Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 336/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 2, art. 30a, art. 87 ust. 1 pkt 1 i 4, lp. 1.1.12 załacznika nr 3, lp. 3.3.3. załącznika nr 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 134 par. 1, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 5 ust. 2 i 6
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 476/19 w sprawie ze skargi T.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 5 lipca 2019 r. nr 0601-IGC.48.21.2019.AH w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz T.P. 650 (sześćset pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 476/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 5 lipca 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu 3 lutego 2019 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w Koroszczynie dokonali kontroli środka przewozowego o nr rej. [...] (ciągnik samochodowy marki DAF) i nr [...] (naczepa marki SCHMITZ CARGOBULL), którego kierowcą był obywatel Białorusi A.S., wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego na rzecz T.P. (dalej "skarżący"). Kierowca nie okazał świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, wydanej dla skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą ani karty pobytu.

Decyzją z 2 kwietnia 2019 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 5500 zł z powodu stwierdzonego naruszenia określonego w załączniku nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201; dalej "u.t.d.") w lp. 1.1.12. (500 zł) i 3.3.3. (5000 zł).

Decyzją z 5 lipca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Skarżący wniósł skargę na decyzję, zaskarżając ją w części, tj. w zakresie kary w wysokości 5000 zł za brak świadectwa kierowcy.

WSA w Lublinie oddalił skargę na powyższą decyzję.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że stan faktyczny wskazywał, że kierujący pojazdem obywatel Białorusi musiał legitymować się świadectwem kierowcy zwłaszcza, że zostało ono wydane przedsiębiorcy przez właściwy organ przed dniem dokonania kontroli drogowej.

W tych okolicznościach zaskarżona decyzja została uznana za nienaruszającą przepisów prawa (i za zgodną z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Ujawniony w trakcie kontroli drogowej fakt, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku wyposażenia kierowcy w świadectwo kierowcy, zobowiązywał organ do nałożenia kary w kwocie 500 zł (lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.). Ustawodawca wprowadził sankcję (500 zł) za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. – za każdy dokument.

Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania oraz okoliczności zwalniających skarżącego od odpowiedzialności za powstałe naruszenie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości, uchylenie poprzedzających go decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zarzucił naruszenie:

- prawa procesowego, a to art. 133 § 1, 134 § 1, 141 § 4 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej "p.p.s.a.") w związku z art. art 7, 77 § 1 i 84 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej "k.p.a."), a to poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, będące następstwem niedostrzeżenia przez Sąd, że skarga nie dotyczyła kary w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy, lecz kary w wysokości 5000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy w dniu kontroli 3 lutego 2019 r., podczas gdy, jak sam Sąd stwierdził, dokument taki wydano 28 stycznia 2019 r., a wywody zawarte w uzasadnieniu odnoszą się do kwestii niewyposażenia kierowcy w ten dokument, podczas gdy okoliczność ta nie była przez skarżącego kwestionowana, a zarzuty polegały na zarzuceniu niezasadnego nałożenia kary w wysokości 5000 zł za wykonywanie przewozów przez kierowcę nieposiadającego (któremu nie udzielono) ważnego świadectwa. Wpływ tych naruszeń oddziaływał na rozstrzygnięcie sprawy w ten sposób, że Sąd nie rozstrzygał o istocie sprawy, lecz zajął się karą 500 zł, która nie była w ogóle przedmiotem zaskarżenia, a czym świadczy treść uzasadnienia na stronie 9. Ponadto uzasadnienie nie zawiera wbrew treści art. 141 § 4 p.p.s.a. ustosunkowania się do zarzutów skargi. Skarżący nie wie zatem, jaka byłaby treść orzeczenia, gdyby Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę te zarzuty;

- prawa procesowego, art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez pominięcie dokumentów dołączonych do skargi, z których wynikało, co było przedmiotem sporu i które dowodziły w czasie, w którym organy obu instancji uznały że kierowca był w Szwajcarii, w rzeczywistości przekraczał on granicę białorusko-polską na kierunku wjazdowym;

- prawa materialnego poprzez wadliwą wykładnię i zastosowanie Ip. 3.3. załącznika nr 3 do u.t.d., który to przepis mówi nałożeniu na przedsiębiorcę kary pieniężnej w przypadku wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa, w sytuacji gdy właściwie nie było sporne, że dokument taki, o numerze [...], został 28 stycznia 2019 wydany stronie, przez co nie sposób mówić o wyczerpaniu hipotezy ww. przepisu podczas kontroli 3 lutego 2019 r., a fakt nieposiadania przez kierowcę przy sobie, w tym dniu, ważnego świadectwa, wyczerpywał wyłączenie hipotezę Ip. 1.12 ww. załącznika nr 3 do ustawy. Przy czym wyraz "nieposiadanie" w rozumieniu Ip. 3.3 nie oznacza nieposiadania przy sobie, w znaczeniu "dysponowania" świadectwem, lecz nieudzielenia go kierowcy, w znaczeniu czynności prawnej. Takie rozumienie przepisu potwierdza 3 i 5 ust. 2 rozporządzenia PE i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych i naruszenie tych przepisów poprzez odmowę ich zastosowania także w ramach tej podstawy zarzucił skarżący.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów dołączonych do skargi, a na wypadek, gdyby Sąd podjął decyzję o merytorycznym rozpoznaniu sprawy skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

