Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 245/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 8, art. 101 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 1283
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
article: art. 4, art. 15 § 1 i 4, § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Matek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Katowic o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Katowic a Prezydentem Miasta Bielsko-Białej przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie w domu pomocy społecznej postanawia wskazać Prezydenta Miasta Katowic jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

PISMEM Z 28 LISTOPADA 2024 R. PREZYDENT MIASTA KATOWIC WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA BIELSKO-BIAŁEJ W SPRAWIE ROZPOZNANIA WNIOSKU H.K. O SKIEROWANIE DO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowana ma ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały w B., a obecnie mieszka u syna w K. Wyjaśnił przy tym, że zainteresowana nie posiada i w przeszłości nie była zameldowana na pobyt stały ani czasowy w K. Zainteresowana w związku z przebytym wypadkiem była hospitalizowana, a następnie przebywała w Domu Opieki [...] w B. W związku ze sprzedażą zajmowanego przez zainteresowaną lokalu mieszkalnego przez jej syna zainteresowana znalazła schronienie w innym mieszkaniu syna w K. Lokal ten został obecnie wystawiony przez syna zainteresowanej na sprzedaż, a zainteresowana deklaruje chęć zamieszkania w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w B. W ocenie wnioskodawcy charakter pobytu zainteresowanej w K. oraz pozbawienie jej pierwotnie zajmowanego lokalu i nabycie faktycznego statusu osoby bezdomnej powoduje, że wniosek powinien zostać rozpatrzony zgodnie z miejscem ostatniego zameldowania na pobyt stały.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Bielsko-Białej wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Katowice jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowana zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w K., w związku z czym nie można uznać jej za osobę bezdomną. Oznacza to, że właściwość organu, który powinien rozpatrzeć wniosek zainteresowanej, powinna zostać ustalona zgodnie z jej miejscem zamieszkania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta Katowic, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta Bielsko-Białej. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej.

Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie w przypadku osoby bezdomnej – zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. – właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W tym miejscu należy wyjaśnić, że osobą bezdomną nie jest osoba niezamieszkująca w mieszkaniu lub domu własnościowym należącym do tej osoby bądź wynajmowanym. Ustawa o pomocy społecznej posługuje się bowiem własną definicją legalną tego wyrażenia. Zgodnie z art. 6 pkt 8 u.p.s. przez osobę bezdomną rozumie się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Analiza zacytowanego powyżej przepisu wskazuje, że przewiduje on dwie sytuacje, w których określona osoba może zostać uznana za bezdomną, a ich wspólnym czynnikiem jest niezamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym. Jak ustaliły pozostające w sporze organy, zainteresowana zamieszkuje w mieszkaniu należącym do jej syna, w związku z czym nie można uznać, że spełnia ona ustawowe przesłanki uznania jej za osobę bezdomną. Oznacza to, że właściwość miejscowa organu, który powinien rozpatrzeć wniosek zainteresowanej o skierowanie jej do domu pomocy społecznej, jest organ właściwy dla jej miejsca zamieszkania.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że pomimo niedokonania zameldowania w lokalu w K., nie ulega wątpliwości, że to to miasto, w związku z zamieszkaniem w nim, należy uznać za miejsce, w którym zainteresowana przebywa z zamiarem stałego pobytu w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego deklaracja chęci zamieszkania w domu pomocy społecznej w B. nie powoduje, że centrum interesów życiowych zainteresowanej w dacie złożenia wniosku uległo zmianie. Tym samym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej jest Prezydent Miasta Katowic.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.