Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 46/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 12, art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz – spr. Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi T. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Nysy w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

T. R., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, ustanowionego postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 kwietnia 2016 r., którym przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu został wyznaczony radca prawny W. K., wniósł skargę na przewlekłe postępowanie Burmistrza Nysy, działającego poprzez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, w przedmiocie pomocy społecznej. Skarżący zarzucił przekroczenie ustawowych terminów do załatwienia sprawy, wskazując na naruszenie zasad postępowania określonych w art. 7, art. 8 i art. 12 K.p.a., jak też przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, tj. art. 35 § 1 i § 2 K.p.a. oraz art. 36 § 1 K.p.a.

Na tej podstawie skarżący wniósł o stwierdzenie, że Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie się dopuścił przewlekłego prowadzenia postępowania i że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; orzeczenie wobec organu grzywny; przyznanie od organu na rzecz skarżącego "odpowiedniej sumy pieniężnej" do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący wnioskiem z dnia 7 grudnia 2015 r. wystąpił o przyznanie pomocy materialnej w formie zasiłku celowego lub specjalnego celowego. Pismem z dnia 5 stycznia 2016 r. organ na podstawie art. 36 K.p.a., poinformował skarżącego o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie jednego miesiąca z uwagi na konieczność skompletowania brakujących dokumentów i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy, tj. do dnia 31 stycznia 2016 r. W dniu 18 stycznia 2016 r. skarżący skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skargę na przewlekłość Burmistrza Nysy w załatwieniu sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 7 grudnia 2015 r. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uznało skargę z dnia 18 stycznia 2016 r. za nieuzasadnioną i wskazało, że wydłużenie przez Burmistrza Nysy terminu na załatwienie sprawy było uzasadnione koniecznością ustalenia przez ten organ okoliczności wymagających wyjaśnienia, polegających na wystąpieniu do komornika sądowego oraz do syndyka o udzielenie wyjaśnień dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego. Natomiast decyzja w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia 7 grudnia 2015 r. została przez Burmistrza Nysy wydana w dniu 26 lutego 2016 r. Jako uzasadnienie merytoryczne zarzutów sformułowanych w skardze wskazano natomiast, że organ prowadził postępowanie w sposób całkowicie oderwany od interesu skarżącego, w sposób irracjonalny i sprzeczny z zasadą prawdy obiektywnej, podczas gdy powinien dochować należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie. Zdaniem skarżącego, organ podejmował zbędne i nieefektywne czynności, pozostające bez wpływu na załatwienie sprawy, gdyż posiadał już dokumenty potwierdzające osiągany przez skarżącego dochód w postaci renty wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz kwoty podlegające potrąceniu komorniczemu, które pozostają niezmienne i są przydatne dla określenia dochodu w każdym miesiącu. Poza tym we wniosku o przyznanie pomocy skarżący przedstawił w sposób wyczerpujący swoją sytuację życiową, zdrowotną i majątkową, wskazując kwotę uzyskiwanego dochodu oraz jego źródła. Wniosek powinien zostać więc załatwiony niezwłocznie, zwłaszcza że we wniosku skarżący wskazał, iż pomoc miała został przeznaczona na cel w postaci ubrania, obuwia zimowego i leków oraz artykułów spożywczych na święta. Ponadto skarżący wywiódł, że zwrócenie się z żądaniem udzielenia informacji jest czynnością prostą, która nie wymaga dużego nakładu pracy i czasu, a celem szybkiego uzyskania żądanej informacji organ powinien zakreślić Komornikowi termin do przedstawienia potrzebnych danych, co pozwoliłoby rozstrzygnąć sprawę w ustawowym terminie. Skarżący podniósł też, że całkowicie zbędną czynnością organu, która w przeważającej mierze spowodowała przewlekłość, było - po uzyskaniu informacji od Komornika o wysokości potrąceń - zwrócenie się do Syndyka celem uszczegółowienia tych informacji. Zdaniem skarżącego, ustalenie wysokości dochodu nie stanowi przy tym sprawy szczególnie skomplikowanej w rozumieniu art. 35 § 3 K.p.a., a tymczasem sprawa nie została załatwiona przez organ nawet w terminie dwóch miesięcy. Z uwagi na cel i charakter wnioskowanego świadczenia, długotrwałe przedłużanie postępowania w tym przedmiocie powoduje, iż ewentualne następcze jego przyznanie nie pozwala wnioskodawcy na realizację jego celów, a tym samym nie spełnia ono funkcji pomocy społecznej niezbędnej wnioskodawcy w związku z panującą porą roku oraz konkretnymi okolicznościami faktycznymi.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Nysy wnosił o odrzucenie skargi w całości i obciążenie skarżącego kosztami postępowania w sprawie, wskazując, że fakt wydania decyzji z dnia 26 lutego 2016 r. przesądza o braku przedmiotu skargi, gdyż skarga została złożona w dniu 13 czerwca 2016 r., a przed dniem jej wniesienia postępowanie administracyjne zostało zakończone. Zdaniem organu, zakończenie postępowania prawie cztery miesiące przed dniem złożenia skargi na przewlekłość powoduje jej niedopuszczalność i konieczność odrzucenia w myśl art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.

Z ostrożności procesowej organ wnosił o oddalenie skargi w całości i obciążenie skarżącego kosztami postępowania w sprawie. Uzasadniając to stanowisko procesowe wskazał, że w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzanego w dniu 17 grudnia 2015 r. w związku ze złożonym wnioskiem, pracownicy socjalni ustalili, iż T. R. pobiera rentę, z której dokonywanej są potrącenia alimentacyjne. W celu ustalenia prawa skarżącego do wnioskowanego świadczenia, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej niezbędne było uzyskanie informacji dotyczących konkretnych kwot alimentów przekazanych wierzycielom w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku i w tym celu zwrócono się do Komornika Sądowego. W dniu 28 grudnia 2015 r. uzyskano odpowiedź Komornika, z której wynikało, że w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] z dnia 1 września 2015 r. wszystkie kwoty, które wpłynęły z zajętego świadczenia dłużnika od dnia 1 września 2015 r. zostały przekazane na depozyt sądowy i zostaną zwrócone Syndykowi. Z tego względu w dniu 12 stycznia 2016 r. organ zwrócił się do Kancelarii Syndyka o podanie informacji o rozdysponowaniu kwoty potrąconej z renty T. R., z wyszczególnieniem kwot alimentów przekazanych osobom uprawnionym. W odpowiedzi uzyskał w dniu 9 lutego 2016 r. informację, że żadne środki nie zostały przekazane osobom uprawnionym do alimentów. W związku z tym w toku postępowania wyjaśniającego dwukrotnie zawiadamiano skarżącego o konieczności przedłużenia postępowania, informując o przyczynie przedłużenia postępowania i wyznaczając jednocześnie nowy termin załatwienia sprawy, tj. 31 stycznia 2016 r., a następnie 29 lutego 2016 r. Złożone w trakcie trwania postępowania zażalenie na przewlekłość postępowania uznane zostało przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu za nieuzasadnione postanowieniem z dnia 26 lutego 2016 r. Postępowanie zostało natomiast zakończone decyzją z dnia 26 lutego 2016 r. o odmowie przyznania T. R. specjalnego zasiłku celowego na zakup artykułów spożywczych, ubrania i obuwia zimowego oraz leków, która została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 kwietnia 2016 r. Według organu, postępowanie było prowadzone prawidłowo, szybko i wnikliwie, zważywszy na przytoczone przez skarżącego przepisy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

Z mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, czy też stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na zasadzie art. 149 § 2 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz skarżącego określoną sumę pieniężną.

Dodać jeszcze trzeba, że na zasadzie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na takiej właśnie podstawie została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga.

Przypomnienia wymaga, że przedmiot postępowania sądowego w niniejszej sprawie stanowiła skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Nysy w zakresie rozpatrywania wniosku skarżącego z dnia 7 grudnia 2015 r., o przyznanie zasiłku celowego lub specjalnego celowego.

Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, zaznaczyć trzeba, że w świetle art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania może być wniesiona po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia przewidzianych w art. 37 § 1 K.p.a., który stanowi, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W odniesieniu do przedmiotowego postępowania, prowadzonego w pierwszej instancji przez Burmistrza Nysy, jako organu jednostki samorządu terytorialnego, zażalenie służy do organu wyższego stopnia, którym z mocy art. 17 pkt 1 K.p.a. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu.

Dowody zgromadzone w aktach administracyjnych potwierdzają, że skarżący pismem z dnia 18 stycznia 2016 r. wniósł zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, które postanowieniem z dnia 26 lutego 2016 r. uznało zażalenie za niezasadne. Należało zatem przyjąć, że skarżący wyczerpał wymagane środki zaskarżenia.

Przechodząc do kwestii merytorycznych, na wstępie wskazać przyjdzie, że zgodnie z ustanowioną w art. 12 K.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). Z kolei zgodnie z art. 35 K.p.a., sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki (§ 1), a niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody, którymi dysponuje organ, bądź takie, które są mu znane (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno zaś nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych wyżej nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organów ( § 5). Natomiast stosownie do art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Na tle przytoczonych przepisów zauważyć należy, że jest w nich mowa o "załatwieniu sprawy", co oznacza zastosowanie normy prawa materialnego do danego stanu faktycznego (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 2012, s. 79). Wskazywane w powołanych przepisach pojęcia "załatwienie" i "niezałatwienie sprawy" w postępowaniu administracyjnym należy bowiem rozpatrywać w związku z art. 104 K.p.a., z którego wynika, że organ załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Załatwienie sprawy polega zatem na osiągnięciu końcowego celu postępowania, poprzez wydanie rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w danej instancji. W tych okolicznościach instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, przewidziana w powołanym na wstępie przepisie art. 149 P.p.s.a., ma na celu ochronę praw strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, ale przede wszystkim stanowi podstawę do dokonania przez sąd oceny prowadzonego lub przeprowadzonego postępowania pod względem sprawności, a więc tego czy nie doszło w nim do nieuzasadnionego przedłużania terminu załatwienia sprawy.

W tym miejscu, w związku ze stanowiskiem organu o niedopuszczalności skargi, zauważenia wymaga, że w wyniku nowelizacji dokonanej na mocy art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), a następnie na mocy art. 14 pkt 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173) i art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 76, poz. 409), w przepisie art. 149 P.p.s.a. mowa jest zarówno o bezczynności, jak i o przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ. Na tle dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania po wydaniu rozstrzygnięcia przez organ, można uznać za utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że wydanie przez organ decyzji przed wniesieniem skargi nie stanowi przeszkody dla jej merytorycznego rozpoznania w zakresie rozstrzygnięcia, czy przewlekłość w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i ewentualnego wymierzenia grzywny (por. wyroki NSA: z 19 lipca 2016 r., I OSK 3287/15; z 3 września 2013 r., II OSK 891/13; z 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12; z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://cbois.nsa.gov.pl.). Pogląd ten skład orzekający w pełni podziela, w związku z czym wniesioną w niniejszej sprawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania należało uznać za dopuszczalną. Nie jest więc zasadny wniosek organu o odrzucenie skargi z uwagi na jej bezprzedmiotowość. Dla pełnego obrazu sprawy odnotować wypada również stanowisko przeciwne, według którego skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania podlega oddalaniu w razie stwierdzenia, że organ nie pozostawał w bezczynności lub przewlekłości w momencie wniesienia skargi do sądu, tj. zakończył już postępowanie wydaniem decyzji (por. wyroki WSA w Krakowie: z 29 września 2016 r., II SAB/Kr 134/16; z 20 września 2016 r., II SAB/Kr 114/16 i z 22 grudnia 2014 r., II SAB/Kr 257/14 oraz wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2016 r., IV SAB/Wa 41/16, powołana strona internetowa).

Dokonując nadal wykładni art. 149 P.p.s.a. wskazać trzeba, że w orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, iż stan "bezczynności" organu ma miejsce wówczas, gdy organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, poprzez to, że zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei pojęcie "przewlekle prowadzonego postępowania" ma miejsce wówczas, gdy organ nie podejmuje skutecznych działań na podstawie przepisów K.p.a., przez co nie dochodzi do wydania rozstrzygnięcia. W tym przypadku czynności organu można również uważać za "pozorowane", w tym sensie, iż organ przeprowadza czynności nieistotne dla sprawy lub mnoży czynności postępowania dowodowego, pozostając w sprzeczności z koniecznością zachowania ekonomiki postępowania administracyjnego. Przy kwalifikowaniu "przewlekłości postępowania" powstaje więc sytuacja, w której działa opieszale lub tylko pozoruje działania (formalnie nie będąc bezczynnym) (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2015, Wyd. C.H.BECK, s. 77 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura). Przewlekłe prowadzenie postępowania jest zatem okolicznością faktyczną, która wystąpiła lub nie wystąpiła na gruncie rozpoznania konkretnej sprawy, a której - w przeciwieństwie do stanu bezczynności - nie da się usunąć. Przewlekłość postępowania stanowi kwalifikowaną formę sprzecznego z prawem zachowania organu administracji publicznej, polegającą na nieczynieniu tego, co jest jego obowiązkiem. W konkluzji należy przyjąć, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach; w przeciwnym razie występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić przyjdzie, że okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie nie są sporne. Z lektury akt jednoznacznie wynika, iż skarżący w dniu 7 grudnia 2015 r. złożył w Urzędzie Miejskim w Nysie wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej na zakup ubrania i obuwia zimowego, leków oraz na pokrycie kosztów zakupu artykułów spożywczych na święta. Wniosek ten, przekazany według właściwości, wpłynął do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie w dniu 9 grudnia 2015 r. Pismem z dnia 11 grudnia 2015 r. organ wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] o udzielenie informacji odnośnie wysokości potrącanych alimentów bieżących (wyegzekwowanych od dłużnika i przekazanych wierzycielom) w listopadzie 2015 r. ze świadczenia rentowego oraz o wskazanie kosztów komorniczych w listopadzie 2015 r., a także kwoty alimentów zaległych. Odpowiedź Komornika, zawarta w piśmie z dnia 21 grudnia 2015 r., wpłynęła do organu w dniu 28 grudnia 2015 r., co wynika z daty prezentaty. Komornik wyjaśnił, że wszystkie kwoty, jakie wpłynęły z zajętego świadczenia od dnia 1 września 2015 r., w tym kwota 471,03 zł, która wpłynęła w dniu 30 listopada 2015 r., zostały przekazane na depozyt sądowy i zostaną zwrócone na rachunek bankowy syndyka. Organ pismem z dnia 5 stycznia 2016 r. zawiadomił stronę w trybie art. 36 K.p.a. o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy do dnia 30 stycznia 2015 r., a to z uwagi na konieczność skompletowania brakujących dokumentów w postaci zaświadczenia o wysokości potrąceń komorniczych na poczet alimentów w listopadzie 2015 r. Następnie pismem z dnia 12 stycznia 2016 r. organ zwrócił się do syndyka o udzielenie informacji o wysokości rzeczywistej kwoty rozdysponowanych alimentów ze świadczenia rentowego w listopadzie 2015 r., natomiast pismem z dnia 27 stycznia 2016 r. zawiadomił T. R. o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy z wniosku z dnia 7 grudnia 2015 r. do dnia 29 lutego 2016 r. z uwagi na konieczność skompletowania brakujących dokumentów w postaci informacji o rzeczywistej kwocie przekazanych alimentów do wierzycieli ze świadczenia rentowego w listopadzie 2015 r. Pismem z dnia 8 lutego 2016 r., które wpłynęło do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie w dniu 9 lutego 2016 r., syndyk poinformował, że w toku postępowania upadłościowego nie przekazywał żadnych środków uprawionym z tytułu alimentów przysługujących od T. R., natomiast postępowanie upadłościowe T. R. zostało umorzone i syndyk nie prowadzi żadnych czynności w tej sprawie. W dniu 26 lutego 2016 r. została przez organ wydana decyzja o odmowie przyznania T. R. specjalnego zasiłku celowego na zakup artykułów spożywczych, ubrania i obuwia zimowego oraz leków.

Oceniając przedstawioną sekwencję działań organu, w ocenie Sądu, należy stwierdzić, że pomimo iż okres postępowania, liczony od momentu złożenia przez skarżącego wniosku w dniu 7 grudnia 2015 r. do wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 26 lutego 2016 r., przekroczył dwa miesiące, to nie sposób przypisać organowi przewlekłości w działaniu. Sam fakt stwierdzenia, że organy przekroczyły terminy normatywne, nie może być bowiem automatycznie traktowany jako przewlekłość postępowania. Konieczne jest każdorazowe poddanie ocenie okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), a także postawy stron (por. wyrok NSA z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11 oraz wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2015 r., II SAB/Wa 700/15, http://cbois.nsa.gov.pl.). Wskazane okoliczności nie zwalniają oczywiście organu z obowiązku działania w sposób wnikliwy i szybki (art. 12 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), ale rzutować mogą na ocenę ewentualnej przewlekłości postępowania.

W przekonaniu Sądu, w czasie trwania postępowania organ podejmował czynności niezbędne do załatwienia sprawy, tj. mające bezpośrednio na celu ustalenie wysokości dochodu wnioskodawcy w listopadzie 2015 r., czyli w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, jak tego wymaga przepis art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm.). Brak było podstaw do załatwienia sprawy przed uzyskaniem informacji od Komornika Sądowego odnośnie kwoty wyegzekwowanej tytułem alimentów oraz kosztów komorniczych. Dostrzec przy tym należy, że w sytuacji powzięcia przez organ wiadomości o przekazaniu przez Komornika Sądowego kwoty wyegzekwowanej ze świadczenia rentowego w listopadzie 2015 r. na depozyt sądowy w związku z prowadzeniem postępowania upadłościowego, niezbędne było też uzyskanie informacji od syndyka w zakresie dotyczącym faktu zwrócenia tych kwot skarżącemu. Dopiero po otrzymaniu powyższych informacji organ prowadzący postępowanie mógł wydać rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Zatem, wbrew twierdzeniom skargi, organ pierwszej instancji nie mógł od razu przystąpić do załatwienia sprawy, nawet mając na uwadze charakter i cel wnioskowanej pomocy. W tym stanie rzeczy organowi nie można skutecznie zarzucić nienależytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie prowadzenia czynności pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Jak wskazano już wyżej, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy, w tym w oparciu o takie kryteria jak konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych w sprawie. Nie znajdują przy tym oparcia w przepisach prawa zarzuty dotyczące możliwości wyznaczenia przez organ syndykowi albo Komornikowi Sądowemu terminu do udzielenia odpowiedzi, zwłaszcza że w niniejszej sprawie terminy te nie były odległe.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie postępowanie było prowadzone z właściwą dynamiką, czynności podejmowane były bez zbędnej zwłoki i znajdowały swoje uzasadnienie. Nadto, czynności te nie miały przymiotu pozorności i wynikały z przepisów regulujących przebieg postępowania w przedmiocie wydania decyzji o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej, w którym jednym z istotnych kryteriów dla prawidłowej kwalifikacji złożonego wniosku jest wysokość dochodu wnioskodawcy. Ta okoliczność powinna zostać każdorazowo rzetelnie wyjaśniona w realiach konkretnej sprawy. Organ w tym zakresie nie może działać automatycznie i poprzestawać jedynie - jak to sugeruje skarżący - wyłącznie na oświadczeniach wnioskodawcy co do niezmienności uzyskiwanego dochodu. Wprawdzie zasada sformułowana w art. 6 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwienia spraw określonych w art. 35 K.p.a., to jednak obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z pozostałymi naczelnymi zasadami procedury administracyjnej, zawartymi w art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.

W związku z wnioskiem organu o zasądzenie kosztów postępowania wskazać należy, że brak jest podstaw prawnych do obciążania skarżącego kosztami postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, gdy jego skarga nie zostanie uwzględniona. Na zasadzie art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie przewidują natomiast zwrotu kosztów na rzecz organu w razie oddalenia skargi.