ನರೇಶ್ ಚಂದ್ರ

ನರೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಅವರು (೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೩೪ - ೯ ಜುಲೈ ೨೦೧೭) ರಾಜಸ್ಥಾನ ಕೇಡರ್‌ನ ೧೯೫೬ ತಂಡದ ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವರು ಭಾರತದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಭಾರತದ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಭಾರತದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.  ಇವರು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಚಂದ್ರ ಅವರು ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು (ಎಂ.ಎಸ್‍ಸಿ) ಪಡೆದರು.

ವೃತ್ತಿ

ಐಎಎಸ್ ಆಗುವ ಮೊದಲು 
ನರೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಅವರು ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ 
ನರೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಅವರು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಎರಡಕ್ಕೂ ವಿವಿಧ ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.     ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (ಹಣಕಾಸು), ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು) ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಜೋಧ್‌ಪುರ, ಜುಂಜುನು ಮತ್ತು ಭರತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ     ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕೇಂದ್ರ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಮೂರನೇ ಕೇಂದ್ರ ವೇತನ ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣಾ ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಉಪ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.    

ನರೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಅವರು ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.      ಚಂದ್ರ ಅವರು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕೊಲಂಬೊದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್‌ಗೆ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ (ರಫ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ನೀತಿ) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.     

ಭಾರತದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ    ಚಂದ್ರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ (PMO),   ಹಿರಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಐಎಎಸ್ ಗೆ ಮರು ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 
ಚಂದ್ರ ಅವರನ್ನು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರಿಂದ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.     ಇವರು ೧ ಜುಲೈ ೧೯೮೫ ರಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು    ಮತ್ತು ೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೬ ರಂದು ಪದವಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು.

ಭಾರತದ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 
ಚಂದ್ರ ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿಯಿಂದ (ಎಸಿಸಿ) ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.     ಅವರು ೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೭ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು,     ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೯ ರಂದು     ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.

ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 
ಚಂದ್ರ ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿ (ಎಸಿಸಿ) ಯಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.     ಅವರು ೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೯ ರಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು,     ಮತ್ತು ೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೦ ರಂದು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.

ಭಾರತದ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 
ಚಂದ್ರ ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿ (ACC) ಯಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.     ಅವರು ೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೦ ರಂದು ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು,     ಮತ್ತು ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೦ ರಂದು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.

ಭಾರತದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 
ಚಂದ್ರ ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿಯಿಂದ (ಎಸಿಸಿ) ಕೇಂದ್ರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.      ಅವರು ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೦ ರಂದು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು,      ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೦ ರಂದು ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.    

ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ, ಚಂದ್ರ ಅವರು ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದರು.      ಶೇಖರ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಕೀಪರ್ ಆಫ಼್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಫ಼್ಯಾಮಿಲಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.

ಐಎಎಸ್‍ನ ಬಳಿಕ

ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯಪಾಲ 
ಪಿಎಂಓ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ನಂತರ,  ಚಂದ್ರ ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು.   ಅವರು ೧ ಜುಲೈ ೧೯೯೫ ರಂದು ಗವರ್ನರ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೬ ರಂದು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾಗೆ ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರಿ 

ಚಂದ್ರ ಅವರನ್ನು ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು.     ಅವರನ್ನು ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.     ಅವರು ೨೦೦೧ ರವರೆಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.    

೧೯೬೩-೬೪ರಲ್ಲಿ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅವರ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಚಂದ್ರ ಅವರ ಸುದೀರ್ಘ ಅಧಿಕೃತ ಒಡನಾಟವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.    ಅವರು ಯುಎಸ್-ಇಂಡಿಯಾ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಯುಎಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ಉಪ-ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಭಾರತ-ಯುಎಸ್ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಒಳನೋಟವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.   ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಂತರ, ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ನಿಯೋಗವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.    ವ್ಯಾಪಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಯುಎಸ್‍ನಲ್ಲಿ ತರುವಾಯ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಳವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಯಭಾರಿ ಹುದ್ದೆಯ ನಂತರ 
ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಡಳಿತದ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರವು ೨೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೨ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನರೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಸಮಿತಿಯು ಮಾಡಿದ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೩ ರಂದು ಗಂಭೀರ ವಂಚನಾ ತನಿಖಾ ಕಚೇರಿಯನ್ನು (ಎಸ್‍ಎಫ಼್‍ಐಓ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಅವರು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಡಳಿತದ ಕಾನ್ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ (ಸಿಐಐ) ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಅಳವಡಿಕೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು.

ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸ 
ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಅಂತ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಏನೋ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ಯಾವಾಗಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಸಮಗ್ರ ಪರೀಕ್ಷಾ ನಿಷೇಧ ಒಪ್ಪಂದದ ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂವಾದಗಳು ನಡೆದವು. ೧೯೯೭ಒಂದು 'ಉತ್ತಮ ಅನುಭವಿಸುವ' ಸಮಯ - ನಾವು ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ - ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳ ಸರಣಿಗಳು ಇದ್ದವು - ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಾವು ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಯುಎಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. ಮೇ ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲು ಬಂದಿತು - ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು. ಸೆನೆಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಸಭೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಟಿವಿ, ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸ್ - ಒಂದು ಸ್ಟುಡಿಯೋದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸವಾಲಿನ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಜಸ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ನಿಯೋಗ ಮತ್ತು ಟಾಲ್ಬೋಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಎಸ್ ನಿಯೋಗದ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಯ ಸುತ್ತುಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಪ್ರತಿ ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಾನು ಹಾಜರಿದ್ದೆ. ದೃಶ್ಯವು ಬಹಳ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಭಾಷಣೆಯಿಂದ ಬಹಳ ಸ್ನೇಹಪರ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ವಿನಿಮಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಯುಎಸ್‍ನೊಂದಿಗಿನ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ತಂದಿತು.೧೯೯೮ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಯವರ ಭೇಟಿಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅವನ ಆಗಮನದ ಮೊದಲು ನಡೆದ ಭಾರತದ ರಾಕ್ಷಸೀಕರಣವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿತು. ಜನರು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಹಜ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಅವರ ಮಾತು ಅಮೆರಿಕದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಡಿದಿದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರ ಭಾರತ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಮರು ಭೇಟಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸಿತು. ನಾನು ಭಾರತ-ಅಮೆರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ.ನನ್ನ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿನ ನಮ್ಮ ಚಾನ್ಸೆರಿ ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮಾರಕ - ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆ - ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಆಡ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ರೀತಿ. ೧೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನಾವು ಅದನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇದು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು - ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದಲೂ ನಾನು ಅನೇಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ - ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಯಭಾರಿ ನನ್ನನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.''

ಮರಣ 
ಚಂದ್ರ ಅವರು ೯ ಜುಲೈ ೨೦೧೭ರಂದು ೮೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಂಗಾಂಗ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಭಾರತದ ಪಣಜಿ, ಗೋವಾದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆ 
 ಚಂದ್ರ ಅವರಿಗೆ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
Executive Record Sheet as maintained by Department of Personnel and Training
Executive Profile at Bloomberg

ರಾಜಕೀಯ
ರಾಯಭಾರಿಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