Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 44/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 18 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, , Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy, Renata Tomaszewska-Małolepsza, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi K. W. na decyzję Rektora [...] w Łodzi z dnia 8 listopada 2023 r. nr REK 23/24/48084 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 8 listopada 2023 r., nr REK 23/24/48084 Rektor Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm.), dalej u.p.s.w.n. oraz § 4 ust.12 lit. f Regulaminu świadczeń dla studentów AHE w Łódź odmówił przyznania K. W. stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024.

Jak wynika z akt, w dniu 4 września 2023 r. K. W. złożyła wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024.

Wskazaną na wstępie decyzją z 8 listopada 2023 r. Rektor Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi odmówił przyznania K. W. stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024 wskazując, że zgodnie z art. 91 u.p.s.w.n., stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Stosownie zaś do treści art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy oraz § 4 ust. 12 lit. f Regulaminu świadczeń dla studentów AHE w Łodzi, świadczenia pomocy materialnej przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że na studiach pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, na studiach drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Na podstawie zaświadczenia pracownika AHE z 8 listopada 2023 r. ustalono, że ubiegająca się o stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024 K. W. jest studentką 3-go roku studiów jednolitych magisterskich na kierunku psychologia, a w latach wcześniejszych była już studentką na innych uczelniach i tym samym łączny okres kształcenia przekroczył 20 semestrów.

W związku z powyższym zgodnie z art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., studentka nie może otrzymać pomocy materialnej, w tym również w postaci stypendium rektora.

Na powyższą decyzję pełnomocnik K. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której zaskarżając decyzję w całości zarzucił naruszenie:

1. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez bezzasadną odmowę przyznania skarżącej stypendium rektora, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. poprzez uchybienie zasadzie legalizmu, wyrażające się w naruszeniu zakazu stosowania prawa wstecz, który to zakaz wynika z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, polegający na nieuwzględnieniu faktu, że art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. wszedł w życie w brzmieniu aktualnym 18 grudnia 2021 r., a więc nie powinien mieć zastosowania do okresów sprzed jego implementacji, co w konsekwencji winno prowadzić do uznania, że skarżąca nie przekroczyła limitu 20 semestrów oraz do przyznania jej stypendium rektora;

2. art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. w zw. z art. 1 pkt 3 ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw w zw. z § 4 ust. 12 lit. f Regulaminu świadczeń dla studentów AHE w Łodzi poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okres studiowania bez pobierania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 u.p.s.w.n. przed wejściem w życie ustawy zmieniającej powinien zostać uwzględniony podczas obliczania terminów określonych w art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że powyższa wykładnia nie narusza zasady lex retro non agit.

W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że w ramach niniejszej sprawy doszło do błędnej wykładni przepisów będących podstawą zaskarżonej decyzji, tj. art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej oraz § 4 ust. 12 lit. f Regulaminu świadczeń dla studentów AHE w Łodzi w zakresie sposobu obliczania liczby semestrów na potrzeby decyzji w zakresie przyznania stypendium rektora. Zdaniem pełnomocnika wykładnia zaliczająca okres studiowania przed wejściem w życie ustawy zmieniającej prowadzi do dyskryminacji oraz znacznego pogorszenia sytuacji skarżącej, albowiem całkowicie zamyka drogę do pobierania przysługującego jej świadczenia, stanowiąc swego rodzaju sankcję za podejmowanie studiów wyższych długo przed wejściem w życie przedmiotowej nowelizacji.

Na zasadność prezentowanej wykładni przepisów oraz rzeczywistych intencji ustawodawcy wskazuje także treść uzasadnienia rządowego projektu u.p.s.w.n. (druk nr VIII.2446), w którym wskazano, że "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym do 17 grudnia 2021 r. powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie w u.p.s.w.n. nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej (druk nr IX. 1569) nie wynika natomiast, aby intencją ustawodawcy była zmiana dotychczasowego rozumienia pojęcia "przysługiwania świadczenia".

Na powyższy zamiar ustawodawcy, w ocenie pełnomocnika wskazuje także prawidłowy sposób obliczania okresu w rozumieniu art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. Okres 12 semestrów ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. należy liczyć od momentu uzyskania świadczenia w postaci stypendium, a skoro jest to świadczenie okresowe, wypłacane co miesiąc, to okres 6 lat (12 semestrów) upłynie po 72 miesiącach otrzymywania stypendium. Taki sposób liczenia tego okresu wynika z art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n., który stanowi, że stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego. Student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje przez cały rok kalendarzowy. Zabieg zatem ustawodawcy należy uznać za świadomy. Zaliczenie okresu studiowania przed wejściem w życie ustawy zmieniającej prowadzi do zupełnie bezzasadnego pozbawienia studentów pomocy finansowej w postaci stypendium rektora po spełnieniu przez nich znaczących przesłanek, tj. m.in. wysokiej średniej ocen.

Reasumując pełnomocnik podkreślił, że prawidłowo obliczony okres studiowania przez skarżącą przy zastosowaniu art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. w doprecyzowanym przez ustawodawcę brzmieniu, powinien brać pod uwagę czas sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej, jednak tylko w zakresie czasookresów, w których skarżąca faktycznie pobierała świadczenie, o które ubiega się obecnie. Przyjęcie wykładni obejmującej cały okres studiowania wstecz, bez względu na okoliczność pobierania świadczeń prowadzi do dyskryminacji oraz nierównego traktowania studentów, co czyni zaskarżoną decyzję wadliwą.

W odpowiedzi na skargę Rektor Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo wskazał, że zgodnie z art. 16 ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt. 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienionej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienionej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt. 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienionej w art. 1, w roku akademickim 2021/2022 i później, stosuje się przepisy nowe. W związku z powyższym organ wydał decyzję na podstawie właściwych przepisów, a co za tym idzie pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego uznał za całkowicie chybione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Akademii Humanistyczno - Ekonomicznej w Łodzi z 8 listopada 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.), dalej u.p.s.w.n., w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia przez skarżącą wniosku, tj. 4 września 2023 r. Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może ubiegać się o:

1) stypendium socjalne;

2) stypendium dla osób niepełnosprawnych;

3) zapomogę;

4) stypendium rektora;

5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego;

6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną.

Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 u.p.s.w.n.). Na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji (art. 86 ust. 3 u.p.s.w.n.).

Na podstawie art. 91 ust. 1 u.p.s.w.n., stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi. Studentów, o których mowa w ust. 2, nie uwzględnia się przy ustalaniu liczby studentów otrzymujących stypendium rektora, o której mowa w zdaniu pierwszym (art. 91 ust. 3 u.p.s.w.n.).

Stosownie do treści art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n., stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. W myśl art. 93 ust. 1 i 2 u.p.w.s.n., student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy:

a) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny,

b) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia (art. 93 ust. 3 u.p.s.w.n.).

Zgodnie natomiast z art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów (art. 93 ust. 5 u.p.s.w.n.). Do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr (art. 93 ust. 6 u.p.s.w.n.).

Należy w tym miejscu wyjaśnić, co w rozpoznawanej sprawie ma kluczowe znaczenie, że na podstawie art. 1 pkt 3 cyt. ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, zmieniono brzmienie art. 93 i art. 94 dotyczące ograniczenia możliwości przyznania świadczeń oraz utraty prawa do nich. Uprzednio obowiązujący art. 93, który stanowił w ust. 2, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: 1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat zmienił brzmienie na: "Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Natomiast w wyniku nowelizacji art. 93 ust. 4 otrzymał brzmienie, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów. Tym samym ustawodawca dokonał radykalnej zmiany okresu, w którym student posiada uprawnienia do pobierania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n.

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że pojęciu "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy nadać powszechne rozumienie językowe i odnosić je do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Jednakże dokonana nowelizacja jednoznacznie ograniczyła okres, przez który to prawo przysługuje - do 12 semestrów (na studiach pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów) wiążąc ten czas z okresem samego studiowania - jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanego z nią uprawnienia do ubiegania się o świadczenia, z którego student może korzystać (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 31/23, wyrok WSA w Gdańsku z 16 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 204/23, WSA w Bydgoszczy z 9 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 287/23, wyrok WSA w Lublinie z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 134/23, wyrok WSA w Warszawie z 4 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 864/22, wyroki WSA w Łodzi z 30 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 129/23 i z 7 września 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 223/23, dostępne na stronie: cbois.nsa.gov.pl).

Obecne brzmienie art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. wskazuje, że okres, w którym student posiada możliwość ubiegania się o świadczenia jest liczony bez względu na ich faktyczne pobieranie. Dla biegu okresu, w którym student ma prawo ubiegać się i otrzymywać świadczenia stypendialne nie ma i nie miało znaczenia, czy student występuje w tym okresie o świadczenia oraz czy faktycznie w tym okresie świadczenia te pobiera. Ustawodawca dookreślił w sposób wyraźny, że okres przysługiwania świadczeń wynosi "12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta" (por. wyroki WSA w Poznaniu z 10 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Po 161/22, WSA w Warszawie z 4 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 864/22).

Art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. nie może być interpretowany odmiennie, w zależności od tego, o jakie stypendium ze świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 u.p.s.w.n. aktualnie występuje wnioskodawca. Jedynym kryterium, jakie w zakresie zastosowania art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. powinno być ustalone, to okoliczność przez jaką ilość semestrów wnioskodawca mógł ubiegać się o świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 u.p.s.w.n., z tego względu, że posiadał status studenta. Wyraźnie podkreślić bowiem należy, że przytoczona powyżej nowelizacja ustawy u.p.s.w.n. jednoznacznie ograniczyła czasokres, przez który prawo studenta do świadczeń przysługuje - do 12 semestrów, wiążąc ten czas z okresem samego studiowania, jako podstawowej przesłanki ustawowej związanej z uprawnieniem do ubiegania się o każde ze świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 u.p.s.w.n., z których student może korzystać. Innymi słowy, ustawodawca jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium, uzależnionym - co znajdowało potwierdzenie w ówczesnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym - od faktu otrzymywania świadczeń stypendialnych, dokonując aktualnie jej doprecyzowania, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na pierwszy i drugi stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 16 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 204/23, Lex nr 3636289).

W niniejszej sprawie, na podstawie danych zawartych w ogólnopolskiej sieci informacji o nauce i szkolnictwie wyższym POL-on organ ustalił, że skarżąca nie spełniła ustawowych warunków do przyznania wnioskowanego stypendium, ponieważ łączny okres kształcenia przekroczył 12 semestrów. Skarżąca studiowała w następujących okresach:

- od 1 października 2013 r. do 12 września 2017 r. Uniwersytet Warszawski, studia pierwszego stopnia, kierunek: Dziennikarstwo i komunikacja społeczna (łącznie 8 semestrów);

- od 1 października 2017 r. do 8 marca 2018 r. Uniwersytet Warszawski, studia pierwszego stopnia, kierunek: Dziennikarstwo i medioznawstwo (łącznie 2 semestry);

- od 1 października 2018 r. do 5 października 2021 r. Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, studia pierwszego stopnia, kierunek: Dziennikarstwo i komunikacja społeczna (łącznie 6 semestrów);

- od 1 października 2021 r. - nadal Akademia Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi, jednolite studia magisterskie, kierunek: Psychologia (łącznie 4 semestry).

Łączny okres kształcenia, jak prawidłowo ustalił Rektor wyniósł zatem 20 semestrów, co uprawniało organ do odmowy przyznania świadczenia. Ustawodawca jednoznacznie zmienił bowiem wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium stricte uzależnionym od daty otrzymywania świadczeń stypendialnych i aktualnie zawarł doprecyzowanie, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na pierwszy i drugi stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta. Skoro zatem w dniu złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024, tj. 4 września 2023 r. łączny okres kształcenia na uczelniach wyższych wyniósł 20 semestrów, to zasadnie organ odmówił przyznania wnioskowanego stypendium.

Przedstawione powyżej stanowisko dodatkowo potwierdza również uzasadnienie do rządowego projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 1569), w którym wskazano, że: "celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy jest zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu (...). Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia – do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia – do 7 semestrów. Jednocześnie w ust. 2 proponuje się utrzymanie dotychczasowej zasady, zgodnie z którą poszczególne świadczenia przysługiwały tylko na jednym kierunku studiów – w przypadku równoczesnego kształcenia na kilku kierunkach, przy czym pozostawia się do wyboru studenta, na którym kierunku będzie otrzymywał poszczególne świadczenia. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry. Zmiana ta korzystnie wpłynie przede wszystkim na wsparcie kształcenia na kierunkach medycznych trwających zazwyczaj 6 lat. Przepis w zaproponowanym brzmieniu zapewni studentom tych kierunków, analogicznie do przypadku studentów kształcących się na studiach trwających do 5 lat, możliwość pobierania stypendiów i zapomóg do czasu ukończenia studiów, także w przypadku wydłużenia okresu ich trwania o rok, np. w związku ze skorzystaniem z prawa do urlopu od zajęć. Ponadto - w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń – proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie "rozpoczęty semestr" występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru, czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc, czy dłużej (...)".

Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze należy wskazać, że na podstawie art. 18 ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkami, w których nie ujęto art. 1 - czyli począwszy od 18 grudnia 2021 r. Jedynie do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 w art. 16 ustawy zmieniającej przewidziano możliwość stosowania przepisów ustawy zmienianej, w brzmieniu dotychczasowym. Zatem, wyłącznie w tym zakresie ustawodawca nie posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy polegającej na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa - bowiem do przyznawania świadczeń, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, czyli trwającego w dacie dokonywanej zmiany dopuścił stosowanie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Natomiast wszystkie świadczenia wnioskowane już po tym semestrze (tzn. po pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022) podlegają reżimowi nowej regulacji. Powyższe oznacza, że odnośnie roku akademickiego 2023/2024, którego dotyczy wniosek skarżącej z dnia 4 września 2023 r. należy stosować przepisy u.p.s.w.n., w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą.

Nie ma zatem racji skarżąca twierdząc, że stosowanie art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. do stanów faktycznych zaistniałych przed jego wejściem w życie narusza zakaz retroakcji prawa. Wskazanej regulacji prawnej należy przypisać bowiem wymiar retrospektywny, tj. w uprawniony sposób regulujący skutki zdarzeń sprzed wejścia w życie ustawy. Ustawodawca nie posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy wyłącznie do przyznawania świadczeń w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, czyli trwającego w dacie dokonywanej zmiany. Natomiast wszystkie świadczenia wnioskowane już po tym semestrze podlegają reżimowi nowej regulacji i jakakolwiek inna interpretacja znowelizowanych norm prawnych od przedstawionej powyżej, byłaby wykładnią contra legem (por. m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 12 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 681/23).

Sąd podziela także prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd wyrażony na tle art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., w brzmieniu obowiązującym do 17 grudnia 2021 r., ale zachowujący nadal swoją aktualność do obecnie obowiązujących przepisów, że okresy pobierania świadczeń i kształcenia sprzed daty wejścia w życie art. 86-95 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tj. przed 1 października 2019 r. powinny być wliczane do 6-letniego okresu, o którym mowa w tym przepisie. Nie można bowiem uznać, że w przypadku, gdy dana osoba mająca status studenta pobierała świadczenie finansowe na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i z chwilą wejścia w życie nowej ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nadal miałaby status studenta, to należałoby ją traktować jak osobę studiującą, która w ogóle żadnego świadczenia finansowego nie otrzymała, a więc okres 6-letni pobierania świadczenia byłby liczony od nowa na podstawie nowej ustawy. Taka wykładnia pozwalałby takim studentom na pobieranie świadczeń finansowych przez okres znaczenie przekraczający 6 lat (tzn. maksymalnie 6 lat na podstawie nowej ustawy, a dodatkowo wcześniej na podstawie ustawy z 2005 r.) i byłoby to nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości. Zdecydowanie dyskryminowani byliby studenci, którzy rozpoczęliby studia w okresie obowiązywania ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wobec tych studentów, których studia rozpoczęły się przed wejściem w życie tej ustawy i którzy już na podstawie ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym uzyskali świadczenia finansowe (por. m.in. wyroki NSA z 7 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7051/21, z 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3596/21; z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3978/21; z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 4741/21; z 8 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3913/21).

W związku z powyższym niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut, że do ustalenia prawa do stypendium nie powinno się uwzględniać okresów studiowania przed zmianą art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., ponieważ stanowiłoby to naruszenie zasady zakazu stosowania prawa wstecz. Przyjęcie poglądu przedstawionego w skardze oznaczałoby, że student mógłby pobierać świadczenia przez okres znacznie dłuższy niż 12 semestrów (tzn. przez okres 6 lat przed zmianą art. 93 ust. 4, a następnie ponownie przez 12 semestrów począwszy od zmiany art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n.). Stanowiłoby to naruszenie konstytucyjnej zasady równości, ponieważ byłoby dyskryminujące dla studentów, którzy rozpoczęli studia po zmianie art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n.

Reasumując powyższe rozważania należy podkreślić, że treść art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., nie budzi obecnie wątpliwości interpretacyjnych i tym samym chybione są zarzuty postawione w skardze. Ustawodawca jednoznacznie zmienił normę art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., która dotychczas okres przysługiwania stypendium wiązała z okresem otrzymywania świadczeń stypendialnych, a w obecnym stanie prawnym zawarł doprecyzowanie, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na pierwszy i drugi stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta.

Wobec powyższego, podniesione w skardze zarzuty, w tym zarzut dotyczący naruszenia art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP należało uznać za niezasadne. Zdaniem sądu materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), podjęto wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., tj. zawiera wskazanie faktów i dowodów, na których organ się oparł oraz przytoczenie i wyjaśnienie przepisów mających zastosowanie w sprawie. Prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie decyzji ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., na mocy której organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

e.o.