Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 392/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 marca 2023 r., nr SKO Gd/4785/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 marca 2023 r., nr SKO Gd/4785/22, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Skarżąca wnioskiem z dnia 20 czerwca 2022 r. zwróciła się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Malborku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką – H. R., legitymującą się wydanym w dniu 5 kwietnia 2022 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Malborku orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na czas określony do dnia 30 kwietnia 2023 r., ze wskazaniem, że wymaga ona stałej pomocy i opieki ze strony osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W dniu 18 lipca 2022 r. organ przeprowadził wywiad środowiskowy, podczas którego ustalił, że od lutego 2020 r. skarżąca wraz z 9 - letnią córką zamieszkuje w bardzo bliskiej odległości od miejsca zamieszkania matki skarżącej (3-4 minuty drogi). Matka skarżącej mieszka oddzielnie i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z 27 - letnim synem i 16 - letnim wnukiem, wobec którego pełni funkcję rodziny zastępczej. Główną przyczyną niepełnosprawności skarżącej jest nowotwór twarzy i czaszki z uszkodzeniem wzroku oka prawego i słabym widzeniem oka lewego. Nie widzi na prawe oko a lewe oko ma osłabione widzenie. Schorzenie jest nieoperacyjne i nieuleczalne. Oprócz tego matka skarżącej choruje z powodu nadciśnienia tętniczego, ma zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i jest obciążona nikotynizmem. Matka skarżącej nie przyjmuje leków specjalistycznych a jedynie leki przeciwbólowe i na nadciśnienie. Zażywa je samodzielnie. Pozostaje pod opieką lekarza pierwszego kontaktu i onkologiczną. Matka skarżącej porusza się tylko w razie potrzeby i tylko przy pomocy kul lub przy wsparciu osoby drugiej, na zewnątrz nie wychodzi z uwagi na z obawy na utratę równowagi lub innego urazu. Większość czasu spędza w pozycji leżącej a w pozycji siedzącej 2-3 godziny dziennie. Matka skarżącej używa pieluchomajtek. Matka skarżącej samodzielnie spożywa posiłki, wcześniej przygotowane przez skarżącą lub syna. Skarżąca udziela pomocy matce przy zachowaniu higieny osobistej (poranna toaleta i kąpiel), założeniu bielizny i ubrania, umawia wizyty lekarskie, wozi do lekarza, wykupuje leki, mierzy ciśnienie,, sprząta, gotuje, robi pranie, przygotowuje opał i pali w piecu, załatwia sprawy urzędowe i płaci rachunki. Podczas wywiadu stwierdzono, że matka skarżącej nie potrzebuje całodobowej opieki córki. Poza skarżącą są inni członkowie rodziny (syn i wnuk), którzy pomagają w opiece nad matką w godzinach popołudniowych i są w stanie przygotować posiłek, zrobić zakupy, posprzątać mieszkanie.

Następnie, Burmistrz Miasta Malborka decyzją z dnia 17 sierpnia 2022 r., nr ŚR-ŚP.5111.9.2022.NM, odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Organ uznał bowiem, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.

Uzasadniając zajęte stanowisko, organ wskazał, że skarżąca nigdy nie podejmowała jakiegokolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżąca nie posiada również prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej lub jakiegokolwiek innego świadczenia wypłacanego w ramach zabezpieczenia społecznego. Skarżąca nie jest aktywna zawodowo, a ostatnim miejscem jej pracy były praktyki zawodowe podczas nauki w Zespole Szkół Zawodowych [...], której nie ukończyła. W okresie od stycznia 2000 r. do lipca 2003 r. skarżąca była uprawniona do renty socjalnej a w okresie od lipca 2011 do października 2013 r. do zasiłku stałego z uwagi na legitymowanie się przez nią w tym czasie orzeczeniem o umiarkowanym i lekkim stopniu niepełnosprawności. Od 15 września 2014 r. skarżąca posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z kolei, znaczny stopień niepełnosprawności matki skarżącej istnieje od dnia 3 lutego 2021 r. Tym samym, skarżąca była nieaktywna zawodowo na długo przed podjęciem się opieki nad matką, co oznacza, że niepodejmowanie przez nią zatrudnienia nie miało i nie ma bezpośredniego i ścisłego związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką i nie jest na nią ukierunkowane.

Nadto, organ uznał, że akt sprawy nie wynika, aby rozmiar i zakres sprawowanej opieki zmuszał skarżącą do niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasowym.

Organ stwierdził przy tym, że z informacji przedstawionych przez skarżącą wynika, że: skarżąca przychodzi do matki codziennie o 5:30, prowadzi matkę do toalety, pomaga w higienie i ubraniu się, przygotowuje posiłek, picie, mierzy ciśnienie, budzi pozostałych domowników. Następnie, wychodzi do sklepu po pieczywo, niezbędne produkty. Po powrocie przygotowuje dla matki śniadanie. Potem wraca do siebie. W tym czasie z matką pozostaje wnuk i brat skarżącej. O godzinie 8 skarżąca znowu przychodzi do matki, przygotowuje obiad, sprząta, pierze, pomaga mamie w toalecie, dopilnowuje, przygotowuje leki, dba o jej komfort fizyczny i psychiczny. U mamy przebywa do godziny 16:30 lub 17, tj. do czasu powrotu brata i wnuka z pracy. Wtedy matka pozostaje pod ich opieką. Wieczorem skarżąca również przychodzi do matki, myje ją, ścieli łóżko, po czym wraca do swojego mieszkania. Skarżąca pozostaje w kontakcie telefonicznym z rodziną.

Zdaniem organu, stopień samodzielności matki skarżącej jest ograniczony, ale nie wykluczony. Matka skarżącej nie jest osobą stale leżącą, nie wymaga karmienia, pampersowania czy specjalistycznego podawania leków. Pomoc skarżącej zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się we wszystkich gospodarstwach domowych. Czynności opiekuńcze związane z osobistą opieką nie zajmują stale czasu skarżącej, są wykonywane w pewnych odstępach czasowych, a nadto w ich realizację zaangażowani są także inni członkowie rodziny. Nie wyklucza to zatem podjęcia przez skarżącą pracy, choćby w niepełnym wymiarze czasowym.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się skarżąca. W odwołaniu wskazała, że związek przyczynowo-skutkowy jest oczywisty i ścisły, a sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. W takiej sytuacji zasadne jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, które mogłoby zrekompensować utratę potencjalnego dochodu.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 15 marca 2023 r., wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydaną decyzję, organ podzielił stanowisko organu I instancji o braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.

Kolegium podkreśliło przy tym, że skarżąca nigdy nie była aktywna zawodowo. Aktualnie jest zarejestrowana w PUP w Malborku. Ostatnim jej miejscem pracy były praktyki zawodowe podczas nauki w Zespole Szkół Zawodowych w [...]. Skarżąca ma wykształcenie zawodowe, lecz nie ma kwalifikacji do wykonywania zawodu. Nie ukończyła szkoły ponadpodstawowej. W latach 2000-2003 otrzymywała rentę socjalną. Od 2011 do 2013 pobierała zasiłek stały. Pomimo istnienia obowiązku, dwukrotnie nie stawiła się w wyznaczonym terminie w PUP, tj. w sierpniu 2009 r. oraz w maju 2014 r. Pomimo okresowego posiadania orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, skarżąca miała możliwość podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej. Analiza powyższych okoliczności doprowadziła organ odwoławczy do przekonania, że skarżąca nie zrezygnowała z pracy, aby podjąć się opieki matką. W związku z tym nie została spełniona przesłanka otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, które ze swej istoty ma stanowić rekompensatę za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Przyznanie świadczenia w okolicznościach niniejszej sprawy stanowiłoby natomiast uzyskanie przez skarżącą zastępczego źródła dochodu.

Nadto, w ocenie organu odwoławczego zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie wypełnia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Wprawdzie matka skarżącej cierpi na schorzenia w postaci nowotworu kości czaszki i twarzy i legitymuje się z tego tytułu orzeczeniem o niepełnosprawności, to jednak zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia. Matka skarżącej jest osobą sprawną intelektualnie, z którą kontakt słowny i logiczny jest zachowany. Nie wymaga przyjmowania specjalistycznych leków, a wizyty lekarskie mają charakter typowych wizyt, z których korzystają także osoby nie posiadające orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (np. wizyty u lekarza rodzinnego). Matka skarżącej porusza się samodzielnie (choć czasem używa kul lub pomocy innej osoby i także samodzielnie lub z czasami świadczoną pomocą ubiera się, spożywa posiłki, ogląda telewizję oraz zażywa przepisane leki. Podczas wywiadu nie stwierdzono nadto u matki skarżącej zachowań niebezpiecznych, zagrażających jej życiu. Matka skarżącej rano i po południu pozostaje pod opieką syna i wnuka, z którymi wspólnie zamieszkuje. Opieka skarżącej ma zatem charakter pomocy w czynnościach dnia codziennego do czego skarżąca jest zobowiązana jako córka i nie stanowi to przesłanki przesądzającej o przyznaniu wnioskowanego świadczenia. Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca może podjąć pracę nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy lub w inne formie wskazanej w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w dalszym ciągu pomagać matce. Tym samym brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium podkreśliło przy tym, że w sprawie wcześniejszego wniosku skarżącej dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za inny okres świadczeniowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 618/22, oddalił skargę skarżącej na decyzję Kolegium z dnia 27 maja 2022 r., sygn. akt SKO Gd/247/22.

Kolegium wskazało także, że skarżąca otrzymuje regularną pomoc z Ośrodka w postaci zasiłków stałych, okresowych, celowych i posiłków a od 1 stycznia 2022 r. otrzymała zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności (styczeń - luty 2022 r.), otrzymała pomoc z wieloletniego programu rządowego posiłek w szkole i w domu (styczeń - czerwiec 2022 r.) a także pomoc w postaci zasiłku celowego na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia (marzec 2022 r.).

W skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Malborka z dnia 17 sierpnia 2022 r., zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4

ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię polegającą na:

* pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy,

* nieuprawnionym poszerzeniu katalogu przesłanek uprawniających

doprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego poprzez nieuprawnione rozważania nt. aktywności zawodowej skarżącej,

* przyjęciu, że faktycznie sprawowanie opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

* uznaniu, że wykonywana przez skarżącą opieka umożliwia jej podjęcie zatrudnienia,

* sformułowaniu nieuprawnionych wniosków, iż brak wcześniejszej

aktywności zawodowej skarżącej ma znaczenie dla ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką,

2. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

• art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich

okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącą i realnych możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką przez jej syna i wnuka,

* art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. prowadzące do naruszenia zasady prawdy obiektywnej poprzez dokonanie nieprawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, co było wynikiem przekroczenia granic swobody w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego poprzez wywody nielogiczne, sprzeczne z treścią dowodów i doświadczeniem życiowym, w tym w szczególności nieuprawnione na tle przeprowadzonych wywiadów, dokumentacji medycznej i wyjaśnień skarżącej ustalenie, że zakres sprawowanej opieki umożliwia jej podjęcie zatrudnienia,

* art. 7, art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności niewyjaśnienie, czy w obecnym stanie faktycznym skarżąca oraz jej pracujący i studiujący brat są w stanie zapewnić swojej matce płatną opiekę w czasie, gdy skarżąca podejmie zatrudnienie oraz kto w tym czasie tę opiekę miałby sprawować; niewyjaśnienie, czy matka skarżącej jest w stanie samodzielnie funkcjonować do godziny 17:00 oraz czy zamieszkujący z nią syn oraz wnuk wykonują przy matce czynności pielęgnacyjne, takie jak prowadzenie do WC, kąpiele oraz czy matka skarżącej godzi się na wykonywanie przez nich takich czynności,

* art. 7, art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, dowolnej interpretacji oświadczenia strony w zakresie czynności opiekuńczych, bez jednoczesnego uwzględnienia takiego zakresu dla brata skarżącej i wnuka jej matki, podczas gdy prawidłowa i całościowa ocena wszystkich dowodów powinna prowadzić do uznania, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego,

3. nieuwzględnienie słusznego interesu strony, jak również prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania do obywateli. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie,

podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Przy piśmie procesowym z dnia 4 grudnia 2023 r. skarżąca przedłożyła do akt kserokopię: świadectwa pracy z dnia 30 czerwca 2001 r., wydanego w dniu 17 sierpnia 2023 r. orzeczenia jej matki o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz PIT - 40 za lata 2001 - 2008.

Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) -zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 marca 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta Malborka z dnia 17 sierpnia 2022 r., jest zgodna z prawem.

Wbrew stanowisku skarżącej, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone przez organy z zachowaniem przepisów prawa procesowego, a rozstrzygnięciu podjętemu w zaskarżonej decyzji, tj. odmowie przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego, nie można skutecznie postawić zarzutu wydania go z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390) - zwanej dalej u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przy tym, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika zatem, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W okolicznościach niniejszej sprawy niesporne jest, że skarżąca, jako córka, jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. Nadto, w sprawie niesporne jest, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki i pomocy osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Jednakże, w ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, jak słusznie oceniły orzekające w sprawie organy, aby czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącą nad matką uniemożliwiały jej podjęcie zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Przede wszystkim wskazać bowiem należy, że w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo - skutkowego pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niemożnością podjęcia z zatrudnienia. Czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika przy tym, że w przypadku osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, negując wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną osobą, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1045/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przy tym, co należy podkreślić, ani sąd, ani też organy nie były uprawnione w niniejszym postępowaniu do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności. Jednakże, samo posiadanie orzeczenia nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidulanej sprawie.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak wyroki NSA: z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20; z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11 oraz z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15 - dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 229/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika zaś, aby zaangażowanie skarżącej w konieczną i niezbędną opiekę nad jej matką mogło być przeszkodą w podjęciu przez skarżącą jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wyrażone w wyroku z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 618/22, w którym w zakresie opieki skarżącej nad matką w innym okresie świadczeniowym wypowiedziano się w tej kwestii wskazując, że skarżąca nie wykonuje przy matce takich czynności opiekuńczych, które absorbowałby ją nieustannie i wymagały ciągłej obecności przy matce w domu, nie pozwalając na jakąkolwiek aktywność zawodową, czyli czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z osobą matki, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych (fizjologicznych), gdyż matka strony nie wymaga takiej szczególnej pielęgnacji. W dacie czynienia ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie nie można było jej uznać za osobę, która nie jest w stanie wykonać samodzielnie podstawowych czynności. Co również istotne, skarżąca nie jest jedyną osobą, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, gdyż z kobietą zamieszkują również jej syn i wnuk, którzy poza godzinami przebywania w pracy lub szkole są do jej dyspozycji i również wykonują czynności domowe typu sprzątanie, zakupy czy gotowanie. W niniejszej sprawie nie wykazano, aby zaangażowanie skarżącej w opiekę nad matką było przeszkodą w podjęciu aktywności zawodowej. Zgodzić należy się więc z organami, że stan fizyczny matki skarżącej i zakres wykonywanych przez nią samodzielnie czynności życia codziennego nie stoją na przeszkodzie podjęciu przez skarżącą zatrudnienia. Nie zachodzi zatem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, który przemawiałby za przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu stanowisko to jest nadal trafne albowiem stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie w ten sposób aby uznać tę oceną za nieaktualną.

Dlatego też, zdaniem Sądu, orzekające organy prawidłowo oceniły, że nie zachodzi związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej matce w związku z jego znacznym stopniem niepełnosprawności.

Z uwagi na powyższe, nie kwestionując i nie deprecjonując pomocy świadczonej matce przez skarżącą, za uzasadnione należało uznać stwierdzenie orzekających w sprawie organów, że jej zakres nie usprawiedliwia bierności zawodowej skarżącej.

Mając to na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku skarżącej i organu o rozpoznanie sprawy w tym trybie.