Kannada-LLM-Labs/Wikipedia-Kn huggingface dataset:
ಮೀತಾ ಲಾಲ್ ಮೆಹ್ತಾ

Articles with hCards
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಸಮಾಜಸೇವಕರು

ಮೀತಾ ಲಾಲ್ ಮೆಹ್ತಾ (೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೩೮ - ೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕ,  ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ   ಮತ್ತು   ರಾಜ್ಯದ ಬಡ ವರ್ಗಗಳ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಯುಎನ್‌ಡಿಪಿಯ ಜಂಟಿ ನೇತ್ರತ್ವದ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮಿಷನ್ ಆನ್ ಲೈವ್ಲಿಹುಡ್ಸ್‌ನ ( ಆರ್‌ಎಮ್‌ಒಎಲ್) ಮುಖ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು .    ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.

ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ 
೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮೀತಾ ಲಾಲ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲೇಜು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ,  ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದು, ನಂತರ ರಾಜಸ್ಥಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.  ನಗರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆಯಲು ಲಂಡನ್  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು.  ಅವರು ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೪ ರಿಂದ ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೭ ರವರೆಗೆ ಭೈರೋನ್ ಸಿಂಗ್ ಶೇಖಾವತ್     ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಮೇಲೆ, ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮಿಷನ್ ಆನ್ ಲೈವ್ಲಿಹುಡ್ಸ್ ( ಆರ್‌ಎಮ್‌ಒಎಲ್) ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.   ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ಅಪ್ನಾ ರಿಕ್ಷಾ ಅಪ್ನೆ ನಾಮ್ ಯೋಜನಾ ನಂತಹ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ರಿಕ್ಷಾ ಚಾಲಕರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಾಹನವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.   ಈ ಯೋಜನೆಯು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗಾಗಿ ಅವರ ವಾಹನವನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿತು.   ಅವರು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್  ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ  ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಸಮಿತಿ, ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವನೆ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಸಮಿತಿಯಂತಹ ಮೂರು ರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.  ಅವರು ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯ ಗಣಿ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳು (ಆರ್ ಎಸ್ ಎಸ್ ಎಮ್), ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್ ಎಸ್ ಸಿ ಬಿ), ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯ ಉಗ್ರಾಣ ನಿಗಮ (ಆರ್ ಎಸ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಸಿ), ಸ್ಪಿನ್ ಫೆಡ್ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಕೋರ್‌ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಆರ್ ಕೆ ಸಿ ಎಲ್) ನಂತಹ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು  ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದರು.

ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ವೃಕ್ಷ ಮಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೬), ಆಚಾರ್ಯ ಜೈ ಮಲ್ ಜ್ಞಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೮), ಮೇವಾರ್ ಗೌರವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೪) ಮತ್ತು ಚಾಣಕ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೦) ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರು ತಮ್ಮ ೭೫ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ (೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪)   ಮುಂಬೈನ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.   ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರನ್ನು ೨೦೧೫ ರ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಗೌರವಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ, ಪದ್ಮಶ್ರೀ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಸೇರಿಸಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 
[[ವರ್ಗ:೧೯೩೯ ಜನನ]]
ಇಂದು ನಾಗರಾಜ್

ಇಂದು ನಾಗರಾಜ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ. ಇವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಗೋವಿಂದಾಯ ನಮಃ (೨೦೧೨) ಚಿತ್ರದ " ಪ್ಯಾರ್ಗೆ ಆಗ್ಬಿಟ್ಟೈತೆ " ಹಾಡಿಗೆ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ 
ಸೀತಾರಾಮ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮೀರಾ ಮಾಧವ ರಾಘವ (೨೦೦೭) ನಲ್ಲಿ ಹಂಸಲೇಖಾ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಮೊದಲ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಗುರುಕಿರಣ್, ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿ. ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಾಡಿದರು.

೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದಾಯ ನಮಃ ಚಿತ್ರದ " ಪ್ಯಾರ್ಗೆ ಆಗ್ಬಿಟ್ಟೈತೆ " ಹಾಡಿಗೆ ಇಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.

ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ

ದೂರದರ್ಶನ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 
 Indu Nagaraj songs list 

ಸಂಗೀತಗಾರರು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಸಿರ್ಸಿ ಕನ್ನಡ

ಸಿರ್ಸಿ ಕನ್ನಡ ಇದು ಕನ್ನಡದ ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ, ಸಿರ್ಸಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಮಲೆನಾಡಿನ  ಸಿರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ  ಸಿದ್ದಾಪುರ, ಯಲ್ಲಾಪುರ, ಮುಂಡಗೋಡ, ಜೊಯಿಡಾ,  ದಾಂಡೇಲಿ, ಹಳಿಯಾಳ, ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಿರ್ಸಿ ನಗರವು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ರಾಜವಂಶ ಕದಂಬರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಿರ್ಸಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹಳೆಗನ್ನಡ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡಿನ ಕನ್ನಡಗಳ ಶಬ್ದವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ
ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ
ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು
ಭಾಷಾ ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳು
ಅಮಿತ್ ಗಾರ್ಗ್

Articles with hCards
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಗಣಿತಜ್ಞರು
ಡಾ. ಅಮಿತ್ ಗಾರ್ಗ್ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್ .  ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಒ‍ಆರ್‍ಎಮ್‍ಎ‍ಇ ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.   ಯು‍ಎಸ್‍ಎ, ಯು‍ಎ‍ಇ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನವೀನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು, ಸಲಹಾ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ.

೧೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨ ರಂದು, ಅವರು ಯಾವುದೇ ದೋಷಗಳಿಲ್ಲದೆ ೫:೪೫ ನಿಮಿಷಗಳ ದಾಖಲೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ "೧೦-ಅಂಕಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ೫-ಅಂಕಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಭಾಗಿಸಲು" ಹತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಮಾನಸಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು.  ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಪುಸ್ತಕದ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಮೆಂಟಲ್ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಶನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ.ರಾಲ್ಫ್ ಲಾವ್ ಅವರು ಒದಗಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ನ ವಿಲ್ಲೆಮ್ ಬೌಮನ್ ೬:೦೭ ನಿಮಿಷಗಳ ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಈ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಗಿನ್ನೆಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ಲಿಮ್ಕಾ ಬುಕ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ, ರಾಲ್ಫ್ ಲಾವ್ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ೫ ನೇ ಮಾನಸಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ವಿಶ್ವಕಪ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. 

೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೨ ರಂದು, ಅವರು ಲಂಡನ್ (ಯುಕೆ) ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾದ ಮೈಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ  ಈ ಘಟನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ನಂತರ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರು. ೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೨ ರಂದು, ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐದನೇ ಮಾನಸಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ "ಅತ್ಯಂತ ಬಹುಮುಖ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್" ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚರಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಒಟ್ಟಾರೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ೧೦ ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.

೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಣಿತದ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದುಬೈನ ಮಿಡ್ಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಕ ಗಣಿತದ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದರು.   ೨೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೮ - ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಂದು, ಅವರು ಮಾರಿಷಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಆಯೋಜಿಸಿದ ೫ ದಿನಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿ ೧೦೦+ ಶಾಲೆಗಳ ೫೦೦+ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ೧೦೦+ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಗಣಿತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.  ೨೪ ಮೇ ೨೦೧೮ ರಂದು, ಅವರು ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ವೈಕಾಟೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಣಿತದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

[[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
ಗುಹಾ (ರಾಮಾಯಣ)

ಗುಹಾ ಕೇವತ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.  ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ನಿಷಾದಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಶೃಂಗಿವೆರಪುರದ ರಾಜನನ್ನು  ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಯೋಧ್ಯಾ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲು ದೋಣಿ ಮತ್ತು ದೋಣಿ ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ದಂತಕಥೆ 

ಅಯೋಧ್ಯೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸೀತೆ ದಶರಥನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಯಾದ ಸುಮಂತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ತಮ್ಮನ್ನು ಕರೆತಂದ ರಾಜ ರಥವನ್ನು ನೋಡಿದ ದೋಣಿಗಾರರು ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಗುಹಾನ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ಅವರು ಹೊಸಬರ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಲಿತರು. ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಧಾವಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅವರ ಆಯ್ಕೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀಡಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲಾ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ರಾಮನು ಈ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ತಾನು ಪ್ರಸ್ತುತ ತಪಸ್ವಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವರು ಗಂಗಾ ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕುಡಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಮಲಗಿದರು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಂತರ ಅವರು ಗುಹಾನಿಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಅವರನ್ನು ನದಿಯ ಆಚೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಗುಹನು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ತಾನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಮನು ದೋಣಿ ಹತ್ತುವ ಮೊದಲು ತನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ರಾಮನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು, ದೋಣಿಯು ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಅವನ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಅವನು ಅವರ ಬಳಿ ಅಹಲ್ಯೆಯ ಕಥೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು.  ಮೂವರನ್ನು ನದಿಗೆ ದಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವನು ಅವರನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟನು. ರಾಮನು ಅವನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದನು. 

