Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2915/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, 21
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 107  par. 3, 138  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 417 1  par. 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Iwona Maciejuk Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w części i umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie dotyczącym części działki oznaczonej aktualnie numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha (stanowiącej część dawnej działki nr [...]) oraz część działki oznaczonej aktualnie numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha (stanowiącej część dawnej działki nr [...]) oraz uchylił zaskarżoną decyzję w pozostałej części i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2011 r. M. T. działający w imieniu

własnym oraz jako pełnomocnik S. T., Z. T., Z. R., D. T., H. T., A. B. i M. G. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem

o stwierdzenie, że nieruchomość ziemska położona we wsi K., powiecie D. o powierzchni [...] ha, stanowiąca dawną własność B. T., nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, z późn. zm.; dalej: "dekret PKWN").

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że majątek ziemski K. podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Motywując swoje stanowisko organ skonstatował, iż nieruchomość objęta wnioskiem spełniała kryteria obszarowe do jej przejęcia na cele reformy rolnej. Ponadto majątek K. stanowił w przeważającej części grunty, które mogły być wykorzystane

na cele reformy rolnej.

Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. wniósł M. T., działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik S. T., Z. T., Z. R., D. T., H. T., A. B. i M. G.

Rozpoznając złożone odwołanie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przywołał

treść art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN. Wskazał ponadto, że na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, strona mogła ubiegać się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona

spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust.1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że majątek K. był przedmiotem orzeczenia administracyjnego wydanego na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. orzeczeniem z dnia [...] listopada 1957r.,

które stwierdziło, że nieruchomości ziemskie położone we wsi K. oraz w osadzie L., pow. D. o ogólnym obszarze [...] ha, stanowiące własność B. T. podlegają przejęciu na cele reformy rolnej. Następnie Minister Rolnictwa orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1958r. Nr [...] utrzymał w mocy powyższe orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] listopada 1957r. Na skutek wniosku złożonego przez M. T., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w pkt 1 stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] czerwca 1958r. Nr [...] oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] listopada 1957r. w części dotyczącej części działki oznaczonej aktualnie numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha (stanowiącej część dawnej działki nr [...]) oraz części działki oznaczonej aktualnie numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha (stanowiącej część dawnej działki nr [...]). Ponadto w pkt. 2 decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, stwierdził,

że ww. orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia [...] czerwca 1958r. Nr [...]

oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w B. z dnia [...] listopada 1957r. zostały wydane z naruszeniem prawa w stosunku do: dawnej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, w skład której wchodzą aktualnie działki oznaczone następującymi numerami ewidencyjnymi: część działki

nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...]

o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha; dawnej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, w skład której wchodzą aktualnie działki oznaczone następującymi numerami ewidencyjnymi: część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni

[...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha: dawnej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, w skład której aktualnie wchodzą działki oznaczone następującymi numerami ewidencyjnymi: część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha; dawnej działki nr [...] o powierzchni [...], w skład której aktualnie wchodzą działki oznaczone numerami ewidencyjnymi: część działki

nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha; dawnej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, w skład której aktualnie wchodzą działki oznaczone numerami ewidencyjnymi: część działki nr [...]

o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, część działki

nr [...] o powierzchni [...] ha; dawnej działki nr [...] o powierzchni [...], stanowiącej obecnie część działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] ha; dawnej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej obecnie część działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]; dawnej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej obecnie część działki nr [...] i odmówił stwierdzenia ich nieważności w tej części z uwagi na fakt, iż wystąpiły nieodwracalne skutki prawne.

