Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 603/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b, art. 24
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 marca 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/671/2024/4594 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 13 lutego 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 21 marca 2024 r., nr SKO.PSŚ/41.5/671/2024/4594 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej "Prezydent" lub "Organ pierwszej instancji") z 13 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Prezydent odmówił przyznania B. G. (dalej "Skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 17, art. 24 oraz art. 32 ust. 1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej "u.ś.r."), art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429; dalej "u.ś.w.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").

Prezydent ustalił, że matka Skarżącej legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z 17 listopada 2023 r., nr [...], z którego wynika, że jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność istnieje od 60-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 października 2023 r. Organ pierwszej instancji stwierdził, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W odwołaniu od decyzji Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie i pominięcie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 przepis ten został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Kolegium zaskarżoną obecnie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że Prezydent nieprawidłowo powołał się na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13.

Kolegium wskazało jednak, że zaskarżona decyzja zasługuje na utrzymanie w mocy z innych powodów aniżeli podano w uzasadnieniu decyzji. Mianowicie o ile oddzielne zamieszkiwanie opiekuna i osoby niepełnosprawnej nie musi stanowić przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, o tyle w rozpoznawanej sprawie Skarżąca podnosi, że ze względu na chorobę [...] nie może zostawić matki ani na chwilę samej, a jednak nie mieszka z matką zostawiając ją na noc samą w domu. Natomiast rano o godzinie 9.00 zaprowadza matkę do Dziennego Domu Pomocy Społecznej (dalej "DDPS"), gdzie spędza ona około 5 godzin. W tej sytuacji nie do obrony jest teza, że Skarżąca sprawuje nad matką całodzienną pomoc usługową i udziela jej wsparcia w takim rozmiarze, który uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. W ocenie Organu odwoławczego zakres opieki sprawowanej przez Skarżącą oraz poszczególne czynności wykonywane przez nią nie uzasadniają przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 108 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego, przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy, niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz poprzez nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji. Skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i wskazanie, że brak jest podstaw do uznania, że niepełnosprawność matki Skarżącej i konieczność sprawowania nad nią opieki miała związek z rezygnacją przez Skarżącą z pracy. Zdaniem Skarżącej doszło także do naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i wskazanie, że matka Skarżącej spędza około 5 godzin w DDPS, a Skarżąca nie sprawuje nad matką całodziennej pomocy usługowej i nie udziela jej wsparcia w takim rozmiarze, który uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Organu pierwszej instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że opieka nad matką wyklucza możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia przez Skarżącą. Skarżąca nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej ani zatrudnienia albowiem całodniowo zajmuje się matką. Wykonywane przez Skarżącą czynności przy matce nie są przy tym zwykłymi czynnościami osób prowadzących gospodarstwo domowe, bowiem czynności wykonywane przez Skarżącą przy matce warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. W czasie gdy matka przebywa w DDPS, Skarżąca może udać się na zakupy, do apteki, załatwić sprawy urzędowe, czy przygotować obiad. Nie została zatem spełniona negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) u.ś.r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wnosząc o oddalenie skargi Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 3 sierpnia 2024 r. Skarżąca osobiście przedstawiła swoją sytuację życiową, w szczególności wskazała, że korzystała z usług opiekuńczych MOPS w przeszłości (gdy pozostawała w zatrudnieniu) i że były one wykonywane nienależycie w stosunku do jej matki. Matka Skarżącej uczęszcza na zajęcia do DDPS od poniedziałku do piątku, co bardzo pozytywnie na nią wpływa. W czasie gdy matka przebywa w DDPS, Skarżąca ma możliwość załatwienia spraw, pójścia do apteki czy na zakupy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Wyjaśnić także należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., z uwagi na fakt, że strony zgodnie wniosły o zastosowanie tego trybu postępowania.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji Organu pierwszej instancji wykazała, że akty te dotknięte są uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie.

Kwestie związane z uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną uregulowane zostały w art. 17 u.ś.r. Przy czym z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie u.ś.w., która zmieniła brzmienie m. in. art. 17 ust. 1 u.ś.r. i uchyliła art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jednakże w myśl art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o których mowa w u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 u.ś.w. zmieniającego art. 17 u.ś.r.) organy rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.

Stosownie zatem do art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m. in. osobom wskazanym w pkt 4 tego przepisu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl natomiast art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przy czym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443) z dniem 23 października 2014 r. przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78 poz. 483 z późn. zm.).

Wobec powyższego Kolegium słusznie uznało, że odmowa przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa.

Kolegium stwierdziło natomiast, że w sprawie występuje inna okoliczność uniemożliwiająca przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Mianowicie brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem przez Skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką a niepodejmowaniem zatrudnienia.

Zdaniem Organu odwoławczego okoliczności, że Skarżąca nie mieszka z matką, zostawia ją na noc samą w domu oraz od poniedziałku do piątku na 5 godzin zaprowadza ją do DDPS świadczą o tym, że Skarżąca nie sprawuje nad matką opieki w takim rozmiarze, który uniemożliwiałby jej podjęcie zatrudnienia. Z kolei Skarżąca podnosi, że wymiar opieki jaką sprawuje nad matką skutkuje brakiem możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. W opinii Skarżącej, Kolegium nie wyjaśniło wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, błędnie i stronniczo oceniło materiał dowodowy i wywiodło nieprawidłowe wnioski co do braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Wskazać zatem należy, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie precyzuje ani zakresu ani charakteru opieki nad osobą niepełnosprawną. Z uwagi na cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje się, że opieka powinna być osobista, stała bądź długotrwała i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest ona w stanie sama sobie zapewnić. Określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Nie chodzi przy tym o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2020 r., I OSK 371/20, opubl. w CBOSA).

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Uprawnienie do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje zarówno wówczas, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie faktycznie rezygnuje z wykonywanej dotychczas pracy, jak i gdy nie podejmuje ona zatrudnienia. Rezygnacja z zatrudnienia (niepodejmowanie zatrudnienia) musi jednak pozostawać w ścisłym i bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Czynności opiekuńcze muszą więc w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Przy czym stosownie do art. 3 pkt 22 u.ś.r. pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatem niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia w formach przewidzianych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, opubl. w CBOSA).

Zdaniem Sądu, Organ odwoławczy dokonał wybiórczej oceny materiału dowodowego wskazując w treści decyzji wyłącznie na niektóre okoliczności wynikające z wywiadu środowiskowego i wywodząc na ich podstawie wniosek o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a sprawowaniem opieki nad matką. Jednocześnie pominięte zostały istotne dla sprawy okoliczności i dowody, na które wskazywała Skarżąca już w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a potem w odwołaniu.

Przede wszystkim Kolegium nie uwzględniło faktycznego i stale pogarszającego się stanu zdrowia matki Skarżącej. Organ odwoławczy pominął znajdującą się w aktach sprawy dokumentację medyczną oraz wyjaśnienia Skarżącej dotyczące stopnia zaawansowania schorzeń jej matki i zakresu jej aktualnych potrzeb. W tym zaś aspekcie należy wskazać, że już z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że matka Skarżącej cierpi na choroby [...] (symbol niepełnosprawności [...]). Z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika, że 60-letnia matka Skarżącej ma zdiagnozowane [...] z przebiegiem choroby [...]. Ponadto choruje na tarczycę i cierpi na dolegliwości związane z podeszłym wiekiem. Matka Skarżącej ma zaburzenia pamięci i nie jest już w stanie samodzielnie poruszać się w terenie. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej wynika, że matka Skarżącej nie pamięta wizyt lekarskich, jest zdezorientowana co do miejsca i czasu, nie chce przyjmować zaleconych leków, wpuszcza obce osoby do domu. Ma nasilone objawy [...] i [...] typu [...]. Stan jej zdrowia ciągle się pogarsza. Pomimo uczestnictwa w zajęciach i regularnej rehabilitacji funkcji poznawczych proces otępienny stale pogłębia się. Z kolei Skarżąca opisując stan zdrowia matki wskazywała, że matka nie chce pić ani jeść, nie chce przyjmować leków, ucieka i gubi się, nie wykonuje żadnych czynności życia codziennego samodzielnie. Należy przypominać jej nawet o czynnościach higienicznych. Matka Skarżącej jest zatem niezdolna do samodzielnej egzystencji i jest całkowicie zależna od Skarżącej. Matka Skarżącej w ogóle nie może być pozostawiona bez opieki i nadzoru innej osoby (opiekuna).

Jeśli zaś chodzi o zakres czynności faktycznie realizowanych przez Skarżącą to z akt administracyjnych wynika, że opieka jest sprawowana przez Skarżącą codziennie od rana do godzin wieczornych. Skarżąca na co dzień wykonuje czynności pielęgnacyjne, dba o higienę osobistą matki, prowadzi do toalety i łazienki, smaruje kremami przeciw odparzeniom, przygotowuje ubrania i pomaga się matce ubrać, zajmuje się jej rehabilitacją tzn. wykonuje ćwiczenia pamięciowe (m. in. utrwala wiadomości przerobione na zajęciach, w których uczestniczyła jej matka). Wykupuje lekarstwa, podaje leki i pilnuje przyjmowania leków, umawia wizyty lekarskie, towarzyszy matce podczas tych wizyt. Wychodzi z matką na spacery. Skarżąca przygotowuje posiłki i pilnuje, aby matka je spożyła. Zaprowadza matkę na zajęcia do DDPS i odbiera matkę z zajęć. Skarżąca utrzymuje czystość w domu, pierze, prasuje, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe. W wywiadzie wskazano, że Skarżąca wspiera swoją matkę we wszystkich czynnościach dnia codziennego.

Skarżąca ponadto wyjaśniła, że w czasie gdy jej matka przebywa w DDPS ma możliwość wyjścia na zakupy, załatwienia spraw urzędowych, wykupienia recept i przygotowania posiłków. Czynności tych Skarżąca nie jest w stanie realizować podczas obecności matki lub w towarzystwie matki z uwagi na stopień zaawansowania jej choroby. Jeśli chodzi o pozostawienie matki samej w domu w porze nocnej to Skarżąca wyjaśniła, że jej matka – według zaleceń lekarskich i zgodnie z przedłożoną dokumentacją medyczną – przyjmuje leki nasenne, co powoduje, że bezproblemowo przesypia noce, nie wybudzając się. Wobec tego Skarżąca nie musi czuwać przy matce w nocy, a zatem przebywać z nią całodobowo.

Według oświadczeń Skarżącej jej matka obecnie jest całkowicie zależna od osób trzecich. Pogorszenie jej stanu zdrowia skutkuje tym, że Skarżąca musi sprawować nad nią opiekę przy zaangażowaniu większej ilości sił i czasu, co wyklucza podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze.

W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, nie można zgodzić się z oceną Organu odwoławczego o braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą, a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad matką. Zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja medyczna i złożone przez Skarżącą wyjaśnienia co do charakteru i zakresu wykonywanych czynności opiekuńczych dowodzą stałego i długotrwałego zaangażowania Skarżącej w opiekę nad niepełnosprawną matką. Organ odwoławczy uznając, że Skarżąca mogłaby pracować w czasie gdy jej matka przebywa w DDPS nie uwzględnił specyfiki i stopnia zaawansowania jej choroby.

Za odmową przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego nie może przemawiać fakt, że nie zamieszkuje ona z matką. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą jest sprawowana opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2019 r., I OSK 3946/18, opubl. w CBOSA). Zatem sama okoliczność, że Skarżąca nie mieszka z matką nie oznacza automatycznie, że opieka ta nie ma stałego charakteru i nie odnosi się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych jej matki. Opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę. Sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki i wskazań lekarskich.

Pomijając opisane wyżej okoliczności Organ odwoławczy dokonał wybiórczej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dopuścił się jego błędnej oceny w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Organ odwoławczy naruszył art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię stwierdzając brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. W rozpoznawanej sprawie nie można odmówić przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą, a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad matką. Zarzuty skargi w tym zakresie okazały się zasadne.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) u.ś.r. wskazać należy, że przepis ten stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłankę tę należy rozumieć w ten sposób, że w sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna została umieszczona w placówce zapewniającej całodobową opiekę i korzysta w tej placówce z opieki całodobowej przez więcej niż 5 dni w tygodniu to należy uznać, że opiekun takiej osoby może podjąć zatrudnienie. Natomiast w sytuacji, gdy okres pobytu osoby wymagającej opieki w ww. placówce nie przekracza 5 dni w tygodniu należy badać czy okoliczności pozwalają opiekunowi osoby niepełnosprawnej na kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2018 r., I OSK 2572/18 oraz z 22 lutego 2022 r., I OSK 2506/20, opubl. w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie prawidłowo organy uznały, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) u.ś.r. nie znajduje zastosowania bowiem matka Skarżącej korzysta z placówki, która nie zapewnia całodobowej opieki, a tylko w systemie dziennym, a ponadto korzysta z opieki w wymiarze godzinowym, a nie całodobowym. Tym samym konieczne było zbadanie czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania przez Skarżącą opieki nad matką a niepodejmowaniem przez Skarżącą pracy zarobkowej.

Ponownie rozpatrując sprawę Organ pierwszej instancji weźmie pod uwagę ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję, oraz - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. - decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku, działając na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Do kosztów zaliczono koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru ([...] zł).