Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 583/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zasakrżoną decyzję w punkcie 2
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 2a
journal: Dz.U. 2023 poz 1270
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi M. S. reprezentowanego przez opiekuna prawnego K. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 23 maja 2024 r., nr 1601-IEW.4269.82.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z mandatów karnych uchyla zaskarżoną decyzję w pkt 2 w części dotyczącej odmowy umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatów karnych kredytowych.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. S. (dalej Skarżący, Strona, Zobowiązany), reprezentowanego przez opiekuna prawnego K. S., jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej też jako: Organ II instancji) z 23 maja 2024 r. nr 1601-IEW.4269.82.2024, którą organ ten:

I. uchylił w części decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 27 marca 2024 r. nr 1609-SCM-4.4268.5761.2023.27.AL, odmawiającą umorzenia w całości należności z mandatów karnych kredytowanych:

• [...] z 27 marca 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 27 marca 2021 r. w wysokości 500 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 28 marca 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 30 marca 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 30 marca 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 1 kwietnia 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 4 kwietnia 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 6 kwietnia 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 10 kwietnia 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 10 kwietnia 2021 r. w wysokości 50 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 10 kwietnia 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 12 kwietnia 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 12 kwietnia 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 12 kwietnia 2021 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 13 kwietnia 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 16 kwietnia 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 17 kwietnia 2021 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 17 kwietnia 2021 r. w wysokości 500 zł wraz kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 18 kwietnia 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 18 kwietnia 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 26 kwietnia 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 29 kwietnia 2021 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 2 maja 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 5 maja 2021 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 10 maja 2021 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 14 maja 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 18 maja 2021 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

w łącznej kwocie 2.442 zł i w tej części umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe,

oraz

2. utrzymał decyzję pozostałej części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie umorzenia w całości należności z tytułu:

• kwoty 109,80 zł stanowiącej różnicę pomiędzy wnioskowaną kwotą 9.196,20 zł, a posiadanym zadłużeniem na dzień wpływu wniosku, tj. 25 września 2023 r. w kwocie 9.086,40 zł,

• kosztów upomnienia w kwocie 11,60 zł doliczonych do mandatu karnego [...] z 22 listopada 2016 r.,

• kosztów upomnienia w kwocie 11,60 zł doliczonych do mandatu karnego [...] z 24 listopada 2016 r.,

• kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł doliczonych do mandatu [...] z 20 lutego 2019 r.,

• kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł doliczonych do mandatu [...] z 15 kwietnia 2019 r.,

• kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł doliczonych do mandatu [...] z 20 maja 2019 r.,

• kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł doliczonych do mandatu [...] z 13 listopada 2019 r.,

• kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł doliczonych do mandatu [...] z 15 września 2020 r.,

• mandatu karnego [...] z 6 grudnia 2020 r. w wysokości 250 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 11,60 zł,

• mandatu karnego [...] z 18 grudnia 2020 r. w wysokości 200 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 11,60 zł,

• mandatu karnego [...] z 9 lutego 2021 r. w wysokości 500 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• mandatu karnego [...] z 9 lutego 2021 r. w wysokości 500 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• mandatu karnego [...] z 15 marca 2021 r. w wysokości 100 zł, wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

w łącznej kwocie 1.812,20 zł, z uwagi na brak przedmiotu sprawy;

oraz odmowy umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatów karnych kredytowanych:

• [...] z 1 czerwca 2021 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 1 czerwca 2021 r. w wysokości 50 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 1 czerwca 2021 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 1 czerwca 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 1 czerwca 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 29 lipca 2021 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 5 października 2021 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 5 października 2021 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 5 października 2021 r. w wysokości 50 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 5 października 2021 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 5 października 2021 w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 31 grudnia 2021 w wysokości w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 8 stycznia 2022 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 14 stycznia 2022 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 18 stycznia 2022 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 18 stycznia 2022 r. w wysokości 50 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 25 stycznia 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 25 stycznia 2022 r. w wysokości 20 zł wraz kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 7 lutego 2022 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 10 lutego 2022 r. w wysokości 50 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 12 lutego 2022 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 14 kwietnia 2022 r. w wysokości 500 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 14 kwietnia 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 14 kwietnia 2022 r. w wysokości 500 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 27 kwietnia 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 6 maja 2022 r. w wysokości 20 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 1 czerwca 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 9 lipca 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 9 lipca 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 22 lipca 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 25 lipca 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 5 sierpnia 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 8 sierpnia 2022 r. w wysokości 500 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 8 sierpnia 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 8 sierpnia 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 8 sierpnia 2022 r. w wysokości 200 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 16 sierpnia 2022 r. w wysokości 50 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 16 sierpnia 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 16 sierpnia 2022 r. w wysokości 50 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 16 sierpnia 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 3 września 2022 r. w wysokości 100 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• [...] z 18 września 2022 r. w wysokości 50 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

w łącznej kwocie 4.942 zł.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

K. S., jako opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionego M. S., 25 września 2023 r. złożyła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wniosek o umorzenie ciążących na nim należności z tytułu nałożonych mandatów karnych na łączną kwotę 16.830,09 zł, na którą składają się: należność główna w kwocie 7.995 zł, koszty egzekucyjne w kwocie 7.633,89 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 1.201,20 zł. Wniosek o umorzenie powyższych należności uzasadniła stanem zdrowia Skarżącego, wskazując, że z przedłożonej opinii lekarskiej, sporządzonej na potrzeby postępowania o ubezwłasnowolnienie, wynika, że w trakcie badania Skarżący miał zaburzenia pamięci, znacznie ograniczoną zdolność do podejmowania racjonalnych decyzji w zakresie swoich spraw życiowych. Stwierdzono także, że nie jest on zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga długotrwałej pomocy innych osób. Opiekun prawny wskazał, że sytuacja Skarżącego jest obecnie bardzo trudna i podjął już starania w celu umieszczenia go w domu pomocy społecznej. W ocenie opiekuna prawnego, w dacie nakładania na mandatów karnych Skarżący nie zdawał sobie sprawy, że jego zachowanie było niezgodne z prawem, a nadto nie był świadomy konsekwencji przyjmowania nakładanych na niego mandatów karnych. Nie był też w stanie podjąć działań zmierzających do ich anulowania, natomiast z chwilą, gdy ustanowiono już dla niego opiekuna prawnego, upłynęły terminy procesowe do ewentualnego podjęcia w tym względzie skutecznych działań prawnych, poza jedynie możliwością umorzenia wynikających z nich obciążeń fiskalnych.

Do wniosku dołączono: oświadczenie o stanie majątkowym Skarżącego, zaświadczenie Sądu Rejonowego [...] w K. sygn. akt [...] z 14 grudnia 2022 r. potwierdzające ustanowienie opiekuna prawnego, postanowienie Sądu Rejonowego [...] w K. sygn. akt [...] z 16 czerwca 2023 r. o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. nr [...] z 10 lipca 2023 r., postanowienie Sądu Okręgowego w K. sygn. akt [...] z 12 sierpnia 2022 r. o całkowitym ubezwłasnowolnieniu wraz z opinią sądową psychiatryczno-psychologiczną, sporządzoną na potrzeby tego postępowania sądowego.

Decyzją z 27 marca 2024 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, z uwagi na brak przedmiotu sprawy, umorzył postępowanie w sprawie umorzenia w całości należności z tytułu:

• kwoty 109,80 zł stanowiącej różnicę pomiędzy wnioskowaną kwotą 9.196,20 zł, a posiadanym zadłużeniem na dzień wpływu wniosku, tj. 25 września 2023 r. w kwocie 9.086,40 zł,

• kosztów upomnienia w kwocie 11,60 zł doliczonych do mandatu karnego [...] z 22 listopada 2016 r.,

• kosztów upomnienia w kwocie 11,60 zł doliczonych do mandatu karnego [...] z 24 listopada 2016 r.,

• kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł doliczonych do mandatu [...] z 20 lutego 2019 r.,

• kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł doliczonych do mandatu [...] z 15 kwietnia 2019 r.,

• kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł doliczonych do mandatu [...] z 20 maja 2019 r.,

• kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł doliczonych do mandatu [...] z 13 listopada 2019 r.,

• kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł doliczonych do mandatu [...] z 15 września 2020 r.,

• mandatu karnego [...] z 6 grudnia 2020 r. w wysokości 250 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 11,60 zł,

• mandatu karnego [...] z 18 grudnia 2020 r. w wysokości 200 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 11,60 zł,

• mandatu karnego [...] z 9 lutego 2021 r. w wysokości 500 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• mandatu karnego [...] z 9 lutego 2021 r. w wysokości 500 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

• mandatu karnego [...] z 15 marca 2021 r. w wysokości 100 zł, wraz z kosztami upomnienia w wysokości 16 zł,

w łącznej kwocie 1.812,20 zł, oraz odmówił umorzenia w całości należności w pozostałej części.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, opiekun prawny w odwołaniu wskazał, że we wniosku o umorzenie należności opisał okoliczności, które istniały w dacie nałożenia na Skarżącego mandatów karnych, uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci umorzenia mandatów karnych, nałożonych na Skarżącego, który w tym czasie najprawdopodobniej nie zdawał sobie w ogóle sprawy ze swego zachowania. Świadczy o tym między innymi fakt zainicjowania w 2020 r. przez prokuratora postępowania o ubezwłasnowolnienie Skarżącego, z uwagi jego na stan zdrowia psychicznego Opiekun prawny wskazał, że także przed datą złożenia przez prokuratora przedmiotowego wniosku, stan zdrowia Skarżącego także skutkował tym, że nie był w stanie prowadzić swoich spraw, nie był świadomy ani swych uprawnień ani negatywnych konsekwencji swego postępowania. Wprawdzie postępowanie o ubezwłasnowolnienie zakończyło się formalnie dopiero 12 sierpnia 2022 r., co nie zmienia samego faktu, że już w dacie, gdy Policja nakładała na Skarżącego kolejne mandaty karne, najprawdopodobniej nie zdawał on sobie w ogóle sprawy ze swego zachowania, z uwagi na mocno ograniczoną poczytalność. W ocenie opiekuna prawnego, Skarżący nie był świadomy nakładanych kar oraz odpowiedzialności z tego wynikającej, a tym samym nie miał także możliwości odmowy przyjęcia mandatów i skierowania sprawy do sądu. Stan zdrowia Skarżącego i występujące u niego od kilku lat deficyty poznawcze skutkowały tym, że nie był on w stanie o siebie zadbać, a tym bardziej podejmować jakieś celowe, skomplikowane działania prawne. W okresie, gdy Skarżący przebywał w środowisku zamieszkania był stale wykorzystywany przez bezdomnych, którzy kradli przeznaczoną dla niego pomoc, zdewastowali i zniszczyli lokal Skarżącego. Dopiero z chwilą ubezwłasnowolnienia sytuacja Skarżącego uległa poprawie, gdy ustanowiony przez Sąd opiekun prawny w imieniu Skarżącego sprzedał jego dotychczasowy lokal i spłacił ciążące na nim wieloletnie zadłużenie czynszowe. Podjął także starania o przyznanie Skarżącemu renty z ZUS, która mogłaby być wyższa aniżeli dotychczas otrzymywane świadczenia z pomocy społecznej. Opiekun prawny przyznał, że w dacie wniesienia odwołania, sytuacja Skarżącego się zmieniła i jest bardzo dobra. Dysponuje on już wprawdzie środkami, które pozwoliłyby na spłatę zadłużenia, jednakże według opiekuna prawnego uregulowanie tej należności z całą pewnością nie byłby zgodne z interesem Skarżącego. Uważa bowiem, że gdyby odpowiednie organy zadziałały stosownie do okoliczności i powzięły informację o sytuacji Skarżącego, wówczas w ogóle nie doszłoby do wielu negatywnych dla niego konsekwencji. Skarżący nie powinien bowiem ponosić aktualnie negatywnych konsekwencji w postaci zapłaty grzywien, gdyż do popełnienia wykroczeń doszło w czasie, gdy nie był on zdolny do rozpoznania znaczenia swoich działań. Samo natomiast umorzenie należności nie powoduje żadnego finansowego obciążenia po stronie Skarbu państwa, czy gminy i stanowiłoby opóźnione, prawidłowe działanie aparatu państwa, które naprawiłoby sytuację Skarżącego, która uległa pogorszeniu przez zaniechanie i opóźnione działanie odpowiednich służb i organów.

Z tych też względów opiekun prawny wniósł o uchylenie wydanej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia ciążących na Skarżącym należności z tytułu manatów karnych.

W wyniku rozpoznania powyższego odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wydał wskazaną na wstępie decyzję z 23 maja 2024 r., w której ponownie przeanalizował, czy w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia wnioskowanej przez ulgi.

Przy ocenie ważnego interesu zobowiązanego organ odwoławczy wziął pod uwagę aktualną sytuację finansowo-materialną, zdrowotną i życiową. Wskazał, że w dacie złożenia wniosku o ulgę w spłacie należności z mandatów karnych Zobowiązany posiadał własnościowe mieszkanie, o powierzchni 62,90 m2, dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Jako jego źródło dochodu opiekun prawny wskazał zasiłek z opieki społecznej w kwocie 719 zł netto miesięcznie. W związku z obecnym przebywaniem Skarżącego w domu pomocy społecznej, ponosi opłatę za pobyt w kwocie 503,30 zł (70 % dochodu). Ponadto aktualnie posiada również oszczędności w gotówce w kwocie 1.109,87 zł, które są przeznaczone na zakup odzieży, obuwia i innych potrzeb, które nie są zaspokajane przez dom pomocy społecznej. 4 października 2023 r. opiekun prawny sprzedał w imieniu Skarżącego, za zgodą sądu opiekuńczego, jego dotychczasowy lokal mieszkalny za kwotę 291.000 zł, a z kwoty tej dokonano potrąceń tytułem m.in. uregulowania zadłużenia wobec Wspólnoty Mieszkaniowej "Z." w K. (36.939,96 zł). Po sprzedaży mieszkania pozostała do dyspozycji Skarżącego kwota 254.060,04 zł , przekazana na rachunek bankowy opiekuna prawnego, który zobowiązał się do uregulowania wszelkich należności, które wynikają z rozliczenia mediów.

Analizując w tej części zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, że opisana we wniosku przez opiekuna prawnego trudna sytuacja materialna miała charakter tymczasowy i uległa poprawie. Obecnie przebywa on pod opieką Domu Pomocy Społecznej w C., który zapewnia mu m.in. zakwaterowanie, opiekę medyczną i pielęgniarską, usługi rehabilitacyjne, transport, wyżywienie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu ocenił na podstawie posiadanych dowodów aktualną sytuację Zobowiązanego, stwierdzając, że z uwagi na stan zdrowia i niskie dochody, znajduje się on w trudnym położeniu. Podobnie jak organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p.

Niemniej jednak Dyrektor Izby podzielił stanowisko organu I instancji, że z punktu widzenia przesłanki interesu publicznego wniosek o umorzenie jest niezasadny. Wskazał, że obowiązek zapłacenia grzywny ciąży na każdej osobie ukaranej, bez względu na jej zasoby finansowe. Z art. 42 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze. zm.) wynika bowiem zasada nieuchronności odpowiedzialności karnej, której podlega każdy kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Umorzenie należności z tytułu mandatów prowadzi natomiast do sytuacji, która przeczy założeniom i istocie kary. Dlatego ulgę w tej postaci organy podatkowe mogą stosować jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Zdaniem organu odwoławczego opiekun prawny nie wskazał argumentów, które świadczyłyby o tym, że wystąpił interes publiczny. Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji opiekuna prawnego o zasadności umorzenia należności z mandatów karnych w ramach rekompensaty za zaniechanie i opóźnione działanie odpowiednich służb. Wprawdzie opiekun prawny wskazał, że z uwagi na stan zdrowia w dacie nakładania na mandatów karnych, Skarżący nie zdawał sobie sprawy, że jego zachowanie jest niezgodne z prawem, to jednakże policja zakwalifikowała te zdarzenia jako wykroczenia. Natomiast w postępowaniu o udzielenie ulgi w spłacie mandatów organy nie mogą oceniać okoliczności i zasadności ich nałożenia. Dlatego też organ odwoławczy, analogicznie jak organ I instancji, nie wypowiadał w tym zakresie, co do samej zasadności nałożenia mandatów karnych, w stosunku do których Skarżący ubiega się obecnie o umorzenie wynikających z nich należności. Jak dalej podkreślono, stosowny wniosek o umorzenie mandatów nie stanowi odwołania się od tych mandatów, co jest możliwe jedynie w trybie art. 101 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2021 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. Dz. U z 2021 r. poz. 1124 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, prawomocny mandat karny podlega niezwłocznie uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie albo na osobę, która popełniła czyn zabroniony przed ukończeniem 17 lat, albo gdy ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia wykroczenia z przyczyn, o których mowa w art. 15-17 Kodeksu wykroczeń. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego, jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego złożony nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu lub na wniosek organu, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, albo z urzędu. Uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego z przyczyn wskazanych wyżej jest sąd, na którego obszarze działania została nałożona grzywna. Oznacza to, że w terminie 7 dni od dnia przyjęcia mandatu, opiekun prawny mógł wystąpić do sądu, na którego obszarze działania została nałożona grzywna z wnioskiem o jego uchylenie. Aktualnie termin ten już upłynął, stąd mandat może być uchylony przez sąd wyłącznie na wniosek organu, którego funkcjonariusz nałożył mandat albo z urzędu. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego mandatów karnych, będących przedmiotem niniejszego postępowania, poprzez ich uchylenie przez właściwy w sprawie sąd, będzie skutkować zwolnieniem Skarżącego z obowiązku ich zapłaty.

