳುವ ತತ್ವವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಬಲವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಂಪೇರ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ‘ಗ್ಯಾಲ್ವನೋಮೀಟರ್’ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ವೇಗ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲನೆಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಚಾಲಕಬಲಗಳ (ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಫೋರ‍್ಸ್) ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಆಂಪೇರ್ ತೋರಿಸಿದರು. ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಕೆಲ್ವಿನ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ೧೮೮೩ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾನಕ್ಕೆ ಆಂಪೇರ್ (ಆಂಪಿಯರ್ ಅಥವಾ ಆಂಪ್) ಎಂದು ಬಳಸಿದರು. ಆ ಬಳಕೆ ಈಗಲೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

೧೮೦೨ರಲ್ಲಿ ಆಂಪೇರ್ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ (ಪ್ರಾಬಬಲಿಟಿ ಥಿಯರಿ) ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಪ್ರಬಂಧ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಆ ಪ್ರಬಂಧದ ಹೆಸರು ‘ಆಟಗಳ ಗಣಿತಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಗಣನೆ’. ಆಂಪೇರ್‌ರವರು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಒಲವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕಡೆಗಿದ್ದಿತು. ಅವರು ಕ್ಲೋರೀನ್ ಮತ್ತು ಐಯೋಡೀನ್‌ಗಳ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಮುಂದೆ ಮೆಂಡಲೀಫ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ರಚಿಸಿದ ಆವರ್ತಕೋಷ್ಠಕಕ್ಕೆ (ಪಿರಿಯಾಡಿಕ್ ಟೇಬಲ್) ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು. ೧೮೧೪ರಲ್ಲಿ ಅವಗೆಡ್ರೋ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಯ್ಲ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಆಂಪೇರ್ ತಳಹದಿ ಹಾಕಿದರು. ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಬೋಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಆಂಪೇರ್ ೧೮೩೬ರ ಜೂನ್ ೧೦ರಂದು ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಜ್ವರಪೀಡಿತರಾಗಿ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಆಂಟೋಯ್ನ್ ಹೆನ್ರಿ ಬೆಕೆರಲ್

ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಂಟೋಯ್ನ್ ಹೆನ್ರಿ ಬೆಕೆರಲ್‌ರವರು ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ೧೮೫೨ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿದೀಪ್ತ ಹರಳುಗಳು ಉತ್ಸರ್ಜಿಸುವ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಕೆರಲ್‌ರವರು ೧೮೯೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಯುರೇನಿಯಮ್ ಲವಣಗಳ ವಿಕಿರಣಪಟುತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಅಂದರೆ ೧೮೯೮ರಲ್ಲಿ ಪಿಯರೆ ಮತ್ತು ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರಿ ದಂಪತಿಗಳು ಸಹ ಇತರ ವಿಕಿರಣಪಟುತ್ವವುಳ್ಳ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸುವಾಗ, ಪೊಲೋನಿಯಮ್ ಮತ್ತು ರೇಡಿಂiiಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಬೆಕೆರಲ್‌ರವರು ರೇಡಿಯಮ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಪ್ರವಾಹವಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ೧೯೦೦ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ಧಾತು ಇನ್ನೊಂದು ಧಾತುವಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಲು ವಿಕಿರಣಪಟುತ್ವ ಕಾರಣಭೂತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಬೆಕೆರಲ್‌ರವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ ೧೯೦೩ರ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೂವರಿಗೂ ಅಂದರೆ ಬೆಕೆರಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಪಿಯರೆ ಕ್ಯೂರಿ ಮತ್ತು ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಬೆಕೆರಲ್‌ರವರು ೧೯೦೮ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೫ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಆದಮ್ ಜಿ. ರೀಸ್

ಅಮೇರಿಕದ ಖಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರುವ (astrophysicist) ಆದಮ್ ಜಿ. ರೀಸ್‌ರವರು ೧೯೬೯ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿರುವ ರೀಸ್‌ರವರು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸೂಪರ್‌ನೋವದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ರೀಸ್‌ರವರು ಉಚ್ಚ-ಝೆಡ್ ತಂಡದ (High-Z supernovae search) ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಪಿ. ಸ್ಮಿತ್‌ರವರ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಅನಂತವಿಶ್ವದ ವೇಗವೃದ್ಧಿ ವ್ಯಾಕೋಚನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ (accelerating expansion of the universe) ನೇರವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಆ ಸಂಶೋಧನೆ ೧೯೯೮ರ ’ವರುಷದ ಸಂಶೋಧನೆ’ ಎಂಬುದಾಗಿ ’ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
ನಂತರ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ರೀಸ್‌ರವರು ಹಬಲ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ೨೫ ಸೂಪರ್‌ನೋವಾಗಳ ಆಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಆ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಅನಂತವಿಶ್ವ ವೇಗವಾಗಿ ವ್ಯಾಕೋಚನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಆ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ನೀಡಲಾದ ೨೦೧೧ರ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಪಿ. ಸ್ಮಿತ್ ರವರ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅವರು ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಆರ್ಥರ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಕೆನ್ನೆಲ್ಲೆ

ಬ್ರಿಟನ್ ಸಂಜಾತ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಆರ್ಥರ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಕೆನ್ನೆಲ್ಲೆಯವರು (ಭಾರತವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ) ೧೮೬೧ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೭ರಂದು ಮುಂಬೈನ ಕೊಲಾಬಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೆನ್ನೆಲ್ಲೆಯವರು ೧೮೮೭ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕದ ಪ್ರಜೆಯಾದರು. ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶದ ಕಣಗಳ ಪದರವೊಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ಅವು ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿ ಭೂಮಿಯ ಕಡೆಗೆ ವಾಪಸ್ಸು ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೆನ್ನೆಲ್ಲೆಯವರು ಮತ್ತು ಆಲಿವರ್ ಹೆವಿಸೈಡ್‌ರವರು (೧೮೫೦-೧೯೨೫) ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ೧೯೦೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಪದರವನ್ನು ‘ಕೆನ್ನೆಲ್ಲೆ-ಹೆವಿಸೈಡ್ ಪದರ’ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ೧೦೦ಕಿ,ಮೀ.ಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆ ಪದರದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಆಪಲ್‌ಟನ್‌ರವರು (೧೮೯೨-೧೯೬೫) ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪದರವನ್ನು ‘ಅಯಾನುಗೋಳ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕೆನ್ನೆಲ್ಲೆಯವರು ೧೯೩೯ರ ಜೂನ್ ೧೮ರಂದು ಮೆಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಬಾಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು