Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1331/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2023 r., znak SKO.ŚR/4111/480/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. H. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 12 czerwca 2023 r. (znak SKO.ŚR/4111/480/2023) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy J. z 13 marca 2023 r. (znak [....] o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W stanie faktycznym sprawy skarżąca pismem z 23 stycznia 2023 r. skierowanym do Wójta Gminy J. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, J. G. Do akt sprawy skarżąca dołączyła orzeczenie z 5 października 2020 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca wydane do 31 października 2023 r. Z orzeczenia tego wynikało, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 października 2020 r.

W toku postępowania organ przeprowadził wywiad środowiskowy w trakcie którego ustalił m.in., że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką, a niepełnosprawny ojciec skarżącej zamieszkuje wraz z nimi w jednym domu. Skarżąca nie pracuje, ponieważ – jak zapisał pracownik socjalny – sprawuje całodobową opiekę nad ojcem. Skarżąca utrzymuje się ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, który uzyskała z uwagi na opiekę nad ojcem. Skarżąca pomaga ojcu w codziennym funkcjonowaniu i czynnościach związanych z utrzymaniem higieny osobistej. W wywiadzie opisano poszczególne czynności opiekuńcze realizowane przez skarżącą w ciągu dnia.

Wójt Gminy J. wskazaną na wstępie decyzją z 13 marca 2023 r. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W motywach rozstrzygnięcia opisał ustalenia wywiadu środowiskowego oraz problemy zdrowotne ojca skarżącej (m.in. schorzenia układu krążenia i ruchu, cukrzyca, ostre napady dny moczanowej, zaburzenia krzepnięcia krwi). Wskazał, że skarżąca jest jedyną osobą która sprawuje stałą i osobistą opiekę nad ojcem i w tym celu zaprzestała od 1 listopada 2020 r. prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu, całodobowe sprawowanie opieki nad ojcem i codzienna pomoc w m.in. utrzymaniu higieny osobistej, przygotowywaniu posiłków, podawania leków oraz ciągła obecność (nadzór) skarżącej przy ojcu, wykluczają podjęcie przez nią pracy zarobkowej. Pomimo tego skarżąca nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Pobiera ona bowiem od 1 listopada 2020 r. specjalny zasiłek pielęgnacyjny w związku z opieką nad ojcem. W ocenie organy, powyższe wyklucza, na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 b) ustawy z dnia 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych, możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia.

W odwołaniu od opisanej decyzji skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez brak uwzględniania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K38/13),

2) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalenie i wypłacie zasiłku dla opiekuna, stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,

3) niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez nieuwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5

Skarżąca podniosła, że organ pominął regułę z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z której wynika, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w powołanej ustawie skarżącej przysługuje prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., zatem w dacie złożenia wniosku skarżąca mogła dokonać wyboru przysługującego jej świadczenia. Oczywistym zatem jest, że skarżąca korzysta z tej formy pomocy (specjalnego zasiłku opiekuńczego), bowiem dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły jej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia jej wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Podkreśliła, iż z treści złożonego przez nią wynika jednoznacznie intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 12 czerwca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Kolegium brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Kolegium stanęło na stanowisku, że rozmiar obowiązków skarżącej związanych z opieką nad ojcem nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia, przynajmniej w częściowym wymiarze czasu pracy. Takie bowiem czynności jak przygotowywanie posiłków, dawkowanie leków, sprzątanie czy załatwianie spraw urzędowych, umawianie wizyt lekarskich, kontrolne wizyty lekarskie raz w miesiącu, nie mogą być uznane za czynności wymagającej pełnej dyspozycyjności ze strony skarżącej. Czynności te mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym lub też stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, co tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwania skarżącej z ojcem nie może jej usprawiedliwiać w powstrzymywaniu się (niepodejmowaniu czy rezygnacji) wykonywania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i wiązania braku aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. SKO w Krakowie zwróciło również uwagę na występujący w orzecznictwie pogląd, z którego wynika, iż podstawową przesłanką przyznania rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Między rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, istnieć musi bezpośredni związek, co oznacza, że rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego podyktowana musi być właśnie sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Związek między rezygnacją z pracy bądź niepodejmowaniem zatrudnienia (lub zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego) przez wnioskodawcę, a sprawowaną przez niego opieką nad osobą niepełnosprawną, musi być bezpośredni i ścisły. Kolegium zaakcentowało, że rolnik przy właściwej organizacji pracy może prowadzić gospodarstwo rolne - zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Kolegium opieka sprawowana przez skarżącą nie ma charakteru stałego i nieprzerwanego, a określony przez nią zakres opieki w połączeniu ze stanem zdrowia jej ojca nie jest tego rodzaju, że wykluczałby podjęcie pracy w gospodarstwie rolnym przez skarżącą choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Nadto, Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na przepisy k.r.o. dotyczące obowiązku alimentacyjnego (art. 128, art. 129 § 2) i podało, że skarżąca posiada jeszcze pięcioro rodzeństwa zamieszkującego w tej samej miejscowości i wspólnie z nimi może realizować obciążający ich względem ojca obowiązek alimentacyjny. Wywodziło SKO, że pomoc przy ojcu może być świadczona w wieloraki sposób, czy to poprzez określoną pomoc świadczoną osobiście, czy też w formie finansowej, w zależności od indywidualnych możliwości danej osoby. Zatem nie ulega wątpliwości, że opieka taka może zostać zapewniona w różny sposób. Natomiast posiadanie przez dzieci osoby niepełnosprawnej własnych rodzin, wykonywanie przez nich pracy zawodowej czy zamieszkiwanie nawet w odległej miejscowości czy w innym kraju, nie są w żadnym wypadku okolicznościami wyłączającymi obowiązek alimentacyjny dzieci względem rodzica znajdującego się w trudnej sytuacji i wymagającego opieki.

