ಬೀನಾ ಕಾಕ್

ಬೀನಾ ಕಾಕ್ (ಜನನ ೧೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೪) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟಿ.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಕಾಕ್ ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ಎಂ.ಆರ್.ಭಾಸಿನ್ ಅವರ ಆರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಬೀನಾ ಭಾಸಿನ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಹೋದರರು ಡಾ. ಬಿ.ಬಿ.ಭಾಸಿನ್, ಯು.ಕೆ ಮೂಲದ ವೈದ್ಯ, ಬಿ. ಬಿ.ಭಾಸಿನ್, ನಿವೃತ್ತ ಐ.ಪಿ.ಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ದಿವಂಗತ ಕರ್ನಲ್ ಇಂದ್ರ ಭೂಷಣ್. ಅವರ ಸಹೋದರಿಯರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮೂಲದ ನಿವೃತ್ತ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಕುಸುಮ್ ಸೂರಿ ಮತ್ತು  ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಲೇಖಕಿಯಾಗಿರುವ ಕಮಲಾ ಭಾಸಿನ್ . 

ಕಾಕ್ ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಉದಯಪುರದ ಹೋಮ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಬರೋಡಾದ ಮಹಾರಾಜ ಸಯಾಜಿರಾವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ಭರತ್ ಕಾಕ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಭರತ್ ಅವರು ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಅವರು ಜೋಧ್‌ಪುರ ಮತ್ತು ಉದಯಪುರ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ಜಾಗೀರ್ ಪಡೆದಿದ್ದರು.  ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಇದು ಕಾಕ್ ಸಹೋದರನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಿಯೋಜಿತ ವಿವಾಹವಾಗಿತ್ತು.

ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
ಕಾಕ್ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಭರತ್ ಕಾಕ್, ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಮೂಲತಃ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಬಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಣಿ ( ಪಾಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ )ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿತ್ತು  ಮತ್ತು ನೆಹರು ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತ್ ಕುಟುಂಬವಾಗಿದೆ. ೧೮೦೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರು  ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಖೇತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಲಹಾಬಾದ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು ನೆಹರು ಕುಟುಂಬ ಅಲ್ಲಿ  ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭರತ್ ಕಾಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ, ಬೀನಾ ಕಾಕ್ ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ, ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ 'ಹೊಸ ಯುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು' ತರಲು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಕೋಟಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಬೀನಾ, ತಳಮಟ್ಟದಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ  ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ತೆಗೆ ಸಾಲ ಕೊಡುವುದು, ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಕೈ ಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ (ಯುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್) ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಪಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಅವರದು. ನಂತರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾದರು. ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ನಾಯಕತ್ವ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಷ್ಣು ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಗೌರಿ ಪುನಿಯಾ ಗಮನಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಮೂಲಚಂದ್‌ಗಾಗಿ ಹುರುಪಿನಿಂದ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.

೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಬೀನಾ ಕಾಕ್ ಅವರು ಸುಮೇರ್ಪುರ್ (ರಾಜಸ್ಥಾನ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) ದಿಂದ ರಾಜಸ್ಥಾನ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು ೧೯೯೦ ರವರೆಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇವಲ ೨೭೪ ಮತಗಳಿಂದ ಸೋತರು. ಆದರೆ ಆಕೆಗೆ ಮರು ಎಣಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದರೆ ಆಕೆ ಗೆಲ್ಲಬಹುದಿತ್ತು ಎಂದು ಹಲವು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಬಿನಾ ಕಾಕ್ ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಸುಮೇರ್‌ಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅವರು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತರು. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಪುನರಾಗಮನ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಿಜೆಪಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.

ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಲೇಖನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬೀನಾ ಕಾಕ್ ಅವರು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವರಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೯೮ ರಿಂದ ೨೦೦೩ ರವರೆಗೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು.  ಕಳೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೩ ರವರೆಗೆ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವೆಯೂ ಆಗಿದ್ದರು.

ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
ಕಾಕ್ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆಪ್ತರು. ಅವರ ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿ ಸಂಬಂಧವು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಕ್ರಮ ಬೇಟೆಗಾಗಿ ನಟನ ವಿರುದ್ಧ ಜೋಧ್‌ಪುರ ಮತ್ತು ಪಾಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪತನವನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ಸಲ್ಮಾನ್ ತನ್ನ ೨೦೦೫ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮೈನೆ ಪ್ಯಾರ್ ಕ್ಯುನ್ ಕಿಯಾ? , ಇದನ್ನು ಸಲ್ಮಾನ್ ಸಹೋದರ ಸೋಹೈಲ್ ಖಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಧವನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚೊಚ್ಚಲ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ, ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ನಾಯಕ ಸಮೀರ್‌ನ  ತಾಯಿಯಾಗಿ ಕಾಕ್ ನಟಿಸಿದಳು. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸೋಹೈಲ್ ಖಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗಾಡ್ ತುಸ್ಸಿ ಗ್ರೇಟ್ ಹೋ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ನನ್ಹೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ , ದುಲ್ಹಾ ಮಿಲ್ ಗಯಾ , ಮತ್ತು ಸಲಾಮ್-ಎ-ಇಷ್ಕ್: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ಲವ್ ಮತ್ತು ಜಾನಿಸಾರ್ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಬೀನಾ ಕಾಕ್ ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭರತ್ ಕಾಕ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಬ್ಬ ಮಗ, ಅಂಕುರ್ ಕಾಕ್, ಮತ್ತು ಮಗಳು, ಅಮೃತಾ ಜುಂಜುನ್ವಾಲಾ . ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಾದ ಅಂಕುರ್ ಅವರು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಬಾಣಸಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಲನ್ ರೈ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಅನೇಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.

ಕಾಕ್ ಅವರ ಮಗಳು, ಅಮೃತಾ ಜುಂಜುನ್ವಾಲಾ ಅವರು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಥವಾ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ "ಜಸ್ಟ್ ಚಿಲ್" ( ಮೈನೆ ಪ್ಯಾರ್ ಕ್ಯುನ್ ಕಿಯಾ? ), "ತುಜೆ ಅಕ್ಸಾ ಬೀಚ್" ( ಗಾಡ್ ತುಸ್ಸಿ ಗ್ರೇಟ್ ಹೋ ), "ಲವ್ ಮಿ ಲವ್ ಮಿ" ( ವಾಂಟೆಡ್ ), "ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ ಧೀಲಾ" ( ಸಿದ್ಧ ) ಮತ್ತು "ಉಮ್ಮೀದ್" ( ಅಪಾಯಕಾರಿ ಇಶ್ಕ್ ) ಮತ್ತು "ಧಿಂಕಾ ಚಿಕಾ" ಹಾಡುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ೨೯ ಮೇ ೨೦೧೦ ರಂದು, ಅಮೃತಾ ಶ್ರೀಮಂತ ಮಾರ್ವಾಡಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಟುಂಬದ ಕುಡಿ ರಿಜು ಜುಂಜುನ್ವಾಲಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಒಡೆತನದ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ವೀವಿಂಗ್ ಮಿಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಳಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಡು ಮಗುವಾಯಿತು.

ಬೀನಾ ಕಾಕ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಭರತ್ ಕಾಕ್ ಅವರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೂರವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲಕ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೀನಾ ವಿವಾದವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದರು.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ 
ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗತಿಕರನ್ನು ತಲುಪಲು ಬೀನಾ ಅವರು ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯವುಳ್ಳ ಮಕ್ಕಳ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಉಮಾಂಗ್ ಅನ್ನು  ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಉಮಾಂಗ್ ಒಂದು ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅಂತರ್ಗತ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಉಮಾಂಗ್ ಅವರು ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ, ಸ್ವಲೀನತೆ, ಮಾನಸಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುವಿಕಲತೆ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಲುಪುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರವಾದಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ 
ತೀವ್ರ ಪರಿಸರವಾದಿ, ಬೀನಾ ಕಾಕ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವರಾಗಿ ಕುಂಭಲ್ಗಢ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು.  ೨೦೧೩  ರಲ್ಲಿ, ರಣಥಂಬೋರ್ ಮತ್ತು ಸಾರಿಸ್ಕಾ ನಂತರ ಮುಕಂದರಾ ಹಿಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮೂರನೇ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಬೀನಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.

ಬೀನಾ ಕಾಕ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಣಥಂಬೋರ್‌ನ ಸೈಲೆಂಟ್ ಸೆಂಟಿನೆಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಉತ್ಸಾಹ, ಕಾಡು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 
 Rajasthan Government - Council of Ministers
 
 Affidavit
 Rajasthan Assembly election 2008 result
 Interview
 Interview
 Umang

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ
ಮಹಿಳಾ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು