Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 481/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 278,  art. 35
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak (spr.) Protokolant specjalista Izabela Szczerbińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi K. S.A. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków przemysłowych do rzeki O. I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 125 017 zł (słownie: sto dwadzieścia pięć tysięcy siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 26 maja 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, na podstawie przepisu art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r., poz. 2625 ze zm., zw. dalej p.w.), ustalił w formie informacji K. S.A. z/s w L. (zw. dalej również jako: Spółka, Skarżąca) za okres I kwartału 2023 r. opłatę zmienną w wysokości 17 379 665 zł za wprowadzanie ścieków przemysłowych do rzeki O. na działce nr [...], [...], [...] obręb [...] W. w m. G.

Opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 6 p.w., jako suma: iloczynu jednostkowej stawki opłaty zmiennej (0,05 zł) za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód, wyrażonej jako wskaźnik sumy chlorków i siarczanów (Cl+S04) i ilości tej substancji (333395881 kg) ) oraz iloczynu jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pozostałe substancje, tj. arsen, chrom, cynk, kadm, miedź, nikiel, ołów, rtęć, srebro i wanad (124,56 zł za 1 kg) i ilości tych substancji (5676,011 kg), oraz iloczynu jednostkowej stawki opłaty zmiennej za fenole lotne (45,55 zł za 1 kg) i ilości tych fenoli (62,952 kg).

Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód, wyrażonej jako wskaźnik sumy chlorków i siarczanów została określona w § 10 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2022 r., poz. 2438, zw. dalej rozporządzeniem) za 1 kg substancji wprowadzonych ze ściekami do wód dla fenoli lotnych oraz dla pozostałych substancji w § 10 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia.

Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto substancję, wyrażoną jako wskaźnik sumy chlorków i siarczanów, który powoduje opłatę najwyższą (art. 278 ust. 1 p.w.). Uwzględnienie w opłacie, opłaty za fenole lotne oraz opłaty za pozostałe substancje zawarte w ściekach wynika z art. 278 ust. 2 p.w., który stanowi, że w przypadku wprowadzania do wód lub do ziemi ścieków przemysłowych, do opłaty ustalonej według zasady, o której mowa w art. 278 ust. 1 p.w., dolicza się opłatę za inne substancje zawarte w ściekach.

W dniu 13 czerwca 2023 r. Spółka uiściła niniejszą opłatę, ale jednocześnie w tym samym dniu złożyła reklamację nie zgadzając się z wysokością opłaty zmiennej i sposobem jej wyliczenia, w tym przede wszystkim z naliczeniem pełnej opłaty zmiennej za odprowadzanie w ściekach sumy chlorków i siarczanów bez pomniejszenia ilości substancji zawartych w ściekach w zakresie sumy chlorków i siarczanów o ilość tych substancji zawartych w pobranych wodach, których zużycie spowodowało powstanie tych ścieków.

W tych okolicznościach spółka zaskarżyła informację w całości zarzucając jej:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 278 ust. 4 p.w. w zw. z art. 272 ust. 6 p.w. w zw. z art. 272 ust. 17 p.w. w zw. z art 268 ust. 1 pkt 2 p.w. w zw. z § 10 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię tych przepisów, w tym przede wszystkim art. 278 ust. 4 p.w. i niezastosowanie go w niniejszej sprawie, a konsekwentnie naliczenie pełnej opłaty zmiennej za odprowadzanie w ściekach sumy chlorków i siarczanów bez pomniejszenia ilości substancji zawartych w ściekach w zakresie sumy chlorków i siarczanów o ilość tych substancji zawartych w pobranych wodach, których zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, podczas gdy przy prawidłowej wykładni art. 278 ust. 4 p.w. jest ewidentne, że należało ten przepis zastosować i pomniejszyć ilość substancji zawartych w ściekach w zakresie sumy chlorków i siarczanów o ilość tych substancji zawartych w pobranych wodach, których zużycie spowodowało powstanie tych ścieków i tym samym uwzględnić ilości sumy chlorków i siarczanów netto, która to wartość była ujemna, co skutkowało ustaleniem wysokości opłaty zmiennej na poziomie 17 379 665 złotych, zamiast prawidłowej wysokości opłaty zmiennej na poziomie 785 608 złotych, przy czym powyższe naruszenie wobec jasnego i niebudzącego wątpliwości sformułowania art. 278 ust. 4 p.w. można uznać za rażące naruszenie prawa, które stanowiłoby podstawę do stwierdzenia nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

- naruszenie przepisów art. 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony Środowiska (Dz.U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm., zw. dalej p.o.ś.) i art. 86 Konstytucji RP i art. 278 ust. 4 p.w. poprzez błędną wykładnię polegającą na odstąpieniu od uwzględnienia dyrektyw interpretacyjnych nakazujących uwzględniać przy zwrocie kosztów usług wodnych, w szczególności zasadę "zanieczyszczający płaci" leżącą u podstaw mechanizmu odliczenia, o którym mowa w art. 278 ust. 4 p.w., skutkującą bezzasadnym obciążeniem skarżącej opłatą za wprowadzanie ścieków do wód w zakresie, w którym nie spowodowała ona zanieczyszczenia środowiska;

- naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 p.w., art 14 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2023, poz. 221, zw. dalej p.p.), a także art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw dotyczących wysokości opłat zmiennych ustalanych wobec Spółki za wprowadzanie ścieków przemysłowych do rzeki O., która to utrwalona praktyka polegała na tym, że za każdym razem od momentu wejścia w życie obecnie obowiązującego p.w. do momentu wydania przedostatniej informacji, przy ustalaniu wysokości niniejszej opłaty zmiennej w powyższym zakresie uwzględniano normę określoną w art. 278 ust. 4 p.w. (a w poprzednim stanie prawnym analogiczną normę określoną w art. 295 ust. 4 POŚ), zgodnie z którą podstawą ustalenia wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest ilość substancji zawartych w ściekach pomniejszona o ilość tych substancji zawartych w pobranych wodach, których zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, podczas gdy nie doszło do zmiany stanu faktycznego ani prawnego w tym zakresie, a także nie ma uzasadnionej przyczyny, dla której można było odstąpić od rozstrzygania sprawy w ten sam sposób, a zatem Dyrektor, wydając informację, powinien był wziąć pod uwagę art. 278 ust. 4 p.w. i pomniejszyć ilość substancji zawartych w ściekach o ilość tych substancji zawartych w pobranych wodach, których zużycie spowodowało powstanie tych ścieków w zakresie sumy chlorków i siarczanów, tak jak czynił to do tej pory, co z kolei skutkowałoby wymierzeniem opłaty zmiennej zgodnej ze złożonym przez Spółkę oświadczeniem, a wiec ponad 22 razy niższej niż opłata zmienna, której wysokość określono w Informacji.

- naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 272 ust. 17 p.w. oraz art. 11 k.p.a., w zw. z art. 14 ust. 2 p.w. poprzez ograniczenie treści informacji do wyjaśnienia, które ilości substancji zostały wzięte pod uwagę przy wyliczeniu opłaty zmiennej, bez pełnego wyjaśnienia sposobu obliczenia wysokości opłaty zmiennej, które pozwalałoby zrozumieć intencję Dyrektora, podczas gdy w sytuacji odejścia od wieloletniej utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw i doprowadzenia do sytuacji, w której wysokość opłaty zmiennej jest ponad 22 razy wyższa niż wysokość opłaty, która powinna zdaniem Spółki być ustalona, i jednocześnie stoi to w sprzeczności z złożonym przez nią oświadczeniem, powstaje ewidentna konieczność pełnego wyjaśnienia sposobu ustalenia wysokości tej opłaty, obejmującego odniesienie się do kwestii przyczyn pominięcia przy ustalaniu wysokości opłaty zmiennej zasady wynikającej z art. 278 ust. 4 p.w. oraz precyzyjnego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej zmiany podejścia przez Dyrektora;

- naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 12 p.p. oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych UE poprzez brak działania z urzędu i podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia prawidłowej wysokości opłaty zmiennej, w sytuacji gdyby przyjąć (czemu Spółka zaprzecza), że doszło do zmiany stanu faktycznego, która uzasadniałaby zastosowanie nowego podejścia do ustalenia wysokości opłaty zmiennej, podczas gdy w przypadku podjęcia takich wyjaśnień Dyrektor musiałby dojść do wniosku, że żadna zmiana stanu faktycznego nie nastąpiła, a zatem nie jest uzasadnione odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki

Wobec przedstawionych zarzutów spółka wniosła o uznanie niniejszej reklamacji w całości przez Dyrektora w ten sposób, że Dyrektor wyda i przekaże Spółce nową informację w sprawie ustalenia wysokości opłaty zmiennej, w której ustali ilość substancji w odniesieniu do sumy chlorków i siarczanów w wielkości ujemnej, co spowoduje, iż część wysokości opłaty zmiennej dla wskaźnika sumy chlorków i siarczanów będzie wynosiła 0,00 złotych, a w konsekwencji zmianie ulegnie całościowa wysokość opłaty.

Dyrektor Zarządu Zlewni we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nie znalazł podstaw do uwzględnienia reklamacji i stosownie do art. 273 ust. 6 w zw. z art. 272 ust. 6, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 p.w. oraz w zw. z art. 104 k.p.a. decyzją z dnia 23 czerwca 2023 r. (WR.ZUO.5.4701.369.2023.OZ.PO) określił Skarżącej za okres I kwartału 2023 r. opłatę zmienną w wysokości 17 379 665 zł za wprowadzanie ścieków przemysłowych do rzeki O. na działce nr [...], [...],[...] obręb [...] W. w m. G.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w art. 278 ust. 1 p.w. została określona zasada, zgodnie z którą wysokość opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagę substancję wyrażoną jako wskaźnik pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu, chemicznego zapotrzebowania tlenu, zawiesiny ogólnej, sumy chlorków i siarczanów (CI+SO4), który powoduje opłatę najwyższą. W niniejszej sprawie wskaźnikiem determinującym ustalenie wysokości opłaty przyjęto substancję wyrażoną jako wskaźnik sumy chlorków i siarczanów, wpływający na opłatę najwyższą-zgodnie z zasadą wskazaną art. 278 ust. 1. Natomiast swoistym wyjątkiem od tej zasady jest zawarte w art. 278 ust. 4 p.w. unormowanie, wskazujące, że podstawą ustalenia opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest ilość substancji zawartych w ściekach pomniejszona o ilość tych substancji zawartych w pobranych wodach, których zużycie spowodowało powstanie tych ścieków.

Dla zastosowania instytucji pomniejszenia niezbędne – zdaniem organu - jest wystąpienie dwóch przesłanek: pobór wód oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Zdaniem organu bezspornie spółka spełnia drugą przesłankę tj. wprowadza ścieki do wód i w tym zakresie dysponuje pozwoleniem wodnoprawnym na usługę wodną obejmującą wprowadzanie ścieków do wód, tj. udzielonego w drodze decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego z dnia 5 maja 2021 r. Spółka nie spełnia natomiast pierwszej przesłanki, albowiem nie posiada pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego na usługę wodną obejmującą pobór wód powierzchniowych lub wód podziemnych. Skoro zaś w sprawie nie została spełniona jedna z dwóch przesłanek, tj. brak było wód pobranych, to Dyrektor nie znalazł podstaw do zastosowania pomniejszenia ilości substancji zawartych w ściekach (suma jonów chlorków i siarczanów) wprowadzanych przez Spółkę do rzeki O.

Dalej organ wskazał, że co prawda Spółka dokonuje odwodnienia zakładów górniczych na podstawie pozwoleń wodnoprawnych: pozwolenia wodnoprawnego na odwodnienie Oddziału Zakładów Górniczych R. wydanego w drodze decyzji Marszałka Województwa Dolnośląskiego z dnia 5 grudnia 2013 r., pozwolenia wodnoprawnego na odwodnienie Oddziału Zakładów Górniczych L., wydanego w drodze decyzji Marszałka Województwa Dolnośląskiego z dnia 22 kwietnia 2014 r., pozwolenia wodnoprawnego na odwodnienie Oddziału Zakładów Górniczych P., wydanego w drodze decyzji Marszałka Województwa Dolnośląskiego z dnia 8 listopada 2017 r. niemniej jednak zdaniem organu pobór wód i odwadnianie zakładów górniczych to dwie zupełnie różne czynności, a ich przedmiot nie jest tożsamy, tzn. że woda jest wyłącznie przedmiotem poboru wód. Świadczy o tym choćby fakt, że w katalogu usług wodnych określonym w art. 35 ust. 3 p.w. w pkt. 1 wskazany został pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych, a dopiero w pkt. 8 odwadnianie zakładów górniczych. Oznacza to, że intencją ustawodawcy było wyraźne rozdzielenie tych różnych usług wodnych jakimi są pobór wód podziemnych i odwadnianie zakładów górniczych. Pomimo tego, że odnośnie czynności podejmowanych względem zakładów górniczych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego jest odwadnianie zakładów górniczych, to w ich toku nie jest dokonywany pobór wód w rozumieniu p.w., a ujmowane są wody z odwodnienia zakładów górniczych, które są ściekami w rozumieniu tej ustawy. Zdaniem organu wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego są niczym innym jak ściekami w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e) p.w.

Zdaniem organu ustalając opłatę za wprowadzanie ścieków do wód, na podstawie art. 278 ust. 4 p.w., nie można uwzględniać ilości substancji zawartych w ściekach pomniejszonej o ilość tych substancji zawartych w wodach pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych będących ściekami. Doprowadziłoby to do stosowania rozwiązań nieprzewidzianych prawem, a polegających na niczym innym jak "pomniejszaniu substancji w ściekach o substancje zawarte w ściekach". W niniejszej sprawie natomiast – zdaniem organu - nie zachodzi żaden ze wskazanych w art. 16 pkt 61 lit. e) p.w. wyjątków, który pozwalałby nie kwalifikować wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych jako ścieków, w szczególności nie można ich uznać za wody niezanieczyszczone. Tu organ nadmienił, że na podstawie danych przekazanych dla IV kwartału 2022 r. ustalono, że wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, jakim dysponuje Spółka, nie są wodami niezanieczyszczonymi, a wręcz przeciwnie - są ściekami pierwotnie zawierającymi zanieczyszczenia. Kwalifikacji tej nie zmienia twierdzenie Spółki, iż jest to naturalny poziom natężenia chlorkami i siarczanami dla wód kopalnianych występujących w tym miejscu. Organ wskazał, że ładunek sumy chlorków i siarczanów w wodach kopalnianych jest dużo wyższy niż w wodach powierzchniowych, dlatego też nawet gdyby uznać go za naturalny dla wód kopalnianych, to w żadnym wypadku nie może być automatycznie traktowany jako naturalny dla wód powierzchniowych. Zdaniem organu dla oceny, czy dane wody są ściekami, z punktu widzenia ustawy nie jest istotny charakter pochodzenia znajdujących się w nich substancji zanieczyszczających, ale to czy są one wprowadzane przez dany podmiot do innego ekosystemu, w którym mogą wywołać szkody środowiskowe. Jeśli substancje zanieczyszczające określone w art. 16 pkt 58 p.w. są pochodzenia naturalnego w wodach pochodzących z odwodnienia kopalń, oceny ich charakteru należy dokonywać w odniesieniu do ekosystemu wód do których mają być wprowadzone, a nie w odniesieniu do ekosystemu ,z którego pochodzą. Istotą zarówno uprzednio obowiązującego art. 295 ust. 4 p.O.s jak i aktualnego art. 278 ust. 4 p.w. jest aby podmiot korzystający ze środowiska nie ponosił konsekwencji finansowych za stan wody, z której korzystał i za zanieczyszczenia, których nie wprowadził do wody, innymi słowy aby nie ponosił skutków finansowych w zakresie, w jakim nie pogorszył stanu środowiska. W przedmiotowej sprawie takie wyłączenie nie może mieć zastosowania gdyż – jak zauważył organ - do środowiska wód powierzchniowych Spółka wprowadza wody z tego środowiska nie pochodzące, o parametrach właściwych dla ścieków. Dlatego też co do zasady wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych nie są ściekami wyłącznie do czasu gdy pozostają w górotworze, a w przypadku gdy mają zostać wprowadzone do środowiska stają się ściekami, które zgodnie z wymogami ustawy muszą uprzednio zostać oczyszczone.

Dalej organ wskazał, że zważywszy na ilość sumy chlorków i siarczanów zawartą w wodach pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych w niniejszej, sprawie, nie są one wodami niezanieczyszczonymi i mieszczą się one w zakresie definicji ścieków, o których mowa w art, 16 pkt 61 lit. e) p.w., lecz stanowią wody zasolone, o których mowa w art. 278 ust. 3 p.w. Natomiast w przypadku wód zasolonych, zgodnie z tym przepisem, opłatę za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków będących wodami zasolonymi ponosi się wyłącznie za sumę chlorków i siarczanów. Dlatego też nawet gdyby abstrahować od obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych to i tak zastosowanie art. 278 ust. 4 p.w. byłoby w przedstawionym przypadku niemożliwe. W ten sposób dochodziłoby bowiem do pomniejszenia ilości substancji w ściekach zużytych o ilość tych samych substancji w innych ściekach zużytych do ich powstania.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych względem formularza oświadczenia, organ wskazał, że podziela stanowisko Spółki, zgodnie z którym sam wzór oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne z celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi uwzględnia możliwość zastosowania art. 278 ust. 4 p.w., jednakże pomniejszenie wynikające z ww. przepisu ma zastosowanie do podmiotów, którym ono przysługuje zgodnie z przepisami prawa, a w przypadku Spółki uprawnienie takie nie przysługuje. Dysponując oświadczeniem Spółki, na podstawie którego ustalona została opłata zmienna za wprowadzanie ścieków do wód za I kwartał 2023 r., ustalił, że z przyczyn niczym nieuzasadnionych spółka przyjęła sumę jonów chlorków i siarczanów występującą w wodach pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego jako sumę jonów chlorków i siarczanów występującą w wodach pobranych, a żadnego poboru wód na podstawie pozwolenia wodnoprawnego bądź pozwolenia zintegrowanego Spółka nie dokonuje.

Kolejno organ wskazał, że nie podziela zdania Spółki, w myśl którego był obowiązany do zastosowania w toku ustalania dla Spółki opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód w I kwartale 2023 r. zasady in dubio pro tributario, gdyż nie posiadał żadnych wątpliwości interpretacyjnych co do brzmienia przepisów stanowiących podstawę ustalenia przedmiotowej opłaty. Nadto wskazał, że pozbawiony uzasadnionych podstaw jest także zarzut naruszenia przez informację art. 272 ust. 17 p.w., gdyż zakwestionowana informacja posiadała wszelkie elementy wymagane przez ww. przepis: ustalona została przez właściwy organ, zawierała wysokość opłaty zmiennej za usługę wodną w postaci wprowadzania ścieków do wód, a także określała sposób ustalenia wysokości opłaty. Art. 272 ust. 17 p.w. nie zobowiązuje organu do wyjaśniania przyczyny i uzasadniania ustalenia opłaty zmiennej w konkretnej wysokości.

Za bezzasadny uznała również spółka zarzut naruszenia zasady zanieczyszczający płaci, określonej także w porządku prawa unijnego, wywodząc, że opłata jaka została ustalona Spółce odwzorowuje poniesione koszty środowiskowe. Nie ma tu możliwości skorzystania z art. 278 ust. 4 p.w., ponieważ Spółka zanieczyściła wodę powierzchniową ilością substancji sumy chlorków i siarczanów, które naturalnie w takich ilościach w niej nie występują.

Odpowiednio też, organ nie uwzględnił zarzut naruszenia przepisów k.p.a. wywodząc, że do wydania informacji nie stosuje się przepisów występujących na gruncie k.p.a., co też oznacza, że informacja nie musi być również opatrzona uzasadnieniem faktycznym i prawnym odpowiadającym standardom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Nadmieniono przy tym, że Dyrektor nie mógł naruszyć przepisów z zakresu wyjaśniania stanu faktycznego i konieczności działania z urzędu przed doręczeniem informacji ustalającej wysokość opłaty zmiennej, bowiem procedować i prowadzić postępowanie wyjaśniające na podstawie k.p.a, może dopiero po wniesieniu reklamacji od tej informacji.

W kwestii zaś zarzutu odstąpienia od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw dotyczących wysokości opłat zmiennych i związanego z tym też sformułowanego zarzutu naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji RP (zasady demokratycznego państwa prawnego i zasady legalizmu) organ wskazał, że w sprawie zaistniała uzasadniona przyczyna zezwalająca na odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, gdyż od IV kwartału 2018 r. Spółka składała błędne oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi błędnie przyjmując, iż wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych są tożsame z wodami pobranymi na podstawie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód. W konsekwencji powyższego wadliwego założenia Spółka składała błędne oświadczenia. Dopiero dokonując szczegółowej weryfikacji oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi złożonego przez Spółkę za IV kw. 2022 r. Dyrektor odnotował nieprawidłowość w postaci nieprawdziwych wartości wskazywanych w kolumnie 6 w zakresie sumy jonów chlorków i siarczanów. W tych okolicznościach Dyrektor działając na podstawie i w granicach prawa był obowiązany do odstąpienia od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym i ustalenia Spółce opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód zgodnie ze stanem faktycznym, tj. bez uwzględnienia wartości wpisanych w kolumnie 6. Organ nadmienił przy tym, że kwestia ta ma znaczenie wtórne, gdyż do informacji ustalających wysokość opłaty zmiennej nie stosuje się k.p.a.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do tut. Sądu złożyła K. S.A. z/s w L. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie informacji w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie Informacji w całości, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

Kwestionowanej decyzji zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 278 ust. 4 p.w. w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 1 p.w. w zw. z art. 278 ust. 1 i w zw. z 272 ust. 6 pkt 4 p.w. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że użyte w przepisie art. 278 ust. 4 p.w. pojęcie "pobranych wód" dotyczy wyłącznie poboru wód uregulowanego w ramach pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego na usługi wodne obejmujące "pobór wód powierzchniowych lub wód podziemnych", o którym mowa w art. 35 ust. 3 pkt 1 p.w., czyli poprzez uznanie pojęcia "pobrane wody", którym ustawodawca posłużył się w art. 278 ust. 4 p.w. i pojęcia "pobór wód", którym ustawodawca posłużył się w art. art. 35 ust. 3 pkt 1 p.w. za tożsame znaczeniowo, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż wody pobrane w ramach odwadniania zakładu górniczego nie mogą być zakwalifikowane jako "pobrane wody" rozumieniu art. 35 ust. 3 pkt 1 p.w. i odmową pomniejszenia ilości substancji zawartych w ściekach wprowadzanych do wód lub do ziemi o ilość tych substancji zawartych w pobranych wodach, których zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, a konsekwentnie ustaleniem wysokości opłaty zmiennej w błędnej wysokości podczas, gdy: (i) pojęcie "pobrane wody" z art. 278 ust 4 p.w. i pojęcie "pobór wód" z art. 35 ust. 3 pkt 1 p.w. nie są identyczne ani tożsame znaczeniowo, (ii) pojęcie "pobrane wody" nie jest w ogóle zdefiniowane w p.w., (iii) pojęcie "pobrane wody" nie jest generalnie przypisane w p.w. jedynie do usługi wodnej poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych, a więc może się odnosić także do wody pobranej w ramach innych usług wodnych. Art 278 ust. 4 p.w. literalnie nie ogranicza się w swojej dyspozycji jedynie do wód pobranych w ramach usługi wodnego poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych określonej w 35 ust 3 pkt 1 p.w., a dotyczy pobieranej wody in genere, zatem nie ma żadnej podstawy do takiego zawężania stosowania art 278 ust 4 p.w., a jego stosowanie w niniejszej sprawie było w pełni uzasadnione, co należy uznać za rażące naruszenie prawa, stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności na podstawie art 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 278 ust. 4 p.w. w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 1 p.w. w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 8 p.w. w zw. z art. 278 ust. 1 p.w. i w zw. z art. 272 ust. 6 pkt 4 p.w. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis art. 278 ust 4 p.w. nie ma zastosowania w sprawie z uwagi na to, że "pobór wód i odwadnianie zakładów górniczych to dwie zupełnie różne czynności, a ich przedmiot nie jest tożsamy, tzn. że woda jest wyłącznie przedmiotem poboru wód", co skutkowało błędnym uznaniem, że wody kopalniane ujmowane przez Skarżącą z górotworu w ramach odwodnienia zakładów górniczych nie stanowią "pobranych wód" w rozumieniu art. 278 ust. 4 p.w., których zużycie spowodowało powstanie ścieków w rozumieniu przywołanego przepisu, i w konsekwencji, niezastosowanie, go w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, podczas gdy art 278 ust 4 p.w. w żaden sposób nie wyklucza z zakresu pojęcia "pobranych wód" wód pobranych w ramach odwadniania zakładów górniczych, a prawidłowa wykładnia i zastosowanie art. 278 ust. 4 p.w. powinny prowadzić do ustalenia opłaty zmiennej w prawidłowej wysokości 785.608 zł, tj. z uwzględnieniem opisanego pomniejszenia, co należy uznać za rażące naruszenie prawa, stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

3) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 16 pkt 61 lit. e) p.w. w zw. z art. 16 pkt 58 p.w. w zw. z art. 16 pkt 74 p.w. i w zw. z art. 3 pkt 4 p.o.ś. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, że pobrane wody w ramach odwodnienia zakładów górniczych stanowią "ścieki", jako że nie można ich zakwalifikować do kategorii "niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych", ponieważ wody te zawierają ładunek chlorków i siarczanów, który nie może być uznany za naturalny, a jednocześnie stanowi on "zanieczyszczenie" czyli "emisję" w rozumieniu art. 3 ust. 4 p.o.ś., i wody te "są ściekami pierwotnie zawierającymi zanieczyszczenia", a dla oceny czy dane wody są ściekami, z punktu widzenia p.w. "nie jest istotny charakter pochodzenia znajdujących się w nich substancji zanieczyszczających, a nie to czy są one wprowadzane przez dany podmiot do innego ekosystemu; w którym mogą wywołać szkody środowiskowe", co skutkowało błędnym uznaniem, że wody pobrane z górotworu przez skarżącą w stanie niezmienionym (naturalnym) stanowią "ścieki" i nie mogą stanowić wód pobranych w rozumieniu art. 278 ust. 4 p.w., a w konsekwencji, iż art. 278 ust. 4 p.w. nie znajduje zastosowania, gdyż doprowadziłoby to do "pomniejszenia substancji w ściekach o substancje zawarte w ściekach", podczas gdy: (i) pojęcie "niezanieczyszczonych wód" nie jest zdefiniowane w p.w. i nie ma wyraźnej podstawy prawnej, żeby uznać ładunek chlorków i siarczanów jako substancje naturalnie występujące w wodach pobieranych w ramach odwadniania zakładów górniczych (nie wprowadzanych do odbiornika!) za zanieczyszczenie w rozumieniu art. 16 ust. 74 p.w., gdyż substancje te nie są wprowadzane do tych wód pobranych w ramach "emisji" w rozumieniu art. 3 pkt 4 p.o.ś., czyli nie są "wprowadzane bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku działalności człowieka która może być szkodliwa dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska", bowiem substancje te występują w tych wodach naturalnie, a jednocześnie (ii) podejście zgodnie z którym dla oceny, czy mamy do czynienia ze "ściekami", kluczowe jest stwierdzenie, że "czy są one wprowadzane przez dany podmiot do innego ekosystemu, w którym mogą wywołać szkody środowiskowe", a zatem "oceny ich charakteru należy dokonywać w odniesieniu do ekosystemu wód do których mają być wprowadzone, a nie w odniesieniu do ekosystemu z którego pochodzą" nie ma żadnego oparcia w przepisach polskiego prawa, a zwłaszcza w kontekście art. 278 ust. 4 p.w., a stwierdzenia te przenoszące ciężar analizy na potrzeby kwalifikacji jako "ścieki" z momentu poboru wód na moment wprowadzania ich do odbiornika zaciemniają właśnie kluczowe w tej sprawie rozróżnienie, że dla zastosowania art. 278 ust. 4 p.w. kluczowe jest ustalenie, czy na początku pobrane są wody (nawet jeżeli później wprowadzane do odbiornika są ścieki), co należy uznać za rażące naruszenie prawa, stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 272 ust.1 i ust. 17 p.w. w zw. z art. 552 ust. 2a pkt 2 p.w. w zw. z § 10 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 p.w. poprzez ich błędną wykładnię polegająca na uznaniu, iż "ustalenie opłaty" polega na bezpośrednim i bezrefleksyjnym inkorporowaniu treści oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne (abstrahując od tego, że w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom organu oświadczenia były prawidłowe) do informacji ustalającej wysokość tej opłaty i organ nie jest zobowiązany do wyjaśniania przyczyny i uzasadniania ustalenia opłaty zmiennej w konkretnej wysokości, podczas gdy zgodnie z art. 272 ust. 17 p.w. to organ ustala wysokość opłaty za usługi wodne, a z art. 11 k.p.a. wynika, że organ ma obowiązek należycie wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwianiu sprawy;

5) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 p.o.ś. w zw. z w art. 86 Konstytucji RP w zw. z art. 9 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej w zw. z art. 278 ust. 4 p.w. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zasada "zanieczyszczający płaci" ma zastosowanie tylko na etapie wprowadzenia ścieków do odbiornika przy jednoczesnym całkowitym zignorowaniu zastosowania zasady "zanieczyszczający płaci" na etapie poboru wód, co skutkowało uznaniem, że spółka powinna ponieść pełną opłatę zmienną wobec tego, że wprowadza ścieki zawierające chlorki i siarczany do rzeki O. jako odbiornika mimo, że spółka nie spowodowała zanieczyszczenia chlorkami i siarczanami, podczas gdy zastosowanie zasady "zanieczyszczający płaci" w pełnym spektrum niniejszej sprawy prowadziłoby właśnie do wniosku, że podmiot, który wprawdzie wprowadza ścieki do wód, ale nie spowodował ich zanieczyszczenia chlorkami i siarczanami, ponieważ występowały one naturalnie w wodach pobranych, nie powinien być obciążony kosztami odprowadzania do wód tych substancji, co jest kluczowe z perspektywy art. 278 ust. 4 p.w., bo właśnie uwzględnieniu tej sytuacji przepis ten służy i takie jest jego ratio, a podejście organu czyni art. 278 ust. 4 p.w. całkowicie bezprzedmiotowym, ponieważ nikt nigdy nie mógłby z tego przepisu skorzystać a zatem w sytuacji gdy obecność chlorków i siarczanów we wprowadzanych do odbiornika ściekach nie jest wynikiem działalności spółki, a wręcz przeciwnie wynika z naturalnego składu chemicznego pobranych wód, a Spółka nawet zmniejsza zasolenie tych wód, to zasada "zanieczyszczający płaci" powinna właśnie zadziałać na korzyść Spółki a nie przeciwnie;

6) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 p.w. oraz art. 12 i 14 p.p. w zw. z art. przepisów art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez odstąpienie, bez uzasadnionej przyczyny, od utrwalonej, wieloletniej praktyki w sposobie ustalania wysokości opłat zmiennych za wprowadzanie przez Spółkę ścieków przemysłowych do rzeki O. polegającej na pomniejszaniu sumy chlorków i siarczanów zawartych w odprowadzanych przez Skarżącą ściekach o ilość tych substancji zawartych w pobranych wodach, których zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, tj. wodach ujmowanych przez Spółkę z górotworu w ramach odwodnienia zakładów górniczych zgodnie z dyspozycją art 278 ust. 4 p.w., w sytuacji w której nie doszło do zmiany stanu prawnego ani faktycznego, która mógłby uzasadniać zmianę praktyki organu w opisanym zakresie, a w szczególności wbrew twierdzeniu organu taką przyczyną nie jest oświadczenie złożone przez Spółkę, ani informacje zawarte w wiadomości e-mail z 9 lutego 2023 r., ponieważ te dane były spójne z dotychczasowym podejściem Spółki i samego organu, co w konsekwencji spowodowało określenie w zaskarżonej decyzji błędnej wysokości opłaty zmiennej za usługi wodne, będącej ponad 22-krotnie wyższej od kwoty, której Skarżąca mogła się racjonalnie spodziewać biorąc pod uwagę utrwaloną metodologię wyliczania stosowaną dotychczas przez organ;

7) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest art. 2a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 300 ust. 1 p.w. art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 p.w. oraz art. 10 ust. 2 p.p., poprzez rozstrzygnięcie powstałych w sprawie wątpliwości co do zakresu zastosowania pomniejszenia, o którym mowa w art. 278 ust. 4 p.w., do wód kopalnianych ujmowanych przez skarżącą z górotworu w ramach odwodnienia zakładów górniczych na niekorzyść skarżącej jako podatnika i przedsiębiorcy, tzn. nieuwzględnienie go przez Organ przy określaniu wysokości opłaty za usługi wodne przy wydawaniu zaskarżonej decyzji;

8) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 12 i 14 p.p. oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych UE poprzez brak dokładnego i kompleksowego wyjaśnienia okoliczności faktycznych stanowiących istotę przedmiotowej sprawy, w szczególności obiektywnej analizy charakteru wód kopalnianych ujmowanych przez skarżącą z górotworu w ramach odwodnienia zakładów górniczych i ich zastosowania w działalności prowadzonej przez Skarżącą, co skutkowało przyjęciem błędnej oceny prawnej i określeniem wobec Skarżącej opłaty zmiennej w nieprawidłowo zawyżonej wysokości.

Nadto, w treści skargi, strona na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów:

1) decyzji Marszałka Województwa Dolnośląskiego z dnia 5 grudnia 2013 r. i udzielająca Skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na odwodnienie Zakładów Górniczych R., tj, ujmowanie wód dopływających do wyrobisk i szybów, wraz z decyzjami zmieniającymi;

2) decyzji Marszałka Województwa Dolnośląskiego z dnia 22 kwietnia 2014 r. udzielająca Skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na odwodnienie Zakładów Górniczych L., tj. ujmowanie wód dopływających do wyrobisk i szybów;

3) decyzji Marszałka Województwa Dolnośląskiego z dnia 2 marca 2015 r. udzielająca skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na odwodnienie Zakładów Górniczych P., tj. ujmowanie wód dopływających do wyrobisk i szybów, wraz z decyzjami zmieniającymi;

4) Oświadczenia Spółki za okres I kwartał 2018 r. - III kwartał 2022 r.;

5) Informacji za III kwartał 2022 r.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca rozwinęła przywołane zarzuty, odnosząc się do charakteru prowadzonej działalności, stosowanej w tym zakresie dotychczas praktyki związanej z naliczaniem opłaty zmiennej oraz odwołaniem się do poglądów doktryny i judykatury.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Strona skarżąca w dniu 9 października 2023 r. złożyła replikę na odpowiedź na skargę podtrzymując w niej swoje stanowisko w sprawie, zarzuty i wnioski.

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 19 października 2023 r. strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie, a Sąd postanowił uwzględnić złożony w skardze wniosek dowodowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem doszło do naruszenia, o jakim mowa w powołanym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Sąd w pierwszej kolejności uznał za uzasadniony zarzut naruszenia art. 278 ust. 4 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 1 i 8, art. 278 ust. 1 i art. 272 ust. 6 pkt 4 p.w. Podzielając stwierdzenie organu, że dla zastosowania wyjątku, o którym mowa w art. 278 ust. 4 p.w., niezbędne jest wystąpienie dwóch przesłanek, tj. pobór wód oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, za całkowicie niezasadny Sąd przy tym uznał pogląd, że do spełnienia pierwszej z tych przesłanek jest konieczne posiadanie tylko i wyłącznie pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego na usługę wodną obejmującą pobór wód powierzchniowych lub wód podziemnych, o których mowa w art. 35 ust. 3 pkt 1 p.w. W ocenie Sądu, podstawę do zastosowania pomniejszenia ilości substancji zawartych w ściekach o ilość tych substancji zawartych w pobranych wodach przy obliczaniu opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, których zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, o której mowa w art. 278 ust. 4 p.w., może także stanowić pozwolenie wodnoprawne na odwodnianie zakładów górniczych, bowiem proces odwadniania wiąże się z pobieraniem wód. Nie bez znaczenia są tutaj twierdzenia strony skarżącej odnoszące się do jej działalności. Skarżąca Spółka jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność w sektorze górniczo-hutniczym i zajmuje się, przede wszystkim, wydobywaniem oraz przetwórstwem surowców naturalnych. W toku prowadzonej działalności wydobywczej konieczne jest odwadnianie zakładów górniczych, które polega na tym, że pobiera ona wody kopalniane wypływające z górotworu, a następnie, po wykorzystaniu ich w instalacjach przedsiębiorstwa (np. do wykonania podsadzki hydraulicznej w kopalniach, przepłuczki w urządzeniach wiertniczych, procesach flotacji przy wzbogacaniu rud), nadmiar tych wód, po oczyszczeniu w O.(1) (O.(1)), odprowadzany jest jako ścieki do rzeki O. Wykorzystanie wód kopalniano-technologicznych zapewnia, że Spółka do procesów technologicznych nie wykorzystuje żadnych słodkich wód podziemnych, ani powierzchniowych, a wykorzystuje w tym celu wyłącznie wody kopalniane pobrane i wypompowane na powierzchnię, w ramach odwadniania zakładów górniczych. Istotne jest, że wody wypływające z górotworu naturalnie charakteryzują się wysokim poziomem zasolenia, a więc wysoką zawartością chlorków i siarczanów (CI+SO4). W konsekwencji, ścieki odprowadzane do O. (powstałe na bazie wody ujmowanej z górotworu) siłą rzeczy również prezentują obecność znacznej ilości tych substancji. Cała gospodarka wodna przedsiębiorstwa jest zintegrowana we wspólnym obiegu, którego centralnym węzłem jest O.(1), do którego trafiają wody kopalniane odpompowane z zakładów górniczych, razem z odpadami poflotacyjnymi (kierowane hydrotransportem). Po sedymentacji i oczyszczeniu w O.(1) wody kopalniano-technologiczne są kierowane ponownie do procesów produkcji koncentratu miedzi oraz wykorzystania w innych zakładach skarżącej, w celu wykorzystania ich do podsadzania nieczynnych wyrobisk górniczych (jako woda podsadzkowa). Woda kopalniano-technologiczna krąży więc w ciągu miesiąca kilka razy pomiędzy O.(1), a zakładami wzbogacania rud, w którym to czasie dochodzi do wymiany całkowitej objętości wód retencjonowanych w O.(1). A zatem gospodarka wodna przedsiębiorstwa opiera się na wykorzystaniu wód ujmowanych z górotworu (w ramach odwadniania kopalń) w prowadzonej działalności wydobywczej i produkcyjnej z kilkukrotną wymianą za pośrednictwem O.(1), a finalnie na wprowadzeniu ich nadmiaru do rzeki O. na zasadach określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Jak wskazuje strona skarżąca, czego nie można pominąć przy ocenie zasadności niezastosowania przez organ przepisu art. 278 ust. 4 p.w., zachowany zostaje zatem związek pomiędzy pobraną wodą a odprowadzanymi ściekami. Głównym celem ujmowania wody z górotworu jest wprawdzie odwodnienie wyrobisk kopalnianych, ale cała operacja odwodnienia polega właśnie na pobraniu wody i odprowadzeniu poza wyrobisko celem jej dalszego wykorzystania w ramach prowadzonej działalności, a na końcu odprowadzeniu jako ścieków do wód.

Ponadto, słusznie strona skarżąca podkreśliła, że przepis art. 278 ust. 4 p.w. nie odwołuje się i nie ogranicza do działalności zakodowanej w 35 ust. 3 pkt 1. Ujmowanie wody, o którym mowa w art. 278 ust. 4 p.w., jest czynnością mogącą być elementem procesu innych, bardziej złożonych usług wodnych. Ustawodawca kładzie tu nacisk na funkcjonalny aspekt tej czynności i jej faktyczną treść, a nie jedynie na jej podstawę formalnoprawną. Koresponduje to z ratio przepisu i charakterem opłat zmiennych, których obowiązek ma być swoistą rekompensatą za wygenerowane przez podmiot zanieczyszczenie i wynikać ma z faktycznego korzystania z usług wodnych, nie zaś wyłącznie z posiadania bądź nieposiadania pozwolenia. Uproszczona wykładnia p.w. stosowana przez organ sprowadza się w gruncie rzeczy do nieuprawnionego postawienia znaku równości pomiędzy "poborem wód" rozumianym na gruncie art. 35 ust. 3 pkt 1 p.w. jako rodzaj usługi wodnej a pobieraniem wód w rozumieniu funkcjonalnym, które jest rodzajem faktycznej czynności, która może, w oczywisty sposób być wykonywana także poza działalnością, o której mowa w art. 35 ust. 3 pkt 1 p.w. Tym samym Sąd nie mógł uwzględnić stwierdzenia organu, że "pobór wód i odwadnianie zakładów górniczych to dwie zupełnie różne czynności, a ich przedmiot nie jest tożsamy, tzn. że woda jest wyłącznie przedmiotem poboru wód". Bez znaczenia jest przy tym fakt, jak wskazał organ, że w katalogu usług wodnych określonym w art. 35 ust. 3 p.w. w pkt. 1 wskazany został pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych, a dopiero w pkt. 8 - odwadnianie zakładów górniczych. Z tego faktu można wprawdzie wywieść, jak uczynił to organ, że intencją ustawodawcy było wyraźne rozdzielenie tych różnych usług wodnych, jakimi są pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych i odwadnianie zakładów górniczych, jednakże w art. 278 ust. 4 p.w. ustawodawca nie posłużył się sformułowaniem "pozwolenie wodnoprawne na pobór wód" a pojęciem "pobranych wód". Zatem kwestia, w jaki sposób doszło do pobrania wód, czy to na podstawie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód czy na podstawie pozwolenia wodnoprawnego na odwadnianie zakładów górniczych, nie ma znaczenia dla zastosowania art. 278 ust. 4 p.w., tzn. w obu sytuacjach możliwe jest jego zastosowanie. Słusznie również strona skarżąca wskazała, że wykładnia zaproponowana przez organ, w istocie rzeczy uniemożliwiająca zastosowanie art. 278 ust. 4 Prawa wodnego do wprowadzania wód pochodzących z działalności górniczej, przeczy ugruntowanej praktyce, a także rozumieniu ratio tego przepisu na gruncie literatury, gdzie wprost zauważa się, że właśnie wody z odwadniania kopalń w praktyce będą stanowiły jeden z głównych desygnatów tego przepisu. Wskazuje się, w kontekście art. 274 ust. 4 p.w., że "wody zasolone odprowadzane mogą być np. z czynnych kopalń węgla kamiennego, mogą także pochodzić z odwadniania wyrobisk po (nieczynnych) kopalniach węgla kamiennego. Solanki mogą też stanowić bazę ścieków przemysłowych wprowadzanych do wód np. z zakładów przemysłu garbarskiego" (K. Filipek, P. Michalski, M. Sobierajski, Prawo wodne - analiza wybranych zagadnień, Legalis 2022). O tym, iż "pobór wody" jest wpisany w proces odwodnienia potwierdza także sposób sformułowania udzielonych stronie skarżącej pozwoleń wodnoprawnych na odwodnienie zakładów górniczych, tj. ujmowanie wód dopływających do wyrobisk i szybów. W uzasadnieniu każdej ze wskazanych decyzji organ wydający podał, że: "wskazane przez wnioskodawcę wykorzystanie wody z odwodnienia kopalni na cele technologiczne polega na jej pobraniu z sieci rozprowadzającej tę wodę i użyciu jej do procesów technologicznych, a więc nie ma w tym przypadku bezpośredniej ingerencji w środowisko". W tym kontekście nie ma – jak zasadnie stwierdziła Spółka - żadnego powodu, aby wyłączyć taką formułę pobrania wody z określenia "pobranych wód" użytego w treści art. 278 ust. 4 p.w.

Ponadto, w ocenie Sądu, stanowisko organu w zakresie wskazanego wyżej zarzutu jest tym bardziej nieuzasadnione, że w Prawie wodnym brak jest definicji pojęcia "pobieranie wód". Błędnym jest zatem stwierdzenie organu, że w toku dokonywania czynności na podstawie pozwolenia wodnoprawnego na odwadnianie zakładów górniczych "nie jest dokonywany pobór wód w rozumieniu Prawa wodnego". Słusznie zatem zauważono w skardze, że ustawodawca posługuje się tym pojęciem w różnych kontekstach, a jednocześnie jest to pojęcie czytelne na gruncie języka naturalnego - "pobór" rozumie się m.in. jako "skorzystanie z czegoś jako źródła w celu zużytkowania lub podtrzymania swoich funkcji" (Słownik języka polskiego PWN, dostęp: https://sjp.pwn.pl/slowniki/pobieranie.html). Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. I tak, na przykład Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (wyrok z dnia 18 stycznia 2010 r., II SA/Kr 1632/09) na kanwie obowiązującego uprzednio art. 295 ust. 4 p.o.ś., będącego odpowiednikiem obecnie obowiązującego art. 278 ust. 4 p.w., stwierdził, że "ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "pobór/pobranie wody", a to oznacza, że należy je tak definiować jak jest ono rozumiane w języku potocznym". Zgodnie zaś ze Słownikiem Języka Polskiego L-P (M. Szymczaka (red.), PWN 1996 r., s. 680), "pobór" oznacza czerpanie z jakiegoś źródła, zaopatrywanie się w coś (np. pobór energii elektrycznej), a "pobrać/pobierać" oznacza zaczerpnąć, wydobyć, skorzystać z jakiegoś zasobu". Jak dalej wskazał WSA w Krakowie, z czym zgadza się skład orzekający w niniejszej sprawie, "istotą regulacji art. 295 ust. 4 POŚ, jest przypisanie odpowiedzialności i jej zakresu na rzecz tego podmiotu, który wprowadza ścieki do wody lub ziemi, ale tylko w takim zakresie, w jakim podmiot ten zanieczyścił wodę". Pozbawienie możliwości pomniejszenia o substancje zawarte w pobranej wodzie powoduje, w ocenie Sądu, że w istocie skarżąca Spółka ponosi odpowiedzialność za te substancje, które już zanieczyściły wodę i znajdowały się w pobranej wodzie. "(...) wprowadzanie ścieków do wód/ziemi to nic innego jak wprowadzanie do środowiska naturalnego wód zanieczyszczonych ściekami. To zaś oznacza, że musi być wcześniej pobrana jakaś woda. Tym samym w każdym przypadku istnieje sytuacja pobierania wody, a następnie jej odprowadzania wraz z substancjami zanieczyszczającymi (...)". (...) Chodzi więc o taką sytuację, w której pobrana woda (najczęściej w ramach procesów produkcji) była wykorzystywana w sposób powodujący powstanie ścieków w tej wodzie. Tym samym kolejność czynności, na podstawie powołanego przepisu jest następująca: pobranie wody, następnie użycie tej wody i wynikające stąd wytworzenie ścieków, następnie odprowadzanie ścieków do wody lub ziemi" (powołany wyżej wyrok II SA/Kr 1632/09). Tym samym wykładnia pojęcia "pobranych wód" na gruncie art. 278 ust. 4 p.w. w arbitralny sposób łącząca to pojęcie z usługami wodnymi, o których mowa w art. 35 ust. 3 pkt 1 p.w., nie znajduje – jak słusznie wskazała strona skarżąca - żadnego uzasadnienia na gruncie językowej wykładni przepisów p.w.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, tj. naruszenia art. 16 pkt 61 lit. e w zw. z art. 16 pkt 58 w zw. z pkt. 74 Prawa wodnego i w zw. z art. 3 pkt 4 p.o.ś., wpierw należy zakwestionować uproszczone twierdzenia organu, że "wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego są niczym innym jak ściekami". Jak słusznie wskazała skarżąca Spółka w tym zakresie, elementem definicji legalnej "ścieków" jest "wprowadzanie substancji do wód lub ziemi", nie jest zatem możliwe uznanie, że wody pobierane z górotworu są ściekami. Takie rozumowanie wynika z definicji zawartej w art. 16 pkt 61 p.w. - z jednej strony wynika z niej, że "ściekami" są wprowadzane do wód lub do ziemi wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z drugiej zaś strony, że "ściekami" nie są wprowadzane do wód lub do ziemi wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych następnie wtłaczane do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, oraz wprowadzane do wód lub do ziemi niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych. Przy czym, jeżeli mówimy o wodach, które "ściekami" nie są, to chodzi tutaj zarówno o pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych zarówno niezanieczyszczone wody pierwotnie pozbawione zanieczyszczeń, jak i takie, które uzyskały swoje właściwości w wyniku procesu oczyszczenia (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2021 r., III OSK 575/21, Lex nr 3304729). Żadna jednak z tych wyjątkowych sytuacji nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Jeżeli zatem wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych są naturalnie zasolone (a więc zawierają pierwotnie chlorki i siarczany) – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – i następnie są wprowadzane do wód lub do ziemi, to dopiero wtedy mamy do czynienia ze ściekami, za wprowadzanie których do wód lub ziemi pobiera się opłatę choć z pomniejszeniem, o którym mowa w art. 278 ust. 4 p.w. Sąd nie podzielił zatem twierdzeń strony skarżącej, że tak długo, jak do wód pobranych podczas odwadniania zakładów górniczych nie wprowadza się innych zanieczyszczeń i nie są one wprowadzane do środowiska, należy uznać, że wody kopalniane nie są ściekami. Tym samym, Sąd nie kwestionuje stwierdzenia organu, że w niniejszej sprawie wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, ponieważ są zanieczyszczone, to należy je zakwalifikować jako ścieki, z tym jednak zastrzeżeniem, że koniecznym jest ich wprowadzenie do wód lub do ziemi. Jednakże, czym innym jest zakwalifikowanie wprowadzonych do wód lub do ziemi wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych z uwagi na ich zanieczyszczenie jako ścieki (co jest bezsporne w niniejszej sprawie), a czym innym pomniejszenie opłaty za takie wprowadzanie w trybie art. 278 ust. 4 p.w. Należy podkreślić, że art. 16 pkt 61 lit. e p.w. definiuje jedynie, że "ściekami" są wprowadzone do wód lub do ziemi wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych (Sąd pomija w tym miejscu wskazany w tym przepisie wyjątek i wyłączenie, bowiem nie zachodzą one w rozpoznawanej sprawie), natomiast ust. 4 art. 278 p.w. odnosi się do możliwości pomniejszenia opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, nie podważając w żadnym zakresie, że mamy w sprawie do czynienia ze ściekami. Zasadą jest, że pobiera się za wprowadzanie do wód lub do ziemi wód pochodzących z odwadniania zakładów górniczych jako ścieków opłatę, ale jej wysokość może ulec pomniejszeniu na zasadach określonych w ust. 4 art. 278 p.w. Pomniejszenie to również nie stoi w sprzeczności z treścią ust. 3 art. 278 p.w., na który zwrócił uwagę organ, a zgodnie z którym opłatę za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków będących wodami zasolonymi ponosi się za sumę chlorków i siarczanów (Cl+SO4). Tym samym niezasadne jest twierdzenie organu, że "ustalając opłatę za wprowadzanie ścieków do wód, na podstawie art. 278 ust. 4 Prawa wodnego, nie można uwzględniać ilości substancji zawartych w ściekach pomniejszonej o ilość tych substancji zawartych w wodach pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych będących ściekami". Fakt, że zanieczyszczone wody pochodzące z odwadniania zakładów górniczych wprowadzane następnie do wód lub do ziemi są ściekami, nie oznacza, że zakład powinien – zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci" - ponosić opłaty za to wprowadzanie w części dotyczącej pierwotnego, naturalnego ich zanieczyszczenia. Zgodnie z art. 9 ust. 3 p.w., gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. Jak wskazuje się w orzecznictwie (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 lutego 2019 r., II SA/GI 833/18), nie można dokonywać interpretacji przepisów w taki sposób, by doszło do nadmiernego obciążenia podmiotu obowiązanego do uiszczenia należności. Wydanie zaskarżonej decyzji doprowadziło – w ocenie Sądu - do takiej właśnie sytuacji, w której stronie skarżącej określono opłatę zmienną uwzględniającą substancje, które nie znalazły się we wprowadzanych przez nią ściekach na skutek prowadzonej działalności, lecz były już naturalnie obecne w wodzie ujmowanej z górotworu. Co więcej, wyniki pomiarów przedstawionych w Oświadczeniu potwierdzają, że suma chlorków i siarczanów (CI+SO4) w ściekach trafiających do rzeki O. była znacznie niższa niż w wodzie pobranej w odwadniania wyrobisk kopalnianych. Zgodnie z omawianym art. 9 ust. 3 p.w., ustawodawca nie obciąża opłatami takich przypadków, gdy korzystanie ze środowiska nie prowadzi do pogorszenia stanu istniejącego, zachowując stan dotychczasowy. Nie kwestionując zatem, że wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, o których mowa w niniejszej sprawie, są wodami zanieczyszczonymi, oraz, że wypompowywane wody dołowe pochodzące z tego odwodnienia zawierają znaczne ładunki chlorków i siarczanów, jednakże, jeżeli istnieje różnica pomiędzy naturalnym poziomem stężenia chlorkami i siarczanami dla wód kopalnianych występujących w miejscu ich pobierania w ramach odwadniania zakładów górniczych a stężeniem sumy chlorków i siarczanów w wodach wypompowanych, to obowiązkiem organu jest obliczenie tej różnicy i uwzględnienie jej przy obliczaniu wysokości opłaty za wprowadzanie tego rodzaju wód jako ścieków do wód lub do ziemi. Przemawia za tym treść art. 278 ust. 4 p.w. Jeżeli natomiast według pomiarów, których wyniki przedstawia treść Oświadczenia, w ściekach wprowadzonych przez stronę skarżącą na podstawie pozwolenia wodnoprawnego w I kwartale 2023 r. stwierdzono 333 395 881 kg jonów chlorków i siarczanów, natomiast w pobranych wodach kopalnianych stwierdzono 414 828 918 kg tych substancji, co w konsekwencji doprowadziło do wskazania w Oświadczeniu ilości tej substancji netto jako wartość ujemną (-81 433 037 kg), to opłata zmienna za sumę chlorków i siarczanów (CI+SO4) powinna wynieść 0 zł.

Powyższe rozważania prowadzą również do uznania za nieuprawnione twierdzenia organu, że w rozpoznawanym przypadku "brakuje źródła stanowiącego podstawę do dokonania pomniejszenia na podstawie art. 278 ust. 4 Prawa wodnego, tj. pozwolenia wodnoprawnego na dokonywanie poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych". Konsekwencją takiego stanowiska jest niezgodne z treścią przepisu art. 278 ust. 4 p.w. stwierdzenie Dyrektora, że "w związku z tym, że strona nie dysponuje pozwoleniem wodnoprawnym lub pozwoleniem zintegrowanym na usługi wodne w postaci poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych, to nie złożyła również oświadczenia przywołanego w przypisie 6 Oświadczenia". W tym miejscu należy odnieść się do treści przypisu nr 6 Oświadczenia, który stanowi, że ilość substancji w pobranej wodzie jest to ilość substancji zawartych w wodzie pobranej przez użytkownika urządzenia wodnego, której użycie spowodowało powstanie ścieków, obliczona w tabeli w oświadczeniu składanym w celu ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub w tabeli w oświadczeniu składanym w celu ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód powierzchniowych; wypełnia się w przypadku pomniejszania ilości substancji zawartych w ściekach o ilość tych substancji zawartych w pobranej wodzie, której zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, o ile podmiot dysponuje danymi w tym zakresie, zgodnie z art. 278 ust. 4 Prawa wodnego. Zdaniem Sądu, skoro - zgodnie z przyjętą powyżej wykładnią art. 278 ust. 4 p.w. – posiadanie pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego na usługi wodne w postaci poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych nie jest ustawowym warunkiem pomniejszenia przy ustalaniu opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi na podstawie art. 278 ust. 4 p.w. ilości substancji zawartych w ściekach o ilość tych substancji zawartych w pobranych wodach, których zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, to nie można żądać od podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne złożenia oświadczenia, o który mowa w przypisie 6, tj. oświadczenia składanego w celu ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub oświadczenia składanego w celu ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód powierzchniowych, i w razie jego braku odmawiać zastosowania przepisu art. 278 ust. 4 p.w. Za nieuprawnione zatem należy uznać stwierdzenie organu, że wzór Oświadczenia i zawarte w nim przypisy stanowią rozwinięcie i uszczegółowienie zasady wyrażonej w art. 278 ust. 4 p.w. Wzór ten – zdaniem Sądu – zawiera zapisy nieznajdujące swych podstaw materialnoprawnych w treści art. 278 ust. 4 Prawa wodnego.

Na marginesie należy zauważyć, że w aktach sprawy brakuje – wbrew twierdzeniom organu - oświadczenia strony skarżącej, w którym jakoby przytaczając brzmienie przypisu nr 6 Oświadczenia, sama wskazała, że w jej przypadku nie dochodzi do pomniejszenia, o którym mowa w ww. 278 ust. 4 Prawa wodnego, bowiem w przypadku sumy jonów chlorków i siarczanów w tabeli "ilość i jakość wprowadzanych ścieków w danym kwartale" w 6 kolumnie "ilość substancji w pobranej wodzie [kg]" bezpodstawnie wpisała wartość liczbową 414 828 918. W tej kolumnie w przypadku sumy jonów chlorków i siarczanów powinna być wpisana cyfra "0", a w rezultacie w przypadku sumy jonów chlorków i siarczanów ilość substancji netto wyrażona w kg powinna równać się ilości substancji brutto wyrażonej w kg. W aktach znajduje się natomiast wydruk e-mail z dnia 9 lutego 2023 r. od Zastępcy Kierownika Działu Ochrony Środowiska w K.(1) S.A. w R., w którym pracownica tego Oddziału wskazała m.in.: "Jednocześnie informuję, że ilość substancji w pobranej wodzie, tj. w wodach kopalnianych, jest równoznaczna z ilością substancji zawartych w wodzie pobranej przez użytkownika urządzenia wodnego, której zużycie spowodowało powstanie ścieków. Ładunek sumy chlorków i siarczanów w wypompowanej wodzie na powierzchnię wyliczany jest na podstawie stężeń chlorków i siarczanów w wodach pobranych w Zakładach Górniczych oraz ich ilości. Dane w tym zakresie są pozyskiwane z poszczególnych Zakładów Górniczych Spółki po zakończeniu każdego miesiąca, zgodnie z wewnętrznymi procedurami. Taki sposób obliczania jest stosowany od wielu lat. Mając na uwadze powyższe, przykładowe zestawienie dla IV kwartału przesyłam poniżej. Podkreślić należy, że ilości wypompowanych wód dołowych z poszczególnych kopalń są opomiarowane, a badania jakościowe w zakresie chlorków i siarczanów prowadzone są przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2556 z późn. zm.). Zarówno ilość wód dołowych wypompowanych na powierzchnię, jak i stężenia chlorków i siarczanów monitorowane są w ramach funkcjonującego w Spółce systemu monitoringu ładunku chlorków i siarczanów zawartych w wodach kopalnianych pochodzących z odwadniania kopalń."

Błędna interpretacja art. 278 ust. 4 p.w., a w konsekwencji jego niezastosowanie w rozpoznawanej sprawie, prowadzi do uznania za słuszny zarzut naruszenia art. 86 Konstytucji RP w zw. z art. 7 p.o.ś. w zw. z art. 278 ust. 4 p.w. Sąd w całej rozciągłości podziela stanowisko strony skarżącej w tym zakresie. Zasada "zanieczyszczający płaci" uregulowana została w art. 86 Konstytucji RP, zgodnie z którym, każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określa ustawa. Przepis ten w sposób wyraźny ustanawia zasadę osobistej odpowiedzialności każdego za spowodowane przezeń pogorszenie środowiska (K. Działocha, A. Łukaszczuk, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, (red.) L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016, art. 86, LEX). Jedną z ustaw określających zasady odpowiedzialności za pogorszenie stanu środowiska jest p.o.ś., która w art. 7 stanowi, że kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego zanieczyszczenia (ust. 1), kto może spowodować zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty zapobiegania temu zanieczyszczeniu (ust. 2). Zasady odpowiedzialności za pogorszenie stanu środowiska – w imię zasady "zanieczyszczający płaci" - określono również w p.w., tj. art. 278 ust. 4. Przy czym należy tutaj zauważyć, że system opłat za usługi wodne został oparty - w duchu Dyrektywy – nie tylko na zasadzie "zanieczyszczający płaci", ale również na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych (art. 9 ust. 3 p.w.). Druga z tych zasad oznacza, że opłata ma zapewnić państwu dochody umożliwiające pokrycie kosztów usług wodnych, z których korzystają różne podmioty. Zasadnie skarżąca Spółka powołała się w powyższym zakresie na stanowisko prezentowane w literaturze, zgodnie z którym stosowanie zasady "zanieczyszczający płaci", także na gruncie jej rozumienia przez Dyrektywę i jej art. 9, powinno opierać się na zasadzie racjonalności i prowadzić do efektywnego wykorzystania zasobów wodnych. Zauważa się, że "Dyrektywa 2000/60 w art. 9 przewiduje też zwrot kosztów za usługi wodne. Ten instrument ma przyczynić się do racjonalnego korzystania z zasobów wodnych i ma być jednocześnie bodźcem do ich oszczędnego wykorzystania, co w dalszej perspektywie jest związane z wpływem tych działań na ochronę ilościową wód. Działania te mają skłaniać użytkowników do efektywnego wykorzystania zasobów wodnych, a dzięki temu doprowadzić do osiągnięcia celów środowiskowych dyrektywy" (K. Szuma, J. Szuma, 3. Ilościowa ochrona wód w dyrektywie 2000/60, [w:] Wybrane problemy prawa wodnego, (red.) B. Rakoczy, Warszawa 2013, dostęp: LEX). Powyższe uwagi mają istotne znaczenie, jeśli uwzględni się - jak wskazała strona skarżąca - podejmowane przez nią działania noszące znamiona racjonalnego gospodarowania wodami - wody pobierane z górotworu są przez nią wykorzystywane jako wody kopalniano-technologiczne, ich jakość ulega poprawie, a następnie są odprowadzane w lepszej jakości niż w tej, w jakiej występują w stanie naturalnym. Co więcej, przyjęty przez skarżącą Spółkę model działania pozwala na uniknięcie wykorzystywania w jej procesie technologicznym znacznie cenniejszych wód powierzchniowych czy podziemnych. Odbiciem opisanej zasady osobistej odpowiedzialności za spowodowane zanieczyszczenia oraz zasady racjonalności na gruncie niniejszej sprawy musi być, jak zasadnie wskazano w skardze, stwierdzenie, że dla obciążenia jakiegokolwiek podmiotu dowolną formą opłaty za korzystanie ze środowiska lub innej daniny środowiskowej konieczne jest faktyczne dokonanie zanieczyszczenia. Jak wyłożono to w wyczerpujący sposób we wcześniejszej części niniejszej skargi, Spółka nie tylko w żaden sposób nie zanieczyszcza pobranych z górotworu wód, ale odprowadza je w stanie lepszym jakościowo niż występują one w naturze.

W tym miejscu należy zauważyć, że analogiczna sytuacja - to jest pobór wód zawierających w sobie określone substancje, a następnie ich wprowadzenie do wód lub do ziemi, przy czym w oparciu o poprzedzający art. 278 ust. 4 p.w. art. 295 ust. 4 p.o.ś. w nieobowiązującym już brzmieniu, była przedmiotem analizy w literaturze. Wskazywano w niej m.in., że "na kanwie postanowień art. 295 ust. 4 POŚ mogą pojawić się również problemy związane z poborem wód zanieczyszczonych, które następnie mają być skierowane do oczyszczalni ścieków. W związku z tym należy liczyć się z sytuacją, w której ładunek zanieczyszczeń w nich zawarty może być znaczny. Dlatego też z punktu widzenia kosztów funkcjonowania podmiotu korzystającego ze środowiska istotne jest zwrócenie uwagi na postanowienia art. 295 ust. 4 POŚ., pozwalającego na pomniejszenie opłaty o wielkość zanieczyszczeń znajdujących się w pobranej wodzie. W świetle tego przepisu nie budzi wątpliwości to, że jeżeli ten sam podmiot dokonywałby poboru wody, a później odprowadzał oczyszczone ścieki do środowiska, to mógłby pomniejszyć ładunek zanieczyszczeń stanowiących podstawę do ustalenia wysokości należnej z tego tytułu opłaty o ładunek zanieczyszczeń zawartych w wodach pobranych" (K. Gruszecki, [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2016, art. 295, dostęp: LEX). Podobnie, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości fakt, że dla obciążenia jakiegokolwiek podmiotu opłatami za zanieczyszczenia wody jest jej faktyczne zanieczyszczenie. Tym samym niedopuszczalne jest – w ocenie Sądu - pozbawienie skarżącej Spółki możliwości bilansowania w trybie art. 278 ust. 4 Prawa wodnego. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, "(...) pozbawienie możliwości pomniejszenia o substancje zawarte w pobieranej wodzie powoduje, że w istocie skarżąca Spółka ponosi odpowiedzialność za te substancje, które już zanieczyściły wodę i znajdowały się w pobieranej wodzie. Istotą regulacji art. 295 P.o.ś. jest przypisanie odpowiedzialności i jej zakresu na rzecz tego podmiotu, który wprowadza ścieki do wody lub ziemi ale tylko w takim zakresie, w jakim podmiot ten zanieczyścił wodę" (wyrok z dnia 18 stycznia 2010 r., II SA/Kr 1631/09). W wyroku z dnia 23 czerwca 2009 r. (II SA/Lu 166/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał natomiast, że "w świetle przytoczonego przepisu art. 295 podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty powinien dokonywać pomiarów oddziaływań określonych w tym przepisie (ma bowiem znać ich wielkość, a może to ustalić wyłącznie na podstawie pomiarów), a następnie obowiązany jest obliczyć opłatę za zanieczyszczenia, za które opłaty byłyby najwyższe. Zarówno wody gruntowe, jak i powierzchniowe z natury rzeczy zawierają pewną ilość związków chemicznych. Niektóre wody mogą również być już zanieczyszczone. Dlatego w art. 295 ust. 4 ustawy umożliwiono podmiotowi odprowadzającemu ścieki pomniejszenie podstawy ustalenia opłaty o te ilości związków i substancji, które występowały w wodzie pobranej (K. Gruszecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Wydawnictwo LEX 2008, s. 575-576)".

Szczególną uwagę należy jednak zwrócić na treść wyroku z dnia 21 maja 2014 r. (II OSK 208/13), w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "jest oczywiście możliwe dokonanie pomniejszenia stosownej opłaty i zastosowania redukcji z art. 295 ust. 4 POŚ, gdyby np. wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego, były poddane uprzedniemu oczyszczaniu. W piśmiennictwie nie budzi wątpliwości to, że jeżeli ten sam podmiot dokonywałby poboru wody, a później odprowadzał oczyszczone ścieki do środowiska, to mógłby pomniejszyć ładunek zanieczyszczeń stanowiących podstawę do ustalenia wysokości należnej z tego tytułu opłaty o ładunek zanieczyszczeń zawartych w wodach pobranych (por. K. Gruszecki, Komentarz do art. 295 ustawy – Prawo ochrony środowiska, wersja Lex, uwaga 3)". Taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie. Skoro strona skarżąca wprowadziła do O. zanieczyszczone wody, odwadniając wcześniej zakład górniczy, i nie zwiększyła ich składu w zakresie zawartości chlorków i siarczanów, to może ona uwolnić się od obowiązku uiszczenia stosownej opłaty w pełnej wysokości i skorzystać z mechanizmu redukcji opłaty przewidzianego w art. 278 ust. 4 p.w. Tym samym Sąd uznał za słuszne stwierdzenia skarżącej Spółki, że przypisanie jej pełnej odpowiedzialności finansowej za zanieczyszczenia znajdujące się pierwotnie w pobranych przez nią wodach, poprzez pozbawienie jej możliwości zastosowania mechanizmu bilansowego, przewidzianego w art. 278 ust. 4 p.w., stanowi błąd w zastosowaniu prawa materialnego godzący w przepisy o randze konstytucyjnej, a także niezgodną z zasadami prawa unijnego interpretację zasady "zanieczyszczający płaci".

Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że - jakkolwiek twierdzenia strony skarżącej, iż ustawodawca w art. 552 ust. 2a p.w. posłużył się pojęciem "ustalenie wysokości opłaty", co uniemożliwia przyjęcie, iż organ był niejako "zmuszony" bezwolnie przyjmować wysokość opłaty określoną w sposób wiążący przez stronę oraz, że "ustalenie wysokości opłaty" nie polega na bezpośrednim i bezrefleksyjnym inkorporowaniu treści oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne do informacji (decyzji) ustalającej wysokość tej opłaty, są słusznie, podobnie jak poglądy zaprezentowane w przywołanych wyrokach (wyroki: WSA w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2022 r., II SA/GI 432/22; NSA z dnia 19 czerwca 2020 r., II OSK 186/20) - to w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 272 ust. 1 i 17 w zw. z art. 552 ust. 2a p.w. w zw. z §10 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Organ, wbrew temu, co strona zawarła w tabeli oświadczenia "Ilość i jakość wprowadzanych ścieków w danym kwartale" w 6 kolumnie "Ilość substancji w pobranej wodzie [kg]" w przypadku sumy jonów chlorków i siarczanów, wpisując wartość liczbową 414 828 918, uznał - po przyjęciu własnej wykładni art. 278 ust. 4 Prawa wodnego i własnych "obliczeń" – że w kolumnie tej w przypadku sumy jonów chlorków i siarczanów powinna być wpisana cyfra "0". Trudno zatem stwierdzić, że w sprawie mamy do czynienia z bezpośrednim i bezrefleksyjnym inkorporowaniem treści oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne do informacji ustalającej wysokość tej opłaty.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 12 i art. 14 p.p. należy zauważyć, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.) oraz bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (art. 8 § 2 k.p.a.). Analogiczne zasady określone zostały w p.p. I tak, jego art. 12 stanowi, że organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, zaś art. 14 p.p. - że organ bez uzasadnionej przyczyny nie odstępuje od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Jak wskazuje się w orzecznictwie (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 maja 2021 r., II SA/GI 92/21), pojęcie "utrwalonej praktyki" nie zostało nigdzie zdefiniowane, co wymaga każdorazowo indywidualnego podejścia do okoliczności konkretnej sprawy. Podkreśla się w nim jednak, że realizacja zasad wprowadzonych przepisami art. 8 § 2 k.p.a. i art. 12 i 14 p.p. stanowi element zasady zaufania przedsiębiorcy do władzy publicznej i zapobiec ma działaniom organów administracji publicznej, które polegają na zmienności poglądów prawnych wyrażonych w rozstrzygnięciach w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji (wyroki: WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2006 r., VI SA/Wa 1773/06; NSA z dnia 5 października 2001 r., III SA 1181/00; J. Lemańska, Uzasadnione oczekiwania w perspektywie prawa krajowego i regulacji europejskich, Warszawa 2016). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wprost wskazuje, że "nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ w tej samej sprawie w takiej samej sprawie prawnej i faktycznej odchodzi do ustalonej wcześniej linii orzecznictwa" (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 października 2022 r., II SA/Rz 591/22). Oznacza to, że organ zasadniczo nie może odstąpić od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw. Długotrwała i stabilna praktyka organów administracji stanowi źródło uzasadnionych oczekiwań jednostki wobec organów administracji. Organ administracji prowadzący postępowanie jest związany swoją wcześniejszą praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Jednostka ma prawo oczekiwać, że administracja nadal będzie postępować w taki sam sposób, jak do tej pory. W myśl wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 15 czerwca 2020 r., II SA/Bd 369/20), "składając wniosek o załatwienie sprawy, strona powinna mieć możliwość przewidywania wydania takiego samego rozstrzygnięcia w takich samych okolicznościach i w takim samym stanie prawnym". Realizacja zasady wprowadzonej przepisem art. 14 p.p. stanowi element zasady zaufania przedsiębiorcy do władzy publicznej i zapobiec ma działaniom organów administracji publicznej, które polegają na zmienności poglądów prawnych wyrażonych w rozstrzygnięciach w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji (wyroki: WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2006 r., VI SA/Wa 1773/06; NSA z dnia 5 października 2001 r., III SA 1181/00). Podobnie w innym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, podkreśla, iż "składnikiem zasady zaufania do organów państwa, ujmowanej jako uzasadnione prawo oczekiwania obywatela określonego działania państwa, jest przewidywalność i konsekwencja poczynań jego organów. Zasadę tę należy postrzegać w świetle konieczności jego przestrzegania zarówno przez organ, jak i stronę postępowania". Zatem odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw ze względu na uzasadnioną przyczynę może nastąpić w wyjątkowych okolicznościach (wyrok NSA z dnia 8 marca 2016 r., II OKS 1688/14). Co istotne, zakaz, o którym mowa w art. 8 § 2 k.p.a., nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że organ może od niego odstąpić, winien jednak wykazać uzasadnioną przyczynę, dla której tak czynił (wyrok WSA w Opolu z dnia 24 stycznia 2023 r., II SA/Op 303/22). Zmiana linii orzeczniczej organów jest dopuszczalna, ale musi być należycie uzasadniona (J. Wegner [w:] Z. Kmieciak, M. Wojtuń, J. Wegner, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 8; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 października 2004 r. (II SA 3196/03, LEX nr 159925).

Sąd podziela wyżej powołane poglądy, jak również te, na które powołuje się organ, że: ani zasada równości, ani ochrona zaufania nie rodzą swoistego roszczenia o powielanie błędów przez organ, jeśli w analogicznej sprawie w odniesieniu do konkretnego podmiotu zostało wydane nieprawidłowe rozstrzygnięcie (wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 kwietnia 2020 r., II SA/Lu 32/20, Lex nr 3085239); utrwalona praktyka administracyjna stanowi wartość chronioną wyłącznie wówczas, gdy nie narusza zasady legalizmu. Jak wyjaśnia J. Wegner, w judykaturze akcentuje się również, że stabilność orzecznictwa organów administracji i związana z nią zasada zaufania nie są wartościami bezwzględnymi. O właściwym rozumieniu tej zasady przesądza konieczność zachowania zgodności z prawem wydawanych decyzji. Ta ostatnia wartość powinna przeważać, a w konsekwencji - jak w jednym z wyroków przyjął NSA - "zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej nie może polegać na kurczowym trzymaniu się przez organy administracji wyrażonego wcześniej błędnego poglądu. Ważniejsze bowiem jest, w tym również dla zachowania zasady z art. 8 k.p.a., aby zapadające w sprawie decyzje były ostatecznie zgodne z prawem" (wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2017 r., II OSK 3033/15, LEX nr 2376619). W rozpoznawanej sprawie bez wątpienia doszło do naruszenia przywołanych wyżej przepisów k.p.a. i p.p. ale w zw. z art. 278 ust. 4 p.w. Organ przez wiele lat (wydając 19 Informacji) w każdym kwartale ustalał dla strony skarżącej wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód z uwzględnieniem art. 278 ust. 4 p.w. (i poprzedzającym go art. 295 ust. 4 p.o.ś.), a następnie wydał zaskarżoną decyzję, w której radykalnie odszedł od stosowanej dotychczas praktyki wyliczania tej opłaty. Przy czym, wyraźnie należy tutaj podkreślić, że zmianie nie uległ ani stan prawny ani faktyczny. W istocie mamy jedynie do czynienia z przyjęciem odmiennej niż wcześniejsza (błędnej) wykładni art. 278 ust. 4 p.w.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. O.p. w zw. z art. 300 ust. 1 p.w., art. 7a § 1k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 p.w. oraz art. 10 ust. 2 p.p., należy zauważyć, że art. 2a o.p. nie znalazł zastosowania w rozpoznawanej sprawie, więc nie mogło dojść do jego naruszenia w powyżej wskazanym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 300 ust. 1 p.w., do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Dział III OP dotyczy powstawania zobowiązania podatkowego, zaś art. 2a o.p. znajduje się w dziale I zatytułowanym "Przepisy ogólne". A zatem można przyjąć, że stronie skarżącej chodziło w powyższym zarzucie o naruszenie art. 7a § 1 k.p.a., który zresztą został w nim powołany. Zgodnie natomiast z art. 7a § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Podobne brzmienie ma art. 10 ust. 2 p.p. który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, organ rozstrzyga je na korzyść przedsiębiorcy. Zasadność stosowania zasady in dubio pro tributario do opłat za usługi wodne była wielokrotnie potwierdzana w orzecznictwie. Przykładowo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazuje, że stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu a wysokość opłaty musi być powiązana z celem jej wykorzystania. Równocześnie zwraca się uwagę, że charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (wyrok z dnia 24 października 2019 r., IV SA/Po 535/19). Podobnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, że "w razie wątpliwości co do interpretacji przepisów nakładających nową opłatę na zobowiązanego, te nie powinny być rozstrzygane na jego niekorzyść" (wyrok z dnia 5 lipca 2018 r., II SA/Ol 341/18). Nie ulega zatem wątpliwości, jak zasadnie wskazała skarżąca Spółka, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. Ponadto, w ocenie Sądu, organy administracji publicznej powinny - zgodnie z zasadą in dubio pro tributario - rozstrzygać wątpliwości interpretacyjne na korzyść strony. W państwie demokratycznym strona nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji nieprecyzyjnego formułowania przepisów (tu Prawa wodnego). Za takie należy bez wątpienia uznać działanie organu polegające na tym, że organ dziewiętnaście razy wyliczył opłatę z pomniejszeniem, o którym mowa w art. 278 ust. 4 p.w., obecnie zaś bez takiego pomniejszenia. Biorąc zatem pod uwagę, że przyczyną odstąpienia przez organ od utrwalonej praktyki wyliczenia opłaty za wprowadzanie ścieków przez skarżącą Spółkę do wód lub do ziemi było powzięcie wątpliwości co do możliwości zastosowania art. 278 ust. 4 p.w., rozstrzygnięcie tej wątpliwości na niekorzyść strony skarżącej poprzez przyjęcie wykładni skutkującej określeniem opłaty w ponad 22-krotnie wyższej kwocie, można uznać – jak słusznie wskazała strona - za sprzeniewierzenie się przez organ powyższym regułom prowadzenia postępowania.

Przyjęta przez organ błędna interpretacja art. 278 ust. 4 p.w. doprowadziła ponadto do naruszenia zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 12 i art. 14 p.p. Organ w toku postępowania nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.) ani nie ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Przede wszystkim nie przeprowadzono analizy charakteru wód kopalnianych ujmowanych przez stronę skarżącą z górotworu w ramach odwodnienia zakładów górniczych i ich zastosowania w prowadzonej przez nią działalności. Zabrakło – w ocenie Sądu – przeanalizowania spełnia przesłanki zastosowania art. 278 ust. 4 p.w. w kontekście charakteru działalności skarżącej spółki i sposobu prowadzenia gospodarki wodnej w jej przedsiębiorstwie, którego zasadą jest wykorzystanie wód kopalnianych ujmowanych z górotworu i przy poddaniu procesom sedymentacji w O.(1), wykorzystanie tych wód w działalności wydobywczej i produkcyjnej, a finalnie odprowadzenie wraz ze ściekami do rzeki O. Zasadnie – zdaniem Sądu - wskazano w skardze, że jedną z przyczyn odmiennego uznania przyjętego w zaskarżonej decyzji jest nieprecyzyjna i pobieżna analiza procesów pobierania wód przez stronę skarżącą.

Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana niezgodnie z prawem, a to obligowało do jej uchylenia w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Tym samym, za niezasadne Sąd uznał żądanie strony skarżącej stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, wygenerowanie tak wysokiej opłaty na skutek niezastosowania art. 278 ust. 4 p.w., wynikającego z błędnie przyjętej przez organ interpretacji tego przepisu, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak wskazuje się w literaturze: "rażące naruszenie prawa" powinno się przyjmować naruszenie przepisu prawa niebudzącego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia (J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym, Państwo i Prawo 1986, z. 1, s. 69 i nast.); "decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa materialnego wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem, co na podstawie jego brzmienia niejako od razu »rzuca się w oczy«" (H. Poleszak, Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w postępowaniu przez NSA, "Nowe Prawo" 1984, nr 1, s. 25.); z "rażącym naruszeniem prawa" mamy do czynienia w przypadku, gdy: "w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego rozumienia wydaje się decyzję, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów" (J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, Łódź-Zielona Góra 1997, s. 102). Wbrew twierdzom strony skarżącej, naruszenie prawa, którego dopuścił się organ, nie jest rażące - żadne z powyżej wskazanych okoliczności nie zaistniały bowiem w rozpoznawanej sprawie. Treść zakwestionowanej decyzji nie można określić jako przeciwstawiającej się przepisom, na podstawie których decyzja została wydana, a zawarte w niej rozstrzygnięcie nie jest ukształtowane sprzecznie z przesłankami wynikającymi wprost z przepisu prawa. Stąd orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji niniejszego wyroku.

Orzeczenie z punktu drugiego sentencji wyroku znajduje swoje oparcie w przepisie art. 200 w związku z art. 205, art. 211, art. 212 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 535 ze zm.), § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. Z 2023 poz. 1935) i art. 1 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 4 i pkt IV Załącznika ustawy z dnia 6 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2111 ze zm.).