Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಆರ್ಕಾಟ್ ಆಗಮುಡಿ ಮುದಲಿಯಾರ್

ಆರ್ಕಾಟ್ ಮುದಲಿಯಾರ್  ಅಥವಾ ಅಗಮುಡಿ ಮುದಲಿಯಾರ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತುಳುವ ವೆಳ್ಳಾಲ ಉತ್ತರ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಾಲೀಕ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ.

   ಮುದಲಿಯಾರ್‌ಗಳು ವಿಜಯನಗರ, ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಣ್ಯರು ಮತ್ತು ಕಚೇರಿದಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಮುದಲಿಯಾರರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆರ್ಕಾಟ್ ಮುದಲಿಯಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಸಮುದಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು 
1. ಪಚ್ಚಯ್ಯಪ್ಪ ಮುದಲಿಯಾರ್

2. ಆರ್ಕಾಟ್ ರಾಮಸಾಮಿ ಮುದಲಿಯಾರ್

3. ಬಾಂಬೆಯ ವರದಾ ಭಾಯಿ ಅಕಾ ವರದರಾಜ್ ಮುದಲಿಯಾರ್

4. ಉದಯ್ ಮುದಲಿಯಾರ್ - ಶಾಸಕ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ

5. ಪಿಟಿಆರ್ ಪಳನಿವೇಲ್ ತ್ಯಾಗರಾಜನ್ - ತಮಿಳುನಾಡು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ.

6. ರೋಜಾ ಸೆಲ್ವಮಣಿ ಮುದಲಿಯಾರ್ - ಮಂತ್ರಿ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ.
ಚಿನಾಬ್ ರೈಲ್ವೇ ಸೇತುವೆ

ಚಿನಾಬ್ ರೈಲ್ವೇ ಸೇತುವೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಿಯಾಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಕಾಲ್ ಮತ್ತು ಕೌರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ, ಚೀನಾಬ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಕಮಾನು ಅಧಾರಿತ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ. 

ಜಮ್ಮುವಿನ ಉಧಾಮ್‌ಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬಾರಾಮುಲ್ಲಾ ಪಟ್ಟಣಗಳ ನಡುವೆ ರೈಲ್ವೇ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಉತ್ತರ ವಿಭಾಗವು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯಾದ ಉಧಾಮ್‌ಪುರ್ ಶ್ರೀನಗರ್ ಬಾರಾಮುಲ್ಲಾ ರೈಲ್ ಲಿಂಕ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಮಾನು ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೇಯ ವಿಭಾಗವಾದ ಉತ್ತರ ರೈಲ್ವೇ ಈ ಯೊಜನೆ ಮತ್ತು ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿದೆ. ಸೇತುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ರೈಲ್ವೇ ಸೆತುವೆ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಲಿದೆ.

ಯೋಜನೆ 
ಭಾರತದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ರೈಲು ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಬೆಸೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೇಯ ವಿಭಾಗವಾದ ಉತ್ತರ ರೈಲ್ವೇಯು ಉಧಾಮ್‌ಪುರ್ ಶ್ರೀನಗರ್ ಬಾರಾಮುಲ್ಲಾ ರೈಲ್ ಲಿಂಕ್ ಹೆಸರಿನ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2003ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಒಟ್ಟು ೨೭೨ ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರವೇ ಹಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಜಮ್ಮುವಿನ ಉದಾಂಪುರದಿಂದ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಾರಾಮುಲ್ಲಾ ಪಟ್ಟಣಗಳ ನಡುವಿನ ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೩೮ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ, ೯೨೭ ಸೇತುವೆಗಳು(ಚಿನಾಬ್ ರೈಲ್ವೇ ಸೇತುವೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸೇತುವೆಗಳು) ಬರುತ್ತವೆ. ಚೆನಾಬ್ ರೈಲು ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಸೇತುವೆಯ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮೇಲಿನ ಭಯದಿಂದಾಗಿ ಯೋಜನೆಯು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ 2015 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇತುವೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು 2010 ರಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಸೇತುವೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಐಐಎಸ್‌ಸಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಶಾಪೂರ್ಜಿ ಪಲ್ಲೊನ್‌ಜಿ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಭಾಗವಾದ ಆಫ್ಕಾನ್ಸ್ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಗೆ ಸೇತುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೇ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾಣ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

ವಿನ್ಯಾಸ

ಯೋಜನೆಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆ
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ

ಒಂದು ವಿಶಯದ ಬಗ್ಗೆ- ವೀಕ್ಶಿಸುವುದು, ಯೋಚಿಸುವುದು, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವುದು ಇದು ಕುತುಹಲದ ಮೊದಲ ಹಂತ. ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. 

ಸತ್ಯಶೋಧನೆಯ ಹಂತಗಳು:

ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೀಕ್ಷೆಣೆ, ಸಂಭಂದ ಪಟ್ಟ ವಿಶಯದ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ, ಆ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದು, ವಿಷಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸೂತ್ರದ ನಿರೂಪಣೆ, ಮತ್ತು ಸಿಧಾಂತದ ಪರೀಕ್ಷೆ; ಇತ್ಯಾದಿ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ  ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಮಾಜ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಗಗಳ ವಿಧಾನ:

ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗ ಒಂದು ಹೀಗಿದೆ;

ಒಂದು ಭಾರವಾದ ಕಲ್ಲು, ಇನ್ನೊಂದು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ಕಲ್ಲು, ಎರಡೂ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಕೈಯಿಂದ ಬಿಟ್ಟಾಗ "ಯಾವ ಕಲ್ಲು ಭೂಮಿಗೆ ಮೊದಲು ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತದೆ?" ಎಂದು. ಇದಕ್ಕೆ ತರ್ಕದಿಂದ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಂಡ ವಿಷಯವೇ, ಸತ್ಯ ಶೋಧನೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ವಾಯು ಭಾರಮಾಪಕ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಟೆರಿಸೊಲಿಯವರು ದ್ರವರೂಪದ ಪಾದರಸ ಲೋಹ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಒಂದು ಅದ್ಭುತವೇ ಸರಿ.

ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವೃತ್ತದ ಪರಿಧಿಗೂ ಹಾಗು ಅದರ ವ್ಯಾಸಕ್ಕೂ ಇರುವ ಅನುಪಾತವನ್ನು, ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನರಾಶಿಯ ಸರಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವೆಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸದ್ಯವಾಗದೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಆ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಪೈ ಎಂದು ಕರೆದದ್ದು. 

ಪರಿಧಿ / ವ್ಯಾಸ = ಪೈ 

ನೀರಿನ ವಿಭಜನೆ:

ಅದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ನೀರು ಒಂದು ಮೂಲವಸ್ತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ 1800ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೀರಿನ  ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಭಜನೆ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ, ನೀರು ಒಡೆದು ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಅನಿಲರೂಪದ ಧಾತುಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಗೊಂಡಮೇಲೆ, ನೀರು ಮೂಲವಸ್ತು ಅಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಅದು, ಒಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ವಸ್ತು ಎಂದು ಖಚಿತವಾಯಿತು. ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಗದ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಜಲಜನಕ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕ ಎನ್ನುವ ಮೂಲಧಾತುಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ನೀರು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು.

ಮ್ಯಾಗ್ನಿಷಿಯಂ ಧಾತುವಿನ ದಹನ

ಮ್ಯಾಗ್ನಿಷಿಯಂ ಧಾತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಬೂದಿಯನ್ನು ತೂಕಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ತನ್ನ ತೂಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಳವಾದದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅದು ಉರಿಯುವಾಗ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿಯ ಆಮ್ಲಜನಕ ಅನಿಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೇಷನ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪರಮಾಣು ಬೀಜ ವಿದಳನದಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆ

ಯುರೇನಿಯಂ [೨೩೫] ಪರಮಾಣುವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ನ್ಯುಟ್ರಾನ್ ನಿಂದ ತಾಡಿಸಿದಾಗ, ಯುರೇನಿಯಂ ಪರಮಾಣುವು ಒಡೆದುಹೊಗಿ, ಎರಡು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನವಾದ ಹೊಸ ಪರಮಾಣುಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಈ [ಫಿಶನ್] ವಿದಳನದಲ್ಲಿ  ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೇಯಿಂದ ಪರಮಾಣು ರಿಯಕ್ಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪರಮಾಣುವಿನ ಪರಿಚಯ ಕೊಟ್ಟರಾದರೂ, ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿ, ಪೂರ್ಣ ಪರಮಾಣು ಅರಿಯಲು ವಿಜ್ನಾನಿಗಳಿಗೆ  ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಕಾಲ ಹಿಡಿಯಿತು. ೧೮೦೦ರಿಂದ ೧೯೩೪ರ ವರೆಗೆ.
ಸೂಪರ್‌ನೋವಾ

ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜಲಜನಕವು ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ,ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ೧:೪ ರ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಹೀಲಿಯಮ್ ರೂಪುಗೊಂಡು,ನಕ್ಷತ್ರವು ಸಂಕುಚಿತವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಿ, ನಕ್ಷತ್ರದೊಳಗೆ ಒತ್ತಡವು ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಪರಮಾಣು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಲಹೀನವಾಗಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯಯು  ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಶ್ವೇತಕುಬ್ಜಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಭಾರ ಹೆಚ್ಚಿದರೂ, ಅವುಗಳೊಳಗಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಒಂದು ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಅಂಥ ನಕ್ಷತ್ರ ಸೂರ್ಯನ ೧.೪೪ ರಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಈ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಗ್ಗುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಾವಿರಾರು ಅಣುಬಾಂಬ್‌ಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಿಸುವಂತೆ ಸಿಡಿದು, ಸೂಪರ್‌ನೋವಾ, ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. 