- zaświadczenia lekarskiego z 1 lutego 2019 r.,

- karty szkoleniowej z 1 lutego 2019 r.,

na okoliczność przebywania w tym czasie kierowcy A.S. w Polsce, co wykluczało jego obecność 31 stycznia 2019 w Szwajcarii,

- wydruku z zapisu GPS za okres od 28 stycznia do 1 lutego 2019 r. na okoliczność miejsca, w którym znajdował się w tym czasie pojazd o numerze rejestracyjnym WOR30335, co wyklucza jego obecność w Szwajcarii,

Skarżący wyjaśnił przy tym, że numery rejestracyjne na liście przewozowym CMR, w którym wskazano załadunek w Szwajcarii, zostały naniesione w Polsce po przyjęciu ładunku przez stronę, a co organ mógł łatwo sprawdzić poprzez zażądanie od nadawcy pierwszego egzemplarza listu przewozowego, w którym tych numerów brak, co także uzasadnia zarzut naruszenia prawa procesowego jak powyżej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a., podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618.04; ONSAiWSA z 2005 r. Nr 6, poz. 120.).

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną w zakreślonych skargą kasacyjną granicach, mając na uwadze istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie, uznał za konieczne łączne rozpatrzenie zarzutów procesowych.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pienieżnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że według Sądu pierwszej instancji, przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne – wobec ich prawidłowości – uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, zaakceptowanie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy.

Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów skargi kasacyjnej wyjaśnienia wymaga kwestia regulacji prawnej związanej z istotą zagadnienia prawnego występującego w rozpoznawanej sprawie, co ma też związek ze sposobem sformułowania przez pełnomocnika skarżącego zarzutów kasacyjnych.

W myśl art. 4 pkt 2 u.t.d. międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie przejazd pojazdu odbywał się z przekroczeniem granic Rzeczpospolitej Polskiej, co wypełnia definicję międzynarodowego transportu drogowego w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu. Ustalenia powyższe dały także podstawę do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie wykonywany był przewóz międzynarodowy w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia 1072/2009.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego, kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane. Z art. 30a u.t.d. wynika, że do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy. Kwestie szczegółowych zasad wydawania oraz stosowania świadectwa kierowcy reguluje przepis art. 5 rozporządzenia 1072/2009. W myśl art. 5 ust. 2 rozporządzenia 1072/2009 świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1. Świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych (art. 5 ust. 6 rozporządzenia 1072/2009).

Z wyżej wskazanej regulacji wynika, że kierowca białoruski prowadzący pojazd skarżącego wykonujący przewóz międzynarodowy na podstawie licencji dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, wydanej dla skarżącego kasacyjnie, winien w czasie kontroli dysponować i okazać stosowne świadectwo kierowcy.

Bezsporne w sprawie jest, że skarżący nie wyposażył kierowcy białoruskiego w świadectwo kierowcy, co doprowadziło w konsekwencji do tego, że 3 lutego 2019 r. w toku kontroli drogowej ww. kierowca nie okazał tego dokumentu kontrolującym go funkcjonariuszom organu. W sprawie skarżący nie kwestionował nałożenia na niego kary pienieżnej za nieokazanie świadectwa kierowcy w wysokości 500 zł na podstawie art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. w zw. z lp.1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. nr 92 poz. 879 ze zm.), a ponadto w międzynarodowym transporcie drogowym – świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane.

Skarżący od początku konsekwentnie kwestionował nałożenie na niego na podstawie lp.3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. kary pieniężnej w wysokości 5000 zł za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy. Jeszcze przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej podnosił, że posiadał ważne od 1 lutego 2019 r. świadectwo kierowcy dla S.A. nr [...] wydane 28 stycznia 2019 r. przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego (oświadczenia z 11 lutego i 5 marca 2019 r.). W odwołaniu od decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej skarżący powtórnie powołał się na posiadane ważne świadectwo kierowcy dla S.A.. W jego ocenie, nie dopuścił się naruszenia przepisu lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. Przyjął za właściwe nałożenie na niego kary pieniężnej na podstawie lp.1.1.12, gdyż faktycznie kierowca nie zabrał ze sobą swojego świadectwa kierowcy. Do odwołania załączona została kserokopia wypisu świadectwa kierowcy nr [...] oraz kserokopia oświadczenia A.S. z 1 lutego 2019 r. potwierdzającego otrzymanie świadectwa kierowcy nr [...].