ಕಂಬ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ, ಗುಹನು ರಾಮನು ತನ್ನ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ರಾಮನು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸಹೋದರ ಎಂದು ಹೊಗಳಿದನು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು. 

ದಶರಥನ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಲು ಭರತ ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ರಾಮನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಮುಂದಾದನು. ಅವನ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಅವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಶೃಂಗಿವೆರಪುರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಗಂಗಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಗುಹನು ಭರತನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ರಾಜಕುಮಾರನು ಅವರನ್ನು ಕೊಂದು ರಾಮನಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಭರತನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹೊರಟನು. ಸುಮಂತ್ರ ಗುಹನು ಬಂದುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದನು. ಗುಹನು ಭರತನಿಗೆ ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು ರಾಮನು ಸಾಗಿದ ಮಾರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಅವನನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ಆತಂಕವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡನು. ಭರತನು ರಾಮನನ್ನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿ ಕರೆತರಲು ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಗುಹಾಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು. ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ರಾಜನು ಭರತನಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರನು ತನ್ನ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಕಠಿಣ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳು
ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರ

ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರವು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಹಳೆಯ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪುರಾತನ ನೀರಿನ ಕೊಳವಾಗಿದೆ.  ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಶುದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಗುರುದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊಳಗಳು ಅಥವಾ ಸರೋವರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹರಿಯಾಣದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಇತಿಹಾಸದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯಜ್ಞದ ನಂತರ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರವು ನಾಗರೀಕತೆಯ ತೊಟ್ಟಿಲು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. 'ಕಿತಾಬ್-ಉಲ್-ಹಿಂದ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಲ್ ಬೆರುನಿಯ ಕ್ರಿ.ಶ. ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧದ ಮುಕ್ತಾಯದ ದಿನದಂದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ದುರ್ಯೋಧನನು ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದನ್ನು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಗವಾನ್ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸರೋವರದೊಳಗೆ ನಿಂತಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ 'ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞ' ಮಾಡುವ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಈ ಕೊಳವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ ಕೊನೆಯ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗೀತಾ ಜಯಂತಿ ಆಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಆರತಿಗಳು ಉಸಿರು-ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.  ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಸಮಯವೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಬಿರ್ಲಾ ಗೀತಾ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಬಾಬಾನಾಥರ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ನೆರೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಆಚರಣೆ 
ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೊಳಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪಾಪ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೬ ರಂದು, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣವು ಗೋಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅಂದಾಜು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು.  ಸರೋವರದಿಂದ ಗ್ರಹಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 

 ಜಗಮೋಹನ್ (೨೦೦೫). ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತದ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ರಚನೆ . ಮುಂಬೈ: ಅಲೈಡ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್.
 ಕಮ್ರಾನ್, ಕೃಷ್ಣಂ (೧೯೯೭). ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ: ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸ . ನವದೆಹಲಿ: ಇಂಡಸ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್.
 (೨೦೦೬). "ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಲಿಂಗ್." ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್ (ಭಾರತ). ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್.
 ಪ್ರಸಾದ್, ರಾಮಾನುಜ್ (೨೦೦೫). ನಿಮ್ಮ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ . ದೆಹಲಿ: ಪುಸ್ತಕ್ ಮಹಲ್.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಸರೋವರಗಳು
ಅಂಕೋಲಾ ಕನ್ನಡ

ಹಳೆಪೈಕ ಕನ್ನಡ ಇದು ಕನ್ನಡದ ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ, ಹಳೇಪೈಕ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಾರವಾರ ಮತ್ತು ಅಂಕೋಲಾ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಲೆನಾಡಿನ ಸಿರ್ಸಿ ಕನ್ನಡ, ಕರಾವಳಿ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಗಳ ಶಬ್ದಗಳು ಸಹ ಹಳೇಪೈಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ
ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ
ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು
ಭಾಷಾ ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳು
ಟೈಗರ್ ಕೇವ್

ಟೈಗರ್ ಕೇವ್ ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾಬಲಿಪುರಂ ಬಳಿಯ ಸಾಳುವನ್‍ಕುಪ್ಪಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಸಂಕೀರ್ಣದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಗುಹೆಯ ಬಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಹುಲಿ ತಲೆಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಇದು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಟೈಗರ್ ಕೇವ್ ಪಲ್ಲವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 8 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಮಹಾಬಲಿಪುರಮ್‍ನ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು  ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ತಾಣವು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ತಾಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು (ASI) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 2005 ರಲ್ಲಿ ಟೈಗರ್ ಕೇವ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಬಂಡೆ ಹೊರಚಾಚಿನ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಶಾಸನದ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಸಂಗಮ ಕಾಲದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಖನನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ವಾಸ್ತುಕಲೆ 

ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯವು ಮಹಾಬಲಿಪುರಂನಿಂದ ೪.೮ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಾಲು ಇದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮುಖಮಂಟಪ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚೌಕಸ್ಥಂಭಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಸಿಂಹಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಸುತ್ತಲೂ ಸಿಂಹಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ, ಇದು ಟೈಗರ್ ಕೇವ್‍ನ ಹೆಸರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆನೆಯ ತಲೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಇತರ ಎರಡು ಕೋಶಗಳಿವೆ. ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಶೈಲಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಗುಹೆಯು ರಾಜಸಿಂಹ ನರಸಿಂಹವರಂ II (690–728) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ತಮಿಳುನಾಡು
ದೇವಾಲಯಗಳು
ಅಖಂಡ ಭಾರತ

ಅಖಂಡ ಭಾರತ ಅಖಂಡ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವಿಭಜಿತ ಭಾರತವು ಏಕೀಕೃತ ಗ್ರೇಟರ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಒಂದು ಪದವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ್, ಭಾರತ, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ನೇಪಾಳ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಅದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು

ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶದಿಂದ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಥವಾ ಇತರ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳನ್ನು UNESCO ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದೆ.ಸೈಟ್‌ಗಳು "ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೌಲ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ".

ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು, ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿರಬೇಕು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷಗಳು ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಚನೆಗಳು, ಕಟ್ಟಡಗಳು, ನಗರಗಳು,{{efn|1978 ರಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಗರಗಳನ್ನು UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ:ಮೊದಲು ಕ್ವಿಟೊ ಈಕ್ವೆಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕ್ರಾಕೋವ್ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಚಂದ್ರತಿಯಾ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಚಂದ್ರತಿಯಾ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ದಾಂತೇವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬರ್ಸೂರ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ . ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಾರ್ಸೂರ್ ಇಂದ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯವು ಬುದ್ಧನ ಕೊಳದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಸಾಮಂತ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಮಂಡಲೇಶ್ವರ ಚಂದ್ರಾದಿತ್ಯನ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ತೆಲುಗು ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ ಸಂವತ್ ೯೮೩ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೬೮) ಗೆ ಹಿಂದಿನ ಬರ್ಸೂರ್ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನವಿದೆ. ಮಹಾಮಂಡಲೇಶ್ವರ ಚಂದ್ರಾದಿತ್ಯ ಮಹಾರಾಜನು ನಾಗವಂಶಿಯ ದೊರೆ 'ಧಾರವರ್ಷ'ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚೋಡ್ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಮ್ಮನ ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದ, ಅವನು  ಒಂದು ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಗೆದು ಆ ಸ್ಥಳದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಅದ್ಭುತವಾದ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಎಂದು ಶಾಸನವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರು ರಾಜಾಧಿರಾಜನಿಂದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅದನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು.  

ಬರ್ಸೂರ್ ಎಂಬ ಪದವು ಬಲ್ಸುರಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಇದು ನಂತರ ಬಲ್ಸುರ್ಗಢ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ದಂಡಕಾರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ನಳ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜರು ಚಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಭವದತ್ತ್ ವರ್ಮನ್ ಎಂಬ ನಳ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜನು ದಕ್ಷಿಣ ಬಸ್ತಾರ್‌ನ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು. ಕ್ರಿ.ಶ ೮೫೦ ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾ ಪ್ರದೇಶದ ಗಂಗವಂಶಿ ದೊರೆ ದಂಡಕಾರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು, ಅವನ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಬಸ್ತಾರ್ ಅನ್ನು ಆಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಬಾರ್ಸೂರ್ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. 

ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಈ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು ಗಂಗವಂಶಿ ಅರಸರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಾದಿತ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಅದು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿಲ್ಲ.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ 
ಈ ದೇವಾಲಯವು 'ಬುದ್ಧ ತಲಾಬ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕೊಳದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ರಚನೆಯನ್ನು ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕಂಬದ ಮಂಟಪವಿದೆ . ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವ ನಂದಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಭಾಗದ ಗೋಡೆಯು ಬ್ರಹ್ಮನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು, ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷ, ಉಮಾ - ಮಹೇಶ್ವರ, ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಪಂಥಾಹ್ವಾನದ ಕೆಲವು ಇತರ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅವತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಸ್ಥಳ 
ದೇವಸ್ಥಾನವು ಬತ್ತಿಸಾ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್, ಗೀಡಮ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ೨೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್, ಗೀಡಮ್ನಿಂದ ೨೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್, ಗೀದಮ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ೨೭ ಕಿಲೋಮೀಟರ್, ದಾಂತೇವಾಡದಿಂದ ೪೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಬಸ್ತಾರ್ನಿಂದ ೭೯ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. 

ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಬುದ್ಧ ತಲಾಬ್ ಎಂಬ ಸರೋವರವಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಬಾರ್ಸೂರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾರ್ಸೂರ್ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ದಾಂತೇವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂದ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.

ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಮಾಮಾ ಭಂಜಾ ದೇವಾಲಯವು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಬರ್ಸೂರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.
 ದಾಂತೇವಾಡ ( ದಂತೇವಾರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆ, ಅಥವಾ ನಗರಪಾಲಿಕೆ .

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು
ದೇವಾಲಯಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಪೀಡನ-ವಿಕೃತಿ ನಕ್ಷೆ

ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೆಟೀರಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ವಸ್ತುವಿನ ಪೀಡನ-ವಿಕೃತಿ ನಕ್ಷೆ ಪೀಡನ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುವಿಗೆ  ಹೊರೆ(ಬಲ)ಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತು ವಿರೂಪವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಪೀಡನ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.ಈ ನಕ್ಷೆಯು ಯಂಗ್ ಮಾಪಾಂಕ(ಯಂಗ್ಸ್ ಮಾಡ್ಯುಲಸ್), ಮಣಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ(ಯೀಲ್ಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್) ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಕರ್ಷಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ(ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಟೆನ್ಸೈಲ್ ಸ್ಟ್ರೆಂತ್) ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಅನೇಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ನಿರೂಪಣೆ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೀಡನ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೀಡನ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿ ನಕ್ಷೆಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಪೀಡನ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿಯು ಲಂಬಿಕ, ವಪನ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರಬಹುದು, ಏಕಾಕ್ಷೀಯ, ದ್ವಿಅಕ್ಷೀಯ(ಬಯಾಕ್ಸಿಯಲ್) ಅಥವಾ ಬಹುಅಕ್ಷೀಯ(ಬೈಆಕ್ಸಿಯಾಲ್) ಆಗಿರಬಹುದು, ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ವಿರೂಪತೆಯ ರೂಪವು ಸಂಕೋಚನ, ಹಿಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ, ತಿರುಚುವಿಕೆ, ತಿರುಗುವಿಕೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ಅಗಿರಬಹುದು. ಎನನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದಿದ್ದರೆ, ಪೀಡನ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿ ನಕ್ಷೆಗಳು ಎಂದರೆ, ಎಳೆತದ ಪರೀಕ್ಷೆ(tension test)ಯಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಅಕ್ಷೀಯ ಲಂಬಿಕ ಪೀಡನ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷೀಯ ಲಂಬಿಕ ವಿಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪೀಡನ-ವಿಕೃತಿ

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಎಳೆತದ  ಬಲಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಎಳೆತದಲ್ಲಿರುವ , ಮೂಲ ಅಡ್ಡ ವಿಭಾಗ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲ   ‍ ಇರುವ ಒಂದು ಸರಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, 

ಸಬ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ 0 ಮಾದರಿಯ ಮೂಲ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.ಎಸ್.ಐ.ಯುನಿಟ್‍ನ ಪ್ರಕಾರ 'ಪೀಡನ'ವನ್ನು 'ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್( pascal)' ಎಂಬ ಏಕಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯುವರು. ಅಂದರೆ, (1 ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್ = 1 Pa = 1 N/m2) ಮತ್ತು 'ವಿಕೃತಿ' ಗೆ ಯಾವುದೇ ಏಕಮಾನ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಇವುಗಳನ್ನೂ ಓದಿ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳು

*ಪೀಡನ(ಸ್ಟ್ರೆಸ್)

*ವಿರೂಪತೆ(ಡೀಫರ್ಮೇಶನ್)

*ವಿಕೃತ(ಸ್ಟ್ರೈನ್)

*ಹುಕ್‌ನ ನಿಯಮ(ಹುಕ್ಸ್ ಲಾ)

*ಯಂಗ್ ಮಾಪಾಂಕ(ಯಂಗ್ಸ್ ಮಾಡ್ಯುಲಸ್)

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
ಮಕ್ಕಾ ಮಸ್ಜಿದ್

ಮಕ್ಕಾ ಮಸ್ಜಿದ್ ಭಾರತದ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜನ ಸೇರುವ ಒಂದು ಮಸೀದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು 10,000 ಜನರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಮಸೀದಿಯನ್ನು 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ರಾಜ್ಯ-ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಸೀದಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಚಾರ್ಮಿನಾರ್, ಚೌಮಹಲ್ಲಾ ಅರಮನೆ ಹಾಗೂ ಲಾಡ್ ಬಜಾರ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.

ಕುತುಬ್ ಶಾಹಿ ರಾಜವಂಶದ ಆರನೇ ದೊರೆ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಕುತುಬ್ ಷಾ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾದ ಮೆಕ್ಕಾದಿಂದ ತಂದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಮಾನು ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಹೆಸರು.

ಇತಿಹಾಸ 
ಗೋಲ್ಕೊಂಡದ (ಈಗ ಹೈದರಾಬಾದ್) ಆರನೇ ಕುತುಬ್ ಶಾಹಿ ಸುಲ್ತಾನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಕುತುಬ್ ಷಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಕ್ರಿ.ಶ. 1617 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆಡಳಿತಗಾರನು ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಇದರ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದನು. ಮಸೀದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸುಮಾರು 8,000 ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಔರಂಗಜೇಬ್ 1693 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು. ಮೂರು ಕಮಾನಿನ ಮುಂಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಗ್ರಾನೈಟ್ ತುಂಡಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಗೆಯಲು ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು.

ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ 

18 ಮೇ 2007 ರಂದು, ಶುಕ್ರವಾರದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿಯೊಳಗೆ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು, ಕನಿಷ್ಠ ಹದಿಮೂರು ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಡಜನ್‍ಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡರು.

ವಾಸ್ತುಕಲೆ 
ಮಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕುತುಬ್ ಶಾಹಿಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕಲ್ಲುಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಬದಲಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಯಗೊಳಿಸಿದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಸೀದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರವು  ಉದ್ದ  ಅಗಲವಿದ್ದು ಚಾವಣಿ  ಎತ್ತರವಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದ ಮುಂಭಾಗವು ಐದು ತೆರೆದ ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಿನಾರುಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಿನಾರಿನ ಮೇಲೆ ಗುಮ್ಮಟವಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯಿರುವ ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಮಸೀದಿಯ ಸಾಹ್ನ್ (ಪ್ರಾಂಗಣ) 108 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಇದು ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಹಮಾಮ್‍ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಸೀದಿ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಿನಾರ್‌ಗಳಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ತೆಲಂಗಾಣ
ಮಸೀದಿಗಳು
ಕೊಳಂಬೆ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ ಗೌಡರು



ಹುಡುಗಾಟ
ಕೊಳಂಬೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಗೌಡರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸುಳ್ಯತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚೊಕ್ಕಾಡಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೦೩ರ ಜುಲೈ ೧೫ರಂದು. ತಂದೆ ಸುಬ್ರಾಯಗೌಡ, ತಾಯಿ ಸುಬ್ಬಮ್ಮ. ಸುಳ್ಯದ ಬಳಿಯ ಅಮರ ಪಡ್ನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಅಜ್ಜನಗದ್ದೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ದೊರೆತಿದ್ದವರು ಮೇರ್ಕಜೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ತರಗತಿಯ ‘ದರ್ಬಾರ’ ಎಂಬ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು.

ಕೆಲಸ
೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ತರಬೇತು ಪಡೆದು ತಾವು ಓದಿದ ಅಜ್ಜನಗದ್ದೆ ಶಾಲೆಗೆ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿ, ವಿದ್ವಾನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸಾದ ನಂತರ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿ ಭಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಪಂಜ, ಕೋಟಿಮುಂಡುಗಾರು, ಬೊಬ್ಬೆರೇರಿ, ಮಾಣಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಮುಂತಾದೆಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯದ ಬೋರ್ಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

ಕಲೆ
ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಗಾತಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು ಎಂ.ಎಸ್. ಕಾಮತ್, ಉಗ್ರಾಣ ಮಂಗೇಶರಾವ್, ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾಯರು. ಇವರುಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕತೆ, ಕವನ, ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸತೊಡಗಿದರು. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹವ್ಯಾಸ, ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇವರು ಬರೆದ ಮೊದಲ ಕೃತಿ ‘ಅಂಧಕಾಸುರ ಕಾಳಗ’ ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದು ರಂಗದ ಮೇಲೂ ಹಲವಾರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಸಂಧಾನ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕೌರವನ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಾತಿನ ವೈಖರಿಯಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟರೆನಿಸಿದ್ದರು. ದೇರಾಜಿ ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ, ಅಜ್ಜನಗಡ್ಡೆ ಕಲಾವಿದರೊಡನೆ ನಾಟಕ ರಂಗವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ‘ಶಾರದಾಂಬ ಕೃಪಾ ಪೋಷಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಲಿ’ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಗೌಡರು ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದಂತೆ ಹರಿಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿ ಜನರನ್ನು ರಂಜಿಸಿದ್ದರು.

ಕೊಗೆತ/ಸಾಹಿತ್ಯ
ಕವನ ಸಣ್ಣಕತೆ, ನಾಟಕ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ‘ಹೂವೀಡು’, ‘ಮಾತಿಲ್ಲ ಮಾತಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಶಿಶು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು. ‘ಕಾಲೂರ ಚೆಲುವೆ’, ‘ನುಡಿವಣಿಗಳು’ ಅಚ್ಚಕನ್ನಡದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃತಿಗಳು. ಆಂಡಯ್ಯನ ಕಬ್ಬಿಗರ ಕಾವ, ಮುಳಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯನವರ ಸೊಬಗಿನ ಕಾವ್ಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು. ಸುಮಾರು ೪೪೦ ಚೌಪದಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ‘ಕಾಲೂರ ಚೆಲುವೆ’ ಮನೋಹರ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ನುಡಿವಣಿಗಳು ಮುಕ್ತಕಗಳ ಸಂಕಲನ. ಇವರ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ ಎಂದರೆ ‘ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡದ ನಿಘಂಟು’. ಹಸ್ತ ಸಾಮುದ್ರಿಕಾ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕುತೂಹಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಲಿತಿದ್ದ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಗೌಡರು ‘ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಅದೃಷ್ಟ’ ಎಂಬ ಹಸ್ತ ಸಾಮುದ್ರಿಕಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ದೇಶಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ‘ಪರಡೆ ಕಳಿ ಗಂಗಸರ’ ಎಂಬ ತುಳು ಹಾಡು ಬಹುಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡಾಗಿತ್ತು. ಅಚ್ಚಕನ್ನಡ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಭಾಷೆಯ ಸೊಗಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದು, ಋಜುಸ್ವಭಾವದ, ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಕೊಳಂಬೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಗೌಡರು ನಿಧನರಾದದ್ದು ೧೯೮೧ರ ಜನವರಿ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ದಿನದಂದು.

ಲೇಖಕರು
ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು
ಪಿಂಗಲ

ಜನನ: 3ನೇ ಅಥವಾ 2ನೇ ಶತಮಾನ BCE

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೆಲಸ

ಯುಗ: ಮೌರ್ಯ ಅಥವಾ ನಂತರದ ಮೌರ್ಯ

ಮುಖ್ಯ ಆಸಕ್ತಿಗಳು: ಸಂಸ್ಕೃತ ಛಂದಸ್ಸು, ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತ, ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣ

ಗಮನಾರ್ಹ ಕೃತಿಗಳು: ಛಂದಃಶಾಸ್ತ್ರದ ಲೇಖಕ (ಪಿಂಗಲ-ಸೂತ್ರಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ. ಪಿಂಗಲ ಸೂತ್ರದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ.

ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಚಾರಗಳು: ಮಾತ್ರಮೇರು, ಬೈನರಿ ಸಂಖ್ಯಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಂಕಗಣಿತದ ತ್ರಿಕೋನ.

ಆಚಾರ್ಯ ಪಿಂಗಲ  ( piṅgala ; c. 3 ನೇ  2 ನೇ ಶತಮಾನ BCE )  ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಕವಿ ಮತ್ತು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಮತ್ತು Chandaḥśāstra ( ಪಿಂಗಲ-ಸೂತ್ರಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಛಂದಸ್ಸು .

ಛಂಧಶಾಸ್ತ್ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ಶತಮಾನಗಳ BCE ಯ ದಿನಾಂಕವಾಗಿದೆ. 10 ನೇ ಶತಮಾನ CE ಯಲ್ಲಿ, ಹಲಾಯುಧನು ಛಂಧಶಾಸ್ತ್ರ ವಿವರಿಸುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದನು. ಪಿಂಗಲ ಮಹರ್ಷಿಯು ಪಾಣಿನಿಯ ಸಹೋದರನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣಕಾರ, ಮೊದಲ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ .

ಸಂಯೋಜನಾಶಸ್ತ್ರ 
ರಸ್ವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಅಕ್ಷರಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಮಾದರಿಯಿಂದ  ಮೀಟರ್‌ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಎಣಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬೈನರಿ ಸಂಖ್ಯಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮುಂತಾದ ಬಹುತೇಕ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗೆಗೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು "ಛಂಧಶಾಸ್ತ್ರ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೀಟರ್‌ನ ಸಂಯೋಜಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪಿಂಗಲರ ಚರ್ಚೆಯು ದ್ವಿಪದ ಪ್ರಮೇಯಕ್ಕೆ (Binary theorem) ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ. 10 ನೇ ಶತಮಾನದ ಗಣಿತಜ್ಞ ಹಲಾಯುಧ ತನ್ನ ಛಂಧಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮೇಯದ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮೇರುಪ್ರಸ್ತಾರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್ ತ್ರಿಕೋನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಹಲಾಯುಧ ಮತ್ತು ಇತರರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಣಿತಜ್ಞ ಬ್ಲೇಸ್ ಪಾಸ್ಕಲ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಪಿಂಗಲರು ಫಿಬೊನಾಕಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೀಟರ್‌ನ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಲಘು ಮತ್ತು  <i id="mwTA">ಗುರು</i> ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೈನರಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೊದಲ ಬಳಕೆಗೆ ಪಿಂಗಲಾ ಸಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಪಿಂಗಲರು ʼ೦ʼ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ  ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪದದಲ್ಲಿ śūnya ಎಂದು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶೂನ್ಯದ ಮೊದಲ ಬಳಕೆ ಪಿಂಗಲರೇ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಹಲವು ತಜ್ಞರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಿಂಗಳಾ ಅವರ ದ್ವಿಮಾನ ಮಾಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಾಲ್ಕು ಲಘು ಲಘು ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ನಮೂನೆಯಾಗಿ (ಬೈನರಿಯಲ್ಲಿ "0000"), ಮೂರು ಲಘು ಲಘು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಭಾರೀ ಗುರು (ಬೈನರಿಯಲ್ಲಿ "0001") ಮತ್ತು ಹೀಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಿ  -ನೇ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶದ ಮಾದರಿಯು ಬೈನರಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ  (ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ).

ಆವೃತ್ತಿಗಳು 

 ಎ. ವೆಬರ್, ಇಂಡಿಸ್ಚೆ ಸ್ಟುಡಿಯನ್ 8, ಲೀಪ್ಜಿಗ್, 1863.

ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 ಅಮೂಲ್ಯ ಕುಮಾರ್ ಬ್ಯಾಗ್, 'ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪದ ಪ್ರಮೇಯ', ಭಾರತೀಯ ಜೆ. ಹಿಸ್ಟ್. ವಿಜ್ಞಾನ 1 (1966), 68 – 74.
 ಜಾರ್ಜ್ ಗೆವರ್ಗೀಸ್ ಜೋಸೆಫ್ (2000). ದಿ ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಕಾಕ್, ಪು. 254, 355. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ .
 ಕ್ಲಾಸ್ ಮೈಲಿಯಸ್, ಗೆಸ್ಚಿಚ್ಟೆ ಡೆರ್ ಅಲ್ಟಿಂಡಿಸ್ಚೆನ್ ಲಿಟರೇಟರ್, ವೈಸ್ಬಾಡೆನ್ (1983).

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 ಕವಿತೆಗಳು ಮತ್ತು ಡ್ರಮ್ಮರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಗಣಿತ, ರಾಚೆಲ್ W. ಹಾಲ್, ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, 2005.
 ಕವಿತೆಯ ಗಣಿತ, ರಾಚೆಲ್ W. ಹಾಲ್
ಕ್ರಾಂತಿ (2023 ಚಲನಚಿತ್ರ)

ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮುಂಬರುವ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ವಿ. ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೀಡಿಯಾ ಹೌಸ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶೈಲಜಾ ನಾಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಿ. ಸುರೇಶ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ದರ್ಶನ್, ರಚಿತಾ ರಾಮ್ ಮತ್ತು ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಬುಲ್ಬುಲ್ ಮತ್ತು ಅಂಬರೀಶ್ ನಂತರ ಅವರ ಮೂರನೇ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯೂ ಇದೆ.

