Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 184/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 2 ust. 35a; art. 64 ust. 1, 2; art. 140aa ust. 1, 3, 4; art. 140ab ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 lutego 2023 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej organ odwoławczy, organ II instancji), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia 3 stycznia 2023 r., (dalej organ I instancji) o nałożeniu na A. S. (dalej skarżący) kary pieniężnej w wysokości 6000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, jak za brak zezwolenia kategorii V.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu 26 lipca 2022 r. na terenie Drogowego przejścia Granicznego w K. podczas kontroli wyjeżdżającego z terytorium Polski pojazdu członowego złożonego z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki [...] i z trzyosiowej naczepy marki Koegel o numerach rejestracyjnych [...], skontrolowane zostały wymiary oraz naciski osi pojazdu, którym przewożony był ładunek podzielny w postaci dywanów o łącznej wadze brutto 21272,640 kg. Środkiem przewozowym wykonywany był przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz skarżącego prowadząceo działalność gospodarczą pod firmą [...] A. S. w B. P.. Wynik dynamicznego ważenia pojazdu opisany w pkt 5a protokołu nr [...] z 26 lipca 2022 r. wskazał na przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu (oś nr [...]) o 600 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 5,22%) przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,5 tony.

Wyniki powtórnego ważenia pojazdu na wadze dynamicznej opisane w pkt 5a protokołu [...] wskazały przekroczenie nacisku drugiej osi pojazdu będącej osią napędową o 950 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 8,26%).

W wyniku kontroli stwierdzono, że przedmiotowy transport wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), dalej jako "Prawo o ruchu drogowym" lub "p.r.d.", polegającym na przejeździe pojazdu nienormatywnego jak bez zezwolenia kategorii V.

Decyzją z 3 stycznia 2023 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie [...]zł za przewóz po drogach publicznych ładunku podzielnego, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, jak bez zezwolenia kategorii V.

W odwołaniu pełnomocnik skarżącego wskazał, że immanentną cechą prawidłowo wykonanej procedury ważenia jakiegokolwiek ciała stałego urządzeniem wagowym jest powtarzalność wyników, w szczególności choćby w zakresie błędu pomiarowego charakteryzującego dane urządzenie kontrolno-pomiarowe. Jeżeli wyniki pomiaru tego samego środka transportu nie wykazują tożsamości oznacza to, że żadne z tych pomiarów nie może być uznane za prawidłowe, ponieważ nie ma jakiejkolwiek pewności, iż potencjalna kolejna próba ważenia nie przyniosłaby dalszych skrajnych różnic w odniesieniu do wcześniej wykonanych pomiarów. Pełnomocnik argumentował, że w aspekcie dokładności pomiaru masy całkowitej świadectwo legalizacji z dnia 18 stycznia 2022 r. wskazuje na klasę 2 dokładności co oznacza, że błąd pomiarowy masy całkowitej powinien być nie większy niż 2%. Pierwszy pomiar masy całkowitej środka transportu wykazał wartość 36,35 t. Uwzględniając dopuszczalny błąd pomiarowy 2% oraz konieczność zachowania powtarzalności wyniku drugi pomiar powinien mieścić się w przedziale 36,35 t ± 730 kg. W rzeczywistości wartość była znacznie większa i różnica pomiędzy 1 i 2 pomiarem wyniosła 950 kg, czyli 3%. Powyższe oznacza, że waga użyta do pomiarów nacisków osi i masy całkowitej (tj. waga Automex 4301 o numerze [...]) nie zachowuje powtarzalności wyników w zakresie dopuszczalnego błędu pomiarowego zarówno w zakresie nacisków osi, jak i masy całkowitej. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, uznać należy, że wyniki ważenia wykonanego w momencie kontroli są skrajnie niewiarygodne i nie powinny stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej. Skarżący argumentował, że stosowanie odchyłek jest konsekwencją wniosków z prac naukowych, do których odwołał się na poparcie swojej argumentacji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, organ II instancji decyzją z dnia 22 lutego 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdów uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych", wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Organ przytoczył przepisy rozporządzenia, z których wynika, że w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać 11,5 tony.

Organ II instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z pojedynczą osią napędową zespołu pojazdów, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia, tj. złożonego z pojazdów mających łącznie 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy. Wyjaśnił, że dwukrotnie przeprowadzony pomiar dynamicznego obciążenia drugiej osi pojazdu będącej osią napędową wykazał przekroczenie dopuszczalnej wartości, przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,5 tony. W związku ze stwierdzonym przekroczeniem nacisku pojedynczej osi napędowej pojazd został uznany za nienormatywny, na przejazd którego wymagane byłoby zezwolenie kategorii V wydane dla podmiotu wykonującego przejazd.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku naruszenia zakazu przewozu ładunku innego niż niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Poddanym kontroli środkiem transportu przewożony był ładunek podzielny, którego przewóz pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 64 ust. 2 p.r.d., jest zabroniony.

Mając powyższe na względzie organ II instancji uznał za uzasadnione nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 6000 zł (gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%), na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a w związku ust. 2 Prawa o ruchu drogowym.

Organ II instancji wyjaśnił, że w celu wykonywania kontroli Oddział Celny Drogowy w K. wyposażony został w dopuszczone do użytkowania urządzenia wagowe posiadające wydane przez właściwe organy ważne świadectwa legalizacji. Podkreślił, że przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (obecnie Dz.U. z 2022 r. poz. 2063), jak też przepisy wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2007 r., poz. 1345), dalej rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. Stosując zatem wagę z ważną legalizacją uzasadnione jest przyjęcie jako wynik pomiaru wskazania wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. Błędy graniczne to kryteria, które są badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania urządzeń pomiarowych.

Organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie dokonane zostały dwa pomiary nacisków osi i wyniki obydwu pomiarów potwierdziły nienormatywność kontrolowanego pojazdu. Protokół z kontroli pojazdu jest podstawowym dowodem w sprawie. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że wpływ na wynik ważenia dynamicznego wywierają liczne czynniki, jak np. sposób załadunku, stan techniczny pojazdu, awaria zawieszenia, prędkość przejazdu przez wagę, przy czym kara pieniężna za przejazd pojazdem nienormatywnym jest niezależna od przyczyn przekroczenia nacisku na oś. Waga została wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. System ten nie zarejestrował żadnych nieprawidłowości w czasie przedmiotowego pomiaru, nie wykazywał również jakichkolwiek usterek ani wad. Zatem ważenie przebiegało bez błędów i w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wag. W przeciwnym wypadku, a zatem gdyby ważenie odbyło się z zakłóceniami albo niezgodnie z instrukcją użytkowania wagi przez jej użytkownika, system zarejestrowałby błąd pomiaru. Z kolei błąd pomiaru skutkowałby koniecznością powtórzenia czynności. Najczęściej takie błędy są sygnalizowane wtedy gdy kierujący pojazdem np. przyśpiesza lub hamuje podczas przejazdu przez pomost wagi, prędkość jazdy jest inna niż dopuszczalna przez producenta wagi. Z uwagi na to, że wiele czynników ma wpływ na wynik ważenia dynamicznego, wyniki kolejnych ważeń będą się różnić. Różnice te nie mogą jednak stanowić podstawy do uznania, że ważenie odbyło się w nieprawidłowy sposób.

Organ odwoławczy stwierdził też brak podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, ponieważ skarżący nie udowodnił zaistnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie przedsiębiorcy od odpowiedzialności. Podkreślił, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego rzeczy jest profesjonalnym przewoźnikiem, który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby przewoźnik przed podjęciem przewozu podejmował jakiekolwiek kroki w celu zważenia pojazdu po załadunku, celem kontrolnego sprawdzenia jego parametrów przez rozpoczęciem przewozu

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. S. decyzji organu odwoławczego zarzucił naruszenie:

1) art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej k.p.a., poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia;

2) art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie warunków użytkowania wagi do pomiarów dynamicznych określonymi przez producenta wagi w instrukcji obsługi wagi;

3) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie w treści decyzji zasad interpretacji wyników urządzenia kontrolno-pomiarowego wynikających z przepisów rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w mchu;

4) art. 7-9 k.p.a., poprzez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności poprzez niewłaściwe określenie masy całkowitej zespołu pojazdów, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonej decyzji;

5) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący podtrzymał argumentację odwołania co do tego, iż immanentną cechą prawidłowo wykonanej procedury ważenia jakiegokolwiek ciała stałego urządzeniem wagowym jest powtarzalność wyników, oraz że pominięcie obowiązku odliczenia błędu pomiarowego od wykonanych pomiarów stoi w sprzeczności z przepisami ogólnie obowiązującymi i dorobkiem nauk metrologicznych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu odwoławczego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego jak bez zezwolenia kategorii V.

Stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (art. 64 ust. 3 i 4 Prawa o ruchu drogowym).

Jednocześnie, zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Ładunek niepodzielny, stosownie do definicji ustawowej z art. 2 pkt 35b u.p.r.d. to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.

Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach kara może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, które to okoliczności nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie.

