Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 612/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par.1, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 92a, art. 4 pkt 22 lit.h, , art. 92b, art. 92c,
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 32 ust.1,3 art. 38 ust. 2,3
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2024 r. przy udziale P. K. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

1. Główny Inspektor Transportu Drogowego (organ odwoławczy) decyzją z 11 października 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 16 marca 2023 r. nr [...] o nałożeniu na S. D. kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

1.1 Organ wskazał, że 15 lutego 2023 r. w toku czynności kontrolnych, stwierdzono, że na wykresówce z 15 lutego 2023 r. nie są rejestrowane parametry takie jak: aktywność kierowcy, prędkości pojazdu oraz przebyta droga, na trasie od miejscowości S. - K. do miejsca zatrzymania pojazdu, tj. miejscowości B., na odcinku około 140 km. W celu sprawdzenia poprawności funkcjonowania tachografu dokonano przejazdu kontrolnego. Podczas testowej jazdy tachograf działał prawidłowo, rejestrując wymagane parametry, co potwierdza dołączona do akt sprawy wykresówka z przejazdu kontrolnego. Powyższe stwierdzono 15 lutego 2023 r. na drodze krajowej nr [...], w miejscowości B., podczas kontroli drogowej autobusu marki [...] o nr rej. [...]. Pojazd prowadził P. W., wykonując okazjonalny przewóz drogowy osób na trasie S.-K. - K.. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli.

1.2 W dniu 16 marca 2023 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał ww. decyzję o nałożeniu na S. D. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za naruszenia stwierdzone w toku kontroli. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiła niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkująca nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi. Stwierdzone naruszenie sankcjonuje lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201), dalej: "u.d.t.". Organ wyraził stanowisko, że nie jest przesłanką uprawniającą do umorzenia postępowania argumentacja strony, jakoby stwierdzone naruszenie wynikło z nieprawidłowego (przez pośpiech) założenia wykresówki do tachografu przez kierowcę. Zarówno kierowca, jak i przedsiębiorca czuwają nad prawidłową obsługą i funkcjonowaniem urządzeń rejestrujących w pojeździe. W związku z czym organ nie znalazł podstaw do zastosowania względem strony zapisu art. 92c u.d.t. i umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego.

1.3 Utrzymując w mocy powyższą decyzję organ odwoławczy wyjaśnił, że strona miała możliwość czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, a przed wydaniem decyzji prawo do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, z którego to prawa strona skorzystała, składając wyjaśnienia, tj. pismo nadane 1 stycznia 2023 r. Strona informowała, że kierowca P. W. został wezwany do pracy w trybie nagłym oraz że rozpoczął on pracę w firmie 27 stycznia 2023 r., nigdy wcześniej nie użytkował tachografu analogowego. Zdaniem organu, okoliczności te nie stanowią usprawiedliwienia i nie zwalniają przedsiębiorcy z odpowiedzialności za naruszenie. Przedsiębiorca jest podmiotem profesjonalnym, powinien więc prowadzić swoją działalność gospodarczą w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Strona winna organizować pracę w taki sposób, by zapobiegać popełnianiu naruszeń. Przed dopuszczeniem kierowcy do pracy, zwłaszcza w przypadku osoby nowozatrudnionej, skarżący powinien był upewnić się, czy nowy pracownik zna przepisy dotyczące czasu pracy oraz zasady obsługi urządzeń rejestrujących, których używa się w firmie. W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, działanie osób, przy pomocy których podmioty prowadzą działalność gospodarczą (w tym wypadku kierowców) jest działaniem tychże podmiotów. Jeżeli zatem kierowca w ramach swoich obowiązków pracowniczych lub umownych dopuścił się naruszeń przepisów prawa, to podmiot będący dla tego kierowcy pracodawcą bądź zleceniobiorcą ponosi odpowiedzialność administracyjną zgodnie z przepisami załącznika nr 3 do u.d.t. Okoliczności, które mogą spowodować zwolnienie się z wyżej opisanej odpowiedzialności muszą mieć charakter czysto zewnętrzny, wyodrębniony od działania przedsiębiorcy.

1.4 Strona ponosi odpowiedzialność administracyjną za stwierdzone podczas kontroli drogowej naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.d.t. Nie jest istotne ponadto, czy do naruszenia doszło w sposób zamierzony, czy też nie. Fakt, że kontrolowany pojazd, tj. autobus przewoził osoby – dzieci, zobowiązuje przedsiębiorcę do bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa i zapewnienia bezpieczeństwa pasażerom, m.in. poprzez przydzielenie do realizacji przewozu kompleksowo przeszkolonego kierowcy. Co więcej, sytuacja, w której jeden z kierowców nie może realizować przejazdu, nie jest ekstraordynaryjna. Przeciwnie, przewoźnik powinien zakładać, że może dojść do potrzeby zmiany kierowcy i mieć do dyspozycji odpowiednio przeszkolony personel, który może zastąpić nieobecnego pracownika. Strona winna była upewnić się, czy kierowcy wykonujący przewozy na rzecz strony prawidłowo zrozumieli obowiązujące w tym zakresie przepisy oraz czy stosują się do nich w trakcie wykonywania transportu. Wskazanej okoliczności nie można kwalifikować w kategoriach wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy, bowiem ma on obowiązek przeszkolenia kierowcy i organizowania kierowcom pracy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń u.d.t. Fakt, że kierowca sam prowadzi pojazd jest w tym przypadku bez znaczenia, co więcej sytuacja taka jest typowa w stosunkach tego rodzaju. Wyłączenie odpowiedzialności w takiej sytuacji, którą należy uznać za typową, godziłoby w specyfikę danego obowiązku nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem u.d.t., z którego to obowiązku przedsiębiorca powinien się wywiązać. Powinien wykazać się dbałością o osiągniecie zamierzonego celu i każdorazowo sprawdzać pojazd przed wysłaniem kierowcy w zadanie przewozowe oraz mieć kontakt telefoniczny z kierowcą, który znajduje się w trasie. W niniejszej sprawie strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu.

1.5 W sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.d.t. ze względu na fakt, że do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. To przedsiębiorca powinien udowodnić okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zastosowania przepisu art. 92c u.d.t., gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu.

2. Na powyższą decyzję S. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o jej uchylenie zarzucił:

- rozbieżność pomiędzy stanem faktycznym a ustaleniami istotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy, zawartymi w decyzji o nałożeniu kary;

- nierozpoznanie sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 k.p.a. oraz przepisów art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonanie błędnych ustaleń faktycznych,

- naruszenie art. 7, art. 11, art. 78 § 1 k.p.a. przejawiającym się nieuwzględnieniem mających istotne znaczenie dla sprawy dowodów przedkładanych i wnioskowanych przez stronę.

2.1 W uzasadnieniu skarżący podniósł, że przed wydaniem decyzji w dniu 28 lutego 2023 r. złożył wyjaśnienia, które miały na celu wskazanie dołożenia wszelkiej staranności przy powierzeniu przewozu drogowego. W piśmie zaznaczył, że kierowcy zatrudnieni w firmie mają zapewnione prawidłowe zasady wynagradzania, które nie zawierają składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia (WE) 561/2006 Parlamentu Europejskiego z 15 marca 2006 r., jak również działań zagrażających bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Kierowca P. W. został wezwany w trybie nagłym do prowadzenia autobusu w dniu kontroli, z uwagi na niezdolność do pracy kierowcy, który był przypisany do wykonania tego kursu. P. W. rozpoczął pracę w firmie 27 stycznia 2023 r., co zostało potwierdzone w zaświadczeniu o działalności. Od dnia zatrudnienia do dnia kontroli w dniu 15 lutego 2023 r. nie prowadził pojazdu wyposażonego w tachograf analogowy. Prowadził jedynie kilka dni używając tachografu cyfrowego od 27 stycznia 2023 r. do 29 stycznia 2023 r. Wskutek obowiązku szybkiego przejęcia pojazdu, celem wykonania kursu na trasie S.-K. - K., skarżący domniemywa, że w sposób omyłkowy umieścił tarczę (wykresówkę) odwrotnie, niż wskazuje producent tachografu. Nie było to działanie zamierzone, które miało na celu fałszowanie dokumentu potwierdzającego jego czas pracy, jazdy lub odpoczynku. K. miał ponad 2 tygodnie wolnego i dopiero ruszył w trasę. Wyruszył około godziny 07:15, a został zatrzymany o godzinie 09:44. W tym czasie mógł jechać bez żadnej przerwy.

