Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 217/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono zawieszenia postępowania
Powołane przepisy: article: art. 125 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. S. o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 562/22 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 25 lutego 2022 r. nr 2401-IOV2.4103.347.2021.AG UNP: 2401-22-045103 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od maja do listopada 2005 r., od stycznia do kwietnia 2006 r. oraz od lipca do grudnia 2006 r. postanawia: odmówić zawieszenia postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 472/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia z dnia 30 grudnia 2011 r., nr PTII/2/440701-0080÷0096/11/SIM, utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Katowicach z dnia 27 kwietnia 2011 r., nr W3P1-730-2-096-03760/070919, w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od maja do listopada 2005 r., od stycznia do kwietnia 2006 r. oraz od lipca do grudnia 2006 r., uchylił zaskarżoną decyzję.

Od powyższego wyroku obie strony postępowania wywiodły skargi kasacyjne.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1559/13, uwzględnił skargę kasacyjną organu, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/GI 183/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.

Następnie, wyrokiem z dnia 8 lipca 2020 r., sygn. akt I FSK 1936/16, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/GI 183/16, uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz uchylił w całości zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 30 grudnia

2011 r.

Rozpatrując sprawę ponownie, decyzją z dnia 25 lutego 2022 r., nr 2401-IOV2.4103.347.2021.AG UNP: 2401-22-045103, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej podatku od towarów i usług za okresy od maja do listopada 2005 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe, a w pozostałym zakresie, tj. dotyczącym podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do kwietnia 2006 r. i od lipca do grudnia 2006 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 562/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. S. na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 25 lutego 2022 r.

Na powyższy wyrok M. S. wniósł skargę kasacyjną.

W skardze kasacyjnej skarżący zawarł wniosek o zawieszenie postępowania w trybie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej - "p.p.s.a.") do czasu rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu sądowym prowadzonym przez Sąd Okręgowy w B. Wydział Karny pod sygn. akt III K 50/20, przeciwko skarżącemu jako oskarżonemu o popełnienie czynu z art. 286 § 1 k.k. i innych. Według skarżącego, orzeczenie w sprawie karnej mieć będzie prejudycjalny charakter dla niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wniosek o zawieszenie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Na podstawie art. 192 p.p.s.a. przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

W orzecznictwie wydanym na tle art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwraca się uwagę na konieczność istnienia zależności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny od innego toczącego się postępowania. Przyjmuje się, że tę zależność należy analizować z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, przewidzianego w art. 272 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania, jeśli orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna), czyli sytuacja, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik postępowania, a tym samym uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy sądowoadministracyjnej, na tle której wystąpiło (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2009 r., I FSK 33/08).

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że wbrew stanowisku skarżącego, rozstrzygnięcie, które zapadnie w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Okręgowy w B. w sprawie o sygn. akt III K 50/20 - pomimo że dotyczy przestępstw związanych z niewykonaniem zobowiązań podatkowych za okresy objęte zaskarżoną decyzją (poszczególne miesiące 2006 r.) - nie będzie stanowić podstawy rozstrzygnięcia w wydanego w niniejszym postępowaniu. Zakończenie postępowania przed sądem powszechnym w sprawie karnej (karnej skarbowej) nie jest niezbędne dla oceny legalności decyzji w sprawie rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług, czy oceny prawidłowości wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego taką legalność badającego (por. ww. wyrok NSA z 17 marca 2009 r.).

Postępowanie podatkowe i postępowanie karne to dwa różne rodzaje postępowań, z których każde realizuje swoje własne cele. Istotnie, w pewnych sytuacjach mogą zachodzić określone związki między tymi postępowaniami (jak choćby przewidziana w art. 181 O.p. możliwość wykorzystania jako dowodów i materiałów zgromadzonych w postępowaniu karnym), generalnie rzecz jednak biorąc, procedura podatkowa zawiera wystarczające uregulowania i instrumenty prawne umożliwiające w jej ramach dokonanie przez organy podatkowe wszelkich niezbędnych ustaleń faktycznych pozwalających na rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. W orzecznictwie podnosi się, że w postępowaniu podatkowym organy podatkowe ustalają stan faktyczny, po czym dokonują jego klasyfikacji na gruncie materialnego prawa podatkowego. Wyroki zapadłe w sprawach karnych odzwierciedlają natomiast wynik przeprowadzonego postępowania karnego, w którym ocena poczynionych ustaleń faktycznych dokonywana jest pod kątem zarzutów postawionych oskarżonemu w tym postępowaniu. Sąd karny dokonuje określonej oceny na potrzeby swojego postępowania, uwzględniając obowiązujące w tym postępowaniu reguły, wynikające z przepisów prawa karnego o charakterze proceduralnym oraz materialnym. Dlatego też nawet tożsamy materiał dowodowy nie musi prowadzić do takiej samej oceny na gruncie prawa karnego (gdzie istotne znaczenie ma wina sprawcy) oraz na gruncie prawa podatkowego, gdzie działania lub zaniechania z reguły wywołują określone skutki niezależnie od nastawienia i woli podmiotu, który działania te podjął lub ich zaniechał (por. np. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1929/16 i postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1243/12). Stosownie do tego także kontrola decyzji podatkowej dokonywana przez sąd administracyjny nie wymaga oczekiwania na wyniki sprawy karnej.

Należy także podkreślić, że art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, a zatem to do działającego z urzędu sądu należy decyzja, czy uznaje zasadność zawieszenia postępowania w oparciu o ten przepis. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wystąpiła przesłanka zawieszenia określona w tym przepisie, tj. zależność rozstrzygnięcia niniejszej sprawy od wyniku wskazanego przez skarżącego postępowania karnoskarbowego. To, że toczy się wobec skarżącego takie postępowanie, nawet jeśli przedmiotem ustaleń sądu powszechnego - w świetle zasad odpowiedzialności karnej - miałyby być te same okoliczności, które były już badane i analizowane w postępowaniu podatkowym, w niczym nie pozbawia sądu administracyjnego podstaw i kompetencji do dokonania samodzielnego rozstrzygnięcia w oparciu o kryterium zgodności z prawem procesowym i materialnym decyzji organów podatkowych i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego te decyzje kontrolującego.

Z uwagi na powyższe, nie dostrzegając podstaw do uwzględnienia wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 192 tej ustawy orzekł jak w sentencji.