ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ

ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೃಗಾಲಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ (ಬಿ ಎನ್ ಪಿ) ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ಮೂಲೆಯಾಗಿದೆ. ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಇಬ್ಭಾಗವು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನವು ಒಟ್ಟು ೭೩೧.೮೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ, ಸಫಾರಿ ಪಾರ್ಕ್, ಚಿಟ್ಟೆ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ , ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಅಶೋಕ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಎಕಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್, ಬೆಂಗಳೂರು, ಸಹಯೋಗದ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು 'ಬೆಂಗಳೂರು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ' (ಬಿಬಿಬಿಪಿ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಕರ್ನಾಟಕ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ವೈಎಂಎಲ್ ಶರ್ಮಾ, ಐ ಎಫ್ ಎಸ್ ಮತ್ತು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು, ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದೊಳಗೆ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ಕಾರ್ನರ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮನರಂಜನಾ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಲಯದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಮಿನಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಆಲೋಚನೆ ಬಂದಿತು. 

ಸಿಂಹ ಸಫಾರಿಯನ್ನು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಟೈಗರ್ ಸಫಾರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಝೂ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ವನ್ಯಜೀವಿ ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ , ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮೃಗಾಲಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಎಂದು ಮೀಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಇದರ ನಂತರ, ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಮೃಗಾಲಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗಿನ ವಿವಿಧ ಸಫಾರಿ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಬಟರ್‌ಫ್ಲೈ ಪಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಸ್ಥಳ 
ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನವು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆನೇಕಲ್ ಕಂದಾಯ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನವು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಆನೇಕಲ್ ಪಟ್ಟಣದ ನಡುವೆ , ವಿಧಾನಸೌಧದಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ  ಮತ್ತು  ಆನೇಕಲ್ ಪಟ್ಟಣದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೨೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಹವಾಮಾನ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಗೊಟ್ಟಿಗೆರೆಯಿಂದ ೪ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ (ಬಿಬಿಎಂಪಿ) ಗಡಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 
ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬನ್ನೇಘಟ್ಟ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನವು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಮೃಗಾಲಯ, ಸಫಾರಿ, ಬಟರ್‌ಫ್ಲೈ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಮೃಗಾಲಯ 
ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಮೃಗಾಲಯವು ಪಿಕ್ನಿಕ್ ಕಾರ್ನರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ೧೬.೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೃಗಾಲಯವು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ರಿಸರ್ವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಂಪಕಧಾಮ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಿರ್ಜಾ ಬೆಟ್ಟದ ನಡುವೆ ತಡಿ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳು, ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೯೪ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ೧೯೪೧ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿವೆ. ಥಮಿನ್ ಜಿಂಕೆ, ಹಾಗ್ ಜಿಂಕೆ, ಕಿಂಗ್ ಕೋಬ್ರಾ, ಮೊಸಳೆಗಳು, ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಆಡಿಟೋರಿಯಂ ಇದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೃಗಾಲಯದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೧೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಇನ್ನೂ ೨೮.೦೦ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಸ್ತರಣೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಹೊಸ ಆವರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು.

ಸಫಾರಿ 
ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಮತ್ತು ರಾಗಿಹಳ್ಳಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾಡುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನಗೊಳಿಸುವ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಉದ್ಯಾನವನವು ಸಫಾರಿ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಫಾರಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ (ಕೆಎಸ್ಟಿಡಿಸಿ) ಮತ್ತು ಬಿಬಿಪಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ೫೦:೫೦ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆದಾಯ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಬಸ್, ವ್ಯಾನ್ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಾರಿಗೆಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಮೊತ್ತವಿದೆ. ಕೆಎಸ್ಟಿಡಿಸಿ ಬಸ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟ, ಆದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಬಿಬಿಪಿ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಬಸ್ಸುಗಳು ೩೦ ಜನರ ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಹನಗಳು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಫಾರಿ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಸಫಾರಿಯೊಳಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಫಾರಿ ಮಾರ್ಗವು ಸುಂದರವಾದ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಮೆಟ್ಟುಬುಂಡೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮುರಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸರಪಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಹಸಿರು ಕಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಭೂದೃಶ್ಯದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿ ರೋಗವು ಏಕಾಏಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರಣ ಸಫಾರಿಯನ್ನು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.

ಸಸ್ಯಹಾರಿ ಸಫಾರಿ 
ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಸೌರಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಬೇಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲಿಫೆಂಟ್ ಪ್ರೂಫ್ ಕಂದಕಗಳ (ಇಪಿಟಿ) ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಬಿದಿರಿನಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇವಿನ ಜಾತಿಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಹುಲ್ಲಿನ ಜಾತಿಗಳಾದ ಸಚರಮ್, ಸಿಂಬೊಗೊಗನ್ ಮತ್ತು ಹೆಟೆರೊಪೊಗಾನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲ್ಲು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಮೇವುಗಳಾಗಿವೆ. ಸಫಾರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೀಪನಕೆರೆ, ಚೆನ್ನಮನಕೆರೆ, ಗೌಡನಕುಂಟೆ ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿಕುಂಟೆ, ಗೌಡನಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ೫ ಜಲಮೂಲಗಳಿವೆ. ಈ ಜಲಮೂಲಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸಫಾರಿ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರ್, ಸಾಂಬಾರ್, ಚಿತಾಲ್, ಬಾರ್ಕಿಂಗ್ ಡೀರ್, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬಕ್, ಹಾಗ್ ಡೀರ್ ಮತ್ತು ನೀಲ್ಗೈ ಸೇರಿವೆ. ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದರೆ ಕಾಡು ಹಂದಿ, ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ,  ಇತ್ಯಾದಿ.

ಕರಡಿ ಸಫಾರಿ 
ಸಫಾರಿ ಪ್ರದೇಶದ ಈ ವಿಭಾಗವು ತೆರೆದ ಒಣ ಕಂದಕದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಮುಕ್ತ ಶ್ರೇಣಿಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕಂದಕದ ಹೊರಗೋಡೆಯು ಕಲ್ಲಿನ ಚಪ್ಪಡಿಗಳಿಂದ ಹುದುಗಿದೆ. ಈ ಸಫಾರಿಗೆ ಪಂಚವಟಿ, ಚಿತ್ರಕೂಟ, ಕಿಷ್ಕಿಂದ, ಡಾ. ಜಿಕೆವಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಜಾಂಬವ ಎಂಬ ೦೫ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಡಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕರಡಿಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ೧೦೦ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ. ಕರಡಿಗಳಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಕಲಂದರ್‌ಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರಡಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು.

ಸಿಂಹ ಸಫಾರಿ 
ಸಫಾರಿಯನ್ನು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸುಮಾರು ೫.೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಸುಮಾರು ೧೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಎತ್ತರದ ಚೈನ್ ಲಿಂಕ್ ಜಾಲರಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಚೈನ್ ಲಿಂಕ್ ಜಾಲರಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ದೊಡ್ಡ ಕಂದಕವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮನೆಗೆ ೧೧ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ೧೧ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹಗಲಿನ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಮರುಪಡೆಯುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಫಾರಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹುಲಿ ಸಫಾರಿ 
ಸಫಾರಿಯನ್ನು ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಸಫಾರಿ ಪ್ರದೇಶದ ಒಳಗಿರುವ ೩ ಘಟಕಗಳ ಬಾಹ್ಯ ಗಡಿಯು ತೆರೆದ ಕಂದಕ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಸರಪಳಿಯ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲರಿ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಟೈಗರ್ ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿ ೧೧ ಕೊಠಡಿಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಟೈಗರ್ ಸಫಾರಿಯು ೨ ಪ್ರಾಣಿ ವಸತಿ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮನೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ೧೦ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ವೈಟ್ ಟೈಗರ್ ಸಫಾರಿಯು ೨ ಪ್ರಾಣಿ ವಸತಿ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟು ೮ ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಡುವಳಿ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಹಿಡುವಳಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಯನ್ ಸಫಾರಿಯಂತೆ, ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಸಫಾರಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರ 
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೃಗಾಲಯದ ನೀತಿ ೧೯೯೮, ಎಲ್ಲಾ ಮೃಗಾಲಯಗಳು ಅನಾಥ, ನಿರಾಕರಣೆ, ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಸೂಕ್ತವಾದ ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯವು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಅದು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು, ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರವು ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ೧೭.೫೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ.

ಬಟರ್‌ಫ್ಲೈ  ಪಾರ್ಕ್ 
೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ ರಂದು, ಕೇಂದ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಚಿವರಾದ ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಲ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಚಿಟ್ಟೆ ಆವರಣವನ್ನು ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ತೆರೆದರು. ಇದು ೭.೫ ಎಕರೆ (೩೦೦೦೦ ಚದರ ಮೀಟರ್) ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ   ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾಲಯ, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಆಡಿಯೊವಿಶುವಲ್ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿಟ್ಟೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾಲಯ, ಪಾಲಿ-ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆವರಣ, ೧೦೦೦೦ ಚದರ ಅಡಿ (೧೦೦೦ ಚದರ ಮೀಟರ್) ಆಗಿದೆ. ಸಂರಕ್ಷಣಾಲಯದೊಳಗೆ, ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪರಿಸರವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರ್ದ್ರ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಕೃತಕ ಜಲಪಾತ ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂರಕ್ಷಣಾಲಯವು ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಗುಮ್ಮಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಡಿಯೋರಾಮಾಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ದತ್ತು ಯೋಜನೆ 
ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರವಾದ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹರಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದೆ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ದತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇವು, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ದತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, ಐದು ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿಯ ಪೂರಕ ಪಾಸ್‌ಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರ ಅಥವಾ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶಗಳು, ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮೃಗಾಲಯದ ಸಂದರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ.  ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ತತ್ವಗಳು, ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗೃತರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಿಧಾನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಕ್ರಮೇಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬದ್ಧತೆಗಳು ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಮಯದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದ್ಧತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಯುವಕರನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಇದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಣಿಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ವಜ್ರ, ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕಂಚು. ಈ ವರ್ಗಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಪ್ರತಿ ತರಗತಿಯೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಉಪ-ವರ್ಗಗಳಿವೆ.

ವಜ್ರ ವರ್ಗವು ಆನೆ ( ₹ ೩೦೦ ೦೦೦), ಹುಲಿ ( ₹ ೨೦೦ ೦೦೦), ಹಿಪಪಾಟಮಸ್ ( ₹ ೧೫೦ ೦೦೦) ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಚಿನ್ನದ ವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಚಿರತೆ, ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ, ಗೌರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ( ₹ ೫೦ ೦೦೦). ಗೋಲ್ಡನ್ ಜಾಕಲ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಗ್ರೇ ವುಲ್ಫ್, ಸ್ಟ್ರೈಪ್ಡ್ ಹೈನಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ( ₹ ೩೦ ೦೦೦) ಚಿನ್ನದ ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ ನಂತರದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಪಾಟ್-ಬಿಲ್ಡ್ ಪೆಲಿಕನ್, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಹೆಡೆಡ್ ಐಬಿಸ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವುದು ₹ ೨೫ ೦೦೦ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್, ರಿಯಾ, ಎಮು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ₹ ೨೦ ೦೦೦. ಬೆಳ್ಳಿಯ ವರ್ಗವು ತನ್ನ ವಿವಿಧ ಉಪವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಚ್ಚೆಯುಳ್ಳ ಜಿಂಕೆ, ಸಾಂಬಾರ್, ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಮಕಾವ್, ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ₹ ೧೫ ೦೦೦ಮತ್ತು ಜಂಗಲ್ ಕ್ಯಾಟ್, ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್, ಗಲಾಹ್, ಬ್ಲೂ ಕ್ರೌನ್ ಪಾರಿವಾಳ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ₹ ೧೦ ೦೦೦ ಕ್ಕೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಂಚಿನ ವರ್ಗವು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಪ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. 

ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿ ದತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ (ಸಿಎಸ್ಆರ್) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮೇವಿನ ವೆಚ್ಚದ ಸುಮಾರು ೫% ರಿಂದ ೧೦% ಅನ್ನು ಭರಿಸುತ್ತದೆ. ದತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ₹ ೨.೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಬೆಂಗಳೂರು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದತ್ತುವನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು 

ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ೨೦೨೦ - ೨೦೨೧ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದೆ, ವಾರದ ಆರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಮಂಗಳವಾರ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾರದ ಐದು ದಿನಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ( ಸೋಮ-ಶುಕ್ರ). ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭೇಟಿಗೆ  ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಉದ್ಯಾನವನದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಸಮರ್ಥನೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರ ಸಕ್ರಿಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮೇವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಂತಹ ಆಂತರಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನದ ಆವರಣದೊಳಗಿನ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಇಂಟರ್ನಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿತ ಕ್ರಮಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸುಮಾರು ₹ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿತಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 

ಈ ಸ್ವಯಂ-ಸುಧಾರಿತ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಇದು ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವೆಚ್ಚಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನಂತರದ ಮಾಲಿನ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಹಸಿರು ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೊಡುಗೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾದರೂ, ಇದು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಬಹುದಾದ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಲವಾರು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