Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಲೇಹ್

ಲೇಹ್ ಭಾರತದ ಲಡಾಖ್‍ನ ಜಂಟಿ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಲೇಹ್ ಹಿಮಾಲಯ ರಾಜ್ಯವಾದ ಲಡಾಖ್‍ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪೀಠವು ಲಡಾ‍ಖ್‍ನ ಅರಸು ಕುಟುಂಬದ ಹಿಂದಿನ ನಿವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಲೇಹ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವೆ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಲೇಹ್ ಪ್ರಮುಖ ನಿಲುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಸರಕುಗಳೆಂದರೆ ಉಪ್ಪು, ಧಾನ್ಯ, ಪಾಶ್ಮ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಉಣ್ಣೆ, ತಾರಿಮ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಚರಸ್ ಅಥವಾ ಗಾಂಜಾ ರಾಳ, ಇಂಡಿಗೊ, ರೇಷ್ಮೆ ನೂಲು ಮತ್ತು ಬನಾರಸ್ ಬ್ರೊಕೇಡ್.

ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 

ಲೇಹ್‌ನಲ್ಲಿ

 ಲೇಹ್ ಅರಮನೆ
 ನಾಮ್‍ಗ್ಯಾಲ್ ತ್ಸೆಮೊ ಗೊಂಪಾ
 ಶಾಂತಿ ಸ್ತೂಪ
 ಚೋ ಖಾಂಗ್ ಗೊಂಪಾ
 ಚಂಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನ
 ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ
 ಗುರುದ್ವಾರ ಪಠಾರ್ ಸಾಹಿಬ್
 ಶಂಕರ್ ಗೊಂಪಾ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ
 ಯುದ್ಧ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ
 ವಿಜಯ ಗೋಪುರ
 ಜ಼ೋರಾವರ್ ಕೋಟೆ
 ಲಡಾಖ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್
 ದಾತುನ್ ಸಾಹಿಬ್

ಚಿತ್ರಗಳು

ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 Janet Rizvi. Ladakh: Crossroads of High Asia. Second Edition. (1996). Oxford University Press, Delhi.  ISBN 0-19-564546-4.
 Cunningham, Alexander. (1854). LADĀK: Physical, Statistical, and Historical with Notices of the Surrounding Countries. London. Reprint: Sagar Publications (1977).
 Francke, A. H. (1977). A History of Ladakh. (Originally published as, A History of Western Tibet, (1907)). 1977 Edition with critical introduction and annotations by S. S. Gergan & F. M. Hassnain. Sterling Publishers, New Delhi.
 Francke, A. H. (1914). Antiquities of Indian Tibet. Two Volumes. Calcutta. 1972 reprint: S. Chand, New Delhi.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ 

 Lonely Planet: Trekking in the Himalayas (Walking Guides)
 Indiator: Hill stations in India

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 Visit Ladakh Daily website - Ladakh Leading News Website 
 Population Figures
 City of Leh Thrives as Oasis of Peace in Kashmir
ಲಡಾಖ್
ನಗರಗಳು
ಬಂಗುಸ್ ಕಣಿವೆ

ಬಂಗುಸ್ ಕಣಿವೆಯು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯ ಒಂದು ಹಿಮಾಲಯ ಉಪ ಕಣಿವೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತದ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಕುಪ್ವಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.

ರೋಶನ್ ಕುಲ್, ಟಿಲ್ವಾನ್ ಕುಲ್ ಮತ್ತು ದೌಡಾ ಕುಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 14 ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ತೊರೆಗಳು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಈ ಹೊಳೆಗಳ ನೀರು ಕಾಮಿಲ್ ನದಿಯ ಮೂಲ ತೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಲೋಲಾಬ್ ಹೊಳೆಗೆ ಸೇರಿ, ಹೀಗೆ ಪೋಹ್ರು ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು 
ಬಂಗುಸ್ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮರಿಗಳು ಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕಣಿವೆಯ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ವನ್ಯಜೀವಿ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 10 ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ, ಹುಲ್ಲೆ, ಹಿಮ ಚಿರತೆ, ಕಂದು ಕರಡಿ, ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ, ಕೋತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ನರಿ ಸೇರಿವೆ. ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಆಹಾರ ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರಮುಖ ನಿವಾಸಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಫೆಸೆಂಟ್ಸ್, ಟ್ರಾಗೋಫಾನ್, ಮೊನಾಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಪಾರ್ಟ್ರಿಡ್ಜ್, ಬುಷ್ ಕ್ವಿಲ್ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಕೋಳಿ ಸೇರಿವೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 
ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಂಗುಸ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ
ಕಣಿವೆಗಳು
ದ್ರಾಸ್

ದ್ರಾಸ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಲಡಾಖ್‌ನ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜ಼ೋಜಿ ಲಾ ಪಾಸ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪಟ್ಟಣದ ನಡುವೆ ರಾ.ಹೆ. 1ರ ಮೇಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಲಡಾಖ್‌ನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದ್ರಾಸ್‌ನ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನ -20 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‍ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ದ್ರಾಸ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ತಂಪು ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರಮುಖ ಭೂಭಾಗ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 
ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ 1999 ರಿಂದ ದ್ರಾಸ್‍ನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಈ ಹೊಸ ಮುಖವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ವಲಯವನ್ನು ನೋಡಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಗಮಿಸುವ ಸಂದರ್ಶಕರ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ:

 ಮಾನ್ಮಾನ್ ಟಾಪ್ - ಇಲ್ಲಿಂದ ದ್ರಾಸ್ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಒಸಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು
 ಗೊಮ್ಚಾನ್ ಕಣಿವೆ - ಹಿಮನದಿ ಮತ್ತು ಅದರೊಳಗೆ ಉಗಿ ಹರಿಯುವ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶ ಕಣಿವೆ
 ಡಾಂಗ್ಚಿಕ್ - ಕೃಷಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಮಾದರಿ ಗ್ರಾಮ.
 ನಿಂಗೂರ್ ಮಸೀದಿ, ಭೀಮ್‍ಬೇಟ್ - ಅಲ್ಲಾಹನ ವಿಶೇಷ ಆಶೀರ್ವಾದವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ಮಸೀದಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೋಡೆಯು ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು.
 ಭೀಮ್‍ಬೇಟ್ ಶಿಲೆ - ಹಿಂದೂ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಶಿಲೆ
 ದ್ರಾಸ್ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ - ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ
 ದ್ರೌಪದಿ ಕುಂಡ್
 ಮೀನಾಮಾರ್ಗ್ - ಇದು ಒಂದು ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಗುಡ್ಡಗಳು ಮಾಚೋಯ್ ಹಿಮನದಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಮರನಾಥ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾರ್ಗವೂ ಆಗಿದೆ
 ಮಾತಾಯೆನ್ - ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ
 ಲೇಸರ್ ಲಾ - ಇದು ಒಂದು ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿದ್ದು ಹಾಲಿನಷ್ಟು ಬಿಳಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಲೇಸರ್ ಲಾ ಹಿಮನದಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ
 ಚೋರ್ಕಿಯಾಟ್ ಅರಣ್ಯ - ಇದು ಹಲವಾರು ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ
 ಟಿಯಾಸ್ಬು ಅಸ್ತಾನಾ - ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳ
 ಸ್ಯಾಂಡೋ ಟಾಪ್ / ಸ್ಯಾಂಡೋ ಬೇಸ್
 ಮುಷ್ಕು ಕಣಿವೆ - ನಿರ್ಜನವಾದ ಲಡಾಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ
 ದ್ರಾಸ್-ಗುರೇಜ಼್ ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗ
 ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಯುದ್ಧ ಚಿತ್ರಶಾಲೆ - 1999 ರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ
 ಪಾಂಡ್ರಾಸ್ ಗ್ರಾಮ
 ಟೋಲೋಲಿಂಗ್ ಜಲಪಾತ - ಇದು ಲಡಾಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಏಕೈಕ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ
 ಟ್ಸೋಚಾಕ್ ಸರೋವರ - ಇದು ಸಿಹಿ ನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ
 ಗೋಶಾನ್ ಕಣಿವೆ - ಇದು ಡ್ರಾಸ್‌ನಿಂದ 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹಸಿರು ಕಣಿವೆಯಾಗಿದೆ
 ಗ್ಯಾಂಗ್‍ಜ಼್ಲಾ ಚಾರಣ - ದ್ರಾಸ್‍ನಿಂದ ಗ್ಯಾಂಗ್‍ಜ಼್ಲಾಗೆ (ಇದನ್ನು ಈಗ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) 2 ದಿನಗಳ ಚಾರಣ.
 ದ್ರಾಸ್-ಲೇಸರ್ ಲಾ-ಸಾಲಿಸ್ಕೋಟ್ ಚಾರಣ - ಇದು ಮೂರು ದಿನಗಳ ಚಾರಣ
 ಅಮರ್‌ನಾಥ್ ಚಾರಣ - ಅಮರ್‌ನಾಥ್‍ನ ಪವಿತ್ರ ಗುಹೆಗೆ ಚಾರಣವು ದ್ರಾಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
 ಮಾಚೋಯಿ ಹಿಮನದಿ - ಹಿಮನದಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿರುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವೆಂದರೆ 17,907 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಮಾಚೋಯ್ ಶಿಖರ. ದ್ರಾಸ್ ನದಿ ಈ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.
 ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ - ಇದನ್ನು ಪಾಯಿಂಟ್ 5065 ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ.
 ಕೆಬಿಎಸ್ (ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಸ್ಕೂಲ್) - ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
 ಟ್ರೊಂಗ್ಜೆನ್ ಮಸೀದಿ - ಮಸೀದಿಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಗೋಡೆಗಳು ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
 ಟ್ರೊಂಗ್ಜೆನ್ ಅಸ್ತಾನಾ - ಅಸ್ತಾನಾ ಶರೀಫ್
 ಚುರೋನೊ ವಾಯ್ - ಇದು ಶರತ್ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಬರುವ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆ. ವಿಭಿನ್ನ ರುಚಿಯ ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಮೊಟ್ಟೆಯ ರುಚಿ). ಸಂಧಿವಾತದಂತಹ ಉರಿಯೂತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಈ ನೀರು ಗುಣಕಾರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 Dras
 Kargil area 
ಲಡಾಖ್
ಗಿರಿಧಾಮಗಳು
ಬಹಾದೂರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆ

ಬಹಾದೂರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ 1658 ರಲ್ಲಿ ನವಾಬ್ ಸೈಫ್ ಖಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1837 ರಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಟಿಯಾಲಾ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಹಾರಾಜಾ ಕರಮ್ ಸಿಂಗ್ ಪುನರ್ರಚಿಸಿದನು.

ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಕಲೆ 
ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 21 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಆಳುವೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಂದಕಗಳಿಂದ ಇದು ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1658 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ 1837 ಮತ್ತು 1845 ರ ನಡುವೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ೧೦೦, ೦೦೦ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ ಕೋಟೆಗೆ ಒಂಬತ್ತನೇ ಗುರು ಗುರು ತೇಗ್ ಬಹಾದೂರ್‌ರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಪಂಜಾಬ್
ಕೋಟೆಗಳು
ವೇರಿನಾಗ್

ವೇರಿನಾಗ್ (ಅಥವಾ ವಿತಸ್ತತ್ರ) ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ತೆಹಸೀಲ್ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಒಂದು ಅಧಿಸೂಚಿತ ಪ್ರದೇಶ ಸಮಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಅನಂತ್‍ನಾಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಜಮ್ಮುವಿನಿಂದ ಶ್ರೀನಗರದ ಕಡೆಗೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಸಿಗುವ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವೇ ವೇರಿನಾಗ್. ಇದು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ವೇರಿನಾಗ್ ಚಿಲುಮೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ವೇರಿನಾಗ್ ಬುಗ್ಗೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಹೊಂಡವಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಕಮಾನುದಾರಿಯಿದೆ. ಇವನ್ನು ಮುಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಕ್ರಿ.ಶ 1620 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಈ ಬುಗ್ಗೆಯು ಎಂದಿಗೂ ಒಣಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲವಾದುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ವೇರಿನಾಗ್ ಚಿಲುಮೆಯು ಝೇಲಮ್ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವೂ ಆಗಿದೆ. ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ವೇರಿನಾಗ್ ಬುಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಮುಘಲ್ ಕಮಾನುದಾರಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಮಾರಕವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.

ವೇರಿನಾಗ್ ಬುಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮುಘಲ್ ಉದ್ಯಾನ 

ವೇರಿನಾಗ್ ಬುಗ್ಗೆಯು ಪರ್ವತದ ಒಂದು ಚಾಚುಭಾಗದ ಎತ್ತರದ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ವೇರಿನಾಗ್ ಬುಗ್ಗೆಯು ಮೂಲತಃ ಅನಿಯಮಿತ ಮತ್ತು ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ ಕೊಳವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ನೀರು ಹೊರಬಂದು ಹರಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಜವುಗುನೆಲವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಇದನ್ನು ನೋಡಿದನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ತಕ್ಷಣ ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಅವನು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳ ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

ಕಲ್ಲು ಚಪ್ಪಡಿಗಳು 

ವೇರಿನಾಗ್ ಬುಗ್ಗೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಡೆಗಳೊಳಗೆ ಎರಡು ಕಲ್ಲಿನ ಚಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಗದ್ಯವಿದ್ದು ಬುಗ್ಗೆಯನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೊಳ ಹಾಗೂ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.

ವೇರಿನಾಗ್ ಬುಗ್ಗೆಯ ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 Verinag- the love of Jahangir
 Source of the River Jhelum in octagonal tank, Verinag (Kashmir). 1 June 1886 Artist: Cramer-Roberts, Charles J. (1834-1895)
 Vernag, Cashmere. Source of Jhelum. Photographer: Bourne, Samuel
 History of Verinag Bagh of Anantnag---Search Kashmir
 Vernag in 1911
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಸುರೂ ಕಣಿವೆ

ಸುರೂ ಕಣಿವೆಯು ಭಾರತದ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಲಡಾಖ್‍ನ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕಣಿವೆಯಾಗಿದೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಪ್ರಬಲ ಉಪನದಿಯಾದ ಸುರೂ ನದಿಯು ಇದರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕಣಿವೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಸಂಕೂ . ಸುರೂ ಕಣಿವೆಯು ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸುರೂ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ತಾಣಗಳು ಇವೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡಾಮ್ಸ್ನಾ, ಪಾರ್ಕಾಚಿಕ್, ಸಾಂಗ್ರಾ, ಕಾರ್ಪೋಖಾರ್, ಖೌಸ್, ಥುಲುಸ್, ಸ್ಟಾಕ್ಪಾ, ಉಂಬಾ ನಾಮ್ಸುರು ಇತ್ಯಾದಿ. ಕಾರ್ಪೋಖಾರ್ ಪವಿತ್ರ ದೇಗುಲ (ಸೈಯದ್ ಮೀರ್ ಹಾಶಿಮ್), ಖೌಸ್ ಪವಿತ್ರ ದೇಗುಲ ಮತ್ತು ಸಂಕು ಪವಿತ್ರ ಮಂದಿರ (ಸೈಯದ್ ಹೈದರ್) ಸುರೂ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಕುದುರೆಗಳು, ಚಮರೀಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸುರೂ ಕಣಿವೆಯು ಭಾರೀ ಹಿಮಪಾತ ಮತ್ತು ಹಿಮಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸುರೂ ಕಣಿವೆಯು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಅಲಭ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 
ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆ ಬಹಳ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪದುಮ್ ಮತ್ತು ಜ಼ಾನ್‍ಸ್ಕಾರ್‌ಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ ಆದರೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಹಲವಾರು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರವಾಸಿ ಬಂಗಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಂಗ್ದುಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆ ಗುಡಾರ ಶಿಬಿರವಿದೆ. ಟ್ಯಾಂಗೋಲ್ ಗ್ರಾಮವು ನನ್ ಕುನ್ ವರೆಗಿನ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಆರಂಭಿಕ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 Janet Rizvi. (1996). Ladakh: Crossroads of High Asia. Second Edition. Oxford University Press, Delhi.  .
 Schettler, Margaret & Rolf (1981). Kashmir, Ladakh & Zanskar. Lonely Planet Publications. South Yarra, Victoria, Australia.  ISBN 0-908086-21-0.
 Nicola Grist (1998), Local Politics In Suru Valley of Northern India (PhD Thesis)

ಲಡಾಖ್
ಕಣಿವೆಗಳು
ಹಸಲುರು

ಹಸಲರು ಅಥವಾ ಹಸಲರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆದಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಇವರನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದೆ.

ಹಸಲ ಎನ್ನುವ ಪದ ಕನ್ನಡದ 'ಹೂಳೆ' ಎಂದರೆ, ಮಗು ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಹಸಲರ ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾಭಾವನೆ ಇವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಇವರನ್ನು 'ಹಸುಲಾ' ಅಥವಾ 'ಹಸುಳೆ'ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ ಕೊನೆಗೆ ಇದು ಹಸಲರು ಎಂದು ಬದಲಾವಣೆಗೋಂಡಿದೆ .

ಮೂಲ ಮತ್ತು ವಸಸ್ಥಳ:

ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯವರಾದ ಇವರು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಮುದಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಸಾಗರ, ಹೊಸ ನಗರ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ .

ಜೀವನ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಕ್ರಮ:

ಮೂಲತಃ ಹಸಲರು ಬೇಟೆಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಕಾಡು ಹಂದಿ, ಕಾಡು ಕುರಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಕ್ರಮೇಣ ನೆಡುತೋಪು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೋಡು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾದರು. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಘಟ್ಟದ (ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ) ಚಹಾ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಲುರು ಪ್ರಮುಕ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಸಲರು ಬಹುತೇಕ ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಗದ್ದೆ ಅಥವಾ ತೋಟಗಳಲ್ಲೇ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ . ಅಡಕೆಯ ಮರ ಹತ್ತುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಜಮೀನುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹಸಲರನ್ನು (ಹಸಾಲಾ) ಮುಲಾಡಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತುಳು ಅವರ ಮಾತೃಭಾಷೆ, ಆದರೆ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ಕಿ ಅವರ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಲಭ್ಯವಿರುವ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೆಂಪು ಇರುವೆಗಳು, ಕಾಡು ಪಕ್ಷಿಗಳ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. ತಂಬಾಕನ್ನು ತಿನಲು ಮತ್ತು ಬೀಡಿ ಸೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಡಂಬಿ ಹಣ್ಣಿನ ರಸ ಮತ್ತು ಬೈನೆ ಮರದ ರಸವನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿ ಮಧ್ಯರಸವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಇತರ ಅರಣ್ಯ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕೋಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭೂತಾ ಪೂಜಾದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೂ ಜಾತಿ ಅಚರಣೆಗಳಿಂದ ಅಂತರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಹಸಲರು ಗುರಿಕಾರಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆನುವಂಶಿಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಹಿರಿಯರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪರಾಧದ ಮೇಲೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ   .

ಉಡುಗೆ:

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಿರೆ ಮತ್ತು ಕುಪ್ಪಸ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪುರುಷರು ಪಂಚೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಣ ಅಡಿಕೆ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಂಡೆ ಹಾಳೆ ಅಥವಾ ಹಾಳೆ ಟೋಪಿ ಎಂದು ಕರೆಯೂವ ಟೋಪಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೆಗಲಿಗೊಂದು ಚೀಲ, ನಡಕ್ಕೊಂದು(ನಡುವಿಗೊಂದು) ಕೂಡಗೋಲು ಧರಿಸಿ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಜನಸಂಖ್ಯೆ:

2001 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಹಸಲರು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 20,820 ಮತ್ತು 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 24,466 ರಷ್ಟು ಇದೆ. ಹಸಲರಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ .

ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ:

ಹಸಲರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ 'ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಯು' ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತರೆ. ಬಹುತೇಕ ಹಸಲರು ಸಮುದಾಯವನ್ನು 1964ರಲ್ಲಿ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಹಿನ್ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಹಸಲರು ಹಿನ್ನಿರಿನ ನಡುಗಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಚನೀಯ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರ 'ದ್ವೀಪ' ಚಿತ್ರವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಕಥನವನ್ನು ಈ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿಯ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಹಿನ್ನಲೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಅವರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ .

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು:

ಸಮಾಜ
ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಪುರ

ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಪುರ (ಐಐಎಸ್ಇಆರ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಪುರ) ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಉನ್ನತ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಹಂತದ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲೂ, ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಐಐಎಸ್ಇಆರ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಪುರವನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೨೦೧೬–೧೭ರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಲಿನ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಭಾರತದ ೭ ಐಐಎಸ್ಇಆರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಮೂಲಭೂತ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (ಐಐಎಸ್ಇಆರ್) ರಚಿಸಿತು. ಮೊದಲ ಎರಡು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ ಮೊಹಾಲಿ (೨೦೦೭), ಭೋಪಾಲ್ ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರ (೨೦೦೮), ತಿರುಪತಿ (೨೦೧೫) ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಪುರ (೨೦೧೬) ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ಐಐಎಸ್ಇಆರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಕ್ಯಾಂಪಸ್ 
ಐಐಎಸ್ಇಆರ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಪುರವು ಸರ್ಕಾರಿ ಐಟಿಐ ಬ್ರಹ್ಮಾಪುರದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾಪುರ ಬಳಿಯ ಲಾಡಿಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು 
 ಐಐಎಸ್ಇಆರ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಪುರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಬಿಎಸ್-ಎಂಎಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ, ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಮತ್ತು ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವು ಜಂಟಿ ಪ್ರವೇಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಇತರ ಐಐಎಸ್ಇಆರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯದಲ್ಲಿದೆ.

ನೋಡಿ 
 ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 ಐಐಎಸ್‌ಇಆರ್ ಜಾಲತಾಣ 

ಒಡಿಶಾ
ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಯಳಗೋಡು

ಯಳಗೋಡು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಭರಮಸಾಗರ ಹೋಬಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಿಂದ ಜಗಳೂರಿಗೆ ಬಿದರಕೆರೆಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಹಾದು  ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುದ್ದಾಪುರದ ಸಮೀಪ ಈ ಗ್ರಾಮ ಬರುತ್ತದೆ.  ಈ ಊರು ತನ್ನದೇ ಆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗದ ಜನರೂ ಶಾಂತಿ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯಿಂದ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೆವಾಲಯಗಳಿವೆ . ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಒಂದು ಕೆರೆಯೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭೋಗೇಶ್ವರನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ ವೀರಗಲ್ಲೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿ ಶ 1090 ನೇ ವ್ಯಯ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರ ಶುದ್ಧ ಪಾಡ್ಯದ ಸೋಮವಾರದಂದು ಉತ್ತರಾಯಣ ಸಂಕ್ರಮಣದ ನಿಮಿತ್ತ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಪಂಡಿತ ದೇವರಿಗೆ(ಭೋಗೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ) ದೇವರ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. 

ಇಲ್ಲಿರುವ ವೀರಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ ಶ 1307 ರಲ್ಲಿ ಯಳಗೋಡು ಗ್ರಾಮದ ಡಮಂಡಳಿ ನಾಯಕರ ಮಗ ಬೊಮ್ಮನಾಯ್ಕ ಬೀರ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಭರಮಣ್ಣ ನಾಯಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗದ ಪ್ರಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ ಅಪ್ಪರಸಯ್ಯನು ಯಳಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ ದೇವರ ಗುಡಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ  ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯಾದ ಮಾರಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆಯು ತುಂಬಾ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಆಧಾರ: ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾ ದರ್ಶಿನಿ- ಟಿ ಗಿರಿಜ.
ಕೊಬ್ಬರಿ ದಹನ

ನಾಯಕನಹಟ್ಟಿ ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಒಣಕೊಬ್ಬರಿ ಸುಟ್ಟು ವಿಭೂತಿಯಂತೆ ಬಳಸುವ ಆಚರಣೆ. ನಾಯಕನಹಟ್ಟಿ ಚಿಕ್ಕ ಊರು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಸುಮಾರು ಹತ್ತರಿಂದ ಹದಿನೈದು ಲಕ್ಷ ಭಕ್ತರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ ಜನಜಾತ್ರೆಗೆ ಬಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ. ಬಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಹೊರಟ ಭಕ್ತರು ಎತ್ತಿನ ಕೊರಳಿನ ಗೆಜ್ಜೆಯ ಘಲ್ ಘಲ್ ನಾದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಬಂಡಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. “ಹಟ್ಟಿ ಜಾತ್ರೆ ಬಂತು, ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಬಂತು, ರೊಟ್ಟಿ ಬುತ್ತಿಯ ಕಟ್ಟಿ, ಹೊರಡಿ ಜೋಡಿತ್ತಿನ ಗಾಡಿಕಟ್ಟಿ, ಜಾತ್ರೆಗೆ ಜೋಡೆತ್ತಿನ ಗಾಡಿ ಕಟ್ಟಿ, ಶರಣು ತಿಪ್ಪೇಶನೇ......ಸ್ವಾಮಿ",

ನೂರಾರು ಜನಪದ ಕಲಾತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಮುಗಿಲೆತ್ತರಕ್ಕೆ ನಿಂತ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಥ, ಬಣ್ಣದ ಬಾವುಟ, ಹೂಹಾರಗಳಿಂದ ಸರ್ವಾಲಂಕೃತಗೊಂಡುದನ್ನು ಕಂಡು ಭಕ್ತರು ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಹೊಗಳಿ ಸಂತಸಪಡುತ್ತಾರೆ. “ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರ ನೋಡ ಬನ್ನಿರೋ, ಆಕಾಶದೆತ್ತರ ತೇರಿದು, ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಬನ್ನಿರೋ, ಈ ತೇರನೆಳೆವ ಭಾಗ್ಯ ನಮ್ಮದು'; ರಥದ ಮೇಲೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಬೆಲ್ಲ-ಮೆಣಸು, ಮಂಡಕ್ಕಿ ಎಸೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಮೇಲೆ ಎಸೆದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. “ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಿಸೆಗೆ ತಿಪ್ಪೆಗುಂಡೇಲೆಲ್ಲ ನೀರು” ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಭಕ್ತರ ಮನಸಲ್ಲಿ

ಜಾತ್ರೆ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆ ವರ್ಷ ಹೊಸದಾಗಿ ಮದುವೆಯಾದ ಜೋಡಿಗಳು 'ಹಟ್ಟಿ ಪರಿಸೆ ತೇರಿನ ಕಳಸ' ನೋಡಲೇಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.  ದೊಡ್ಡ ರಥ ನಡೆದ ರಮೇಶ್ನಂ ತರ ಮರಿ ಪರಿಸೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಪೂರ್ವದಂಚಿನ ಪ್ರದೇಶದವರೆಗೂ ಜಾತ್ಯಾತೀತವಾಗಿ ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

ಆಧಾರ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಆಚರಣೆಗಳು, ಡಾ. ಸ. ಚಿ. ರಮೇಶ್

ಜಾನಪದ
ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಕುಪ್ನಳ್ಳಿ ಎಂ. ಬೈರಪ್ಪ

ಕುಪ್ನಳ್ಳಿ ಎಂ. ಬೈರಪ್ಪ (), ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಕವಿ, ಸಂಶೋಧಕ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ. ಗದ್ಯ, ಪದ್ಯ, ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿರುವ ಇವರು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 'ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ'ದ ಭಾಗವಾಗಿ ಯುವ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ನೀಡುವ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರವಾದ ‛ಮಹರ್ಷಿ ಬಾದರಾಯಣ ವ್ಯಾಸ ಸಮ್ಮಾನ’ಕ್ಕೆ ಭಾಜನರಾದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕೃತಿಗಳು 
ಭೈರಪ್ಪ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ಈವರೆಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಅವರು ಹಲವಾರು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 
ಅವರ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಬೇಲಿ ಗಿಡಗಳು ಮಾತಾಡುತಾವೆ ಕೃತಿಯು ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು.

 ಬೇಲಿಗಿಡಗಳು ಮಾತಾಡುತಾವೆ 
 ಕರ್ಣರಸಾಯನ
 ಅಂತರಗಂಗವ್ವ
 ಹರಿಹರನ ರಗಳೆಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಸಂವೇದನೆ 
 ಬಸವ ಸಿನಿಮಾ ಬುದ್ಧ ಪ್ರತಿಮಾ
 ಬೌದ್ಧಯಾನಿ ಚಾಮುಂಡಿ
 ಜನಮುಖಿ: ಪ್ರೊ. ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು ಅವರ ಕೃತಿಶೋಧ
 ಕತ್ತಲನಾಡಿನ ಬೆಳಕಿನ ಹಾಡು
 ಮೈಸೂರು-ಚಾಮರಾಜನಗರ ತತ್ತ್ವಪದಗಳು
 ಬುದ್ಧನಗೆಯ ತಾಯಿನದಿ
 ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿವೇಚನೆ 
 ಸಮತಾ ಪಂಜು: ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಅವರ ಜೀವನಕ್ರಾಂತಿ ದರ್ಶನದ ಲೇಖನಗಳು (ಸಂಪಾದನೆ, ಪಿ. ಎನ್. ಹೇಮಲತಾ ಅವರೊಡನೆ)
ಮುಂತಾದವು.

ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು 
 ೨೦೧೯ - ಮಹರ್ಷಿ ಬಾದರಾಯಣ ವ್ಯಾಸ ಸಮ್ಮಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ
 ಪ್ರೊ. ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಬಹುಮಾನ
 ಹಾ. ಮಾ. ನಾಯಕ ದತ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ
 ಲೋಹಿಯಾ ಸಮತಾ ಪುರಸ್ಕಾರ
 ೨೦೧೯ - ಚೈತನ್ಯ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
 ೨೦೧೯ - ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಯುವ ಸಾಧಕ ಪುರಸ್ಕಾರ
 ೨೦೨೧ - ಯುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಣ್ಮಣಿ ಕಸಾಪ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರು
ಬದುಕಿರುವ ಜನರು
ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೀತಾಪುರ

ಡಾ. ಟಿ. ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಹುಟ್ಟು: ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೧೯೫೪), ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೀತಾಪುರ () ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜನಪದ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿ, ಜನಪದ ಆಚರಣೆಗಳ ಕುರಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ೨೦೧೬ನೇ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಜೀಶಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿದೆ.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ - ವೃತ್ತಿ  
ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ, ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸೀತಾಪುರ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ. ಹುಟ್ಟುಹೆಸರು ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ. ಗರಡಿಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪಳಗುತ್ತಲೇ ಬಾಲ್ಯ ಕಳೆದ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆಂದು ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಬಂದ ಮೊದಲ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳಾಗಿದ್ದರು.
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. 

ಜೀಶಂಪ, ಪಿ. ಆರ್. ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ ಮುಂತಾದವರ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಜಾನಪದದ ಸೇವೆಗೆ ನಿಂತ ಅವರು ಕುವೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು.

ಲೇಖಕಿಯಾಗಿ 
ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಜಾನಪದ ಸಂಬಂಧೀ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗುರುತಾಗುವಂಥವು. ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನ ಜನಪದ ಕಥನಗೀತೆಗಳು ಕೃತಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳು ಮರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜಾನಪದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿವೆ. 

ವಿಮರ್ಶೆ
 ನೋ
ಕಾವ್ಯ
 ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನ ಜನಪದ ಕಥನಗೀತೆಗಳು
 ಎದೆ ಕದವ ತಟ್ಟಲೇ 
 ಹಕ್ಕಿ ಹಾರ್ಯಾವೆ ಗಿಡದಾಗ
ನಾಟಕ
 ಒಗಟನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ
 ತಬ್ಬಿಬ್ಬು
 ಬೆಳಗು ಬೆರಗು
ಸಂಶೋಧನೆ
 ಶೋಧ
 ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ
 ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜನಪದ ಲಾವಣಿಗಳು
 ಕನ್ನಡ ಸಮಗ್ರ ಗಾದೆಗಳು (ಸಂ. 3 & 4)
 ಐದು ಜಾನಪದ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಜನಪದ ಒಕ್ಕಲು ಕಲ್ಯಾಣವೆನ್ನಿ ಜನರೆಲ್ಲ ಜಾನಪದ ಹಟ್ಟಿವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
 ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ 
 ಜಾನಪದ ಹಬ್ಬ ಜಾನಪದ ತರಂಗಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
 ದಿಟ್ಟ ಸಾಧಕಮುಂತಾದವು

 ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು 
 ೨೦೧೭ - ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ೬ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ  
 ೨೦೧೬ - ಜೀಶಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' - ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ 
 ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
 ಮುದ್ದುಮಾದಪ್ಪ ಪುರಸ್ಕಾರ
 ಜಾನಪದ ಲೋಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
 ಜಾನಪದ
 ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕ
 ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ
 ಚಂದಗಾಲು ಬೋರಪ್ಪ
 ಪ್ರೀತಿ ಶುಭಚಂದ್ರ
 ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮನಾಪುರ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕಿಯರು
ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು
ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರು
ಕರ್ಣಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
೧೯೫೪ ಜನನ
ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಸೂರ್ಯಕೀರ್ತಿ (ಉರಗ ತಜ್ಞ)

ಸೂರ್ಯಕೀರ್ತಿ () ಅಥವಾ ಸ್ನೇಕ್ ಸೂರ್ಯಕೀರ್ತಿ, ಮೈಸೂರು ಮೂಲದ ಒಬ್ಬ ಉರಗ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ. ಖ್ಯಾತ ಉರಗ ತಜ್ಞ ಸ್ನೇಕ್ ಶ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಮಗನಾದ ಕೀರ್ತಿ, ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಈವರೆಗೂ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿರುವ ಹಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೆಲವು ಸಾವಿರಗಳು. ಹಾವುಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಗೂಬೆಮರಿಗಳು, ಅಳಿಲುಗಳು,  ನಾಯಿಮರಿಗಳು, ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅಂಗವಿಕಲಗೊಂಡ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿಯೇ ಹಗಲಿರುಳು ಶ್ರಮಿಸುವ ಇವರು ಹಾವುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನೂರಾರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೇ ಹಾವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣಾಕಾರ್ಯ  ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಸೂರ್ಯಕೀರ್ತಿ.

ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ  
ಸ್ನೇಕ್ ಶ್ಯಾಮ್ ಮಗನಾಗಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೀರ್ತಿ ಓದಿದ್ದು ಪದವಿ ಹಂತದವರೆಗೆ.

ಉರಗತಜ್ಞರಾಗಿ  
ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹಾವುಗಳ ಬಗೆಗೆ ಕುತೂಹಲ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಸೂರ್ಯ, ತಂದೆಯ ಜೊತೆ ಹಾವುಗಳ ರಕ್ಷಣಾಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುವಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಂದೆಯನ್ನೇ ಗುರುವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು, ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಗುರುತಿಸುವ ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿತರು.

ಮೈಸೂರು ಭಾಗದ ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ಹೋಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಕಲಿತ ಸೂರ್ಯ ಅವರು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಕ್ರಮ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಚರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಕಾಳದಂಧೆಯ ವಿರುದ್ಧವೂ ಜನಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯ, ದೇಶದ ಅತಿಕಿರಿಯ ಉರಗತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಹಾವಿನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ 
ಹಾವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಹಾವುಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಸೂರ್ಯಕೀರ್ತಿ. ಕೃತಕ ಕಾವು ನೀಡಿ, ಹೊರಬಂದ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಹಾರೈಕೆ ಮಾಡಿ, ಸೂಕ್ತ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಜಾಗಗಳಿಗೆ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಅವರು, ಕೃತಕ ಕಾವು ನೀಡಿ ಹಾರೈಕೆ ಮಾಡಲು ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಜಾಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಬದುಕಿರುವ ಜನರು
ಪರಿಸರ
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃಷ್ಣ

ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣ ರವರು ದಿನಾಂಕ ೧೯-೦೨-೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಇವರು ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟಗಾರ.ಇವರು ತಮ್ಮ ವಾಸ ಸ್ಥಾನವಾದ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಡುತ್ತಾರೆ.ಇವರು ವೇಗಾವಾಗಿ ಎಸೆಯುವ ಬೋಲರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.ಇವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ   ದಿನಾಂಕ ೨೩-೦೩-೨೦೨೧ ರಂದು ಭಾರತದ ಒಂದು ದಿನದ ಅಂತರಾಷ್ತ್ರೀಯ  ಕ್ರಿಕೇಟ್ (ಒಡಿಐ) ತಂಡದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.ಮತ್ತು ಇವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲನೆ ಒಡಿಐ ನಲ್ಲೆ ೪ ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಬೋಲರ್.

ವೃತ್ತಿ 
೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟೂರ್ ಆಫ಼್‌ ಇಂಡಿಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿ ಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಂಗ್ಲದೇಶ್ ಎ ತಂಡದ ವಿರುದ್ದ ಕರ್ನಾಟಕ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿದಿಸುತ್ತ ಪ್ರಸಿದ್ದ  ಕೃಷ್ಣ ರವರು ೪೯ ರನ್ನುಗಳಿಗೆ ೫ ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ.ಇವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲನೆ ಬಾಲಿಗೆ ರಾನಿ ತಲುಕ್ದಾರ್ ಅವರ ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅನಮಲ್ ಹಕ್ಯು, ಶೌಮ್ಯ ಶರ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ನಾಸಿರ್ ಹುಸ್ಸೇನ್ ಎಂಬುವವರ ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇವರು ೨೫-೦೨-೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಹಜಾರೆ ಟ್ರೋಫಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಕರ್ನಾಟಕ ಲಿಸ್ಟ್ ಎ ತಂಡಕ್ಕೆ  ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಹಾಗೂ ೨೧-೦೧-೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ೨೦೧೭-೧೮ರ ಸೈಯಾದ್ ಮುಶ್ತಕ್ ಅಲಿ ಟ್ರೋಫಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಕರ್ನಾಟಕ ೨೦-೨೦ ತಂಡಕ್ಕೆ  ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಇವರು ೨೦೧೮-೧೯ ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಹಜಾರೆ ಟ್ರೋಫಿಗೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ೭ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೩ ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದಿದ್ದರು.

೨೦೧೮ ಏಫ್ರಿಲ್ ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ೨೦೧೮ ಐಪಿಎಲ್ ಸೀಜನ್ ನಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್  ತಂಡವು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಮಲೇಶ್ ನಾಗರ್ ಕೋಟಿ ಬದಲಿಗೆ ಇವರನ್ನು ಸೆರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಇವರು ಆಗಸ್ಟ್  ೨೦೧೮ ರಂದು ಭಾರತದ ಎ ಟೀಮ್ ಕ್ವಾಡ್ರಂಗುಲ ಸೀರಿಸ್ ಗೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ,ಭಾರತದ ಎ ತಂಡಕ್ಕೆ  ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಂದು ಎಸಿಸಿ ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಟೀಮ್ ಏಷ್ಯ ಕಪ್ ಗೆ ಆಡುತಿದ್ದ ಭಾರತದ ತಂಡಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.

