Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 401/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1420
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Protokolant St. sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 24 lutego 2022 r. nr PR.5432.6.2022 ldz. 4889/02/2022/GB w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 24 lutego 2022 r. nr PR.5432.6.2022 ldz. 4889/02/2022/GB Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia 31 grudnia 2021 r. nr [...], na podstawie której ustalona została M. S. (dalej jako strona lub strona skarżąca) opłata podwyższona w kwocie [...]zł za wydobycie w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 18 lutego 2020 r. bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - piasku ze złoża położonego w zbiorniku wodnym zlokalizowanym na części działek o nr ewidencyjnych [...] i [...] położonych w miejscowości C., gmina R., powiat [...].

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. - zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2021 r., poz. 1420 z późn. zm. - zwanej dalej "P.g.g.").

Natomiast w uzasadnieniu przedstawił następujący stan faktyczny.

W związku z anonimowym zgłoszeniem z dnia 20 stycznia 2020 r. oraz pismem Starosty [...] z 7 lutego 2020 r. informującym o nielegalnym wydobyciu piasku na działkach nr [...] i nr [...] w miejscowości C., przeprowadzone zostały oględziny wskazanego miejsca. Na ich podstawie ustalono, że działki o nr ewid. [...] i [...] tworzą swego rodzaju zorganizowaną całość - zbiornika wodnego z linią brzegową i są użytkowane jako całość. Działka nr [...] w części porośnięta jest roślinnością, a w części stanowi zbiornik wodny. W granicach tej działki śladów wydobywania kopaliny nie odnaleziono. Natomiast na działce o nr [...] w rejonie północnowschodniej w miejscowości C. stwierdzono w jej granicach oraz w przeważającej części na terenie działki sąsiedniej nr ewid. [...] (obręb C.) zeskładowane masy ziemne. W południowej części zeskładowana została zadarniona ziemia oraz muł powstały prawdopodobnie w wyniku prac mających na celu oczyszczenie oraz wyrównanie linii brzegowej zbiornika wodnego, podczas gdy w kierunku północnym istniały 4 znacznej wielkości pryzmy piasku. W wyniku analizy makroskopowej stwierdzono, że na pryzmach zeskładowany został średnio i drobnoziarnisty piasek koloru szarego, zanieczyszczony korzeniami roślin oraz śladowymi ilościami iłów. W wyniku oględzin stwierdzono, że piasek o takiej samej charakterystyce znajduje się na brzegach oraz na dnie zbiornika wodnego zlokalizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...] oraz [...] położonych w miejscowości C. Wzdłuż składowiska, po jego wschodniej stronie na drodze widoczne były wyraźne ślady załadunku i wywozu kopaliny (piasku) transportem samochodowym w kierunku drogi głównej.

W ramach oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną oraz dokonano pomiarów wydobytego piasku składającego się z czterech pryzm (w granicach działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...]) za pomocą odbiornika GPS typ [...] firmy T. Wyniki pomiaru udokumentowane zostały na szkicach polowych i w protokole nr [...] z dnia 18 lutego 2020 r.

Ponieważ z pisma Starosty [...] z dnia 4 maja 2020 r. wynikało, że nie udzielał pozwoleń na budowę w trybie przepisów ustawy prawo budowlane oraz nie wydawał koncesji na wydobywanie kopalin, nie prowadził też postępowania w sprawie rekultywacji w/w działek, Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej. W toku tego postępowania zebrany został następujący materiał źródłowy:

- umowa użyczenia z 18 kwietnia 2018 r., zawarta pomiędzy Gminą R., reprezentowaną przez Wójta Gminy, a Klubem W reprezentowanym przez prezesa — P. O., dotycząca użyczenia przez Gminę R. działek o nr ewid. [...] i [...] w miejscowości C. z przeznaczeniem na prowadzenie gospodarki rybackiej, na czas do 17 kwietnia 2021 r.;

- oświadczenie A. M. — sołtysa miejscowości C., z którego wynikało, że zostało wykonane oczyszczenie i odmulenie stawu wędkarskiego. Materiał, który został wydobyty z odmulenia został wykorzystany na niwelację pobliskiego terenu oraz na wykonanie podbudowy drogi biegnącej przez działkę. Odmulanie stawu zostało wykonane w styczniu 2020 r., a materiał był składowany wzdłuż stawu w celu odsączenia. Roboty te były organizowane przez Klub W.