W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie:

– art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

– art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawnym ojcem, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

Skarga żądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania Ponadto zawierała wniosek o zasądzenie kosztów postępowania W uzasadnieniu skargi wskazano, że z art. 17 ust. 1 powołanej wyżej ustawy wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale nie musi być to opieka całodobowa. Podniesiono także, że z utrwalonej linii orzeczniczej wojewódzkich sądów administracyjnych wynika, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego argument, że rodzeństwo wnioskodawcy winno wspierać wnioskodawcę w opiece nad osobą niepełnosprawną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie naruszała ani przepisów postępowania, ani prawa materialnego w stopniu, nakazującym wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. Skarga, jako niezasadna, podlegała zatem oddaleniu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.). Przepis ten mówi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z kolei w myśl art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Stosownie do ustępu 2 cytowanego ostatnio przepisu, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także - stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu natomiast kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. Jak przy tym wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Jak zasadnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. (sygn. I SA/Wa 1265/11), wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia. Uznać więc należy, że pojęcie "opieki", o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21, por. też wyrok WSA w Krakowie z 19.01.2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1389/22).

Z przyjętych przez organ odwoławczy motywów rozstrzygnięcia wynikało, iż zakwestionował on istnienie związku przyczynowo-skutkowego między pasywnością zawodową skarżącej (pracą w gospodarstwie rolnym), a opieką sprawowaną nad ojcem. W tym aspekcie SKO w Krakowie wskazało na ustalony w postępowaniu zakres opieki, który nie jest tego rodzaju aby nakazywał rezygnować z pracy, jak też zwróciło uwagę na uwarunkowania rodzinne niepełnosprawnego, tj. posiadanie, poza skarżącą, pięciorga dzieci zobowiązanych do jego alimentacji. W ocenie Sądu, zaprezentowane przez organ odwoławczy motywy decyzji, jak też przyjęty kierunek rozstrzygnięcia – były trafne. Podzielić bowiem należało stanowisko organu odwoławczego, że wynikający z akt stan zdrowia niepełnosprawnego ojca skarżącej i w konsekwencji odpowiadający temu stanowi zakres celowej opieki, jakiej osoba ta wymaga – nie uprawniały do przyjęcia nieodzowności rezygnacji skarżącej z aktywności w gospodarstwie rolnym. Wskazać trzeba, że uwarunkowania zdrowotne ojca skarżącej wyznaczały dysfunkcje narządu ruchu (wskazany w orzeczeniu o niepełnosprawności symbol: 05-R). Z akt wynika, że niepełnosprawny przeszedł w 2020 r. zawał, jednak jego stan zdrowia wyłaniający się z dokumentacji medycznej (k. 30) określony został jako "stabilny". Z kolei w 2017 r. niepełnosprawny cierpiał na dolegliwości ceśni nadgarstka. W toku postępowania skarżąca wskazywała także, iż jej ojciec choruje na cukrzycę i dnę moczanową, jednakże nie zaoferowała organom administracji publicznej jakichkolwiek dokumentów mogących uwiarygadniać takie dolegliwości jej ojca, a przez to też wykazywać lub choć uprawdopodobnić związany z tymi chorobami zakres czynności opiekuńczych. Dostrzec jednak przede wszystkim należy, iż w toku prowadzonego postępowania ustalono, że ojciec skarżącej nie jest osobą obłożnie chorą, która wymagałaby permanentnej opieki. Jak bowiem niespornie