ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ

ಭಾರತವು ಇಂಡೋ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗವಾದ ಭಾರತದ ಪ್ಲೇಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದರ ಭೂಖಂಡದ ಹೊರಪದರವು ಭಾರತದ  ಉಪಖಂಡವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶವು ಸಮಭಾಜಕದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 8 ° 04 'ರಿಂದ 37 ° 06' ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 68 ° 07 'ರಿಂದ 97 ° 25' ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದ ನಡುವೆ ಇದೆ.  ಇದು ವಿಶ್ವದ ಏಳನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ  3,287, 263  ಚದರ ಕೀ.ಮಿ  .  ಭಾರತವು 3,214 ಕೀ.ಮಿ (1,997 ಮಿ) ಅಳತೆ ಮಾಡಿದೆ     ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 2,933 ಕೀ.ಮಿ (1,822 ಮಿ)     ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ. ಇದು  15,200 ಕೀ.ಮಿ (9445 ಮಿ) ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ     ಮತ್ತು  7,516.6 ಕೀ.ಮಿ (4,671 ಮಿ ) ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.   .  

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ, ನೈರುತ್ಯಕ್ಕೆ  ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ , ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿ , ಮತ್ತು  ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ  ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಪಾಕ್ ಜಲಸಂಧಿ ಮತ್ತು ಮನ್ನಾರ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಿಂದ ಅದರ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ   ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು  ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್  ಸುಮಾರು 125 ಕೀ.ಮಿ (78 ಮಿ)   ಎಂಟು ಡಿಗ್ರಿ ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಭಾರತದ ಲಕ್ಷದ್ದ್ವೀಪಗಳ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ.ಭಾರತದ ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಸುಮಾರು 1200 ಕೀ.ಮಿ (750 ಮಿ)  ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಆಗ್ನೇಯ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದೊಂದಿಗೆ ಕಡಲ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ 8 ° 4′41 ″ N ಮತ್ತು 77 ° 55′230 ″ E ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣದ ಬಿಂದು ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪದ ಇಂದಿರಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಗಿದೆ. ಭಾರತದ  ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರದ ತುತ್ತ  ತುದಿಯು ಇಂದಿರಾ ಕೋಲ್ ಮತ್ತು ಸಿಯಾಚಿನ್ ಗ್ಲೇಸಿಯರ್.  ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೀರು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ  12 ನಾಟಿಕಲ್   ಮೈಲಿ  ಕರಾವಳಿಯ  ಆರಂಭಿಕ ರೇಖೆ.  ಭಾರತವು  2,305,143 ಕೀ.ಮಿ (890,021) ರ 18 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .        

ಭಾರತದ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಚೀನಾ, ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಗಡಿಯಾಗಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿ ಕರಕೋರಂ ಶ್ರೇಣಿ, ಪಂಜಾಬ್ ಬಯಲು, ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ರಾನ್ ಆಫ್ ಕಚ್ ಉಪ್ಪು ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿದೆ. ದೂರದ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ, ಚಿನ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಚಿನ್ ಹಿಲ್ಸ್, ಆಳವಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಭಾರತವನ್ನು ಬರ್ಮಾದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖಾಸಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಜೊ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಗಂಗೆಟಿಕ್ ಬಯಲಿನ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಜಕೀಯ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ 
ಭಾರತವನ್ನು 28 ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು ,28 ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹಲವು  ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜದಾನಿ ದೆಹಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ 8 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಭಾರತವು 15,200 ಕೀ. ಮಿ ಗಡಿಯನ್ನು 9,400 ಮಿ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ     .  

ಭಾರತವು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದೊಂದಿಗೆ   4,096.70ಕೀ.ಮಿ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ, ಮೇಘಾಲಯ, ತ್ರಿಪುರ ಮತ್ತು ಮಿಜೋರಾಂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ.  2015 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ 92 ಪರಾವೃತ ಮತ್ತು ಭಾರತದ 106 ಪರಾವೃತ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿವೆ.  ಗಡಿಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಪರಾವೃತಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.  ವಿನಿಮಯದ ನಂತರ, ಭಾರತವು ಸುಮಾರು ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು  .

ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು

ಕ್ರೇಟಾನ್ಸ್ 

  

 ಅರಾವಳ್ಳಿ ಕ್ರೇಟನ್ (ಮಾರ್ವಾರ್-ಮೇವಾರ್ ಕ್ರೇಟನ್ ಅಥವಾ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ರೇಟನ್): ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ . ಇದು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮೇವಾರ್ ಕ್ರಾಟನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ವಾರ್ ಕ್ರೇಟನ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬೌಂಡರಿ ಫಾಲ್ಟ್, ಮರಳಿನ ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿಯ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇಂಡೋ-ganetic ನೆರೆಮಣ್ಣಿನ, ಸನ್ - ನರ್ಮದಾ - ತಪತಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕ್ವಾರ್ಟ್‌ಜೈಟ್, ಮಾರ್ಬಲ್, ಪೆಲೈಟ್, ಗ್ರೇವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಅರಾವಳ್ಳಿ -ದೆಹಲಿ ಒರೊಜೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಡ್ಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲಾನಿ ಇಗ್ನಿಯಸ್ ಸೂಟ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಗ್ನಿ ಸೂಟ್ ಆಗಿದೆ. 
 ಬುಂದೇಲ್‌ಕಂಡ್ ಕ್ರೇಟನ್, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಬುಂದೇಲ್‌ಖಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 26,00 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ವಾ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅರಾವಳ್ಳಿ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಪುರ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇಂಡೋ-ಗ್ಯಾಂಟೆಟಿಕ್ ಅಲುವಿಯಂನಿಂದ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅರಾವಳಿ ಕ್ರೇಟನ್‌ಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಇದು ಎರಡು ಕ್ರೇಟನ್‌ಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೋಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಕೋಶಲ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳ ವಿಕಾಸದೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಭಾಗಿಸುವ ಮೊದಲು ಒಂದೇ ಕ್ರೇಟಾನ್ ಆಗಿತ್ತು . 
 ಧಾರ್ವಾರ್ ಕ್ರೇಟನ್ (ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಾಟನ್), 3.4 - 2.6 ಗ, ಗ್ರಾನೈಟ್ - ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. 1886 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಎರಡು ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಬ್ಲಾಕ್ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಧಾರ್ವಾರ್ ಕ್ರೇಟನ್ (ಇಡಿಸಿ) ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಧಾರವಾರ್ ಕ್ರೇಟನ್ (ಡಬ್ಲ್ಯೂಡಿಸಿ). 
 ಸಿಂಗ್ಭಮ್ ಕ್ರಾಟನ್, 4,000   ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ, ಉತ್ತರ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರ ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ota ೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳು, ನೈರುತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಸ್ತರ್ ಕ್ರೇಟನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಅಲುವಿಯಮ್ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. 
 ಬಸ್ತಾರ್ ಕ್ರೆಟನ್ (ಬಸ್ತಾರ್-ಭಂಡಾರ ಕ್ರೆಟನ್), ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ಹಾಗೂ ಛೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದು 3.4-3.0 ಗ ಹಳೆಯ ಅವಶೇಷವಾಗಿದೆ TTG gneisses ಐದು ವಿಧದ. ಇದು ಕೊತ್ರಿ-Dongagarh ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಒರೊಜೆನ್ ಮತ್ತು ಬಸ್ತಾರ್ ಕ್ರೆಟನ್ ಉಳಿದ. ಇದು ಮೂರು ಬಿರುಕುಗಳಿಂದ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ, ನೈ w ತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋದಾವರಿ ಬಿರುಕು, ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾ ಬಿರುಕು ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾನದಿ ಬಿರುಕು.

ಪ್ರದೇಶಗಳು 
ಭಾರತವನ್ನು ಆರು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: 

 ಉತ್ತರ ಪರ್ವತಗಳು: ಹಿಮಾಲಯ 
 ಪೆನಿನ್ಸುಲರ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ: ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ( ಅರಾವಳ್ಳಿ, ವಿಂಧಯಾಚಲ್ ಮತ್ತು ಸತ್ಪುರ ಶ್ರೇಣಿಗಳು), ಘಾಟ್‌ಗಳು (ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು) ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳು (ಮಾಲ್ವಾ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ,  ಚೊಟಾ ನಾಗ್ಪುರ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಗರನುಲೈಟ್ ಭೂಪ್ರದೇಶ, ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕಚ್ ಕಥಿಯಾವರ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ) ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 
 ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಬಯಲು 
 ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ 
 ಕರಾವಳಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಪೂರ್ವ ಘಾಟ್ ಮಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಮಡಿಕೆಗಳು 
 ದ್ವೀಪಗಳು- ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ದ್ವೀಪಗಳು.

ಹಿಮಾಲಯ 
thumb| ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಹೆಮಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆ

ಪೆನಿನ್ಸುಲರ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ

ಇಂಡೋ-ಗಂಗೆಟಿಕ್ ಬಯಲು

ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ

ಕರಾವಳಿ ಬಯಲು ಮತ್ತು ಘಟ್ಟಗಳು

ದ್ವೀಪಗಳು

ಗದ್ದೆಗಳು

ಹವಾಮಾನ

ಭೂವಿಜ್ಞಾನ

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