Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 847/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 24 marca 2023 r. nr SKO.4106.274.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia 22 lutego 2023 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 lutego 2023 nr [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy P., na podstawie art. 2, art. 3 pkt 11, 15 i 21 w zw. z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 z późn. zm., dalej: "u.ś.r."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), odmówiono A1. M. (dalej: "Strona", "Skarżący") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką A2. M. (dalej: "osoba wymagająca opieki").

Postępowanie zostało wszczęte na wniosek Strony złożony dnia 25 stycznia 2023 r. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wywiadu środowiskowego, organ ustalił, że Strona jest 63-letnim synem osoby niepełnosprawnej, kawalerem, osobą bezrobotną, długotrwale zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy bez prawa do zasiłku, dotychczas utrzymującą się z prac dorywczych. Obecnie nie może podjąć pracy w związku ze sprawowaną od 25 stycznia 2023 r. opieką nad matką. Strona zamieszkuje z osobą wymagającą opieki, a z rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że należycie sprawuje opiekę. Osoba wymagająca opieki jest 89-letnią wdową, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdiagnozowano u niej niewydolność serca, migotanie przedsionków, cukrzycę, niewydolność żylną, nadciśnienie, chorobę [...] i zespół otępienny. Dotychczas pomieszkiwała u syna Z. w R. Utrzymuje także kontakt z córką L. zamieszkałą w P. W powołaniu na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. organ stwierdził, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed 18 czy 25 rokiem życia, ale znacznie później, dlatego nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Decyzja została doręczona w dniu 24 lutego 2023 r.

W dniu 27 lutego 2023 r. Strona wniosła odwołanie od opisanej wyżej decyzji podkreślając, że matka potrzebuje opieki sprawowanej przez syna, ponieważ "sama nie jest w stanie nic zrobić".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 21, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 3 u.ś.r., decyzją z dnia 24 marca 2023 r. nr SKO.4106.274.2023, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił przeprowadzone w sprawie czynności, w tym wyniki wywiadu środowiskowego, następnie przywołał normatywną podstawę rozstrzygnięcia oraz wskazał na cel i charakter świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślił, że rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. W ocenie Kolegium w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad wymagającym tej opieki członkiem rodziny. Wniosek taki zdaniem organu odwoławczego wynika z okoliczności faktycznych sprawy, które wskazują, że Odwołujący się pracował łącznie przez ok. 10 lat, (do 1992 r.), w ostatnich latach utrzymywał się z prac dorywczych. Jedynie w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 30 września 2016 r. wykonywał prace społecznie użyteczne. Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem, że w momencie, gdy osoba wymagająca opieki podupadła na zdrowiu, to Odwołujący się postanowił zrezygnować z możliwości zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki. Podkreślił, że przez okres ponad 30 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia, gdy matka Odwołującego się była zdrowa, i tak nie podejmował zatrudnienia i pozostawał osobą bezrobotną.

Kolegium nie podzieliło natomiast oparcia decyzji odmawiającej przyznanie wnioskowanego świadczenia o moment powstania niepełnosprawności.

Decyzja została doręczona w dniu 30 marca 2023 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc w dniu 21 kwietnia 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu wyraził niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Wskazał, że pracował 10 lat, co ma potwierdzenie w dokumentacji. Zakład pracy "[...]" w S. został rozwiązany w 1992 r., wtedy Skarżący wrócił do domu rodzinnego i zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. Dalej podał, że już w tym okresie ojciec Skarżącego był ciężko chory. Skarżący wówczas podjął opiekę nad ojcem, którą sprawował razem z matką, aż do śmierci ojca w 2002 r. Utrzymywał się z prac dorywczych i pomocy w gospodarstwie. Później zachorowała matka Skarżącego, nie była osobą niepełnosprawną jednak wymagała opieki. Podał także: "mieliśmy trochę pola, nie opłacałem składek". Aktualnie z uwagi na chorobę matki nie może podejmować nawet prac dorywczych. Zwrócił także uwagę, że nigdy nie uchylał się od prac dorywczych ani prac na rzecz rodziców, do pracy zawodowej musiałby wyjechać, a nie mógł zostawić rodziców.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego podnoszone w skardze argumenty nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie Kolegium, po analizie akt sprawy - nie sposób uznać aby Strona postanowiła "zrezygnować" z możliwości zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, skoro przez kilka dekad pozostawała bez zatrudnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 24 marca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji – Wójta gminy P. z dnia 22 lutego 2023 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Normatywną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 tej ustawy. Stosownie do treści ust. 1 wskazanej regulacji świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (zob. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021). Ustawodawca w przywołanej regulacji stanowi o konieczności niepodejmowania bądź rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą tej opieki wymagającą.

Wyjaśniając przyczynę odmowy organ pierwszej instancji wskazał na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 1b u.ś.r.).

Organ odwoławczy zasadnie nie podzielił tego stanowiska.

Przyczyna odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może bowiem zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1079/17, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny.

Organ odwoławczy jako przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazał na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie Kolegium w sprawie nie zachodzi bowiem bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki przez Skarżącego. Skarżący podał natomiast, że sprawowana opieka nad matką uniemożliwia aktualnie podejmowanie pracy, również w formie pracy dorywczej.

Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek Strony złożony w dniu 25 stycznia 2023 r. (karta nr 10 akt administracyjnych), osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...] wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...] 2022 r. (karta nr 8 akt administracyjnych), jest wdową.

Skarżący nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku (karta nr 9 akt administracyjnych). Pozostawał czynny zawodowo przez 10 lat do roku 1992. Następnie zarejestrowany jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku przez 12 miesięcy. W okresie od 1 września 1999 r. do 2 listopada 1999 r. wykonywał pracę w ramach robót publicznych. W okresach od 15 lipca 2003 r. do 18 sierpnia 2004 r. oraz od 12 stycznia 2009 r. do 6 sierpnia 2009 r. pozostawał w zatrudnieniu. W okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 30 września 2016 r. ponowne wykonywał pracę w ramach robót publicznych (karta nr 22 akt administracyjnych).

Skarżący oświadczył, że pomaga matce w codziennej toalecie, przygotowuje posiłki i leki, pomaga przy przemieszczaniu się po domu (karta nr 9 akt administracyjnych), zmienia pampersy dwa-trzy razy dziennie, mierzy ciśnienie raz dziennie, umawia wizyty lekarskie, realizuje recepty, pomaga w ubieraniu się, sprząta, robi zakupy (oświadczenie z dnia 14 lutego 2023 r., karta nr 36 akt administracyjnych). Osoba wymagająca opieki potwierdziła w złożonym oświadczeniu sprawowanie opieki przez syna w ww. zakresie (oświadczenie z dnia 14 lutego 2023 r., karta nr 33 akt administracyjnych).

Z przeprowadzonego wywiadu wynika, że Skarżący od 25 stycznia 2023 r. sprawuje opiekę nad matką, która wymaga pomocy przy wszystkich czynnościach, po mieszkaniu przemieszcza się na wózku inwalidzkim, kontakt słowny utrudniony, pamięć krótkotrwała, wymaga stałego i regularnego przyjmowania leków i wizyt kontrolnych, wskazany pomiar glikemii oraz ciśnienia, stosowania odpowiedniej diety. Czynności tych osoba wymagająca opieki nie potrafi samodzielnie wykonać. Z uwagi na zdiagnozowaną chorobę [...] nie powinna zostawać sama, ponieważ nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. W ocenie pracownika socjalnego zasadne jest przyznanie wnioskowanego świadczenia, ponieważ Skarżący faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką (wywiad z dnia 14 lutego 2023 r., karta nr 38 akt administracyjnych). Także w treści złożonego oświadczenia Skarżący podał, że opiekę sprawuje od 25 stycznia 2023 r. (karta nr 9 akt administracyjnych).

Ustalenia wywiadu, w tym zakres w/w czynności opiekuńczych wykonywanych przez Skarżącego względem matki, nie były w toku sprawy kwestionowany.

Odnotowania wymaga, iż zgodnie z brzmieniem przywołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba wymieniona w tym przepisie nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Niewątpliwie konieczny pozostaje bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem. Sprawowana opieka w sposób oczywisty winna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 456/22). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11, z dnia 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20). Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok: Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 940/19; z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19).

W ocenie Sądu dokonane w sprawie ustalenia są niewystarczające dla dokonania oceny czy wskazana przesłanka warunkująca przyznanie wnioskowanego świadczenia zaistniała na gruncie rozpoznawanej sprawy.

Analiza przedłożonych do sprawy akt administracyjnych pozwala stwierdzić, iż niewątpliwie nie została wyjaśniona zasadnicza kwestia przyczyny niepodejmowania przez Skarżącego zatrudnienia oraz związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką, w kontekście wynikającego z akt sprawy momentu podjęcia opieki nad osobą tej opieki wymagającą.

Jak wynika zarówno z treści wywiadu przeprowadzonego dnia 14 lutego 2023 r., jak i oświadczenia Skarżącego złożonego w dniu 25 stycznia 2023 r., podjęcie opieki nad matką nastąpiło z dniem 25 stycznia 2023 r. Powyższe koresponduje z ustaleniami wywiadu.

Organ odwoławczy związał natomiast historię aktywności zawodowej Skarżącego od 1992 r., podkreślając niepodejmowanie przez Stronę zatrudnienia "przez okres ponad 30 lat", z niezaistnieniem przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Stwierdzenie to pomija jednak chociażby 13-miesieczny okres zatrudnienie w latach 2003/2004, 5-miesięczny okres zatrudnienia w roku 2009, a także podejmowanie pracy w ramach robót publicznych. Skarżący zasygnalizował również wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym.

Niezależnie jednak od powyższego, Sąd zwraca uwagę, iż w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje się, iż przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 1364/07; z dnia 24 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1758/07; z dnia 23 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 786/21). Z tego też powodu organ jest zobowiązany do ustalenia, czy osoba ubiegająca się o świadczenie jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania jest konieczność sprawowania opieki.

Fakt, że osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego została zarejestrowana jako bezrobotna kilka lat przed złożeniem wniosku nie może automatycznie przesądzać o braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad osobą najbliższą (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2023 r. sygn. akt I OSK 859/23).

Jak wynika z akt sprawy Skarżący nie zaprzestał pracy z powodu konieczności opieki nad matką, ponieważ w tym okresie matka Strony nie wymagała stałej opieki. Jednak pomiędzy zakończeniem ostatniego okresu zatrudnienia a datą wystąpienia przez Skarżącego o świadczenie pielęgnacyjne doszło do zmiany w stanie zdrowia matki Skarżącej, co potwierdza wydanie [...] 2022 r. orzeczenia o niepełnosprawności. Powyższej okoliczności organ odwoławczy jednak nie wziął pod uwagę przy dokonywaniu ustaleń co do spełnienia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, na gruncie zbliżonego stanu faktycznego, to dzień od którego datuje się stopień niepełnosprawności, jest miarodajny dla oceny możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia. To bowiem od tej daty konieczne jest udzielanie osobie niepełnosprawnej wsparcia w codziennej egzystencji. Wobec tego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia niepodejmowania przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zatrudnienia w okresie przed ww. datą (zob. wyrok z dnia 9 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1655/22 w: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2023 r. sygn. akt I OSK 859/23).

Zgodnie z wynikami wywiadu środowiskowego Skarżący sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawną matką od 25 stycznia 2023 r. Kolegium w zaskarżonej decyzji potwierdziło ustalenia organu pierwszej instancji, co do tego, że opieka ta wykonywana jest nieustannie i całodobowo (str. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Pomimo tych ustaleń, ani Kolegium ani organ pierwszej instancji nie odniosły się w ogóle do tego, czy możliwe jest jednoczesne sprawowanie przez Skarżącego opieki nad matką i podjęcie zatrudnienia. A w rezultacie czy niepodejmowanie zatrudnienia przez Skarżącego pozostaje w związku ze sprawowaną opieką.

W rezultacie powyższego, sprawując kontrolę sądowoadministracyjną Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Uznanie decyzji organu za zgodną z obowiązującymi przepisami prawa wymaga bowiem zbadania kolejnych etapów działania organu, w ramach których następuje zgromadzenie materiału dowodowego, uwzględnienie w toku postępowania treści art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy, a następnie wszechstronne i wnikliwe rozważenie zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ podejmując rozstrzygnięcie ma obowiązek kierować się zasadą prawdy obiektywnej. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, by dalej w ramach swobodnej oceny dowodów ocenić czy dana okoliczność została udowodniona.

Powyższe uchybienia przepisom postępowania stały się zatem podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Sąd zwraca uwagę, że prawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy wymaga uprzedniego prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego celem ustalenia wystąpienia bądź braku wystąpienia w sprawie przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd zauważa , że w aktach sprawy pozostają także oświadczenia rodzeństwa Skarżącego: L. K. oraz Z. M., że osoby te nie sprawują opieki nad matką (karta nr 3-4 akt administracyjnych). Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa bowiem konkretnej osoby, która spośród osób będących w tym samym stopniu pokrewieństwa względem osoby niepełnosprawnej, winna sprawować opiekę nad nią i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie.

Wielość osób, które potencjalnie mogłyby sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną nie daje podstawy do podważania faktu sprawowania opieki przez osobę, która w sposób niejako zinstytucjonalizowany się jej podjęła, rezygnując bądź nie podejmując z tego powodu z aktywności zawodowej i ubiegając się o świadczenie z tego tytułu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 786/21; z dnia 28 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1867/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 marca 2023 r. sygn. akt. II SA/Gd 797/22).

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę obowiązany jest dokonać oceny przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia przez Skarżącego oraz związku przyczynowego tej okoliczności z koniecznością sprawowania opieki nad matką, a następnie po rozważeniu wszelkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia, podjąć rozstrzygnięcie, uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Organ winien również uwzględnić przedstawioną powyżej wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 210 § 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd z urzędu poczynił ustalenia w zakresie przysługujących Stronie od organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie powstały należne Skarżącemu niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącego w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie wraz z pouczeniem (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.