O istocie spornego zagadnienia wprost wskazuje skarga wniesiona do WSA, w której skarżący w sposób jednoznaczny podał, że zaskarżył decyzję GITD z 5 lipca 2019 r. w części, tj. w zakresie kary w wysokości 5000 zł za brak ważnego świadectwa kierowcy A.S.. W skardze zarzucił organowi wadliwe ustalenie, że białoruski kierowca 31 stycznia 2019 r. wykonywał przewóz drogowy na terytorium Szwajcarii lub Niemiec. Zaprzeczając temu, skarżący wniósł o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodów z dokumentów: umowy o pracę zawartej pomiędzy stroną a A.S. z 1 lutego 2019 r., zlecenia przewozowego z 28 stycznia 2019 r. na okoliczność rozpoczęcia przewozu przez stronę na terytorium Polski 2 lutego 2019 r., rozliczenia czasu pracy kierowcy A.S. na okoliczność podjęcia czynności kierowania pojazdami 2 lutego 2019 r., karnetu TIR na okoliczność dokonania odprawy celnej przewożonego ładunku w Polsce 2 lutego 2019 r., kopii paszportu A.S. na okoliczność przekroczenia polskiej granicy państwowej 1 stycznia 2019 r. w Bobrownikach, co oznacza, że osoba ta nie mogła znajdować się w Szwajcarii 31 stycznia 2019 r. i wykonywać w tym czasie transportu drogowego.

Na żadnym etapie sprawy skarżący nie kwestionował naruszenia przepisu lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. Bezspornym faktem bowiem było, że w dniu kontroli, tj. 3 lutego 2019 r. kierujący pojazdem marki DAF wraz z naczepą marki SCHMITZ CARGOBULL nie dysponował świadectwem kierowcy, tzn. nie posiadał go przy sobie. W skardze też wprost określono granice zaskarżenia decyzji Dyrektora izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 5 lipca 2019 r. – w części, tj. w zakresie wymierzenia kary w wysokości 5000 zł za wykonywanie przewozu przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa.

Pomimo tak jednoznacznie wskazanego zakresu zaskarżenia Sąd pierwszej instancji całą swoją uwagę skupił na niespornym zagadnieniu związanym z naruszeniem przez skarżącego przepisu 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. W uzasadnieniu ( str. 4 – 6 ) przedstawił regulację prawną odnoszącą się do nie budzącej wątpliwości kwestii obowiązku kierującego pojazdem, będącego obywatelem państwa trzeciego posiadania przy sobie i okazania do kontroli świadectwa kierowcy. Następnie przesądził, że A.S. kierujący pojazdem, wykonując międzynarodowy transport drogowy, musiał legitymować się świadectwem kierowcy, zwłaszcza w sytuacji, w które zostało wydane skarżącemu przed dniem kontroli drogowej dokonanej 3 lutego 2019 r. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, Sąd pierwszej instancji uznał, że "zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa (i jest zgodna z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Ujawniony w trakcie kontroli drogowej fakt, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku wyposażenia kierowcy w świadectwo kierowcy zobowiązywało organ do nałożenia kary w kwocie 500 zł lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.). Ustawodawca wprowadza sankcję (500 zł) za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa wart. 87 ustawy o transporcie drogowym – za każdy dokument."

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest w ogóle rozważań co do wskazanego przez skarżącego w skardze przedmiotu zaskarżenia, tj. określonej części zaskarżonej decyzji GITD z 5 lipca 2019 r. dotyczącej wyłącznie nałożenia kary w wysokości 5000 zł za wykonywanie przewozu bez ważnego świadectwa kierowcy (lp.3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.). Zgodnie z treścią lp.3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. sankcją objęte jest wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy. W regulacji tej chodzi o brak w ogóle w obrocie prawnym ważnego świadectwa kierowcy, a nie o kwestie związane z nieokazaniem przez kierowcę w toku kontroli świadectwa kierowcy

Sąd pierwszej instancji nie ustosunkował się także do zarzutów skargi, które dotyczyły ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia ww. naruszenia, a związanych z datą i miejscem świadczenia przez A.S. kierującego ciągnikiem samochodowym marki DAF z naczepą marki SCHMITZ CARGOBULL transportu – czy był to 31 stycznia 2019 r. i Szwajcaria, czy też 2 lutego 2019 r. i Międzyrzecz Podlaski. WSA nie wypowiedział się więc co do istotnego - w świetle lp. 3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. - zagadnienia rozpoznawanej sprawy, tj. co do daty świadczenia pracy w przedsiębiorstwie skarżącego przez A.S..

Taki sposób procedowania narusza przepisy art. 134 § 1, art. 141 § 4 w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.

W pierwszej kolejności w odniesieniu do najdalej idącego zarzutu, tj. zarzutu wadliwości uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, którego skarżący kasacyjnie upatruje w braku ustosunkowania się do w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podnoszonych przez skarżącego w skardze zarzutów przypomnieć trzeba, że w art. 141 § 4 p.p.s.a. ustawodawca określił niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Art. 141 § 4 p.p.s.a. wprowadza zatem m.in. wymóg zawarcia w uzasadnieniu "zwięzłego przedstawienia stanu sprawy". Ta część uzasadnienia powinna obejmować kwestie, które są niezbędne do wyczerpującego podania pozostałych zagadnień stanowiących, w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a., kolejne elementy uzasadnienia, tj. zwłaszcza podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ administracji publicznej lub poczynionych przez Sąd, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Niezbędne jest precyzyjne wskazanie przez sąd, jakie ustalenia faktyczne zostały przyjęte przez sąd pierwszej instancji i dokonanie ich oceny. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest zatem skuteczny, gdy uzasadnienie nie zawiera elementów wymienionych w tym przepisie, w tym także, gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy sąd nie wskaże, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania i z jakiego powodu. W takiej bowiem sytuacji zaskarżone orzeczenie sądu nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; także wyroki NSA z: 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, 12 maja 2005 r., FSK 2123/04, te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest lapidarne. Sąd sformułował w nim konkluzję naruszenia lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d., które w świetle stanowiska skarżącego było bezsporne i nieobjęte zakresem zaskarżenia. Natomiast uzasadnienie zawiera braki w zakresie przedstawienia stanu sprawy oraz jej wyjaśnienia, a także w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie objętej zaskarżeniem. Uzasadnienie nie pozwala więc na prześledzenie toku rozumowania Sądu i ocenę zasadności sformułowanych argumentów co do naruszenia lp. 3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. Sąd pierwszej instancji nie wykazał zatem w uzasadnieniu, że rozpoznał sprawę w sposób wszechstronny. Sąd w ogóle nie ustosunkował się do podnoszonych przez stronę argumentów dotyczących kwestii prawidłowości nałożenia kary pienieżnej w wysokości 5000 zł Kwestia prawidłowości nałożenia na skarżącego powyższej kary była od początku sporna, a na etapie wnoszenia skargi do WSA wprost kwestionowana. Zauważyć trzeba, że organ i skarżący wypowiadały się na temat naruszenia lp. 3.3.3 załącznikua nr 3 do u.t.d., natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji się nie odniósł do tego naruszenia.

Z uwagi na powyższe należy zatem uznać, że uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji zawiera braki w zakresie przedstawienia stanu sprawy i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w odniesieniu do naruszenia lp. 3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. Taka konstrukcja uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwala na przeprowadzenie przez NSA kontroli prawidłowości ustalenia stanu faktycznego i jego oceny, a także kwalifikacji prawnej zaskarżonej części decyzji GITD z 5 lipca 2019 r. Przeprowadzone przez Sąd ustalenie stanu faktycznego, odwołujące się de facto jedynie do naruszenia lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. uniemożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia i zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Fundamentalne dla wydanego orzeczenia kwestie dotyczące naruszenia lp. 3.3.3 złącznika nr 3 do u.t.d. nie zostały bowiem przez Sąd w uzasadnieniu wyjaśnione.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. wymogów, gdyż jest na tyle ogólne, że wymyka się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zauważyć również należy, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z postanowień art 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jest jednak związany granicami sprawy. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Oznacza to, że sąd jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowany przez wnoszącego skargę.

Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w granicach sprawy bada jej wszystkie aspekty z urzędu, bez względu na zarzuty podniesione w skardze i orzeka w zależności nie od postawionych wniosków, ale od dokonanej przez siebie oceny, jednak rozstrzygając w granicach danej sprawy, co oznacza, że Sąd jest związany granicami zaskarżenia. Jeżeli bowiem skarga wyraźnie określa przedmiot w tym znaczeniu, że wskazuje, iż dotyczy określonej części decyzji, to tym samym zakreśla granice, w ramach których Sąd dokonuje kontroli, dalej już nie będąc związanym zarzutami, wnioskami ani podstawą prawną (por. wyrok NSA z 10 września 2020 r., sygn. akt I GSK 179/20).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż nie orzekał w granicach rozpoznawanej sprawy, tj. w zakresie zaskarżenia części decyzji GITD z 5 lipca 2019 r. dotyczącej nałożenia na skarżącego kary w wysokości 5000 zł.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). NSA uwzględnił poniesione przez stronę opłaty sądowe (100 zł wpisu od skargi kasacyjnej i 100 zł opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu uzasadnienia wyroku z uzasadnieniem), a także wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, który występował przed WSA, za sporządzenie skargi kasacyjnej.