ustalono, ojciec skarżącej nie jest pamersowany, porusza się samodzielnie, a przy tym, w towarzystwie skarżącej, spaceruje. Powyższe pozwalało zasadnie przyjąć, że jest to osoba mobilna ruchowo, a nadto zdolna do wykonywania ćwiczeń fizycznych, trwających według zapewnień skarżącej, 1-2 godziny (k. 32). Uwzględnienie wskazywanej wyżej mobilności niepełnosprawnego nie uprawniało do uznania za w pełni wiarygodnych twierdzeń skarżącej, iż jej ojciec nie jest zdolny do realizowania takich czynności, jak: przygotowanie leków, pomiar ciśnienia, cukru, czy opłacanie rachunków. Nadto, w kontekście wskazywanej wyżej sprawności ruchowej (możliwość spacerowania, wykonywania ćwiczeń fizycznych), usprawiedliwione wątpliwości budzi też akcentowana przez skarżącą potrzeba prowadzenia ojca do WC. W ramach czynności opiekuńczych realizowanych względem ojca skarżąca podawała też potrzebę uczestnictwa z nim w wizytach lekarskich. Uwzględniając jednak fakt, iż – wg oświadczeń skarżącej – badania ojca odbywają się raz w miesiącu (k. 33) – tak określoną ich częstotliwość nie sposób traktować jako szczególnie intensywną i angażującą tak znaczną ilość czasu opiekuna, że konieczna jest rezygnacja z pracy. Wskazana częstotliwość wizyt lekarskich naprowadza też na stabilny stan zdrowia niepełnosprawnego. Nawet jednakże uznając, że ojciec skarżącej wymaga wsparcia w zachowaniu higieny osobistej, czy w przygotowaniu posiłków oraz okresowego, większego zaangażowania opiekuna w przypadku napadu dny moczanowej (napady te trwać mają ok 4 dni, jednak z akt nie wynika ich częstotliwość) – to w oparciu o akta sprawy nie sposób przyjmować, że wskazane wyżej czynności są tego rodzaju, aby wykluczały one całkowicie aktywność zawodową skarżącej, w szczególności gdy uwzględni się charakter pracy w gospodarstwie rolnym, cechujący się dużą elastycznością czasu tej pracy. Zaprezentowane więc przez SKO w Krakowie stanowisko, nie było – w ocenie Sądu – wadliwe. Czynności opiekuńcze skarżącej nie są bowiem tego rodzaju, aby ich realizacja wymaga stałej obecności (np. czujności) opiekuna celem zapewnienia egzystencjalnych potrzeb niepełnosprawnemu lub uchronienia podopiecznego od ewentualnego niebezpieczeństwa, jakie może spowodować swoim nieświadomym zachowaniem. Jak wskazano na wstępie uzasadnienia, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W ocenie Sądu, rozstrzygając sprawę organ odwoławczy prawidłowo oparł się na niewątpliwej okoliczności posiadania przez skarżącą pięciorga rodzeństwa, akcentując zarazem, iż po stronie tych osób nie zachodzą obiektywne okoliczności pozwalające przyjąć istnienie przeszkód we wsparciu skarżącej w opiece nad ojcem. Sąd orzekający w tej sprawie podziela pogląd, zgodnie z którym możliwość współdziałania rodzeństwa wnioskodawcy w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem jest postrzegana jako element stanu faktycznego mającego wpływ na ustalenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej wnioskującego, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1235/22, czy wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1280/22). Wskazać należy, że NSA w wyroku z 20.12.2023 r. (sygn. akt I OSK 2322/22) także akcentował, iż nie bez znaczenia dla sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest okoliczność, że wymagający wsparcia niepełnosprawny posiada jeszcze inne (poza wnioskodawcą) dorosłe dzieci, a zatem, występują inne osoby, które powinny (osobiście bądź finansowo) włączyć się do opieki nad niepełnosprawnym rodzicem, do czego są zobowiązane zgodnie z ustawą Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Powyższe nie oznacza, że to Sąd wybiera, kto ma zapewnić opiekę niepełnosprawnemu, podkreśla jednak, że żądający świadczenia nie jest jedyną osobą, na której ciąży obowiązek opieki nad matką.

Dostrzec w związku z powyższym też trzeba, iż w realiach rozpatrywanej sprawy, rodzeństwo skarżącej mieszka w tej samej miejscowości, co skarżąca i ich niepełnosprawny ojciec. Jak celnie wyjaśnił NSA w wyroku z 14 lutego 2024 r. (sygn. akt I OSK 229/23) nie pozostaje bez wpływu na ocenę istotnej w sprawie przesłanki związku przyczynowego to, czy w niewielkiej odległości od podlegającego opiece niepełnosprawnego rodzica, mieszkają inne osoby zobowiązane do jego alimentacji (pozostałe jego dzieci). Ta bowiem okoliczność obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem. Uwzględniając więc fakt zamieszkiwania licznego rodzeństwa skarżącej w tej samej miejscowości, co niepełnosprawny oraz to, że część tego rodzeństwa (Z., K.) pracują w gospodarstwie rolnym, a zatem także dysponują elastycznym czasem pracy – stwierdzić należy, że istnieje taka możliwość zorganizowania przez rodzinę opieki nad niepełnosprawnym ojcem, która – pozwoli skarżącej na kontynuowanie aktywności zawodowej. Nadto, dostrzec trzeba, że z akt wynika, że niepracująca siostra skarżącej M., angażuje się w opiekę nad ojcem (k. 10v, k. 32). Z perspektywy tych ustaleń stwierdzić trzeba, iż opieka skarżącej nad niepełnosprawnym ojcem nie może być więc postrzegana jako opieka wyłączna. Taka zaś okoliczność, jak zasadnie wskazał WSA w Krakowie w wyroku z 12.10.2023 r. (sygn. akt III SA/Kr 404/23) uprawnia do zanegowania istnienia związku przyczynowo-skutkowego, w rozumieniu przedstawionym na wstępie.

Powyższe rozważania stanowią ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które Sąd, z przedstawionych wyżej przyczyn, uznał za nietrafne.

Końcowo należy zająć stanowisko odnośnie wynikającego z akt faktu pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu opieki nad ojcem. Należy bowiem podkreślić, że mimo podobieństwa przesłanek przyznania obu świadczeń – w tym warunku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną – świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy są odrębnymi instytucjami i przyznawane są w odrębnych postępowaniach. Regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozwalają przyjąć, iż występować może automatyczne przeniesienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której uprzednio przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy. Inaczej mówiąc, w ustawie o świadczeniach rodzinnych brak regulacji przewidującej, że fakt uprzedniego przyznania zainteresowanemu specjalnego zasiłku opiekuńczego determinuje uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie ostatnio wskazanego świadczenia wymaga bowiem przeprowadzenia odrębnego (tj. samodzielnego, autonomicznego) postępowania administracyjnego, w którym – niezależnie od ocen poczynionych w innych postępowaniach – badane są normatywnie określone przesłanki przyznania tegoż wsparcia. Poddanie sądowej kontroli decyzji wydanej w tym przedmiocie powoduje, że poza zakresem ocen Sądu pozostają uprzednio wydane decyzje przyznające specjalny zasiłek opiekuńczy. Tak więc Sąd, w aktualnie prowadzonym postępowaniu, nie kontroluje legalności (prawidłowości) przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Okoliczność więc, że skarżąca w przeszłości uzyskała wskazany zasiłek – nie oznaczała jeszcze (automatycznie) spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż oceniana aktualnie sprawa jest niezależna, odrębna od sprawy dotyczącej zasiłku opiekuńczego (por. też wyrok WSA w Krakowie z 5.04.2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1537/21). Jak wyżej wskazano, ustalenia poczynione w ramach kontrolowanej obecnie sprawy nie dały natomiast podstaw do przyjęcia istnienia związku przyczynowo-skutkowego w rozumieniu zaprezentowanym na wstępie uzasadnienia. W konsekwencji powyższych rozważań, prawidłowe było stanowisko Kolegium, że okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, że pomimo niekwestionowanego stanu zdrowia ojca skarżącej i konieczności udzielania pomocy, samo sprawowanie opieki, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawy tej nie stanowi także fakt legitymowania się przez matkę skarżącej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji wyroku.