Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 473/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64ea
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant : sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2023 roku sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. w T. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 8 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 08 listopada 2022 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego , powołując się na art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2022 r. poz. 180 z późn. zm., dalej jako u.t.d.) oraz ustalenia z kontroli przeprowadzonej 13 września 2022 r. nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł na I. Sp. z o.o. w T. (dalej także jako spółka, skarżąca). Organ podał, że kary wymierzono za przekroczenie dopuszczalnych parametrów kontrolowanego pojazdu z naczepą, tj. dopuszczalnej masy całkowitej, dopuszczalnej długości i dopuszczalnej szerokości. Za naruszenia opisane w lp. 10.2.4. lp. 10.3.3. i 10.4.2. zał 3 do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym przewidziano kary pieniężne w łącznej kwocie 17.000 zł. Na podstawie art. 92 a ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym wysokość kary pieniężnej została ograniczona do kwoty 12.000 zł.

W terminowo wniesionym odwołaniu spółka napisała, że w sprawie nie wzięto pod uwagę, że przedsiębiorca posiadał wymagane zezwolenie oraz wystąpiły przesłanki, na które przewoźnik nie miał wpływu i naruszenie wystąpiło na skutek okoliczności, których nie dało się przewidzieć. Przedsiębiorca dochował staranności i nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Uzupełniając odwołanie zawodowy pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie jej do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Nadto pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań prokurenta strony skarżącej w osobie D. R. na wykazanie faktów stanowiących przyczynę przekroczenia przez zespół pojazdów dopuszczalnej przez ustawę masy całkowitej oraz szerokości i długości oraz faktu dokonania czynności wskazanych w pkt 2 lit. d) odwołania (pkt 2 odwołania ogranicza się do liter a-b – dopisek Sądu). Pełnomocnik zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania mających istotne wpływ na treść zaskarżonej decyzji:

a. naruszenie przepisów art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i niedostateczne rozpatrzenie całego zebranego materiału dowodowego, jak i brak oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie;

b. naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Organ podczas przeprowadzenia kontroli uznał bowiem, że dopuszczono do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów o przekroczonym limicie dopuszczalnej masy, szerokości i długości. Skarżący natomiast przedstawił stosowne zezwolenie kategorii V, które zostało mu wydane w dniu 22 stycznia 2021 r., jak również złożył obszerne wyjaśnienia w przedmiocie zaistniałego stanu faktycznego, w którym doszło do przekroczenia dopuszczalnych limitów przez zespół pojazdów;

c. naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przeprowadzenie postępowania w taki sposób, który - według strony skarżącej - nie budził zaufania do władzy publicznej, jak i charakteryzował się brakiem równego traktowania oraz brakiem zastosowania zasady bezstronności. Organ bowiem nie uwzględnił w protokole kontroli z dnia 13 września 2022 r. całości wyjaśnień złożonych przez stronę skarżącą podczas przeprowadzenia czynności kontroli. Organ nie uwzględnił wyjaśnień w zakresie przyczyn, dla których zespół pojazdów przekroczył dopuszczalne normy w zakresie masy, szerokości oraz długości;

d. naruszenie art. 67 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierzetelne sporządzenie protokołu kontroli. Przy sporządzaniu protokołu kontroli nie odnotowano, że po ujawnieniu przekroczenia dopuszczalnych norm - o których spółka nie wiedziała pomimo zachowania należytej staranności, zgodnie ze sztuką - skarżąca niezwłocznie przystąpiła do czynności mających na celu skorygowanie ustawienia transportowanego ładunku, by dostosować masę oraz wymiary (długość oraz szerokość) zespołu pojazdów do obowiązujących norm. Co więcej - w skorygowanym już stanie zespół pojazdów został przez kontrolującego uznany za dopuszczony do wykonywania przewozu, jak również dopuszczono go do dalszego ruchu.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

a. naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przesłanki wyłączające odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia. Skarżący jest podmiotem z wieloletnią praktyką w dziedzinie transportu drogowego prowadzonego na skalę międzynarodową, zatem jest profesjonalnym oraz doświadczonym podmiotem wykonującym przewóz drogowy. Skarżący pomimo zachowania należytej staranności nie był w stanie przewidzieć przekroczenia norm, na podstawie których wymierzono karę pieniężną, nie doprowadził do naruszenia przepisów w sposób świadomy;

b. naruszenie art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez jego błędne zastosowanie i wymierzenie kary pieniężnej podczas gdy strona skarżąca dopuściła się naruszenia norm masy, szerokości i długości zespołu pojazdów zarówno nie z własnej winy i sposób incydentalny oraz wyjątkowy, zaś po ujawnieniu przekroczenia dopuszczalnych norm w trakcie kontroli, wymiary i masa zespołu pojazdów zostały skorygowane, zaś zespół pojazdów dopuszczony do dalszego ruchu.

