Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2198/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sadu") decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją/decyzją odwoławczą") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania S. W. (dalej "Skarżącego") od decyzji Wójta Gminy W. (dalej "Wójta") z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], nakazującej Skarżącemu jako właścicielowi działki nr ew. [...], [...] i [...], obręb geodezyjny W. D., przywrócenie stanu poprzedniego wody na gruncie – utrzymał decyzję Wójta w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez SKO zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej, przedstawia się następująco:

1. Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Wójt zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie wydania na podstawie art.29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 469), dalej "Prawa wodnego/ustawy z 2001 r.", decyzji nakazującej właścicielowi działki nr ew. [...], [...] i [...] obręb geodezyjny W. D., gmina W. (dalej "działki Skarżącego/przedmiotowe działki"), przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zabezpieczających szkodom, w związku z prawdopodobieństwem spowodowania przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającego na grunty sąsiednie.

2. Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], Wójt nakazał Skarżącemu przywrócenie stanu poprzedniego wody na gruncie poprzez usunięcie z terenu przedmiotowych działek nasypu wykonanego wiosną 2015 r. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., znak [...], SKO uchyliło w całości decyzję Wójta z dnia [...] listopada 2015 r. i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

3. Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Wójt ponownie nakazał Skarżącemu przywrócenie stanu poprzedniego wody na gruncie poprzez usunięcie z terenu jego nieruchomości całości wykonanego nasypu do pierwotnego poziomu gruntu wskazanego warstwicami na planie sytuacyjnym stanowiącym załącznik do decyzji.

4. Skarżący wniósł do SKO odwołanie od powyższej decyzji.

III. Jak już wskazano, zaskarżoną obecnie decyzją odwoławczą, wydaną po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego od decyzji Wójta z dnia [...] listopada 2017 r., SKO utrzymało decyzję Wójta w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie odwoławcze, SKO wskazało w szczególności, co następuje:

1. Na zasadzie art.545 ust.4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. poz. 1566, z późn. zm.), dalej "Prawa wodnego z 2017 r.", obowiązującej od dnia 1 stycznia 2018 r., do sprawy niniejszej, jako wszczętej i niezakończonej przed w/w datą, mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, tj. przepisy Prawa wodnego z 2001 r.

2. W rozpatrywanej sprawie wystąpiła sytuacja, o której mowa w art.29 ust.3 ustawy z 2001 r., tj. Skarżący spowodował na swoim gruncie tego rodzaju zmiany stanu wody (poprzez wykonanie na gruncie nasypu), które wpływają szkodliwie na grunty sąsiednie (tj. na działkę nr [...] w postaci zalegania na niej wody, uniemożliwiającego wykorzystywanie działki), co jednoznacznie potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, obejmujący oględziny gruntu oraz opinię biegłej. Z tej racji wystąpiły przesłanki do nakazania Skarżącemu, jako właścicielowi w/w gruntu, przywrócenie stanu poprzedniego. Stosownie do powyższego:

Poza samodzielnym przeprowadzeniem oględzin organ I instancji powołał biegłą – M. C., która sporządziła "Opinię w sprawie zmiany stanu wody na gruncie dotycząca ustalenia przyczyn występowania podtopień na działce nr ew. [...] w W.D. w związku z wykonaniem nasypu na działkach nr ew. [...], [...] i [...] obręb W. D., gmina W., Powiat O., Województwo [...]". Wskazano, że działka [...] najdłuższym bokiem przylega do działki [...], od zachodu graniczy z drogą gruntową, od południa z działką nr [...], a od zachodu z działką nr [...]. Powierzchnia działki nachylona jest w kierunku północnych (zachodnia cześć działki) i północno - wschodnim (wschodnia cześć działki). Działki [...], [...] i [...] położone są na północ od działki [...]. Rzędne na tych działkach obniżają się ku północy i północnemu wschodowi, w kierunku rzeki [...]. Utworzenie nasypu na tych działkach w latach 2015-2016 spowodowało podniesienie poziomu terenu o około [...]-[...] m we wschodniej części wymienionych działek oraz [...]-[...] m w środkowej i zachodniej części, ponad istniejącą w tych miejscach wcześniej powierzchnię naturalną. Naturalna powierzchnia terenu na działkach [...], [...] i [...] przed powstaniem nasypu obniżała się z południowego zachodu w kierunku północno-wschodnim. Naturalny kierunek spływu wód powierzchniowych przed powstaniem nasypu był zgodny z opisanym nachyleniem terenu.

Nasyp stanowi sztuczną barierę odpływu wód powierzchniowych z działki nr [...] zgodnie z naturalnym spadkiem powierzchni terenu. Woda gromadzi się na działce [...] w zagłębieniach bezodpływowych. W wyniku zatrzymań na działce [...] dochodzi do podtopień uniemożliwiających użytkowanie działki nr [...].

Na przedmiotowych działkach nr [...], [...], [...], [...] wykonano 6 sond ręcznych i szurf, w celu szczegółowego rozpoznania budowy geologicznej utworów przypowierzchniowych oraz pomiaru głębokości do pierwszego zwierciadła wód podziemnych.

Biegła wskazała, że przy zachowaniu naturalnych kierunków odpływu wody opadowe i roztopowe z terenu wyżej położonej działki nr [...] spływały do niżej położonych działek [...], [...] i [...] w kierunku doliny rzeki [...].

Na występowanie podtopień na działce [...] decydujący wpływ ma odcięcie dotychczas istniejących dróg naturalnego, okresowego odpływu wód po powierzchni terenu w kierunku północno - wschodnim. Utrzymywanie się wody na powierzchni działki nr [...] świadczy o braku możliwości spływu wód powierzchniowych w kierunku nasypu oraz o ograniczonej możliwości lub braku przepływu wód powierzchniowych w obrębie nasypu ze względu na występowanie gruntów słabo przepuszczalnych.

W opinii wskazano, że w celu przywrócenia pierwotnych stosunków wodnych na działce [...] wskazane jest usunięcie z działek Skarżącego nasypu do poziomu gruntu rodzimego w celu odtworzenia naturalnej powierzchni i przywrócenia pierwotnych stosunków wodnych. Usuniecie powinno obejmować całość bądź część nasypu na kierunku odpływu wód. Oba warianty przedstawiono na rysunkach stanowiących część opinii. W przypadku usunięcia części nasypu niezbędne jest wykonanie rowu opaskowego wzdłuż nasypu na terenie działki [...] umożliwiającego odprowadzenie wód z zachodniej części działki [...] na teren działek nr [...], [...] i [...] w kierunku północno wschodnim.

W świetle powyższego uznać należy, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało zaistnienie zmiany stosunków wodnych. Na działkach [...], [...] i [...] wykonano nasyp, co zostało potwierdzone w toku dwukrotnych oględzin, ustaleń biegłego oraz jest potwierdzone przez strony, w tym odwołującego się. Zdjęcia wykonane w toku oględzin jasno pokazują dokonane podwyższenie terenu. Również powyższe dowody wskazują na zaleganie wody na działce [...], która nie ma odpływu. Istotne są tu ustalenia biegłego, co do naturalnego kierunku spływu wody, istniejącego przed wykonaniem nasypu. Nachylenie powierzchni powodowało spływ z działki [...] w kierunku działek nr [...], [...] i [...]. Utworzenie nasypu na działkach nr [...], [...] i [...] zatrzymało ten naturalny spływ powodują podtopienia na działce [...].

Tym samym należy stwierdzić, że, wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 29 ust. 1. Właściciel działek nr [...], [...] i [...] poprzez podwyższenie terenu tych działek (nasyp) spowodował uniemożliwienie spływu wody w ramach naturalnego, istniejącego układu. Działanie takie jest zabronione w świetle ww. art. 29 ust. 1.

Zmiana powyższa spowodowała szkodę po stronie właściciela działki nr [...] w postaci zalegania wody na jej terenie, uniemożliwiając jej wykorzystanie. Szkoda nie musi mieć przy tym materialnego, uchwytnego w postaci pieniężnej wymiaru. Również ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości stanowi o szkodzie. Z tego względu dokonane ustalenia są w tym względzie wystarczające.

3. Odnotować należy, że biegła nie dokonywała szczegółowych ustaleń co do działki nr [...], a zatem nie badała, czy również na terenie tej działki dochodzi do powstawania szkód, wiążących się ze zmianą stosunków wodnych na działkach Skarżącego. Jednakże skoro przedmiotem sprawy było ustalenie, czy na gruncie Skarżącego doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla innych gruntów, która to zmiana została już bezspornie stwierdzona, to nie ma potrzeby ustalania, czy szkoda taka wystąpiła także na innych nieruchomościach. Poczynione ustalenia są wystarczające dla rozwiązania kwestii zmiany stosunków wodnych, w szczególności w świetle przyjętej metody przywrócenia stosunków wodnych.

4. Przepis art. 29 ust. 3 ustawy z 2001 r. upoważnia organ do stosowania dwojakiego rodzaju środków, tj. 1) nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub 2) nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Środki zaproponowane w niniejszej sprawie przez biegłą mieszczą się w tak określonym katalogu.

Organ I instancji przyjął, że z uwagi na skład wykonanego nasypu (opady) koniecznym jest jego usunięcie w całości. Uznać jednak należy, że opieranie się na tego rodzaju kryterium wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania w sytuacji, w której zagadnienie usuwania odpadów regulują przepisy innych ustaw, tj. np. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska czy ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. To z punktu widzenia tych ustaw bezspornie wskazanym byłoby ustalanie składu materiałów nawiezionych na grunt Skarżącego. Pozostaje to jednak poza przedmiotem sprawy niniejszej, której istotę wyczerpuje już ustalenie konkretnych działań właściciela gruntu, wywołujących szkodliwe zmiany stosunków wodnych, nie wymagające oceny, czy działania te pociągnęły za sobą naruszenia także innych regulacji prawnych.

Przyjąć przy należy, że dopuszczone przepisem wykonanie odpowiednich urządzeń mających zapobiegać szkodom (zamiast orzeczenia nakazu restytucji), znajdzie zastosowanie w tych sytuacjach, w których technicznie, organizacyjne lub finansowo przywrócenie dotychczasowego stanu byłoby niemożliwe lub bardzo utrudnione lub wiązałoby się z nadmiernym nakładem środków lub utrudnień. Okoliczności tego rodzaju nie zachodzą w sprawie niniejszej, w której usunięciu podlegać będzie, w prosty mechaniczny sposób, nadmiar materiału, z którego wykonany jest nasyp.

Z uwagi na fakt, iż biegła nie określiła, na ile skuteczna byłaby zaproponowana metoda jedynie częściowego usunięcia nasypu, jak też z racji tego, iż takie ustalenia nie mogłyby dawać pełnej gwarancji skuteczności, należy w niniejszej sprawie dążyć do przywrócenia pierwotnego stanu. Działanie takie wyeliminuje również przyszłe, ewentualne zarzewie dalszych konfliktów sąsiedzkich, gdyż żadna ze stron niniejszej sprawy nie będzie mogła twierdzić, że wykonane urządzenia są albo nie są skuteczne, a zmiana stosunków wodnych nadal występuje albo nie.

W świetle powyższych okoliczności skonkludować należy, iż pomimo niewskazania w uzasadnieniu decyzji Wójta pełnych i poprawnych rozważań co do przesłanek wyboru najlepszej metody przywrócenia prawidłowych (dotychczasowych) stosunków wodnych, to nakazane przez Wójta usunięcie przez Skarżącego całego nasypu uznać należy za prawidłowe, racjonalne i najlepiej uzasadnione. Rozwiązanie takie zapobiegnie dalszym szkodom, albowiem ich dotychczasowa przyczyna zostanie usunięta całkowicie.

5. Odwołanie koncentruje się na niezbadaniu przez Wójta kwestii spływu na działkę [...] wody z innych działek. Powyższe ma jednakże istotnego znaczenia w sprawie. Nawet gdyby także na innych okolicznych działkach wystąpiła zmiana stosunków wodnych, skutkująca zwiększonym spływem wody na działkę [...], to nie zmienia to faktu, iż na działkach Skarżącego istnieje bariera dla spływu z działki nr [...] wszelkiego rodzaju wody, tj. w pierwszej kolejności wody dostającej się na tę działkę już w ramach normalnego stanu okolicznych stosunków wodnych (a zatem bez konieczności uwzględniania ewentualnych zwiększeń tego spływu, które miałyby być wywołane sugerowanymi przez Skarżącego szkodliwymi zmianami stanu stosunków wodnych, dokonywanymi na działkach okolicznych).

Zaznaczyć jednak należy, że żaden z przeprowadzonych dowodów nie wykazał, aby na pobliskich działkach, innych niż działki Skarżącego wystąpiła zmiana stosunków wodnych, mogąca powodować szkody na działce nr [...]. Przedłożone przez Skarżącego zdjęcia przedstawiają bliżej niesprecyzowane miejsca. Są na nich widoczne fragmenty terenu, ogrodzenia, gruzu i innych odpadów. Jest też widoczna droga gruntowa z zagłębieniem wypełnionym wodą oraz podłużne zagłębienie pomiędzy drzewami, mogące być rowem, również wypełnione wodą. Nie można na ich podstawie ustalić czego mają dotyczyć i co obrazować.

Do podobnych wniosków prowadzi także zapoznanie się z dwoma przedłożonymi przez Skarżącego filmami [...]. Filmy te przedstawiają teren przedstawiony na zdjęciach, w takim samym stopniu nie wnosząc nic do sprawy.

6. Podkreślić należy, że najważniejszym dowodem w sprawach takich jak niniejsza jest opinia biegłego. Sporządzona opinia na potrzeby niniejszego postępowania jest spójna i logiczna. Wskazano jasno na czym ją oparto, dokumentując czynności i przedstawiając je w formie graficznej. Opinia ta koresponduje z innymi dowodami w sprawie, w szczególności z dokonanymi oględzinami. Natomiast odwołujący się nie przedstawił żadnych dowodów ją podważających, zwłaszcza w zakresie ustaleń odnośnie stanu faktycznego na działkach własnych oraz na działce nr [...]. Nie przedstawiono zwłaszcza kontropinii, w której inny biegły przedstawiłby fakty lub okoliczności podważające ustalenia biegłego powołanego przez organ.

7. Odnosząc się do argumentacji odwołania, kwestionującej ustalenia Wójta w z zakresie odpadów, to jak już wskazano, powyższe nie ma znaczenia dla wyniku sprawy. Dla jej rozstrzygnięcia nie jest bowiem istotne to, z jakiego materiału wykonano nasyp (podwyższenie terenu). Na marginesie można jednak wskazać, że zdjęcia jasno przedstawiają, że teren na pewno nie jest pokryty materiałem budowlanym, mającym służyć prowadzonej budowie. Teren ten jest równo pokryty chaotycznie ułożonymi kawałkami przemieszanego, różnego rodzaju materiału (kawałki cegieł, gruz, ziemi itp.), porośniętego lub poprzerastanego roślinnością. Nie ma więc natury pełnowartościowego materiału budowlanego, jak i nie jest zgromadzony w sposób świadczący aby miałby zostać wykorzystany do budowy.

IV. Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. Skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję SKO z dnia [...] maja 2018 r., podnosząc naruszenie przez organ następujących przepisów prawa:

1) art. 78 § 1 i art 84 § 1 w zw. z art 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez niedopuszczenie uzupełniającego dowodu z opinii biegłego z zakresu postępowań wodnoprawnych, o którego przeprowadzenie wnosił Skarżący, na okoliczność wpływu wykonanego na nieruchomości Skarżącego nasypu na zmianę stanu wód na gruncie, a także powodów występowania podtopień na sąsiednich nieruchomościach, podczas gdy okoliczność ta posiada dla zapadłego rozstrzygnięcia kapitalne znaczenie, co skutkowało nienależytym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, a w rezultacie znalazło odzwierciedlenie w treści orzekania;

- a w wypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu:

2) art. 7 i art 8 § 1 k.p.a., poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego przejawiającego się załatwieniem toczącej się sprawy administracyjnej w sposób sprzeczny ze słusznym interesem Skarżącego, tj. wydaniem decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji nakazujące przewrócenie do stanu poprzedniego wód na gruncie Skarżącego poprzez usunięcie z terenu nieruchomości całości wykonanego nasypu, podczas gdy jego uwzględnienie winno skutkować wydaniem decyzji reformatoryjnej polegającej na zobowiązaniu Skarżącego do wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie i przywracających stan poprzedni wód na jego gruncie w myśl dyspozycji art. 29 ust. 3 in fine ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.), dalej: p.w., któremu to rozstrzygnięciu nie sprzeciwia się interes społeczny, a które znajduje uzasadnienie w konstytucyjnie chronionych wartościach wynikających z art. 21 ust. 1, art. art 31 ust. 3 oraz art. 64 ust 1 i 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483), dalej: Konstytucja RP;

3) art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a., polegającą na bezkrytycznym uznaniu za wiążącą dla treści rozstrzygnięcia wydanej w sprawie opinii biegłego, w której to zarekomendowano, iż przywrócenie stanu pierwotnego wód na gruncie Skarżącego jest możliwe poprzez usunięcie wykonanego nasypu w całości lub części, nie odnosząc się jednocześnie do możliwość zastosowania innego środka restytucyjnego w postaci wykonania urządzeń drenażowych, w sytuacji gdy takie rozstrzygnięcie było zgodne z interesem Skarżącego, a interes społeczny się temu nie sprzeciwiał, co skutkowało wydaniem decyzji o treści zbieżnej z konkluzjami opinii.

Uzasadniając w/w zarzuty, Skarżący wskazał w szczególności, co następuje:

(i) Dokonując oceny zmiany stanu wód na gruncie Skarżącego biegła nie wzięła jednak pod uwagę zasygnalizowanej przez Skarżącego możliwość, iż podtopienia występujące na działce o numerze ewidencyjnym [...] mogą być spowodowane spływem wód z innych działek z nią sąsiadujących. Wobec powyższego Skarżący w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego zgłaszał konieczność przeprowadzenia uzupełniającej opinii biegłego, która ową kwestię by wyjaśniała. Zaproponował nawet, iż osobiście złoży prywatną opinię odpowiedniego specjalisty. Opinia, o której mowa, nie została złożona. Stało się tak z przyczyn obiektywnych, ze względu na długi czas oczekiwania jej sporządzenie związany z brakiem osób posiadających odpowiednie kompetencje do opiniowanie w dziedzinie spraw wodnoprawnych. W opinii Skarżącego bezzasadny jest przeto zarzut organu II instancji, iż "odwołujący nie przedstawił żadnych dowodów ją opinię biegłego — przypis autora] podważających". Opinia taka, zwana przez organ kontropinią, nie mogła bowiem zostać złożona w odpowiednim terminie z przyczyn od Skarżącego niezależnych. Podkreślić trzeba jednakże, iż stosownie do treści art. 7 k.p.a. to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

(ii) Organ nie wykazał, iż wyegzekwowanie od Skarżącego niezbędnych obowiązków restytucyjnych oraz prewencyjnych nie może nastąpić poprzez wykonanie odpowiednich urządzeń drenażowych (zamiast daleko bardziej uciążliwego usuwania całości nasupu). Z art.29 ust.3 Prawa wodnego wynika, że w wypadku naruszenia dyspozycji art. 29 ust. 1 p.w. właściwy organ administracji publicznej może wydać decyzję o dwojakich skutkach: 1) nakazującą przywrócenie stanu poprzedniego (skutek restytucyjny) lub 2) nakazującą wykonie urządzeń zapobiegającym szkodom (skutek prewencyjny). Jak podkreśla się w orzecznictwie literalna wykładnia komentowanego unormowania wskazuje, że do uznania organu administracji publicznej pozostawiono wybór, która spośród tych sankcji w sposób bardziej efektywny doprowadzi do zniwelowania ujemnych następstw zmiany stanu wód na danym gruncie.

W trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, podczas czynności oględzin w dniu [...] lipca 2015 r., Skarżący — zdając sobie sprawę z możliwości zmiany stanu wód na gruncie swojej nieruchomości, która skutkować mogła podtopieniami na sąsiedniej nieruchomość oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] — zgłosił gotowość do zainstalowania odpowiednich urządzeń drenażowych, których wykonanie miało doprowadzić do przywrócenia pierwotnego stanu wód na sąsiadującej nieruchomości, a także zapobiegać ewentualnym podtopieniom w przyszłości (Protokół z oględzin przeprowadzony w dniu [...] lipca 2015 r., k. 45; decyzja Wójta Gminy W. nr [...] z dnia 16[...] listopada 2015 r., s. 4). Co więcej, organ I instancji owe rozwiązanie zaaprobował, twierdząc, że "zamysł ten zasługuje na uznanie pod względem możliwości przywrócenia pierwotnego spływu wód z dz. nr ew. [...] w W. D.". Wydał jednak decyzję nakazującą przywrócenie stanu poprzedniego wody na gruncie poprzez usunięcie z terenu nieruchomości nasypu ze względu na rzekomą sprzeczność proponowanego rozwiązania z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2015 r., poz. 122 ze zm.) oraz z decyzją Wójta Gminy W. o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Powyższa argumentacja nie mogła się ostać, na co wskazał również organ II instancji; nie jest wszakże przedmiotem postępowania wszczętego na podstawie art 29 ust. 3 p.w. ocena stanu faktycznego pod względem przepisów o gospodarce odpadami (decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r., [...], s. 7-9).

W takim stanie rzeczy dla Skarżącego zupełnie niezrozumiała i nieznajdująca prawnego uzasadnienia jest decyzja organu II instancji o utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skoro bowiem odpadła zasadnicza przyczyna wydania decyzji nakazujące przywrócenie stanu poprzedniego poprzez usunięcie nasypu, a inne powody wydania takiej decyzji nie występują, zgodnie z dyrektywą płynącą z art. 7 k.p.a., organ administracji winien załatwić sprawę zgodnie ze słusznym interesem obywatela. Ten zaś, mając na względzie zasygnalizowane w toku postępowania propozycje Skarżącego, przemawiał za wydaniem decyzji zobowiązującej Skarżącego do wykonania urządzeń drenażowych zapobiegających powstaniu ewentualnej szkody oraz przywracających stan wód do ich pierwotnego poziomu. Rozstrzygnięciu temu nie sprzeciwiał się również interes społeczny, gdyż żadna strona postępowania nie wnosiła zastrzeżeń wobec takiego kierunku orzekania. Wobec tego nie znajduje także zrozumienia dywagacja organu II instancji, jakoby decyzja o nakazaniu usunięcia nasypu eliminowała przyszłe, ewentualne zarzewie dalszych konfliktów sąsiedzkich, skoro żadna ze stron postępowania nie zgłosiła uwag co do rozstrzygnięcia alternatywnego, które zostało przecież zaproponowane przez Skarżącego w ich obecności.

W treści tej opinii zarekomendowano jedynie przywrócenie stanu poprzedniego wód na gruncie poprzez usunięcie nasypu w całości lub w części, poprzestając, w zakresie rozstrzygnięcia alternatywnego, na lakonicznym wskazaniu, że "brak drenażu płytko występujących wód gruntowych oraz niska zdolność retencji utworu podłoża w powiązaniu z podstawową przyczyną w postaci barier dla spływu wód, którą stanowi nasyp zbudowany z gruntów słaboprzepuszczalnych są dodatkowymi czynnikami warunkującymi występowanie podtopień na działce [...]".

Nie negując wartości merytorycznej powyższej konkluzji, w żaden sposób nie przesądza ona o tym, iż nałożenie obowiązku restytucyjnego oraz prewencyjnego nie może nastąpić poprzez wykonanie odpowiednich urządzeń drenażowych. Nie postawiono w niej bowiem wniosku, iż wykonanie takich urządzeń nie będzie środkiem wystarczającym do usunięcia skutków w postaci podtopień. Nawet zresztą, gdyby sytuacja taka miała miejsce, nie ulega wątpliwości, iż to organ administracji jest dysponentem postępowania toczącego się w danej sprawie i to on decyduje o kierunku rozstrzygnięcia, nie zaś biegły w ramach wydawanej opinii.

(iii) Wydanie decyzji nakazującej usunięcie nasypu pozostaje w sprzeczności z ekonomicznym i prawnym interesem Skarżącego; wiąże się wszak z poniesieniem przez niego znaczących wydatków związanych z jego usunięciem, a także poważną ingerencją w prawo własności jego nieruchomości, które podlega ochronie konstytucyjnoprawnej oraz konwencyjnej. Usunięcie wykonanego nasypu wiązać się będzie bowiem ze dużymi kosztami, zwłaszcza wobec znaczącej powierzchni nieruchomości, którą ten nasyp zajmuje. Jednocześnie rozstrzygnięcie to w istotny sposób ogranicza prawo własności Skarżącego, które doznaje ochrony na gruncie art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP. Odnotować tymczasem należy, iż organ II instancji nie wskazał żadnych racji, które pozwalałyby uznać, iż jedynym możliwym sposobem ograniczenia prawa własności Skarżącego — wobec wystąpienia negatywnych konsekwencji wykonywania tego prawa — jest usunięcie nasypu.

V. W odpowiedzi na skargę, zawartej w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2018 r., które wpłynęło do Sądu w dniu następnym, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Pismem z dnia [...] lipca 2018 r., które wpłynęło do Sądu w dniu [...] sierpnia 2018 r., pełnomocnik Skarżącego wniósł o przeprowadzenie w trybie art.106 § 3 p.p.s.a. uzupełniającego postępowania dowodowego z opinii prywatnej geologa M. C., sporządzonej w lipcu 2018 r., na okoliczność istnienia możliwości restytuowania na gruncie Skarżącego prawidłowego stanu wody poprzez wykonanie na tym gruncie odpowiednich urządzeń drenażowych w miejsce orzeczonego przez organy nakazu usunięcia nasypu w całości.

VII. Na podstawie art.106 § 2 p.p.s.a. Sąd postanowił przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe ze w/w opinii prywatnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VIII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję SKO z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.1066 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2017 poz.1369 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

IX. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było rozstrzygnięcie, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki, przewidziane w art.29 ust.3 Prawa wodnego z 2001 r., upoważniające Wójta (a w drugiej instancji SKO) do nałożenia na Skarżącego obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego wody na jego gruncie. Sąd w całości podziela stanowisko zajęte w wydanych w sprawie decyzjach organów obu instancji, iż w/w ustawowe przesłanki wystąpiły, co oznacza, iż nałożenie na Skarżącego stosownych obowiązków restytucyjnych było w pełni zasadne. Zarzutów skargi nie można było w tej sytuacji uwzględnić.

2. Przepis art.29 Prawa wodnego reguluje kwestie podstawowych obowiązków właścicieli nieruchomości, związanych z utrzymywaniem pożądanego stanu wody na gruncie oraz przewiduje instrumenty prawne, mające na celu wyegzekwowanie tych obowiązków.

Art.29 ustawy stanowi zatem, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody ma gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich ani też odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust.1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust.2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust.3).

Z przywołanych przepisów wynika zatem wprost, że na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek takiego jej użytkowania, by nie powodować zmian w stanie wody na gruncie, wpływających szkodliwie na grunty sąsiednie, a jeżeli już do takiej niepożądanej zmiany dojdzie, to na wspomnianym właścicielu ciąży obowiązek usunięcia stwierdzonych przeszkód lub zmian.

Zastosowanie instrumentów przewidzianych w art. 29 ust. 3 ustawy wymaga wykazania przez organ prowadzący postępowanie łącznego wystąpienia dwóch przesłanek, tj.: 1) wywołania przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie, 2) szkodliwego oddziaływania przez taką zmianę na grunty sąsiednie. Prowadzone przez organ administracji postępowanie wyjaśniające ma zatem ustalić, czy do zmiany naturalnego stanu wody na gruncie istotnie doszło, a jeżeli tak, to czy zmiana taka wpłynęła niekorzystnie na grunty sąsiednie. Niezbędnym jest wnikliwe ustalenie, czy zaistniała zmiana pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z powstałą na gruncie szkodą.

Przepisy ustawy Prawo wodne nie zawierają definicji "zmiany stanu wody na gruncie". Jednakże analiza przepisu art. 29 ustawy prowadzi do wniosku, że spowodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 p.w., to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 27 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 556/12). W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że zastosowanie przez organy administracji publicznej wskazanej w art. 29 ust. 3 p.w. normy prawnej wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak - z jakiej przyczyny, w szczególności czy dokonane zmiany spowodowały szkody na gruntach sąsiednich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 613/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 638/2009, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 642/2009, publ.: cbois).

Wskazanych wyżej ustaleń organ winien dokonać zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego, określonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które nakazują organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, a w szczególności zobowiązują do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona może nastąpić dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

3. Odnosząc powyższe uwarunkowania prawne do niniejszej sprawy, należy stwierdzić, co następuje:

(i) Podstawowym dowodem w niniejszej sprawie jest opinia biegłej, sporządzona na zlecenie organu I instancji z lutego 2017 r., stwierdzająca w sposób jednoznaczny, iż podniesienie terenu działek Skarżącego (tj. utworzenie na nich nasypu), położonych na północ od działki nr [...], stanowi przeszkodę do odprowadzania do rzeki [...] wody spływającej na tę działkę. Oczywiste jest zatem (por. str.4 – 5 opinii) zarówno: (-) nachylenie powierzchni działki nr [...] w stronę działek Skarżącego (zachodnia część działki nachylona jest w kierunku północnym, natomiast część wschodnia w kierunku północno – wschodnim), wymuszające ruch wody w kierunku tych działek, (-) obniżanie się rzędnych terenu na działkach Skarżącego w kierunku rzeki [...], (-) utworzenie na działkach Skarżącego nasypu w latach 2015 – 2016, powodujące podniesienie poziomu terenu o około 0,4 – 0,7 metra we wschodniej części oraz 1,1 – 1,5 metra w środkowej i zachodniej części ponad istniejącą w tych miejscach wcześniej powierzchnię naturalną, (-) stanowienie przez nasyp sztucznej bariery dla odpływu wód powierzchniowych z działki nr [...] zgodnie z naturalnymi spadkami powierzchni terenu.

Konkludując w/w ustalenia rzeczoznawczyni wskazała, iż przywrócenie na działkach Skarżącego właściwego stanu stosunków wodnych wymaga usunięcia z tych działek nasypu, rekomendując w tym zakresie dwa alternatywne warianty, tj. (-) usunięcie nasypu w całości, (-) usunięcie nasypu w części, obrazując te rekomendacje na stosownych szkicach. W oparciu o w/w stanowisko opinii, organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż zasadnym jest nakazanie Skarżącemu usunięcie nasypu w całości.

Skarżący zarzucił organom zarówno: 1) zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, prowadzące do nieustalenia rzeczywistego wpływu zmian poczynionych na jego działkach na stosunki wodne na działce nr [...], jak i 2) orzeczenie w stosunku do Skarżącego najdalej idącego środka restytucyjnego, tj. nakazanie usunięcia przedmiotowego nasypu w całości, bez rozważenia możliwości co najmniej ograniczenia tego nakazu do usunięcia wyłącznie części nasypu, czy (co z punktu widzenia Skarżącego stanowiłoby wariant najkorzystniejszy) zastąpienia nakazu usunięcia nasypu nakazem urządzenia na gruncie instalacji drenażowej. Zarzutów tych Sąd nie podziela. Stosownie do powyższego:

(ii) Skarżący zarzuca organom zaniechanie ustalenia, czy rzeczywistą i wyłączną przyczyną podtapiania działki nr [...], położonej na południe od działek Skarżącego, jest nie przekształcenie rzeźby terenu, do którego doszło na jego działkach, a niezgodna z prawem zmiana stanu wody na tych działkach okolicznych, z których woda spływa na działkę nr [...] (chodzi o tereny położone na zachód od tej działki, za drogą gruntową). Skarżący podnosi w tym kontekście, że: (-) faktem bezspornym jest, iż na działkę nr [...] spływają wody z gruntów dalej położonych, oddzielonych od tej działki drogą gruntową, (-) zachodzi podejrzenie, iż w/w ruch wody, skierowany od zachodu na działkę nr [...], nie jest wynikiem naturalnych procesów przyrodniczych a jest konsekwencją naruszających prawo zmian stosunków wodnych, zachodzących na w/w działkach okolicznych. Stanowisko Skarżącego należałoby w tej sytuacji interpretować w ten sposób, mając na uwadze to, iż według organów zlokalizowany na jego gruncie nasyp blokuje dalszy (tj. do rzeki [...]) odpływ w/w wody spływającej na działkę nr [...], iż w przypadku wyeliminowania sugerowanego przez Skarżącego naruszania stosunków wodnych na działkach okolicznych (którego zignorowanie Skarżący zarzucił organom) potrzeba odprowadzania wody z działki nr [...] (za pośrednictwem działek Skarżącego) bądź to całkowicie ustałaby bądź to ulegałby istotnemu zmniejszeniu (co hipotetycznie mogłoby zasadniczo wpłynąć na zakres obowiązków, nałożonych na Skarżącego na podstawie art.29 ust.3 ustawy z 2001 r.).

Sąd podziela jednakże stanowisko organów, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje przekonujących podstaw do przyjęcia, iż: (-) dokonujący się z okolicznych działek spływ wód na działkę nr [...] w całości bądź istotnej części jest wynikiem takich działań właścicieli w/w działek, które naruszają obowiązki przewidziane w art.29 ust.1 ustawy z 2001 r., (-) nałożenie na Skarżącego zobowiązań, o których mowa w art.29 ust.3 ustawy z 2001 r., prowadziłoby do nieusprawiedliwionego pociągnięcia Skarżącego do odpowiedzialności za delikty administracyjne innych podmiotów.

Odnotować należy, iż na przestrzeni całego postępowania administracyjnego Skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób (ograniczając się w tej kwestii wyłącznie do stwierdzeń ogólnych), iż spływanie wody na działkę nr [...], dokonujące się z gruntów leżących za drogą gruntową, miałoby być wynikiem działania nie sił natury, a wynikiem zakłócania naturalnych procesów przez człowieka. W tej sytuacji brak jest racjonalnych przesłanek, nakazujących zakwestionowanie stanowiska organów, iż spływ wody na działkę nr [...] jest prostą konsekwencją spływania wód roztopowych i opadowych z terenów położonych wyżej na teren o rzędnej niższej.

Podkreślić w tym kontekście należy całkowitą trafność argumentacji skargi, iż z racji tego, iż art.7 k.p.a. obliguje organy administracji do wyczerpującego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to na organach prowadzących postępowanie w niniejszej sprawie spoczywał obowiązek zgromadzenia z urzędu, tj. bez oczekiwania na jakiekolwiek inicjatywy dowodowe Skarżącego, całego materiału dowodowego, niezbędnego do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie oczywistym jest, iż to w wyłącznej kompetencji organu pozostaje na etapie postępowania administracyjnego ocena (weryfikowana następnie w postępowaniu sądowo – administracyjnym), czy dany materiał dowodowy wystarcza do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, czy też wymaga on dalszego uzupełniania. W ramach powyższego organ nie jest zatem związany wnioskami dowodowymi strony, co oznacza, iż powinien uwzględnić te spośród z nich, które uważa za przydatne dla pełniejszego wyjaśnienia sprawy, niemniej nie ma obowiązku uwzględniać tych wniosków strony, które ocenia jako zbędne. Tym samym nie można poczynić orzekającym w niniejszej sprawie organom formalnego zarzutu, iż nie przychyliły się do wniosku Skarżącego o uzupełnienie opinii sporządzonej przez biegłą (o ustalenia w zakresie ewentualnych zmian stanu wody na gruntach położnych za drogą gruntową) w sytuacji, w której w ocenie organów okoliczności sprawy, w tym w szczególności treść opinii biegłej, nie uzasadniały dokonywania takich uzupełnień. Jak to zasadnie stwierdził tut. Sąd w wyroku z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2044/07, publ. LEX "Wniosek strony o uzupełnienie opinii biegłego (bądź powołanie innego rzeczoznawcy) powinien być oparty na całokształcie okoliczności sprawy, a nie wynikać jedynie z samego niezadowolenia strony. Organ administracji publicznej nie ma bowiem obowiązku dopuszczenia dowodu z opinii biegłego tylko dlatego, że przedłożona do akt sprawy opinia jest dla strony niekorzystna. O dopuszczeniu dowodu uzupełniającego w zakresie opinii rzeczoznawcy powinny bowiem decydować wątpliwości co do przedłożonego uprzednio operatu, a nie subiektywne odczucie strony". Z kolei w wyroku z dnia 2 lutego 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2383/06, publ. LEX, ten sam Sąd wskazał, iż: "O ile w toku postępowania administracyjnego strona nie zgadza się z opinią biegłego, może skorzystać z możliwości zlecenia kontrekspertyzy we własnym zakresie i przedłożenia jej jako dowodu w sprawie.".

Odnotować w tym kontekście należy, iż: (-) na etapie postępowania administracyjnego Skarżący, informowany przez organ o takiej możliwości, nie przedłożył stosownej kontropinii (zawarte w skardze wyjaśnienia Skarżącego co do obiektywnej niemożności dokonania tej czynności w owym czasie nie są w ocenie Sądu przekonujące), (-) wprawdzie sporządzona na zlecenie Skarżącego specjalistyczna opinia została przedłożona w toku postępowania przed Sądem, niemniej nie podnosi ona kwestii zakłócania stosunków wodnych na działce nr [...] przez zmiany dokonane na działkach sąsiadujących z nią od strony zachodniej a wyłącznie kwestię celowości zastąpienia orzeczonego nakazu usunięcia nasypu w całości nakazem urządzenia instalacji drenażowej.

(iii) Skarżący zarzuca organom zastosowanie w sprawie nadmiernie dolegliwego środka, mającego doprowadzić do restytucji poprzedniego, niewadliwego stanu wody na gruncie, tj. nakazanie Skarżącemu usunięcie całości wykonanego nasypu podczas gdy możliwe byłoby nakazanie usunięcia nasypu tylko w części (jak to alternatywnie zarekomendowała biegła) czy wręcz odstąpienie od usuwania nasypu w jakimkolwiek zakresie na rzecz nakazania Skarżącemu urządzenia na części gruntu instalacji drenażowej (na tę okoliczność Skarżący przedłożył w postępowaniu sądowym stosowną opinię).

Odnotować należy, że w opinii, na którą powołały się orzekające w sprawie organy, biegła, rekomendując środki mające zapewnić przywrócenie na działkach Skarżącego stan zgodny z prawem, przedstawiła dwa rozwiązania alternatywne, tj. usunięcie nasypu w całości albo w części, nie wskazując, iż osiągnięcie założonych celów mogłoby zapewnić również urządzenie na przedmiotowych działkach instalacji drenażowej. W świetle tak sformułowanych konkluzji opinii, organy miały do wyboru orzeczenie wobec Skarżącego nakazu usunięcia nasypu w całości albo w części. Abstrahując od nieścisłości rozumowania zawartego w decyzji organu I instancji, którą trafnie zakwestionował organ odwoławczy (chodzi o wykraczające poza zakres sprawy skoncentrowanie się przez Wójta na niedopuszczalności podwyższania gruntu przy użyciu odpadów) organ ten (tj. SKO), przekonująco wywiódł, iż priorytetowe znaczenie w sprawie należy przypisać uzyskaniu dostatecznej gwarancji, iż rozważana restytucja stosunków wodnych będzie stanowiła rozwiązanie trwałe, skuteczne i kompleksowe. Postulaty te w większym stopniu będzie realizowało zobowiązanie Skarżącego do przeprowadzenia w/w restytucji w formie dalej idącej (spośród rekomendowanych przez biegłą), tj. w formie usunięcia nasypu w całości. Zdaniem Sądu w/w ocena SKO, oparta na ustaleniach opinii biegłej, nie narusza w żadnym zakresie granic swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art.80 k.p.a.

(iv) Odnosząc się natomiast ściśle do podnoszonej przez Skarżącego możliwości zrealizowania celów restytucyjnych za pomocą instalacji drenażowej (co sugeruje przedłożona Sądowi specjalistyczna opinia, zalecająca wykonanie rowu opaskowego w południowej części działki nr [...]), stwierdzić należy, że:

(-) siłą rzeczy opinia ta, sporządzona dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji SKO nie mogła być przedmiotem oceny organów (pomimo tego, iż na przestrzeni blisko trzech lat trwania postępowania administracyjnego Skarżący dysponował nieskrępowaną sposobnością odpowiednio wcześniejszego zlecenia i przedłożenia takiej opinii), co jednakże samo w sobie nie przekreśla automatycznie jej wiarygodności dowodowej,

(-) niemniej wobec jednoznacznej treści opinii sporządzonej na zlecenie Wójta, rekomendującej restytucję zmienionego stanu wody w drodze usunięcia utworzonego nasypu, wnioski zawarte w przywołanej opinii, sporządzonej obecnie na zlecenie Skarżącego, należy uznać wyłącznie za element polemiki Skarżącego z ustaleniami organu, nie dającej podstaw do wywodzenia, iż stanowisko opinii, na którą powołały się organy, jest wadliwe, czy też niepełne.

(v) Skarżący zawarł szeroką argumentację na rzecz tezy, iż zastosowane wobec niego środki stanowią nadmierną ingerencję w jego konstytucyjnie chronione prawo własności. Nie można w związku z powyższym zaprzeczyć, iż wykonanie przez Skarżącego orzeczonych nakazów będzie istotnie wymagało poczynienie na gruncie daleko idących prac ziemnych, pociągających za sobą pewne koszty. Uznać jednakże, że kontrolowane przez Sąd wkroczenie środkami administracyjnymi w prawo własności znajduje pełne uzasadnienie, jest adekwatne i służy odpowiedniemu zabezpieczeniu prawnie chronionych interesów innych nieruchomości.

W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.