ತಾರಾಂಗಣ 

 ದರ್ಶನ್
 ರಚಿತಾ ರಾಮ್
 ರವಿಚಂದ್ರನ್
 ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್‌ ಸೂರಪ್ಪನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿ ಡಿ ಸತೀಶ್‌ ಚಂದ್ರ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಷ-೨೦೨೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಸಿರ್ಸಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ

ಸಿರ್ಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ, 01 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 ರಂದು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಕಂದಾಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರ್ಸಿ, ಸಿದ್ದಾಪುರ, ಯಲ್ಲಾಪುರ, ಮುಂಡಗೋಡ, ದಾಂಡೇಲಿ, ಜೊಯಿಡಾ, ಹಳಿಯಾಳ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
ಸಿರ್ಸಿ
ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲೂಕು
ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಿರ್ಸಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ತ್ರಿಪುರಾಂತಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತ್ರಿಪುರಾಂತಕಂ

ತ್ರಿಪುರಾಂತಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಕಾಶಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕಮ್‍ನಲ್ಲಿದೆ.

ತ್ರಿಪುರಾಂತಕಂ ಗ್ರಾಮದಿಂದ 2 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಾಲ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ಅಮ್ಮಾವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಶ್ರೀ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯು ಒಂದು ಗುಡ್ಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀ ಬಾಲ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ದೇವಿಯು ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ, ಒಂದು ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ದೇವಾಲಯದ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀ ಬಾಲ ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ಅಮ್ಮಾವರಿ ದೇವಾಲಯವು ಶ್ರೀಶೈಲಮ್‍ನ ಶ್ರೀ ಭ್ರಮರಾಂಬ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಪೂರ್ವ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆ 
ಲಿಂಗದಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿತವಾಗಿರುವ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಬಾಲ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವೈಪ್ಪು ಸ್ಥಳಮ್ 
ಇದು ತಮಿಳು ಶೈವರಾದ ನಾಯನಾರ್ ಅಪ್ಪರ್ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ವೈಪ್ಪು ಸ್ಥಳಮ್‍ಗಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಕೂಡ ಒಂದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 http://stsd.in/
 https://www.aptaeguides.com/en/places/pl12/tripurantakam-prakasam 
ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ದೇವಾಲಯಗಳು
ಸರಸ್‍ಗಡ್

ಸರಸ್‍ಗಡ್ ಕೋಟೆಯು ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಯಗಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಈ ಕೋಟೆಯ ಎತ್ತರ 490 ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟಿದೆ.

ಸರಸ್‍ಗಡ್ ಕೋಟೆಯು ಸುಧಾಗಡ್ ಕೋಟೆಯ ಅವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಇದರ ನಾಲ್ಕು ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಕಾವಲು ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಈಗ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಬೃಹತ್ ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ನೋಡಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಬರುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ 111 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಈ ಕಡೆಯಿಂದ ಬರುವ ಬಾಗಿಲನ್ನು 'ದಿಂಡಿ ದರ್ವಾಜಾ ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿ ಪಾಲಿಯಿಂದ ಈ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ.

ನೋಡಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳು 
ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿದೃಶ್ಯಕ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಧಾಗಡ್, ಸಾಂಕ್ಷಿ ಕೋಟೆ, ಸಾಗರಗಡ್ ಮತ್ತು ತೈಲಬೈಲವನ್ನು ಸರಸ್‌ಗಡ್‍ನ ತುದಿಯಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ  ಅನೇಕ ಗುಹೆಗಳಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕೋಟೆಯು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಪುಷ್ಕರಿಣಿಗಳನ್ನು ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇವು ವರ್ಷವಿಡೀ ತಂಪಾದ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಕೋಟೆಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಇದು 1485ರಲ್ಲಿ ಅಹ್ಮದ್‌ನಗರದ ಮಲಿಕ್ ಅಹ್ಮದ್ ನಿಜ಼ಾಮ್ ಷಾ I ತನ್ನ ಕೊಂಕಣ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷ್ಣಾ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲು ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು 2000 ಹೋನ್‍ಗಳನ್ನು (ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರೆನ್ಸಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯ) ನೀಡಿದರು. ವಸೈ ವಿರುದ್ಧದ ವಿಜಯದ ನಂತರ, ಚಿಮಾಜಿ ಅಪ್ಪನು 1739ರಲ್ಲಿ ವಸಾಯಿಯಿಂದ ತಂದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಬಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ  ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರುವವರೆಗೆ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಭೋರ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು.

ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ 
ಅಷ್ಟವಿನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಪಾಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಲ್ಲಾಳೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಭಕ್ತನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವೇಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ಗಣೇಶ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಸರಸ್‍ಗಡ್ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಅಂಬಾ ನದಿಯ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
ಕೋಟೆಗಳು
ಇಂದಿರಾ ಪಾರ್ಕ್

ಇಂದಿರಾ ಪಾರ್ಕ್ ಭಾರತದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿರಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗೆ ೧೯೭೫ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ದಿವಂಗತ ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿರಾ ಪಾರ್ಕ್ ೭೬ ಎಕರೆ (೩೧ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮಹಾನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹುಸೇನ್ ಸಾಗರ್ ಸರೋವರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶವಾದ ದೋಮಲ್‌ಗುಡಾದಲ್ಲಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅದರ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಇಂದಿರಾ ಪಾರ್ಕ್ ನಗರ ಓಯಸಿಸ್ ಆಗಿದೆ.

ಸೌಲಭ್ಯಗಳು 
೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದರು. ೨ ಎಕರೆ (೦.೮೧ ಹೆ), ಇತರ ಮನರಂಜನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನದೊಳಗೆ ಸರೋವರವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು.  ಆಗಿನ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಮಿಷನರ್ ಸುಬ್ರತಾ ಬಸು ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಬಳಿಯ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಗ್ರಾಮವಾದ ಶಿಲ್ಪರಾಮಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ರಾಕ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಬಸು ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಉದ್ಯಾನದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ, ಬಸು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂಡೆಗಳ ರಚನೆಗಳು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಂದ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಬಯಸಿದ್ದರು.  ಅದೇ ವರ್ಷ ಸ್ಥಳೀಯಾಡಳಿತ ಬಸು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. 

ಉದ್ಯಾನವನವು ಅಮೂರ್ತ ಎರಕಹೊಯ್ದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ("ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮಾರ್ಗ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮಾನವ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಅಮೂರ್ತ ರೂಪಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶ್ರೀಗಂಧವು ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ, ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಉರುವಲಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಘಟಕಾಂಶವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದು. 

ಉದ್ಯಾನವನವು ಹುಸೇನ್ ಸಾಗರ್ ಸರೋವರದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಹರಿವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಬೋಟಿಂಗ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿವೆ.

ಆಂದೋಲನಗಳ ಕೇಂದ್ರ 
ಉದ್ಯಾನವನವು ೨೦೦೦ ರ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳ ಆಂದೋಲನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ದಲಿತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗುಂಪುಗಳು,  ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾಗಳ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು,  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು,   ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರು,   ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ರ್ಯಾಲಿಗಳು ಅಥವಾ ಧರಣಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರಾಸರಿ, ಅಂತಹ ಮೂರು ರ್ಯಾಲಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. 

ಈ ರ್ಯಾಲಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಜನಜೀವನ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳು, ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಗಳು ಈ ರ್ಯಾಲಿಗಳಿಗೆ ಜನರು ಸೇರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗಾಗಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಅವರ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅವರ ಅಸಮರ್ಥತೆಯು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾದ ದೋಮಲ್‌ಗುಡಕ್ಕೆ ಧರ್ನಾ ಚೌಕ್, " ಧರ್ನಗುಂಜ್ " ಮತ್ತು "ಧರ್ನಗುಡ" ಮುಂತಾದ ಹೊಸ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದವು.  ನಗರದ ಅಪಧಮನಿಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ರ್ಯಾಲಿಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರು ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಭಾರತ
ಭಾರತದ ಉದ್ಯಾನಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಮರುದು ಪಾಂಡ್ಯರು

ಮರುದು ಪಾಂಡ್ಯರು  (ಪೆರಿಯ ಮರುದು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನ ಮರುದು) 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಿವಗಂಗೈನ  ರಾಜರು. ಅವರು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರನ್ನು  ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿತು.