Organ odwoławczy opisał znajdujące się w aktach sprawy dowody tj. protokół spisany w dniu [...] listopada 1957r. w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku "[...] " oraz gospodarstwa rolnego położonego w osadzie L. stanowiącego własność T: B. oraz rejestr pomiarowy sporządzony przez geodetę M. P. w 1958 r. Ponadto wskazał, że jedynie wobec części działek wyżej wymienionych Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia

2010 r. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] czerwca 1958r. Nr [...] oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] listopada 1957 r. W zakresie pozostałej części majątku K. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jedynie stwierdził wydanie ww. orzeczeń z naruszeniem prawa, co nie jest równoznaczne z wyeliminowaniem ich

z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, Minister uznał, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczne orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia [...] czerwca 1958r. Nr [...] oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] listopada 1957r. w zakresie dotyczącym działek wymienionych w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2010 r. Uznał zatem, że w niniejszej sprawie w stosunku do sprawy, co do której Minister Rolnictwa wydał ww. ostateczne orzeczenie z dnia z dnia [...] czerwca 1958r. zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa sprawy administracyjnej, która została

już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Z tych względów Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że odnośnie części działki oznaczonej aktualnie numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha (stanowiącej część dawnej działki nr [...]) oraz części działki oznaczonej aktualnie numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha (stanowiącej część dawnej działki nr [...]), co do których Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją

z dnia [...] stycznia 2010 r. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] czerwca 1958r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] listopada 1957r, za prawidłowe ustalenia Wojewody [...] o ich podpadaniu pod działanie dekretu PKWN

o przeprowadzeniu reformy rolnej. Uznał, że nieruchomości stanowiące dawną własność B. T. jako całość spełniały kryteria powierzchniowe do przejęcia na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzenia reformy rolnej.

W tej sytuacji uznał, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...] w zakresie dotyczącym części działki oznaczonej aktualnie numerem ewidencyjnym [...]o powierzchni [...] ha oraz części działki oznaczonej aktualnie numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha była zasadna

i prawidłowa. Jednocześnie organ pierwszej instancji nie był uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie podpadania pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej pozostałej części majątku K., z uwagi na istnienie takiej decyzji

w obrocie prawnym.

Skargę na powyższa decyzję wnieśli: M. T., S. T., Z. T., Z. R., D. T., H. T., A. B. oraz M. G. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy

rolnej (Dz. U. 1945 Nr 10 poz. 51) poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w części

i w tym zakresie umorzenie postępowania pierwszej instancji wskutek uznania,

że organ I instancji nie był uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie podpadania pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej tej części majątku K., wobec której w postępowaniu nadzorczym ograniczono się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa w sytuacji, gdy powyższy wniosek jest nieuzasadniony, albowiem:

a) wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu, czy nieruchomość popadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, które nie wywołuje skutków w prawie własności;

b) nie istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] listopada 1957 r.

i orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia [...] czerwca 1958 r. Nr [...]

i sprawy rozpoznawanej

2) naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego

z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (tekst jednolity: Dz. U.

1945 Nr 3 poz. 13) poprzez ustalenie, że majątek ziemski K. podpadał

pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej

w sytuacji, gdy rozmiar użytków rolnych wchodzących w skład nieruchomości

ziemskiej nie przekraczał 50 ha;

3) naruszenie art. 2 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez nieuwzględnienie, że działy fizyczne, czy też prawne nieruchomości, których

dokonano przed datą 1 września 1939 roku, ustawodawca uznał za ważne

i skuteczne w stanach i zakresie uregulowanym w/w dekretem;

4) naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071) [dalej: k.p.a.] w zw. z art. 77 § 1

k.p.a. polegające na:

a) nieuwzględnieniu, iż nieruchomości zbyte w ramach nieformalnego obrotu nie wchodziły w skład nieruchomości ziemskiej stanowiącej własność B.

T., albowiem ten utracił prawo własności na skutek upływu czasu

skutkującego zasiedzeniem nieruchomości przez ich nabywców;

b) niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym braku analizy przeznaczenia konkretnych działek i uwzględnienia ich faktycznego wykorzystania wg stanu

na [...] września 1944 r. w sytuacji, gdy strona postępowania sygnalizowała,

że w skład nieruchomości ziemskiej wchodził duży obszar nieużytków,

które ze względu na swój charakter ([...]) były dla produkcji rolnej zbędne, a w konsekwencji nie stanowiły użytków rolnych w rozumieniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej;

c) dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych nie znajdujących potwierdzenia

w zebranym w sprawie materiale dowodowym, a w szczególności ustaleń

co do tego jaka część nieruchomości zbytych w ramach obrotu nieformalnego

stanowiła na datę [...] września 1944 r. użytki rolne.

5) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez:

a) ustalenie, że łączny rozmiar użytków rolnych wchodzących w skład nieruchomości ziemskiej stanowiącej własność B. T. wynosił ponad [...] ha

w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia wniosek przeciwny,

b) brak oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy,

a w szczególności złożonych przez stronę dokumentów potwierdzających, że część majątku B. T. została sprzedana w ramach nieformalnego obrotu, co wraz z upływem czasu skutkowało utratą prawa własności;

c) ustalenie, że części działek nr [...] wraz z pozostałą częścią majątku stanowiły zwartą jednostkę kompozycyjną a przez to mogły zostać wykorzystane na cele reformy rolnej;

6) naruszenie art. 8 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli do organów Państwa i podważający świadomość prawną obywateli wskutek uznania, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przypadek powagi rzeczy osądzonej, a w konsekwencji braku inicjatywy w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy;

7) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełne i lakoniczne uzasadnienie decyzji,

co przejawiło się przede wszystkim w:

a) nieustosunkowaniu się do zarzutów odwołania oraz twierdzeń uważanych

przez stronę za istotne - twierdzeń w zakresie utraty prawa własności części nieruchomości ziemskiej B. T. na skutek upływu czasu skutkującego zasiedzeniem nieruchomości przez nabywców, którzy uzyskali władanie nad nieruchomościami w ramach nieformalnego obrotu;

b) braku wskazania na podstawie jakich dowodów dokonano ustaleń co do tego jaka część nieruchomości zbytych w ramach obrotu nieformalnego stanowiła na datę [...] września 1944 r. użytki rolne. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. w zakresie dotyczącym części działki oznaczonej aktualnie numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha (stanowiącej część dawnej działki nr [...] oraz część działki oznaczonej aktualnie numerem ewidencyjnym [...]

o powierzchni [...] ha (stanowiącej część dawnej działki nr [...]) (punkt 1 decyzji) oraz uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. w pozostałej części i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej

pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności

z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270

ze zm. dalej ppsa).

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie narusza prawa.

Na wstępie należy wskazać, iż dekret z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej, wywołał skutki prawne, w postaci przejęcia z mocy samego prawa na rzecz Skarbu Państwa, prawa własności nieruchomości podlegających przedmiotowemu zakresowi tego dekretu, już w dniu jego wejścia

w życie, tj. w dniu 13 września 1944 r. (art. 2 ust. 2 zd. 3 w zw. z art. 21 dekretu).

Współczesna wykładnia przepisów tego dekretu, dokonywana w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie, czy nieruchomość ziemska podpada pod działanie

art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie może być zatem oderwana od realiów prawnoustrojowych istniejących w 1944 r., a szczególnie

od ówczesnej aksjologii systemu prawnego, którego dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej był jednym z głównych elementów. W szczególności, nie można do wykładni przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, przykładać współczesnych konstytucyjnych standardów państwa prawnego i tworzenia prawa dla osiągania celów, które w sferze prawnej, wynikają przede wszystkim z obowiązującej obecnie Konstytucji RP.

Nie można bowiem pominąć, iż decyzja administracyjna wydawana na podstawie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, jak w niniejszej sprawie, ma charakter deklaratoryjnego, a nie konstytutywnego, potwierdzenia, czy majątek ziemski spełniała prawnie określone w przepisach omawianego dekretu kryteria, skutkiem czego była utrata jej własności przez byłego właściciela na rzecz Skarbu Państwa. Omawiany dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wywołał już zatem zamierzone

w nim skutki prawnorzeczowe. Obecnie chodzi więc jedynie o ustalenie przedmiotowego zakresu tych skutków wobec poszczególnych majątków ziemskich, jakie zaistniały już w dniu [...] września 1944 r.

Jakkolwiek zatem samo rozstrzygnięcie, jak i treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 r., budzi kategoryczny sprzeciw skarżącego, to jednak w sferze oceny prawnej tej decyzji, zdaniem Sądu,

nie można wyeliminować jej z obiegu prawnego, ponieważ nie zawiera ona takich wadliwości prawnych, które uprawniałyby Sąd do jej uchylenia.