ಸೂರ್ಯನ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ 1.44 ಅಧಿಕ ಗಾತ್ರವುಳ್ಳ ಮಹಾ ನಕ್ಷೆತ್ರಗಳು, ತಮ್ಮ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶ ಬೀರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಸಂಕುಚಿತಗೊಂಡು,  ಅವು ಶ್ವೇತ ಕುಬ್ಜೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಕಿರಿದಾಗುವಾಗ, ಅವುಗಳ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾದಾಗ, ನಕ್ಷೆತ್ರದ  ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣುಗಳು ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಜಜ್ಜಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ ಅಧಿಕ ಭಾರವಾದ ಹೊಸ ಪರಮಾಣುಗಳು ಸ್ರಷ್ಠಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಪೋಟವಾಗುವ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯ 26 ಕಿಂತ ಭಾರವಾದ ಧಾತುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ವಾದ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ  ಮಹಾ ಸ್ಪೋಟ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರೀಯೆಯಲ್ಲಿ  ನಕ್ಷೆತ್ರದ ವಸ್ತುವು, ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ  ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹರಡುತ್ತದೇ. ಈ ರೂಪಾಂತರವಾಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಸೂಪರ್ನೋವಾ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬಲು ಅಪರೂಪದ ಸಂಗತಿ. ಇದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರೀಯೆ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೊಸ ಧಾತುಗಳು ಸ್ರಷ್ಟಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನ.  ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯನ್ ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.
ದ್ವಿಪದ ಪ್ರಮೇಯ

<nowiki>ದ್ವಿಪದ ಪ್ರಮೇಯವು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬೀಜಗಣಿತ ಸೂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು x ಮತ್ತು y ನ n ನೇ ಡಿಗ್ರಿಯ ಬಹುಪದೋಕ್ತಿಯಾಗಿ x + y ವಿಧದ ದ್ವಿಪದದ ಯಾವುದೇ ಧನಾತ್ಮಕ ಪೂರ್ಣಾಂಕ ಘಾತದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ದ್ವಿಪದ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಮೇಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನ್ಯೂಟನ್ರವರ ದ್ವಿಪದ ಪ್ರಮೇಯ 

ಅದರ ಸರಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪದ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಹೀಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು:

ಇಲ್ಲಿ x ಮತ್ತು y ಯಾವುದೇ ನೈಜ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು n ಶೂನ್ಯ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಧನಾತ್ಮಕ ಪೂರ್ಣಾಂಕವಾಗಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಸಮೀಕರಣ (1) ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದ್ವಿಪದ ಗುಣಾಂಕವನ್ನು n ನ ಅಪವರ್ತನೀಯವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2 ≤ n ≤ 5 ಗಾಗಿ ದ್ವಿಪದ ಪ್ರಮೇಯದ ರೂಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತದೆ:

ದ್ವಿಪದ ಪ್ರಮೇಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪ(generalised form) 
ದ್ವಿಪದ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಯಾವುದೇ ದ್ವಿಪದ ಮೊತ್ತದ th ಪವರ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸಬಹುದು  ಅಲ್ಲಿ   ವಾಸ್ತವ ಸಂಖ್ಯೆ ಇವು  ಮತ್ತು :

ಇತಿಹಾಸ 
ದ್ವಿಪದ ಪ್ರಮೇಯದ ಇತಿಹಾಸವು ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ದ್ವಿಪದ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ತ್ರಿಕೋನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂರಚಿಸಿದ ಮೊದಲಿಗರು ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ 3 ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತಜ್ಞ ಪಿಂಗಲ ಚಂದಾ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪದ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅದನ್ನು ಮೇರು ಪ್ರಸ್ತಾರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಹಲಾಯುಧ ಅವರು ಛಂದಸೂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಯೋಜಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಅದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದನ್ನು ಇಂದು "ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್ ತ್ರಿಕೋನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

6 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತಜ್ಞರು ದ್ವಿಪದದ ಘನವನ್ನು (ಮೂರು ಘಾತ) ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸೂತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.

6 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತಜ್ಞರು ಬಹುಶಃ ದ್ವಿಪದ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು  ಭಾಗಲಬ್ಧಗಳಾಗಿ ಹೇಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು.ಮತ್ತು ಇದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವು 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಲೀಲಾವತಿ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ, ಧನಾತ್ಮಕ ಪೂರ್ಣಾಂಕ ಘಾತಗಳ ದ್ವಿಪದ ಪ್ರಮೇಯವು ನ್ಯೂಟನ್‌ನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ಘಾತಗಳಿಗಾಗಿ, ನ್ಯೂಟನ್ ಇದನ್ನು 1665 ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 1676 ನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ಎರಡು ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದನು. ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ನ್ಯೂಟನ್‌ರವರ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದು ಸುಳ್ಳು. ಅಬೆಲ್ 1826 ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮೇಯಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಘಾತ ಹಾಗೂ ದ್ವಿಪದದ ನಿಯಮಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಸಂದರ್ಭ

 Amulya Kumar Bag. Binomial Theorem in Ancient India. Indian J.History Sci.,1:68-74,1966.

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
 ದ್ವಿಪದ ಗುಣಾಂಕ 
 ಮೇರು ವಿಸ್ತರಣೆ
 ಛಂದಃಸೂತ್ರಂ

ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು  
 Binomial Theorem by Stephen Wolfram, and "Binomial Theorem (Step-by-Step)" by Bruce Colletti and Jeff Bryant, The Wolfram Demonstrations Project, 2007.
 The Hundred Greatest Theorems
 Binomial theorem in Ancient India
 Date of Pingala - Origin of Binary Computation

ಗಣಿತ
ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯ

ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯವು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅವಕಲಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಅನುಕಲಜ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ ಮತ್ತು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಮೇಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯ ಮತ್ತು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಎರಡನೇ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಲಜನ್ಯ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ  ಮತ್ತು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ (ಅನಾವಕಲಜನ್ಯ) ಗಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಅವಕಲಜನ್ಯವು ಮತ್ತೊಂದು ಚರಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚರಾಕ್ಷರದ ಮೌಲ್ಯದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜವು ಒಂದು ಫಲನದ ವಕ್ರರೇಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು x-ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಮಧ್ಯಂತರ [a,b] ಮೇಲೆ ಇರುವ ನಿವ್ವಳ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.  f ಫಲನದ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ (ಅನಾವಕಲಜನ್ಯ) ಮತ್ತೊಂದು ಫಲನ  f ಆಗಿದ್ದು ಇದರ ಅವಕಲಜನ್ಯವು ಮೊದಲ ಫಲನ f ‌ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯದ ಇತಿಹಾಸವು ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಗಾಟ್ಫ್ರೈಡ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಲೀಬ್ನಿಜ್ ಮತ್ತು ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಲೀಬ್ನಿಜ್ ಅವರು ಸಂಚಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅನಂತ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೊತ್ತವಾಗಿ ಅನುಕಲನವನ್ನು ನೋಡಿದರು. ಅಂತೆಯೇ, ಅವರು ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನುಕಲಜದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ವೇಗವರ್ಧನೆ, ವೇಗ ಮತ್ತು ದೂರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ವಿಕಲಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಅನುಕಲಜ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ; ವೇಗವರ್ಧನವು ವೇಗದ ವಿಕಲಜನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ದೂರದ ವಿಕಲಜನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ದೂರವು ವೇಗದ ಅವಿಕಲಜನ್ಯವಾಗಿದೆ. 1823 ರಲ್ಲಿ, ಕೌಚಿ ಪರಿಮಿತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸಿಮಿಯೋನ್ ಡೆನಿಸ್ ಪಾಯಿಸನ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಅನುಕಲಜವನ್ನು a ಮತ್ತು b ಅಂತ್ಯಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿಕಲಜನ್ಯ‌ಗಳ [F(b) - F(a)] ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದರು, ಅದೀಗ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. 1950 ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲನೇ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯ
ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯವು f(x) ಫಲನವು ನಿರಂತರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಗ 

ಇದರರ್ಥ [a,b] ಮಧ್ಯಂತರದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜವು b ನಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾದ ಅವಿಕಲಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು a ನಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾದ ಅವಿಕಲಜನ್ಯಕ್ಕೆ  ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ ಮತ್ತು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ (ಅವಿಕಲಜನ್ಯ) ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಎರಡನೇ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯ 
ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಎರಡನೇ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯವು f   ಫಲನವು ನಿರಂತರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಗ

ಇದರರ್ಥ f ಫಲನದ ಅನುಕಲಜ ವಿಕಲಜನ್ಯವು ಮಧ್ಯಂತರ [a,x] ಮೇಲೆ ಚರಾಕ್ಷರ t ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ x ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ f ಫಲನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಕಲಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಅನುಕಲಜವನ್ನು ವಿಲೋಮ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂದರ್ಭ 

ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ
ಗಣಿತದ ಪ್ರಮೇಯಗಳು
ಕಮಲ ಬಸದಿ

ಕಮಲ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ ನಗರದ ಬೆಳಗಾವಿ ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿರುವ ಜೈನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ .

ಇತಿಹಾಸ 
ಕಮಲ್ ಬಸದಿಯು ಬಿಚ್ಚಿರಾಜ ಅಥವಾ ಬಿಚಲನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.  ರಟ್ಟ ರಾಜವಂಶದ  ನಾಲ್ಕನೇ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನ   ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿ ಬಿಚನನು ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿ ಸುಭಚಂದ್ರಭಟ್ಟಾರಕದೇವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ.   ಕ್ರಿ.ಶ ೧೨೦೪ರಲ್ಲಿಕಟ್ಟಿಸಿದನು.ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯದೇವ ಮತ್ತು ಯುವರಾಜಕುಮಾರ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನದೇವ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ 

ಕಮಲ ಬಸದಿಯ ಮಧ್ಯದ ಛಾವಣಿಯು ಗುಮ್ಮಟದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಕಮಲದ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಮಲ ಬಸದಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.    ಕಮಲವು 72 ದಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ 24 ತೀರ್ಥಂಕರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.  ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಯು ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಆವರಣದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಕೆತ್ತನೆ ಇದೆ. ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಅಲಂಕಾರಯುತವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂದವಾಗಿ ಪಾಲಿಶ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಶ್ರೀಮಂತ ಕೆತ್ತನೆಯ ದ್ವಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ತೀರ್ಥಂಕರರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಟ್ಟು ಐದು ಸಣ್ಣ ಕಿಂಡಿಗಳಿವೆ; ಈ ಕಿಂಡಿಗಳ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಿಯು ಸಣ್ಣ ಮೇಲಾವರಣದ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಒಳಗಿನ ಕಂಬಗಳು ಚೌಕಾಕಾರ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿವೆ. ಬಾಗಿಲಿನ ಪ್ರತಿ ಬದಿಯಲ್ಲಿ, ಜೈನ ದೇವತೆಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ.  ದೇವಾಲಯದ ಮುಖಮಂಟಪವನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇರುಕೃತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲದೇವತೆ ನೇಮಿನಾಥನ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.  ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ರಿಷಭನಾಥನ ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿ, ಸುಮತಿನಾಥ ಕಾಯೋತ್ಸರ್ಗ ಭಂಗಿ ಮತ್ತು ಏಳು ಹೆಡೆಯ ಸರ್ಪದ ಮೇಲಿರುವ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥನ  ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಒಂಬತ್ತು ತೀರ್ಥಂಕರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ನವಗ್ರಹದ ಏಕಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸಹ ದೇವಾಲಯ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 

ಚಿಕ್ಕಿ ಬಸದಿ ಹಾಗೂ ಅರ್ಚಕರ ಮನೆ ಕಮಲ ಬಸದಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.

ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 
ಕಮಲ ಬಸದಿಯ 816 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ 23ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020  ವಿಶೇಷ ಅಂಚೆ ಕವರ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ರಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಜೈನ ಧರ್ಮ
ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆ (ಬ್ರೌನ್ ಶುಗರ್)

ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆ ಅಥವಾ ಬ್ರೌನ್ ಶುಗರ್(ಖಂಡಸಾರಿ ಸಕ್ಕರೆ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ) ಸಕ್ಕರೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಕಂಬಿಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಕ್ಕರೆ ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ- ಅಂದರೆ ಬಿಳಿ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಕಂಬಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕವೂ ತಯಾರಿಸಬಹುದು.

ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಯು ಅಂದಾಜು ೩.೫%ನಿಂದ ೬.೫% ವರೆಗೆ ಕಾಕಂಬಿನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ತೂಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೦%ವರೆಗೆ ಕಾಕಂಬಿಯನ್ನು ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಕಂಬಿಯು ಸಹಜವಾಗಿ ನೀರಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಒದ್ದೆಯಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮೃದು ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಬಿಳಿ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಯ ಕಣಗಳ ಗಾತ್ರ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು- ಅಂದರೆ ೦.೩೫ಮಿಮಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಿರಬಹುದು. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ತಯಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಣದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಯಾರಿಕೆ 
ಸಕರೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಅದನ್ನು ಬಿಳಿಯಾಗಿಸಲು ವಿವಿಧ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬ್ಲೀಚ್ ಮಾಡದ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಸಕ್ಕರೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಕಂಬಿ ಅಥವಾ ಹಾಲುಮಡ್ಡಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ. 

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ಬೆಳೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದರಿಂದ, ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಯ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಕಬ್ಬಿನ ಕಾಕಂಬಿ ಅಥವಾ ಹಾಲುಮಡ್ಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ ಮತ್ತು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಂಥ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಬೀಟ್ರೂಟ್ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಗಡ್ಡೆ ಜಾತಿಯ ತರಕಾರಿ ಬೀಟ್ ಶುಗರ್‌ನಿಂದ ಸಿಗುವ ಕಾಕಂಬಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಕ(ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ) ಬಿಳಿ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಇರುವಷ್ಟು ಬೇಡಿಕೆ ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಈಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಬಿಳಿ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಬಿಳಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ.

ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಬಿಳಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಹರಳುಗಳಿಗೆ ಕಾಕಂಬಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದೂ ಉಂಟು. ಆದರೆ ಈ ರೀತಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಯ ಹರಳಿನ ಗಾತ್ರ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಯ ಹರಳಿನ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಸಕರೆಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದಾಗ, ಕಂದು ಬಣ್ಣ(ಕಾಕಂಬಿ) ಕೂಡಲೇ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು

ಇವನ್ನೂ ಓದಿ

 ಸಕ್ಕರೆ
 ಬೆಲ್ಲ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಕೀರ್ತನೆಗಳು

ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 2022 ರ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ತಬಲಾ ನಾಣಿ, ಸುಚೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, ರಾಜೇಶ್ ನಟರಂಗ, ತರಂಗ ವಿಶ್ವ, ಅಪೂರ್ವ, ಅರುಣಾ ಬಾಲರಾಜ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ವೀರ್ ಸಮರ್ಥ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶಿವ ಸೀನ ಮತ್ತು ಶಿವ ಶಂಕರ್ ಅವರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ವಿಜೇತ್ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೇಸರಿ ಫಿಲಂಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ್ ಎಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ತಾರಾಗಣ 

 ತಬಲಾ ನಾಣಿ
 ಸುಚೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್
 ರಾಜೇಶ್ ನಟರಂಗ
 ತರಂಗ ವಿಶ್ವ
 ಅಪೂರ್ವ
 ಅರುಣಾ ಬಾಲರಾಜ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮಯ

ಭಾರತೀಯ  ಗಣರಾಜ್ಯವು ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ  ಮತ್ತು ಅದರ  ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ  ಕೇವಲ  ಒಂದು ಸಮಯ ವಲಯವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ (ಇದು ಎರಡು ಭೌಗೋಳಿಕ  ಸಮಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆಯಾದರೂ ) ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ  ಸಮಯ (IST) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು UTC+05:30 ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಐದು ಮತ್ತು a ಸಂಘಟಿತ  ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಟೈಮ್ (UTC) ಗಿಂತ  ಅರ್ಧ  ಗಂಟೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ. ಭಾರತವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಗಲು ಉಳಿಸುವ  ಸಮಯವನ್ನು ( DST ಅಥವಾ ಬೇಸಿಗೆಯ  ಸಮಯ ) ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ .

ಸಮಯ  ಮತ್ತು ಆವರ್ತನ  ಮಾನದಂಡಗಳ  ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಿಂದ   ಅಧಿಕೃತ  ಸಮಯದ  ಸಂಕೇತವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. IANA ಸಮಯ ವಲಯ  ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ  ಒಂದು ವಲಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ  ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಏಷ್ಯಾ/ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ . ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ  ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಸಂಕೇತವು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾಲ
ಅಜಯ್ ವರ್ಮಾ ಅಲ್ಲೂರಿ

ಅಜಯ್ ವರ್ಮಾ ಅಲ್ಲೂರಿ ಕನ್ನಡದ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕ. ಮೂಲತಃ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂಧನೂರಿನವರು. ಇವರ ಕವಿತೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ಒಡಿಯಾ, ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ.

ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ 
ಅಜಯ್ ವರ್ಮಾ ಅಲ್ಲೂರಿ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂಧನೂರು ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ತಂದೆ ಅಲ್ಲುರಿ ಕೊಂಡರಾಜು, ತಾಯಿ ರಾಣಿ. ಇವರ ಮನೆ ಮಾತು ತೆಲುಗು. ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಪೂರ್ಣ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲೇ ಪೂರೈಸಿದ ಬಳಿಕ ಧಾರವಾಡದ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಹಾಗೂ ಭಾಷಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೋಮಾ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸದ್ಯ ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ (ತೌಲನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ) ಪದವಿಯನ್ನು, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂ.ಎ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಪದವಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕೃತಿಗಳು

ಕಾವ್ಯ 

 ಗಗನಸಿಂಧು  - ಕಾವ್ಯ - 2015]

ಅನುವಾದ 

 ಡಯಾನಾ ಮರ  - ಅನುವಾದಿತ ಕಾವ್ಯ - 2018
 ಕಲಲ ಕನ್ನೀಟಿ ಪಾಟ - ಅನುವಾದಿತ ಕಾವ್ಯ- 2019
 ವಿಮುಕ್ತೆ - ಅನುವಾದಿತ ಕಥೆಗಳು - 2019
 ನಾಲ್ಕನೇ ಎಕರೆ - ಅನುವಾದಿತ ನೀಳ್ಗತೆ - 2021
 ಆರ್ ಎಸ್ ಎಸ್: ಲೋತುಪಾತುಲು‌ - 2022

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
ಕಳೆದ ಎರಡು-ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಅನುವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿರುವ ತೆಲುಗು ಲೇಖಕಿ ಓಲ್ಗಾ ಅವರ 'ವಿಮುಕ್ತೆ' ಕೃತಿಯ ಅನುವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾಭಾರತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೨೦ನೇ ಸಾಲಿನ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಅಗಸನಕಟ್ಟೆ ಕಥಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಮೂಲಗಳು 
https://www.bookbrahma.com/author/ajay-varma-alluri

https://mylang.in/collections/vendors?q=%e0%b2%85%e0%b2%9c%e0%b2%af%e0%b3%8d+%e0%b2%b5%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%ae%e0%b2%be+%e0%b2%85%e0%b2%b2%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b3%82%e0%b2%b0%e0%b2%bf

https://www.kuvempubhashabharathi.org/books/translators_single.php?transID=26

ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರು
ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ

ಶರಣ ಗೆಜ್ಜಗಾರ ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಶಾ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ವಚನಕಾರ ಹಾಗೂ ಶರಣ. ಈತನ ಜನ್ಮದ ಹೆಸರು ಮುದ್ದಣ. ಚಿಕ್ಕಯ್ಯ ಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ಇವನ ಅಂಕಿತನಾಮ.

ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ
ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ ಮದ್ದಳೆಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಶಿವಾನುಭವವನ್ನು ನರ್ತನದ ಮೂಲಕ ಸಾರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಈತನ ಭಕ್ತಿಯುತ ಜೀವನದಿಂದ ಬೇಸತ್ತು, ಸಿರಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅರಸಿ ಇವನ ಹೆಂಡತಿ ಅನ್ಯಪುರುಷನಿಗಾಗಿ ಈತನನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯ ಮೇಲಿನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಸುಳ್ಳಾದಾಗ ಆತ ವೈರಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನದತ್ತ ನಡೆದು ವಚನಕಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನ ಹಿರಿಮೆ
ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ೧೪೭ ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರ ಡಾಂಭಿಕ, ಅರ್ಥಹೀನ ನಡವಳಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಭಕ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಶರಣರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಡಾಂಭಿಕ ಭಕ್ತಿಯ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸೇರಲು ಅನರ್ಹರೆಂಬುದನ್ನು ತನ್ನ ವಚನದ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಗುರು-ಲಿಂಗ-ಜಂಗಮ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ ತನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರುತ್ತಾ ಅಂದಿನ ಶರಣರ ನಡುವೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಈತನನ್ನು ಕುರಿತು ಅಂಗದ ಮೇಲಣ ಲಿಂಗಕ್ಕಿಂತ ಅಂಗದೊಳಗಣ ಲಿಂಗವ ಹಿಂಗದಂತಿರಬೇಕು, ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನಂತೆ ಎಂದು ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದ ಆಸೆ ಮನದೊಳಗೆ ಹೊಕ್ಕು ತಿರುಗಾಡುತಿಹ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲಿಯದೋ ನಿರ್ವಾಣ, ಘಟ್ಟಿವಾಳಂಗಲ್ಲದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಕೂಡಲ ಚೆನ್ನಸಂಗಾ ನಿನ್ನ ಶರಣ ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನಲ್ಲದೆ ನೆರೆ ಅರಿವವರಾರೋ ಎಂದು ಮೆಚ್ಚಿ ನುಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಈತನನ್ನು ಅದೃಷ್ಯಕವಿ ದೃಢಶರಣಸೀಮಂತ ಮಣಿ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನ ವಚನಗಳು

ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನ ೧೫೦ ವಚನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.
೧.ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತವ ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದಿ ನಾವೆಂಬವಂಗೆ

ಹಿಂಗದು ನೋಡಾ! ತನು ಸೂತಕ ಮನ ಸೂತಕ.

ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕದು ತನುವಿನಲ್ಲಿರದು.

ಚಿಕ್ಕಯ್ಯಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ನಿಲ್ಲು ಮಾಣು.

೨.ಇಷ್ಟ ಬಾಹ್ಯವಾಯಿತ್ತೆಂದು ಸಮಯ ಒಪ್ಪದಿದೆ ನೋಡಾ!

ಅರಿವು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿವಿಧಕ್ಕೆ ಕಚ್ಚಾಡಲೇತಕ್ಕೆ?

ಚಿಕ್ಕಯ್ಯಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ಎಂದೆ.

ಮರಣ
ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ ನರ್ತನ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ತನ್ನ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದನು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಚನಕಾರರು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವಿಕ್ರಾಂತ್ ರೋಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)

ವಿಕ್ರಾಂತ್ ರೋಣ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಅನುಪ್ ಭಂಡಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುದೀಪ್ ಅವರು ನಿರೂಪ್ ಭಂಡಾರಿ, ಚೊಚ್ಚಲ ನಟಿ ನೀತಾ ಅಶೋಕ್ ಮತ್ತು ಜಾಕ್ವೆಲಿನ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾತ್ರವರ್ಗ 

 ಸುದೀಪ್ ವಿಕ್ರಾಂತ್ ರೋಣ ಆಗಿ 
 ನಿರೂಪ್ ಭಂಡಾರಿ ಸಂಜೀವ್ "ಸಂಜು" ಗಂಭೀರ ಆಗಿ
 ನೀತಾ ಅಶೋಕ್ ಅಪರ್ಣಾ "ಪನ್ನಾ" ಬಲ್ಲಾಳ್ ಆಗಿ 
 ಜಾಕ್ವೆಲಿನ್ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ರಾಕ್ವೆಲ್ ಡಿ'ಕೋಸ್ಟಾ / ಗಡಂಗ್ ರಕ್ಕಮ್ಮ ಆಗಿ
 ರವಿಶಂಕರ್ ಗೌಡ 
 ಜನಾರ್ದನ್ ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಧುಸೂದನ್ ರಾವ್
 ವಾಸುಕಿ ವೈಭವ್

ನಿರ್ಮಾಣ 

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಫೋಟೋಶೂಟ್ ೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ೨ ರಂದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಂಟಮ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.  ನಟ ಸುದೀಪ್ ಕೋಟಿಗೊಬ್ಬ ೩ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಂಟಮ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮೂಲತಃ ಸುದೀಪ್ ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ ಸಂಚಿತ್ ಸಂಜೀವ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಬದಲಿಗೆ ನಿರೂಪ್ ಭಂಡಾರಿ ಜೊತೆ ಹೋದರು. ಎರಡನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ತಂಡವು COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದ  ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜೂನ್ ೧೩ ರಂದು, ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.  

ನಂತರ ೧೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೦ ರಂದು, ಅವರು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ನಡುವೆ ಬೃಹತ್ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ಇತರ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮಲ್ಶೆಜ್ ಘಾಟ್, ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ  ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

ಸಂಗೀತ 

ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬಿ. ಅಜನೀಶ್ ಲೋಕನಾಥ್ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇದು ನಟ ಸುದೀಪ್ ಅವರ ಜೊತೆಗಿನ ಮೊದಲ ಸಹಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಸಂಗೀತದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಲಹರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಖರೀದಿಸಿದೆ. ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು ೨೩ ಮೇ ೨೦೨೨ ರಂದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಬಿಡುಗಡೆ

ಪ್ರಚಾರದ ಮಾರ್ಗ ನಕ್ಷೆ 
ಅನುಪ್ ಭಂಡಾರಿ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ - "ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಇಡೀ ತಂಡವು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ."

ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ 
ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ೨೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೨ ರಂದು 3D ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.  ಮೊದಲು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು  ಆದಾಗ್ಯೂ, COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ೨೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೨ ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ, ಮಲಯಾಳಂ, ತೆಲುಗು, ಅರೇಬಿಕ್, ಜರ್ಮನ್, ರಷ್ಯನ್, ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಬ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಯಿತು.

ಟಿವಿ ಪ್ರಸಾರ ಹಕ್ಕು 
ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜೀ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ZEE5 ಖರೀದಿಸಿವೆ. ಇದನ್ನು ಜೀ ಕನ್ನಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಹುಣಸೂರು ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಾನೆಲ್‌ನ ಶೋ, ಜೀ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ವರ್ಷ-೨೦೨೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಕೊಡಗಿನ ಹಸಿರು ಏಲಕ್ಕಿ

ಕೊಡಗಿನ ಹಸಿರು ಏಲಕ್ಕಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಡಿಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹಸಿರು ವಿಧದ ಏಲಕ್ಕಿಯಾಗಿದೆ

ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆ ಹಕ್ಕುಗಳು 
ಕೊಡಗಿನ ಹಸಿರು ಏಲಕ್ಕಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆ (ಜಿಐ) ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಸಹ ನೋಡಿ 

 ನಂಜನಗೂಡು ಬಾಳೆ
 ಉಡುಪಿ ಮಟ್ಟುಗುಳ್ಳ
 ಬ್ಯಾಡಗಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ
ಪಡುಕೋಣೆ

ಪಡುಕೋಣೆ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೈಂದೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕರಾವಳಿ ಗ್ರಾಮ. ಇದು ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಪನಾಮವಾಗಿದೆ. ಪಡುಕೋಣೆ ಗ್ರಾಮವು ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ ನದಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮರವಂತೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ನಾಡ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಹಡವು ಗ್ರಾಮಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಪಡುಕೋಣೆ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಮರವಂತೆ ಮತ್ತು ಪಡುಕೋಣೆ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗ್ರಾಮದ ಒಂದು ಭಾಗವು ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ ನದಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮರಸ್ವಾಮಿಯಿಂದ ಹಳೆಯ ಮರದ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಬೇಕು. ಪಡುಕೋಣೆಯು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು, ನೀರು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ.

 ದೀಪಿಕಾ ಪಡುಕೋಣೆ, ಭಾರತೀಯ ನಟಿ, ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ಮಗಳು
 ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ, ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಆಟಗಾರ, ದೀಪಿಕಾ ತಂದೆ
 ಸಂಚಿತಾ ಪಡುಕೋಣೆ, ಭಾರತೀಯ ನಟಿ
 ಗುರುದತ್, ಮೂಲ ಹೆಸರು: ವಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಶಿವಶಂಕರ್ ಪಡುಕೋಣೆ, ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 ಬೈಂದೂರು
 ಬೈಂದೂರು ತಾಲೂಕು
 ಉಡುಪಿ
 ಕರ್ನಾಟಕ

ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಅಭಯ ಹಿರಣ್ಮಯಿ

ಅಭಯ ಹಿರಣ್ಮಯಿ (ಜನನ ೨೪ ಮೇ ೧೯೮೯) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ. ಇವರು ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ 
ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಲವು ಹೊಂದಿರುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಹಿರಣ್ಮಯಿರವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಔಪಚಾರಿಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.ಸಂಗೀತದ ಮೊದಲ ಪಾಠವನ್ನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯಾದ ಲತಿಕಾ ಅವರಿಂದ ಪಡೆದರು. ಲತಿಕಾ ಅವರು ಪ್ರೊ. ನೆಯ್ಯಟ್ಟಿಂಕರ ಎಂಕೆ ಮೋಹನಚಂದ್ರನ್ರವರ ಶಿಷ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವೀಧರೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಹೋದರ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಸಂಗೀತ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದಾಗ ನಡೆಸಿದ ಸಂಗೀತ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಜಿ. ಮೋಹನ್ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು . 

