Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1663/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie, Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 września 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2667/2022/13808 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 11 lipca 2022 r. A. K. (dalej: Strona, Skarżąca), działając przez pełnomocnika będącego adwokatem, zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką na osobą niepełnosprawną ojcem R. T. (dalej ojciec). Do wniosku załączyła kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] r. o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca, orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] r. o znacznym stopniu niepełnosprawności matki - K. T. oraz oświadczenia o czynnościach wykonywanych podczas opieki nad ojcem.

Po przeprowadzeniu wymaganego postępowania, w tym wywiadu środowiskowego ze Stroną w dniu 5 sierpnia 2022 r., decyzją z dnia 11 sierpnia 2022r. nr [...] Wójt Gminy S. (dalej: organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 104, art. 107, art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), art. 20 ust. 3, art. 24, art. 26, art. 27, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 615) oraz rozporządzeń wykonawczych orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwołał się do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przywołując treść art. 17, a następnie stwierdził, że ojciec Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym w pkt V zapisano, iż ustalony stopnień niepełnosprawności datuje się od 27 kwietnia 2022 r. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania ojca Skarżącej wynika, że ojciec jest osobą chorą, choruje na nadciśnienie, dnę moczanową, odwiedza też kardiologa. Od lutego 2022 roku jest 3 razy w tygodniu dializowany, gdzie zabierany jest transportem medycznym i w ten sposób odwożony do domu. Porusza się samodzielnie, samodzielnie też spożywa posiłki i sam załatwia potrzeby fizjologiczne.

Z kolei Skarżąca obecnie nie pracuje, a ostatnie zatrudnienie trwało do czerwca 2022 roku. Według oświadczenia matki Skarżącej, córka, gdy "ma luźniej" pomaga w hurtowni materiałów budowlanych prowadzonej przez męża.

Sama Skarżąca oświadczyła, iż pomaga ojcu w robieniu zakupów spożywczych i odzieżowych, pilnuje leków, przygotowuje posiłki z uwzględnieniem diety dla osób dializowanych, zabiera ojca do fryzjera oraz towarzyszy ojcu we wspólnych rozmowach i zabawach - gra, ogląda telewizor, a także sprząta, przebiera pościel itp.

W ocenie organu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżąca jest zobowiązana do alimentacji wraz z dwójką rodzeństwa, tj. siostrą, która zamieszkuje parter domu rodzinnego wraz z ojcem oraz bratem - mieszkającym w sąsiedniej miejscowości. Siostra Skarżącej jest obecnie na świadczeniu rehabilitacyjnym, a jej brat pracuje. Skarżąca przyznała, że w miarę potrzeby w opiece nad ojcem pomaga też siostra, która "ogarnia" ogrzewanie domu. Natomiast nie prosiła o pomoc brata.

W tak ustalonym stanie faktycznym organ stwierdził, iż niepodważalnym faktem jest posiadanie przez ojca Skarżącej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, lecz z doświadczenia pracownika socjalnego wynika, że nie każda osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim zakresie, który uniemożliwiałby podjęcie zatrudniania w jakimkolwiek wymiarze czasu pracy. Pomoc osobie niepełnosprawnej niejednokrotnie można świadczyć poza godzinami pracy, przy współudziale innych osób zobowiązanych.

Reasumując organ stwierdził, że przeprowadzony w dniu 3 sierpnia 2022 r. wywiad środowiskowy potwierdził, iż Skarżąca nie spełnia przesłanek ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania jej wnioskowanego świadczenia.

Założeniem ustawodawcy było, aby świadczenie pielęgnacyjne stanowiło rekompensatę i wsparcie dla osób, które rezygnują lub nie podejmują aktywności zawodowej by opiekować się osobą niepełnosprawną. Podstawowym wymogiem do jego uzyskania jest sprawowanie stałej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność rezygnacji z pracy. Tymczasem zakres opieki sprawowanej przez Stronę oraz poszczególne czynności przez nią wykonywane nie są na tyle angażujące, aby nie mogła ona podjąć choćby częściowego zatrudnienia.

Nadto Strona nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy, tzn. w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca skarżącej stwierdzono, iż ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 27 kwietnia 2022 r.

Strona nie zgodziła się z powyższą decyzją i działając przez pełnomocnika w osobie adwokata, pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r. wniosła odwołanie, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu zaskarżając decyzję organu pierwszej instancji zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, mocą którego uznano niekonstytucyjność wskazanej normy w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu strona skarżąca rozwinęła postawione zarzuty, podkreślając, iż nie sposób zgodzić się z odmowną decyzją organu pierwszej instancji z uwagi na treść wymienionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Na poparcie swych tez przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia 15 września 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2667/2022/13808 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania. Przywołało ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji w toku postępowania. Następnie przytoczyło treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 38/13 stwierdziło, iż obecnie ugruntowała się linia orzecznicza, według które po wejściu w życie tego orzeczenia nie można odmówić przyznania przedmiotowego świadczenia ze względu na moment powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Jednak odnosząc się do przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia podkreśliło, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowaniem a koniecznością opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności musi występować związek przyczynowy.

