Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 17/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 11,  art. 80,  art. 107 par. 3,  art. 75-76
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej M. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] października 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa W. -[...] z siedzibą w W. Nr [...] z [...] maja 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 rok.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] maja 2013 r. (data nadania) M. M. (dalej: skarżąca, beneficjent, strona, wnioskodawca) złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: Kierownik BP B.) wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej także: płatność OB) na 2013 rok. We wniosku strona zadeklarowała do: jednolitej płatności obszarowej (zwanej dalej: JPO) powierzchnię gruntów rolnych wynoszących [...] ha, do uzupełniającej płatności obszarowej (zwanej dalej: UPO) powierzchnię gruntów rolnych wynoszących [...] ha, zaś do specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych (zwanej dalej: SPO) powierzchnię gruntów rolnych wynoszących [...] ha.

Pismem z [...] marca 2014 r. strona na wezwanie organu złożyła kserokopie następujących dokumentów: faktury Vat [...] z [...] grudnia 2013 r. (opłata za usługi rolnicze za 2013 r.), 2 umów o dzieło z [...] czerwca 2013 r. nr 1 zawartą

z B. Ł. i nr 2 zawartą z C. Z., certyfikatu wydanego przez PNG, faktury Vat nr [...] z [...] października 2013 r. (certyfikacja produkcji ekologicznej), dowodu wewnętrznego z [...] maja 2013 r. (zakup prosa) oraz [...] kwietnia 2013 r. (zakup soczewicy), protokołu nr [...] z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi z [...] października 2013 r., 2 umów dzierżawy nieruchomości, zawartych w dniu [...] maja 2012 r. między Agencją Nieruchomości Rolnej (dalej: ANR) a skarżącą, dotyczących działek oznaczonych numerami: [...] i [...], położonych w województwie [...], powiecie [...], w obrębie miasta C., umowy poddzierżawy/użyczenia nieruchomości rolnej, oznaczonej numerem [...], położonej

w obrębie T., województwo [...], zawartej między skarżącą a A. M., umowy poddzierżawy/użyczenia nieruchomości rolnych z [...] maja 2012 r., oznaczonych numerami: [...] i [...], położonych w obrębie K., województwo [...].

W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. Kierownik BP w B. wystąpił do ANR z prośbą o przekazanie informacji dotyczącej oddania przez ANR w roku 2013

w posiadanie działek ewidencyjnych deklarowanych przez beneficjenta. W odpowiedzi na powyższe w dniu [...] lipca 2014 r. wpłynęła informacja z ANR (pismo z dnia [...] lipca 2014 r.) w zakresie wydzierżawienia gruntów rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przez skarżącą wraz z załącznikami: umowami dzierżawy działek o numerach: [...] i [...], pełnomocnictwem dla P. M. z [...] marca 2014 r., protokołami zdawczo-odbiorczym z [...] marca 2014 r. dotyczącymi działek nr [...] i [...], protokołem zdawczo-odbiorczym z [...] sierpnia 2013 r. dotyczącym działki nr [...], umową dzierżawy z dnia [...] czerwca 2013 r., zawartą między ANR Oddział Terenowy (dalej: OT) w G. a Spółką [...] Sp. z o.o. z siedzibą w F., obejmującą m.in. działkę nr [...], położoną w województwie [...], obrębie [...], gmina [...] oraz protokołem z dnia [...] czerwca 2013 r. z przekazania nieruchomości rolnych ww. spółce.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. beneficjent złożył do Kierownika BP

w B. informację dotyczącą zmiany adresu zamieszkania. W związku z tym, zawiadomieniem z [...] października 2014 r. Kierownik BP w B. przekazał akta niniejszej sprawy do Biura Powiatowego W. -[...] z/s w W. (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) do rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. skarżąca złożyła w organie I instancji materiał dowodowy w postaci fotografii, rejestru wykonywanych czynności/zabiegów agrotechnicznych 2013/2014, umowy poddzierżawy z dnia [...] kwietnia 2014 r., umowy o dzieło nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., płyty CD (2 sztuki). Jednocześnie

w piśmie wnosiła o przesłuchanie w charakterze świadków: D. M., M. D., C. Z., P. M., A. R. i M. P. na okoliczność prowadzenia gospodarstwa rolnego i spełnienia wymogów do dopłat przez cały rok 2013, a w szczególności utrzymywania w tym czasie gruntów zgodnie z normami, prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej zgodnie ze stosowanymi wymogami i planem działalności rolnośrodowiskowej.

Decyzją Nr [...] z [...] maja 2015 r. Kierownik BP, działając na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 2b, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r.

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm., zwana dalej: ustawą OB), art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1 ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem 1122/2009) w związku z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 326, ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem w sprawie roślin) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej: k.p.a.), orzekł o odmowie przyznania na 2013 rok: płatności JPO i nałożeniu sankcji w wysokości [...] zł, płatności UPO i nałożeniu sankcji w wysokości [...] zł oraz płatności SPO i nałożeniu sankcji w wysokości [...] zł.

Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, że deklarowane do płatności działki ewidencyjne o numerach: [...],[...],[...] oraz [...] nie były w posiadaniu skarżącej przez cały rok kalendarzowy 2013, tym samym zostały wykluczone z płatności bezpośrednich. Natomiast do działek ewidencyjnych o numerach: [...] i [...] przysługują płatności obszarowe. Organ I instancji podał, że do JPO oraz UPO strona zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha, natomiast powierzchnia działek stwierdzona w kontroli administracyjnej do tych płatności wyniosła 29,05 ha.

Z kolei do płatności SPO beneficjent zadeklarował działki o powierzchni 50,61 ha, zaś

w kontroli stwierdzono powierzchnię 0,00 ha. Łączna powierzchnia gruntów wykluczonych z płatności JPO i UPO wyniosła 83,41 ha, a z płatności SPO – 50,61 ha.

Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek deklarowanych do płatności JPO, UPO i SPO a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 100%, co - zgodnie

z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia 1122/2009 wobec różnicy przekraczającej 50% - skutkowało odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji w wysokości stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną i stwierdzoną.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wydanej decyzji zarzuciła: naruszenie przepisów postępowania: art. 6 oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na nieobowiązujących przepisach prawa, naruszenie przepisów postępowania: art. 6 oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na nieobowiązujących przepisach prawa, arbitralną, nierzetelną ocenę materiału dowodowego w sprawie, błędy w ustaleniach faktycznych, które doprowadziły do nietrafnego, błędnego zastosowania prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 ustawy OB.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] października 2015 r. Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ odwoławczy wskazał, że we wniosku na rok 2013 strona zadeklarowała m.in. działki rolne położone na działkach ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...]. Jak ustalił organ I instancji na podstawie dokumentów przedstawionych przez ANR, działki ewidencyjne o numerach: [...] i [...] użytkowane były przez stronę na podstawie umów dzierżawy, zawartych na okres od [...] maja 2012 r. do [...] sierpnia 2013 r., nie zostały wydane w dniu wygaśnięcia umów i użytkowane były bez tytułu prawnego do [...] marca 2014 r. (wskazuje na to protokół zdawczo-odbiorczy). Od

tej daty działki te znajdują się w posiadaniu ANR. Działki ewidencyjne o numerach: [...] oraz [...] były dzierżawione przez D. M. w okresie od [...] maja 2012 r. do [...] maja 2013 r., ale nie zostały wydane w dniu wygaśnięcia umów, tylko użytkowane bez tytułu prawnego do [...] lipca 2013 r. Od [...] lipca 2013 r. do

9 kwietnia 2014 r. pozostawały w dyspozycji ANR (OT w G., filia w Z.). Działka ewidencyjna nr [...] została podzielona na działki

o numerach: [...],[...] i [...]. W dniu [...] lutego 2013 r. działki te zostały wydzierżawione A. M. na okres od [...] lutego 2013 do [...] sierpnia 2013 r. W dniu [...] sierpnia 2013 r. przedmiotowa nieruchomość została przejęta przez ww. OT ANR. Działka ewidencyjna nr [...] jest przedmiotem umowy dzierżawy zawartej w dniu [...] czerwca 2013 r. na okres do [...] września 2015 r. między ANR a spółką [...] Sp. z o. o. z siedzibą w F., reprezentowaną przez P. M.. Od dnia [...] maja 2013 r. działka ta znajdowała się w posiadaniu ANR.

W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie mogła użytkować wszystkich gruntów rolnych zgłoszonych do płatności, a tym samym wywiązać się z obowiązku ich utrzymania w zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy 2013. Mając na uwadze, iż działki ewidencyjne o numerach: [...] oraz [...], na których znajdują się działki rolne D i D1, zostały przejęte do zasobów ANR

z dniem [...] lipca 2013 r., Dyrektor ARiMR podniósł, że niemożliwy był tym samym zbiór posianego na nich prosa, zadeklarowanego przez skarżącą. Zgodnie z zasadami agrotechniki, termin zbioru prosa przypada zwykle w III dekadzie sierpnia lub I dekadzie września. Płatności są przyznawane do gruntów kwalifikujących się do objęcia płatnościami utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej. Posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych wiąże się z celem tych dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Jeśli zaś wnioskodawca nie zebrał posianego prosa, trudno jest mówić o prowadzeniu jakiejkolwiek działalności rolniczej, która przecież winna być nastawiona na osiągnięcie korzyści finansowych ze sprzedaży, np. pozyskanych plonów, nie zaś tylko uzyskanie dopłat unijnych.

Wyjaśnił przy tym, że przepisy prawa krajowego i unijnego nie formułują wymogu posiadania tytułu prawnego do gruntu, do którego ma być przyznana dopłata. Wymagają jedynie, aby wnioskodawca faktycznie posiadał grunty i utrzymywał je zgodnie z normami, przez cały rok kalendarzowy. Producent rolny, tracąc posiadanie

w trakcie roku kalendarzowego, traci uprawnienie do przyznania płatności.