ಹಿರಣ್ಮಯಿ ಅವರು ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿದರು. ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಮೊದಲು ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವೆಂಜರಮೂಡುನ ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಓದಿದರು.

ಅಭಯ ಅವರು ಗಾನ ಸಂಯೋಜಕರಾದ ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಸುಂದರ್ ಅವರು ೯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು.  ಮೇ ೨೦೨೨ ರಂದು, ಗಾಯಕ ಅಮೃತಾ ಸುರೇಶ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಅಭಯ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುರಿದರು.

ವೃತ್ತಿ 
ಹಿರಣ್ಮಯಿ ಅವರು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.  ನಾಮಸೂಚಕ ಚಿತ್ರದ ನಾಕು ಪೆಂಟಾ, ನಾಕು ಟಾಕಾ ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸಿನೆಮಾ ಗಾಯನ ಜೀವನಕ್ಕೆ  ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ಸ್ವಾಹಿಲಿ ಉಪಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕಪ್ ಗಾಯನವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು.  ಅದರ ನಂತರ ದಿಲೀಪ್ - ಮಮತಾ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಅಭಿನಯದ ಟು ಕಂಟ್ರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಹಾಡಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಅವರು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ಮಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಿ ಇದಿ ರಾಣಿ ರೋಜು ಗಾಗಿ ಚೋಟಿ ಜಿಂದಗಿ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು.  ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಆಲಿಸ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಜೊತೆಗೆ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಮಜಯೇ ಮಜಯೇಗೆ ತಮ್ಮ ಗಾಯನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಕೋಯಿಕೋಡ್ ಹಾಡು, ಕೋಯಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಗೂಡಲೋಚನಕ್ಕಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಹಯೋಗಿ, ಗೋಪಿ ಸುಂದರರವರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಕೋಯಿಕೋಡ್ ಹಾಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಗಾಯನಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಏಷ್ಯಾವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 

ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
೧೯೮೯ ಜನನ
ಗಾಯಕಿ
ಡಾಲಿ ಗುಲೇರಿಯಾ

Articles with hCards
ಡಾಲಿ ಗುಲೇರಿಯಾ (ಜನನ ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೪೯) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಗಾಯಕಿ, ಮುಖ್ಯತಃ ಪಂಜಾಬಿ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪಂಜಾಬಿ ಜಾನಪದ, ಶಾಬಾದ್ ಗುರ್ಬಾನಿ, ಸೂಫಿ ಮತ್ತು ಗಝಲ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಜೋಗೀಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕಿ ಸುರಿಂದರ್ ಕೌರ್ ಅವರ ಮಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವರನ್ನುಪಂಜಾಬ್ ನೈಟಿಂಗೇಲ್ ಎಂದು  ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವೃತ್ತಿ 
ಡಾಲಿ ಅವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದು, ವೈದ್ಯೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಹಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆರ್ಮಿ ಆಫೀಸರ್ ಕರ್ನಲ್ ಎಸ್.ಎಸ್.ಗುಲೇರಿಯ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಸುನೈನಿ ಶರ್ಮಾ ಎಂಬ ಮಗಳು ಮತ್ತು ದಿಲ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅಮನ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳಾದ ಬಳಿಕ ಕೂಡಾ ಡಾಲಿಯವರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವರ ಪತಿಯು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಪಟಿಯಾಲ ಘರಾನಾದ 'ಖಾನ್ ಸಾಹಿಬ್' ಅಬ್ದುಲ್ ರೆಹಮಾನ್ ಖಾನ್‍ರವರ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಲಘು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.
ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಭಕ್ತಿಯ ಒಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಡಾಲಿ ಗುಲೇರಿಯಾ ಅವರು, ಉಸ್ತಾದ್ ಅವರ ಸಮರ್ಥ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಗುಬ್ರಾನಿಯ ವಿವಿಧ  ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಗಾಯನದ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ರೆಹ್ರಾಸ್ ಸಾಹಿಬ್ ಮತ್ತು ಪಾತ್ ಎಂಬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೂಲ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು. ತರುವಾಯ, ಪಂಜಾಬಿ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಅವರ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ  ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಗಾಯನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಶಾಬಾದ್ ಕೀರ್ತನ್, ಶಿವ ಕುಮಾರ್ ಬಟಾಲ್ವಿಯವರ ಕವನ,  ಭಾಯಿ ವೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬರಹಗಾರರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. 

ಪಂಜಾಬಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ರಬ್ ದಿಯಾನ್ ರಖಾನ್, ದೇಸನ್ ಪರ್ದೇಸ್ ಮತ್ತು ಮೈನ್ ಮಾ ಪಂಜಾಬ್ ದಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ 
ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸದ್ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯದ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಾಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗಳು ಸುನೈನಿ ಶರ್ಮಾ ಲಾಹೋರ್‌ನ ಗಡಾಫಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಫೈಸಲಾಬಾದ್ (ಲ್ಯಾಲ್‌ಪುರ್) ಚೆನಾಬ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದರು. ಆಕೆಗೆ ಮಿನಾರ್-ಎ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಚಿನ್ನದ ಫಲಕ  ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಅವರು ನೇರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅವರ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಂಜಾಬಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅದರ ಶುದ್ಧ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಲು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಪ್ರಸ್ತುತ, ಅವರು ತಮ್ಮ ನೈಟಿಂಗೇಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸಹ ನೋಡಿ 
 ಸುರಿಂದರ್ ಕೌರ್ 
 ಪ್ರಕಾಶ್ ಕೌರ್
 ಆಸಾ ಸಿಂಗ್ ಮಸ್ತಾನಾ
 ಪಂಜಾಬಿ ಗಾಯಕರ ಪಟ್ಟಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

೧೯೪೯ ಜನನ
ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಗಾಯಕಿ
ಕಮಲಾ ಕೇಸ್ವಾನಿ

Articles with hCards
ಕಮಲಾ ಕೇಸ್ವಾನಿ ([ ಸಿಂಧಿ : ڪملا ڪيسواڻي], ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೩೪ - ೯ ಮೇ ೨೦೦೯) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ. ಅವರು ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆಯ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಕಮಲಾ ಅವರು ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೩೪ ರಂದು ಕರಾಚಿ, ಸಿಂಧ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಈಗಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ) ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಪೋಷಕರು ಸುಕ್ಕೂರಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಗೋಬಿಂದ್ ರಾಮ್ ಮದ್ನಾನಿ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಆಪರೇಟರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಕಮಲಾ ಕೇಸ್ವಾನಿ ಅವರು ಸುಕ್ಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.  ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಭಾರತವನ್ನು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದಾಗ ಆಕೆಗೆ ಕೇವಲ ೧೩ ವರ್ಷ. ಇತರ ಹಿಂದೂ ಸಿಂಧಿಗಳಂತೆ, ಅವರು ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಜೋಧ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಬಿಕಾನೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರು ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಜೈಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇವರು ಶಾಲಾ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಗಾಯನ ವೃತ್ತಿ 
ಅವರು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ತಮ್ಮ ಗಾಯನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಸಹೇರಾ ಅಥವಾ ಲಾಡಾ ಎಂಬ ಅನೇಕ ಮದುವೆ ಹಾಡುಗಳು, ಸೂಫಿ ಕಲಾಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಧಿ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಅವರ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಿಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ವಾಯ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿತು.  ಅವರು ಮದುವೆ ಆರತಕ್ಷತೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಹಾಡುಗಳ ಹಲವಾರು ಕ್ಯಾಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರ ಸಿ.ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ಕಮಲಾ ಕೇಸ್ವಾನಿಯನ್ನು ಸಿಂಧಿ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.  ಅವರು ಕೆಳಗಿನ ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆಯ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು: 
 ಹೋ ಜಮಾಲೋ ( ಸಿಂಧಿ : ھو جمالو)
 ಶಲ್ ಧೀರ್ ನಾ ಜಮನ್ ( ಸಿಂಧಿ : شال ڌيئر نہ ڄمن)
 ಲಾಡ್ಲಿ ( ಸಿಂಧಿ : لاڏلي)

ನಿಧನ 
ಕಮಲಾ ಕೇಸ್ವಾನಿ ೯ ಮೇ ೨೦೦೯ ರಂದು ಭಾರತದ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

೨೦೦೯ ನಿಧನ
೧೯೩೪ ಜನನ
ಗಾಯಕಿ
ಅನ್ಮೋಲ್ ಗಗನ್ ಮಾನ್

ಅನ್ಮೋಲ್ ಗಗನ್ ಮಾನ್ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿ ಗಾಯಕಿ. ಅವರು ಪಂಜಾಬ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಖರಾರ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಶಾಸಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆ ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯೆ.   ೨೦೨೨ ರ ಪಂಜಾಬ್ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.  ಅನ್ಮೋಲ್ ಗಗನ್ ಮಾನ್ ಅವರನ್ನು ಗಗನ್‌ದೀಪ್ ಕೌರ್ ಮಾನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಪಂಜಾಬಿ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಭಾಂಗ್ರಾ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಪಂಜಾಬಿ ಗಾಯಕಿ.