W realiach niniejszej sprawy ojciec Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, które posiada także jego żona a matka Skarżącej. Jednak świadczenia pielęgnacyjnego nie można traktować jako zastępczego źródła dochodu. Podstawową przesłanką uprawniającą do jego uzyskania jest sprawowanie stałej i osobistej opieki, a opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką musi być bezpośredni.

Kolegium odwołując się do akt sprawy wskazało, iż ojciec Skarżącej jest osobą chorą i 3 razy w tygodniu, transportem medycznym, jest dowożony i odwożony na dializy. W domu jest osobą samodzielną, sam się porusza, spożywa posiłki, załatwia potrzeby fizjologiczne. Skarżąca nie pracuje (ostatnie zatrudnienie trwało do czerwca 2022 r.), ale według oświadczenia jej matki pomaga w hurtowni materiałów budowlanych prowadzonej przez męża. Do alimentacji ojca zobowiązana jest Skarżąca i dwójka jej rodzeństwa - brat i siostra, która zamieszkuje parter domu rodzinnego, gdzie na piętrze mieszka ojciec.

Uwzględniając poczynione ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące Skarżącej i jej rodziny oraz mając na uwadze zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez Skarżącą organ odwoławczy stwierdził, że nie jest on na tyle angażujący, aby nie mogła Ona podjąć choćby częściowego zatrudnienia.

W ocenie Kolegium opieka nad ojcem w podanym przez Skarżącą zakresie nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnia w niepełnym wymiarze czasu pracy, zwłaszcza w sytuacji gdy mogą jej w tej opiece pomóc pozostali członkowie rodziny, zwłaszcza wspólnie zamieszkująca z rodzicami siostra Strony. Stąd brak jest w przedmiotowej sprawie bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Stronę zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnoprawnym ojcem.

Pismem z dnia 11 października 2022 r. Skarżąca, działając przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła skargę na powyższą decyzję Kolegium. Zarzuciła w niej rażącą obrazę przepisów prawa materialnego - tj. dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie Skarżącej wnioskowanego świadczenia ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Nadto Skarżąca wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi przywołując regulację art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozwinięto argumentację, podkreślając, iż z normy tej wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy czym opieka ta nie musi być całodobowa. Nawiązując do orzecznictwa sądów administracyjnych Skarżąca podniosła, że pomimo, iż świadczona przez nią pomoc matce (powinno być ojcu) nie jest wykonywana przez całą dobę, a jedynie we wskazanych godzinach, to nie można zgodzić się z orzekającymi w sprawie organami jakoby nie sprawowała stałej i długoterminowej opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Chodzi przede wszystkim o taką pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjonalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sama sobie zapewnić.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Kolegium wniosło ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz.2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie art. 119 pkt 2 tej ustawy sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie obie strony złożyły wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie t.jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615), w szczególności art. 17 ust. 1, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W kontrolowanej sprawie okolicznością bezsporną jest niepełnosprawność ojca Skarżącej stwierdzona orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] r. o znacznym stopniu niepełnosprawności (ustalony stopień niepełnosprawności od 27 kwietnia 2022 r.). W orzeczeniu tym stwierdzono, iż osoba orzekana jest niezdolna do pracy i wymaga w celu pełnienia ról społecznych stałej i długotrwałej opieki innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Bezsporne w sprawie pozostaje i to, że Skarżąca do czerwca 2022 r. była zatrudniona na umowę o pracę, wcześniej też pracowała zawodowo i ogólnie ma ok. 15-letni staż pracy. Obecnie Skarżąca oficjalnie nie pracując nigdzie, pomaga w wolnym czasie w hurtowni materiałów budowlanych prowadzonej w ramach działalności gospodarczej przez męża.

Sporny w sprawie natomiast pozostaje charakter sprawowanej przez Skarżącą opieki nad ojcem.

Zdaniem tak organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego wykonywanie opieki nad ojcem nie uniemożliwia Skarżącej podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Świadczyć m.in. innymi może tu fakt, że według oświadczenia matki skarżącej "gdy ma luźniej- pomaga w hurtowni materiałów budowlanych prowadzonej przez męża".

Przede wszystkim podkreślić należy, że posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności nie przesądza, że każdy, zajmujący się osobą legitymującą się takim orzeczeniem jest już uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 20200 r. sygn. akt III SA/Kr 157/22). Opieka taka nie uprawnia bowiem automatycznie do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy, a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną - istnienie bowiem takiego związku podlega ocenie w każdej indywidulanej sprawie.

W niniejszym przypadku ze znajdującego się w aktach sprawy wywiadu środowiskowego wynika, że Skarżąca mieszka z mężem w sąsiedniej miejscowości, a wraz z ojcem w domu rodzinnym na parterze mieszka druga córka osoby niepełnosprawnej, a siostra Skarżącej. W mieszkaniu tego domu na piętrze wraz z ojcem Skarżącej mieszka jego żona, a matka Skarżącej, która także legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale która, podobnie jak i siostra Skarżącej w miarę potrzeby służy osobie niepełnosprawnej - ojcu.

Bezsprzecznie ojciec Skarżącej jest osobą chorą. Jak ustalono w toku wywiadu środowiskowego choruje na nadciśnienie, dnę moczanową, odwiedza też kardiologa, a od lutego 2022 roku jest 3 razy w tygodniu dializowany. Nie wymaga jednak w tym zakresie pomocy nikogo z rodziny, gdyż jest zabierany transportem medycznym na dializę, a następnie w ten sam sposób jest odwożony do domu. W mieszkaniu porusza się samodzielnie, samodzielnie spożywa posiłki i leki, sam załatwia potrzeby fizjologiczne i dokonuje czynności higienicznych.

Pomoc skarżącej to czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. sprzątanie, pranie, przebieranie pościeli, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, w tym z uwzględnieniem specjalnej diety dla osób dializowanych, wykupowanie leków. Skarżąca pomaga także ojcu w zakupach odzieżowych, wizytach u fryzjera czy wizytach lekarskich. Czasami wspólnie spędza czas z ojcem oglądając program telewizyjny, grając w karty czy gry planszowe a także rozwiązując krzyżówki. W opinii organów trudno w przypadku Skarżącej przyjąć, że rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła z powodu konieczności opieki nad ojcem, wszak ojciec Skarżącej nie choruje "od teraz", lecz także i wcześniej, a od lutego 2022 r. pojawiły się ponadto dializy, na które jest dowożony w ramach opieki służby zdrowia. Nadto, jak podniosły organy, Skarżąca cały czas pomaga mężowi w hurtowni, co robi obecnie, jak również robiła to wcześniej. Z doświadczenia życiowego pracownika socjalnego wynika, że nie każda osoba niepełnosprawna wymaga pomocy i opieki w takim stopniu, który uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, również zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Także w ocenie składu orzekającego wskazane przez Skarżącą działania związane z opieką nad ojcem nie mogą być uznane za czynności wymagające stałej i długotrwałej – całodobowej dyspozycyjności. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu m.in. w stosunku do seniorów w rodzinie. Czynności te składają się bowiem na normalnie i powszechnie stosowany zakres opieki wobec starszego rodzica w ramach pomocy udzielnej mu przez najbliższego członka rodziny. Faktem jest, że osoba niepełnosprawna wymaga wsparcia rodziny, ale pomoc taka może być świadczona przed czy po godzinach pracy, przy współudziale innych osób zobowiązanych do alimentacji. Tak też wydaje się jest w przypadku Skarżącej, która sama stwierdziła w wywiadzie środowiskowym, iż może liczyć na pomoc w opiece nad ojcem, tak siostry jak i matki.

Zakres tych czynności sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego, a ich część (np. pranie, sprzątanie,) nie jest wykonywana codziennie. Do codziennych czynności nie należą również wizyty u lekarza czy badania, a czynności polegające na pomocy w przygotowywaniu posiłków czy pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i w związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu ale jako rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo -skutkowy nie istnieje.

Podkreślenia wymaga, że o ile konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo- skutkowego w danym konkretnym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu zdrowia osoby wymagającej opieki.

Jako niedozwoloną interpretację art. 17 ust. 1 pkt 4 omawianej ustawy należy potraktować taką, iż wobec przedstawienia orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma decydującego znaczenia ustalenie rzeczywistego charakteru oraz wymiaru tej opieki. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą, ma to bowiem znaczenie dla potwierdzenia ewentualnej możliwości lub braku możliwości podjęcia zatrudnienia, czy konieczności rezygnacji z takiego zatrudniania.

Jak stwierdził bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 431/21 "Nie zawsze i nie w sposób automatyczny każda osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, także ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać tej opieki w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia choćby w ograniczonym wymiarze czasu pracy. Każdą taką sytuację należy analizować z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych".

Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą tego świadczenia jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (zob: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/1).

Mając na uwadze powyższe trudno przyjąć, że zakończenie przez Skarżącą pracy zawodowej świadczonej na podstawie umowy o pracę i niepodejmowanie takiego zatrudnienia spowodowane zostało koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, zwłaszcza, że skarżąca - pomaga w hurtowni budowanej prowadzonej przez męża, czyli faktycznie pracuje, godząc opiekę nad ojcem z pracą zarobkową.

Wprawdzie ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, od której uzależnione zostało przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednak z treści art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, to musi ona być stała i długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby.

W realiach analizowanej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że zakres opieki Skarżącej nad ojcem nie uniemożliwia jej podjęcia pracy zarobkowej, faktycznie przecież świadczącej taką pracę w hurtowni męża. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że wprawdzie ojciec Skarżącej wymaga pomocy i opieki córki, jednakże spełnienie tego obowiązku nie musi kolidować z wykonywaniem przez nią pracy zarobkowej, tym bardziej, że pomocą służy jej także inna osoba zobowiązana do alimentacji – siostra.

Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, respektując przy tym wymogi wynikające zwłaszcza z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle poczynionych ustaleń w trakcie wywiadu środowiskowego, nie podważonych jakimkolwiek dowodem przeciwnym, w ocenie Sądu nie sposób podzielić twierdzeń Skarżącej.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.