W świetle art. 140ab ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, za brak zezwolenia kategorii V ustala się karę pieniężną w wysokości:

a) 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 10 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

W myśl zaś art. 140ab ust. 2 p.r.d., w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, czyli zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Bezspornym jest, że pojazdem członowym w niniejszej sprawie przewożony był towar w postaci dywanów, czyli ładunek podzielny. Dwukrotny pomiar nacisku osi wykazał przekroczenie dopuszczalnej wartości nacisku pojedynczej osi napędowej o 600 kg, czyli o 5,22% (pierwszy pomiar), i o 950 kg, czyli o 8,26% (powtórny pomiar). Oba wyniki mieściły zatem w przedziale nie więcej niż o 10%. Pozostałe parametry pojazdu nie przekraczały dopuszczalnych wartości.

Przewóz wykonywany był pojazdem członowym składającym się z dwuosiowego pojazdu silnikowego i trzyosiowej naczepy, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów.

Dopuszczalne parametry pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały w przepisie art. 61 Prawa o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych pojazdów. Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 5 przedmiotowego rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi, nie może przekraczać w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14 - 11,5 tony. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-3 oraz ust. 5, są wartości rzeczywiste nacisków osi (§ 5 ust. 4 rozporządzenia).

W świetle przytoczonych regulacji i stwierdzonych w trakcie kontroli okoliczności należało uznać, że organy prawidłowo ustaliły, że kontrolowany pojazd był nienormatywny z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku drugiej osi pojazdu, stanowiącej pojedynczą oś napędową. W świetle cytowanego wyżej art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym dla uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy przekroczenie jednego tylko parametru.

Prawidłowo również organy przyjęły, że ze względu na przekroczenie nacisku osi kontrolowany pojazd wymagałby uzyskania zezwolenia kategorii V. Pojazdem tym przewożony był jednak ładunek podzielny, który nie może być przewożony pojazdem nienormatywnym (z wyjątkiem niemającego w sprawie zastosowania przypadku przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I), wobec czego organy słusznie wymierzyły skarżącemu karę za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za brak zezwolenia kategorii V, na podstawie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 140ab ust. 2 p.r.d., a nie za brak samego zezwolenia. Wysokość kary zasadnie ustalono na postawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d.

W ocenie sądu, postępowanie organów w tym zakresie było prawidłowe. Protokoły z dokonanych czynności, które zawierają wszystkie prawem przewidziane elementy stanowią dokument urzędowy w świetle art. 76 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnione do tego organy w ich zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów podważających wiarygodność protokołu kontroli i okoliczności z niego wynikających.

Zarzuty skargi koncentrują się na naruszeniu przez organ przepisów postępowania poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wynikach pomiarów dokonanych wagą producenta AUTOMEX System s.c. T., znak fabryczny ASM 4301, znak typu/ nr decyzji RP T 98 233, numer fabryczny [...], rok produkcji 1998, posiadającej świadectwo legalizacji ponownej z dnia 18 stycznia 2022 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. Wydział Zamiejscowy w S.. W tym kontekście skarżący zarzuca organowi nieuwzględnienie dla tego typu wagi obowiązku odliczenia błędu pomiaru. Skarżący podnosi, że waga wykazała różnice dwóch kolejnych pomiarów wartości 40%, czyli na poziomie 10-krotnie większym, niż dopuszczalny błąd pomiarowy urządzenia metrologicznego klasy D. Skarżący podnosił również, że także pomiar masy całkowitej wykazał błąd wykraczający poza wartości zawarte w parametrach legalizacyjnych. W ocenie skarżącego, waga użyta do pomiarów nacisków osi i masy całkowitej nie zachowuje powtarzalności wyników w zakresie dopuszczalnego błędu pomiarowego zarówno w zakresie nacisków osi, jak i masy całkowitej. W konsekwencji uznać należy, że wyniki ważenia wykonanego w momencie kontroli są skrajnie niewiarygodne i nie powinny stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej. W jego ocenie obowiązek dokonania korekty od wskazań urządzenia, które z natury rzeczy nie podaje wyników bezbłędnych, wynika z treści przepisów rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, a potwierdza to stanowisko doktryny.

W ocenie sądu, argumentacja strony nie zasługuje na uwzględnienie.

Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli wynika, że kontrola nacisków osi pojazdu została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu ASM 4301, producent AUTOMEX System s.c. T.. Waga jak już wskazano posiadała ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 18 stycznia 2022 r. (ważne do dnia 18 lutego 2024 r.), wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. Wydział Zamiejscowy w S..

Zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 przedmiotowego rozporządzenia, waga elektroniczna jest skonstruowana i wykonana tak, aby w przypadku wystąpienia zakłóceń nie wystąpiło odchylenie znaczące, rozumiane jako różnica między błędem wskazania wagi a jej błędem wskazania wyznaczonym w warunkach odniesienia, która jest większa niż wartość działki elementarnej, a po wystąpieniu odchylenia znaczącego: a) podała sygnał ostrzegawczy, optyczny lub akustyczny trwający do momentu podjęcia przez operatora działań lub zniknięcia odchylenia albo b) przestała działać.

Z akt sprawy nie wynika, aby w trakcie ważenia doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości, a w szczególności aby system wagi sygnalizował błędy pomiaru, by proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia.

W tej sytuacji należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania wyników pomiaru. Również obecny przy ważeniu kierowca nie zgłosił uwag w tym zakresie i podpisał protokół z dokonanych czynności.

W ocenie sądu, nie ma również żadnych podstaw do uznania, aby użytkownicy wagi podczas ważenia zobowiązani byli do uwzględniania jakichkolwiek błędów pomiaru.

Takiego obowiązku nie przewiduje ani załączona do akt sprawy "Terminal Wagowy ASM1702E3D Waga Samochodowa Przejazdowa Instrukcja Obsługi", stanowiąca instrukcję stosowania programu komputerowego, obsługującego wagę typu ASM, czy dokumentacja techniczno-ruchowa wagi, ani obowiązujące przepisy prawa.

Błędy pomiaru, na które powołuje się skarżący, to odchylenia dopuszczalne obciążenia osi, badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania urządzeń pomiarowych. Dotyczą one pojazdów kontrolnych służących sprawdzeniu wagi. Instrukcja dla użytkowników wagi elektronicznej typu ASM nie zobowiązuje do uwzględniania jakiegokolwiek błędu. Z dołączonej do akt administracyjnych instrukcji dla użytkowników wagi nie wynika, że uzyskane wyniki pomiarów pomniejszać należy o 2%. Nie jest zatem obowiązkiem organu dokonującego pomiaru nacisków osi odejmowanie od wyniku ważenia wskazanego przez wagę wartości 2% w celu uzyskania wyniku ostatecznego, przyjmowanego do ustalenia rzeczywistych nacisków osi.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że obowiązku korygowania wyników pomiaru nie da się wywieść także z przepisów rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, wydanego ma podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawie Prawo o miarach. Przepisy zawarte w rozporządzeniu (§ 1) określają: 1) wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów, charakterystyk metrologicznych oraz warunków właściwego stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu; 2) szczegółowy zakres badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu; 3) sposoby i metody przeprowadzania badań i sprawdzeń, o których mowa w pkt 2.

Przedmiotowe rozporządzanie rozróżnia przy pomiarze obciążenia osi cztery klasy dokładności wag oznaczane jako A, B, C i D (§ 20 ust. 1). Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 20 ust. 2). W załączniku tym, Tabela nr 1: "Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego", dla klasy dokładności wagi D przewidziano dla zatwierdzenia typu i legalizacji wagi odchylenie ±2%, natomiast dla użytkowania wagi – odchylenie ±4%. Odchylenie dopuszczalne wskazuje na możliwy dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak, wbrew stanowisku skargi, konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o wskazane wyżej odchylenia dopuszczalne. Nie budzi wątpliwości, że każda waga posiada określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Nie ma żadnych podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, jak tego domaga się skarżący, skoro odchylenie dopuszczalne dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych.

Potwierdzeniem spełnienia przez wagę wymagań określonych w rozporządzeniu jest świadectwo legalizacji, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej, wydawane przez naczelników obwodowych urzędów miar. Jak już wyżej wskazano, wykorzystana w rozpoznawanej sprawie waga samochodowa do ważenia pojazdów w ruchu posiadała świadectwo legalizacji ponownej wydane w dniu 18 stycznia 2022 r. przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. Wydział Zamiejscowy w S., ważne do dnia 18 lutego 2024 r. Oznacza to, że waga spełniała formalne kryteria dopuszczające ją do użytku. Ponadto w obu protokołach kontroli z dnia 26 lipca 2022 r. w pkt 11 wskazano, że kontroli nacisków osi dokonano zgodnie z wymaganiami określonymi w instrukcji dla użytkowania wydanej przez producenta oraz zgodnie z informacjami wskazanymi na znakach i tablicach umieszczonych przed wjazdem na wagę. W pkt 9 protokołu wskazana została nazwa wagi, jej producent, a ponadto wskazano datę wydania świadectwa legalizacji ponownej.

Jak wskazano z akt sprawy nie wynika, aby proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Okoliczności takich nie powołuje także strona skarżąca. Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego, sama zaś okoliczność, że dwukrotny pomiar dał rozbieżne, a nie powtarzające się wyniki, nie oznacza sama przez się, wbrew stanowisku skargi, że pomiary uznać należy za nieprecyzyjne i wadliwe. Trafna jest bowiem argumentacja organu odwoławczego, że charakter ważenia dynamicznego powoduje, że wpływ na wynik pomiaru mogą wywierać różne czynniki, w tym: technika jazdy, różna prędkość przejazdu pojazdu przez pomost wagi (mieszcząca się w dopuszczalnym zakresie stałej prędkości wskazanym przez producenta tj. nie większą niż 6 km/h), zmiana tej prędkości poprzez przyśpieszenie lub przyhamowanie przed pomostem wagi lub na pomoście, regulacja wysokości osi, czy sposób załadunku i jego zabezpieczenie, itp.

Legalności zaskarżonej decyzji nie podważa stanowisko zaprezentowane w powołanych przez skarżącego opracowaniach naukowych, a także odwołanie się do nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (uchylone z dniem 8 czerwca 2016 r.). Powołane rozporządzenie miało zastosowanie do wag nieautomatycznych służących do określenia masy: w obrocie handlowym; będącej podstawą obliczania opłat targowych, ceł, podatków, premii, opustów, kar, wynagrodzeń, odszkodowań lub podobnych typów opłat; podczas stosowania przepisów prawnych oraz przy wydawaniu opinii w postępowaniach sądowych przez biegłych i ekspertów; pacjenta w praktyce medycznej w celu monitorowania, diagnozowania i leczenia; przy sporządzaniu lekarstw wydawanych na receptę w aptekach; w trakcie analiz przeprowadzanych przez laboratoria medyczne i farmaceutyczne; przy paczkowaniu towarów (§ 2 rozporządzenia). W niniejszej sprawie masa całkowita nie została zakwestionowana.

W ocenie sądu organy zasadnie również stwierdziły, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140aa ust. 4, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Przepis art. 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, musi być interpretowany ściśle. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu doszło do naruszenia prawa. Podejmując się przewozu określonego ładunku, podmiot wykonujący przejazd powinien przedsięwziąć kroki, zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych parametrów pojazdu. Skarżący nie wykazał, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. Skarżący jako podmiot profesjonalny w zakresie przewozu ładunków po drogach publicznych, powinien znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków. Przed rozpoczęciem przewozu powinien upewnić się, czy po załadowaniu towaru nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. Na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć bowiem, jak wyjaśniono, wpływ różne czynniki, w tym stan techniczny pojazdu czy sposób zabezpieczenia ładunku. Okoliczności, co do zaistnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. w niniejszej sprawie, nie wymagają szerszego uzasadnienia albowiem skarżący w ogóle do zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych się nie odnosi.

W końcu należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącego, w rozpoznawanej sprawie, masa całkowita skontrolowanego zespołu pojazdów nie była przekroczona. Niemniej jednak, nieprzekroczenie dopuszczalnych norm nie zwalnia skarżącego od odpowiedzialności. Wpływ na wynik sprawy miał bowiem przeprowadzony pomiar dynamicznego obciążenia drugiej osi pojazdu będącej osią napędową, który wykazał przekroczenie dopuszczalnej wartości, przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,5 tony. Przekroczenie nacisku osi spowodowane może być z kolei nierównomiernym rozłożeniem ładunku. Obowiązek rozłożenia ładunku w sposób niepowodujący przekroczenia nacisku osi obciążał skarżącego. Przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu powinien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym w ustawach normom, ponieważ jest zobowiązany do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w wykonywaniu przewozu. Przestrzeganie tych norm ma bowiem wpływ nie tylko na normatywność pojazdu, ale i na bezpieczeństwo w ruchu drogowym prowadzącego pojazd i innych użytkowników dróg publicznych. Nie można więc uznać, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, natomiast jako profesjonalny przewoźnik poprzez dołożenie należytej staranności mógł nie dopuścić do powstania naruszenia prawa.

W ocenie sądu organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy. Zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. są więc nieuzasadnione. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odniósł się również do podniesionych w odwołaniu zarzutów i wyjaśnił stronie, dlaczego nie uznał ich za zasadne. Uzasadnienie skontrolowanej decyzji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne spełniające kryteria określone w art. 107 § 3 k.p.a. Analiza akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do uznania słuszności twierdzeń skarżącej.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.).

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżący nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).