Tym samym organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, że interes publiczny (a zwłaszcza takie wartości wspólne dla całego społeczeństwa jak porządek publiczny, ochrona moralności publicznej, zaufanie do organów władzy) wskazuje na bezpodstawność udzielenia Skarżącemu wsparcia ze środków należnych budżetowi Państwa. Umorzenie dochodzonych należności z tytułu ciążących na Skarżącym grzywien z mandatów karnych stanowiłoby przyzwolenie na jego zachowania wykraczające poza normy prawne. Dlatego umorzenie należności publicznoprawnych jest rozwiązaniem nadzwyczajnym i może nastąpić jedynie incydentalnie, w wyjątkowych okolicznościach - a takich Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu nie dopatrzył się w niniejszej sprawie.

W skardze wniesionej do tut Sądu skardze opiekun prawny Skarżącego, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia w całości należności z tytułu mandatów karnych kredytowanych wraz z kosztami upomnienia, nałożonych na M. S. od 1 czerwca 2021 r. i umorzenia w tym zakresie należności zgodnie ze złożonym wnioskiem, podtrzymała w całości wcześniejszą argumentację prezentowaną na etapie postępowania przed organami obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. w szczególności art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy o finansach publicznych, poprzez uznanie, że wniosek o umorzenie nie jest zasadny z punktu widzenia interesu publicznego, wskutek czego miało to wpływ na treść orzeczenia, polegający na tym, że odmówiono umorzenia w całości należności z tytułu mandatów karnych kredytowanych wraz z kosztami upomnienia począwszy od 1 czerwca 2021 r.

W opinii opiekuna prawnego, w czasie nałożenia na M. S. przedmiotowych grzywien znajdował się on w stanie wyłączającym odpowiedzialność i nie wprowadził się w ten stan świadomie. Opiekun prawny uważa, że ewentualna zapłata należności nie odniesie oczekiwanego skutku tj. wymierzenia kary oraz prewencji, będzie miała wyłącznie charakter fiskalny, gdyż Skarżący, z uwagi na stan zdrowia nie był i nie jest nadal świadomy, że popełnił wykroczenia, a tym bardziej, że wiąże się z tym odpowiedzialność. Żądanie zapłaty od osoby, która z powodu stanu zdrowia była nieporadna i nie mogła okresowo się bronić, stanowi nadużycie prawa, zasad współżycia społecznego oraz powoduje po stronie opiekuna prawnego utratę zaufania do państwa. Opiekun prawny wskazał także, że nie miał możliwości wystąpienia w ciągu 7 dni od nałożenia mandatów do Sądu z wnioskiem o ich uchylenie, bowiem mandaty zostały nałożone jeszcze na długo przed objęciem funkcji opiekuna prawnego, tj. od 6 grudnia 2022 r. Opiekun prawny wyjaśnił, że po objęciu funkcji, w pierwszej kolejności podjął działania aby zapewnić bezpieczeństwo M. S. i umożliwić mu zaspokajanie niezbędnych potrzeb, a w dalszej kolejności aby uregulować jego sytuację we wszelkich aspektach. Wskazał, że w lokalu będącym własnością Skarżącego nie było możliwe znalezienie jakichkolwiek dokumentów, ponieważ lokal był skrajnie zanieczyszczony i zdewastowany przez osoby postronne. Dodał także, że w grudniu 2022 r. zwrócił się do właściwego komisariatu Policji o przesłanie wszelkiej korespondencji dotyczącej M. S. Z uwagi na brak odpowiedzi uznał, że wobec Skarżącego nie toczyły się żadne sprawy wymagające działania opiekuna prawnego. Dopiero po uzyskaniu informacji o mandatach karnych nałożonych na Skarżącego, złożył w jego imieniu wniosek o umorzenie należności wynikających z nałożonych mandatów. Ponadto dodał, że obecna, dobra sytuacja finansowa i majątkowa Skarżącego, nie powinna mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. Jest ona bowiem wyłącznie następstwem działań opiekuna prawnego i gdyby nie ta opieka prawna to M. S. nadal byłby beneficjentem pomocy społecznej, utrzymującym się z zasiłku stałego i pozostawałby na utrzymaniu państwa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jako nieuzasadnionej, wskazując, że podniesione zarzuty i powołane okoliczności pozostają bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).

Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, Sąd dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowało koniecznością jej uchylenia.

Podstawę prawną rozpoznania żądania umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych stanowi art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., zgodnie z którym organ administracyjny, na wniosek zobowiązanego może umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe. Ustawodawca w tym przepisie upoważnił organy administracji publicznej, orzekające w ramach tzw. uznania administracyjnego, do dokonania oceny, czy w konkretnej sprawie - ze względu na ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny - występują szczególne, wyjątkowe okoliczności uzasadniające udzielenie ulgi. Oznacza to, że do organu administracji publicznej rozpatrującego wniosek o umorzenie niepodatkowych należności budżetowych należy ocena argumentów i okoliczności powołanych przez zobowiązanego, mogących stanowić ewentualną podstawę do przyznania ulgi we wnioskowanym zakresie.

Należy podkreślić, iż zasadą jest rozliczanie się obywateli ze zobowiązań wobec Państwa poprzez ich zapłatę w nałożonej wysokości i w wyznaczonym terminie. Sama ulga, jako odstępstwo od tych zasad, stanowi rozwiązanie nadzwyczajne, dlatego może mieć zastosowanie incydentalnie. Powołany powyżej przepis jednoznacznie wskazuje na to, że wystąpienie okoliczności wskazanych w art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. nie nakłada na organ obowiązku zastosowania ulgi. Pomimo bowiem istnienia, w ocenie zobowiązanego, jego ważnego interesu oraz interesu publicznego, organ administracyjny jest uprawniony do odmowy udzielenia ulgi, w tym także w zakresie umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych, jeżeli ocena sytuacji zobowiązanego i okoliczności powołanych w sprawie nie uzasadnia, w ocenie organu, zastosowania ulgi.

Przepis art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. daje organowi administracyjnemu, na wniosek zobowiązanego, możliwość umorzenia należności w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Przesłanki umorzenia niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym wynikających z grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych, zostały zatem sformułowane poprzez odwołanie się do klauzul generalnych, odsyłających do ocen pozaprawnych, umożliwiających odwołanie się do wartości wspólnych dla całego społeczeństwa (klauzula interesu publicznego) oraz uwzględnienie w każdym przypadku indywidualnej sytuacji konkretnego zobowiązanego ubiegającego się o umorzenie powyższych niepodatkowych należności budżetowych (klauzula ważnego interesu zobowiązanego). Z przepisu tego wynika, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Organ administracyjny może, lecz nie musi wydać decyzji pozytywnej, nawet gdy stwierdzi wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. Zatem zastosowanie ustanowionej w nim ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organów administracyjnych. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż rozstrzygnięcie organu w tym zakresie nie może być dowolne i pozbawione wyczerpującego uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, motywy rozstrzygnięcia nie zostały jednakże należycie przedstawione.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż kryteria udzielenia ulgi, tj. "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", są pojęciami nieostrymi, co oznacza, że ich treść musi być ustalona w konkretnej sprawie. Dla organu administracyjnego oznacza to, że w każdej rozpatrywanej sprawie indywidualnie musi on ustalić i ocenić, na czym polega ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Kryterium "ważnego interesu zobowiązanego" wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania zobowiązanego (np. klęski żywiołowe, zdarzenia losowe) i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem Skarbu Państwa i które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów administracyjnych. Z kolei nakaz uwzględnienia "interesu publicznego" oznacza dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, a także sytuację, gdy zapłata należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego do środków pomocy Państwa.

Zaznaczyć przy tym należy, iż sama zasadność ukarania grzywnami za popełnione wykroczenia, jak również wysokość zastosowanych kar, nie są kwestiami podlegającymi ocenie organów rozstrzygających w przedmiocie wniosku o ulgę.

W niniejszej sprawie organy obu instancji nie kwestionowały wystąpienia w sprawie przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", co zresztą nie stanowiło także podstawy żądania wniosku opiekuna prawnego Skarżącego. Natomiast zanegowały wystąpienie "interesu publicznego" wskazując, że sprzeciwia się on umorzeniu nałożonych na Skarżącego grzywien za naganne zachowanie i stanowiłoby niczym nieuzasadnione odstępstwo od konstytucyjnej zasady nieuchronności odpowiedzialności karnej, skutkującej tym, że w przypadku nałożenia na konkretną osobę grzywny powinno dojść do rzeczywistego poniesienia przez nią wydatku.

W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy dokonana przez organy obu instancji ocena braku wystąpienia przesłanki interesu publicznego była pobieżna, gdyż nie uwzględniała ona wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, potwierdzonych zgromadzonym w sprawie i nie kwestionowanym przez organy materiałem dowodowym.

Biorąc pod uwagę treść art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. wskazać trzeba, że rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Jak bowiem trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 335/13 (dostępny, podobne jak inne, powołane orzeczenia, na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl) działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego". Decyzja o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron - interes obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 182/12).

Ponieważ w niniejszej sprawie kwestia zaistnienia "ważnego interesu zobowiązanego" nie była kwestionowana, Sąd odniesie się do drugiej - spornej w sprawie - przesłanki, tj. wystąpienia "interesu publicznego".

W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji w niewystarczającym stopniu rozważono istnienie interesu publicznego. Przy wykładni wskazanej przesłanki należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Słowo "publiczny" oznacza dotyczący ogółu ludzi i służący ogółowi, dostępny dla wszystkich; związany z jakimś urzędem, z jakąś instytucją; ogólny, powszechny, społeczny, nieprywatny (Słownik języka..., red. M. Szymczak, t. II, s. 1074). Pojęcie "interesu publicznego" nie jest zdefiniowane wprost. Można się do niego odwoływać przez ustalenie hierarchii celów i wartości, jaki powinny obowiązywać w procesie stosowania praw. Sformułowanie "interes publiczny" ma charakter niedookreślony, co wymaga każdorazowego dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, jakie mogą się kryć pod tym pojęciem (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2000 r., III SA 181/99, Lex Polonica nr 350461). Jak wskazano już wcześniej, przesłankę interesu publicznego interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, nie jest w interesie publicznym takie prowadzenie postępowania zmierzającego do wyegzekwowania należności publicznej, którego celem jest w zasadzie tylko uzyskanie korzyści fiskalnej przez Skarb Państwa, bez realizacji podstawowego celu, jakim w przypadku grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych jest przymuszenie ukaranego do przestrzegania w przyszłości porządku prawnego.

Wielokrotnie organy rozpatrując kwestie związane z ewentualnym umorzeniem grzywien nakładanych w drodze mandatów karych zwracały uwagę na szczególny charakter należności, z tytułu której strona została zobowiązana do zapłaty na rzecz budżetu państwa, podkreślając, że nałożenie na stronę grzywny było konsekwencją określonego zachowania ukaranego- traktowanego, w myśl przepisów karnych, jako wykroczenie podlegające karze grzywny, zaś celem wystawienia mandatu karnego było obciążenie zobowiązanego obowiązkiem poniesienia konkretnego wydatku, tak by nastąpiło po jego stronie odczucie straty materialnej. Zauważano jednocześnie, że zastosowanie instytucji umorzenia należności z tytułu mandatu prowadzi do sytuacji przeczącej założeniom i istocie kary grzywny. Umorzenie grzywny byłoby w pewien sposób poparciem dla dążenia przez stronę do uniknięcia kary. Dodatkowo wskazywano także, że ukaranie grzywną w drodze mandatu karnego wymaga zgody ukaranego na taką karę - tak co do formy, jak i wysokości grzywny i terminu zapłaty. Sprawca wykroczenia, który przyjmuje karę, zobowiązuje się zatem do zapłaty określonej kwoty. Z kolei ukarany, oceniając swoją sytuację majątkową jako uniemożliwiającą zapłatę grzywny, nie godząc się z rodzajem kary - nie powinien przyjmować zobowiązania finansowego, lecz dążyć do rozpatrzenia sprawy przez sąd karny, który ma możliwość zastosowania również innych rodzajów kar, w tym takich, które nie wiążą się z wydatkami.

Sąd w ramach niniejszej sprawy nie neguje samej zasadności tej ukształtowanej już linii orzeczniczej organów w sprawach dotyczących kwestii umorzenia grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych, jednakże zauważa, że dotyczy ona osób ukaranych, które są w stanie podejmować samodzielnie własne decyzje, bez względu na to czy są one trafne czy też nie.

Odmiennie natomiast należy ocenić trafności takiej argumentacji w przypadku osoby, która z uwagi na jej stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie podejmować decyzji o przyjęciu mandatu karnego, czy też odmowie jego przyjęcia.

Na ten istotny także w niniejszej sprawie aspekt konieczności pogłębionej analizy przesłanki "ważnego interesu publicznego" wrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lutego 2024 r. sygn. akt I GSK 183/24 zauważając, że w odniesieniu do osoby ubezwłasnowolnionej z uwagi na chorobę natury psychicznej trudno osiągnąć cele prewencji ogólnej, a uważna analiza dat wystawionych mandatów pozwala zasadnie uznać, że wydana ich liczba w ciągu jednego dnia, miała miejsce w czasie nasilenia choroby. Ta zaś bezsprzecznie miała wpływ na sposób zachowania. Dlatego też we wskazaniach w ponownym rozpoznaniu sprawy NSA za zasadne uznał konieczność poczynienia dalszych ustaleń, czy ukarany w czasie popełniania wykroczenia miał możliwość rozpoznania czynu i kierowania postępowaniem. Dotyczy to także sytuacji, gdy ocena taka nie jest już możliwa w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, gdyż minął stosowny termin na złożenie takiego wniosku (vide art. 101 i nast.).

Oceniając te tak daleko idące wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd zauważa, że w realiach niniejszej sprawy nie ma konieczności podejmowania aż tak daleko idących działań, jak wskazane w tym wyroku, co do konieczność powołania biegłego, albowiem zgromadzony już w sprawie materiał dowody jest wystarczający do oceny, czy w sytuacji gdzie - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - już w roku 2000 prokurator, mając uzasadnioną wątpliwość, co do stanu zdrowia Skarżącego zainicjował z urzędu postępowanie o jego całkowite ubezwłasnowolnienie, spełniony zostanie w stosunku do ukaranego podstawowy cel nałożenia na niego licznych mandatów karnych w kolejnych latach. Co więcej, stan zdrowia psychicznego Skarżącego i jego brak zdolności do pokierowania swoimi działaniami, potwierdza orzeczenie o jego całkowitym ubezwłasnowolnieniu. Trudno zatem nie zauważyć, że w tej sytuacji jedynym skutkiem wyegzekwowania od ukaranego nałożonych na niego mandatów karnych będzie cel fiskalny, który w żadnym stopniu nie spełni roli wychowawczej, ani nie wpłynie zachowanie Skarżącego.

W ocenie Sądu trzeba też zauważyć, że dalsza realizacja egzekucji ciążących na Skarżącym grzywien w realiach niniejszej sprawy pozostawałaby w oderwaniu od ogólnych zasad respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego.

Warto też podkreślić, w kontekście przesłanki zaufania do organów władzy publicznej i sprawności działania aparatu państwowego, że - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - z jednej strony prokurator podejmuje już w 2020 r. działania w celu całkowitego ubezwłasnowolnienia Skarżącego, przyjmując już wówczas, że z uwagi na stan zdrowia nie jest on w stanie rozpoznać znaczenia swoich czynów, a z drugiej strony organy policji przez kolejne lata nakładają nie niego mandaty karne (niejednokrotnie po kilka w ciągu tego samego dnia), nie mając cienia wątpliwości, co do stanu poczytalności karanego.

Oczywiście, organy w ramach postępowania umorzeniowego nie są władne do oceny zachowania podmiotu nakładającego mandat karny, jednakże nie zwalnia to ich od pogłębionego rozważenia celowości umorzenia należności mandatowej, mając na uwadze szeroko pojęty "interes publiczny", który w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie sprzeciwia się finansowaniu budżetu państwa z wpływów pochodzących od osoby ukaranej, która z uwagi na swój stan zdrowia nie była w stanie racjonalnie ocenić swojego nagannego zachowania.

Mając zatem na uwadze potrzebę przeprowadzenia przez organ odwoławczy pogłębionej analizy zebranego materiału dowodowego w aspekcie ewentualnego wystąpienia przesłanki "interesu publicznego" a także rozważenia już w ramach posiadanego uznaniowego uprawnienia do umorzenia niepodatkowej należności budżetowej jaką stanowią grzywny z tytułu nałożonych mandatów karnych, zasadnym stało się uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 23 maja 2024 r. nr 1601-IEW.4269.82.2024 w zaskarżonej części, tj. pkt 2 sentencji dotyczącego odmowy umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatów karnych kredytowanych w łącznej kwocie 4.942 zł.