ಇವರು ೨೩-೦೩-೨೦೨೧ ರಂದು ನಡೆದ ಒಡಿಐ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ದದ ಆಟದಲ್ಲಿ,  ಜೇಸನ್ ರಾಯ್  ರವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಒಡಿಐ ವಿಕೆಟಾಗಿ ಪಡೆದರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಕೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಭಾರತ ೬೬ ರನ್ನುಗಳಿಂದ ಗೆಲುವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದರು. ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್  ವಿರುದ್ಧ ೧೨ ರನ್ ಗಳಿಗೆ ೪ ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದರು.
ಸ್ವಾಮಿ ಪೊನ್ನಾಚಿ

ಕೆ. ಎಸ್. ಮಹದೇವಸ್ವಾಮಿ (ಜನನ:೧೯೮೬), ಸ್ವಾಮಿ ಪೊನ್ನಾಚಿ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಕಥೆಗಾರ ಮತ್ತು ಕವಿ. ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿರುವ ಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ‛ಧೂಪದ ಮಕ್ಕಳು’ ಕಥಾಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ೨೦೨೦ನೇ ಸಾಲಿನ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ ಲಭಿಸಿದೆ.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ  
ಮಹದೇವಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿ ಚಾಮರಾಜನಗರದ ಹನೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪೊನ್ನಾಚಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗೌರಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಸ್ವಾಮಿ, ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿದೂರಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದರು. ಹವ್ಯಾಸಿ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪುಸ್ತಕಗಳು 
 ಸಾವೊಂದನು ಬಿಟ್ಟು (ಕವಿತೆಗಳು)
 ಧೂಪದ ಮಕ್ಕಳು (ಕತೆಗಳು)
ಮುಂತಾದವು

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
ಸಾವೊಂದನು ಬಿಟ್ಟು ಕೃತಿಗಾಗಿ -
 ೨೦೧೫ - 'ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ' ಬಹುಮಾನ
 ೨೦೧೫ - ಬೇಂದ್ರೆ ಗ್ರಂಥ ಬಹುಮಾನ

ಧೂಪದ ಮಕ್ಕಳು ಕೃತಿಗಾಗಿ -
 ೨೦೧೮ - ಪಾಪು ಕಥಾ ಪುರಸ್ಕಾರ
 ೨೦೧೮ - ಛಂದ ಪುಸ್ತಕ ಪುರಸ್ಕಾರ
೨೦೧೯-ಶಾ ಬಾಲುರಾವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
೨೦೧೯-ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟೇಮನಿ ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ 

 ೨೦೨೦ - ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು  

ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು
ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರು
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಅಹರ್ಬಾಲ್

ಅಹರ್ಬಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳ ಸಾಕಷ್ಟು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿದ್ದು ಪರ್ಯಟನೆ, ಚಾರಣ, ವ್ಲಾಗಿಂಗ್, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ, ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಪೈನ್ ಮತ್ತು ಫರ್ ಮರದ ಕಾಡುಗಳು, ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪಕ್ಕದ ಪರ್ವತಗಳ ಸಮ್ಮೋಹನಗೊಳಿಸುವ ನೋಟದ ಕಾರಣ ಈ ಜಲಪಾತವು ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅಹರ್ಬಾಲ್ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಕಾಶ್ಮೀರದ ನಯಾಗರಾ ಜಲಪಾತ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಹರ್ಬಾಲ್ ಜಲಪಾತ 

ಇಲ್ಲಿ ವೇಶು ಹೊಳೆಯು ಶಬ್ದಮಾಡುತ್ತ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಗಳ ಕಿರಿದಾದ ಕಮರಿಯ ಮೂಲಕ 25 ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ೭ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಿಂದ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಬೀಳುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರಣ ಅಹರ್ಬಾಲ್ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಕಾಶ್ಮೀರದ ನಯಾಗರಾ ಜಲಪಾತ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ,  ನೀರಿನ ಪರಿಮಾಣವು 100 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ತಾರಸಿಗಳಿಗೆ ಬೇಲಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಜಾರಿಬೀಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 
ಅಹರ್ಬಾಲ್ ಸಾಹಸ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ವೇಶು ನದಿಯನ್ನು ಟ್ರೌಟ್ ಮೀನಿನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಅಹರ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಕುಂಗ್‍ವತನ್‍ನ ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ವೇಶು ಹೊಳೆಯ ಮೂಲವಾದ, ಎತ್ತರದ ಕೋಸರ್ನಾಗ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಚಾರಣದ ಅರ್ಧದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಸೇರಿವೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

ಗಿರಿಧಾಮಗಳು
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ
ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಮತ್

ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಮತ್

ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ  :    1996ರಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ ಆರಂಭ. ಇದುವರೆಗೂ 150 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕತೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು  ಒಲವು. ಇದುವರೆಗೂ ಬರೆದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಸುಮಾರು60. ಅವುಗಳು ಕನ್ನಡದ ಬಹುತೇಕ  ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಕಂಡಿವೆ. (ತರಂಗ, ಸುಧಾ, ಕರ್ಮವೀರ, ಮಂಗಳ, ಕನ್ನಡಪ್ರಭ, ಉದಯವಾಣಿ,  ಇತ್ಯಾದಿ) ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ  ಕಾದಂಬರಿಗಳು  ಮರುಮುದ್ರಣವೂ ಒಳಗಂಡು  58 ಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿವೆ. ಕಾಗದದ ಹೂ, ಸ್ವೀಕಾರ, ಪುತ್ರಿ ಕಾಮೇಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಜ್ಞಾತ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿಗಳು.

ಸ್ವೀಕಾರ ಕಾದಂಬರಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿ ಸಂಭಾಷಣಾ ಸಂದೇಶ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.  ಕನ್ನಡ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರ“ಅಪ್ಸರಧಾರ” ಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಫೇರಿಟೇಲ್‍ ಕತೆ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ತಂದೆ                 :   ನಾಗೇಶ್‍ ಕಾಮತ್

ತಾಯಿ               :   ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕಾಮತ್

ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ.  : 21 - 01 - 1976

ವಾಸ                 : ಮಂಗಳೂರು       

ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆ       :    ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪದವಿ. 

ಪ್ರಶಸ್ತಿ        :   ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತುಯುವ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಪುಸ್ತಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ‘ಬೇಟೆ’ ಕಾದಂಬರಿಗೆ 2010 ನೇ ಸಾಲಿನ ‘ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಅರಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ದೊರಕಿದೆ. ದೂರದಾರಿಯತೀರ ಕಾದಂಬರಿಗೆ  ಲೇಖಿಕಾಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.  ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸಮ್ಮಾನಗಳು, ಬಹುಮಾನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.

ಕಾದಂಬರಿಗಳು  ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು                                         

ತರಂಗ  

1) ಯಾವ ಮೋಹನ ಮುರಳಿ ಕರೆಯಿತೋ (2001)

2) ಆವಂತಿಕಾ (2006)

3)  ಸುಪ್ತಸ್ವರ( 2011)

4) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ (2022)

ಸುಧಾ   

1) ಅತಿಕ್ರಮಣ

2) ನೆಲಮುಗಿಲು (2012)

3)  ಸ್ವೀಕಾರ  ( 2017)

4) ಅಜ್ಞಾತ (2020)

5) ಪದರುಗಳು (2023)

ಮಂಗಳ               

1) ಅಂಕಿತಾ (2003)

2) ಕಾಗದದ ಹೂ  (2005)

3)  ಅನಾವರಣ ( 2007)

4) ಅನುಬಂಧ  (2005 ದೀಪಾವಳಿ ವಿಶೇಷಾಂಕ)

6) ದೂರದಾರಿಯತೀರ (2009)

7)  ಮರಳಿನ ಮನೆ( 2013)

8)  ಪುತ್ರಿ ಕಾಮೇಷ್ಟಿ (2017) 

ಕರ್ಮವೀರ

1) ಸಿಕ್ಕು (2001)

2) ಋತುಗಾನ (2003)

3)  ಆಸರೆ( 2005)

4) ಮಹಾನದಿ (2009)

ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ       

1) ಪುನರಪಿ ಜನನಂ (2000)

2) ಒಲವೇ ಜೀವನ  (2001)

3)  ಸೂತ್ರದ ಗೊಂಬೆ( 2002)

4) ಮುಖಾಮುಖಿ (2003)

ಉದಯವಾಣಿ

1) ಎಲ್ಲಿಜಾರಿತೋ ಮನವೂ (1999)

2) ಶ್ರೀಗಂಧ (2003)

ಮಲ್ಲಿಗೆ 

1) ಕವನಾ (ಮೇ 1996)

2) ಬಂಧನ (ಫೆಬ್ರುವರಿ 1997)

3)  ಜೀವನಗಂಗೋತ್ರಿ ( 2000)

ಹಂಸರಾಗ          

1) ಬೇರು ಬಳ್ಳಿ (ಅಕ್ಟೋಬರ್2005)

2) ಶಬರಿ   (ಜನವರಿ 2000)

3) ಬಿರುಕು (ಜನವರಿ2008)

4) ಒಂದು ಸಾವಿನ ಸುತ್ತ (ಮಾರ್ಚ್2006)

5)  ಅಲೋಕ  (ಸಪ್ಟೆಂಬರ್2006)

6) ಇದುಯಾರುಬರೆದಕಥೆಯೋ (ಮಾರ್ಚ್2007)

7) ಜಾಲ (ಜೂನ್2007)

8) ಮೈತ್ರಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 2010)

ವಾರಪತ್ರಿಕೆ        

1) ಉಪಾಸನಾ (1998)

2) ಒಲವಿನ ರಾಗ  (2001)

ಮಂಜುವಾಣಿ

1) ಬೇರು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010)

ವಿಜಯವಾಣಿ

1) ರುದ್ರವೀಣೆ (ಅಕ್ಟೋಬರ್2012)

ಪ್ರಿಯಾಂಕ         

1) ಹೊಸ ಬಾಳ ಹೊಸ್ತಿಲು (2009)

ರಾಗಸಂಗಮ 

1) ಹೂವು ಮುಳ್ಳು (ಜೂನ್1998)

2)   ಬಣ್ಣದಚಿತ್ತಾರ   (ಜೂನ್1999)

3) ಸುಳಿ (ಜೂನ್2000)

4)  ನಿಶೆಯಿಂದ ಉಷೆಗೆ (ಮಾರ್ಚ್2001)

5) ಮಧುರ ಬಾಂಧವ್ಯ(ಏಪ್ರಿಲ್2001)

6) ನೆನಪಿನಂಗಳದಲ್ಲಿ ನೂರುಚಿತ್ತಾರ (ನವೆಂಬರ್2001)

7) ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಾರ (2002)

8) ಹಂಗು (ಜನವರಿ2003)   

9) ಕರುಣಾಮಯಿ (ಮೇ-ಜೂನ್2004)

10) ಸಂಕೀರ್ತನ( ಏಪ್ರಿಲ್2005)

11) ಇರುವುದೆಲ್ಲವ ಬಿಟ್ಟು (ಮೇ 2005)

12) ಅಮಾನುಷ (ಜೂನ್2007)   

13) ತೀರ ( ಸಪ್ಟೆಂಬರ್2005) 

ನವರಾಗಸಂಗಮ

1) ಸಾಫಲ್ಯ (ಡಿಸೆಂಬರ್2000)

2) ನೀ ನಡೆವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ(ಜುಲೈ2000)

3) ಪಲ್ಲವಿ (ಏಪ್ರಿಲ್2002)

4)  ಭಾವ ಬದುಕು (ಜನವರಿ2006)

5) ಕವಲೊಡೆದ ಹಾದಿ (ಸಪ್ಟೆಂಬರ್2006)

6) ಸುಲಗ್ನಾ ಸಾವಧಾನ( ಜನವರಿ2007

ಥ್ರಿಲ್  ಪತ್ರಿಕೆ

1) ಹೈಜಾಕ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್2001)

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಪತ್ರಿಕೆ

1) ಮೇಘಮಾಧುರಿ

ಸಖಿ ಪಾಕ್ಷಿಕ

1) ನಮ್ಮಯ ಹಕ್ಕಿ ಬಿಟ್ಟೇ ಬಿಟ್ಟೆ.. (ಅಕ್ಟೋಬರ್2015)
ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದ ಲೇಖನಗಳು
ಸೆಸ್ (ಮೇಲ್ತೆರಿಗೆ)

ಸೆಸ್ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮೇಲ್ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಉಪಕರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಈ ರೀತಿಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸೆಸ್ ಎನ್ನುವುದು ಮೂಲ ತೆರಿಗೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸೆಸ್ ಅನ್ನು ನೇರ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸೆಸ್ ಎಂಬುದು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಆಯಾ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ.

ಉದ್ದೇಶಗಳು
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಬೇಕಾದಾಗ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಈ ಮೇಲ್ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಯಾವುದೋ ಯೋಜನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದಾಗ ಶಿಕ್ಷಣ ಸೆಸ್ ವಿಧಿಸಬಹುದು. ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಗೆ, ನದಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ, ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮುಂತಾದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೆಸ್ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸೆಸ್'ಗಳು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದಾಗಿದ್ದು ಉದ್ದೇಶಿತ ಮೊತ್ತವು ಸಂಗ್ರಹವಾದ ನಂತರ ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೆಸ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತರಹದ ಎಲ್ಲಾ ಸೆಸ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ, ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯ ಒಂದಿಷ್ಟು ಶೇಕಡಾ ಎಂದು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆದಾತನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ತೆರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸೆಸ್ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಕು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೂಲತೆರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಸೇವೆಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ತೆರಿಗೆ (ಸೆಸ್) ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು
ಸೆಸ್ ಎಂಬುದು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ, ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (ಜಿಎಸ್‍ಟಿ), ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ತೆರಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೆರಿಗೆಗಳಂತೆ ಸೆಸ್ ಕೂಡ Consolidated Fund of India (CFI)ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾದರೂ ಸೆಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಮೇಲ್ತೆರಿಗೆಯು ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆ ಮೊತ್ತವು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸೆಸ್ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರಗಳ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಭಾದ್ಯತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು, ಬದಲಾಯಿಸಲು ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಸೆಸ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಸರಳವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸೆಸ್'ಗಳು
ಶಿಕ್ಷಣ ಸೆಸ್: ಬಡವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಒದಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸೆಸ್: ೨೦೧೮ ರ ಬಜೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಉದ್ದೇಶ.
ಸ್ವಚ್ಚಭಾರತ ಸೆಸ್: ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ೦.೫% ಸೆಸ್ ಅನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು.
ಕೃಷಿಕಲ್ಯಾಣ ಸೆಸ್: ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಾಕಲಾದ ೦.೫% ಸೆಸ್.
ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಸೆಸ್: ವಾಹನಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ೨೦೧೬ರ ಬಜೆಟ್ಟಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾದ ಸೆಸ್.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು
Definition of 'Consolidated Fund', ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್

ಹಣಕಾಸು
ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು



ಸಾಹಿತ್ಯಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ಈವರೆಗಿನ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯು 2017ನೇ ವರ್ಷದಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ₹25,000 ನಗದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಬರೆಯುವ ಮಹಿಳೆಯ ಪುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ ಶಾಲು, ಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಐವರು ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ₹50,000 ನಗದು, ಫಲಕ, ಶಾಲು ಹಾರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಮಕ ಕಲೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಗಮಕಿಗಳಿಗೂ ಈ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ರಾಸ್ಪುಟಿನ್

ರಾಸ್ಪುಟಿನ್ (1871-1916) ಒಬ್ಬ ರಷ್ಯನ್ ಪಾದ್ರಿ. 1871ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಸೈಬೀರಿಯದ ನ್ಟಿಯುಮೆನ್ ಬಳಿಯಲ್ಲಿನ ಪೊಕ್ರೋವಸ್ಕೋಯ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ನಿಕೋಲಸ್‍ನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಪ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದ. ನೋವಿಖ್ ಎನ್ನುವುದು ಇವನ ಮೂಲ ಕುಟುಂಬನಾಮ. ಈತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ ಚುರುಕು ಬುದ್ಧಿಯವನೂ ಸಾಮಯಿಕ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ. 1904ರ ವರೆಗೆ ಈತ ತನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸಿದ್ದ. ಅನಂತರ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ತೊರೆದು ಮತಪ್ರಚಾರಕನಾದ.

ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಖಿಲಿಸ್ವೀ (ಫಾಜಿಲ್ಲೆಂಟ್ಸ್) ಎಂಬ ಪಂಥದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ. ತಾನು ದೈವ ಪ್ರೇರಿತನೆಂದೂ ಅದ್ಭುತ ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲವನೆಂದೂ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಪಾಷಂಡವಾದವನ್ನು ಪ್ರಚುರ ಪಡಿಸಿದ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈತ ಜನರ ದೂಷಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ; ರಾಸ್ಪುಟೀನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದ.

ತಾನೊಬ್ಬ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನೆಂದೇ ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದ ಈತ ಯಾತ್ರೆ ಹೊರಟು 1903ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್‍ಪೀಟರ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ತಲುಪಿದ. ಅಲ್ಲಿನ ಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ; ತನ್ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಚುರ ಪಡಿಸಿದ. ಹೀಗಾಗಿ ಈತ ಬಹುಬೇಗ ಮಹಿಳಾ ಭಕ್ತವೃಂದದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾದ. 1905ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ರಾಜದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಮೊಫಿಲಿಯ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ರಷ್ಯನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಮಗ ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ಇವನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬೋಧೆ ಶಮನಕಾರಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ದೇವರೇ ಕಳುಹಿಸಿದ ಸಂತನೆಂದು ಈತನನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಳಗ ಭಾವಿಸಿತು. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ನಿಕೋಲಸ್ ಮೇಲೆ ಈತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿಯ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಆತ ಮಣಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ದೃಢವಾದ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವವಿರಬೇಕೆಂದು ರಾಸ್‍ಪುಟೀನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನೇ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ.

ದೈವದತ್ತ ಶಾರೀರ, ಅಸ್ಖಲಿತವಾಣಿಯಿಂದ ಈತ ಬಹು ಬೇಗ ಖ್ಯಾತನಾದ. ಪಾಪ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಪ ಮಾಡಿದರೆ ಏನೂ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ಈತ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ರಾಜಾಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಮಠಗಳನ್ನು ದುರ್ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆಳೆದ.

1914ರಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಲು ವಿಫಲ ಯತ್ನ ನಡೆಯಿತು. 1915ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ನಿಕೋಲಸ್ ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿಯು ರಾಸ್‍ಪುಟೀನನೊಡನೆ ಗೃಹಾಡಳಿತ ಕೈಗೊಂಡಳು. ನೇಮಕಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ದೊರೆಯಿತು. ಸಮರ್ಥರೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರೂ ಆಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಸಚಿವರನ್ನೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೂ ಈತ ವಜಾ ಮಾಡಿದ. ಈತನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಕುಸಿದುಬಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಡುವೆ ಅಗಾಧ ಕಂದರ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು. ಇವನ ದುಷ್ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪಾಲಕ ಜನವರ್ಗ ವಿ.ಎಂ. ಪುರಿಶ್‍ಕೆವಿಟ್ ಎಂಬವನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯದ ದೊರೆ ಡಿಮಿಟ್ರಿ ಪಾವೆಲೊವಿಚ್ ಹಾಗೂ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 1916 ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರ ರಾತ್ರಿ ಇವನನ್ನು ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಕೊಂದಿತು. ಈ ಕೊಲೆ ಸ್ವಾಯತ್ತಾಧಿಪತ್ಯದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕೆಂಬ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾಳ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ನಡೆದು ಸಮಗ್ರ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ ಅವಸಾನಗೊಂಡಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 
 
 

ಮುಮುಕ್ಷುಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋ ಗೌರವ

ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗೌರವವಿದು. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಹಿರಿಯ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಫೆಲೋ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮೊದಲ ಫೆಲೋ ಗೌರವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಾಗಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಸರ್ವೇಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಿಗೆ 1968ರಲ್ಲಿ ಸಂದಿತು. ಇದರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶೀ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಗೌರವ ಫೆಲೋಶಿಪ್, ಏಷ್ಯಾದ ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆನಂದ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ (ಈಗ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ), ಸಾರ್ಕ್ ದೇಶಗಳ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುವ ಪ್ರೇಮ್‌ಚಂದ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ಗಳನ್ನೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಬಿ. ಪಿ. ಆಶಾಕುಮಾರಿ

ಬಡುವಂಡ್ರ ಪೂವಯ್ಯ ಆಶಾಕುಮಾರಿ () (ಜನನ: ೧೯೭೦), ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖಕಿ. ವರ್ತಮಾನದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಐತಿಹ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ನೋಡುವ ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳು ಮಹಿಳಾವಾದದ ಒಳದನಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಆಶಾಕುಮಾರಿ, ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಬಡುವಂಡ್ರ ಪೂವಯ್ಯ ಮತ್ತು ಸೀತಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗಳಾಗಿ ೧೯೭೦ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೩ರಂದು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪದವಿ ಓದಿದ ಅವರು, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೊದಲ ಅಂಧ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಆಶಾ, ರಾಜ್ಯದ ಅಂತಹ ಮೂರನೇ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕೃತಿಗಳು 
 ಮಹಿಳಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (೨೦೦೩)
 ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು? (೨೦೦೩)
 ಹೊನ್ನ ಹೊಂಗೆ (೨೦೦೪)
 ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯ ಮಾಡುವರು (೨೦೦೪)
 ನಂಬಿಕೆಗಳು (೨೦೦೪)
 ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಅಥವಾ ಸ್ವಉದ್ಯೋಗ (೨೦೦೪)
 ಸ್ಪಂದನ (೨೦೦೫)
 ಕಾಸ್ತಾಳಿ (೨೦೦೫)
 ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ (೨೦೦೬)
 ಜಿ. ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ (೨೦೦೭)
 ಕೊಡಗಿನ ಗೌರಮ್ಮ (೨೦೦೭)
 ಜಿ. ಎಸ್. ಭಟ್ (೨೦೦೭)
 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ (೨೦೧೧)
 ತೀ. ನಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ (೨೦೧೩)
 ಹೊಳವು (೨೦೧೬)

ಕೊಡಗಿನ ಜಾನಪದ ಕುರಿತು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಆಶಾಕುಮಾರಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳನಾಮ, ಹಬ್ಬಗಳು, ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಆಚರಣೆಗಳ ಕುರಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯುಳ್ಳ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
 ಕೊಡಗಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು
 ಬೇಡರ ಕುಣಿತ
 ಕೃಷಿ ಆಚಾರಣೆಗಳು
 ಆಡು ಸೋಗೆ 
ಮುಂತಾದವು.

ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು 

ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕಿಯರು
ಕೊಡವರು
೧೯೭೦ ಜನನ
ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಸಂಶೋಧಕರು
ಟಿ. ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ

ತಿಮ್ಮೇಗೌಡ ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪರಿಚಿತ ಕವಿ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕ. ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಲೇ, ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಸತೀಶರು, ಹಲವಾರು ಕವನಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಸರಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಕವನಗಳನ್ನು ವಾಚಿಸಿರುವ ಸತೀಶ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಜೀವನ - ಶಿಕ್ಷಣ   
ಮಂಡ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ಮಂಗಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ, ತಿಮ್ಮೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಮಂಚಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸತೀಶ್ ಅವರು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವೀಧರ. ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಇವರು, ಯುವಬರಹಗಾರರ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದು, ಸಮಕಾಲೀನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಕವಿತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಂದಿಸುವಿಕೆಗೆ ಗುರುತಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕೃತಿಗಳು

ಕವನಸಂಕಲನಗಳು 
 ಜೀವನ್ಮುಖಿ 
 ಹೊಳೆ ಜಂಗಮನ ಜೋಳಿಗೆ
 ಸಂಜೆಮಳೆ
 ಗಾಳಿಪಟ
 ಕುಹೂ ಕುಹೂ ಕೋಗಿಲೆ 
 ದಿವ್ಯ ದೀವಿಗೆ
 ಬಯಲ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಾಗಿ

ಸಂಪಾದನೆ 
 ಕಾವ್ಯಸಿರಿ 
 ಸೇವಾಚೇತನ
 ವಿಜ್ಞಾನ ಪಥಿಕ

ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು 
 ಶಿಕ್ಷಣ ಚೇತನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
 ಕುವೆಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
 ಜಿ. ಪಿ. ರಾಜರತ್ನಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು - ಅರಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
 ಎಸ್. ಕೆ. ಕರೀಂಖಾನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
 ರೋಟರಿ ಆದರ್ಶ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
 ಗಾಂಧಿ-ವಿವೇಕಾನಂದ ಸದ್ಭಾವನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರು
ಕವಿಗಳು
ಬದುಕಿರುವ ಜನರು
ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮನಾಪುರ

ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮನಾಪುರ () (ಹುಟ್ಟು: ೧೯೭೨), ಕನ್ನಡದ ಲೇಖಕಿ, ಜಾನಪದ ತಜ್ಞೆ, ಸಂಶೋಧಕಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದೆ. ಜಾನಪದ ಕುರಿತ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾದ ಇವರು ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಹಾವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 
ಡಾ. ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರು ಬರೆದು, ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಹಾಡಿದ ’ಕೊರೊನ ಬಂದೈತೆ ಜೋಪಾನ’ ಎಂಬ ಜನಪದ ಶೈಲಿಯ ಜಾಗೃತಿಗೀತೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿತ್ತು.

ಜೀವನ - ಶಿಕ್ಷಣ 
ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಮಲ್ಲಿನಾಥಪುರದಲ್ಲಿ ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾನಪದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಕಾಶವಾಣಿ ಉದ್ಯೋಗಿ ಪ್ರೇಮನಾಥ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಅವರ ಪತಿ.

ಕೃತಿಗಳು/ಲೇಖನಗಳು 
ಜಾನಪದ ಬೋಧನೆಯನ್ನೇ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಡಾ. ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರು ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳು, ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
 ಜಾನಪದ ಜೀರುಂಡೆ
 ಭಾವ ಬಿಂದಿಗೆ (ಕವನಸಂಕಲನ)
 ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಬಂಧ - ಸಂಬಂಧ 
 ಚೆಂಗಾಳ್ವ ಸಿರಿ
 ಗೊಂಡರ ರಾಮಾಯಣ: ಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ 
 ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಸಂವೇದನೆ 
 ಮೈಸೂರು ಜಾನಪದ ದಸರ - ೨೦೧೭

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು  

ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕಿಯರು
ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರು
ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು
ಸಂಶೋಧಕರು
ಬದುಕಿರುವ ಜನರು
ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರು
ಜನಪದ ಕಲಾವಿದೆ
ಲತಾ ಹಂಸಲೇಖ

ಲತಾ ಹಂಸಲೇಖ (ಹುಟ್ಟು: ೧೨ ಡಿಸೆಂಬರ್, ೧೯೫೭), ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕಿ. ಚಲನಚಿತ್ರಗೀತೆ, ಜನಪದಗೀತೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳ ಹಾಡುವಿಕೆಗೆ ಲತಾ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಂಸಲೇಖ ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಇವರು, ಅರುಣೋದಯ ಚಿತ್ರದ ‛ಆ ಅರುಣೋದಯ ಚಂದ’ ಹಾಡಿಗೆ ೧೯೯೯-೨೦೦೦ನೇ ಸಾಲಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಲತಾ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ೧೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಸವನಗುಡಿಯಲ್ಲಿ. ತಂದೆ ಮಿತ್ರಾನಂದ ಕುಮಾರ್, ತಾಯಿ ಶಾರದ. 

ಲತಾ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಂಸಲೇಖ ಅವರನ್ನು. ಇವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.

ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ 
ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಲತಾ ಅವರು, ಹಂಸಲೇಖ ಅವರ ಅಣ್ಣ ಜಿ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ‛ಗಾನಶಾರದ ಆರ್ಕೆಸ್ತ್ರಾ’ ತಂಡದಲ್ಲಿನ ಗಾಯಕಿಯಾದರು.  ಬಳಿಕ ಹಂಸಲೇಖ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಪ್ರೇಮಲೋಕ ಚಿತ್ರದ ‛ನೋಡಮ್ಮ ಹುಡುಗಿ ಕೇಳಮ್ಮ ಸರಿಯಾಗಿ’ ಹಾಡನ್ನು ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದರು. ಇದಾದ ಬಳಿಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಯಶಸ್ವೀ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಲತಾ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. 

ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ, ಮನೋ, ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ, ಬಿ. ಆರ್. ಛಾಯಾ, ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್, ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್ ಮುಂತಾದ ಗಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಲತಾ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
 ೧೯೯೯-೨೦೦೦ – ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
 ೨೦೧೭ - ರಾಘವೇಂದ್ರ ಚಿತ್ರವಾಣಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡುಗಳು 
 ನೋಡಮ್ಮ ಹುಡುಗಿ ಕೇಳಮ್ಮ ಸರಿಯಾಗಿ (ಪ್ರೇಮಲೋಕ)
 ಹಸಿರುಗಾಜಿನ ಬಳೆಗಳೇ (ಅವನೇ ನನ್ನ ಗಂಡ)
 ಕಾವೇರಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರಿಗೆ (ಚೈತ್ರದ ಪ್ರೇಮಾಂಜಲಿ)
 ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಬಿ ರಂಗಿದೆ (ಅಂಜದ ಗಂಡು)
 ಮಾವಿನಮರವೇ ಮಾವಿನಮರವೇ ನನ್ನ ಮರೆತೆಯ (ಬಾಳೊಂದು ಭಾವಗೀತೆ)
 ಸಾರು ಸಾರು ಮಿಲ್ಟ್ರಿ ಸಾರು (ಮುತ್ತಿನ ಹಾರ)
 ಹೂವಮ್ಮ ಹೂವಮ್ಮ ನಿನ್ನ ಮನಸು ಹೂವಮ್ಮ (ಮೋಜುಗಾರ ಸೊಗಸುಗಾರ)
 ಕಾಲೇಜಿಗೂ ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ (ಜೂಟ್)
 ಮನಸೆಲ್ಲಾ ನೀನೇ (ಮನಸೆಲ್ಲಾ ನೀನೇ)
ಮುಂತಾದವು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು
ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ
ಬದುಕಿರುವ ಜನರು
ಸುಲೋಚನಾ (ಗಾಯಕಿ)

ಸುಲೋಚನಾ () (೧೯೫೦-೨೦೦೯), ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಕನ್ನಡದ ಗಾಯಕಿ. 'ಎಲ್ಲಿ ಜಾರಿತೋ ಮನವು', 'ಅತ್ತಿತ್ತ ನೋಡದಿರು' ಮುಂತಾದವು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾವಗೀತೆಗಳಾದರೆ, 'ನೇಸರ ನೋಡು', 'ಇದು ರಾಮಮಂದಿರ', 'ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂಬಾರಿ ಕಂಡೆ' ಮುಂತಾದವು ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಸುಲೋಚನಾ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಗೀತದ ಮನೆತನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಪದ್ಮಾವತಮ್ಮ ಸಹ ಹಾಡುಗಾತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 

ವೆಂಕಟೇಶ್ ಎಂಬುವವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಸುಲೋಚನಾ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.

ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ 
ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಸಂಗೀತಾಸಕ್ತರಾದ ಸುಲೋಚನಾ ಸುಗಮಸಂಗೀತವನ್ನು ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಮಾನೆ ಅವರ ಬಳಿ; ಆರ್. ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭ ಅವರ ಬಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ರಾಜಭಾವೋ ಸೊಂಟಕ್ಕಿ ಅವರ ಬಳಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಲಿತರು.

ಭಾವಗೀತೆಗಳು 
ಸುಲೋಚನಾ ಮೊದಲು ರಂಗಭೂಮಿಯ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ಬಳಿಕ ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಭಾವಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 'ಭಾವಸಂಗಮ' ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯ ಸುಲೋಚನಾ ಅವರ ’ಎಲ್ಲಿ ಜಾರಿತೋ ಮನವು’ ಭಾವಗೀತೆ ಜನಜನಿತವಾಯಿತು.

ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು 
ಸುಗಮಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸುಲೋಚನಾ ಅವರಿಗೆ ಚಿತ್ರರಂಗದಿಂದ ಅವಕಾಶಗಳು ಬಂದವು. ಅವರ ಮೊದಲ ಹಾಡು ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕಾಕನ ಕೋಟೆ ಚಿತ್ರದ ನೇಸರ ನೋಡು ನೇಸರ ನೋಡು ಹಾಡು. ಸಿ. ಅಶ್ವತ್ ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಈ ಹಾಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ಮುಂದೆ ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಮುಂತಾದವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ, ರಾಜಕುಮಾರ್ ಮುಂತಾದವರೊಡನೆ ಹಲವಾರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸುಲೋಚನಾ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು  
 ೧೯೯೬-೬೭: ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'

ನಿಧನ  
ಕಿಡ್ನಿ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಸುಲೋಚನಾ, ೨೦೦೯ರ ಮಾರ್ಚ್ ೨ರಂದು ಮುಂಬೈನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ೫೯ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.

ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳು 
ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು
 ನೇಸರ ನೋಡು ನೇಸರ ನೋಡು (ಕಾಕನ ಕೋಟೆ)
 ಶರಣಾಗಿ ಬಂದಿರುವೆ ಶಿವಶಂಕರ (ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಣ್ಣು)
 ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂಬಾರಿ ಕಂಡೆ (ಹಾಲು ಜೇನು)
 ಇದು ರಾಮಮಂದಿರ ನೀ ರಾಮಚಂದಿರ (ರವಿಚಂದ್ರ)
 ಒಂದು ಮಾತು ನಂಗ್ ಗೊತ್ತು (ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು)
 ನೀನಾಡದ ಮಾತು ಮಾತಲ್ಲ 
ಮುಂತಾದವು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು

ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಹಿಂದೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಅವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ ದ ಉತ್ತರ ಭಾಗ, ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತರೆ. ದೇಶಸ್ಥ ಎಂಬ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತ ದೇಶ (ದೇಶ), ಸ್ಥ (ನಿವಾಸಿ) ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ "ದೇಶಸ್ಥೀಯರು". ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿ ನದಿಗಳ ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ "ದೇಶ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ - ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೂಲ ಮನೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಸಮಾಜ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗಳು
ಹಿಂದೂ ಉಪನಾಮಗಳು
ಭಾರತದ ಜಾತಿಗಳು
ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು
ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು
ಮರಾಠಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪಂಗಡಗಳು
ಹಿರೇಮಗಳೂರು ಕಣ್ಣನ್

ಹಿರೇಮಗಳೂರ್ ಕಣ್ಣನ್, ಕೋದಂಡರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅರ್ಚಕರು. ಹಿರೆಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೋದಂಡ ಕಲ್ಯಾಣರಾಮನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದೇವತಾರ್ಚನೆ, ಪೂಜೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕಣ್ಣನ್ ರವರ ಪರಿವಾರ
ತಂದೆ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ, ಒಬ್ಬ ಸಂಸ್ಕೃತಬಲ್ಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅರ್ಚಕ. ಅವರಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಮಾಡಿ ಬಳಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಮಾಡಲು ಆಶಿಸಿದರು. ನಿತ್ಯವೂ ಹನುಮ ಸಮೇತನಾದ ಶ್ರೀರಾಮ, ಲಕ್ಷಣ, ಸೀತಾಮಾತೆಯರಿಗಿಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕೋದಂಡರಾಮದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ, ಅಲಂಕಾರ, ಮಂಗಳಾರತಿ, ಎಲ್ಲಕ್ಕೂಎಲ್ಲ ಸೇವೆಗಳೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತವೆ; ಕನ್ನಡದ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಕಣ್ಣನ್ ರವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು
 'ನಮ್ ರೇಡಿಯೋ' ಎನ್ನುವ ಎಫ಼್.ಎಮ್ ರೇಡಿಯೋಸ್ಟೇಷನ್ ನಲ್ಲಿ 'ಕಾಫಿ ವಿತ್ ಕಣ್ಣನ್' ಎನ್ನುವ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
 'ನುಡಿಪೂಜೆ', 
 'ಕಣ್ಣನ್ ನೋಟ',

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು
 [https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2017/nov/06/witty-kannan-mama-takes-on-rjing--at-65-1693902.html
Kannan On Air: At 65, this Kannada priest has gone from the temple to RJ-town, and he's a rockstar already, 7 nov, 2017]
 priests-trained-for-offering-puja-in-kannada
 [ https://www.youtube.com/watch?v=JD0FS7YJGgg Hiremagaluru Kannan about Kannada html]
 hiremagaluru-kannan-applauds-tirtha-yatras-initiative
 Hitavachana html 'ಹಿತವಚನ ಯೂಟ್ಯೂಬ್'
 Muddurama,html, ಹಾಡುಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು
 he's a rockstar already, Aditya M.L, 07th November 2017
 ಕನ್ನಡದ ಜತೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮಂತ್ರಘೋಷ

ವರ್ಗ : ಅರ್ಚಕರು
ಭರತ್ ಬೋಪಣ್ಣ

ಭರತ್ ಬೋಪಣ್ಣ (ಜನನ: ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೯೨) ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಭಾರತೀಯ ರೂಪದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ. ಇವರು ಸ್ಪರ್ಶ ರೇಖಾ ರವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ‘ಡೆಮೊ ಪೀಸ್’ ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ವುಡ್ ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.

ಜನನ
ಭರತ್ ರವರು ಜನಿಸಿದ್ದು ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೯೨ ರಂದು. ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಡಿಕೇರಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಕೊಡವ ಮಾತನಾಡುವ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ವೃತ್ತಿಜೀವನ

ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳು
ಅವರ ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾಲಿಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಇವರು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೀಲ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಮಿನಾಕ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಬಿಪಿಒ ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತದನಂತರ ಕ್ಯಾಪ್‌ಜೆಮಿನಿಯಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಅನಲಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

೨೦೧೬ ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ
೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಭರತ್ ಇವರು ಕಿರುತೆರೆಗೆ "ರಾಜವರ್ಧನ" ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಧಾರಿಸಿ , ನವೀನ್ ಕೃಷ್ಣ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾ ಮೀಡಿಯಾ ವರ್ಕ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹುಬಲಿ: ದಿ ಬಿಗಿನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಾಹುಬಲಿ 2: ದಿ ಕನ್‌ಕ್ಲೂಷನ್ , ಸಾಮಾಜಿಕ-ಪೌರಾಣಿಕ ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ನಟನಾ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು . ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾಧಾ ರಮಣ ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು .ಜೀ ಟಿವಿಯ ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ಎಂಬ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಕಬಡ್ಡಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ "ಲಕ್ಕಿ" ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇವರು ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಸ್ಟಾರ್ ಮಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ "ಜ್ಯೋತಿ" ಎಂಬ ತೆಲುಗು ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಇವರು "ರಾಕಿ" ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೀ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ "ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡ್ಯಾನ್ಸ್" ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋನಲ್ಲಿ ಇವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ಪರ್ಶ ರೇಖಾ ರವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ "ಡೆಮೊ ಪೀಸ್"  ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಸ್ಯಾಂಡಲ್ವುಡ್ ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.

ನಟಿಸಿದ ಸಿನಿಮಾಗಳು

ದೂರದರ್ಶನ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಭಾರತೀಯ ನಟರು
ಕಿರುತೆರೆ ನಟನಟಿಯರು
ಸತ್ತೂ

ಸತ್ತೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹಿಟ್ಟು. ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೇಪಾಳ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟ್ಟಿದ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಒಣ ಪುಡಿಯನ್ನು ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯಕ ಘಟಕಾಂಶವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಸತ್ತೂಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ತೆಲಂಗಾಣದ ಬತುಕಮ್ಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಉಲ್ಲಾಸಕರ ಪಾನೀಯವಾಗಿ.

ಸತ್ತೂ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮ ಗುರುಗಳು ಸತ್ತೂವನ್ನು ಈಗ ಸೂಪರ್‌ಫುಡ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸತ್ತೂ ತಯಾರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು ಮತ್ತು ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

ಉಪಯೋಗಗಳು 

ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಶಾಖದ ಅಲೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ಉಪ್ಪುಖಾರದ ಪಾನೀಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಗಂಜಿ ಅಥವಾ ಮೃದುವಾದ ಕಣಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸತ್ತೂವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಹಣ್ಣಿನ ಚೂರುಗಳು, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಹಾಲನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. ಖಾರದ ತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿ, ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ನಿಂಬೆ ರಸ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸತ್ತೂವನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದು. ಇದು ಪರಾಠಾಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಹೂರಣವಾಗಿದೆ. ಸತ್ತೂವಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಸಾಲೆಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಹಾರಿ ಆಹಾರ "ಲಿಟ್ಟಿ" ಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಘಟಕಾಂಶಗಳು 
ಧಾನ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ದ್ವಿಧಳ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಾರ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಡಲೆ ಬೇಳೆಯನ್ನು ಒಣವಾಗಿ ಹುರಿದು ಸತ್ತೂವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ, ಸತ್ತೂ ಅಥವಾ ಚತುವಾವನ್ನು ಗೋಡಂಬಿ, ಬಾದಾಮಿ, ರಾಗಿ, ಬಾರ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಡಲೆಹಿಟ್ಟನ್ನು ಒಣವಾಗಿ ಹುರಿದು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಯವಾದ ಹಿಟ್ಟಾಗಿ ರುಬ್ಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ತೂ ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನವು ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಾತ್ರೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಹುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಜರಡಿ ಹಿಡಿದು ನಂತರ ನಯವಾದ ಹಿಟ್ಟಾಗಿ ಪುಡಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 Manufacturing of sattu 
ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