- oświadczenie P.O. Skarbnika Klubu W z którego wynikało, że jako Klub wystąpili do Gminy R. o wyrażenie zgody na przeprowadzenie renowacji zbiornika wodnego. Po uzyskaniu zgody spisana została z wykonawcą, czyli M. S. umowa na wykonanie renowacji. Wykonawca posiadał własny sprzęt do przeprowadzenia tych prac. Roboty zostały rozpoczęte pod koniec stycznia 2020 r., a odmulanie stawu trwało ok. jeden tydzień. Materiał z odmulenia stawu był składowany wzdłuż zbiornika wodnego w celu odsączenia. Odmulania dokonano przy użyciu koparki hydraulicznej. Prace nadzorowane były przez prezesa klubu wędkarskiego. Materiał z odmulenia został wykorzystany do wykonania drogi wzdłuż zbiornika wodnego, która została wykonana w sierpniu 2020 r.;

- pismo Wójta Gminy R. z dnia 9 grudnia 2019 r., w którym wyraża zgodę na wykonanie renowacji zbiornika wodnego na działkach [...] i [...];

- umowę o wykonanie renowacji i konserwacji gruntów na działkach nr [...] i [...] w C. (odmulania i oczyszczenia z roślin korzeniących i zakrzaczeń), zawartą 15 stycznia 2020 r. pomiędzy Klubem W a M. S., który podjął się prac z deklarowanym zamiarem "zasponsorowania" ich ze względu na przynależność do Klubu W.

- pisma Dyrektora Zarządu Zlewni PGW Wody Polskie w S. z dnia 30 grudnia 2020 r., Starosty [...] z dnia 13 stycznia 2021 r., Marszałka Województwa [...] z dnia 14 stycznia 2021 r., Dyrektora Zarządu Zlewni PGW Wody Polskie w S. z dnia 19 stycznia 2021 r., Nadzoru Wodnego w S. z dnia 24 lutego 2021 r., Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 26 marca 2021 r., z których wynikało, że nie prowadzono postępowań dotyczących pozwoleń czy zgłoszeń wodnoprawnych w odniesieniu do wskazanych działek w miejscowości C.;

- oświadczenia P. O., z których wynikało, że w ramach częściowego rozliczenia za wykonane prace wykonawca, to jest M. S. miał zabrać "część ziemi"[pic]

Ponadto organ I instancji z wpisów do CEIDG ustalił, że M. S. w okresie od 4 sierpnia 2017 r. do 31 lipca 2019 r. prowadził działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej "C" wraz ze Z. S. posiadającym ten sam adres do doręczeń. We wpisie podano jako kody prowadzonej działalności gospodarczej m.in. 08.12.Z (wydobywanie żwiru i piasku; wydobywanie gliny i kaolinu), 43.99.Z (pozostałe specjalistyczne roboty budowlane, gdzie indziej niesklasyfikowane), 46.73.Z (sprzedaż hurtowa drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego). Wspólnicy tej spółki uzyskali decyzją Starosty [...] z dnia 10 maja 2019 r. koncesję na wydobywanie piasku ze złoża C. 1. Zgodnie z wpisem do CEIDG działalność gospodarczą na podstawie wspomnianej koncesji po 31 lipca 2019 r. kontynuował jedynie Z. S., także w zakresie podanych wyżej kodów PKD.

W oparciu o powyższe ustalenia decyzją z 31 grudnia 2021 r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. nałożył na M. S. opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny – pisaku ze złoża położonego w zbiorniku wodnym zlokalizowanym na części działek o nr ewid. [...] i [...] położonych w miejscowości C., gmina R., powiat [...].

Rozstrzygnięcie to na skutek złożonego odwołania Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy decyzją z 24 lutego 2022 r. nr PR.5432.6.2022 ldz. 4889/02/2022/GB.

Za niewiarygodne uznał bowiem wyjaśnienia strony jakoby w trakcie prac renowacyjnych zbiornika wodnego nie doszło do wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji, skoro przeczył temu zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności przeprowadzona 18 lutego 2020 r. wizja terenu, podczas której dokonano pomiaru pryzm piasku zeskładowanych na brzegu zbiornika wodnego. Pomiary te organ odwoławczy uznał za prawidłowe. Zostały one bowiem dokonane przez pracowników inspekcyjno-technicznych posiadających niezbędne wykształcenie, doświadczenie zawodowe i wiedzę techniczną w zakresie geologii. Według ich ustaleń ze zbiornika wodnego został wydobyty piasek drobno i średnioziarnisty koloru szarego. Rodzaj wydobytej kopaliny określony został makroskopowo, a dokonane spostrzeżenia zamieszczone w "Sprawozdaniu z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji" z września 2021 r., popartym dokumentacją fotograficzną. Pracownicy organu I instancji dokonali również szerokiej analizy geologicznej w zakresie możliwości występowania tego typu kopaliny w bezpośrednim sąsiedztwie rejonu robót związanych z odmulaniem zbiornika wodnego. Analizę oparli na danych udostępnionych powszechnie przez Państwowy Instytut Geologiczny—Państwowy Instytut Badawczy, które dotyczyły zarówno złóż udokumentowanych, jak i rejonów perspektywicznych ich występowania, a także wykonanych otworów wiertniczych. Z analizy tej wynikało, że w kontrolowanym rejonie występowanie piasków drobnoziarnistych jest wysoce prawdopodobne. Przeprowadzona wizja potwierdziła ich występowanie. Z kolei stwierdzona zmienność parametrów złożowych pozwalała na posiłkowanie się określonymi wartościami, w celu wykonania obliczeń, lecz wyłącznie w zakresie gęstości objętościowej. Wydobyta kopalina została zdeponowana w pryzmach, zatem do obliczeń przyjęto wartość gęstości objętościowej w stanie niezagęszczonym. Tym bardziej, że w bazach PIG-PIB udostępniono ten parametr dla złoża piasku znajdującego się w bliskiej odległości od miejsca pogłębiania zbiornika wodnego (ok. 1,2 km). Słusznie zatem, zdaniem Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, organ I instancji przyjął wartość 1,38 t/m3. Przyjęcie tej wartości było bowiem korzystniejsze dla odwołującego się, w porównaniu z dużo wyższą wartością przybliżoną, wynikającą z PN 81/B-03020 — "Grunty budowlane. Posadowienie bezpośrednie budowli Obliczenia statyczne i projektowanie" — w której najmniejsza wartość wynosi 1,60 t/m3 [pic] Do obliczeń [pic]uwzględniono wyłącznie pryzmy, w których był nagromadzony piasek, a nie wszystkie z materiałem pochodzącym z dna zbiornika wodnego. Dla stwierdzenia wydobycia piasku bez wymaganej koncesji nie miało bowiem znaczenia, czy piasek pochodził ze złoża udokumentowanego, czy ze złoża nieudokumentowanego. Istotne w sprawie było to, że piasek pochodził z naturalnego nagromadzenia minerałów i skał, którego wydobycie mogło przynieść korzyść gospodarczą. Nie było wymagane przeprowadzenie analiz kopaliny, m.in. w zakresie jej własności fizykochemicznych i innych, gdyż przeprowadzenie takich analiz jest niezbędne wyłącznie w przypadku udokumentowania złoża kopaliny i wskazania w dokumentacji geologicznej złoża kopaliny, kierunków i możliwości jej wykorzystania. W przedmiotowej sprawie istotna była możliwa do osiągnięcia korzyść gospodarcza, którą dla prowadzącego działalność bez wymaganej koncesji, było zagospodarowanie wydobytej kopaliny — piasku na cele niwelacyjne, zarówno na nieruchomościach objętych zaskarżoną decyzją, jak i poza nią, a ponadto jako podbudowa dróg i wzmocnienie grobli. Ponadto korzyścią było także wywiezienie części piasku poza przedmiotowe działki, co wynikało z wyjaśnień samego odwołującego się (vide: protokół przesłuchania z dnia 14 października 2020 r.).