Zgodnie z art. 2 ust 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, przyjętym za podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź [...] ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione m.in. w punkcie e, przechodzą bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 dekretu, część druga.

W postępowaniu administracyjnym organ I obu instancji ustalił, iż majątek ziemski K. podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN

z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powyższe ustalenia zostały poczynione na podstawie rejestru pomiarowego mierniczego przysięgłego M. P. sporządzonego w 1958 r. Z tego rejestru wynika, że grunty użytkowane przez obywatela B. T. to grunty we wsi K.

o powierzchni [...] ha (użytków rolnych [...] ha) oraz [...] ha (użytków rolnych ponad [...] ha) sprzedanych w latach 1930-1939 ha na rzecz rolników indywidualnych prywatnymi umowami. Mierniczy P. wymienił również [...] ha gruntów położonych w osadzie L, które to grunty jednak na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w S. z dnia [...] 1959 r, nabyła przez zasiedzenie A. C. z dniem [...] listopada 1937 r. Powyższe ustalenia zostały również poczynione na podstawie ekspertyzy z dnia [...] czerwca 2009 r. sporządzoną

przez geodetę uprawnionego mgr. inż. L. C. na zlecenie Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi. Te opracowania pozwoliły organowi I instancji ustalić, że majątek K. miał powierzchnię ponad [...] ha, natomiast łączny rozmiar użytków rolnych wchodzących w skład ww. nieruchomości stanowił [...] ha ([...] ha + [...] ha). zostały zatem spełnione normy obszarowe określone w art. 2 ust 1 lit. e dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wprawdzie wielkość nieruchomości wykazana

w rejestrze nie jest w pełni zgodna ze wszystkimi dokumentami zgromadzonymi dotyczącymi wielkości nieruchomości stanowiącej własność B. T., jednakże zgodzić się należy z organami, iż nie może mieć to wpływu na to, że obszar gruntów należących do ww. o charakterze rolnym, ze względu na przekroczenie normatywu przewidzianego w art. 2 ust 1 lit e dekretu ([...] ha użytków rolnych), podpada pod działanie tego przepisu.

To stanowisko zostało co do zasady zaakceptowane przez organ II instancji

w zakresie ustalenia norm obszarowych majątku K.. Utrzymanie zaskarżonej decyzji jedynie w zakresie działek oznaczonych aktualnymi numerami ewidencyjnymi [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha, w pozostałym zaś zakresie uchylenie decyzji organu I instancji i w tym zakresie umorzenie postępowania pierwszej instancji dokonane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa została spowodowana tym, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2010 r. stwierdzała nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] czerwca 1958 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] listopada 1957 r. jedynie w odniesieniu do ww. działek. W zakresie pozostałej części majątku K. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził wydanie ww. orzeczeń

z naruszeniem prawa. Odstąpienie od stwierdzenia nieważności decyzji i ograniczenie się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa, oznacza bowiem pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji i prowadzi do utrzymania skutków prawnych,

które decyzja ta wywołała. Następstwem uznania, że decyzja administracyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne jest rozstrzygnięcie wymienione w art. 158 § 2 k.p.a. Takie rozstrzygnięcie jest wyrazem kompromisu pomiędzy interesami prawnymi podmiotów domagających się wyeliminowania decyzji administracyjnej z obrotu prawnego z uwagi na jej wadliwość uzasadniającą stwierdzenie nieważności, a uzasadnioną interesem publicznym i indywidualnym, potrzebą utrzymania obowiązywania takiej decyzji. Ustawodawca ważąc te interesy zdecydował się na kompromis, polegający na tym,

że w określonych sytuacjach, wskazanych w art. 156 § 2 k.p.a., mimo ciężkich wad decyzji, nie będzie się stwierdzało jej nieważności, lecz wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.). W ten sposób ciężko wadliwa decyzja nadal będzie obowiązywać, natomiast podmiot, który doznał szkody spowodowanej wydaniem takiej decyzji, będzie mógł w oparciu o decyzję wydaną na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. dochodzić naprawienia szkody (art. 417¹ § 2 k.c.). Zatem stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa oznacza pozostawienie jej w tej części w obrocie prawnym.