Podał dalej, że w toku postępowania organ I instancji uwzględnił prośbę strony zawartą w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. i wysłał do świadków: D. M., M. D., C. Z., P. M., A. R. oraz M. P. wezwania do złożenia wyjaśnień odnośnie posiadania przez wnioskodawcę zadeklarowanych we wniosku gruntów.

W ocenie organu odwoławczego, oświadczenia złożone przez ww. świadków na okoliczność spełnienia przez skarżącą warunków do przyznania płatności OB nie są wiarygodne, ponieważ są one identyczne w swej treści. Poza tym oświadczenie M. P., stanowiące odpowiedź na pytanie 4 dotyczące prowadzonych prac polowych oraz nazw upraw roślin, zostało dosłownie przekopiowane z oświadczeń A. R. i M. D.. Można w tej sytuacji stwierdzić, iż w celu zachowania pozorów składania niezależnych wyjaśnień, identyczne pisma, różniące się dosłownie kilkoma wyrazami, są podpisywane przez różne osoby. Dlatego więc organ I instancji odmówił ww. oświadczeniom waloru wiarygodności.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym, który to stan posiadania ustalany jest na dzień 31 maja roku, za który ma być przyznana płatność. Jednakże, aby spełnić warunek otrzymania płatności, producent musi utrzymywać grunty rolne zgodnie

z normami przez cały rok kalendarzowy. Stan posiadania danej nieruchomości rolnej winien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności. Dla przyznania płatności OB nie jest wystarczające bowiem posiadanie i utrzymywanie w dobrej kulturze rolnej gruntów rolnych jedynie przez część roku kalendarzowego, nawet wówczas, gdy jest to okres wystarczający do dokonania przez producenta rolnego czynności pozwalających na ich utrzymanie w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Jeżeli tak, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, posiadanie ustaje w roku kalendarzowym (a dokładnie w dniu [...] maja 2013 r., [...] lipca 2013 r. i [...] sierpnia 2013 r.), w którym złożono wniosek o płatność i ma to miejsce po dokonaniu tej czynności, a przed wydaniem decyzji w sprawie płatności, to nie jest spełniony warunek przyznania płatności. A zatem, posiadanie gruntów rolnych nie ogranicza się jedynie do "cyklu produkcyjnego", który nie odpowiada rokowi kalendarzowemu; podstawą przyznania wnioskowanych płatności jest trwałe posiadanie i utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały "rok kalendarzowy". Zdaniem Dyrektora ARiMR, powyższe przesłanki przyznania płatności nie zostały spełnione przez stronę wnioskującą o pomoc. Należało zatem odmówić przyznania płatności oraz naliczyć sankcje wieloletnie w związku z przedeklarowaniem powierzchni.

Organ odwoławczy wywiódł, że łączna powierzchnia zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych do JPO wynosiła 112,46 ha. Po wykluczeniu działek rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych, które były w posiadaniu jedynie przez część roku kalendarzowego, powierzchnia stwierdzona wyniosła jedynie 29,05 ha. Biorąc pod uwagę stawkę płatności JPO do 1 ha uprawy w 2013 r., która wynosi [...] zł, sankcje wieloletnie zostały naliczone na podstawie art. 58 akapit trzeci rozporządzenia 1122/2009. Jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 50%, płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje

w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota ta będzie odliczana od wszystkich płatności realizowanych przez ARiMR w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Matematyczne wyliczenie powyższego przedstawia się następująco: 112,46 ha (powierzchnia deklarowana we wniosku) x [...] zł (stawka za 1 ha) = [...] zł, 29,05 ha (powierzchnia stwierdzona) x [...] zł (stawka za 1 ha) = [...] zł. Zatem, v zł - [...] zł = [...] zł (kwota sankcji wieloletnich).

Stawka płatności UPO do 1 ha uprawy w 2013 r. wynosiła [...] zł. Powierzchnia deklarowana wynosiła 112,46 ha, zaś stwierdzona - 29,05 ha. Matematyczne wyliczenie powyższego przedstawia się następująco: 112,46 ha (powierzchnia deklarowana we wniosku) x [...] zł (stawka za 1 ha) = [...] zł, 29,05 ha (powierzchnia stwierdzona) x [...] zł (stawka za 1 ha) = [...] zł. Zatem, [...] zł - [...] zł =[...] zł (kwota sankcji).

Stawka płatności SPO do 1 ha uprawy w 2013 r. wynosiła 719,43 zł. Powierzchnia deklarowana wynosiła 50,61 ha, zaś stwierdzona - 0,00 ha. Matematyczne wyliczenie powyższego przedstawia się następująco: 50,64 ha (błędna powierzchnia winno być 50,61 ha - powierzchnia deklarowana we wniosku) x [...] zł (stawka za 1 ha) = [...] zł (błędna kwota), 0,00 ha (powierzchnia stwierdzona) x [...] zł (stawka za 1 ha) = 0,00 zł. Zatem [...] zł – 0,00 zł = [...] (kwota sankcji).

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Dyrektor ARiMR stwierdził, że nie są one zasadne. Wbrew twierdzeniom beneficjenta co do sposobu użytkowania gruntów rolnych i przedstawionym na tę okoliczność dokumentom (m. in. faktury VAT świadczące o poniesionych kosztach z prowadzenia i zagospodarowania gruntów

w roku 2013 i oświadczenia świadków pracujących na tych gruntach), w toku postępowania nie zebrano dowodów, które działałyby na korzyść strony.

W szczególności, co istotne w niniejszej sprawie, strona nie przedstawiła żadnego dowodu, że posiadała i utrzymywała zadeklarowane grunty zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Tym samym, mimo ciążącego na niej obowiązku wykazania faktów, z których wywodzi skutki prawne, nie udowodniła tej mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie okoliczności.

Odnosząc się do wniosku D. M. (pełnomocnika strony), zawartego w piśmie z dnia [...] września 2015 r. o przesłuchanie w charakterze świadków 7 wskazanych imiennie pracowników ANR na okoliczność, czy ANR w drugim półroczu wykonywało władztwo nad zgłoszonymi przez stronę działkami rolnymi, organ odwoławczy podał, że ta kwestia pozostaje bez znaczenia dla sprawy, jako nieposiadająca wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ przedmiotem kontrolowanego postępowania jest posiadanie i użytkowanie przez skarżącą zgłoszonych do płatności działek rolnych przez cały rok kalendarzowy, a nie ustalanie, czy inny podmiot był w ich użytkowaniu. Takie działanie spowodowałoby tylko przedłużenie i tak już długo trwającego postępowania.

Za niezasadne organ odwoławczy uznał także przesłuchiwanie skarżącej

w charakterze strony postępowania, jak również wskazanego w ww. piśmie świadka Z. S., sąsiada gruntów zgłoszonych do płatności, a położonych

w K. (działki o numerach: [...] i [...]), na okoliczność ich użytkowania przez cały 2013 r. Na potwierdzenie tej okoliczności organy ARiMR posiadają już wystarczające dowody w postaci dokumentów urzędowych, tj. pisma ANR z dnia [...] lipca 2013 r. i przekazanych przez nią protokołów zdawczo-odbiorczych, z których wynika, że zgłaszane działki rolne nie były w faktycznym posiadaniu wnioskodawczyni przez cały rok kalendarzowy. Na protokołach zdawczo-odbiorczych były podpisy zarówno przedstawicieli ANR, jak również dzierżawcy-zdającego D. M., w którego imieniu działał pełnomocnik. Jednocześnie w aktach znajduje się pismo z dnia [...] lipca 2013 r. ANR OT w G., skierowane do L. OT, z którego wynika, że ANR podjęła czynności w stosunku do wymienionych w piśmie bezumownych użytkowników władających nieruchomościami bez tytułu prawnego, w związku z czym D. M. zwrócił do zasobu ANR działki o numerach: [...] i [...].

Skargę na powołaną wyżej decyzję do sądu administracyjnego złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania. Skarżąca podniosła, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 – art. 8, art. 75 – art. 78, art. 80 i art. 86 k.p.a., a także prawa materialnego, tj. art. 7 i art. 21 ust. 5a ustawy OB oraz przepisów o nakładaniu tzw. sankcji wieloletnich.

Wskazała, iż organy błędnie przyjęły, iż korespondencja z ANR ma walor dokumentu urzędowego i odmawiały konsekwentnie przeprowadzania dowodów zgłaszanych przez stronę. Nawet gdyby korespondencja z ANR była dokumentem urzędowym, to - zgodnie z art. 76 ust. 3 k.p.a. - organ nie mógł odmówić przeprowadzenia dowodów, które stanowiły w swojej istocie przeciwdowód. Podniosła, że w piśmie z dnia [...] września 2015 r. wyraźnie wnosiła o przesłuchanie w charakterze świadków wskazanych pracowników ANR na okoliczność niewykonywania w drugim półroczu 2013 r. przez ANR władztwa nad zgłoszonymi przez nią do dopłat działkami obrębu K., niewykonywania przez ANR ani na jej zlecenie żadnych czynności agrotechnicznych w ww. okresie, ani żadnych innych czynności wskazujących na rzeczywiste fizyczne władztwo nad tymi gruntami. Wniosła także o wystąpienie do ANR OT Z. o szczegółową informację o wszelkich czynnościach dokonanych

w ww. terminie przez ANR lub na zlecenie ANR na działkach o numerach: [...] i [...]

z obrębu K.. W uzasadnieniu wniosków dowodowych wskazała, że są one niezbędne, gdyż przesłany przez ANR protokół zdawczo-odbiorczy jest nieistotny dla sprawy przyznania jej wnioskowanych płatności. Protokół ten nie zmieniał faktycznego stanu posiadania i użytkowania przez nią przedmiotowych w sprawie gruntów. Skarżąca podkreśliła, iż ANR nie zależało na wykazaniu fizycznego władztwa jako koniecznego elementu posiadania zgłaszanych przez nią gruntów, jeśli oparła się tylko na formalnych zapisach protokołu zdawczo-odbiorczego. Podała także, że nawet z pisma ANR wynika, iż nie objęła ona spornych gruntów we władanie i nie prowadziła na nich jakichkolwiek czynności. ANR w żaden sposób nie przeczy utrzymywaniu tychże gruntów w dobrej kulturze, nie wiedząc praktycznie nic o tym, co się na przedmiotowych gruntach działo w przedmiotowym okresie (tj. w II połowie 2013 r.).

Zdaniem skarżącej, organ I instancji dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, gdyż to strona była rzeczywistym posiadaczem zgłoszonych gruntów, jej posiadanie miało charakter ciągły i nieprzerwany. To rzeczywisty stan władania gruntem, decydowanie o tym co i jaką metodą na gruncie jest uprawiane i zbierane przesądza o posiadaniu, a nie tzw. formalne tytuły ANR, stanowiące o stanie teoretycznym gruntów, sprzeczne z rzeczywistością. Dlatego organ był zobowiązany do przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez nią w piśmie z dnia [...] września 2015 r.

Ponadto organ nie wykonał żądania strony, aby przeprowadzić dowody

z przesłuchania świadków zgłoszonych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. Wysłanie przez organ do świadków wezwań do złożenia pisemnych wyjaśnień, z pominięciem istoty tezy dowodowej, nie jest spełnieniem żądania dowodowego strony. Odrzucenie następnie tak odebranych pisemnych wyjaśnień jako podobnych, wobec treści sprzecznej z przyjętą zawczasu tezą organu, jest naruszeniem prawa strony do czynnego uczestnictwa w przeprowadzaniu dowodów. To samo należy odnieść do odmowy przesłuchania przez organ w charakterze świadka gospodarza mieszkającego w bezpośrednim sąsiedztwie wykluczonych z płatności gruntów z obrębu K., jak również do odmowy przesłuchania skarżącej w charakterze strony.

W konsekwencji skarżąca podniosła, że przeprowadzone przez organy ARiMR postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie jest oczywiście wadliwe w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia podjętego przez orzekające

w sprawie organy stanowił art. 7 ust. 1 ustawy OB, zgodnie z którym rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością, zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, tj. 1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności.

Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują również płatności uzupełniające do powierzchni upraw: 1. roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, 2. innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa), do których została przyznana jednolita płatność obszarowa (art. 7 ust. 2 ustawy OB w brzmieniu obowiązującym w 2013 r.).

Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 4 ustawy OB, wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, o której mowa w ust. 2 i 2a, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni - po uwzględnieniu art. 133a ust. 3 rozporządzenia nr 73/2009, zmniejszeń płatności wynikających

z dostosowania zgodnie z art. 10a rozporządzenia nr 73/2009 oraz zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Wskazać należy, iż w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczącym przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności

w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia 1122/2009 oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz. Urz. L 316 z dnia 02.12.2009 r. str. 27).

Do postępowań w sprawach dotyczących płatności OB stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy OB stanowią inaczej (art. 3 ust. 1 tej ustawy). W tego rodzaju sprawach organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział

w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się (art. 3 ust. 2 ustawy OB). Poza tym strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie

z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ww. ustawy).

Z treści powyższego przepisu wynika, że postępowanie przed organami ARiMR zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, w szczególności przez odejście od stosowania przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy ARiMR zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Rację ma organ twierdząc, że konsekwencją przyjętej w art. 3 ust. 3 ustawy OB zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu wywodzi skutki prawne, co zmusza stronę do większej aktywności.

Nie wyklucza to jednak, w ocenie Sądu, stosowania w tym postępowaniu art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne

z prawem, przy czym w szczególności takim dowodem mogą być zeznania świadków. Natomiast zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Powyższe oznacza, że organ, co do zasady, musi dopuścić dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Niewątpliwie, jak wynika z cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego,

w sprawie z wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich istotne jest m.in. ustalenie, czy beneficjent posiadał zgłoszone grunty rolne w dacie 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, czy grunty te były utrzymywane zgodnie

z normami oraz czy przestrzegał on wymogów przez cały ten rok kalendarzowy.

Posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym, faktycznym korzystaniem z gruntów. Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności bezpośrednich z utrzymaniem gruntów

w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, zabiegach agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

Spośród zadeklarowanych przez skarżącą do płatności OB działek ewidencyjnych organy ARiMR nie uznały za udowodnione jej posiadania działek oznaczonych numerami: [...],[...],[...] i [...].

Jak wynika z akt administracyjnych, w przedmiotowej sprawie skarżąca brała aktywny udział w postępowaniu przed organami ARiMR celem wykazania rzeczywistego posiadania gruntów zgłoszonych do płatności OB, współpracowała

z organem I instancji, odpowiadając na jego wszystkie wezwania. Po wstępnej formalnej kontroli tegoż wniosku organ I instancji pismami z dnia [...] września 2013 r. wezwał skarżącą oraz D. M. do złożenia wyjaśnień w celu ustalenia sposobu i okresu użytkowania (posiadania) gruntów rolnych, oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], położonych w województwie [...], powiat [...], gmina B., obręb K.. W odpowiedzi na powyższe D. M. w piśmie z dnia [...] października 2013 r. wyjaśnił, że pomimo spisania przez jego pełnomocnika z przedstawicielem ANR w dniu [...] lipca 2013 r. formalnego protokołu zdawczo-odbiorczego ww. działek po upływie okresu, na który posiadał umowę dzierżawy (od [...] maja 2012 r. do [...] maja 2013 r.), pozostały one w posiadaniu skarżącej, która je uprawiała nieprzerwanie w tym roku, a dokładnie

w październiku 2013 r. pracował na tych działkach jego ciągnik, który pożyczył siostrze (k. [...] akt administracyjnych). Skarżąca w piśmie z dnia [...] października 2013 r. wskazała, że jest w posiadaniu ww. działek od poprzedniego roku, poddzierżawiała je od brata, zgłosiła do płatności jako obsiane prosem, które w 2013 r. zbierane było kilkakrotnie na zielonkę, a kolejny zbiór właśnie miał miejsce w pierwszej połowie października 2013 r. (k. [...] akt administracyjnych). Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca złożyła umowę poddzierżawy/użyczenia działek nr [...] i nr [...]

z dnia [...] maja 2012 r. zawartą między nią a D. M. (k. [...] akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. Kierownik BP w B. wezwał skarżącą do złożenia dokumentów potwierdzających tytuł prawny oraz posiadanie zadeklarowanych do płatności gruntów rolnych w 2013 r., jak również wskazania osób/firm wykonujących prace rolne na tych gruntach w ww. okresie. Skarżąca złożyła plik żądanych dokumentów oraz wyjaśniła, że w roku 2013 usługi w jej gospodarstwie wykonywała firma [...] Spółka z o.o. oraz pomagali jej operatorzy C. Z. i B. Ł. z gminy B.. W złożonej dokumentacji była m.in. umowa dzierżawy/użyczenia działki nr [...], położonej w województwie [...], obrębie T., zawarta między A. M. a skarżącą (k[...] akt administracyjnych). Z kolei z pisma ANR z dnia [...] lipca 2014 r. wynika, że działka nr [...] została wydzierżawiona A. M. na okres od dnia [...] lutego 2013 r. do [...] sierpnia 2013 r., a następnie zdana w związku z upływem terminu jej ważności, na dowód czego sporządzono protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] sierpnia 2013 r.

(k. [...] i [...] akt administracyjnych). Odnośnie działki nr [...], położonej w województwie [...], gmina [...], obręb [...], skarżąca złożyła umowę poddzierżawy zawartą w dniu [...] czerwca 2013 r. z M. P.– prezesem zarządu [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Ł. z adnotacją, że przejęła ją od oddającego przed zawarciem umowy.

W piśmie z dnia [...] października 2014 r. skarżąca na wezwanie organu złożyła wyjaśnienia na okoliczność posiadania zgłoszonych do płatności działek podnosząc, że zna ich położenie, była na nich w ciągu roku kilkanaście razy, nadzorowała i kierowała pracami w gospodarstwie. Wskazała, że pod koniec kwietnia 2013 r. została obsiana soczewicą działka w obrębie Wytowno, na działkach w K. i C. na początku maja 2013 r. miało miejsce talerzowanie, na działce w obrębie T. w maju 2013 r. talerzowaniu zasiano koniczynę. Następnie na początku lipca 2013 r.

w C. odbywało się mulczowanie chwastów, a na przełomie lipca i sierpnia koszenie i zbiór zielonki prosa. Te same prace były wykonywane w analogicznym okresie na działkach w Królikowicach. Na początku sierpnia i pod koniec października 2013 r. została zebrana koniczyna na działkach w T., a soczewica na działce

w W. pod koniec lipca 2013 r. Ponadto skarżąca wypowiedziała się co do przychodu z działek, zakupu materiału siewnego oraz osób, które jej pomagały

w uprawie gospodarstwa, obejmującego zgłoszone do płatności działki (k. [...] akt administracyjnych).

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. skarżąca (w aktach widnieje tylko pierwsza strona tego pisma) wnosiła o przesłuchanie wskazanych przez nią świadków na okoliczność posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego na zadeklarowanych do płatności działkach przez cały rok kalendarzowy 2013 oraz umożliwienie jej złożenia zeznań w sprawie w trybie art. 75 § 2 k.p.a. Organ I instancji uwzględnił ten wniosek

w ten sposób, że wezwał: M. P., P. M., A. R., D. M., C. Z. i M. D. do złożenia pisemnych wyjaśnień w trybie art. 50 § 1 k.p.a. na okoliczność posiadania przez skarżącą zadeklarowanych do płatności gruntów rolnych. Jednak nadesłane przez ww. świadków pisemne wyjaśnienia Kierownik BP ocenił jako niewiarygodne, ponieważ były "praktycznie identyczne w treści", a wyjaśnienia M. P. wręcz przekopiowane z wyjaśnień A. R. i M. D.. W ocenie organu, wersje tych wyjaśnień zostały ustalone między składającymi je osobami, których łączy więź prawna, ekonomiczna i personalna, tak więc całość materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą, w tym dokumenty i płyty CD ze zdjęciami z działek nie potwierdzają, że skarżąca użytkowała i była w posiadaniu gruntów deklarowanych do płatności przez cały rok kalendarzowy.

Zdaniem Sądu, organy ARiMR obu instancji nie dokonały wszechstronnej

i swobodnej oceny materiału dowodowego zebranego w tej sprawie. Ta ocena dowodów jest dowolna, arbitralna i miejscami nielogiczna. Kierownik BP w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że skarżąca nie przedstawiła żadnych wyjaśnień co do sposobu użytkowania, pielęgnacji czy zbioru upraw deklarowanych do płatności działek ewidencyjnych. Wynika z tego, że pominął ocenę wyjaśnień skarżącej zawartych

w piśmie z dnia [...] października 2015 r. (k. [...] akt administracyjnych), jak również złożony przez nią rejestr wykonanych czynności i zabiegów agrotechnicznych na rok 2013/2014 (k. [...] akt administracyjnych). Poza tym Kierownik BP zanegował materiał fotograficzny złożony przez skarżącą na okoliczność posiadania przez nią spornych działek, zawarty na [...] płytach CD, co nie jest możliwe do zweryfikowania przez Sąd z uwagi na brak tych płyt w aktach sprawy.

Organ odwoławczy z kolei uznał, że wobec treści dokumentów z ANR z dnia [...] lipca 2013 r. i [...] lipca 2014 r. oraz protokołów zdawczo-odbiorczych dotyczących działek o numerach: [...],[...],[...] i [...], stanowiących dokumenty urzędowe, nie jest już zasadne przeprowadzanie dodatkowych ustaleń na okoliczność posiadania

i użytkowania przez skarżącą spornych działek do końca roku 2013, jak również bez znaczenia pozostaje kwestia przesłuchania świadków, pracowników ANR, wskazanych przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia [...] września 2015 r. na okoliczność ustalenia, czy działki o numerach: [...],[...] i [...] były użytkowane przez ANR

w drugim półroczu 2013 r. Sąd nie podziela stanowiska Dyrektora ARiMR, że uznane przez organ odwoławczy dokumenty są wystarczającym dowodem na ustalenie braku posiadania przez skarżącą działek o numerach: [...],[...],[...] i [...], a tym samym podstawą do wykluczenia ich z płatności.

Z treści pisma ANR z dnia [...] lipca 2014 r. nie wynika bowiem jednoznacznie, aby skarżąca faktycznie nie użytkowała działek nr [...] i [...] od dnia [...] lipca 2013 r., kto faktycznie użytkował działkę nr [...] w 2013 r., a takie pytania zadał Kierownik BP

w B. w piśmie do ANR z dnia [...] lipca 2014 r. (k. [...] akt administracyjnych). Z treści cytowanego pisma ANR nie wynika również wprost, że

w dacie [...] maja 2013 r. ANR faktycznie użytkowała działkę nr [...], jeśli skarżąca wyjaśniała, że przejęła ją w posiadanie już w dniu [...] maja 2013 r. (kilka dni po wygraniu przetargu przez spółkę [...] Spółkę z o.o.), kiedy to rozpoczęła prace porządkowe i uprawowe).

Organ I instancji wprawdzie przyznał, że przepisy regulujące kwestię płatności do gruntów rolnych nie wiążą uprawnienia do przyznania płatności z tytułem prawnym do gruntu, lecz odnoszą się do stanu faktycznego, jakim jest posiadanie gruntów przez rolnika (k. [...] decyzji), jednak w istocie organy obu instancji przy ocenie dowodów w tej sprawie pominęły okoliczność, że producent może posiadać i uprawiać gospodarstwo rolne nie tylko na podstawie tytułu własności czy formalnej umowy dzierżawy, poddzierżawy, użyczenia, ale również bez żadnego tytułu prawnego, nawet po formalnym zdaniu działek po zakończonej dzierżawie (bezumowny użytkownik). Poza tym rację ma skarżąca, że przepisy dotyczące dokumentów urzędowych, zawarte w art. 76 § 1 i § 1 k.p.a. nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów (art. 76 § 3 k.pa.).

W tej sprawie jest to o tyle znamienne, że organy z jednej strony wskazują, że ciężar dowodu spoczywa na stronie wnioskującej o płatności, a kiedy ta strona wykazuje inicjatywę dowodową na istotne dla niej okoliczności potwierdzenia posiadania spornych działek w 2013 r., to wówczas zasłaniają się treścią dokumentów urzędowych, bez dogłębnej analizy dowodów zgłoszonych przez stronę.