Tachograf zgłasza niepoprawność włożenia wykresówki tylko wtedy, gdy ta się zatnie wskutek złego jej umieszczenia. W tej sytuacji wykresówka został włożona prawidłowo (nie powodowało to zacięcia), ale "tyłem na przód" i dlatego tachograf sygnałem świetlnym i dźwiękowym nie poinformował o jej zacięciu. Kierowca nie mający świadomości o jej złym włożeniu kontynuował jazdę do czasu zatrzymania. Skoro zatem sam kierowca nie był świadom błędnego umieszczenia wykresówki w tachografie, to tym bardziej przewoźnik nie mógł mieć na to żadnego wpływu. Ponadto inspektor również nie wskazał jasno w protokole kontroli, że wykresówka została założona nieprawidłowo, a dokonał sprawdzenia tachografu poprzez jazdę próbną. Tarcza tachografu wyjęta została w jego obecności niezapisana, ale nie stwierdził on, że została źle włożona.

Kierowca nie miał powodów do świadomego wpływania na zapisy tachografu, ponieważ jechał zgodnie z obowiązującymi przepisami, był wypoczęty i prowadził pojazd dopiero 2 godziny 29 minut. Od czasu włożenia wykresówki, do końca pracy nie wolno mu otwierać urządzenia zapisującego czas pracy. W związku z tym nie mógł wiedzieć, że czas pracy nie jest zapisywany. Po zatrzymaniu przez inspekcję, powinien być wyjaśniony fakt, czy tachograf się zablokował, lub czy też tarcza była źle włożona. Po zatrzymaniu powinna być uzupełniona druga strona wykresówki o niezapisany czas pracy, a kierowca powinien dostać pouczenie.

Następnego dnia skarżący sprawdził tachograf w uprawnionym serwisie i na tej podstawie domniemywa, że tarcza została włożona nieprawidłowo. Obowiązkiem organu jest jednoznaczne wykazanie, że podmiot wykonujący przewóz miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

2.2 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

3.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j. t. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej: "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

3.2 Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu, w realiach materialnoprawnych sprawy, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób niepozwalający na dokonanie jednoznacznych ustaleń faktycznych, a ocena dotychczas zebranych dowodów jest niekompletna i nie znajduje odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Powołane przepisy, dla realizacji naczelnej zasady postępowania administracyjnego, tj. zasady prawdy obiektywnej, zobowiązują organ administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przy podjęciu zarówno czynności dowodowych z urzędu, jak i na wniosek strony. Materiał dowodowy ma zostać wyczerpująco zebrany oraz rozpatrzony, a ocena czy dana okoliczność została udowodniona wymaga od organu oceny całokształtu tego materiału. Przy czym zakres ustaleń faktycznych determinowany jest treścią przepisów prawa materialnego, które to mają znaleźć zastosowanie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zdaniem sądu, kontrolowany proces decyzyjny organów administracji nie spełnia tych wymogów.

3.3 Ramy materialnoprawne sprawy organ inspekcji wyznaczył wskazując zasadniczo na art. 92a ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Z kolei przepis art. 4 pkt 22 lit. "h" u.t.d. stanowi, że użyte w ustawie obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 165/2014", lub aktów wykonawczych do rozporządzenia (UE) nr 165/2014. Zgodnie z art. 32 ust. 1, 3 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek. Państwa członkowskie mogą jednak uzależnić taką odpowiedzialność od naruszenia przez przedsiębiorstwo transportowe ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu i art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (art. 33 ust. 3). Kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu (art. 34 ust.1). Stosownie natomiast do art. 38 ust.2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 165/2014 jeżeli w wyniku kontroli funkcjonariusze służb kontrolnych znajdą wystarczające dowody pozwalające podejrzewać, że dokonano manipulacji, są oni upoważnieni do skierowania pojazdu do zatwierdzonego warsztatu w celu przeprowadzenia dodatkowych badań służących ustaleniu w szczególności, czy tachograf: a) działa poprawnie; b) prawidłowo rejestruje i przechowuje dane, i czy poprawne są parametry kalibracji. Funkcjonariusze służb kontrolnych są uprawnieni do polecenia zatwierdzonym warsztatom przeprowadzenia tych badań i szczegółowych badań służących zbadaniu obecności urządzeń manipulacyjnych. W przypadku wykrycia urządzeń manipulacyjnych sprzęt ten, w tym samo urządzenie, przyrząd rejestrujący lub jego elementy oraz karta kierowcy mogą zostać usunięte z pojazdu i wykorzystane jako dowód zgodnie z krajowymi przepisami dotyczącymi postępowania z takimi dowodami.

Ustawodawca krajowy w załączniku nr 3 do u.t.d. stypizował rodzaje naruszeń, ich przejawy oraz przypisał im konkretną sankcję w postaci kwotowo wyrażonej sumy pieniężnej. Co znamienne, w kontekście wyniku wykładni celowościowej i systemowej przepisów ujętych w tym załączniku, należy odwołać się również do uzasadnienia projektu ustawy z 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 1481). Wskazano w nim m.in., że zmiana załączników do u.t.d. jest konieczna do prawidłowej transpozycji rozporządzenia (UE) 2016/403 do polskiego ustawodawstwa. W kontekście naruszenia polegającego na "Niewłaściwym użytkowaniu tachografu" wskazano, że intencją ustawodawcy europejskiego jest sankcjonowanie zachowań niezgodnych z przepisami materialnymi rozporządzenia nr 165/2014, które nie wypełniają znamion innych naruszeń określonych w załączniku nr I do rozporządzenia (UE) 2016/403; np. konstrukcja naruszenia określonego w załączniku nr 3 do utd lp. 6.1.6. umożliwi sankcjonowanie działań sprzecznych z treścią ww. rozporządzenia nr 165/2014, dla których sformułowanie ściśle dookreślonych norm sankcjonujących jest utrudnione z uwagi na nieprzewidzianą liczbę możliwych zachowań, które prowadzą do niewłaściwego używania tachografu.

Analogiczna konstrukcja została przyjęta w lp. 6.3.19. – "Niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1. - 6.3.10. i 6.3.14.".

3.4 Naruszenie przepisów o stosowaniu tachografów może przejawiać się w naruszeniu zasad i warunków wyposażenia pojazdu w tachograf (lp. 6.1.), które ustawodawca stypizował w pięciu przypadkach (lp. 6.1.1. - 6.1.5.), a w pozostałym zakresie nieobjętym tymi przypadkami przypisał karę w wysokości 1000 zł za naruszenie (lp. 6.1.6.). Wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf (lp. 6.2.) opisał wyłącznie w dwóch sytuacjach (lp. 6.2.1. i 6.2.2.) i przypisał odpowiednio karę 5000 zł i 10000 zł. Z kolei w kategorii naruszeń zasad i warunków użytkowania tachografu (lp. 6.3.) ustawodawca stypizował 18 naruszeń (lp. 6.3.1. – 6.3.18.) oraz dodatkowo pod 6.3.19. na zasadzie dopełnienia wskazał na naruszenie polegające na niepoprawnym stosowaniu wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1. - 6.3.10. i 6.3.14.

3.5 Wynik wykładni językowej, celowościowej oraz systemowej wewnętrznej powyżej wskazanych przepisów, z uwzględnieniem ich redakcji i systematyki, doprowadza do jednoznacznych wniosków, że ich stosowanie wymaga precyzyjnego ustalenia rodzaju nieprawidłowości związanych z funkcjonowaniem tachografu jako urządzenia monitorującego aktywność kierującego pojazdem. Inaczej rzecz ujmując swoista kazuistyka w opisie naruszeń, wypełniając dyrektywę równego stosowania sankcji wobec tożsamych przejawów nieprawidłowości, służy stopniowaniu naruszeń (ze względu na ich wagę) i ich adekwatnemu sankcjonowaniu.

3.6 Obowiązkiem organu inspekcji transportu drogowego w procesie decyzyjnym nakierowanym na nałożenie kary administracyjnej jest po pierwsze dokonanie jednoznacznych ustaleń faktycznych co do zaistniałych nieprawidłowości. Następnie ich ścisła kwalifikacja pod rodzaj naruszenia określony w ustawowym wykazie (tu: załączniku nr 3) oraz po trzecie, ocena istnienia przesłanek uwalniających od odpowiedzialności, ujętych w art. 92b i art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d.

3.7 W realiach niniejszej sprawy proces decyzyjny organów administracji wynikający z akt sprawy i opisany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów.

Jedynym przejawem dokonanej kwalifikacji prawnej przyjętego rodzaju naruszenia stało się przywołanie w uzasadnieniu decyzji treści lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., który jak podał organ "sankcjonuje niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi" oraz stwierdzenie, że " [...] w toku czynności kontrolnych, stwierdzono, że na wykresówce z dnia 15.02.2023 r. nie są rejestrowane parametry takie jak: aktywność kierowcy, prędkość pojazdu oraz przebyta droga, na trasie od miejscowości [...] do miejsca zatrzymania pojazdu tj. miejscowości B. na odcinku ok 140 km.". Organ inspekcji w żadnej mierze nie wskazał, w czym upatruje niewłaściwej obsługi tachografu, czy też doszło do jego odłączenia. Potwierdził natomiast po przejeździe kontrolnym, że tachograf działa prawidłowo. Co znamienne, podnoszona przez skarżącego konsekwentnie okoliczność nieprawidłowego umieszczenia w tachografie wykresówki nie została oceniona, ani w kontekście jej zaistnienia, ani możliwości jej zaistnienia i oceny prawnej takiej sytuacji (vide: lp. 6.3. załącznika nr 3 do u.t.d.). Organ odwoławczy nie poddał tej okoliczności żadnej ocenie, natomiast organ I instancji nie wykluczył zaistnienia takiej sytuacji ("nieprawidłowe przez pośpiech założenie wykresówki do tachografu przez kierowcę"), ale również nie ocenił tej sytuacji w kontekście właściwej kwalifikacji prawnej naruszenia (w tym "niepoprawnego stosowania wykresówek..."), a jedynie z punktu widzenia zastosowania art. 92c u.t.d. i umorzenia postępowania administracyjnego.

3.8 Niezbędne ustalenia w sprawie dotyczą rodzaju naruszenia, dokonania jego precyzyjnej kwalifikacji prawnej oraz ocenę przesłanek prawnych uniemożliwiających nałożenie kary administracyjnej (wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika). Powyższe ma odnaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, która ma być odbiciem konkretnego zdarzenia i konkretnej kwalifikacji prawnej, a nie "niedbale wypełnionym szablonem". Takie działanie podważa profesjonalny charakter służby (inspekcji), a w kontekście procesowym zaufanie do działania organów administracji publicznej. Strona ma prawo oczekiwać indywidualnego podejścia do sprawy, w tym poddania przez organ konkretnej ocenie okoliczności danej sprawy. Inaczej rzecz ujmując powtarzalność pewnych zdarzeń, których ocenę pozostawiono inspektorom transportu drogowego, nie może skutkować jakimkolwiek automatyzmem przy wydawaniu decyzji i pozostawać w oderwaniu od realiów konkretnej sprawy. W ramach realizacji swych ustawowych kompetencji organ inspekcji ma realizować swoje uprawnienia wypełniając również nałożone na niego obowiązki.

Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Przytoczone wyżej normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wyznaczają zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy.

Z kolei ocena organu powinna zostać poczyniona na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy uwzględnieniu również twierdzeń strony. Działania podejmowane w ramach obowiązków wynikających z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. mają na celu dokonanie ustaleń pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. W niniejszej sprawie oznaczało to obowiązek takiego procedowania, które jednoznacznie potwierdzi fakty pozwalające na przyjęcie, że zostały spełnione konkretne znamiona, o których mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d. i brak jest okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony.

3.9 Ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji uwzględnią powyższą ocenę prawną, zarówno w zakresie dostrzeżonych naruszeń przepisów postępowania, jak i wykładni przepisów prawa materialnego.

3.10 Stwierdzone przez sąd naruszenie prawa skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz, uwzględniwszy poszanowanie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, decyzji organu pierwszej instancji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 p.p.s.a.