W takim stanie faktycznym, wniosek złożony w dniu [...] grudnia 2011 r. mógł dotyczyć jedynie tej części nieruchomości ziemskiej położonej we wsi K., co do której Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. stwierdził nieważność. Zatem te wszystkie zarzuty skargi, które odnoszą się do nieprawidłowego zinterpretowania nieodwracalnych skutków prawnych ww. decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. nie mogły zasługiwać na uwzględnienie. Za niezasadne zatem należy uznać

te zarzuty skargi, które odnoszą się do tego, że część działek nr [...]

wraz z pozostałą częścią majątku mogły stanowić zawartą jednostkę kompozycyjną,

a przez to mogły zostać wykorzystane na cele reformy rolnej. W tej sprawie obowiązkiem organu było ustalenie, czy nieruchomość B. T. mogła podlegać przejęciu na cele reformy rolnej (a nie tylko część działek nr [...]),

ale w związku z treścią decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia

[...] stycznia 2010 r. mógł w tym zakresie wypowiadać się tylko co do tych działek,

co do których została stwierdzona ww. decyzja nieważność.

Odnośnie zarzutów skargi odnoszących się do nieuwzględnienia,

iż nieruchomości zbyte w ramach nieformalnego obrotu nie mogły stanowić własności B. T., gdyż zostały zasiedzone przez nabywców oraz, że organ nieprawidłowo ustalił powierzchnię nieruchomości ziemskich wliczając

w to powierzchnię nieużytków rolnych to- zdaniem sądu- nie zasługują one

na uwzględnienie. W wyroku z dnia 31 sierpnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 675/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceniał już te kwestie i wskazał,

że umowy nieformalne nie przenosiły własności gruntów na nabywców a zatem pomimo przeniesienia ich posiadania stanowiły w dalszym ciągu własność B. T. Nie negując faktu, że mogło dojść do zasiedzenia tych nieruchomości sąd wskazał,

że bieg terminu zasiedzenia dla najwcześniej sprzedanej działki kończył się najwcześniej w 1940 roku (brak dokładnej daty zawarcia nieformalnej umowy). Z treści art. 2 ust. 2 dekretu wynika natomiast, że nieważne są wszystkie fizyczne i prawe działy nieruchomości ziemskich wymienione w art. 2 ust. 1 lit. e dokonane po dniu 1 września 1939 r." Skoro zatem nabycie własności mogło nastąpić najwcześniej w 1940r. fakt sprzedaży tych nieruchomości nieformalnymi umowami pozostaje bez znaczenia

dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie podzielił również zarzutu skarżących

co do naruszenia §4 rozporządzenia wykonawczego wskazującego jakiego rodzaju grunty uznawane są za grunty rolne. Należy wszak zwrócić uwagę - co było wielokrotnie podkreślane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przejęciu na rzecz Skarbu Państwa podlegały nie "nieruchomości rolne" lecz "nieruchomości ziemskie", co było pojęciem zdecydowanie szerszym. A zatem sam fakt uznania bagien i lasów (poniżej

[...] ha) za grunty rolne pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, o ile grunty

te stanowiły cześć nieruchomości ziemskiej. Wobec treści art. 153 ppsa ocena prawna

i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w ww. orzeczeniu sądu wiążą

w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to (tak m. innymi NSA w wyroku z dnia 14 marca 2013 r., sygn. I GSK 1591/11), że orzeczenie Sądu obejmuje swoim zasięgiem przyszłe postępowanie administracyjne w tej sprawie. Zasada związania organu ponownie rozpoznającego sprawę wiąże się z elementami uzasadnienia orzeczenia Sądu administracyjnego i ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Wobec tego ani organ administracji publicznej, ani Sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu.

Wreszcie odnosząc się do pozostałych zarzutów procesowych, sąd stwierdza,

że nie doszło do naruszenia art. 107§3 kpa, gdyż uzasadnienie faktyczne i prawne spełniają wymogi wskazane w tym artykule. Niezasadne są także zarzuty naruszenia art. 7, 8 i 80 k.p.a. Organy obu instancji, wbrew twierdzeniom skarżącego, w toku prowadzonego postępowania podjęły wszelkie kroki celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając cały czas na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r.

poz. 270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.