Wprawdzie odwołujący się twierdził, że prowadzone przez niego roboty nie miały charakteru działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny, a miały na celu jedynie oczyszczenie zbiornika wodnego, a pozyskany w trakcie czyszczenia zbiornika materiał został wykorzystany do prostych robót niwelacyjnych. Niemniej jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy tym twierdzeniom przeczył. Prace związane z renowacją (czyszczeniem) zbiornika wodnego położonego na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości C. miały polegać m. in. na wybraniu [pic]mułu aż do warstwy piasku. Jednakże w wyniku tych prac wydobyta (odspojona od złoża) została kopalina (piasek), czego dokonał M. S. przy użyciu własnego sprzętu — koparki i ładowarki oraz wspólnie ze swoim pracownikiem. Wydobyty w trakcie robót, piasek wykorzystał do wyrównania brzegów zbiornika oraz terenu sąsiedniego (na obszarze ok. 7 arów), celem podniesienia drogi dojazdowej do zbiornika i terenu przy stadionie orlik w C. Wobec powyższego za bezprzedmiotowe uznano motywy jakimi kierował się odwołujący przy wydobyciu kopaliny. Prowadząc jako przedsiębiorca działalność wydobywczą, był świadomy ograniczeń oraz wymogów związanych z wydobywaniem kopalin, jak i konsekwencji związanych z prowadzeniem takiej działalności bez wymaganej koncesji. Dlatego też organ odwoławczy nie dopatrzył się podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji, którą jako prawidłową utrzymał w mocy. Tym bardziej, że kwestie sporne w zakresie będącym przedmiotem sprawy w związku z zawartą umową odwołujący się powinien rozstrzygać na drodze cywilnoprawnej.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucił jej naruszenie:

1) prawa materialnego to jest

a) art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 6 pkt 19 P.g.g. przez ich błędne zastosowanie i uznanie, że doszło do wydobycia kopaliny (piasku) przez skarżącego, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego takie wnioski nie wynikają;

b) art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g. przez błędne uznanie przez organy obu instancji, że skarżący prowadził wydobycie kopaliny w ramach działalności gospodarczej podlegającej na koncesjonowaniu, w sytuacji, gdy nie działał on zarobkowo, w sposób zorganizowany i ciągły, gdyż nie prowadził wówczas działalności gospodarczej;

2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 7 i 7a k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., przez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie, nadinterpretowanie okoliczności wątpliwych na niekorzyść skarżącego, przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów, a w efekcie błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy; brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący, w tym w szczególności poprzez:

- nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa, która była w sprawie niezbędna na okoliczność ustalenia, czy na działkach ewidencyjnych o nr [...] i [...] w ogóle znajdowała się kopalina (piasek), czy było to złoże antropogeniczne bądź inne, czy wydobyty materiał stanowił minerał, czy też był to zwykły odpad niebędący kopaliną;

- nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność ustalenia, czy ze złoża wydobytego ze zbiornika wodnego zlokalizowanego na działkach ewidencyjnych o nr [...] i [...] wydobyto kopalinę (piasek), czy inne grunty nieklasyfikowane jako kopalina; a jeśli była to kopalina, to dodatkowo także na okoliczność precyzyjnego ustalenia ilości pobranej kopaliny; w sytuacji gdy organ nie posiada specjalistycznej wiedzy by oceniać fakty istotne dla sprawy bez uzyskania wiadomości specjalnych (opinii biegłego), w związku z czym bazował na arbitralnych i stronniczych ustaleniach własnych pracowników, których uprawnienia w zakresie sporządzania opinii i pomiarów geologicznych skarżący kwestionował;

- poczynienie ustaleń istotnych dla sprawy w oparciu o "sprawozdanie z prac [pic][pic]biurowych" mających na celu obliczenie ilości kopaliny wydobytej bez koncesji, [pic]które jest dokumentem całkowicie niewiarygodnym z następujących przyczyn:

- sprawozdanie zawiera ustalenia faktyczne, do czynienia których nie są uprawnieni pracownicy zatrudnieni bądź współpracujący z organem, gęstość kopaliny (ciężar objętościowy) ustalono na podstawie kart informacyjnych złóż znajdujących się w odległości ok. 1,4 do ok. 2 km w linii prostej, podczas gdy organ mógł i powinien był dokonać analizy materiału na miejscu, aby precyzyjnie ustalić gęstość "materiału" faktycznie pobranego ze zbiornika wodnego objętego przedmiotem postępowania; a dodatkowo założenia organu są sprzeczne z metodyką dokumentowania złóż kopalnianych oraz sprzeczne z wiedzą geologiczną;

- art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, ze znaczącym przekroczenie zasad proporcjonalności.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że wykonał całe zadanie grzecznościowo, po koleżeńsku, tj. bez pobierania opłat od Klubu W, do którego należy jako członek – wędkarz. Całość wydobytego mułu/ziemi z dna zbiornika przeznaczył na roboty niwelacyjne (umocnienie skarp i drogi wokół zbiornika rybnego). Celem wydobycia nie była dalsza odsprzedaż piasku. Wydobyta ziemia posłużyła na potrzeby własne Koła Wędkarskiego będącego użytkownikiem działki, na której zlokalizowany jest zbiornik wodny. Jedynie trzy samochody ziemi na prośbę Sołtysa Gminy R. (właściciela działki ze stawem rybnym) zostały przeznaczone na utwardzenie boiska dla dzieci zlokalizowanego nieopodal zbiornika wodnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyjaśnił, że pomiary i analiza geologiczna oraz obliczenia wykonane zostały przez pracowników posiadających uprawnienia mierniczego górniczego i geologa, tj. osoby co do których nie ma żadnych wątpliwości, że posiadają niezbędne wykształcenie, doświadczenie zawodowe i wiedzę techniczną. Ponadto starszy inspektor ds. geologii posiada stwierdzone kwalifikacje w zakresie geologii. Legitymuje się również kwalifikacjami kategorii III (nr 0495) uprawniającymi do wykonywania, dozorowania i kierowania pracami geologicznymi polegającymi na poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż kopalin objętych prawem własności nieruchomości gruntowej. Nadto pracownik ten posiada wieloletnie doświadczenie w pracy jako geolog powiatowy, obecnie pracownik inspekcyjno-techniczny ds. geologii organu nadzoru górniczego. Tym samym nie było potrzeby sięgania w tym zakresie do dowodu z opinii biegłego geologa jak tego domagał się skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności obciążenia skarżącego opłatą podwyższoną za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. Opłata ta stosownie do art. 140 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (w skrócie P.g.g.) ustalana jest w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej kopaliny. Przesłankami do jej naliczenia jest prowadzenie wydobycia przez podmiot, który nie posiada koncesji i nie zgłosił zamiaru wydobywania kopaliny dla zaspokojenia potrzeb własnych, organowi nadzoru górniczego, a w przypadku jego braku przez właściciela nieruchomości albo inną osobę posiadającą tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne (art. 143 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 P.g.g.).

W niniejszej sprawie skarżący ustaleń organu w zakresie zawartej w dniu 15 stycznia 2020 r. umowy z Klubem W z siedzibą w C. na wykonanie renowacji zbiornika wodnego stanowiącego łowisko wędkarskie zlokalizowane na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...] położonych w miejscowości C., gmina R., powiat [...], nie kwestionował. Bezsporne było zatem to, że oczyszczania i odmulania stawu dokonał skarżący przy pomocy własnego sprzętu w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji. Jak również to, że nie posiadał koncesji na wydobywanie kopaliny, gdyż w tym okresie nie prowadził działalności gospodarczej, a zlecone prace wykonywał z deklarowanym zamiarem "zasponsorowania" ich ze względu na przynależność do Klubu W oraz chęci uporządkowania zaniedbanego terenu w sąsiedztwie którego mieszka.

Sporne natomiast w sprawie było to, czy podczas robót, oprócz ziemi i mułu, skarżący wydobył także piasek średnio i drobnoziarnisty koloru szarego w ilości [...] ton, jak twierdził organ, który następnie wykorzystano do wyrównania brzegów jeziora, w tym w północnej części na obszarze 7 arów, podniesienia drogi dojazdowej do jeziora i terenu przy stadionie w C., czy jedynie muł, który nie stanowił złoża kopaliny w rozumieniu ustawy prawo geologiczne i górnicze, jak twierdził sam skarżący.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd w składzie tu orzekającym nie ma wątpliwości, że prace renowacyjne zbiornika wodnego prowadzone przez skarżącego doprowadziły do wydobycia kopaliny w postaci piasku, który został odspojony od złoża. Potwierdziły to przeprowadzone 18 lutego 2020 r. oględziny działek nr [...] i [...] w miejscowości C. Ze sporządzonego protokołu jednoznacznie wynika, że na wskazanym terenie uwidocznione były zeskładowane masy ziemne. W południowej części zeskładowana była zadarniona ziemia oraz muł powstały prawdopodobnie w wyniku prac mających na celu oczyszczenie oraz wyrównanie linii brzegowej zbiornika wodnego, podczas gdy w kierunku północnym istniały 4 znacznej wielkości pryzmy piasku. W wyniku analizy makroskopowej stwierdzono, że na pryzmach zeskładowany został średnio i drobnoziarnisty piasek koloru szarego, zanieczyszczony korzeniami roślin oraz śladowymi ilościami iłów. Piasek o takiej samej charakterystyce znajdował się na brzegach oraz na dnie zbiornika wodnego zlokalizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...] oraz [...] położonych w miejscowości C. Wzdłuż składowiska, po jego wschodniej stronie na drodze widoczne były wyraźne ślady załadunku i wywozu kopaliny (piasku) transportem samochodowym w kierunku drogi głównej. Z oględzin sporządzona została dokumentacja fotograficzna, którą dołączono do akt sprawy. Dokonano też pomiarów wydobytego piasku składającego się z czterech pryzm (w granicach działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...]) za pomocą odbiornika GPS typ [...] firmy T. Wyniki pomiaru udokumentowane zostały na szkicach polowych i w protokole nr [...] z dnia 18 lutego 2020 r.

W tej sytuacji zarzuty skargi naruszenia przez organ art. 140 ust. 1, ust 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 6 pkt 19 ustawy P.g.g. przez ich błędne zastosowanie i uznanie, że doszło do wydobycia kopaliny (piasku) przez skarżącego, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego takie wnioski nie wynikają, Sąd uznał za bezzasadne. Podobnie jak zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego.

Przepis art. 75 § 1 k.p.a. stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z kolei przepis art. 77 § 1 k.p.a obliguje organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W niniejszej sprawie poczynione w sprawie ustalenia faktyczne zarówno co do samego faktu wydobycia kopaliny, osoby prowadzącej to wydobycie, okresu prowadzenia eksploatacji oraz ilości wydobytej kopaliny wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci oględzin działek, dokonanych pomiarów i obliczeń oraz sporządzonych zdjęć. Te były wystarczające do stwierdzenia, że doszło do odłączenia kopaliny od złoża, a czynności tych dokonał skarżący.

Powołany w skardze przepis art. 80 k.p.a. wprowadza zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z nim organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić należy, że swobodna ocena dowodów oznacza, że organ nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do rodzaju poszczególnych dowodów i może zgodnie z własną oceną ustalić stan faktyczny. W uzasadnieniu decyzji musi jednak wykazać dlaczego przyjął taki, a nie inny stan jako podstawę swego rozstrzygnięcia. Przepis art. 80 k.p.a. nie wyznacza organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne.

Sąd, dokonując kontroli działania organu w tym zakresie, nie dopatrzył się nieprawidłowości. Zdaniem sądu, przeprowadzone przez orzekające w sprawie organy postępowanie dało podstawy do przyjęcia, że skarżący wydobywał bez zezwolenia piasek w ilości przyjętej przez organy. Nie ma w tych ustaleniach dowolności, nielogiczności lub braku oparcia w dowodach, co oznacza, że istniały podstawy faktyczne do orzeczenia wobec skarżącego opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez zezwolenia we wskazanej w decyzji wysokości. Sąd nie podzielił bowiem zarzutu skargi o naruszeniu przepisów prawa materialnego – art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 P.g.g. przez ich wadliwe zastosowanie.

Brak również podstaw do kwestionowania jakoby wydobytą kopaliną nie był piasek, gdyż nie przeprowadzono w tym kierunku dowodu z opinii biegłego. Jak wynika z akt sprawy wydobyty piasek zakwalifikowano jako piasek średnio i drobnoziarnisty koloru szarego. Jest to ustalenie leżące w kompetencjach organu geologiczno-górniczego. Kwestionowanie dalszych ustaleń faktycznych Sąd nie podziela. W sprawie występują wyspecjalizowane organy geologiczno-górnicze, do których kompetencji należy wykonywanie nadzoru i kontroli nad działalnością regulowaną prawem geologicznym i górniczym (art. 1 ust. 2 pkt 2 P.g.g.), w tym wymierzanie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji (art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 3 P.g.g.). Skoro jest to właściwość tego organu, to naturalnym jest przyznanie mu kompetencji do przyjmowania ustaleń koniecznych do wykonywania swych obowiązków i w tym celu organ zatrudnia pracowników o kwalifikacjach niezbędnych do wykonywania jego ustawowych zadań. Występujący w treści art. 84 § 1 k.p.a. zwrot "gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne ..." należy rozumieć w ten sposób, że chodzi o wiadomości, które leżą poza kompetencjami organu. W niniejszej sprawie obliczenia wydobytej kopaliny dokonała osoba z uprawnieniami mierniczego górniczego, co spełnia wymogi z art. 116 ust. 3 P.g.g., zgodnie z którym dokumentację mierniczo-geologiczną sporządza: mierniczy górniczy, a w przypadku wydobywania kopalin metodą odkrywkową - także osoba posiadająca kwalifikacje zawodowe w zakresie geodezyjnych pomiarów sytuacyjno-wysokościowych. Jest to wystarczająca podstawa do przyjęcia, że obliczenia ilości wydobytego piasku dokonała osoba o właściwych kwalifikacjach, co oznacza, że organ nie miał obowiązku przeprowadzenia dowodu z dodatkowej opinii biegłego, albowiem nie wymagał tego stan sprawy.