ಅವರು ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು  ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ಕರ್ತಾರ್ ಸರಭ ಸಾರೆ ಹೈ ಬನ್ ಚಲ್ಲೆ, ಭಾಯಿ ಹುಂ ಜಾಗೋ ಆಯಾನ್, ಸರ್ಕಾರ್ ಬದ್ಲಾನ್ ಚಲ್ಲೆ, ಭಾಯಿ ಹುಂ ಜಾಗೋ ಆಯ್ಯಾನ್ ಎಂಬ ಎ‍ಎ‍ಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾದ ಹಾಡು ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ.

ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ

ಹಾಡುಗಳು 
 ಫುಲ್ಲನ್ ವಾಲಿ ಗಡ್ಡಿ
 ಗಲ್ ಚಕ್ವಿ
 ಪಟೋಲಾ (ಸಾಧನೆ. ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್)
 ಶೌಕೀನ್ ಜಟ್
 ಕಲಾ ಶೇರ್ (ಸಾಧನೆ. ದೇಸಿ ರೌಟ್ಜ್)
 ಸೋಹ್ನಿ
 ಪತಂದಾರ
 ರಾಯಲ್ ಜಟ್ಟಿ
 ಜಗ್ಗಾ (ರಂಗ್ ವಿರ್ಸೆ ದಾ)
 ಜಗ್ಗಾ

ಪಂಜಾಬಿ (ಆಲ್ಬಮ್)

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 Anmol Gagan Maan on Hungama.com

ಗಾಯಕಿ
1947-1948 ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ

1947-1948 ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧ, ಅಥವಾ ಮೊದಲ ಕಾಶ್ಮೀರ ಯುದ್ಧ,  1947 ರಿಂದ 1948 ರವರೆಗೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ಹೋರಾಡಿದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದೆ . ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ನಾಲ್ಕು ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲನೆಯದು. ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಡಳಿತಗಾರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ,  ವಜೀರಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಲಷ್ಕರ್ (ಮಿಲಿಷಿಯಾ) ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿತು.  ಯುದ್ಧದ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶವು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಹರಿ ಸಿಂಗ್, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮಹಾರಾಜ, ಪೂಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1947 ರಂದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಶ್ತೂನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದವು. ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿಯಮಿತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಶ್ರೀನಗರದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತೆರಳಿದವು, ಆದರೆ ಬಾರಾಮುಲ್ಲಾವನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಲೂಟಿ ಮಾಡಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದರು. ಮಹಾರಾಜ ಹರಿ ಸಿಂಗ್ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶದ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.

ಯುದ್ಧವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯ ಪಡೆಗಳು   ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಗಡಿನಾಡು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಹೋರಾಡಿದವು.  26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1947 ರಂದು ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಶ್ರೀನಗರಕ್ಕೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಮಾಂಡಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರ 1948 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಮುಂಚೂಣಿಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಗಟ್ಟಿಯಾದವು, ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಔಪಚಾರಿಕ ಕದನ ವಿರಾಮವನ್ನು 1 ಜನವರಿ 1949 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಅನುಪಮಾ ದೇಶಪಾಂಡೆ

Articles with hCards
ಅನುಪಮಾ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸೊಹ್ನಿ ಮಹಿವಾಲ್ (೧೯೮೪) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸೋಹ್ನಿ ಚಿನಾಬ್ ದೇ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.

ವೃತ್ತಿ 
ಸೋಹ್ನಿ ಚಿನಾಬ್ ದೇ ಹಾಡನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆಶಾ ಬೋಂಸ್ಲೆಯವರು ಹಾಡಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅನ್ನು ಮಲಿಕ್ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಅನುಪಮಾ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಆಶಾ ಬೋಂಸ್ಲೆ ಅವರಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಿಸಬಹುದೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಕೇಳಿದ ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಅವರು ಅನುಪಮಾ ಅವರ ಗಾಯನ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಮಾ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನ್ನು ಮಲಿಕ್‍ಗೆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.  ಅವರು ೯೨ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೨೪ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಗಮನಾರ್ಹ ಹಾಡುಗಳು 
 ದೇ ತುಳಸಿ ಮೈಯಾ ವರದಾನ ಇತನಾ
ಮೇನೆ ಜಿಸೇ ಚಾಹಾ ವಹಿ ಮಿಲಾ ಸಜನಾ, ೧೯೮೮ ರ ಘರ್ ಘರ್ ಕಿ ಕಹಾನಿ ಚಿತ್ರ
 ಪೊಲ್ಲಾದ ಮದನ ಬಾಣಂ! (ತಮಿಳು) ಇಳಯರಾಜ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಹೆಯ್ ರಾಮ್ ಚಿತ್ರ
 ನಿರ್ಮಲಾ ಮಚೀಂದ್ರ ಕಾಂಬಳೆ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಮೀ ಆಜ್ ನಹತಾನಾ
 ಭಿಯು ನಕೋ, ನಿರ್ಮಲಾ ಮಚೀಂದ್ರ ಕಾಂಬಳೆ
 ಗಬ್ರೂ ನಾಕ, ನಿರ್ಮಲಾ ಮಚೀಂದ್ರ ಕಾಂಬಳೆ
 ಭೇದಿಯೋಂ ಕಾ ಸಮೂಹ್‌ನಿಂದ ಮೇರಾ ಪೇಶ್ಹಾ ಖರಾಬ್ ಹೈ
 ಭೇದಿಯೋನ್ ಕಾ ಸಮೂಹ್‌ನಿಂದ ಪರ್ವತ್ ಸೇ ಜಾನ್
 ಸೈಲಾಬ್ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಹಮ್ಕೋ ಆಜ್ ಕಲ್ ಹೈ
 ತುಮ್ ಮೇರೆ ಹೋ ಚಿತ್ರದಿಂದ ತುಮ್ ಮೇರೆ ಹೋ
 ಲೂಟೆರೆ ಚಿತ್ರದ ಮೇನ್ ತೇರಿ ರಾಣಿ (ಸಣ್ಣ ಆವೃತ್ತಿ)
 ಕಾಶ್‌ನಿಂದ ಓ ಯಾರಾ ತೂ ಹೈ ಪ್ಯಾರೋಸೆ ಭಿ ಪ್ಯಾರಾ
 ಆರ್ತ್‌ನಿಂದ ಬಿಚುವಾ
 ಯಾ ಅಲಿ ಮದದ್ (ಇಸ್ಮಾಯಿಲಿ ಗೀಟ್ಸ್) ಅವರಿಂದ ಆಂಖ್ ಮೇ ನೂರ್ ಹೈ
 ಕಬ್ಜಾದಿಂದ ತುಮ್ಸೆ ಮೈಲ್ ಬಿನ್
 ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಯಾ ತೋ ದರ್ನಾ ಕ್ಯಾದಿಂದ ತೇರಿ ಜವಾನಿ ಬಡಿ ಮಸ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಹೈ
 ಅಮಿತ್ ಕುಮಾರ್ (ಬಂಗಾಳಿ) ಅವರೊಂದಿಗೆ ತುಮಿ ಕಟೊ ಸುಂದರ್‌ನಿಂದ ಸೋಪೋನರ್ ಮೊಲ್ಲಿಕಾ ಆಜ್ ತೋಮೈ ದಿಲಾಮ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 

ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಗಾಯಕಿ
ಫೌಜಿ ಕವಿ ಮೆಹರ್ ಸಿಂಗ್

ಹುತಾತ್ಮಕವಿ ಮೆಹರ್ ಸಿಂಗ್ ದಹಿಯಾ ರವರು (೧೯೧೬-೧೯೪೫) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೈನಿಕ ಮೆಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಜಾಟ್ ಮೆಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಹರಿಯಾಣದ ಮುಖ್ಯ ಕವಿ.  ಇವರು ಹರಿಯಾಣದ ಸೋನಿಪತ್ (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೋಹ್ಟಕ್ ಜಿಲ್ಲೆ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖರ್ಖೋಡಾ ತಹಶೀಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬರೋನಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜಾಟ್‌ಗಳ ದಹಿಯಾ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಹರಿಯಾಣದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ರಾಗ್ನಿಗಳು ಇನ್ನೂ ದೆಹಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಜಾಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ೧೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೧೬  ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಶ್ರೀ ನಂದರಾಮ್ ಕೃಷಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮನೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ೩ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಪಡೆದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಅವರಿಗೆ ರಾಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು ಎಂದರೆ ಒಲವು.  ರಾಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ತಂದೆ ಸಿಟ್ಟಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಈ ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ದೂರವಿಡುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮೆಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರೇಮ್ ಕೌರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ಮೆಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ರಾಗಿಣಿಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸೇನಾ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆಜಾದ್ ಹಿಂದ್ ಫೌಜ್ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವಾಗ ಹುತಾತ್ಮರಾದರು.

ಪರಂಪರೆ 
ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೆಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು:
 ಹರಿಯಾಣದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹಾಗು ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಸೈನಿಕ ಜಾತ್ ಮೆಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರು ಜಾನಪದ ಗಾಯಕರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
 ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫ ಅನ್ನು ಮೆಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥಅವರ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಾಗ್ನಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
 ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ ೧೪ ರಂದು ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಜಿ.ಐ.ಎಮ್.ಎಸ್ (PGIMS) ರೋಹ್ಟಕ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವೈದ್ಯರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
 ಅವರ ಬರಹಗಳ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
 ಗ್ರಾಮದ ಪಂಚಾಯತ್ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದ ೨ ಎಕರೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮೆಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ 
 ಸಾಂಗ್
 ಹರ್ಯಾನ್ವಿ ಸಿನಿಮಾ
 ಹರ್ಯಾನ್ವಿ ಸಂಗೀತ
 ಹರ್ಯಾನ್ವಿ ಭಾಷೆ
 ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು
 ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ
 ಹರ್ಯಾನ್ವಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ
 ಹರ್ಯಾನ್ವಿ ಸಿನಿಮಾ
 ಬಜೆ ಭಗತ್
 ದಯಾಚಂದ್ ಮೇನ
 ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಚಂದ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಕವಿಗಳು
ಬೆಳ್ಳಿ ಲಲಿತಾ

ಬೆಳ್ಳಿ ಲಲಿತಾ (೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೭೪ - ೨೬ ಮೇ ೧೯೯೯) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ಕಲಾ ಸಮಿತಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕಿಯಾಗಿದ್ದು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಯಾದರು.

