ಟಿ. ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ

ಟಿ.ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನೃತ್ಯಕಾರರು. ಇವರು ೧೩ ಮೇ ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ, ತಂಜಾವೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ದೇವದಾಸಿ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬದವರೆಲ್ಲಾ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಕಾರರಾಗಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲುಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿತರು. ಇವರು ೪ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಮೊದಲನೆಯ ಗುರು ಕಂಢಪ್ಪಪಿಳೈ. ಇವರು ೭ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಂಚಿಪುರಂನಲ್ಲಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ನೀಡಿದರು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಾರರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾತೃಕೆ ಕುಟುಂಬದ ಏಳನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ದೇವದಾಸಿಗಳು), ಸಂಗೀತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಏಕೈಕ ಭಂಡಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶ (ವಿ.ಕೆ.ನಾರಾಯಣ ಮೆನನ್ ಅವರ "ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ"). ಅವರ ಪೂರ್ವಜ, ಪಾಪ್ಮಾಲ್, ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಂಜಾವೂರ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ನರ್ತಕಿ. ಅವಳ ಅಜ್ಜಿ, ವಿನಾ ಧನಮಾಲ್ (೧೮೬೭-೧೯೩೮), ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿ ಅನೇಕರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾಯಿ, ಜಯಮಾಲ (೧೮೯೦-೧೯೬೭) ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದು ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ ತರಬೇತಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವಳ ಜೊತೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.
ಬಾಲಸರಸ್ವಾತಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಆಕೆಯು ತನ್ನ ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿತಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕ ಕೆ. ಕಂದಪ್ಪನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ತಂಜಾವೂರು ನಟುವಾನಾರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವಳು ನಾಲ್ಕು ಕಲಾತ್ಮಕ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರರು ಟಿ. ರಂಗನಾಥನ್ ಮತ್ತು ಟಿ.ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಅವರು ಸಂಗೀತಗಾರರು ಭಾರತ ಮತ್ತು  ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಗಳು, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನೈಟ್ (೧೯೪೩-೨೦೦೧), ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಶೈಲಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾವಿದರಾದರು. ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಅನಿರುದ್ಧ ನೈಟ್ ಕುಟುಂಬದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಬಾಲಾ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ನ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಬಾಲಸರಸ್ವಾತಿ ಶಾಲೆ. ಅವಳ ಅಳಿಯ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಎಮ್. ನೈಟ್, ಜೂನಿಯರ್ ತನ್ನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಗುಗೆನ್ಹೀಮ್ ಫೆಲೋಷಿಪ್ (೨೦೦೩) ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

ವೃತ್ತಿಜೀವನ
೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಬಾಲಸರಸ್ವಾತಿ ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರದರ್ಶನವು ನಡೆಯಿತು. ೧೯೩೪ ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯ ಮೊದಲ ನೃತ್ಯಕಾರನಾಗಿದ್ದಳು. ಚಿಕ್ಕ ಹದಿಹರೆಯದವಳಾಗಿದ್ದಾಗ, ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ ಉದಯ್ ಶಂಕರ್ ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು, ಮತ್ತು ೧೯೩೦ ರ ದಶಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಅವರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಶಂಭು ಮಹಾರಾಜ್, ಡೇಮ್ ಮಾರ್ಗಟ್ ಫಾಂಟೆನ್, ಮಾರ್ಥಾ ಗ್ರಹಾಂ, ಮತ್ತು ಮರ್ಸ್ ಕನ್ನಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ನಂತಹ ನೃತ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು. ೧೯೫೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯ  ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು, ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.  ಮದ್ರಾಸ್ ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಶಾಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಭರತ ನಾಟ್ಯಂನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನೃತ್ಯಗಾರರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು. ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ, ಯುರೋಪ್, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಆ ದಶಕದ ನಂತರ, ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಲಿಯನ್  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಮಿಡ್ಲ್ಟೌನ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್), ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ (ವೇಲೆನ್ಸಿಯಾ) ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು  ನಿವಾಸ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು- ಮಿಲ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ (ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ), ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ (ಸಿಯಾಟಲ್), ಮತ್ತು ಜಾಕೋಬ್ಸ್ ಪಿಲ್ಲೊ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ (ಬೆಕೆಟ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್), ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮದ್ರಾಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ, ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯ ಭರತನಾಟ್ಯ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಕಲೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಅನೇಕ ಹೊಸ ವೃತ್ತಿಗಾರರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.
ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಾಗಿ ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ (೧೯೫೫), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷನ್ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿ, ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಪಡೆದರು. (೧೯೭೩). ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನೃತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕ ಅನ್ನಾ ಕಿಸ್ಸೆಲ್ಗೊಫ್ ಅವರು "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆ, ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಭಾರತವನ್ನು ಭಾರತದ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದ ೧೦೦ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿತ್ತು. ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ "ಅಮೆರಿಕಾದ ಇರ್ರೆಪ್ಲೇಬಲ್ ಡಾನ್ಸ್ ಟ್ರೆಶರ್ಸ್: ದಿ ಫಸ್ಟ್ ೧೦೦" (೨೦೦೦) ಎಂಬ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಏಕೈಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಅಲ್ಲದ ನರ್ತಕಿ ಅವಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ
ಭರತನಾಟ್ಯ
ಮಣಿ ಮಾಧವ ಚಕ್ಯಾರ್

ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಬಂಗಾಸರ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಬಾಲಸರಸ್ವಾತಿಯ ಮೇಲೆ ಬಾಲಾ (೧೯೭೬) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರು
ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು