Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 675/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2023 r. sprawy ze skargi "D." K. spółki jawnej w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 26 czerwca 2023 r. nr 2001-IOD.4823.30.2023 w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z dnia 21 marca 2023 roku numer 318000-COC3.48.72.2022.NW; 2. uchyla decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z dnia 21 września 2022 roku numer 318000-COC3.48.72.2022.NW; 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku na rzecz skarżącego "D." K. spółki jawnej w P. kwotę 2.217,00 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 26 czerwca 2023 r., nr 2001-IOD.4823.30.2023, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej: "NPUCS") z 21 marca 2023 r., nr 318000-COC3.48.72.2022.NW, w zakresie nałożenia na "D." K. spółka jawna z siedzibą w P. (dalej: "spółka", "skarżąca") kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz.U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm., dalej powoływana jako ustawa SENT), tj. niedokonanie aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu SENT[...] dotyczących zmiany w trakcie przewozu lokalizatora z [...] na [...].

U podstaw zaskarżonych decyzji legły następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 4 kwietnia 2022 r. ok. godz. 3:10 w miejscowości B. zgłosił się do kontroli M. D. kierujący pojazdem o nr rejestracyjnych [...], którym przewożony był towar — T. w ilości 21.340 kg, zaklasyfikowany jako odpad, kod odpadu 191203, tranzytem z Niemiec na Łotwę. Organ wskazał, że tego typu towar będący odpadem (w rozumieniu ustawy o odpadach) podlega rygorom ustawy SENT. Jako dowód zgłoszenia towaru do systemu kierowca okazał numer referencyjny SENT[...]. Zgodnie z przedstawionym wypisem z licencji przewoźnikiem wykonującym transport była skarżąca.

Podczas kontroli w dniu 4 kwietnia 2022 r. stwierdzono, że w zgłoszeniu SENT wpisano niewłaściwy numer rejestracyjny ciągnika siodłowego, niewłaściwy adres nadawcy oraz odbiorcy, a także, że przewoźnik nie dokonał aktualizacji zgłoszenia w części dotyczącej zmiany urządzenia przekazującego dane geolokalizacyjne, czego konsekwencją był brak aktywacji urządzenia i nieprzekazywanie danych. Przewoźnik przekazując zgłoszenie do rejestru monitorowania przewozów zadeklarował bowiem użytkowanie urządzenia ZSL o numerze [...] zainstalowane w ciągniku o numerze rejestracyjnym [...], tymczasem w trakcie przewozu w miejscowości P. (siedzibie skarżącej) nastąpiła zmiana ciągnika wykorzystującego wyżej opisane urządzenie i dalszy przejazd realizowany był przy pomocy ciągnika o numerze rejestracyjnym [...], na którym zainstalowane było urządzenie o numerze [...]. Stwierdzone nieprawidłowości opisuje sporządzony przez funkcjonariuszy Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku protokół z kontroli z 4 kwietnia 2022 r.

NPUCS postanowieniem z 6 czerwca 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenia warunków przewozu towarów za zgłoszeniem do rejestru monitorowania przewozów SENT[...] oraz dopuścił jako dowód w sprawie protokół z kontroli z 4 kwietnia 2022 r. wraz z załącznikami.

W celu wyjaśnienia okoliczności przewozu pismami z 6 i 23 czerwca 2022 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do strony o wyjaśnienie, dlaczego w zgłoszeniu został wpisany: niepoprawny numer rejestracyjny ciągnika, niepoprawny adres podmiotu wysyłającego, niepoprawny adres podmiotu odbierającego (w wezwaniu błędnie wpisano "wysyłającego – k. 40), a także dlaczego po zmianie ciągnika nie został zaktualizowany numer lokalizatora. W odpowiedzi na powyższe strona w piśmie z 23 czerwca 2022 r. wskazała, że w zgłoszeniu został wpisany niepoprawny numer rej. ciągnika z powodu ludzkiego błędu (literówka), a niepoprawny adres podmiotu nadawcy oraz odbiorcy, ponieważ system z automatu wpisał dane istniejące, które zostały zaakceptowane poprawnie rzez Urząd Celny. Ponadto w zgłoszeniu po zmianie ciągnika nie został zaktualizowany numer lokalizatora z powodu kontuzji kierowcy. W związku z powyższym w ostatniej chwili została dokonana zmiana kierowcy D. M. na kierowcę M. D. oraz zmiana ciągnika. Ze względu na problemy istniejące z połączeniem do systemu SENT nie można było zaktualizować lokalizatora. Przewoźnik nadmienił, że jak tylko zostało to możliwe dokonano poprawy i lokalizator został zmieniony. Z uwagi na powyższe wyjaśnienia strony, organ pierwszej instancji pismem z 28 czerwca 2022 r. wezwał do przekazania dokumentów, potwierdzających kontuzję kierowcy D. M., kart czasu pracy kierowców realizujących przewóz tj. M. D. oraz D. M., a także udzielenia informacji, o której nastąpiła zmiana ciągnika oraz naczepy, a w związku z tym przeładunek towaru. Strona pismem z dnia 5 lipca 2022 r. wskazała, że kierowca ze względu na kontuzję wziął dzień wolny, na potwierdzenie czego przesłała wniosek urlopowy oraz karty czasu pracy ww. kierowców. Organ dokonał oceny przedłożonych dokumentów i nie dał wiary wyjaśnieniom przewoźnika. Wskazał, iż przedłożony wniosek urlopowy dotyczył M. D. (nie zaś pierwotnego kierowcy D. M.), zgodnie z którym przebywał on na urlopie wypoczynkowym od 4 do 8 kwietnia 2022 r. Wskazał, że stan faktyczny sprawy oraz karta czasu pracy kierowcy wskazuje, że M. D. dnia 4 kwietnia 2022 zgłosił się do kontroli i świadczył pracę do godz. 18:00.

Kolejnym pismem z 6 czerwca 2022 r. organ wezwał stronę do przekazania zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na istnienie ważnego interesu strony lub interesu publicznego mogących stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary z tytułu podania w zgłoszeniu przewozu odpadów danych niezgodnych ze stanem faktycznym oraz braku aktualizacji zgłoszenia o wymagane dane. Ponadto organ poinformował, że w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Na ww. pismo, strona nie udzieliła odpowiedzi.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2022 r. profesjonalny pełnomocnik reprezentujący spółkę wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, szczegółowo argumentując swoje stanowisko (k. 119 – 121).

Decyzją z dnia 21 września 2022 r., nr 318000-COC3.48.72.2022.NW, NPUCS: (1) wymierzył spółce karę w wysokości 10.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT, tj. niedokonanie aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu SENT[...]; (2) umorzył postępowanie w części dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za podanie w zgłoszeniu do rejestru monitorowania przewozem pod numerem SENT[...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Powyższa decyzja została doręczona bezpośrednio skarżącej spółce.

W wyniku rozpoznania odwołania spółki od powyższej decyzji, DIAS postanowieniem z dnia 21 grudnia 2022 r. nr 2001-IOD.48.69.2022 stwierdził niedopuszczalność odwołania spółki, podkreślając, że wydana i podpisana decyzja NPUCS została błędnie doręczona spółce a nie prawidłowo ustanowionemu w sprawie profesjonalnemu pełnomocnikowi, co skutkowało przyjęciem, że nie weszła do obrotu prawnego w sposób wymagany przepisami prawa.

Ponownie przeprowadzając postępowanie, NPUCS zawiadomił pełnomocnika skarżącej spółki o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i przeprowadził z urzędu dowody na okoliczność sytuacji finansowej skarżącej spółki. Następnie decyzją z dnia z 21 marca 2023 r., nr 318000-COC3.48.72.2022.NW: (1) wymierzył spółce karę w wysokości 10.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT, tj. niedokonanie aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu SENT[...] dotyczących zmiany w trakcie przewozu lokalizatora z [...] na [...]; (2) umorzył postępowanie w części dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za podanie w zgłoszeniu do rejestru monitorowania przewozem pod numerem SENT[...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

Odwołaniem z 5 kwietnia 2023 r. (data stempla pocztowego) przewoźnik nie zgodził się z ww. rozstrzygnięciem. Decyzję organu pierwszej instancji zaskarżył w części dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za niewywiązywanie się z obowiązku, o którym stanowi art. 8 ust. 1 SENT. Strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w ww. części i umorzenie postępowania, ewentualnie o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Po rozpatrzeniu odwołania DIAS decyzją z 26 czerwca 2023 r., nr 2001-IOD.4823.30.2023, utrzymał w mocy decyzję NPUCS.

Organ odwoławczy stwierdził, że badając istnienie przesłanki ważnego interesu przewoźnika, pomimo nie przedstawienia dokumentów w tym zakresie przez stronę, organ pierwszej instancji samodzielnie badał przesłanki przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary. Sytuację majątkową skarżącej ustalił na podstawie informacji pozyskanych od naczelnika urzędu skarbowego. Na podstawie uzyskanych informacji ustalono, że strona nie posiada zaległości, nie są prowadzone przeciwko niej postępowania egzekucyjne oraz nie występowała z wnioskiem o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Z kolei ze sprawozdań finansowych złożonych przez spółkę w Krajowym Rejestrze Sądowym ustalono, że za okres: 1 stycznia 2018 r. – 31 grudnia 2018 r. spółka uzyskała zysk netto w wysokości 3.520.272,39 zł; 1 stycznia 2019 r. - 31 grudnia 2019 r. spółka uzyskała zysk netto w wysokości 3.446.385,98 zł; 1 stycznia 2020 r. - 31 grudnia 2020 r. spółka uzyskała zysk netto w wysokości 6.311.090,30 zł.

W ocenie organu powyższe dane nie wskazują na złą sytuację finansową strony. Skarżący nie przedstawił w toku postępowania żadnych danych dotyczących jego obecnej sytuacji finansowej i informacji o ciążących na nim zobowiązaniach. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu brak jest przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przez pryzmat zagrożenia funkcjonowania prowadzonej działalności lub znacznego pogorszenia sytuacji finansowej strony.

W oparciu o rejestr monitorowania przewozów organ pierwszej instancji ustalił, że w okresie 18 kwietnia 2017 r. tj. od momentu obowiązywania ustawy SENT, do 4 kwietnia 2022 r. system wyszukał 180 przejazdów realizowanych przez stronę. Po dodaniu kryterium kontrolnego system wskazał na 85 zarejestrowanych kontroli. W kilkunastu zgłoszeniach podmiot nie stawił się do kontroli. Na podstawie ewidencji systemu celno-skarbowego Karta 2 ustalił, że wobec spółki prowadzone są/były postępowania w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych: 318000-COC3.48.72.2022.NW (będące przedmiotem niniejszego postępowania) oraz 318000-COC3.48.110.2022. MZ.

Organ przypomniał, że zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, obowiązujące w okresie dokonania przewozu towarów, określała ustawa SENT. Wskazał również, że w sprawie mają zastosowanie § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. 2022 r., poz. 898), a także przepisy ustawy SENT, tj.: art. 3 ust. 1, ust. 11, art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 10a ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 24 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 1 i ust. 3 ustawy SENT.

DIAS stwierdził, że profesjonalny przewoźnik zawodowo zajmujący się przewozem drogowym ładunków, których przewóz odbywa się z uwzględnieniem zaostrzonych wymagań związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu rzeczy powinien zapoznać się z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa w tej dziedzinie, a które są powszechnie dostępne na stronach internetowych służb celno-skarbowych. Wyjaśnił, że informacje o obowiązkach uczestników systemu monitorowania oraz konsekwencjach, które wynikają z nieprzestrzegania tych obowiązków podane są w języku polskim, angielskim i rosyjskim (na stronie PUESC). Służba celno-skarbowa na stronach internetowych zamieściła wszelkie informacje związane ze stosowaniem tego systemu takie jak: treść ustawy i przepisów wykonawczych, udzielane wyjaśnienia czy też odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania odnośnie działania systemu. Na tej stronie znajduje się również aktualna Instrukcja związana z instalacją i obsługą usługi ZSL, urządzeń GPS i wypełniania zgłoszeń w zakresie modułu SENT-GEO, a także Specyfikacja interoperacyjności pomiędzy zewnętrznymi systemami lokalizacyjnymi (ZSL) a systemem monitorowania przewozu towarów (SENT). W instrukcjach tych znajdują się między innymi informacje dotyczące zadań operatorów i przewoźników w zakresie rejestracji danych w systemie oraz przekazywania danych do SENT GEO.

Organ wskazał na treść 8 ust. 1 oraz art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT oraz stwierdził, że bezspornym jest, że stwierdzone nieprawidłowości dotyczące niedokonania aktualizacji danych podczas realizacji przewozu towarów za zgłoszeniem do rejestru monitorowania przewozu SENT[...] dały podstawę Naczelnikowi do nałożenia na firmę kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. W ocenie organu rozstrzygnięcie nastąpiło w oparciu o stan faktyczny, który wskazuje, że przewoźnik nie dokonał aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu SENT[...], a dotyczących zmiany w trakcie przewozu lokalizatora z [...] na [...], czego skutkiem było również nie przekazywanie danych geolokalizacyjnych o aktualnym położeniu środka transportu na części trasy tj. od bazy w P. do miejsca kontroli w B. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT strona podlega karze pieniężnej w wysokości 10.000 zł, stosownie do postanowień art. 24 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy, i taką też karę pieniężną nałożono na firmę. W ocenie DIAS organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał analizy przedmiotowego stanu faktycznego, stwierdzając zasadność nałożenia kary. W zaskarżonej decyzji, szczegółowo poddał analizie kwestie związane z odstąpieniem od wymierzenia kary zarówno ze względu na interes strony (przewoźnika) jak i ze względu na interes publiczny, z którym zgadza się organ odwoławczy.

DIAS, odnosząc się do oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Stwierdził m.in., że przepisy ustawy SENT regulują obowiązek przestrzegania przepisów związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów, wyłączając możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań przez kontrolujących jak też organ prowadzący postępowanie administracyjne. Mają one charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują możliwości uwzględnienia incydentalności naruszenia przepisów, wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania przewozu tzw. wrażliwych towarów, różnej interpretacji wskazanych zaleceń, zasadę proporcjonalności nałożonych kar, czy też wielkości przewożonego towaru. Ustosunkowując się do kwestii odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej stwierdził, iż przepisy ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, uregulowały w sposób bardzo wąski możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, uczestniczące w procedurze monitorowania przewozu towarów. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie uzasadnione jedynie w przypadkach, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które przewoźnik nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Przypadki takie muszą być nadzwyczajne, gdyż z instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od tej zapłaty.

DIAS zaznaczył, że Naczelnik ustalił sytuację majątkową strony w oparciu o informacje uzyskane od naczelnika urzędu skarbowego oraz na podstawie danych z aplikacji e-Orus "Karta odpowiedzi na pytanie o zobowiązanym", a także w oparciu o informacje uzyskane ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości (sprawozdania finansowe za lata 2018-2020) oraz dane z KRS. Wezwał także stronę do zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na istnienie "ważnego interesu strony lub interesu publicznego", z pouczeniem m.in., że w przypadku nieprzedstawienia oświadczeń i dokumentów organ wyda decyzję na podstawie dowodów jakimi dysponuje. Zdaniem organu z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że sytuacja majątkowa strony pozwała na uregulowanie kary pieniężnej, nałożonej w przedmiotowej sprawie. Zarówno na etapie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji jak i w odwołaniu strona nie wskazała też zindywidualizowanych okoliczności świadczących o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika, o którym mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, w oparciu o które organ np. mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem sprawi, że ukarany lub jego pracownicy będą zmuszeni do korzystania z pomocy publicznej w celu zapewnienia podstaw egzystencji. W ocenie DIAS, NPUCS prawidłowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka ważnego interesu przewoźnika.

Zdaniem organu drugiej instancji w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła także przesłanka interesu publicznego skutkująca odstąpieniem od wymierzenia przedmiotowej kary. Dokonując oceny występowania "interesu publicznego" organ wziął również pod uwagę zachowanie zasady proporcjonalności. Nie dokonanie aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu SENT[...], a dotyczących zmiany w trakcie przewozu lokalizatora z [...] na [...], skutkowało również nie przekazywaniem danych geolokalizacyjnych o aktualnym położeniu środka transportu na części trasy - stanowiło istotne naruszenie przepisów ustawy SENT, które w zasadzie uniemożliwiało realizację zamierzonych przez ustawodawcę celów. Powyższego uchybienia nie można zatem uznać za nieistotnego (formalnego), czy za mającego mniejszą wagę (np. niepodanie numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji). W ocenie DIAS skala stwierdzonego naruszenia była znaczna i miała istotny charakter.

Organ odwoławczy stwierdził również, że strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Odstąpienie od wymierzenia kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych. W ocenie DIAS strona skarżąca takich okoliczności nie przedstawiła. Nadmienił, że naruszenie zaistniałe w sprawie nie ma charakteru jednostkowego (stwierdzono szereg naruszeń ustawy SENT przez przewoźnika). W ocenie organu w rozpoznawanej sprawie kara pieniężna w wysokości 10.000 zł za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla strony dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. Nałożona kara stanowi dolegliwość finansową dla strony skarżącej, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Nałożona kara pieniężna nie spowoduje konieczności zakończenia prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej bądź udzielenia pomocy publicznej. W konsekwencji w ocenie organu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego, ani do sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Nie mogą stanowić podstawy odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji obowiązków nałożonych ustawą SENT. W ocenie DIAS niezasadny jest zarzut strony, co do naruszenia art. 24 ust. 3 ustawy SENT, w związku z całkowitym pominięciem zasady proporcjonalności w odniesieniu do "interesu publicznego".

DIAS wyjaśnił, że nie jest to pierwsze naruszenie przewoźnika. Strona naruszała już przepisy ustawy SENT. Zgodnie z orzecznictwem nawet "jednostkowe" naruszenie obowiązku wynikającego z ustawy SENT uzasadnia nałożenie kary w ramach prewencji oraz zdyscyplinowania firmy, aby w przyszłości nie dopuściła się niedbałości przy realizacji przepisów tej ustawy (NSA z 7 czerwca 2022 r. sygn. akt II GSK 182/19). Organ stwierdził także, że naruszenie nie miało charakteru formalnego czy technicznego, nie można stawiać go na równi z nieuzupełnieniem pola w zgłoszeniu. Jest to jedno z cięższych naruszeń ustawy SENT. Działanie to uniemożliwiło służbom celno-skarbowym skuteczną kontrolę przewozu towarów wrażliwych m.in. czy towar jest legalny oraz ustalenie, czy podane w zgłoszeniu dane są zgodne ze stanem faktycznym tak, aby była zapewniona integralność przepływu towarów jak i towarzyszącej jej dokumentacji.

W ocenie DIAS niezrozumiały jest zarzut strony dotyczący niedostatecznego zebrania dowodów, a w szczególności nieprzeprowadzenia dowodu, na niemożność prowadzenia pojazdu przez kierowcę M. D.. Organ stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że to właśnie M. D. zgłosił się do kontroli w dniu 4 kwietnia 2022 r. Nie zgodził się również z zarzutem strony co do nieustalenia, "że dane lokalizacyjne nie były przekazywane jedynie co do części trasy przejazdu". Nadto wskazał, że na stronie PUESC w okresie realizacji zgłoszenia SENT nie odnotowano awarii systemu SENT, która uniemożliwiłaby dokonanie aktualizacji danych w zgłoszenie SENT. Co więcej fakt, iż strona dokonała aktualizacji numeru rejestracyjnego ciągnika w zgłoszeniu SENT nie pozwala na przyjęcie twierdzeń strony, iż "ze względu na problemy istniejące z połączeniem do systemu SENT nie mogliśmy na bieżąco zaktualizować lokalizatora" .

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonej decyzji w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 187 oraz 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: o.p.) w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz jego błędną ocenę i niewzięcie pod uwagę, że niedokonanie aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu SENT[...] nie było celowe i wynikało jedynie z błędu, omyłki osoby wprowadzającej dane, chwilowego braku łączności z systemem;

2) art. 120 i art. 122 o.p. przez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, o czym świadczy fakt, że skarżąca po stwierdzeniu przedmiotowej sytuacji niezwłocznie zaktualizowała dane;

3) art. 121 o.p. przez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa;

2. naruszenie przepisów materialnych, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy:

4) art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na skarżącego, podczas gdy w niniejszej sprawie w żaden sposób nie doszło do naruszenia interesów Skarbu Państwa, zaistniała sytuacja nie miała wpływu na prawidłowość zgłoszenia i realizację przewozu, a tym samym wystąpiły nadzwyczajne okoliczności - ważny interes publiczny,

5) art. 24 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie użytych w tym przepisie pojęć "interes przewoźnika" i "interes publiczny", co miało wpływ na wynik sprawy jak i prowadzone postępowanie, w którym - z naruszeniem art. 120, art. 121 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 o.p. - nie dokonano prawidłowej oceny wskazanych wyżej przesłanek i ich zastosowania w sprawie i przede wszystkim nie ustalono i nie rozważono okoliczności istotnych dla ich zastosowania, związanych z legalnością działania spółki w świetle wykonywania obowiązków przewoźnika, o których mowa w ustawie, oraz realnym wpływem (zagrożeniem) naruszenia dla interesu Skarbu Państwa, które nie zostało przez organy w żaden sposób wykazane,

6) art. 30 ust. 4 ustawy SENT, przez niezastosowanie tego przepisu i prowadzenie przedmiotowego postępowania w sytuacji, gdy nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a w konsekwencji pominięcie faktu, że nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej w takiej właśnie sytuacji, jaka zaistniała w sprawie,

7) art. 2 Konstytucji RP przez wydanie decyzji naruszającej zasadę sprawiedliwości społecznej - pominięcie ratio legis przepisów ustawy, którym było przeciwdziałanie nadużyciom w handlu paliwem oraz likwidacja tzw. "szarej strefy".

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji DIAS oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika w całości, wstrzymanie wykonana decyzji DIAS ze względu na możliwość wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny legalności w niniejszej sprawie jest opisana powyżej decyzja DIAS z 26 czerwca 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję NPUCS z 21 marca 2023 r., nakładającą na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Kara ta została nałożona za niewywiązywanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT, tj. niedokonanie aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu.

Zasadniczy spór w sprawie dotyczy przede wszystkim zaistnienia w sprawie przesłanek warunkujących możliwość umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość ewentualnie odstąpienie przez organy od wymierzenia ww. sankcji. Wokół powyższej kwestii zostały sformułowane zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy SENT. Przewidziane w tym akcie prawnym regulacje określają zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów (wymienionych enumeratywnie w art. 3 ust. 2 pkt 1 - 4 ww. ustawy) na terytorium kraju, a także wprowadzają odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z przewozem towarów, podmiotów obowiązanych, czyli podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika i kierującego środkiem transportu. Powyższe przede wszystkim ma za zadanie ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

W art. 3 ustawy SENT określono elementy systemu monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane (art. 3 ust. 1). Jednocześnie w art. 11 przewidziano możliwość określenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia, towarów innych niż wymienione w ust. 2 pkt 1-3a, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu, wraz ze wskazaniem masy, ilości, objętości lub wartości tych towarów, oraz przypadki, w których ich przewóz nie podlega temu systemowi, uwzględniając zagrożenie bezpieczeństwa narodowego lub konieczność przeciwdziałania uszczupleniom w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego. W oparciu o delegację ustawową Minister Finansów wydał stosowne rozporządzenie z dnia 20 sierpnia 2020 r. (Dz.U. 2020 poz. 1477 ze zm.), które po nowelizacji z dnia 25 stycznia 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 178), przewiduje w § 1 pkt 7, że systemem (...) jest objęty przewóz towarów innych niż wymienione w art. 3 ust. 2 pkt 1–3a ustawy SENT, będących jednocześnie odpadami w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779, 784, 1648 i 2151), które podlegają przepisom rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1, z późn. zm.), bez względu na ich ilość w przesyłce. Zmiana rozporządzenia w ww. zakresie weszła w życie z dniem 22 lutego 2022 r. Minister Finansów rozszerzył w ten sposób katalog towarów, których przewóz wymaga dopełnienia obowiązków w ramach systemu monitorowania przewozu i obrotu SENT. Nie jest sporne w sprawie, że towar T. był zaklasyfikowany jako odpad (kod odpadu 191203) i tym samym na mocy ww. nowelizacji podlega pod systemem monitorowania przewozu i obrotu.

Sąd podziela stanowisko organów co do zaistnienia przesłanki warunkującej wymierzenie spółce kary pieniężnej za niedokonanie aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu, bowiem okoliczności faktyczne w sprawie nie były sporne. Przepisy ustawy SENT nakładają na przewoźnika - w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego - obowiązek przesłania do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia (art. 7 ust. 1). Takie zgłoszenie, w przypadku przewozu po drodze publicznej, musi zawierać m. in. numer lokalizatora albo numer urządzenia (art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. l). Nie budzi również wątpliwości, że na gruncie art. 24 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy SENT przewoźnik (oprócz podmiotu wysyłającego, odbierającego, sprzedającego oraz nabywającego) podlega sankcjom za naruszenie obowiązku niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był on obowiązany do ich zgłoszenia. Przewoźnik w dniu 2 kwietnia 2022 r. nie dokonał aktualizacji zgłoszenia w części dotyczącej zmiany urządzenia przekazującego dane geolokalizacyjne, czego konsekwencją był brak aktywacji urządzenia i nieprzekazywanie danych na części trasy przewozu. Podlega zatem karze pieniężnej, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT, w wysokości 10.000 zł.

Decyzje DIAS oraz NPUCS zostały jednakże uchylone przez sąd z uwagi na fakt, że zdaniem sądu organy przy ocenie przesłanek odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w niedostateczny sposób odniosły się do zebranego w sprawie materiału dowodowego, w aspekcie przesłanki interesu publicznego, o której mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT.

W ww. przepisie ustawodawca wprowadził zasadę, że organ może, na wniosek lub z urzędu, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Należy wyjaśnić, że odstąpienie od kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT, ma charakter uznaniowy, co wynika z powołania się przez ustawodawcę na pojęcia "interesu publicznego" oraz "ważnego interesu przewoźnika". Nie zostały one zdefiniowane w ustawie, a zatem wypełnienie ich treścią należy do organów orzekających. Ponadto w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar ani ich zmieniania w zależności od tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18). Tym niemniej uznanie administracyjne znajduje zastosowanie przy ocenie zaistnienia ww. przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20, zwrócił uwagę na charakter prawny instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wprowadzonej przez ustawodawcę w art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Wskazał, że instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, towarzysząca przepisom ustanawiającym kompetencje organów do nakładania takich kar, jest wyrazem tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Odpowiednikiem instytucji administracyjnoprawnej odstąpienia od nałożenia kary jest w prawie karnym darowanie kary (P. Gensikowski, Odstąpienie od wymierzenia kary w polskim prawie karnym, Warszawa 2011, lex/el). Wymaga ono uprzedniego ustalenia, że doszło do naruszenia prawa, a następnie - przy niezmienionej negatywnej ocenie popełnionego czynu - stwierdzenia niecelowości ukarania sprawcy (L. Gardocki, Prawo karne, Warszawa 2017, s. 189). Taki sam charakter przypisać należy odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej (A. Krawczyk w: Z. Kmieciak, W. Chróścielewski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 971). O niecelowości ukarania sprawcy, a zatem - o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, mogą przesądzać różne okoliczności - w tym przyczyny, z jakich doszło do naruszenia prawa. Chodzi oczywiście o takie przyczyny, które mieszczą się ustawowych ramach "przypadków uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym" (art. 24 ust. 3 ustawy o SENT). NSA w cyt. wyroku podkreślił, że kwestia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej powinna być przedmiotem analizy w ramach postępowania zmierzającego do nałożenia kary - stanowi ona drugi etap ustaleń organu, po stwierdzeniu, że do naruszenia prawa doszło. Należy także zaznaczyć, że odstąpienie od nałożenia kary może nastąpić tylko w całości lub nie nastąpić w ogóle. Organ ma tu zatem możliwość wyboru opcji decyzyjnej sprawdzającej się do alternatywy: nałożenie kary lub odstąpienie od nałożenia kary. Konstrukcja odstąpienia nie zakłada natomiast częściowego odstąpienia od ukarania.

Pojęcie interesu publicznego to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego itp. Pojęcia te mają cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga odniesienia do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzję. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tych pojęć powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku ich znaczenie może uwzględniać różne aspekty. Jak podkreśla w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, nadanie właściwej treści pojęciu interesu publicznego jako przesłanki uzasadniającej odstąpienie od wymierzenia kary powinno nastąpić z uwzględnieniem szczególnego znaczenia zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zatem rozważyć należy, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna, to jest dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu, to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt II GSK 885/21). Z kolei na obowiązek uwzględniania zasady proporcjonalności ze względu na przepisy prawa unijnego oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2023 r., III SA/Wr 374/22.

W tym kontekście w orzecznictwie wskazuje się także, że konieczne jest uwzględnianie tego, czy w związku z naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków i czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem. Nie jest bowiem w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również podatkowego) omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT (wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 1133/19, wyrok WSA w Krakowie z 11 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 450/19, wyrok WSA we Wrocławiu z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 423/18). Takie działanie organów nie powodowałoby budowania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a także mogłoby stanowić nadmierny legalizm (por. wyrok WSA w Krakowie z 11 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 450/19). Rolą organu jest dokonanie oceny, czy w interesie publicznym leży nakładanie wielotysięcznych kar pieniężnych na podmioty, które dopuściły się wyłącznie uchybień formalnych związanych z naruszeniem obowiązków przewidzianych w ustawie SENT, czy w danej sprawie doszło do uszczuplenia w podatku, jaki jest stosunek kar nałożonych za przewozy dokonywane w tym samym czasie tym samym transportem do dochodu przewoźnika z tych przewozów, ustalenia czy stwierdzone uchybienia stwarzają realne zagrożenia uszczuplenia przez dany podmiot dochodów podatkowych budżetu państwa, czy są dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw, czy nieprawidłowości te zdarzyły się jednokrotnie (sporadycznie) czy też występują na tyle często u tego przewoźnika, że świadczą o co najmniej niedbałości, nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, czy nałożenie kary pieniężnej na skarżącą miało charakter prewencyjny czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów. Ponadto, przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można pominąć okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących i jego konsekwencji, postawy przewoźnika w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli (vide wyrok NSA z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20).

W tym miejscu warto podkreślić, że celem ustawy SENT jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów (więcej vide: uzasadnienie projektu ustawy, druk nr 1244, dostęp: https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/druk.xsp?nr=1244). Celem tym nie jest zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy o SENT.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w ocenie składu orzekającego analiza stanu faktycznego, a zwłaszcza przyczyn i okoliczności, w jakich doszło do naruszenia prawa oraz postawy przewoźnika w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli, prowadzi do wniosku, że odstąpienie od dochodzenia należności może być – wbrew ocenie organu - zbieżne z interesem publicznym, a ukaranie przewoźnika karą pieniężną nie było ani celowe, ani proporcjonalne, ani też nie realizowało celu ustawy SENT. Na powyższą ocenę sądu składa się kilka elementów. Po pierwsze, przy ocenie popełnionego przez przewoźnika naruszenia skutkującego nałożeniem kary nie sposób abstrahować i pomijać pozostałych trzech naruszeń w zakresie zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym (niepoprawny numer rejestracyjny ciągnika, niepoprawny adres podmiotu wysyłającego i odbierającego), w stosunku do których organ pierwszej instancji umorzył postępowanie administracyjne. NPUCS uznał bowiem, że błędne podanie danych było niezamierzone, nieistotne i stanowiło oczywistą omyłkę pisarską. Sąd ocenę tę w pełni podziela, jak również zgadza się z argumentacją poczynioną przez NPUCS w tym zakresie na s. 7-9 decyzji. Należy wysnuć logiczny wniosek, że organ przesądził w ten sposób, że przewoźnik działał w odniesieniu do ww. trzech naruszeń w dobrej wierze, nie miał na celu obejścia prawa, dokonania oszustwa lub popełnienia innych przestępstw (zwłaszcza środowiskowych), ani też nie był nastawiony na uszczuplenie przez spółkę dochodów budżetowych. Odmienną ocenę organy przyjęły w stosunku do tego samego zgłoszenia SENT (jego aktualizacji) w zakresie naruszenia, polegającego na braku aktualizacji zgłoszenia w części dotyczącej zmiany urządzenia przekazującego dane geolokalizacyjne. Trudno logicznie wyjaśnić powody, dla których organy przyjęły, że skarżąca spółka dokonując aktualizacji zgłoszenia w dniu 2 kwietnia 2022 r. część danych wpisała omyłkowo, w sposób nieintencjonalny, część zaś świadomie, w celu obejścia obowiązków wynikających z ustawy SENT.

Zaznaczyć należy, że jak wynika z akt sprawy, nieprawidłowości w przestrzeganiu obowiązków wynikających z ustawy SENT zdarzały się u przewoźnika wyjątkowo rzadko - na dzień wydania decyzji w systemie monitorowania przewozów zarejestrowano 85 kontroli, a w ewidencji systemu celno-skarbowego widnieją jedynie dwa postępowania związane z nieprawidłowościami stwierdzonymi podczas realizacji przewozów, w tym jedno będące przedmiotem postępowania (vide notatka służbowa organu, k. 91). Nie sposób zatem zarzucić przewoźnikowi nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów. Świadczy o tym również fakt, że przewoźnik dobrowolnie, zgodnie z wystawionym wezwaniem, stawił się do kontroli w B. Ponadto naruszenie ustawy SENT w tej konkretnej sprawie nie miało żadnych negatywnych konsekwencji w kontekście głównego celu, jaki przyświecał nowelizacji rozporządzenia z dnia 25 stycznia 2022 r. poprzez objęcie systemem SENT odpadów, tj. walce z przestępczością środowiskową oraz tzw. szarą strefą. Spółka jest leganie działającą firmą na rynku międzynarodowym, rzetelnym płatnikiem podatków i zasadniczo wywiązuje się z wszelkich zobowiązań publicznoprawnych. Choć rację ma organ, że przewoźnik nie wykazał skutecznie, że brak aktualizacji lokalizatora w bazie firmy w P. wynikał z tymczasowych problemów z połączeniem do systemu SENT oraz że zmiana kierowcy wynikała z kontuzji D. M. (wniosek urlopowy przedłożony na tę okoliczność dotyczył M. D.), to jednak bezspornym jest, że kierowca bezpośrednio po kontroli i uzyskaniu informacji o błędnym numerze lokalizatora skorygował te dane w zgłoszeniu SENT. O niezamierzonym naruszeniu przepisów ustawy SENT oraz działaniu w dobrej wierze przekonuje sąd również fakt, że lokalizator [...] umieszczony w pojeździe o nr rej. [...] z naczepą o nr rej. [...] był przez większą część trasy z Niemiec na Litwę włączony i przekazywał dane do systemu monitorowania przewozów, a także, że w bazie firmy dokonano aktualizacji danych w zakresie zmiany numeru rejestracyjnego pojazdu wykonującego przewóz. Zdaniem sądu nie sposób zaaprobować stanowiska organów, że nie zaktualizowanie samego numeru urządzenia lokalizacyjnego ZSL, przy prawidłowej aktualizacji ciągnika siodłowego wykonywującego przewóz, był tak istotnym naruszeniem, że bezwzględnie obligował do wymierzenia kary. Nie bez znaczenia jest również fakt, że organ w czasie kontroli nie miał zastrzeżeń, co do przewożonego towaru, a zatem odpad, który był przewożony tranzytem z Niemiec na Litwę opuścił obszar Polski. Ponadto, oceniając postawę przewoźnika po przeprowadzeniu kontroli warto zauważyć, że zgodnie z deklaracją skarżącej, spółka wyciągnęła wnioski z dokonanego naruszenia i podjęła działania naprawcze mające zapobiegać dokonywaniu naruszeń w przyszłości, m.in. poprzez przeprowadzanie wewnętrznych szkoleń w zakresie obsługi systemu SENT.

W tym miejscu warto zaznaczyć, że przyjęcie za słuszne stanowiska zaprezentowanego przez organy w zakresie konieczności wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za niedokonanie aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu w zakresie numeru lokalizatora, deprecjonuje tę część decyzji organu pierwszej instancji dotyczącej umorzenia postępowania w zakresie wskazania danych niezgodne ze stanem faktycznym. Ustawa SENT nie przewiduje możliwości miarkowania kary, a zatem nawet w sytuacji przyjęcia, że skarżąca spółka świadomie wprowadziła błędny numer ciągnika siodłowego wykonującego przewóz, celowo podała nieprawidłowe dane adresowe nadawcy i odbiorcy przewożonych odpadów, wysokość wymierzonej kary byłaby identyczna.

Odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 24 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary z uwzględnieniem zasady proporcjonalności powoduje, że organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (por. wyrok NSA z 19 lutego 2021 r., II GSK 1353/20). W ocenie sądu organy nie rozważyły należycie, czy z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Wprawdzie odniosły się do kwestii proporcjonalności sankcji administracyjnej, jednakże dokonały w tym zakresie zawężającej interpretacji.

Z przedstawionych względów, w ocenie sądu, organy dokonały błędnej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszyły art. 120, art. 121 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 o.p., albowiem nie przeprowadziły prawidłowej oceny przesłanki "interesu publicznego" i jej zastosowania w sprawie.

W związku z powyższymi wywodami, sąd nie widzi potrzeby odniesienia się do zarzutu dotyczącego błędnej oceny przesłanki ważnego interesu przewoźnika.

Przechodząc do kolejnych zarzutów skargi, zgodzić się należy z organami, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 30 ust. 4 ustawy SENT. Przepis ten nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Warunkiem zastosowania art. 30 ust. 4 ustawy SENT, oprócz niewystąpienia uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, jest ujawnienie naruszenia, podlegającego zgodnie z ustawą karze pieniężnej, w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.).

W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie i doktrynie, ustawa SENT nie jest ustawą podatkową i nie zawiera przepisów prawa podatkowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2021 r., II GSK 1203/21 oraz G. Musolf (w:) Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Realizacja obowiązków w systemie SENT. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 1). Czynności przeprowadzone w niniejszej sprawie skutkujące ujawnieniem naruszenia, nie stanowiły zatem postępowania podatkowego ani kontroli podatkowej. W okolicznościach niniejszej sprawy ujawnione naruszenie nie zostało też stwierdzone podczas kontroli, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Powoływany przez skarżącego przepis art. 30 ust. 4 ustawy SENT dotyczy sytuacji, gdy naruszenie przepisów tej ustawy zostanie wykryte niejako "przy okazji" prowadzenia postępowania podatkowego, kontroli podatkowej czy też kontroli celno-skarbowej dotyczącej przepisów prawa podatkowego i prawa celnego. Natomiast w sytuacji, gdy celem kontroli jest badanie przestrzegania przepisów ustawy SENT bądź jest to kontrola drogowa, przepis ten nie znajduje zastosowania (por. wyrok WSA w Lublinie z 31 maja 2022 r., III SA/Lu 127/22 oraz wyrok NSA z 15 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 111/22 i cyt. tam orzecznictwo).

Mając powyższe na uwadze, sąd uchylił zaskarżoną decyzję DIAS oraz poprzedzającą ją wydanie decyzję NPCUS. Zaznaczyć jedynie należy, celem wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości interpretacyjnych, że skutki tegoż uchylenia odnoszą się jedynie do tej części decyzji NPCUS wymierzającej administracyjną karę pieniężną w wysokości 10.000 zł (pkt 1 decyzji organu pierwszej instancji). Rozstrzygnięcie NPUCS w zakresie umorzenia postępowania nie było przedmiotem odwołania ze strony spółki, tym samym decyzja w tej części stała się prawomocna i ostateczna z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku, gdy decyzja ma charakter podzielny, to jest rozstrzyga o kilku (co najmniej dwóch) odrębnych zagadnieniach, to istnieje możliwość zaskarżenia odwołaniem tylko części takiej decyzji. W rezultacie niezaskarżona część rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji staje się w ten sposób prawomocna i ostateczna (vide: wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., I OSK 3365/18 oraz z 14 września 2021 r., III OSK 595/21 i przywołane tam orzecznictwo – wszystkie powoływane wyroki znajdują się bazie CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W zakresie pkt 2 sentencji wyroku wskazać należy, że z uwagi na nietypową sytuację procesową, sąd uchylił również decyzję NPUCS z 21 września 2022 r., nr 318000-COC3.48.72.2022.NW, celem uczynienia prowadzonego postępowania przejrzystszym i zrozumiałym dla jego uczestników. Sekwencja zdarzeń w sprawie wyglądała w ten sposób, że ww. decyzja NPUCS z 21 września 2022 r. została podpisana przez organ i znajduje się w aktach sprawy (k. 142), jednakże nie weszła do obrotu prawnego, z uwagi na naruszenie przy jej doręczeniu art. 145 § 2 o.p. (poprzez doręczenie jej stronie postępowania zamiast prawidłowo umocowanemu wówczas profesjonalnemu pełnomocnikowi). Z tego też względu DIAS w dniu 21 grudnia 2022 r. zasadnie wydał postanowienie o niedopuszczalności odwołania (k. 168), w którym nakazał organowi pierwszej instancji ponownie wydać i doręczyć pełnomocnikowi spółki postanowienie o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego oraz decyzję w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Skutkiem wydanego postanowienia nie było jednak wyeliminowanie znajdującej się w aktach sprawy podpisanej przez organ pierwotnej decyzji, zaś organ pierwszej instancji nie podjął próby jej prawidłowego doręczenia. Zamiast tego NPCUS wydał nową decyzję w dniu 21 marca 2023 r. o tym samym numerze (k. 196), która została prawidłowo doręczona spółce (z uwagi na wypowiedzenie pełnomocnictwa) i skutecznie weszła do obrotu prawnego. To właśnie ta decyzja była przedmiotem kontroli instancyjnej przez organ odwoławczy. Niemniej jednak, dla uporządkowania zaistniałej sytuacji procesowej, sąd zdecydował o uchyleniu również pierwotnej decyzji z 21 września 2022 r., nie można bowiem wykluczyć sytuacji, że po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku i przekazaniu akt sprawy organowi pierwszej instancji ten podjąłby próbę prawidłowego doręczenia decyzji z 21 września 2022 r.

Opisana sytuacja oraz towarzyszące jej okoliczności powinny być ponownie rozważone przez organ administracji publicznej, który - mając na względzie poczynioną przez sąd ocenę faktyczną i prawną - powinien ocenić, czy stan faktyczny sprawy nie przekonuje jednak, że w interesie publicznym nie jest nakładanie na spółkę przedmiotowej kary pieniężnej oraz czy jej nałożenie nie jest nieproporcjonalne. Jak już wyjaśniono, kryterium interesu publicznego nie uchyla bowiem stosowania kryterium konstytucyjnej i unijnej zasady proporcjonalności. Waga i znaczenie ujawnionych w toku kontroli drogowej uchybień powinna być zawsze oceniana przez pryzmat osiągnięcia określonych ustawą SENT celów przeprowadzenia tej kontroli.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji (pkt 1 sentencji wyroku) oraz decyzję NPUCS z 21 września 2022 r., nr 318000-COC3.48.72.2022.NW (pkt 2 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), zasądzając od organu na rzecz skarżącego 2.217 zł, przy czym na koszty te składają się: wpis sądowy od skargi (400 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (1800 zł) oraz opłata skarbowa uiszczona z tytułu udzielenia pełnomocnictwa (17 zł).