ಬಾಲ್ಯ 
ಮೂಕಯ್ಯ ಪಳನಿಯಪ್ಪನ್ ಸರ್ವೈ ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ ಪೆರಿಯ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನ ಮರುದು  ಅವರು ಅರುಪ್ಪುಕೊಟ್ಟೈನಿಂದ 18 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನರಿಕುಡಿ ಬಳಿಯ ಮುಕ್ಕುಳಂನವರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಆನಂದಯ್ಯ ಅಲಿಯಾಸ್ ಪೊನ್ನತಾಳ್ ಅವರು ಶಿವಗಂಗೈ ಬಳಿಯ ಪುದುಪಟ್ಟಿಯವರು. ಇಬ್ಬರೂ ಸಹೋದರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ 1748 ಮತ್ತು 1753 ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಮಗನಿಗೆ ವೆಳ್ಳೈ ಮರುದು ಅಲಿಯಾಸ್ ಪೆರಿಯ ಮರುದು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಮಗನಿಗೆ ಚಿನ್ನ ಮರುದು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.

ಬಂಡಾಯ 
1772 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಮುತುವಡುಗನಾಥ ತೇವರ್ ಅವರು ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ಕೊಂದರು.  ಆದಾಗ್ಯೂ ಮರುದು ಪಾಂಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ವೇಲುನಾಚಿಯಾರ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, 8 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿರುಪಟ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು. ಈ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಪಾಂಡಿಯಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು ಶಿವಗಂಗೈ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ 1789 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮಾರುತು ಪಾಂಡಿಯಾರ್ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 

ಅವರು ವಾಯುಬಲವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲತೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬೂಮರಾಂಗ್‌ನ ರೂಪಾಂತರವಾದ ವಲರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾವು 
ಮರುದು ಪಾಂಡ್ಯರು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧದ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಊಮೈತುರೈ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅವರು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಯುದ್ಧ ನಾಯಕ ಶಿವಗಂಗೈ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಚೋಳಪುರಂನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ತಿರುಪ್ಪತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1801  ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಿವಗಂಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿರುಪ್ಪುತ್ತೂರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿವಗಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಮರುತು ಪಾಂಡಿಯರ ಸಮಾಧಿ ಇದೆ.

ಗೌರವ 
ಮಾರುತು ಸಹೋದರರು ವಾಯುಬಲವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರು ಮತ್ತು ಈಟಿಗಳು ಮತ್ತು ವಲರಿಯ ಹಲವು ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.  ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.   ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನರು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಳಯರ್‌ಕೋವಿಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮರುತು ಪಾಂಡಿಯರ್ಸ್ ಗುರು ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. 

ಸ್ಥಳೀಯ ತಮಿಳಿಗರು ಸಹ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಕೇಡಾದ ಸುಂಗೈ ಪೆಟಾನಿಯ ಬಟು ದುವಾ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.

1959 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು: ಶಿವಗಂಗೈ ಸೀಮಾಯಿ .

ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ
 ಆಗಮುದಯಾರ್
 ಮಾಮನ್ನಾರ್ಗಲ್ .ಮರುತುಪಾಂಡಿಯರ್ಗಲ್
 ಕಲೈಯರ್ ಕೋವಿಲ್
 ಮರುತುಪಾಂಡಿಯಾರ್ ವರಲರು ತಮಿಳು
 ಮಾವೀರನ್ ಊಮೈತುರೈ ನಾಯಕರ್
 ರಾಣಿ ವೇಲು ನಾಚಿಯಾರ್
 ಮಾವೀರನ್ ವೀರಪಾಂಡಿಯ ಕಟ್ಟಬೊಮ್ಮ ನಾಯ್ಕರ್

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ
ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆ

ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆ ಯವರು ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಕೃಷಿಕರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು.  ಕಳೆದ ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ  ಅಧ್ಯಯನ, ಮಳೆ ನೀರು ಇಂಗಿಸುವ  ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ತಾಯ್ನುಡಿ ಕನ್ನಡ. ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ವಾಣಿನಗರದ ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆ ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನ ಫಾರ್ಮರ್ ಫಸ್ಟ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವ ‘ಅಡಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆ’ ಕೃಷಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಪಾದಕರು.

ಹುಟ್ಟು
ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆ ಯವರು ಕಾಸರೊಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಡ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೫೫ ನವಂಬರ್ ೧೯ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಶ್ರೀ ಕೆ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ  ಭಟ್ ಮತ್ತು ಶ್ರಿಮತಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಯವರು ಇವರ ಹೆತ್ತವರು.

ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಇವರು ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ ಪದವಿ (ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ)ಯನ್ನು  ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜು ಪುತ್ತೂರು ಇಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು  ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಧಾರವಾಡ ದಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು.

ರೈತ ಸ್ನೇಹಿ ಬರವಣಿಗೆ
ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದಿಂದ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಮೂರೂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು. ನೀರುಳಿಸುವ, ಇಳೆಗೆ ನೀರಿಂಗಿಸುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಮನಗಂಡ ಅವರು, ಜಲಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನಾಡಿನ ಉದ್ದಗಲ ಸಂಚರಿಸಿ ಅರಿವಿನ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದವರು. ಜನವಾಹಿನಿಯ ‘ಸುಜಲಾಂ ಸುಫಲಾಂ’, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದ ‘ಹನಿಗೂಡಿಸೋಣ’ ಮತ್ತು ವಿಜಯವಾಣಿಯ ‘ನೀರಿದ್ದರೆ ನಾಳೆ’ ಅಂಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕಾನೇಕ ಜಲಪಾಠಗಳನ್ನು, ಯಶೋಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಿದವರು.. ಕರ್ನಾಟಕದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಮೈಲಿಗಳನ್ನು ಸಂಚರಿಸಿ ನೂರಾರು ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರುಳಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ನೀರಿಗಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವೆಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ  ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯವರು ನಡೆಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿ.   ಪದ್ಮಶ್ರೀ  ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಅಮೈ ಮಹಾಲಿಂಗ ನಾಯ್ಕ್  ರವರ ಯಶೋಗಾಥೆಯನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆಯವರದು.

ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಬಗ್ಗೆ  ಜಾಗ್ರತಿ  

ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಬಗೆಗೆ ಜನಜಾಗ್ರತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಜನಮನಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತಿದ್ಡಾರೆ.  ಬಹು ಉಪಯೋಗಿ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಬಗೆಗೆ ಕೇರಳ  ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸ್ಪಂದನೆ ಸಿಗುವ ಹಾಗಾಗಿದೆ.    

ಕಳೆದ ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ತಳಿಯ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಬಗ್ಗೆ  ಅಡಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಜನರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರಿಲಂಕಾ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಲಸಿನ ಬೆಳೆಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಪುಸ್ತಕಗಳು
 Rain Water Harvesting ((English)
 ಅಡಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆ -ಸಂಪಾದಕ
 ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರು ಕರ್ನಾಟಕ ಬರನಿರೋಧಕ ಜಾಣ್ಮೆಗಳು (ಕನ್ನಡ)
 ವಿಷ ಮಳಯಿಲ್ ಪೊಳ್ಳಿಯ ಮನಸ್ಸು (ಮಲಯಾಳಂ)
 ಅಲಕ್ಷಿತ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಹಲಸು ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳೆ
 ಜನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನದಿಗಳಿಗೆ ಮರುಜೀವ
 ಬಾಳೆಕಾಯಿ ಸೋತಾಗ ಊರುಗೋಲಾದ ಬಾಕಾಹು
 ರೈತರ ಆದಾಯವರ್ಧನೆಗೆ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ
 ನೆಲ ಜಲ ಉಳಿಸಿ
 ಹನಿಗೊಡಿಸುವ ಹಾಡಿಯಲ್ಲಿ
 ಬಾನಿಗೊಂದು ಆಳಿಕೆ
ಗುಜರಾತಿನ ನೀರ ತಿಜೋರಿ ತಾಮ್ಕ
 The Water Catchers (English)
 ಕಟ್ಟಗಳು (ಸಂ. ಶ್ರ್ರೀಪಡ್ರೆ ಮತ್ತು ಡಾ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ವಾರಣಾಸಿ)
 ಕೃಷಿಕರ  ಕೈಗೆ ಲೇಖನಿ (ಸಂ.)
 ರೂಪರೆಲ್ ಮತ್ತೆ ಬತ್ತಲಿಲ್ಲ
 ನೀರ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ನೂರಾರು ದಾರಿ
 ಶರಣು ಬನ್ನಿ ಜಲಕಾಯಕ್ಕೆ
 ನೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಇಲ್ಲಿದೆ ಪರಿಹಾರ
 ಓಡಲು ಬಿಡದಿರಿ ಮಳೆ ನೀರ 
 ಮಣ್ಣು ನೀರು
 ಬರವನು ಮಣಿಸಿದ ಮಲ್ಲಣ್ಣ
 ಗುಡ್ದದ ಮೇಲಿನ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಸೈನ್ಯ

ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
 ಅಶೋಕ ಫೆಲೊ (2000)
 ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮಾನ್ ಅವಾರ್ಡ್ (1997)- ಪಬ್ಲಿಕ್ ರಿಲೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ 
 ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಂಬಾಸಿಡಾರ್ಅ ಫಾರ್ ಜಾಕ್ ಫ್ರೂಟ್  (2017)  ಜಾಕ್ ಫ್ರೂಟ್ ಪ್ರಮೋಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್  ಇಂಡಿಯಾ 
 ಸಂದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2001)
 ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ಪರಿಸರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2018)

ಉಲ್ಲೇಖ

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಟೇಟ್

ಎಮೋರಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಟೇಟ್ III (ಜನನ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 1986) ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್-ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಿಕ್ ಬಾಕ್ಸರ್ . ತನ್ನ ಕಿಕ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಟೇಟ್ ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಮೂಲಕ ಪಾವತಿಸಿದ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ನಂತರ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಏರಿದನು. ಟೇಟ್‌ನ ಸ್ತ್ರೀದ್ವೇಷ     ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಕಾಮೆಂಟರಿಯು ಹಲವಾರು ವೇದಿಕೆಗಳಿಂದ ಅವನ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅವರು ಯುವಕರಿಗೆ "ಟಾಪ್ ಜಿ" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಉಜ್ಜೈನಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಾಲಯ

ಶ್ರೀ ಉಜ್ಜೈನಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ 191 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಒಂದು ದೇವಾಲಯ. ಭಕ್ತರು ಪ್ರತಿದಿನ ದೇವಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾನುವಾರ ಮತ್ತು ಸೋಮವಾರದಂದು ಬರುವ ಆಷಾಢ ಜಾತರಾದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೊನಾಲು ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
1813 ರಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾಲರಾ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಸತ್ತರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಉಜ್ಜಯಿನಿಗೆ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯ ಗುಂಪು ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡಿತು. ಡೋಲಿಧಾರಿ ಸುರಿಟಿ ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಜನರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು, ಜನರನ್ನು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ತಾವು ದೇವತೆಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಶಪಥ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಡಿಗರು ಜುಲೈ 1814 ರಲ್ಲಿ ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ತೆಲಂಗಾಣ
ದೇವಾಲಯಗಳು
ಉದಯಗಿರಿ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ

ಉದಯಗಿರಿ ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯಗಿರಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ.

ಇತಿಹಾಸ 
ನಗರದ ಮೊದಲ ಪರಿಚಿತ ಇತಿಹಾಸವು 14 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಒಡಿಶಾದ ಗಜಪತಿಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ಲಾಂಗುಲ ಗಜಪತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು 1512 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ವಿಜಯನಗರದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಲಾಂಗುಲ ಗಜಪತಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಉದಯಗಿರಿ ಕೋಟೆಯು ಬಹುತೇಕ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಮವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಕಾಡು ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಭೇದಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಮುತ್ತಿಗೆಯು 18 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಗಜಪತಿಗಳ ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ ದೇವನಿಗೆ ಸೋಲುಂಟಾಯಿತು.

ಗಜಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಡೀ ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ 1000 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯು ಹದಿಮೂರು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಐದು ಕೆಳಗೆ ಇದ್ದವು. ಇದು ಹಲವಾರು ಸುಂದರವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅರಾಫತ್ ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಹಮದ್ ಆಳಿದನು. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿರುವ ಮಸೀದಿಯು ಎರಡು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ಮಸೀದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಯ ಅವನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು 1682 ರಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅರಾಫತ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಅವನ ವಂಶಸ್ಥರು 1859 ರವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು.

ಇದು ಹಿಂದೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದ ಗೋಡೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಪಕ್ಕದ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಗೋಡೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿವೆ. ಕೋಟೆಯು ಮೂಲತಃ ಹದಿಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸುಭದ್ರ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂಡಿತ್ತು, ಎಂಟು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಐದು ಕೆಳಗೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಒಳಗೆ ಸಮಾಧಿಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ. ಗುಡ್ಡದ ಒಂದು ಭಾಗವು ತುಂಬ ಕಡಿದದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಪಾತಗಳು ಸುಮಾರು 1,000 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯವರೆಗಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾರ್ಗವು ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ಇತರ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನಾ ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಪೆದ್ದಾ ಮಸೀದಿ ಸೇರಿವೆ. 18 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೂಫಿ ಸಂತ, ರಹಮತುಲ್ಲಾ ನಯಾಬ್ ರಸೂಲ್, ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದನು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಬಿ-ಉಲ್-ಅವಲ್ ತಿಂಗಳ 26 ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಬೂಬ್ ಸುಭಾನಿಯ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‍ಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 Udayagiri at Digital south asia library
ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ಕೋಟೆಗಳು
ಶೆಟ್ಟಿ

ಶೆಟ್ಟಿ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಂದ ಉಪನಾಮವಾಗಿದೆ. ಬಂಟ್ (ಸಮುದಾಯ) ನಡುವೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು 
ಶೆಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಹೊಂದಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:
 ಎಬಿ ಶೆಟ್ಟಿ (1883–1960), ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ
 ಅಜಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1946), ಭಾರತೀಯ-ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ
 ಅನುಷ್ಕಾ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1981), ನಟಿ
 ಬಿ.ಆರ್.ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1942), ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ
 ಬಿ ವಿಠಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ
 ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1950), ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ
 ಭರತ್ ಶೆಟ್ಟಿ ವೈ (ಜನನ 1971), ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ
 ಚಂದನ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದ
 ದಯಾನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1969), ನಟ, ರೂಪದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ
 ದೀಪಕ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1968), ಉದ್ಯಮಿ, ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ
 ದೇವಿ ಶೆಟ್ಟಿ, ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ
 ಗುರುಕಿರಣ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ
 ಜಯ ಶೆಟ್ಟಿ, ಪ್ರೇರಕ ಭಾಷಣಕಾರರು
 ಕೆಕೆ ಶೆಟ್ಟಿ (1901–?), ಪತ್ರಕರ್ತ
 ಕೆ ಮಧುಕರ ಶೆಟ್ಟಿ (1971-2018), ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ
 ಕಲ್ಮಂಜೆ ಜಗನ್ನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ (1926-2015), ಮಾಜಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್
 ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ - 2003), ಭಾರತೀಯ ನಟಿ
 MB ಶೆಟ್ಟಿ (1938-1982), ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ನಟ
 ಮನಮೋಹನ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಉದ್ಯಮಿ
 ಮನೋಹರ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಗೋವಾ ಮೂಲದ ಕವಿ
 ನೇಹಾ ಶೆಟ್ಟಿ, ಭಾರತೀಯ ನಟಿ
 ಪ್ರಕಾಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1960), ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ
 RN ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1928), ಭಾರತೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ, ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ
 ರಾಜ್ ಬಿ ಶೆಟ್ಟಿ, ಭಾರತೀಯ ನಟ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ
 ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಭಾರತೀಯ ನಟ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ
 ರೇಷ್ಮಾ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1977), ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ನಟಿ ಮತ್ತು ಗಾಯಕಿ
 ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಭಾರತೀಯ ನಟ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ
 ರೋಹಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ
 ಸಲೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1961), ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ
 ಸನಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1988), ನಟಿ
 ಸಂಚಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ, ನಟಿ
 ಶಮಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1979), ಇಂಟೀರಿಯರ್ ಡಿಸೈನರ್, ಮಾಜಿ ನಟಿ ಮತ್ತು ರೂಪದರ್ಶಿ
 ಶಶಿ ಕಿರಣ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1959), ಆಲ್‌ಕಾರ್ಗೋ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು
 ಶಿಲ್ಪಾ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1975), ನಟಿ
 ಶ್ವೇತಾ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1969), ಭಾರತೀಯ-ಜರ್ಮನ್ ಮೂಲದ ಗಾಯಕಿ
 ಶ್ರೀನಿಧಿ ಶೆಟ್ಟಿ, ಭಾರತೀಯ ರೂಪದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ
 ಸುದರ್ಶನ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1961), ಕಲಾವಿದ
 ಸುನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1961), ನಟ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ
 ವಿಪಿ ಶೆಟ್ಟಿ, ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕರ್
 ಯಜ್ಞಾ ಶೆಟ್ಟಿ, ಕನ್ನಡ ನಟಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಭಾರತೀಯ ಉಪನಾಮಗಳು
ಪೈ (ಉಪನಾಮ)

ಪೈ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಗೋವಾದಿಂದ ಬಂದ ಉಪನಾಮವಾಗಿದೆ . ಇದು ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಧ್ವ ವಿಭಾಗದವರು ಕಾಶಿ ಮಠ ಅಥವಾ ಗೋಕರ್ಣ ಮಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. 

ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಗೋವಾದ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕೆಲವು   ಕೊಂಕಣಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕರಲ್ಲೂ ಈ ಹೆಸರು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು 
ಕೊನೆಯ ಹೆಸರಿನ ಪೈ ಹೊಂದಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ.

 ಅಜಿತ್ ಪೈ, ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ, ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಮಾಜಿ ಎಫ್‌ಸಿಸಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬಾರದು
 ಅಜಿತ್ ವರದರಾಜ್ ಪೈ, ಅಮೇರಿಕನ್ ವಕೀಲ; ಫೆಡರಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ (2017-2021)
 ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು
 ಅನಂತ್ ಪೈ (1937–2011), ಹೆಸರಾಂತ ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ (ಅಂಕಲ್ ಪೈ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ)
 ಜಿ. ವಸಂತ ಪೈ    (1921-2009), ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ - ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯ (MLC), ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ
 ಕುಲದೀಪ್ ಎಂ ಪೈ, ಸಂಗೀತಗಾರ, ಸಂಗೀತ ಗುರು, ಅಷ್ಟಾವಧಾನಿ
 ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಪೈ (1926–2021), ಕಲಾವಿದ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು.
 ಎಂ. ಗೋವಿಂದ ಪೈ (1883–1963), ಕವಿ
 ಮುಕುಂದರಾವ್ ಪೈ (1883 – 1948), ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ, 1911 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ
 ಪಿ. ಅನಂತ್ ಪೈ, ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ 1947 IAS, GM ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೇಸ್, ಜನನ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು 1923-1990
 ಎಂ. ಕೇಶವ ಪೈ    (1879-1965), ವೈದ್ಯರು, ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್, OBE (1932 ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂಪೈರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ)
 M. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೈ   (1906-1991), ICS, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, SCCL ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ- ಲಾರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಟೂಬ್ರೊ, APSRTC ಅಧ್ಯಕ್ಷ
 ಟಿಎಂಎ ಪೈ (1898–1978), ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ
 ತೋನ್ಸೆ ರಮೇಶ್ ಉಪೇಂದ್ರ ಪೈ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಅಪೆಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ
 ಟಿಎ ಪೈ (1922–1981), ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಮತ್ತು ಟಿಎ ಪೈ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ
 ಟಿ.ವಿ.ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಪೈ, ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ
 ರಾಮದಾಸ್ ಮಾಧವ್ ಪೈ, ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಎಂ.ಗೋವಿಂದ ಪೈ
 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ದೇವಣ್ಣ ಪೈ
 ಪದ್ಮಿನಿ ಪೈ ಡಾ
ಭಾರತೀಯ ಉಪನಾಮಗಳು
ನಾಗೂರ್ ದರ್ಗಾ

ನಾಗೂರ್ ದರ್ಗಾ ( ನಾಗೂರ್ ದರ್ಗಾ ಅಥವಾ ಸೈಯದ್ ಶಾಹುಲ್ ಹಮೀದ್ ದರ್ಗಾ ಅಥವಾ ನಾಗೂರ್ ಆಂಡವರ್ ದರ್ಗಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಸೂಫಿ ಸಂತ ಶಾಹುಲ್ ಹಮೀದ್ (1490-1579 CE) ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದರ್ಗಾ .  ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಣವಾದ ನಾಗೂರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ . ದರ್ಗಾದ ಹೊರ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ, ಆಂತರಿಕ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4:00 ರಿಂದ 06:00 ರವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ 6:00 ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 10:00 ರವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಶುಕ್ರವಾರದಂದು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12:00 ರಿಂದ 2:30 ರವರೆಗೆ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ತೆರೆದಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಹುಲ್ ಹಮೀದ್ ನಾಗೂರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ತಂಜಾವೂರಿನ ಹಿಂದೂ ದೊರೆ ಅಚ್ಯುತಪ್ಪ ನಾಯಕ್ ರಾಜನ ದೈಹಿಕ ನೋವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಿದನು. ಅವರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಾಗೂರ್ ಅಂಡವರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ "ನಾಗೂರಿನ ದೊರೆ". ನಾಗೂರ್ ದರ್ಗಾ ಈಗ ನಿಂತಿರುವಂತೆ, ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಶಾಹುಲ್ ಹಮೀದ್ ಅವರ ಕಟ್ಟಾ ಭಕ್ತರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ದರ್ಗಾದಲ್ಲಿ ಐದು ಮಿನಾರ್‌ಗಳಿವೆ, ತಂಜಾವೂರ್‌ನ ಹಿಂದೂ ಮರಾಠಾ ಆಡಳಿತಗಾರ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್ (1739-1763 CE) ಎತ್ತರದ ಮಿನಾರೆಟ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ದರ್ಗಾವು ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಎರಡು ಧರ್ಮಗಳ ನಡುವೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. 

ನಾಗೂರ್ ದರ್ಗಾದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ ಶಾಹುಲ್ ಹಮೀದ್ ಅವರ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯ ಹದಿನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾದ ಕಂದೂರಿ ಹಬ್ಬ. ನಾಗೂರ್ ದರ್ಗಾದಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೂಜಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನಾದಸ್ವರಂನಂತಹ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಶಿಫಾ ಗುಂಟಾ, ದರ್ಗಾದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಳವನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಯಾತ್ರಿಕರು ಅದರಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕ ಖಲೀಫಾ (ಸೂಫಿ ಸಂತ)  ದರ್ಗಾದ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ದರ್ಗಾದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಿತಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಟೊಗ್ಗ್

ಟೊಗ್ಗ್ 2018 ರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಟರ್ಕಿಶ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್ ತಯಾರಕ.

ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಹೊಸ ಕಾರು ತಯಾರಕರನ್ನು ರಚಿಸಲು 6 ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದವು.

2023 ರ ವೇಳೆಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಸರಣಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಕಂಪನಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

https://www.togg.com.tr/

ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು
ಟರ್ಕಿಯ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ತಯಾರಕರು
ಬ್ಯಾಟರಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಚಾಲಿತ ವಾಹನದ ತಯಾರಕರು
ಧೀರನ್ ಚಿನ್ನಮಲೈ

ಧೀರನ್ ಚಿನ್ನಮಲೈ (17 ಏಪ್ರಿಲ್ 1756 - 31 ಜುಲೈ 1805) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಪಾಳಯಕ್ಕರರ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಕರಾರ್.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಧೀರನ್ ಚಿನ್ನಮಲೈ ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 1756 ರಂದು ಇಂದಿನ ಕಾಂಗೇಯಂನಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.  ಅವರ ಜನ್ಮನಾಮ ತೀರ್ಥಗಿರಿ.

ಪಾಲಿಗರ್ ಯುದ್ಧಗಳು 
ಚಿನ್ನಮಲೈ ಪಾಲಿಗರ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1801-1802 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಪಾಲಿಗರ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ. 

1799 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಬೊಮ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಚಿನ್ನಮಲೈ ಧೋಂಡಿಯಾ ವಾಘ್ ಮತ್ತು ಮರುತು ಪಾಂಡಿಯಾರ್ ಅವರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಟ್ಟಕಾರರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಾರಣವಾಸಿ ಗೌಂಡರ್ ಮತ್ತು ಈರೋಡ್ನ ವೆಲ್ಲ ಗೌಂಡರ್, ಚಿನ್ನಮಲೈ ಅವರ ಸಹೋದರಿಯ ಪತಿ ಪೆರುಂದುರೈನ ಕುಮಾರ ವೆಳ್ಳೈ ಮತ್ತು ಪೊಲರಾಯ್ ಮುಚ್ಚಾಡೈ ವನಂದೂರೈನ ಸೋಮಂಡಿಯ ಮುಚ್ಚಾಡೈ ; ವೆಟ್ಟುವ ಗೌಂಡರ್ ಪಟ್ಟಕಾರರು ಪರಮತಿ - ವೇಳೂರಿನ ಅಪ್ಪಾಚಿ ಗೌಂಡರ್ ಮತ್ತು ಅರವಕುರಿಚಿ ಪೆರಿಯ ತಂಬಿ; 1800 ರಲ್ಲಿ ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಢಾಲಿ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ರಾಮಗಿರಿಯ ನಾಯ್ಕರ್ ಪಾಲಿಗರುಗಳು 

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿನ್ನಮಲೈ ಕೊಂಗು ನಾಡಿನ ಮೇಲಿನ ಪಾಲಿಗರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅವನ ಸೈನ್ಯವು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅವನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು.  ಚಿನ್ನಮಲೈ ಅವರು ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು ಮತ್ತು 1801 ರಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು, 1802 ರಲ್ಲಿ ಓಡನಿಲೈ ಕಾಂಗೇಯಂ ಮತ್ತು 1804 ರಲ್ಲಿ ಅರಚಲೂರು

ಸಾವು 
2 ಆಗಸ್ಟ್ 1805 ರಂದು ಸಂಕಗಿರಿ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ; ಇತರ ಮೂಲಗಳು ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಜುಲೈ 31 ಎಂದು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಪರಂಪರೆ 

ಚಿನ್ನಮಲೈ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಚೆನ್ನೈ, ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ, ಈರೋಡ್ ಮತ್ತು ಓಡನಿಲೈಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ .  

31 ಜುಲೈ 2005 ರಂದು, ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಇಂಡಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. 

1997 ರವರೆಗೆ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಧೀರನ್ ಚಿನ್ನಮಲೈ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  

ಈರೋಡ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