Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1505/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Transport
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżony wyrok i decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 1 pkt 4, art. 102 ust. 1c, art. 102 ust. 1e, art. 102 ust. 3,
journal: Dz.U. 2019 poz 341
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.
article: art. 135 ust 1 pkt 2 lit. a,
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
article: art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 541
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 6, art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 190 ust. 1, art. 190 ust.3, art. 190 ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ł. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 884/21 w sprawie ze skargi Ł. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 10 sierpnia 2021 r. nr SKO.DP.4114.117.1401.2021 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Radomskiego z dnia 2 stycznia 2020 r., znak: Km-II.5430.4.853.2019.MP; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Ł. B. 760 (słownie: siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zarządza zwrot z rachunku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz Ł. B. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 maja 2022r. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę Ł. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z 10 sierpnia 2021 r., nr SKO.DP.4114.117.1401.2021, w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Główny Inspektor Transportu Drogowego w Łodzi (dalej: GITD) wystosował do Starostwa Powiatowego w Radomiu pismo informujące, że Ł. B. (dalej: skarżący) 25 lipca 2019 r. kierował pojazd z prędkością przekraczającą dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h w terenie zabudowanym tj. w okolicznościach opisanych w art. 135 ust 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm., dalej: p.r.d.).

W związku z informacją GITD Starosta Radomski z urzędu wszczął postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z 2 stycznia 2020 r. na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1c i ust. 1e oraz ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r., poz. 341, ze zm.; dalej: u.k.p.) w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a p.r.d. orzekł o zatrzymaniu skarżącemu, na okres trzech miesięcy, prawa jazdy kat. AM, A, A1, A2, B1, B, C1, C, B+E, C1+E, C+E,T nr [...] wydanego na druku [...] przez Starostę Radomskiego 20 listopada 2018 r. (od dnia 23 kwietnia 2021 r. do dnia 23 lipca 2021 r.) i zobowiązał skarżącego do niezwłocznego zwrotu dokumentu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu (dalej: organ II instancji) decyzją z 24 marca 2020 r., znak SKO.DP.4114.17.553.2020., utrzymało w mocy decyzję Starosty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 325/20, uchylił decyzję organu II instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący przedłożył oświadczenie z 2 maja 2020 r., że 25 lipca 2019 r. kierował pojazdem M. B., a nie skarżący. Zdaniem Sądu była to podstawa do przyjęcia, że w sprawie wyszły na jaw istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję.

Organ II instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z 10 sierpnia 2021 r., znak SKO.DP.4114.117.1401.2021, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, ze zm., dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Starosty Radomskiego z 2 stycznia 2020 r., znak: Km-II.5430.4.853.2019.MP, w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. I pkt I ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 541), podstawą ustalenia stanu faktycznego w zakresie stwierdzenia okoliczności przekroczenia dopuszczalnej prędkości na terenie zabudowanym o więcej niż 50 km/h jest obok prawomocnego rozstrzygnięcia za naruszenie polegające na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, także informacja o ujawnieniu popełnienia tego naruszenia udzielona przez podmiot, który ujawnił naruszenie. Tym samym, z woli ustawodawcy wyrażonej wprost i art. 7 ust. 1 pkt 1 w.w. ustawy, jedyną i wyłączną podstawę, która obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy może stanowić wymieniona informacja, także w sytuacji gdy kierujący pojazdem kwestionuje, że dopuścił się popełnienia przypisanego mu naruszenia prawa. Zatrzymanie prawa jazdy w oparciu o art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest sankcją administracyjną o charakterze prewencyjnym, ochronnym i zabezpieczającym.

Organ odwoławczy wskazał, że Sąd Rejonowy dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie III Wydział Karny wyrokiem z 20 grudnia 2019 r., sygn. akt [...], orzekł o uznaniu skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu stanowiącego wykroczenie z art. 92a ustawy z dnia 20 maja 1971r. Kodeks wykroczeń (Dz.U z 2021 r. poz.281 ze zm.) w związku z art. 20 ust. 1a p.r.d. i za to wymierzył mu karę grzywny. Wyrok uprawomocnił się w dniu 30 stycznia 2020 r. Organ wyjaśnił, że był zobowiązany do uwzględnienia powyższego orzeczenia Sądu Rejonowego, a orzeczenie to stwierdza, że za winnego zarzucanego czynu został uznany skarżący Ł. B., a nie M. B., którego oświadczenie zostało złożone do WSA. W tej sytuacji organ uznał, że w sprawie nie stwierdzono podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji o zatrzymaniu stronie prawa jazdy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem z 5 maja 2022 r. oddalił skargę wskazując, że zgodna z prawem jest zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w 10 sierpnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z 2 stycznia 2020 r., na mocy której zatrzymano skarżącemu prawo jazdy kat. AM, A, A1, A2, B1, B, C1, C, B+E, C1+E, C+E, T.

Sąd powołał się na art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. z którego wynika, że rozstrzygnięcie starosty o zatrzymaniu prawa jazdy jest decyzją związaną, a nie uznaniową. Sąd powołał się również na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 1 lipca 2019r. sygn. akt I OPS 3/18, w której uznano, że podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, a prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności wykroczeniowej kierującego pojazdem za powyższe przekroczenie dopuszczalnej prędkości, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Sankcja administracyjna zatrzymania prawa jazdy w oparciu o art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. ma charakter prewencyjny i stanowi konsekwencję niewykonania obowiązku wynikającego z zakazu administracyjnego ograniczającego prędkość poruszania się pojazdem mechanicznym na obszarze zabudowanym. Jej istotą jest przymuszenie do respektowania określonych nakazów i zakazów (vide: wyrok TK z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt K 24/15, OTK-A 2016/77; wyrok TK z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt k.p. 4/09, OTK-A 2009/9/134).

Tym samym, organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma podstaw do prowadzenia własnych ustaleń dotyczących faktu przekroczenia prędkości, ale opiera swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na przekazanej mu informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a p.r.d. Informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ww. ustawy, jest dokumentem urzędowym i ten jej walor jest weryfikowany w trybie postępowania administracyjnego.

Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę, że organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję działał w warunkach związania prawomocnym wyrokiem WSA z 16 grudnia 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 325/20. Zdaniem Sądu organ II instancji prawidłowo zrealizował wytyczne zawarte w tym orzeczeniu uwzględniając oświadczenie M.B. z 2 maja 2020 r. Jednakże w toku prowadzonego postępowania odwoławczego wyszły na jaw inne okoliczności faktyczne, bowiem do akt administracyjnych załączona została potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia wyroku z 20 grudnia 2019 r. Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie III Wydział Karny, sygn. akt [...], w którym Sąd stwierdził, iż skarżący w 25 lipca 2019 r. przekroczył dozwoloną prędkość na obszarze zabudowanym o 51 km/h, poruszając się pojazdem z prędkością 111 km/h, przy ograniczeniu prędkości do 60 km/h. Wyrok ten stał się prawomocny 30 stycznia 2020r. WSA zwrócił uwagę, że wyrok został wydany w postępowaniu w sprawie o wykroczenie, tym samym nie jest objęty dyspozycją art. 11 p.p.s.a., zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Niemniej jednak włączony w poczet dowodów w postępowaniu administracyjnym dokument obejmujący wydany w sprawie o wykroczenie prawomocny wyrok sądu powszechnego, jest dokumentem urzędowym. Zatem na mocy art. 76 § 1 k.p.a. wskazany dokument stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Skoro zatem informacja o ujawnieniu wykroczenia została przekazana do Starosty, to wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stało się obligatoryjne, gdyż taka decyzja ma charakter związany. Okoliczność ta została dodatkowo potwierdzona wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie z 20 grudnia 2019 r. Zdaniem Sądu organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie miał podstaw do prowadzenia własnych ustaleń dotyczących faktu przekroczenia prędkości. Informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit a p.r.d. jest dokumentem urzędowym i ten jej walor jest weryfikowany w trybie postepowania administracyjnego.

Od powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji Ł. B. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi oraz uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z 10 sierpnia 2020 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, nadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 179a p.p.s.a. skarżący wniósł o rozważenie możliwości rozpoznania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z 10 sierpnia 2020 r. i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Na podstawie art. 176 §2 p.p.s.a skarżący oświadczył o zrzeczeniu się rozpoznania sprawy na rozprawie.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a w zw. z art. 193 p.p.s.a wniósł o uzupełniające przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci odpisu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, wydanego w sprawie X [...] z dnia 27 maja 2022 r. na okoliczność potwierdzenia, iż postępowanie w sprawie o sygn. akt [...] przeciwko obwinionemu Ł.B. przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie, III Wydział Karny zostało wznowione, zaś wydany wyrok uchylony. W konsekwencji powyższego nie można uznać za sprawcę wykroczenia Ł. B., zaś dowód ten ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania administracyjnego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj.

I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie i przyjęcie, że w sprawie postępowanie dowodowe było prowadzone zgodnie z regułami określonymi w tych przepisach, zaś organy dokonały ustalenia w sposób prawidłowy i niewątpliwy okoliczności mających znaczenie dla sprawy, to jest osoby sprawcy wykroczenia, albowiem informacja o ujawnionym naruszeniu nie pochodziła od Policji i nie została potwierdzona przez skarżącego, a nadto pominięto nowy dowód w sprawie w postaci oświadczenia M. B. z dnia 2 maja 2020 r. co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi;

II. art. 133 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie dowolnych ustaleń dowodowych wbrew materiałowi zgromadzonemu w aktach postępowania i przyjęcie, iż okoliczności określenia sprawcy naruszenia nie budzą uzasadnionych wątpliwości w świetle zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, a w konsekwencji brak należytej weryfikacji sprawcy wykroczenia pomimo złożonego do akt sprawy oświadczenia M. B. z którego wynika, iż on kierował pojazdem w chwili zdarzenia - tj. w dniu 25 lipca 2019 r., co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w sprawie opartych na wybiórczym materiale dowodowym zaaprobowanym przez Sąd pierwszej instancji pomimo wyraźnych wskazań w uzasadnieniu wyroku Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2020 r. wydanego w sprawie VIII SA/Wa 325/20;

III. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z zaakceptowaniem przez Sąd naruszenia przez organ ogólnych zasad tj. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., 8 k.p.a. polegających na przeprowadzeniu czynności dowodowych w sposób całkowicie dowolny nie dopełniając wszelkich wymogów nałożonych na organy przez przepisy, takie jak:

a) brak przeprowadzenia stosownego dowodu w postaci przesłuchania świadka M. B. na okoliczność potwierdzenia, iż jest on osobą, która 25 lipca 2019r. kierowała pojazdem [...], co także było podstawą do wznowienia postępowania przed SKO;

b) brak przeprowadzenia dowodu z oględzin akt postępowania w sprawie o wykroczenie zawisłej przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie, sygn. akt [...] z których wynika, że osoba kierująca pojazdem w dniu ujawnienia wykroczenia ma ciemny kolor włosów, zaś skarżący Ł. B. posiada jasny kolor włosów i jego wizerunek znacząco się różni od wizerunku osoby kierującej pojazdem, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia faktycznego sprawcy wykroczenia;

c) oparcie się podczas ustalenia faktycznego w sprawie na niepotwierdzonych przypuszczeniach, że Ł. B. w dniu kierował pojazdem m-k Audi, podczas gdy z oświadczenia M. B. z dnia 2 maja 2020 r. oraz akt sprawy o sygn. akt [...] Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie płyną przeciwne wnioski.

IV. art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. skutkujące przyjęciem przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne niezgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną, a więc nie dokonaniem przez Sąd pierwszej instancji prawidłowej kontroli decyzji organu administracyjnego, a przez to zaakceptowaniem naruszenia przez ten organ przepisów art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co spowodowało ustalenie stanu faktycznego sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, co zaś prowadziło do oddalenia skargi, pomimo iż podlegała uwzględnieniu tj. zaaprobowaniem przez Sąd naruszenia przepisów proceduralnych polegających na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym niewyjaśnieniu faktu złożonego do akt sprawy oświadczenia M. B. z dnia 2 maja 2020 r. oraz zaniechania wykonania przez Sąd zaleceń wskazanych w uzasadnieniu wyroku Sądu Administracyjnego w Warszawie VIII SA/Wa 325/20 polegających na konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w oparciu o nowe dowody.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:

V. art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (dalej: u.zm.k.k.) poprzez:

a) ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że treść przepisu nie upoważnia organu wydającego decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy do uznania, iż jest on zawiązany informacją uzyskaną od podmiotu, który ujawnił kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50km/h na obszarze zabudowanym, podczas gdy w ich świetle organ wydający taka decyzję nie jest związany tą informacją i może dokonywać własnych odmiennych ustaleń w tym zakresie sprawcy wykroczenia w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie;

b) przyjęciu, że organ nie może dokonywać innych ustaleń faktycznych, niż te wynikające z treści informacji uzyskanych od podmiotu, który ujawnił kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację na poparcie wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie. Do skargi kasacyjnej skarżący załączył odpis wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 27 maja 2022 r. o sygn. akt [...].

Pełnomocnik skarżącego pismem z 2 sierpnia 2023 r. złożył wniosek o rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu wraz z wnioskiem dowodowym. Do pisma załączono wyrok Sądu Rejonowego w Radomiu II Wydział Karny z 28 marca 2023 r. o sygn. akt [...], uniewinniający Ł. B. od popełnienia zarzucanego wykroczenia.

Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Spór w tej sprawie koncentruje się na zagadnieniu wadliwej wykładni i w konsekwencji wadliwego zastosowania art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c u.k.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.zm.k.k. z powodu uznania, że wystarczającą i wiążącą przesłanką do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy była informacja od podmiotu, który ujawnił kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą 50 km/h, a więc że organ wydając decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie może dokonywać własnych ustaleń co do sprawcy wykroczenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Skarżący kasacyjnie kwestionuje przyjęty w sprawie pogląd Sądu i w konsekwencji przyjęty w sprawie stan faktyczny, kwestionuje bowiem prawidłowość ustalenia, że Ł. B. był osobą kierującą pojazdem w dniu popełnienia wykroczenia.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. Sposób ich sformułowania oraz argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały przedstawione w taki sposób, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ściśle powiązano (uzasadniono) z naruszeniem przepisów postępowania i odwrotnie – błędy proceduralne skutkowały w ocenie autora skargi kasacyjnej uchybieniami materialnoprawnymi. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasadne jest łączne rozpoznanie zarzutów kasacyjnych.

W rozpoznawanej sprawie podstawą prawną decyzji organów administracji obu instancji i w konsekwencji tego przedmiotem wykładni zawartej w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji, był art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.zm.k.k.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadniony jest podniesiony w punkcie V petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.zm.k.k. i powiązane z nim zarzuty nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego sformułowane w punktach I -IV petitum skargi kasacyjnej, kwestionujące możliwość oparcia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie na informacji od organu kontroli ruchu drogowego lub policji.

W wyroku z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541 ze zm., u.zm. k.k.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, ze zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 19 grudnia 2022 r., poz. 2659.

Sąd jest związany orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w zakresie stwierdzenia przez Trybunał niekonstytucyjności przepisu prawa i nie może się uchylić od tego związania. Z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP wynika bowiem, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, przy czym Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, który według ustawy nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy. Ponadto z art. 190 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP wynika zasada, że z dniem opublikowania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego we właściwym organie urzędowym, przepis prawa - uznany w tym orzeczeniu za niezgodny m.in. z Konstytucją RP - traci domniemanie konstytucyjności. Z tym dniem - co do zasady - przepis ten traci również moc obowiązującą, chyba że Trybunał określił inny termin w tym zakresie.

Z kolei art. 190 ust. 4 Konstytucji RP przewiduje, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Wskazanie przez ustrojodawcę w powołanym przepisie na wzruszanie m.in. prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego na podstawie przepisu uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP powoduje, że po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia sądowego na podstawie przepisu w takim jego kształcie normatywnym, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 7 grudnia 2009 r. (sygn. akt I OPS 9/09, ONSAiWSA 2010/2/16), przesądził obowiązek uwzględnienia skargi kasacyjnej z urzędu, poza granicami jej zarzutów "w sytuacji wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego na etapie rozpoznawania skargi kasacyjnej niezawierającej w podstawach zaskarżenia przepisów, co do których Trybunał usunął domniemanie ich konstytucyjności". Nawet zatem gdyby w skardze kasacyjnej nie zawarto stosownych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny nie byłby ograniczony unormowaniem art. 183 § 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej zaś sprawie skarżący kasacyjnie kwestionując zgodność z prawem poglądu o możliwości oparcia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie na niezweryfikowanej informacji od organu kontroli ruchu drogowego, w samym petitum skargi kasacyjnej zarzucił wadliwą wykładnię art. 7 ust. 1 pkt 2 u.zm. k.k. Zarzut ten należało zatem uwzględnić.

Uwzględnienie stanowiska zawartego w przytoczonym powyżej wyroku TK oznacza, że art. 7 ust. 1 pkt 2 u.zm. k.k. nie może być już stosowany w kształcie normatywnym uznanym przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją RP co najmniej od 19 grudnia 2022 r., co w konsekwencji powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji oraz decyzji organów administracji obu instancji, jako wydanych na podstawie przepisu prawa w kształcie normatywnym uznanym za niekonstytucyjny. Nie może bowiem pozostać w obrocie prawnym wyrok Sądu pierwszej instancji, aprobujący stanowisko organów o istnieniu w tej sprawie podstawy do nałożenia na skarżącego sankcji w postaci zatrzymania prawa jazdy. Niezgodne z prawem bowiem było stanowisko przyjęte w tej sprawie przez organy, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p. może stanowić wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d.

Zasadne są także podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty kwestionujące prawidłowość ustalonego w tej sprawie stanu faktycznego (punkty I- IV petitum skargi kasacyjnej). Wskazana przez skarżącego kasacyjnie okoliczność wydania przez Sąd Okręgowy w Warszawie w dniu 27 maja 2022 r. wyroku w sprawie [...], wznawiającego postępowanie i uchylającego wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie o sygn. [...], który stanowił podstawę wydania w tej sprawie decyzji, stanowi przesłankę wznowieniową w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Ze wskazanych powodów, na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. - uchylił zaskarżone decyzje organów administracji obu instancji.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy właściwy organ administracji zobowiązany będzie uwzględnić treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, i ustalając stan faktyczny, wziąć pod uwagę również wskazany przez skarżącego wyrok Sądu Okręgowy w Warszawie w dniu 27 maja 2022 r. w sprawie [...] oraz wyrok Sądu Rejonowego w Radomiu z 28 marca 2023r., [...].

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz.U. 2015, poz.1800). Na koszty postępowania poniesione przez skarżącego składają się koszty zastępstwa procesowego w II instancji (360 zł), wpis (200 zł) i wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz opłata za sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji (100 zł).

Jednocześnie na podstawie art. 225 p.p.s.a. zarządzono zwrot z rachunku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz Ł. B. kwoty 100 zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżący uiścił wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 200 zł, a należny wpis od skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie wynosi połowę wpisu od skargi czyli 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2021 r. poz. 535).