3. błędy w ustaleniach stanu faktycznego mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, poprzez:

a. uznanie, że skarżący dopuścił do wykonywania przewozu drogowego zespołu pojazdów z przekroczeniem dopuszczalnej masy całkowitej, szerokości oraz długości przy jednoczesnym uznaniu, iż przedmiotowe dopuszczenie nie ma charakteru incydentalnego, wyjątkowego;

b. niewłaściwe sporządzenie protokołu kontroli poprzez nieobjęcie protokołem wszystkich czynności przeprowadzonych podczas kontroli - wyjaśnień skarżącej, dokonania przez skarżącą czynności niwelujących naruszenie, dopuszczenie skarżącej do dalszego prowadzenia pojazdu.

c. uznanie, że naruszenie nie mogło mieć charakteru incydentalnego, wyjątkowego pomimo, że w tej sprawie strona skarżąca złożyła merytoryczne i obszerne wyjaśnienia.

Decyzją z 08 maja 2023 r. nr [...] Inspektor Transportu Drogowego, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej jako K.p.a.), art. 4 pkt 15, art. 4 pkt 22 lit. 1), art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 1 i 2, art. 92c u.t.d., lp. 10.2.4, lp. 10.3.3, lp. 10.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d., § 2 ust. 1 pkt 4, § 2 ust. 2, § 3 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm., dalej jako Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając napisał, że w dniu 13 września 2022 r. w miejscowości S. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z 4-osiowego ciągnika samochodowego marki [...] i 3-osiowej naczepy marki [...]. Pojazdem członowym kierował D.R., który wykonywał przewóz drogowy z ładunkiem maszyny rolniczej (ładunek niepodzielny) w imieniu I. Sp. z o.o. w T..

Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 189 d kpa albowiem art. 92a ust. 1, 3 i ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym w zw. z załącznikiem nr 3 do utd określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenie przepisów załącznika nr 3 do utd. Zastosowania nie znajdzie też art. 189 e oraz art. 189 f kpa, które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały bowiem uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 kpa daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym a nie przepisom zawartym w dziale IVa kpa.

Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego 16,50 m, z zastrzeżeniem ust. 16, zgodnie z którym wymiary, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i ust. 6, mogą być przekroczone o 0,15 m w przypadku pojazdu członowego lub naczepy przewożących jeden lub więcej załadowanych lub niezaładowanych kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m), w operacjach transportu intermodalnego.

W myśl § 2 ust. 2 ww. Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 13, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m i nie obejmuje ona lusterek zewnętrznych, świateł umieszczonych na bokach pojazdu oraz elementów elastycznych wykonanych z gumy lub z innych tworzyw sztucznych. Szerokość nadwozia pojazdu, który jest przeznaczony do przewozu towarów w określonej temperaturze, jeżeli jego ściany boczne wraz z izolacją termiczną mają grubość nie mniejszą niż 45 mm każda, oraz klimatyzowanego kontenera lub wymiennego nadwozia nie może przekraczać 2,60 m.

Stosownie do treści art. 61 ust. 6 pkt 1 p.r.d. ładunek wystający poza płaszczyzny obrysu pojazdu może być na nim umieszczony tylko przy zachowaniu następujących warunków: ładunek wystający poza boczne płaszczyzny obrysu pojazdu może być umieszczony tylko w taki sposób, aby całkowita szerokość pojazdu z ładunkiem nie przekraczała 2,55 m, a przy szerokości pojazdu 2,55 m nie przekraczała 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm.

Pomiaru długości, szerokości dokonano za pomocą przymiaru wstęgowego, który legitymował się świadectwem wzorcowania przymiaru wstęgowego P0041-171014 o nr [...] z dnia 17 października 2014r.

Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton, z wyjątkiem pojazdu członowego mającego 5 lub 6 osi składającego się z:

a) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) - 42 tony,

b) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) - 44 tony,

c) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego - 42 tony,

d) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego - 44 tony.

Następnie organ napisał, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:

- nacisk na grupie osi składającej się z trzech osi nienapędowych 28,12 t (bez odjęcia 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 4,12 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 17,16%),

- rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów 58,36 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 18,36 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 45,90%),

- długość pojazdu członowego 20,64 m (bez odjęcia 1% błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 4,14 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 25,09%),

- szerokość pojazdu członowego 2,91 m (bez odjęcia 1% błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 0,36 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 14,11%).

Kierowca do kontroli okazał zezwolenie kategorii V na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 24 miesięcy w terminie od 25 stycznia 2021 r. do 25 stycznia 2023 r., który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi określone w pozycji nr 5 tabeli.

W dniu 13 marca 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 54), którą m.in. dokonano nowelizacji przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w zakresie zasad wydawania zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego i kar dla pojazdów nienormatywnych. Usunięta została kategorii I zezwoleń, w tym przepisy dotyczące opłat dla niej i kar za jej brak. W pozostałych kategoriach dokonano zmian w odniesieniu do nacisków osi.

Jednocześnie w związku z usunięciem kategorii I dotychczasowa numeracja zezwoleń uległa zmianie tzn.:

- dotychczasowa kategoria II została kategorią I, dotychczasowa kategoria III została kategorią II, dotychczasowa kategoria IV została kategorią III,

- dotychczasowa kategoria V i VI zostały połączone i zostały kategorią IV, dotychczasowa kategoria VII została kategorią V.

Zmianie uległ także załącznik nr 1 do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, w którym są określone kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego.

Zgodnie z treścią lp. 5 załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania ww. zezwolenia, zezwolenie kategorii V było wydawane na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych:

a) o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi,

b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,

c) o długości nieprzekraczającej:

- 15 m dla pojedynczego pojazdu,

- 23 m dla zespołu pojazdów,

- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

e) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60t.

Organ stwierdził, że okazane przez kierującego zezwolenie kategorii V nie uprawniało do przejazdu pojazdem nienormatywnym o naciskach osi większych od dopuszczalnych dla danej drogi.

Tymczasem podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na grupie osi składającej się z trzech osi nienapędowych o 4,12 t, który wynosił 28,12 t.

Organ podsumował, że strona legitymowała się zezwoleniem kategorii V, wydanym dnia 22 stycznia 2021 r. czyli przed dokonaniem nowelizacji przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w zakresie zasad wydawania zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego i kar dla pojazdów nienormatywnych, które po wejściu w życie ww. ustawy nie uprawniało zgodnie z przepisami do przejazdu kontrolowanym pojazdem członowym o parametrach ujawnionych podczas kontroli.

Mając to na względzie organ uznał, że brak podstawy do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w postaci przesłuchania prokurenta strony na okoliczność posiadanego przez stronę zezwolenia, skoro w świetle przepisów zezwolenie kategorii V wydane sprzed nowelizacji, którym legitymowała się strona w dniu kontroli nie uprawiało do przejazdu kontrolowanym pojazdem członowym.

Zgodnie z treścią art. 64ea prd, w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za-wykonywany bez zezwolenia.

Jakkolwiek załącznik do ustawy o transporcie drogowym nie sankcjonuje przekroczenia dopuszczalnego nacisku na grupie osi składającej się z trzech osi nienapędowych pojazdów silnikowych, to nie sposób nie uwzględnić okoliczności przekroczenia dopuszczalnej wartości na tej grupie osi.

To przekroczenie dopuszczalnej wartości na tej grupie osi doprowadziło do stwierdzenia wykonywania przejazdu pojazdem na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana, co w konsekwencji na podstawie art. 64ea prd, spowodowało stwierdzeniem wykonywania przejazdu pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia.

Zgodnie z lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, co najmniej 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 złotych.

Jak stanowi lp. 10.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d, dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona od 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5000 złotych.

Zgodnie z lp. 10.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d, dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 do wartości mniejszej niż 3,10 m, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2000 złotych.

Organ stwierdził, że w sprawie suma kar pieniężnych wynosi [...] złotych, której wysokość na podstawie art. 92 ust. 3 utd, została ograniczona do [...] złotych.

Organ zaznaczył, że okoliczność skorygowania wymiarów i masy pojazdu członowego, przez kontrolowanego kierowcę, a następnie dopuszczenie do ruchu pojazdu, umożliwiła kontunuowanie przejazdu drogowego z ładunkiem. W przypadku niedoprowadzenia do normatywności pojazdu członowego, inspektor zobowiązany byłby do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu na parking strzeżony.

Organ ocenił, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 92c ust.1 u.t.d.

Strona w toku postępowania przed organem I instancji nie złożyła wyjaśnień, a wyjaśnienia zawarte w odwołaniu nie stanowią dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Jak wynika z treści zeznań kontrolowanego kierowcy, przesłuchanego w charakterze świadka podczas kontroli drogowej, wiedział jakie parametry pojazd może mieć zgodnie z okazanym zezwoleniem, wiedział jaki jest dopuszczalny nacisk na potrójnej osi nienapędowej naczepy. Pojazd nie był ważony po załadunku, nie było takiej możliwości.

Strona nie przedstawiła dowodu z którego wynikałoby, że parametry kontrolowanego pojazdu członowego mieściły się w posiadanym zezwoleniu kategorii V, a do przekroczenia dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi nienapędowej naczepy doszło w wyniku działania siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przejazd nie był w stanie się przeciwstawić.

W terminowo wniesionej skardze skarżąca spółka, zastępowana przez tego samego zawodowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Pełnomocnik zarzucił:

I. naruszenie prawa procesowego mającego istotne znaczenie dla wyniku postępowania:

1. art. 136 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w postaci przesłuchania prezesa strony skarżącej, którego wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie mają istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, przy czym przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania nie byłoby nadmiernie utrudnione i nie prowadzi do zwłoki w postępowaniu;

2. naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące niewyczerpującym zebraniem i niedostatecznym rozpatrzeniem całego materiału dowodowego, jak i brak oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie.

II. naruszenie prawa materialnego:

1. art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że skarżący wykonywał przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków i warunków przewozu drogowego, podczas gdy strona skarżąca legitymowała się ważnym zezwoleniem kategorii IV wydanym w oparciu o u.t.d., zatem nie przekroczyła obowiązujących parametrów. Nie ma zastosowania także załącznik nr 3 do u.t.d., albowiem granice dopuszczalnych norm zostały wyznaczone na podstawie posiadanego przez skarżącego zezwolenia kategorii IV;

2. art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżący poruszał się pojazdem nienormatywnym w sposób niedozwolony, tj. bez wymaganego zezwolenia odpowiedniej kategorii (w ocenie organu - bez wymaganego zezwolenia kategorii V);

3. § 2 ust. 1 pkt 4, § 2 ust. 2, § 3 ust. 1 pkt 2 oraz § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b) Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów poprzez ich błędne zastosowanie, a tym samym uznanie, że pojazd nie był dostosowany do parametrów określonych w przedmiotowym rozporządzeniu, podczas gdy pojazd był obowiązany spełniać wyłącznie warunki określonego w posiadanym przez skarżącego zezwoleniu kategorii IV;

4. art. 64ea p.r.d. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżący poruszał się pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia odpowiedniej kategorii, podczas gdy skarżący poruszał się z aktualnym zezwoleniem kategorii odpowiadającej parametrom pojazdu;

5. art. 64d p.r.d. w zw. z załącznikiem nr 1 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie, że skarżący poruszając się przedmiotowym pojazdem nie był zobowiązany do posiadania kategorii V z uwagi na fakt, że w stosunku do przedmiotowego pojazdu nie mogło zostać wydane zezwolenie kategorii V, skoro pojazd spełniał parametry wymagane wyłącznie dla zezwolenia kategorii IV;

6. art. 130 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 130 ust. 1 pkt 2a p.r.d. poprzez jego błędne zastosowanie. Skarżący legitymując się zezwoleniem kategorii IV przekroczył dopuszczalne normy wyłącznie w zakresie nacisku osi pojazdu. Przedmiotowe naruszenie zostało przez skarżącego skorygowane na etapie kontroli, w rezultacie pojazd spełniał wymogi określone w zezwoleniu kategorii IV, a kontrolujący umożliwił skarżącemu dalszy przejazd. Takie zachowanie kontrolującego wywołane było ustaniem przyczyn usunięcia pojazdu - tj. przekroczenia parametrów określonych w zezwoleniu kategorii IV w zakresie nacisku osi.

W ocenie pełnomocnika z powyższego jednoznacznie wynika, że pomimo pierwotnego przekroczenia dopuszczalnych parametrów nacisku osi pojazdu, skarżący wyeliminował uchybienie na etapie kontroli pojazdu, zatem pojazd na finalnym etapie kontroli spełniał wszystkie warunki określone w zezwoleniu kategorii IV:

7. art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej pomimo tego, że skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekraczała wielkości wskazanej w zezwoleniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 30.10.2023r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o sygn. VI SA.Wa 4446/23 toczącej się przed WSA w Warszawie. Ze skargi spółki na decyzję z dnia 8 maja 2023r. Inspektor Transportu Drogowego ([...]) w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za brak posiadanego zezwolenia kategorii V. Skarżący podał, że jeżeli w sprawie przed WSA w Warszawie dojdzie do uwzględnienia skargi a tym samym do uznania, że skarżący legitymowali się wymaganym zezwoleniem stosownej kategorii, to tym samym niemożliwym stanie się uznanie w niniejszym postępowaniu, że doszło do dopuszczenia przez skarżącego do wykonywania przewozu drogowego pojazdu o przekroczonych dopuszczalnych normach.

Na rozprawie dnia 17 listopada 2023r. pełnomocnik podtrzymał skargę, nadto wniósł o jej uzupełnienie podnosząc rażącej obrazy art. 92 a ust. 1 u.t.d. i art. 140 aa ust. 1 pkt 3 lit c ustawy z 20 czerwca 1997r. poprzez wydanie dwóch decyzji z 8 listopada 2022r. o nałożenie kary w kwocie [...]zł za realizowanie transportu drogowego z przekroczeniem norm dla danego wymaganego zezwolenia i z 4 listopada 2022r. o karze pieniężnej w wysokości [...] zł za realizowanie transportu drogowego bez zezwolenia kategorii V.. Zdaniem pełnomocnika spółki organy wydały dwa różne protokoły i w dwóch różnych decyzjach orzekły dwie kary pieniężne za to samo naruszenie, w której to sytuacji nałożono dwie kary za jeden czyn. Pełnomocnik dołączył protokół kontroli i decyzje dotyczące kary w wysokości [...] zł.

Na rozprawie podał, że przed WSA w Warszawie podnosi te same argumenty, co w niniejszej sprawie. W jego ocenie kwestia nacisku na osi jest objęta zarzutami skargi. Kwestionuje wszystkie parametry wskazane przez organ ale nie ma żadnych dowodów. Przekonanie o prawidłowości wynikają z faktu, że pojazd został po kontroli dopuszczony do ruchu. Przed WSA w Warszawie nie został wyznaczony termin rozprawy ani posiedzenia.

Na rozprawie Sąd przeprowadził dowody z dokumentów dołączonych do pisma pełnomocnika z 17.11.2023r. i odmówił zawieszenia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2022r., poz. 249) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola dokonana przez sąd nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Inspektor Transportu Drogowego z dnia 8 maja 2023r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego B z dnia 8 listopada 2022r., nr [...] nakładająca na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

W podstawie materialnoprawnej zaskarżonej decyzji wskazano m.in. przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2022r., poz. 180 ze zm.), ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.).

Jak wynika z ustalonego bezspornie stanu faktycznego w dniu 13 września 2022 r. w miejscowości S. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z 4-osiowego ciągnika samochodowego marki [...] i 3-osiowej naczepy marki [...]. Pojazdem członowym kierował D.R., który wykonywał przewóz drogowy z ładunkiem maszyny rolniczej w imieniu I. Sp. z o.o. w T.. Podczas kontroli stwierdzono wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego z [...] do Polski. Dokonano ważenia pojazdu przy użyciu stacjonarnej wagi do pomiarów dynamicznych o numerach fabrycznych K001 1002, z ważnym świadectwem legalizacji pierwotnej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar [...]. Miejsce ważenia legitymowało się ważnym protokołem z pomiaru pochylenia terenu.

Ustalenia kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli z dnia 13.09.2022r. numer [...] i protokołem z przesłuchania świadka (D. R.), do których zostały dołączone dokumenty okazane przez kierowcę.

Organ kontrolny na podstawie wyników ważenia oraz pomiarów pojazdów zawartych w protokole kontroli stwierdził przekroczenie dopuszczalnego nacisku grup trzech osi nie napędowych naczepy ciężarowej o 4,12 ton (przekroczono dopuszczalną wartość o 17%), przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 18,36 ton (przekroczono dopuszczalną wartość o 45,90%), przekroczono maksymalną szerokość o 0,36 m (przekroczono dopuszczalną wartość o 14,1 %), przekroczenie maksymalnej długości o 4.14 m (przekroczono dopuszczalną wartość o 25,09 %).

W toku kontroli kierowca okazał zezwolenie kat. V, wydane 22 stycznia 2021 r. (k. 52), zezwalające na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi określone w pozycji nr 5 tabeli, stanowiącej załącznik do P.r.d. – w dniu wydania tego zezwolenia.

Poza sporem jest przy tym okoliczność prawna, opisana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w dniu 13 marca 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 54), którą m.in. dokonano nowelizacji przepisów ustawy P.r.d. Usunięta została kategoria I zezwoleń. W pozostałych kategoriach dokonano zmian w odniesieniu do nacisków osi. W związku z usunięciem kategorii I uległa zmianie dotychczasowa numeracja zezwoleń i dotychczasowa kategoria V i VI zostały połączone i zostały kategorią IV a dotychczasowa kategoria VII została kategorią V. Zmianie uległ również załącznik nr 1 do ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym, który określa kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego. Zgodnie z lp. 5 załącznika nr 1 do P.r.d. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zezwoleń było ono wydawane na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych o naciskach osi nie większych od dopuszczalnego dla danej drogi. Podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na grupie osi składających się z trzech osi nienapędowych o 4,12 t, który wynosił 28,12 t. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku: grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości (d) między osiami składowymi większej niż 1,30 m i nie większej niż 1,40 m (1,301,40) – 24 tony. Norma dotycząca nacisków osi potrójnych jest jednakowa dla wszystkich kategorii dróg; przekroczenie powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kat. VII, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie. Skoro podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi nienapędowej, okazane zezwolenie nie odpowiadało parametrom stwierdzonym podczas kontroli.

W efekcie posiadane przez kierowcę zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kat V nie uprawniało do przejazdu kontrolowanym pojazdem.

Zgodnie z art. 64ea Prd w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kat. VII (obecnie kategoria V) z przekroczonymi parametrami technicznymi zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Wymieniony przepis został dodany do obowiązującego prawa ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1841). Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy (VIII.2459) intencja ustawodawcy dotyczy sytuacji, gdy podmiot wykonujący przejazd pojazdem nienormatywnym posiada zezwolenie, ale rzeczywiste parametry techniczne pojazdu lub zespołu pojazdów wykonującego przejazd nie mieszczą się w danej kategorii zezwolenia.

Ustalenia dokonane zostały w protokole kontroli. Protokół kontroli jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., który korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń (porównaj: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2019r., sygn. akt II GSK 1944/17). Stosownie do przepisu art. 76 § 1 k.p.a. dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół kontroli stanowi dokument urzędowy i korzysta on, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, z uprzywilejowanej i kwalifikowanej mocy prawnej oraz domniemania wiarygodności ustaleń w nim zawartych. Wiarygodność ustaleń poczynionych w ww. protokole kontroli nie została skutecznie przez skarżącego podważona. W odwołaniu i skardze skarżący nie kwestionował wartości dokonanych pomiarów. Na rozprawie podał, że je kwestionuje ale nie ma żadnych dowodów, stanowisko to uzasadnia, że pojazd został dopuszczony do ruchu po usunięciu nieprawidłowości. Stanowisko takie potwierdza dokonane podczas kontroli ustalenia. Brak było podstaw do przeprowadzenia dowodu z zeznań prokurenta czy prezesa spółki, okoliczności faktyczne ustalone na podstawie protokołu kontroli i zeznań kierowcy nie budziły wątpliwości.

Przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi na podstawie art. 64 ea prd skutkowały uznaniem, że przejazd pojazdu nienormatywnego wykonywany był bez zezwolenia. W takiej sytuacji organ słusznie uznał, że doszło do naruszeń wskazanych w załączniku nr 3 do utd:

- lp. 10.2.4. – dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20 % (w sprawie dopuszczalna masa całkowita wynosiła 40 ton a było 58,36 ton, przekroczenie o 45,90% - § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia ) – kara pieniężna za to naruszenie wynosi [...] zł,

- lp. 10.3.3. – dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona od 20% ( w sprawie (było 20,64 m , przekroczenie o 25,09 % - art. 61 ust. 6, ust. 10, art. 62 ust. 4a prd) – kara pieniężna [...] zł,

- l.p 10.4.2. – dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65, do 3, 10 m ( było 2,91 m – przekroczenie o 0,36 m, tj. o 14,11 % - § 2 ust. 1 pkt 4, ust. 16, § 2 ust. 2 rozporządzenia z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, art. 61 ust. 6 pkt 1 prd)- kara pieniężna [...] zł.

W przedmiotowej sprawie nie doszło więc do naruszenia wskazanych w skardze przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. , art. 64 ea, art. 64 d p.r.d.

Z uwagi na fakt, że suma kar wynosiła [...] zł słusznie jej wysokość została na podstawie art. 92 ust. 3 ograniczona do [...] zł.

Sąd orzekający doszedł do przekonania, że przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne nie naruszało przepisów art.. 77 § 1, art. 80, art. 136 k.p.a. Organy wyjaśniły bowiem stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Prawidłowo wyjaśniły brak podstaw do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony skarżącej. Podjęły nadto wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest trafna, a uzasadnienie stanowiska wyrażonego w decyzjach organów obu instancji zawiera wszystkie niezbędne elementy i pozwala na analizę oraz ocenę rozumowania organów przez sąd administracyjny.

Skarżąca spółka w uzupełnieniu zarzucała zastosowanie wobec niej podwójnego karania przez nałożenie kary za naruszenie przepisów u.t.d. i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia, w której wydano decyzję nr [...] z dnia 4 listopada 2022r. utrzymano w mocy decyzją Inspektor Transportu Drogowego z 8 maja 2023r., od której skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie (sygn. VI SA/Wa 4446/23). Dowód z tych decyzji, protokołu kontroli dołączonych do pisma z 17.11.2023r. Sąd przeprowadził na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Zdaniem Sądu nie było podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a, o czym orzeczono oddalając ten wniosek na rozprawie. Wynik niniejszego postępowania nie zależy bowiem od postępowania toczącego się przez WSA w Warszawie. Skarżący nie kwestionował przekroczonego dopuszczalnego nacisku na osi a możliwość zastosowania art. 140 aa ust. 4 prd nie ma wpływu na ustalenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na osi.

Skarżący podnosił, że organy za jeden czy nałożono dwie kary administracyjne i wydano dwa protokoły kontroli. Sąd w niniejszym postępowaniu nie oceniał prawidłowości decyzji wymierzającej skarżącemu karę na podstawie ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zarówno organ jak i sąd w niniejszym postępowaniu nie stosowali przepisów dotyczących nakładania kar z ustawy prawo o ruchu drogowym, w tym wskazanych przez skarżącego art. 140aa ust 1 – 3, art. 140 ab ust 1 pkt 3 lit c, ani art. 130 ust 1 pkt 3 w zw. z art. 130 ust 1 pkt 2a p.r.d., dotyczących usuwania pojazdu z drogi, wobec czego nie był zasadny w tym postępowaniu zarzut ich naruszenia.

Warto wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, w tym przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 lit. a-y u.t.d.

Natomiast art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie (...). Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.

Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do u.t.d. zostały ustalone w sposób sztywny. Przy czym, penalizowane naruszenia dotyczą (oddzielnie) podmiotów wykonujących przewóz drogowy oraz przewoźników drogowych w związku z wykonywaniem transportu drogowego. Wskazane regulacje prawne oznaczają, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 5 u.t.d.

Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92c u.t.d. Zgodnie z tą regulacją, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Podnoszony w kontekście art. 92c u.t.d. zarzut wymagał zatem rozważenia, czy nałożona kara nie narusza zakazu podwójnego karania, wynikającego z normy art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z wszczęciem postępowań i nałożeniem kary na ten sam podmiot w związku z przeprowadzeniem kontroli w tym samym czasie.

Niezasadny był zarzut naruszenia art. 92a w zw. z art. 93 u.t.d. gdyż wbrew twierdzeniom skarżącego nie dysponował on wymaganym zezwoleniem a przesłuchany w charakterze świadka kierowca podał, że nie wiedział jaki jest dopuszczalny nacisk na osi. Nie można w takich okolicznościach uznać, że skarżąca spółka nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

W ocenie Sądu nie był zasadny zarzut podwójnego karania za ten sam czyn.

Jak wyżej wyjaśniono podstawą nałożenia przedmiotowej kary pieniężnej w zaskarżonej decyzji był art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 1 i 2 u.t.d. oraz treść lp. 10.2.4, 10.3.3., 10.42 załącznika nr 3 do u.t.d., który kary pieniężną w wysokości sztywno w nich określonych przewiduje za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita, dopuszczalna długość i dopuszczalna szerokość zostały przekroczone.

Do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki:

- tożsamość zdarzeń,

- tożsamość podmiotu popełniającego czyn,

- a także tożsamość chronionego interesu prawnego.

W realiach sprawy nie mamy do czynienia z ochroną tego samego dobra, nie można mówić więc o tożsamych naruszeniach. Zatem zaskarżona decyzja nie narusza normy art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d.

Delikt administracyjny przypisany skarżącemu w rozpatrywanej sprawie nie był bowiem tożsamy deliktowi przypisanemu mu na podstawie ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Na gruncie u.t.d., administracyjnej karze pieniężnej podlega wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego wyżej opisanych.

Natomiast na gruncie drugiej z tych ustaw, to jest ustawy – Prawo o ruchu drogowym kara pieniężna, której wysokość jest determinowana kategorią zezwolenia, którym nie legitymuje się podmiot wykonujący przejazd - jest nakładana za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia.

Kary wymierzane na podstawie ustawy o transporcie drogowym za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego zostały tak określone, aby zapobiegać naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Inny jest przedmiot ochrony na podstawie u.t.d., niż ten, któremu służą przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Kara wymierzana jest co do zasady przewoźnikowi - profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu (na co również zwrócił uwagę skarżący). Jej celem jest wymierzenie sankcji temu podmiotowi, który uczestnicząc w obrocie gospodarczym na zasadach konkurencji, przy wykonywaniu swej działalności, nie stosuje się do wymogów prawa, co może, jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej zmianę do ustawy o transporcie drogowym, prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. Ochrona prawidłowości prowadzenia działalności transportowej wiąże się również bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji.

Natomiast kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym.

Zgodnie z art. 140ae ust. 1 p.r.d., kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Celem tych kar jest zapobieżenie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym.

Nie zachodzi więc tożsamość chronionego interesu prawnego.

Nałożone na skarżącego kary zostały wymierzone za różne naruszenia prawa, mimo że wiążą się z przekroczeniem przez pojazd wykonujący przewóz określonych parametrów. Nie ma przy tym znaczenia to, w którym akcie prawnym określono te parametry.

Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy o transporcie drogowym ani tym bardziej przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Wymierzenie skarżącemu kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw za różne czyny: przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, długości i szerokości pojazdu - na podstawie ustawy o transporcie drogowym oraz przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych bez odpowiedniego zezwolenia - na podstawie przepisów ustawy- Prawo o ruchu drogowym nie narusza zakazu podwójnego karania. Każde ze stwierdzonych naruszeń stanowi odrębny delikt administracyjny i każde naruszenie podlega osobnej karze na podstawie przepisów dwóch różnych ustaw, które realizują różne cele (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt: II GSK 717/21, II GSK 248/21, z dnia 1 lipca 2020 r. sygn. akt II GSK 330/20).

W przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia (czy naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 p.r.d.) i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje nakładające karę. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego wbrew wymogom lub zakazowi z art. 64 ust. 1 i ust. 2 p.r.d., zastosowanie mają różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje.

Należy podać, że nie minął termin dwóch lat od dnia ujawnienia naruszenia, o czym mowa w pkt 3 art. 92c ust. 1, bowiem kontrola miała miejsce 13 września 2022 r.

Słusznie organy wskazały, że w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. odnoszący się do instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zgodnie z treścią art. 189a w § 2 pkt 1-6 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej; odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia; terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej; terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej; odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej; udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Ogólna reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. Z treści art. 189a§ 2 k.p.a. wynika przecież, że samo istnienie przepisów odrębnych (w tym przypadku u.t.d.) regulujących przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i odstąpienia od ich nałożenia wyłącza stosowanie przepisów całego działu IVa k.p.a., bez konieczności stosowania kolejnych działań interpretacyjnych czy porównywania zakresów stosowania poszczególnych przepisów. Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c ust. 1 pkt 1-3 u.t.d. wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 tej ustawy, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się.

Za uzasadniony zatem trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. W związku z tym stosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a - jak podkreślono na wstępie - dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne , że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (tak Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej wyroku z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt II GSK 717/21).

Odnosząc się do wskazanych przesłanek egzoneracyjnych z utd organ słusznie wskazał, że kierowca wiedział jakie parametry pojazd może mieć zgodnie z okazanym zezwoleniem, nie wiedział jaki jest dopuszczalny nacisk na potrójnej osi nienapędowej naczepy. Pojazd nie był ważony po załadunku, nie było takiej możliwości. Strona nie przedstawiła dowodu z którego wynikałoby, że parametry kontrolowanego pojazdu członowego mieściły się w posiadanym zezwoleniu kategorii V, a do przekroczenia dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi nienapędowej naczepy doszło w wyniku działania siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przejazd nie był w stanie się przeciwstawić. Sąd podziela pogląd organu, że nie ma przy tym znaczenia, że pozostałe wymiary pojazdu odpowiadały parametrom określonym w zezwoleniu, ani że podczas kontroli dostosowano pojazd do parametrów wskazanych w zezwoleniu. Co było oczywistym warunkiem, żeby przewóz mógł być kontynuowany – tym samym pojazdem.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.