ಜೀವನ 
ಅವರು ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆತ್ಮಕೂರ್ ಮಂಡಲಿಯ ನಂಚಾರ್‌ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವ ಕುರುಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಹೋದರ, ಬೆಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ಆಕೆಗೆ ೫ ಸಹೋದರಿಯರಿದ್ದರು. ಅವರು ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತೆಲಂಗಾಣ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜ್ಯತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಒಗ್ಗು ಕಥಾ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ. ಅವರು ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೧೯೯೯ ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷವು ಆಕೆಯ ಕೊಲೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಭೋಂಗಿರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಸಾವು 
೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿ, ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸಿ ಆಕೆಯ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ೧೭ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.  ನಂತರ ಆಕೆಯ ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳು ಚೌಟುಪೋಲ್ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಮುಂದೆ ಎಸೆದಿದ್ದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅಂದಿನ ಟಿಡಿಪಿ ಸರ್ಕಾರದ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಲಿಮಿನೆಟಿ ಮಾಧವ ರೆಡ್ಡಿ ಕೊಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯಿತ್ತು ಆದರೆ ನಂತರ ಈ ಆರೋಪವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.  ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುರಾವೆಗಳ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ನಕ್ಸಲೀಯ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್ ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್‌ಪಿನ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ನಯೀಮುದ್ದೀನ್‌ ಅವರು ಕೊಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ.    ಇದಲ್ಲದೆ ಆಕೆಯ ಮೂವರು ಸಹೋದರರು ಸಹ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಉಳಿದ ಸಹೋದರ ಕೃಷ್ಣ ೨೦೦೦ ರಿಂದ ೨೦೧೭ ರವರೆಗೆ  ಅಡಗಿಕೊ೦ಡಿದ್ದನು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

೧೯೭೪ ಜನನ
೧೯೯೯ ನಿಧನ
ಗಾಯಕಿ
ಹಿರಾ ದೇವಿ ವೈಬಾ

ಹೀರಾ ದೇವಿ ವೈಬಾ (೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೦ - ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೧೧) ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದು, ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಾಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇವರು ನೇಪಾಳಿ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳ ಪ್ರವರ್ತಕಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಹಾಡು ಚುರಾ ತಾ ಹೋಯಿನಾ ಅಸ್ತುರಾ ಇದುವರೆಗೆ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ತಮಾಂಗ್ ಸೆಲೋ (ನೇಪಾಳಿ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಕಾರ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್.ಎಮ್.ವಿ.ಯೊಂದಿಗೆ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ (೧೯೭೪ ಮತ್ತು ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ) ಮೊದಲ ನೇಪಾಳಿ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕಿ ಹಿರಾ ದೇವಿ ವೈಬಾ.  ಅವರು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಗ್ರೇಡ್ ಎ ನೇಪಾಳಿ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತ ಮನೆಯಾದ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ನೇಪಾಳವು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದೆ ಹೀರಾ ದೇವಿ.

ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ 
ಹೀರಾ ದೇವಿ ವೈಬಾ, ಕುರ್ಸಿಯೊಂಗ್ ಬಳಿಯ ಅಂಬೂಟಿಯಾ ಟೀ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಿಂದ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ನೇಪಾಳಿ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರ ದೀರ್ಘ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಒಬ್ಬರು. ಇವರ ತಂದೆ ಸಿಂಗ್ ಮಾನ್ ಸಿಂಗ್ ವೈಬಾ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ತ್ಶೆರಿಂಗ್ ಡೊಲ್ಮಾ. ಅವರು ತಮ್ಮ ೪೦ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊ ನೇಪಾಳಕ್ಕಾಗಿ ಕುರ್ಸಿಯಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿಂದ ಅವರ ಗಾಯನದ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅವರು ೧೯೬೩ ರಿಂದ ೧೯೬೫ ರವರೆಗೆ  ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೌನ್ಸರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ವೈಬಾ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಫರಿಯಾ ಲಯೈದಿಯೆಚನ್, ಓರಾ ದೌಡಿ ಜಾಂದಾ ಮತ್ತು ರಾಮ್ರಿ ತಾಹ್ ರಾಮ್ರಿ ಸೇರಿವೆ. ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ, ವೈಬಾ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಸಿಲಿಗುರಿಯ ಬಳಿಯ ಕಡಮ್‌ತಲಾದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಎಂ ವೈಬಾ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿದರು.

ಸಾವು 
ಹೀರಾ ವೈಬಾ ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೧೧ ರಂದು, ತನ್ನ ೭೧ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬೆಂಕಿ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ಗಾಯಗಳಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.  ಅವರು ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ ನವನೀತ್ ಆದಿತ್ಯ ವೈಬಾ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಆದಿತ್ಯ ವೈಬಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ. 
ಲೆಜೆಂಡ್ ಹೀರಾ ದೇವಿ ವೈಬಾ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವವಾಗಿ, ಅವರ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸತ್ಯ ವೈಬಾ ಮತ್ತು ನವನೀತ್ ಆದಿತ್ಯ ವೈಬಾ ಅವರು ೨೦೧೬-೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲವು ಹಿಟ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ನವನೀತ್ ಅವರು ಹಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಅವರು ಅಮಾ ಲೈ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ - ತಾಯಿಗೆ ಗೌರವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು  ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ನೇಪಾಳಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಮಿತ್ರಸೇನ್ ಪುರಸ್ಕರ್, ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಿತ್ರಸೇನ್ ಸ್ಮೃತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಭಾನು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರ್, ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಆಗಮ್ ಸಿಂಗ್ ಗಿರಿ ಪುರಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗೂರ್ಖಾ ಸಹೀದ್ ಸೇವಾ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೀರಾದೇವಿ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ನೇಪಾಳ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ಗೂರ್ಖಾ ದಕ್ಷಿಣ ಬಹು (ನೇಪಾಳದ ನೈಟ್‌ಹುಡ್), ಸಾಧನಾ ಸಮ್ಮಾನ್ ಮತ್ತು ಮಧುರಿಮಾ ಫುಲ್ ಕುಮಾರಿ ಮಹತೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. 
 ನವನೀತ್ ಆದಿತ್ಯ ವೈಬಾ
 ಅಮ ಲೈ ಶ್ರದಾಂಜಲಿ
 ನೇಪಾಳಿ ಸಂಗೀತ
 ತಮಾಂಗ್ ಸೆಲೋ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 
 Hira Devi Waiba's songs
 'Navneet Aditya Waiba | Aye Syangbo'
 'Navneet Aditya Waiba | Phariya Lyaaidiyechan'
 'Navneet Aditya Waiba | Chuiya Ma Hah | Dhan Naach Geet'
 'Navneet Aditya Waiba | DHANKUTA - For our Lahure Brothers'
 'Navneet Aditya Waiba | Jhilke Naachayko - Damphu Geet '

೨೦೧೧ ನಿಧನ
೧೯೪೦ ಜನನ
Articles with hCards
ಗಾಯಕಿ
ದಿಪಾಲಿ ಬಾರ್ಥಕುರ್

ದಿಪಾಲಿ ಬಾರ್ಥಕುರ್ (೩೦ ಜನವರಿ ೧೯೪೧ - ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೮) ಅಸ್ಸಾಂನ ಭಾರತೀಯ ಗಾಯಕಿ. ಆಕೆಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆ.  ಅವರು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಇವರು ಪಡೆದರು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಬಾರ್ಥಕೂರ್ ಅವರು ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂನ ಶಿವಸಾಗರದ ಸೋನಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಶ್ವನಾಥ್ ಬಾರ್ಥಕುರ್ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಕಾಂತಿ ದೇವಿ  ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.

ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿ 
ಬಾರ್ಥಕುರ್ ಅವರು ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂಬತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ,  ಅವರು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ, ಗುವಾಹಟಿಯಲ್ಲಿ   "ಮೋರ್ ಬೋಪೈ ಲಹೋರಿ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಲಚಿತ್ ಬೋರ್ಫುಕನ್ (೧೯೪೯) ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ "ಜೌಬೋನ್ ಅಮೋನಿ ಕೋರೆ ಚೆನೈದೋನ್" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. 

 "ಸೋನೋರ್ ಖರು ನಲಗೆ ಮುಕ್"
 "ಜೌಬೋನ್ ಅಮೋನಿ ಕೋರೆ, ಚೆನೈಧೋನ್"
 "ಜುಂಧೋನ್ ಜುನಾಲೈಟ್"
 "ಕೊನ್ಮನ ಬೊರೊಕ್ಸೈರ್ ಸಿಪ್"
 "ಸೇನಾಯ್ ಮೋಯಿ ಜೌ ದೇಯಿ"
 "ಓ' ಬಂಧು ಸೊಮೊಯಿ ಪಾಲೆ ಅಮರ್ ಫಾಲೆ"

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಬಾರ್ಥಕುರ್ ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಹಾಡು "ಲುಯಿಟೊ ನೆಜಾಬಿ ಬೋಯಿ"  ಎಂಬುದನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಅದರ ನಂತರ ಅವರು ತೀವ್ರವಾದ ಮೋಟಾರ್ ನ್ಯೂರಾನ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದು, ಅದು ಅವರ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಹೆಸರಾಂತ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಬರಹಗಾರ ಬಿನಂದ ಚಂದ್ರ ಬರುವಾ ಅವರ ಪುತ್ರ ನೀಲ್ ಪವನ್ ಬರುವಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.   ಬಾರ್ಥಕುರ್ ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ ಗುವಾಹಟಿಯ ನೆಮ್‌ಕೇರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು ಆಕೆಯನ್ನು "ನೈಟಿಂಗೇಲ್ ಆಫ್ ಅಸ್ಸಾಂ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
ಬಾರ್ಥಕುರ್ ಅವರು ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ೧೯೯೦-೯೨ರಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.

ಅವರ ಕೆಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು/ಮನ್ನಣೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:
 ಪದ್ಮಶ್ರೀ ( ೧೯೯೮ ) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕಲೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ.  
 ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಿಲಿಪಿ ಬೋಟಾ (೨೦೧೦) 
 ಸದೌ ಅಸೋಮ್ ಲೇಖಕಿ ಸೋಮರೋಹ್ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಐದೇಯು ಹ್ಯಾಂಡಿಕ್ ಸಿಲ್ಪಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೨).

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಗಾಯಕಿ
ಅಶ್ವಿನ್ ಸಂಘಿ

ಅಶ್ವಿನ್ ಸಂಘಿ (ಜನನ ೨೫ ಜನವರಿ ೧೯೬೯) ಕಾಲ್ಪನಿಕ - ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಪ್ರಕಾರದ ಭಾರತೀಯ ಬರಹಗಾರ. ಅವರು ಮೂರು ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ: ದಿ ರೋಜಾಬಲ್ ಲೈನ್, ಚಾಣಕ್ಯಸ್ ಚಾಂಟ್ ಮತ್ತು ದಿ ಕೃಷ್ಣ ಕೀ .   ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ೧೦೦ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದೆ.   ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾದಂಬರಿ, ದಿ ವಾಲ್ಟ್ ಆಫ್ ವಿಷ್ಣು, ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೦ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.

ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ 
ಸಾಂಘಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಕಾನನ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು, ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಬಿ.ಎ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ) ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಯೇಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಎಮ್‍ಬಿಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.  ಅವರು ೧೯೯೩  ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಾಗಿ ಉಭಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಾರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.   ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಸಂಘಿ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್ ಅವರು ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಬ ಭಾರತ ಮೂಲದ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಅನ್ನು ಸಹ-ಬರೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.  ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಜುಲೈ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ 
ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಅಶ್ವಿನ್ ಅವರು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.    ದಿ ರೋಜಾಬಲ್ ಲೈನ್ ಮತ್ತು ದಿ ಕೃಷ್ಣ ಕೀ ಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಇಂಡಿಯನ್ ಡಾನ್ ಬ್ರೌನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇವೆರಡೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ದಿ ಡಾ ವಿನ್ಸಿ ಕೋಡ್ ಮತ್ತು ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಸಿಂಬಲ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಎಂದು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿವೆ. 

ಎಂ.ವಿ.ಕಾಮತ್ ಅವರು, ಇದೊಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕೃತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಬೇಕು. ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ, ಆದರೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ. ಸತ್ಯ ಎಂದರೇನು? ಜೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಪಿಲಾತನು ಯೇಸುವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾರಾದರೂ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಲೇಖಕರಿಗೆ ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಗಂಭೀರತೆಯಿಂದ ಕೇಳಬಹುದು. ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ವಿಷಯದಿಂದ ಅವರು ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಗಳು 
 ದಿ ರೋಜಾಬಲ್ ಲೈನ್ :   ಶಾನ್ ಹೈಗಿನ್ಸ್ ಎಂಬ ಅನಗ್ರಾಮ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. 
 ಚಾಣಕ್ಯಾಸ್ ಚಾಂಟ್ :  ೪ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ - ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು.
 ದಿ ಕೃಷ್ಣ ಕೀ :   ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
 ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಂಡಿಯಾ :  ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ಯಾಟರ್‌ಸನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ನಂತರದ "ಖಾಸಗಿ" ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ.
 ಥರ್ಟೀನ್ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಟು ಬ್ಲಡೀ ಗುಡ್ ಲಕ್ . 
 ಸಿಯಾಲ್ಕೋಟ್ ಸಾಗಾ .  
 ಥರ್ಟೀನ್ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಟು ಬ್ಲಡೀ ಗುಡ್ ವೆಲ್ತ್
 ಥರ್ಟೀನ್ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಟು ಬ್ಲಡೀ ಗುಡ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್
 ಪ್ರೈವೇಟ್ ದೆಹಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ
 ಕೀಪರ್ಸ್ ಆಫ಼್ ದಿ ಕಾಲಚಕ್ರ 
 ಥರ್ಟೀನ್ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಟು ಬ್ಲಡೀ ಗುಡ್ ಹೆಲ್ತ್
 ಥರ್ಟೀನ್ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಟು ಬ್ಲಡೀ ಗುಡ್ ಪೇರೆಂಟಿಂಗ್
 ವಾಲ್ಟ್ ಆಫ಼್ ವಿಷ್ಣು 
 ದಿ ಮ್ಯಾಜಿಶಿಯನ್ಸ್ ಆಫ಼್ ಮಾಜ಼್ದಾ

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
 ೨೦೧೦ ರ ವೊಡಾಫೋನ್-ಕ್ರಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಚಾಣಕ್ಯಾಸ್ ಚಾಂಟ್ ಕೃತಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.  ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಓದುಗರ ಮತಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ 
 ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕೃತಿಯು ಯುಕೆ ಟಾಪ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲರ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.

ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಅಮಿಶ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ
 ರವೀಂದರ್ ಸಿಂಗ್
 ಪಿಯೂಷ್ ಝಾ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
 ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ

ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
1969ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು
ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು
ಗೌರಿ ದೇವಿ

ಗೌರಿ ದೇವಿ (ಗವಾರಿ ಬಾಯಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) (೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೨೦-೨೯ ಜೂನ್ ೧೯೮೮) ಭಾರತದ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಯಾದ ಮಾಂಡ್‌ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.    ಮಾಂಡ್ ಗಾಯನದ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಠುಮ್ರಿ, ಭಜನ್ ಮತ್ತು ಗಜಲ್ ಅನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಕೆಯನ್ನು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮಾರು ಕೋಗಿಲೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರವು ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ರಾಜಸ್ಥಾನ ರತ್ನ  ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.  

೨೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಗಮೆಟಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬಳು ಮಗಳಿದ್ದಳು. ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಮಹಾರಾಜರಾದ ಉಮೈದ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವರು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಒರಿಸ್ಸಾ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ಬಂಗಾಳ, ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. 

೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ, ಗೌರಿ ದೇವಿ ಅವರು ಬಾನುಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮಂಡ್ ಗಾಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಂಡ್ ಗಾಯನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಷ್ಯಾದ ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಕೇಸರಿಯಾ ಬಾಲಮ್ ಆವೋ ಹಮಾರೆ ದೇಸ್ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು.   ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಹೂ ಈಸ್ ಹೂ ಇನ್ ಏಷ್ಯಾ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಹೆಸರು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. 

೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ , ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ಇದು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾರತೀಯ ಮನ್ನಣೆಯಾಗಿದೆ.  ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಂದಿನ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆರ್. ವೆಂಕಟರಾಮನ್ ಅವರು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.  ಗೌರಿ ದೇವಿ ೨೯ ಜೂನ್ ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

Articles with hCards
೧೯೮೮ ನಿಧನ
೧೯೨೦ ಜನನ
ಗಾಯಕಿ
ಲಖ್ಮಿ ಚಂದ್

ಪಂಡಿತ್ ಲಖ್ಮಿ ಚಂದ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ದಾದಾ ಲಖ್ಮಿ ಚಂದ್, ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷೆಯ ಭಾರತೀಯ ಕವಿ. ಅವರಿಗೆ ಪಂಡಿತ ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇವರು ಹರಿಯಾಣದ  ಕಾಳಿದಾಸರೆಂದು  ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಹರಿಯಾಣವಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರದ ರಾಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಗ್‌ನ 'ಸೂರ್ಯ ಕವಿ' ಎಂಬ  ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ 'ದಾದಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಚಂದ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕವನಗಳು ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೊರೆಯಿತು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಲಖ್ಮಿ ಚಂದ್ ಅವರು ಹರಿಯಾಣದ ಸೋನೆಪತ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಂತಿ ಕಲಾನ್‌ ಗ್ರಾಮದ ಗೌರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.  ಅವರ ತಂದೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈತ. ಅವರು ಕಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಕುಟುಂಬದ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೆಕಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲರು ಅನಕ್ಷರಸ್ಥ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ರಾಗಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ನೀತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ಕಥೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ಸಾಂಗ್ ಎಂಬ ನಾಟಕಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್‍ನ ತನ್ನ ವಿವಿಧ ನಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕೃತಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಚಂದ್ ಕಾ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ್. ಇದನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ವಿವಿಧ ಹರ್ಯಾಣ್ವಿ  ಕಲಾವಿದರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಬರಹಗಳು 
ಅವರ ಬರಹಗಳು ಹರಿಯಾಣದ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ, ಹರಿಯಾಣ ಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತು ಹರಿಯಾಣವಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ಪಂಡಿತ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಚಂದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀಚಂದ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಾಂಗ್ ಅಥವಾ ಸ್ವಂಗ್‍ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದರ್
ಶಾಹಿ ಲಕಧರ್
ಜ್ಞಾನಿ ಚೋರ್
ಸೇಠ್ ತಾರಾಚಂದ್
ಸತ್ಯವಾನ್ ಸಾವಿತ್ರಿ
ಹೀರ್ ರಾಂಝಾ
ಚಾಪ್ ಸಿಂಗ್ ಸೋಮಾವತಿ
ರಾಜಾ ಗೋಪಿಚಂದ್
ಭೂಪ್ ಪುರಂಜನ್
ಮೀರಾ ಬಾಯಿ
ಭಗತ್ ಪುರನ್ಮಲ್
ಹಿರಮಲ್ ಜಮಾಲ್
ರಘುಬೀರ್ ಧರ್ಮಕೌರ್
ಚಂದೇರ್ ಕಿರಣ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು