Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 243/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 2024 poz 1283
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
article: art. 4, art. 15 § 1 i 4, § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Matek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta m.st. Warszawy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem m.st. Warszawy a Prezydentem Miasta Katowic przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie schronienia w schronisku dla osób w kryzysie bezdomności postanawia wskazać Prezydenta Miasta Katowic jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

PISMEM Z 3 GRUDNIA 2024 R. PREZYDENT M.ST. WARSZAWY WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA KATOWICE W SPRAWIE ROZPATRZENIA WNIOSKU T.B. O PRZYZNANIE MU SCHRONIENIA W SCHRONISKU DLA OSÓB W KRYZYSIE BEZDOMNOŚCI.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w schronisku dla osób bezdomnych ustalono, że zainteresowany ma ostatni adres zameldowania na pobyt stały w K. Wnioskodawca wskazał, że Prezydent Miasta Katowice, któremu przesłano wniosek zainteresowanego, nie negując swojej właściwości, podniósł, że wniosek powinien zostać rozpatrzony zgodnie z miejscem jego złożenia. W ocenie wnioskodawcy status zainteresowanego jest bezsporny i determinuje sposób ustalenia właściwości miejscowej organu, który powinien rozpatrzeć wniosek o umieszczenie w schronisku dla bezdomnych. Zaznaczył przy tym, że z uwagi na pobyt zainteresowanego w schronisku dla osób bezdomnych i uzyskiwany dochód przekraczający minimum socjalne, przypadek zainteresowanego nie ma charakteru niecierpiącego zwłoki.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Katowic, podtrzymał wcześniejsze stanowisko o swojej właściwości. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowany wnosił o przyznanie świadczenia w miejscu pobytu, podczas gdy Prezydent Miasta Katowice mógł udzielić świadczenia wyłącznie na terenie tej jednostki samorządu terytorialnego. W ocenie organu wniosek powinien zostać rozpoznany zgodnie z miejscem pobytu zainteresowanego jako przypadek niecierpiący zwłoki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Rozpoznając wniosek Prezydenta m.st. Warszawy, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta Katowic. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o przyznanie mu schronienia w schronisku dla osób w kryzysie bezdomności.

Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). Jednakże w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Ponadto w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3).

Mając powyższe na uwadze, należy zauważyć, że możliwość przyznania świadczenia przez organ właściwy dla miejsca pobytu wnioskodawcy stanowi wyjątek od reguł wynikających z art. 101 ust. 1 i 2 u.p.s. Oznacza to, że przepis art. 101 ust. 3 u.p.s. powinien być wykładany ściśle, a zatem znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadkach wskazanych w hipotezie normy rekonstruowanej na podstawie tego przepisu. Mając powyższe na uwadze, odnotować należy, że zainteresowany nie jest cudzoziemcem ani osobą, której udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Ponadto z uwagi na zabezpieczenie potrzeb zainteresowanego przez czasowe umieszczenie go w schronisku dla bezdomnych oraz osiągany przez niego dochód nie można uznać, że rozpoznawana spraw stanowi sprawę niecierpiącą zwłoki, a sytuacja zainteresowanego jest sytuacją wyjątkową, którą można uznać za szczególną sytuację osobistą. Powoduje to, że właściwość miejscowa organu, który powinien rozpatrzyć wniosek zainteresowanego, nie może być ustalona na podstawie art. 101 ust. 3 u.p.s.

W konsekwencji powyższego, uwzględniając niekwestionowany status zainteresowanego jako osoby bezdomnej, właściwość miejscowa powinna zostać ustalona zgodnie z dyspozycją art. 101 ust. 2 u.p.s., tj. według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały osoby bezdomnej. Oznacza to, że organem, który powinien rozpatrzyć wniosek zainteresowanego, jest Prezydent Miasta Katowic, w którym to mieście zainteresowany ma ostatni adres zameldowania na pobyt stały.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.