Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 546/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 5 pkt 1, art. 54 par. 1-2, art. 79 par. 1-2, art. 79 par. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk Protokolant: Specjalista Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Z. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 7 czerwca 2024 r. nr 1001-IEE.7192.172.2024.3.JS w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 7 czerwca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim oddalającym skargę Z. T. (skarżącego, dłużnika)) na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie dziesięciu tytułów wykonawczych wystawionych w 2008, 2009 i 2010 r., obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych (w tym zryczałtowanego podatku dochodowego) za okresy rozliczeniowe 2008 i 2009 r. oraz w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe z lat 2007, 2008 i 2009.

Odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały doręczone dłużnikowi odpowiednio w dniach: 28.05.2008 r., 24.11.2008 r., 14.05.2009 r., 26.06.2009 i 16.06.2010 r.

Na podstawie ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości w dniu 17 listopada 2014 r. oraz wynagrodzenia za pracę dłużnika – zawiadomieniem z 27 lutego 2019 r. Z kolei zawiadomieniem z 29 lutego 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim zajął świadczenie emerytalne skarżącego, a ZUS w T. poinformował organ egzekucyjny w dniu 8 marca 2024 r., że zajecie tej wierzytelności będzie realizowane.

W odpowiedzi na to zajęcie skarżący złożył w dniu 5 marca 2024 r. skargę na dokonaną czynność egzekucyjną, wskazując, że doszło do przedawnienia egzekwowanych należności podatkowych.

DIAS uznał, iż w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjny w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 – dalej: "u.p.e.a.") w brzmieniu obowiązującym do 24 marca 204 r. Zgodnie z art. 1a pkt 12 lit a) tej ustawy, jednym ze stosowanych środków egzekucyjnych jest egzekucja ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także renty socjalnej. Dlatego też nie może budzić żadnych wątpliwości legalność samego zajęcia świadczenia wypłacanego zobowiązanemu przez organ rentowy.

DIAS uznał, że przedmiotowa czynność egzekucyjna w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego została dokonana z zachowaniem dyspozycji przepisów art. 79 u.p.e.a.; nie dopatrzył się żadnych uchybień formalnych w dokonaniu tej czynności, gdyż zawiadomienie o zajęciu z dnia 29 lutego 2024 r. spełnia wymogi, które zostały określone dla tego rodzaju dokumentów, a ponadto organ egzekucyjny sporządził przedmiotowe zawiadomienie zgodnie ze wzorem dla tego rodzaju dokumentów, określonym na podstawie ww. przepisów.

Organ odwoławczy podkreślił, że argumentacja skarżącego przedstawiona w uzasadnieniu skargi i zażalenia (dotycząca przedawnienia egzekwowanych należności pieniężnych) wykracza poza zakres przedmiotowy skargi na czynność egzekucyjną i z tego powodu nie może podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie wymienionego na wstępie postanowienia DIAS i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia temu organowi.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił nierozważenie problemu przedawnienia egzekwowanych należności. Dodał, iż bieg terminu przedawnienia dochodzonych zaległości podatkowych miał być przerwany w dniu 17 listopada 2014 r. na skutek zajęcia nieruchomości, jednak pominięto fakt, że to zajecie straciło moc na podstawie postanowienia DIAS z dnia 17 grudnia 2019 r. i nie istniej wpis hipoteczny. Ponadto Urząd Skarbowy w Tomaszowie Mazowieckim zajął emeryturę w czerwcu 2022 r. na kwotę 48,56 zł na rzecz P. SA w Ł., natomiast nie podjął żadnych czynności egzekucyjnych za zaległe podatki, co w ocenie skarżącego oznacza, że przyjęto przedawnienie zaległości podatkowej.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim, którym oddalono skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego wypłacanego skarżącemu.

Organ egzekucyjny prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie dziesięciu tytułów wykonawczych wystawionych w latach 2008 - 2010 r., obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych (w tym zryczałtowanego podatku dochodowego) oraz w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe z lat 2007, 2008 i 2009. DIAS wskazał też, że administracyjne postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte odpowiednio w dniach: 28.05.2008 r., 24.11.2008 r., 14.05.2009 r., 26.06.2009 oraz 16.06.2010 r., na skutek doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.).

W ramach prowadzonych czynności egzekucyjnych dokonano m.in. zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. (zawiadomieniem z 29 lutego 2024 r.).

Skarżący po dokonaniu tego zajęcia, pismem z dnia 5 marca 2024 r. złożył skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim, nr zawiadomienia [...] z dnia 29.02.2024 r., zarzucając naruszenie przepisów o przedawnieniu, a w szczególności art. 70 Ordynacji podatkowej i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 08.10.2013 r. sygn. akt SK 40/12.

Stosownie do treści przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Ten środek zaskarżenia służy zatem kontroli prawidłowości podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego z perspektywy ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę ich dokonania. Sąd zgadza się z twierdzeniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że w ramach środka zaskarżenia, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, uregulowana przepisem art. 54 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje oceny prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc ocenia jej zgodność z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.

Szczegółowy tryb zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego opisany został w przepisie art. 79 § 1 i 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. W myśl art. 79 § 4 pkt 1 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób.

Wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, określa art. 67 u.p.e.a. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, iż wydruk zawiadomienia z dnia 29 lutego 2024 o zajęciu świadczenia z emerytury, skierowanego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, został doręczony skarżącemu oraz dłużnikowi zajętej wierzytelności (ZUS) w tym samym dniu.

Zatem analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, iż organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej zgodnie z wyżej powołanymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawiadomienie to spełnia ustawowe wymogi formalne, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zawiera wszystkie wymagane elementy. Odpis tego zawiadomienia doręczono zobowiązanemu w dniu 29 lutego 2024 r. (co nie jest kwestionowane przez skarżącego), czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 79 § 4 pkt 1 u.p.e.a. Oczywistym jest również, iż zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącego. Czynność ta została dokonana prawidłowo, z zachowaniem procedur i wymogów formalnych opisanych wyżej.

Art. 54 § 1 u.p.e.a. jest przepisem proceduralnym dającym zobowiązanemu określone uprawnienie procesowe do złożenia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. W § 2 tego artykułu nie nałożono na zobowiązanego obowiązku wskazania jakie przepisy ustawy zostały naruszone przy dokonaniu czynności egzekucyjnej. Ma on jedynie określić zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Przyjmując zasadę ograniczonego formalizmu, wystarczy, że strona wykaże minimalny poziom wymagań formalnych podania aby skutecznie zainicjować postępowanie administracyjne. Z kolei rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną powinno być wyrazem całościowej oceny zasadności zarzutów skierowanych wobec zastosowanej czynności egzekucyjnej; jednakże organ egzekucyjny – jak słusznie zauważył DIAS – nie może w tym postępowaniu oceniać aktów i działań podejmowanych w toku całego postępowania egzekucyjnego.

Z tego powodu nie mogą podlegać rozpatrzeniu w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną m.in. zarzuty dotyczące prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, istnienia i wymagalności obowiązku, czy dopuszczalności egzekucji. Odnosi się to również do podniesionego w skardze zarzutu przedawnienia, który podlega rozpatrzeniu w ramach instytucji zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 marca 2024 r. o sygn. akt III FSK 4848/21).

Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54).

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności ze świadczenia emerytalnego, dokonaną zawiadomieniem z dnia 29 lutego 2024 r., mogła być jedynie prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935).

ds