ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಂಟಿಟ್ರಸ್ಟ್ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವು ಅಕ್ರಮ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ನಡವಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ನಿಷೇಧಿತ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ವರ್ಗಗಳು ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಹಾರ, ಬೆಲೆ ತಾರತಮ್ಯ, ಅಗತ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಮತ್ತು ಪರಭಕ್ಷಕ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ೧೮೯೦ ರ ಶೆರ್ಮನ್ ಆಂಟಿಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ನ ಸೆಕ್ಷನ್ ೨ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವು ಫೆಡರಲ್ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾನೂನು ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಟಿಎಫ಼್‌ಇಯು ಲೇಖನ ೧೦೨ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಯು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ "ದುರುಪಯೋಗ" ಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿದೆ. ಶೆರ್ಮನ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ ೨ ಹೇಳುವಂತೆ "ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ  ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವನ್ನು ಅಪರಾಧದ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗ ೨ "ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು" ಮತ್ತು "ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಪಿತೂರಿಗಳು" ಸಹ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದರರ್ಥ ನಿಗಮಗಳು ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದಿರಬಹುದು.

ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ 
ದೀರ್ಘ-ಸ್ಥಾಪಿತ ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗ ೨ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದಅಪರಾಧವು ಎರಡು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾದಿಯು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಪ್ರತಿವಾದಿಯು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಹೊರಗಿಡುವ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಡವಳಿಕೆಯ ಅನನುಕೂಲಗಳು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಕೇವಲ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಇಲ್ಲದೆ, ಈ ಎರಡನೇ ಅಂಶವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವ ರೀತಿಯ ಹೊರಗಿಡುವ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅಂತಹ ನಡವಳಿಕೆಯು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಕೆಲವು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡಬೇಕು.

ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಥ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆ ನಡುವೆ ರೇಖೆಯನ್ನು ಎಳೆದು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ನಡವಳಿಕೆಯು "ಮೆರಿಟ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆ" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಉತ್ಪನ್ನ ಸುಧಾರಣೆ, ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳಂತಹ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಡವಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತಹ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸಿದವು. ಅಂತಹ ನಡವಳಿಕೆಯು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮುಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು "ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆ" ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು, ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಅನನುಕೂಲಕರವಾದ ಇತರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಎಂದು ಖಂಡಿಸಿದವು.  ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಸಮಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಲಿವರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸನ್ ಪ್ರಮಾಣಿತವಲ್ಲದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ.

ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು "ಮೆರಿಟ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆ" ಗಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಬಂದರನ್ನು  ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಪರಭಕ್ಷಕ ಬೆಲೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಇತರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವ ಪ್ರಮಾಣಿತವಲ್ಲದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಈಗ "ಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರಣ" ದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪರ್ಯಾಯದ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿವಾದಿಯು ಅದೇ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಫಿರ್ಯಾದಿ ಸ್ಥಾಪಿಸದ. 

ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಸಮರ್ಥನೆಯು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವಾಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಇದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೫೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೇ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವ್ಯವಹಾರದ ಕುಶಾಗ್ರಮತಿ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಭಕ್ಷಕ ಅಥವಾ ಹೊರಗಿಡುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರೆ ಅದು ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಕಾಳಜಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪರಭಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿಡುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅತಿಯಾದ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ, ಬೆಲೆ, ವ್ಯವಹರಿಸಲು ನಿರಾಕರಣೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರೆ ವ್ಯಾಪಾರವು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು (ಫೆಡರಲ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್, ೨೦೨೦).  ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವ್ಯವಹಾರವು ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರದ ನಡವಳಿಕೆಯು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಎಂದು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಯಶಸ್ಸು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಧಿಕಾರದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಸ್ವಾಧೀನದಿಂದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶಕ್ತಿಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಪಘಾತ, ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಶಾಗ್ರಮತಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಉತ್ಪನ್ನದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಐಬಿಎಮ್‌ ಮೇಲೆ ಅದರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾಯಿದೆಗಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.  ಐಬಿಎಮ್‌ ಸಹ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೂಪರ್-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇತರ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂನಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಉಚಿತ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಹಲವಾರು ಆಡ್-ಆನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ (ಆಂಡ್ರ್ಯೂ, ೨೦೨೦).  ಆದ್ದರಿಂದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ತನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 
 
 
 
 
 
 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