Tymczasem ustalenie posiadania przez beneficjenta deklarowanego do płatności gospodarstwa rolnego jest kluczową czynnością w tego rodzaju sprawach. Należy tego dokonać w sposób niepozostawiający żadnych wątpliwości, dopuszczając jako dowód wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne

z prawem (art. 75 k.p.a.). W sytuacji, gdy organy ARiMR odmówiły wiarygodności pisemnym oświadczeniom złożonym w trybie art. 50 § 1 k.p.a., zachodziła konieczność przesłuchania tych osób w charakterze świadków (o co skarżąca od początku wnosiła), korzystając z procesowej formy przeprowadzenia takiego dowodu, najlepiej na rozprawie administracyjnej. Wówczas strona miałaby możliwość brania czynnego udziału w tych czynnościach i ewentualnego doprecyzowania zeznań przez zadawanie świadkom pytań. Organy odmówiły wiarygodności pisemnym wyjaśnieniom świadków sporządzonym pismem komputerowym, krytykując w szczególności ich tożsamą treść, co w ocenie Sądu nie jest jeszcze wystarczającym argumentem. Nie oceniły prawidłowo wyjaśnień M. P., z uwagi na pominięcie jej oświadczenia złożonego pismem ręcznym w dniu [...] kwietnia 2015 r. (k. [...] akt administracyjnych).

W ocenie Sądu, dla wszechstronnej oceny całości materiału dowodowego przedstawionego przez stronę na okoliczność ustalenia, czy skarżąca była

w posiadaniu spornych czterech działek i czy je użytkowała przez cały rok kalendarzowy 2013 r., organ I instancji powinien przesłuchać wszystkich wnioskowanych przez nią świadków, tj. osób, którzy złożyli wyjaśnienia w trybie art. 50 § 1 k.p.a., świadków wskazanych w piśmie z dnia [...] września 2015 r. ([...] pracowników ANR oraz Z. S., których – jak wynika z protokołu rozprawy sądowej – organ I instancji przesłuchał w sprawie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, k.29-37v akt sądowych), po czym materiał ten skonfrontować z zeznaniami strony, którą również w tym charakterze należy przesłuchać, złożonymi przez nią dokumentami oraz informacją z ANR z dnia [...] lipca 2014 r. i protokołami zdawczo-odbiorczymi. Organ I instancji winien też uzupełnić materiał dowodowy przez dołączenie do akt 2 brakujących płyt CD, złożonych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego. Tylko takie dokładne postępowanie dowodowe w tej sprawie pozwoli na wyjaśnienie wszystkich spornych okoliczności

i umożliwi właściwą ocenę dowodów zaoferowanych przez stronę.

W sprawie bezsporne jest posiadanie i użytkowanie przez cały rok kalendarzowy 2013 r. przez skarżącą działek położonych w C., województwo dolnośląskie, oznaczonych numerami: 535 i 562, na których strona posiała proso. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ustali na podstawie wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego, czy posiadanie skarżącej i utrzymywanie w dobrej kulturze rolnej gruntów rolnych położonych na działkach o numerach: [...] i [...],[...] oraz [...] rzeczywiście ustało odpowiednio w datach: [...] lipca 2013 r., [...] sierpnia 2013 r. i [...] maja 2013 r., czy też trwało przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności OB. Należy przy tym ustalić, czy skarżąca obsiała zgłoszone do płatności sporne działki prosem, koniczyną i soczewicą, jak to zadeklarowała we wniosku i czy trwale je użytkowała przez okres wymagany do płatności.

W tym miejscu należy przypomnieć, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organ administracji w trybie art. 80 k.p.a. powinna być wszechstronna, a analiza poszczególnych dowodów pełna i logiczna. Wyniki oceny materiału dowodowego powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., przy uwzględnieniu poszanowania zasady przekonywania z art. 11 k.p.a.

Zdaniem Sądu, posiadanie działek na datę 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności OB, należy czytać łącznie z wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, do czego może zobowiązać się tylko taka osoba, która gruntami faktycznie włada (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2010 r., V SA/Wa 11/10, Lex nr 643966). Organy ARiMR przy ustalaniu powyższej okoliczności powinny posługiwać się jedynie normami prawa krajowego i unijnego w zakresie przyznawania płatności OB,

a nie cytować nieobowiązującą w sprawie uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 30 maja 1988 r., podjętą w sprawie III UZP 8/88 (strona 14 uzasadnienia decyzji organu I instancji). Niewątpliwie należy zgodzić się ze skarżącą, że w dobie dzisiejszej techniki nie trzeba mieszkać na terenie gospodarstwa rolnego, aby spełniać wymóg utrzymania go w dobrej kulturze rolnej. Kwestionowanie tego przez organ I instancji stoi w sprzeczności z wcześniej przyjętą tezą, że gospodarstwo rolne to wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (strona 9 uzasadnienia decyzji).

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły art. 3 ust. 2 i 3 ustawy OB, art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania), art. 8 (zasada zaufania do organów państwa), art. 75, art. 76, art. 78, art. 80, art. 86 i art. 107 § 3 k.p.a. Dlatego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku

z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W punkcie drugim wyroku orzeczono o zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Za przedwczesne, w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organów, uznać należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego.