Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1458/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 par. 4,  art. 64 e
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Bożena Pindel, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U.2013.267 ze zm.), dalej k.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, a także art. 64e § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U.2012.1015 ze zm.), dalej ustawa egzekucyjna, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dalej ZUS, na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej organ egzekucyjny) z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł, którymi obciążono wierzyciela – ZUS Oddział w C. (dalej wierzyciel), w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanego pana D. B., Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny prowadził wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela, które zostało umorzone postanowieniem tego organu z dniem [...] wydanym na podstawie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, w związku z brakiem majątku podlegającego zajęciu egzekucyjnemu. Następnie postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami bezskutecznej egzekucji w łącznej kwocie [...] zł. Postanowienie to stało się ostateczne. W dniu 22 sierpnia 2014 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo wierzyciela stanowiące wniosek o umorzenie powyższych kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 1 ustawy egzekucyjnej z uzasadnieniem, że obciążenie nimi wierzyciela jest gospodarczo nieuzasadnione, gdyż ZUS jest państwową osobą prawną, wobec czego obciążenie Zakładu kosztami obciążą de facto państwo, a w rezultacie całe społeczeństwo. Dodatkowo za ich umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, który związany jest bezpośrednio z ustawowo określonym zakresem działalności ZUS, którego zadania określa ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz.U.2013.1442 ze zm.), dalej ustawa systemowa, w tym jej art. 76 i art. 77.

Odmawiając umorzenia spornych kosztów organ egzekucyjny podkreślił, że jakkolwiek ZUS jest podmiotem opisanym we wniosku, a jego działalność służy interesowi publicznemu i jest finansowana ze środków publicznych – to jednocześnie pełni funkcję organu egzekucyjnego, w zakresie egzekucji świadczeń z ubezpieczenia społecznego, zaś podejmując decyzję o przekazaniu wystawionych tytułów wykonawczych do egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, winien liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym kosztów egzekucyjnych, a sam status wierzyciela, ukształtowany w ustawie systemowej, nie może zostać uznany za wypełnianie przesłanki ważnego interesu publicznego. W zażaleniu, domagając się uchylenia tego postanowienia, wierzyciel przedstawił argumenty dotyczące istnienia ważnego interesu publicznego podkreślając, że poszczególne jego fundusze spełniają funkcje o dużej doniosłości społecznej (ochrona zdrowia, należności pracownicze, osoby bezrobotne i ograniczenie bezrobocia). Ponadto w świetle materialnoprawnej konstrukcji zakładającej jednolitość Skarbu Państwa jako osoby prawnej, przy uwzględnieniu ekonomii Państwa i sytuacji gospodarczej wierzyciela obciążenie go spornymi kosztami byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Podkreślił, że działając w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, wszczynając postępowanie egzekucyjne, wykazał należytą staranność w egzekwowaniu należności z tytułu składek.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 64e § 1, § 2 i § 3 ustawy egzekucyjnej, stwierdzając, że w niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny istnienia przesłanek opisanych w art. 64e § 2 pkt 2 oraz § 3 ustawy egzekucyjnej tj. ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych oraz uzasadnienia gospodarczego w obciążeniu wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów. Zauważył, że treść art. 64e § 2 ustawy egzekucyjnej wskazuje na uznaniowy charakter podejmowanych przez organ postanowień w tym przedmiocie i nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może – lecz nie musi – prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje w tym przypadku organ egzekucyjny. Organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wyjaśnił, że przy wykładni pojęcia "interes publiczny" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla społeczeństwa (sprawiedliwość, bezpieczeństwo czy zaufanie do organów władzy publicznej czy też interesy Skarbu Państwa), zaś określenie "gospodarcze uzasadnienie" nie może być utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności udzielenia ulgi i odnosi się do sytuacji finansowej wierzyciela.

Organ odwoławczy wskazał, że przesłanka "ważnego interesu publicznego" nie odnosi się do statusu przysługującego poszczególnym wierzycielom, zaś ustawodawca nie zwolnił ZUS z ponoszenia kosztów związanych z egzekucją, a tym samym status ZUS, ukształtowany przepisami ustawy systemowej, nie może zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że taka przesłanka zaistniała (patrz wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 319/08). Przyjęcie poglądu przeciwnego prowadziłoby do umorzenia koszów egzekucyjnych względem tego podmiotu w każdej analogicznej sprawie, a zatem stanowiłoby pozanormatywne nieobciążanie go kosztami egzekucyjnymi (patrz wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 781/12).

Organ odwoławczy podniósł, że przepis art. 64e § 3 ustawy egzekucyjnej odsyła do jej art. 64e § 2 pkt 1, który jednak odnosi się do zobowiązanego, a nie do wierzyciela. Zatem dla dokonania oceny zasadności umorzenia kosztów na podstawie tego przepisu w stosunku do wierzyciela należy łącznie uwzględnić przesłanki zawarte w obu tych przepisach. Organ odwoławczy zauważył, że brak jest podstaw do uznania, aby obciążenie wierzyciela spornymi kosztami, których zobowiązany nie był w stanie ponieść bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, byłoby gospodarczo uzasadnione. Przesłanką dla spełnienia tego warunku nie może byś sam fakt specyficznego statusu ZUS, gdyż na gruncie ustawy egzekucyjnej nie jest to okoliczność wyjątkowa. Organ odwoławczy dodał, że sporne koszty organ egzekucyjny przeznacza na finansowanie wydatków bieżących i inwestycyjnych prowadzonej egzekucji administracyjnej dlatego, zdaniem organu odwoławczego, w interesie publicznym, a także w interesie wierzycieli, na rzecz których działa organ egzekucyjny prowadzący postępowanie, jest uzyskanie powstałych w toku egzekucji administracyjnej kosztów.

W skardze na to postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący ZUS wniósł o stwierdzenie jego nieważności lub ewentualnie jego uchylenia i zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej oraz naruszenie art. 64e tej ustawy.

Uzasadniając skargę skarżący podniósł, że jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną z siedzibą w W. i nie ulega wątpliwości, że wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ustawy egzekucyjnej, wnoszącym o umorzenie kosztów egzekucyjnych, może być wyłącznie ZUS a nie jednostka organizacyjna ZUS (Oddział), która posiada zdolność procesową jedynie w postępowaniu odrębnym z zakresu ubezpieczeń społecznych. Podobnie z faktu, że przepisy ustawy egzekucyjnej, jako jeden z organów egzekucyjnych wymieniają Dyrektora Oddziału ZUS nie wynika, że zarządzana przez tego dyrektora jednostka organizacyjna Zakładu może być traktowana jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem skarżącego sąd powinien zbadać tę okoliczność.

W dalszej kolejności skarżący przytoczył treść art. 64e § 2 i § 3 ustawy egzekucyjnej stwierdzając, że organ odwoławczy nie przeanalizował w sposób dostateczny istnienia przesłanki wymienionej w art. 64e § 2 pkt 1 w zw. z art. 64e § 3 oraz art. 64e § 2 pkt 2 ustawy egzekucyjne. Podkreślił, że gospodarcza niezasadność obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w żadnym razie nie może być utożsamiona z niemożnością uiszczenia tych kosztów, zatem jedna z przesłanek wymienionych w art. 64e § 2 pkt 1 tej ustawy. Dostrzegł, że ZUS jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną, wykonującą działalność w zakresie wskazanym w art. 68, 69 i 71 ustawy systemowej, finansując własną działalność z przychodów wymienionych w jej art. 76 ust. 1 (dotacje budżetowe, odpisy z FUS i innych funduszy). Tym samym koszty bieżącej działalności ZUS faktycznie finansowane są częściowo z budżetu państwa, a częściowo z należnych odpisów (od składek). Zapłacenie spornych kosztów spowoduje wzrost kosztów działalności ZUS i możliwy wzrost środków koniecznych na finansowanie bieżącej działalności ZUS z budżetu państwa. Dlatego stwierdzić należy, że obciążenie wierzyciela przedmiotowymi kosztami powinno zostać uznane za nieuzasadnione gospodarczo, nie leży bowiem w interesie Skarbu Państwa.

Skarżący przywołał daty i sygnatury wyroków sądów administracyjnych dotyczących sprecyzowania pojęcia "ważnego interesu społecznego" stwierdzając, że przy jego ocenie należy również mieć na względzie ewentualne obciążenie kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, finansującego swoją działalność ze środków publicznych. Sporne koszty powstały w wyniku dochodzenia należności publicznoprawnych, składek, z których finansowane są m. in. świadczenia długoterminowe (emerytury i renty) i krótkoterminowe (zasiłki). Skarżący wskazała na poszczególne fundusze, dla których pobór składek prowadzi (art. 32 ustawy systemowej) podnosząc, że również w ich przypadku, konieczne może być zwiększenie dotacji budżetowej, a nadto że fundusze te spełniają istotną rolę społeczną i przeznaczone są na cele wyznaczone przez państwo.

Powołując się na art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej skarżący podkreślił, że posiada ograniczone środki egzekucyjne, co zmusiło go do skierowania wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do Naczelnika Urzędu Skarbowego, a podejmując taki krok działał w interesie publicznym i celem realizacji obowiązków publicznoprawnych, dlatego odmowa spornego umorzenia godzi w ważny interes publiczny, bowiem koszty te faktycznie zostaną poniesione z funduszy publicznych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w kwestii braku przesłanek do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ nie podzielił sformułowanego na etapie skargi zarzutu skierowania postanowienia do podmiotu niebędącego stroną. Wskazał w tym zakresie, iż organizację, kompetencje oraz zakres działania ZUS określa w pierwszej kolejności rozdział 7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wewnętrzną organizację ZUS normuje jego statut, stanowiący załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z § 8 ust. 1 statutu terenowymi jednostkami organizacyjnymi Zakładu są oddziały oraz podlegające inspektoraty i biura terenowe. Natomiast stosownie do § 8 ust. 2 oddziałem Zakładu kieruje Dyrektor. Szczegółowe zadania i organizację terenowych jednostek organizacyjnych określa natomiast Regulamin organizacyjny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z zapisów zarówno statutu jak i regulaminu wynika, że obowiązki i uprawnienia wierzyciela są realizowane przez właściwy oddział ZUS. W szczególności właściwy oddział, w myśl art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej kieruje do organu egzekucyjnego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej, uprzednio wystawiając tytuł wykonawczy, jak również dokonuje innych czynności, określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z 20 maja 2014 r. w sprawie w sprawie trybu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (Dz.U.2014.656 - poprzednio w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

W ocenie organu odwoławczego rzeczowy zakres działalności oddziału ZUS uzasadnia w pełni uznanie go wierzycielem w rozumieniu art. 1 a pkt 13 ustawy egzekucyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Kwestie sporne w niniejszej sprawie były już przedmiotem oceny tutejszego Sądu m. in. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1456/14, w której to Sąd wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 r. oddalił skargę ZUS, w podobnych lub tożsamych okolicznościach. Sąd orzekający w pełni akceptuje wywody i poglądy prawne wyrażone w powołanym wyroku i dlatego powtórzy je na potrzeby niniejszej sprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U.2014.1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia tego orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 z późn. zm. - dalej p.p.s.a).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia - w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie niniejszych rozważań podnieść należy, iż zgodnie treścią art. 64e § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny został uprawniony do umorzenia w całości lub w części przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu "może" oznacza, że ulgi w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych udzielane są na zasadzie uznania administracyjnego. Organ egzekucyjny, korzystając z uznania administracyjnego, może - mimo istnienia przesłanek - odmówić uwzględnienia wniosku. Natomiast stwierdzenie braku przesłanek zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku. Rozstrzygnięcia wydane w tym trybie nie mogą być jednak dowolne. Kontrola legalności postanowień wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do stwierdzenia, czy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych sprawy w świetle zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie ulgi oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia kosztów egzekucyjnych, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Podkreślenia wymaga, że sąd nie dokonuje kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego słuszności.

Zasadniczym przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest ocena, czy powołane przez ZUS okoliczności uzasadniają wniosek o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego, którymi został obciążony wierzyciel. Poza sporem pozostaje natomiast to, że zaistnienie przesłanek umorzenia winno być oceniane indywidualnie, w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych występujących w konkretnej sprawie.

Przesłanki umorzenia wymienione zostały w art. 64 e § 2 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z tym przepisem koszty egzekucyjne mogą być umorzone jeżeli: stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1); za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2); ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (pkt 3). Ponadto w § 3 tego przepisu wskazano, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

W rozpoznanej sprawie ZUS powołał się na brak gospodarczego uzasadnienia dla obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych oraz ważny interes publiczny przemawiający za ich umorzeniem.

Zdaniem Sądu organ nadzoru prawidłowo ocenił, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wnioskowanego przez stronę skarżącą umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Przede wszystkim nie może budzić wątpliwości, że w toku postępowania nie stwierdzono, iż Zakład nie jest w stanie ponieść spornych kosztów egzekucyjnych bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, stwierdzono też nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku (art. 64e § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej). W tej sytuacji organ nadzoru doszedł do prawidłowego wniosku, że nie można przyjąć, aby uiszczenie kosztów postępowania egzekucyjnego przez ZUS było gospodarczo nieuzasadnione (art. 64e § 3 ustawy egzekucyjnej). Występowanie tej okoliczności bada się bowiem jedynie w przypadkach określonych w § 2 pkt 1 art. 64e ustawy egzekucyjnej. Przesłanką wskazującą na spełnienie tego warunku nie może być w szczególności sam fakt specyficznej pozycji wierzyciela, jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który to pogląd zdaje się forsować autor skargi. Na gruncie ustawy egzekucyjnej. nie jest to okoliczność uznana za wyjątkową. Powyższe dotyczy także argumentu finansowania zarówno wierzyciela jak i organu egzekucyjnego ze środków publicznych.

Strona skarżąca w swoim wniosku powołała się także na przesłankę "ważnego interesu publicznego" przewidzianą w art. 64e § 2 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Organ nadzoru w treści zaskarżonego postanowienia przedstawił przyjęte w rozpatrywanej sprawie, a wynikające z dorobku judykatury, znaczenie tego pojęcia. Oceniając zaistnienie tej przesłanki organ trafnie, zdaniem Sądu, uwzględnił wskazówki dotyczące jego rozumienia i oceny. Odniósł się przy tym do tych okoliczności, które skarżący wierzyciel przedstawił na uzasadnienie stanowiska o wystąpieniu omawianej przesłanki.

W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że pojęcie to powinno być ocenione z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Interes publiczny musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny", co podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes. Jak słusznie zauważył organ nadzoru, przesłanka powyższa nie odnosi się natomiast do statusu przysługującego poszczególnym wierzycielom, którymi przecież w przypadku egzekucji administracyjnej są przede wszystkim podmioty finansowane ze środków publicznych i wykonujące zadania publiczne.

Zaznaczyć wypada, iż ustawodawca przyznając ZUS określony status i wyposażając go w uprawnienia wierzycielskie miał świadomość, iż będzie się z tym wiązał obowiązek uiszczania kosztów egzekucyjnych. Przyznał przy tym Dyrektorom Oddziałów ZUS status organów egzekucyjnych. Mimo to jednak, na co zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu, ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z ZUS obowiązek ponoszenia kosztów egzekucji. W tym zakresie pozycja strony nie różni się od pozycji innych wierzycieli. Oznacza to, że przekazując tytuły wykonawcze do realizacji przez inny organ egzekucyjny - naczelnika urzędu skarbowego (art. 19 § 1 w zw. z art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej) wierzyciel powinien był liczyć się z możliwością obciążenia kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji, w zależności od jej wyniku.

Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt: I SA/Kr 781/12, że szczególny status wierzyciela i jego funkcje "społeczne", jak również źródła finansowania nie mogą oznaczać, że organ egzekucyjny zobowiązany jest w każdym przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z tej przyczyny status strony skarżącej ukształtowany przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie mógł zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego", pozwalająca na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych.

W ocenie Sądu taka konstatacja organów egzekucyjnych nie stanowi naruszenia art. 64e § 2 pkt 2 ustawy egzekucyjnej (tak też NSA w wyroku z dnia 28 stycznia 2009r., sygn. akt II FSK 319/08).

Końcowo za całkowicie chybiony uznać przyjdzie zarzut skargi w postaci wydania postanowienia wobec podmiotu niebędącego stroną (tj. Oddziału ZUS w C.), co winno w opinii pełnomocnika skutkować stwierdzeniem jego nieważności. Sąd podziela w tym względzie stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę.

Wskazać należy, iż w przypadku braku opłacania składek (lub ich płacenia w zaniżonej wysokości) w pierwszej kolejności wdrażana jest tzw. egzekucja własna, w której ZUS (a dokładniej Dyrektor oddziału) jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z rachunków bankowych, z wierzytelności pieniężnych, o czym stanowi przepis art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej Omawiany przepis przewiduje jako wyspecjalizowany organ egzekucyjny powołany do dochodzenia ściśle określonych należności właśnie Dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W przypadku zaś, gdy nie ma możliwości prowadzenia egzekucji własnej lub prowadzona okazała się nieskuteczna ZUS przekazuje wystawione przez siebie tytuły wykonawcze do naczelnika urzędu skarbowego i ten przejmuje prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Wówczas ZUS występuje wyłącznie w roli wierzyciela. Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II FSK 680/09, gdzie jednoznacznie stwierdzono, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jednocześnie wierzycielem należności mu przysługujących i organem egzekucyjnym działającym poprzez Dyrektora Oddziału.

Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w sposób skutkujący koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Organy w sposób wyczerpujący uzasadniły stanowisko odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w świetle przesłanki określonej w art. 64 e § 2 pkt 2 i art. 64e § 2 pkt 1 i § 3 ustawy egzekucyjnej i oceniły przyczyny, dla których domagano się umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.