Po wtóre w aktach administracyjnych znajduje się dokument określony jako "Sprawozdanie z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji" sporządzone we wrześniu 2021 r. Do sprawozdania tego dołączone jest obliczenie ilości kopaliny i dokumentacja zdjęciowa. Na tej podstawie organ I instancji dokonał obliczeń opłaty podwyższonej przy uwzględnieniu stawki wynikającej z obwieszczenia Ministra Środowiska z 17 września 2019 r. w sprawie stawek opłat na rok 2020 z zakresu prawa geologicznego i górniczego (Monitor Polski z 2019 r., poz. 927). Obliczenia te jak wskazano w zaskarżonej decyzji uwzględniały wyłącznie pryzmy, w których nagromadzony był piasek, a do obliczeń przyjęto wartość gęstości objętościowej w stanie niezagęszczonym. Przyjęta wartość 1,38 t/m3 była korzystniejsza dla skarżącego. Zdaniem Sądu tak dokonane wyliczenia należy uznać za prawidłowe biorąc pod uwagę kwalifikacje osób je wykonujących (odpowiednio: nadinspektora ds. górnictwa odkrywkowego, nadinspektora ds. miernictwa górniczego, st. inspektora ds. miernictwa górniczego i st. inspektora ds. geologicznych) oraz dokonanie ich przy użyciu licencjonowanych programów komputerowych. Ponadto jak wskazano w odpowiedzi organu na skargę starszy inspektor ds. geologii posiada stwierdzone kwalifikacje w zakresie geologii. Legitymuje się również kwalifikacjami kategorii III (nr 0495) uprawniającymi do wykonywania, dozorowania i kierowania pracami geologicznymi polegającymi na poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż kopalin objętych prawem własności nieruchomości gruntowej. Posiada też wieloletnie doświadczenie w pracy jako geolog powiatowy, obecnie pracownik inspekcyjno-techniczny ds. geologii organu nadzoru górniczego. W tej sytuacji nie było potrzeby sięgania w tym zakresie do dowodu z opinii biegłego geologa jak tego domagał się skarżący, gdyż dokument, z którego korzystał organ "Sprawozdanie z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji" był wystarczająco miarodajny.

Wprawdzie skarżący twierdził, że wykonał całe zadanie grzecznościowo, po koleżeńsku, tj. bez pobierania opłat od Klubu W, do którego należy jako członek – wędkarz, a całość wydobytego mułu/ziemi z dna zbiornika przeznaczył na roboty niwelacyjne, niemniej jednak kwestia przeznaczenia czy powodu wykonywania prac wydobywczych nie jest istotna w sprawie, podobnie jak pobudki, jakimi kierował się skarżący nie mogły przesądzać o tym, że prowadzona działalność nie stanowiła wydobycia kopalin, jeśli zważyć, że w jej trakcie dokonano oddzielenia kopaliny od złoża. Z wydobyciem mamy do czynienia nie tylko w przypadku zbycia kopalin, ale nawet wówczas, gdy odłączona substancja nie była sprzedawana albo przeznaczona do sprzedaży. Jedynie jej zdatność do sprzedaży (a nie faktyczne przeznaczenie) jest cechą istotną dla uznania substancji za kopalinę, gdyż sposób zagospodarowania oddzielonych kopalin nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też podniesione w skardze argumenty wskazujące na to, że skarżący nie działał zarobkowo w sposób zorganizowany i ciągły, a jedynie po koleżeńsku, tj. bez pobierania opłat nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Prawidłowo zatem, zdaniem Sądu, nałożono na skarżącego opłatę podwyższoną za wydobycie kopaliny bez koncesji, co oznacza, że złożoną skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259).

[pic]