Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 775/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 38 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na akt Dyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr [...] im. Stanisława Staszica z dnia [....] nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska wicedyrektora szkoły bez wypowiedzenia I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Dyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr [..] im. Stanisława Staszica na rzecz M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Aktem z dnia [...] Dyrektor Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 3 im. Stanisława Staszica, dalej Zespół Szkół, działając na podstawie art. 37 ust. 1 oraz art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 215, poz. 2156 ze zm.), po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady pedagogicznej oraz Kuratora Oświaty, odwołał M.K. z funkcji wicedyrektora w/w Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych z dniem 5 lipca 2016 r.

W uzasadnieniu odwołania podpisanym przez Dyrektora Zespołu Szkół W.P. wskazano, że "M.K. antagonizuje i dzieli grono pedagogiczne poprzez dbanie o interesy wybranej grupki zaprzyjaźnionych z nią nauczycieli. Bagatelizuje nawet kwestie bezpieczeństwa młodzieży, czego dowodem jest sugerowanie zaniechania wyciągania przeze mnie konsekwencji służbowych w przypadku zaprzyjaźnionej z nią wychowawczyni w internacie, która przyczyniła się do czasowej utraty zdrowia uczennicy, zaś w przypadku innej wychowawczyni - celowo nagłaśnia na radzie pedagogicznej incydent jej podopiecznych. Tolerowała nakłanianie młodzieży przez niektórych nauczycieli do składania fałszywych zeznań w sądzie przeciwko mnie w sprawie rzekomego molestowania, tolerowała również rozpowszechnianie w szkole nieprawdziwych informacji na mój temat w czasie, gdy przebywałem w szpitalu, walcząc o życie po zatorze płuc. Manipulowała faktami, sama również zeznawała w sądzie na moją niekorzyść mając nadzieję, że w przyszłości przejmie stanowisko dyrektora w szkole. Swymi działaniami przyczyniła się do szkalowania nie tylko mojej osoby, ale również do złej opinii o szkole oraz do podziałów w gronie pedagogicznym. M.K. swoim zachowaniem oraz postępowaniem naruszyła zasady współpracy z przełożonym obowiązujące w zakładzie pracy oraz zasady współżycia społecznego, co doprowadziło do utraty zaufania. Oznacza to, że nie istnieją warunki do dalszej współpracy, gdyż zostałaby złamana podstawowa zasada sprawnego wykonywania obu tych funkcji".

Pismem z dnia 18 lipca 2016 r. M.K. wezwała Dyrektora Zespołu Szkół do usunięcia naruszenia prawa polegającego na wydaniu w dniu [...] niezgodnego z prawem zarządzenia w sprawie odwołania wnioskodawczyni ze stanowiska wicedyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych. Zarzuciła, że uzasadnienie odwołania nie wskazuje żadnego konkretnego zdarzenia, które mogłoby stanowić szczególnie uzasadniony przypadek, jaki zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty może być powodem odwołania ze stanowiska kierowniczego w trakcie roku szkolnego. Jest przy tym nieprecyzyjne, lakoniczne i ogólnikowe. Przedstawione ognikowo zarzuty nie są ponadto w żaden sposób związane z pełnieniem przez M.K. funkcji wicedyrektora Zespołu Szkół. Zarzuty dotyczące rzekomego szkalowania dyrektora mogłyby co najwyżej znaleźć odzwierciedlenie w powództwie o ochronę dóbr osobistych. Niezależnie od takich argumentów skarżąca podkreśliła, że sformułowane w uzasadnieniu zarzuty są niezgodne z prawdą, do czego szczegółowo się odniosła.

W związku z otrzymaniem tego wezwania Dyrektor Zespołu Szkół w piśmie z 25 lipca 2016 r. poinformował M.K. , że ponieważ podniesione w wezwaniu kwestie będą przedmiotem oceny przez Sąd Rejonowy w Jędrzejowie – Wydział Pracy, odniesie się merytorycznie do wezwania po zakończeniu postępowania przed Sądem.

W skardze z dnia 22 sierpnia 2016 r. złożonej w dniu 24 sierpnia 2016 r. M.K. wniosła o uchylenie w całości aktu Dyrektora Zespołu Szkół z dnia [...] w sprawie odwołania jej ze stanowiska wicedyrektora Zespołu. Zarzuciła mu naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy o systemie oświaty poprzez:

1. odwołanie skarżącej ze stanowiska wicedyrektora mimo niewystąpienia szczególnie uzasadnionych przypadków, o którym mowa w powołanych przepisach,

2. odwołanie skarżącej ze stanowiska wicedyrektora mimo zaniechania zasięgnięcia opinii organu prowadzącego, rady pedagogicznej Zespołu Szkół, a także właściwego Kuratora Oświaty.

Z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych w uzasadnieniu skargi stwierdzono, że akt dyrektora szkoły o powołaniu lub odwołaniu wicedyrektora szkoły jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., w związku z czym podlega kontroli sądów administracyjnych, jakkolwiek w procedurze jego wydania nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (postanowienie NSA z 5 września 2014r. I OSK 2030/14). Z powołanego jako podstawa odwołania przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy o systemie oświaty wynika, że odwołanie ze stanowiska kierowniczego w trakcie roku szkolnego może nastąpić wyłącznie w przypadkach szczególnie uzasadnionych, a pojęcie to należy interpretować zawężająco. W szczególności odwołanie ze stanowiska kierowniczego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy o systemie oświaty nie jest dopuszczalne w przypadku jakiegokolwiek naruszenia obowiązków pracowniczych, ale tylko naruszenia na tyle poważnego, że uzasadnia ono natychmiastowe odsunięcie od wykonywania obowiązków kierowniczych. Innymi słowy musi wiązać się z konkretnym zdarzeniem lub zdarzeniami, ze względu na które należy niezwłocznie pozbawić daną osobę funkcji kierowniczej. Tymczasem lakoniczne, nieprecyzyjne i ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonego odwołania nie wskazuje na jakiekolwiek zdarzenie, które mogłoby stanowić przesłankę odwołania na podstawie zaskarżonych przepisów. Już z samej treści uzasadnienia wynika więc, że nie wystąpił żaden szczególny przypadek, który czyniłby zasadnym odwołanie skarżącej ze skutkiem natychmiastowym ze stanowiska wicedyrektora. Nadto zawarte w uzasadnieniu odwołania ogólnikowe zarzuty kierowane przeciwko skarżącej nie są w żaden sposób związane z pełnieniem funkcji wicedyrektora i nie mogłyby uzasadniać odwołania ze stanowiska nawet w zwykłym trybie, tj. po ustaleniu negatywnej oceny pracy. Niezależnie od tego skarżąca stwierdziła, że sformułowane w uzasadnieniu zarzuty są niezgodne z prawdą. Nigdy bowiem – oczywiście w granicach prawa - nie uchylała się od pełnienia obowiązków w okresie ferii letnich i zimowych. Nigdy też nie została ukarana karą porządkową, nie wszczęto też przeciwko niej postępowania dyscyplinarnego, ani nie ustalono dla niej negatywnej oceny pracy. Niezrozumiały dla skarżącej i krzywdzący jest zarzut antagonizowania grona pedagogicznego i faworyzowania grupki zaprzyjaźnionych nauczycieli. Skarżąca bowiem, jako osoba pełniąca funkcję kierowniczą traktowała wszystkich nauczycieli jednakowo, stwarzała dobrą atmosferę dla wszystkich pracowników, mając świadomość, że taka atmosfera służy efektywnej pracy. Nieprawdziwy jest też zarzut bagatelizowania kwestii bezpieczeństwa młodzieży, gdyż skarżąca traktowała te kwestie ze szczególną uwagą. M.in. dbała, aby na każdej przerwie obecny był dyżurujący nauczyciel, robiąc za każdym razem w przypadku zmiany planu lekcji korekty dyżurów. Wymagała, aby nauczyciele sumiennie pełnili swoje dyżury, kontrolowała ich i w razie potrzeby zgłaszała dyrektorowi Zespołu, że dany nauczyciel nie pełni dyżuru. Skarżąca informowała również dyrektora o spóźnieniach nauczycieli, wcześniejszym wychodzeniu z lekcji lub nieusprawiedliwionych nieobecnościach. Zaprzeczyła, aby kiedykolwiek sugerowała zaniechania wyciągania konsekwencji służbowych wobec I.N. . Proponowała bowiem dyrektorowi ukaranie nauczycielki karą porządkową. Niezależnie od tego skarżącej nie łączą z I.N. "przyjacielskie" relacje.

Skarżąca stwierdziła też, że nie wie, jaki incydent dyrektor Zespołu miał na myśli, wskazując w uzasadnieniu odwołania, że został przez nią nagłośniony na posiedzeniu rady pedagogicznej. Na posiedzeniach rady często omawiane są istotne i często drażliwe dla niektórych tematy. Jest to oczywiste, jako że rada pedagogiczna jest w szkole organem stanowiącym i doradczym. Zarzut manipulowania faktami i tolerowania nakłaniania młodzieży przez niektórych nauczycieli do składania fałszywych zeznań przeciwko dyrektorowi Zespołu jest zdaniem skarżącej absurdalny. Skarżąca wie, że dyrektor był stroną postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym we Włoszczowie, w którym przeprowadzono dowód z zeznań świadków - nauczycieli i uczniów Zespołu. Skarżąca nie zna jednak treści tych zeznań i nie ma żadnej wiedzy o tym, by w szkole dochodziło do zdarzeń, które wskazano w uzasadnieniu odwołania. Skarżącej nic nie wiadomo również na temat postępowania karnego w sprawie składania fałszywych zeznań przez samą skarżącą i innych świadków. To, czy dana osoba składała fałszywe zeznania, można stwierdzić dopiero w momencie uprawomocnienia się wyroku skazującego.

Niezależnie od takich argumentów M.K. stwierdziła, że zarzuty, jakoby skarżąca szkalowała dyrektora nie są w żaden sposób związane z pełnieniem funkcji wicedyrektora i powinny znaleźć odzwierciedlenie w powództwie o ochronę dóbr osobistych.

W uzasadnieniu drugiego zarzutu skargi stwierdzono, że z uzasadnienia aktu odwołania nie wynika, by dyrektor Zespołu Szkół uzyskał wymagane opinie kuratora, jak również rady pedagogicznej, na której ta kwestia była rozpatrywana). W związku z tym odwołanie także w tym zakresie narusza przepisy prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W jej uzasadnieniu przytoczył treść art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty oraz stwierdził, że wynikające z niego formalne przesłanki skuteczności odwołania M.K. ze stanowiska wicedyrektora szkoły zostały spełnione. Pismami bowiem z 20 maja 2015 r. i z 23 maja 2015 r. zwrócił się do Starosty i Kuratora Oświaty o wyrażenie opinii w sprawie zamiaru odwołania. Ponadto na posiedzeniu Rady Pedagogicznej Zespołu Szkół zasięgnął opinii Rady Pedagogicznej w przedmiocie tego odwołania.

Stwierdził następnie, że zawarte w uzasadnieniu odwołania zarzuty polegają na prawdzie i powodują, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty uprawniający dyrektora do "odwołania powódki bez wypowiedzenia". Dalsze sprawowanie funkcji wicedyrektora przez M.K. uniemożliwiałoby zdaniem Dyrektor właściwe przygotowanie placówki do nowego roku szkolnego, co powodowało konieczność natychmiastowego przerwania wykonywania przez nią tej funkcji z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły.

Do odpowiedzi na skargę organ dołączył odpisy pism z 18 maja 2016 r. skierowane do Starosty i do Kuratora Oświaty o wyrażenie opinii w sprawie zamiaru odwołania oraz zawarte w pismach z 23 maja 2016 r. i 1 czerwca 2016 r. odpowiedzi na te wnioski. Z odpowiedzi Starosty wynika, że negatywnie zaopiniował on zamiar odwołania M.K. ze stanowiska wicedyrektora Zespołu Szkół. Kurator Oświaty stwierdził natomiast, że nie posiada kompetencji prawnych do wyrażania opinii w sprawie powołania i odwołania nauczyciela ze stanowiska wicedyrektora szkoły. W przedmiotowej sprawie bowiem, mają zastosowanie przepisy art. 37 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, które jednoznacznie wskazują, że powierzenia i odwołania ze stanowiska wicedyrektora szkoły lub placówki dokonuje dyrektor szkoły lub placówki po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady szkoły lub placówki oraz rady pedagogicznej.

Do odpowiedzi na skargę dołączono również odpis protokołu z posiedzenia Rady Pedagogicznej Zespołu Szkół odbytego 30 maja 2016 r. Z jego treści wynika, że przedmiotem tego posiedzenia było między innymi zasięgnięcie opinii Rady Pedagogicznej w sprawie odwołania ze stanowiska wicedyrektora Zespołu Szkół M. K. Po dyskusji przeprowadzono w tej sprawie głosowanie, w którym za odwołaniem głosowało 21 osób, przeciw 32, a 6 osób wstrzymało się od głosu.

Na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. stawił się p.o. Dyrektora Zespołu Szkół P. D. z profesjonalnym pełnomocnikiem, który wyjaśnił, że w Zespole Szkół nie została powołana Rada Szkoły, a utworzenie stanowiska wicedyrektora tego Zespołu wynika ze Statutu Zespołu Szkól, który został złożony. Wyjaśnił też, że pod koniec kwietnia 2016 r. zapadł wyrok uniewinniający W.P. od zarzutu molestowania nauczycielek zatrudnionych w Zespole Szkół, ale wyrok ten nie jest prawomocny, ponieważ zarówno oskarżycielki posiłkowe, jak i Prokurator zaskarżyli go.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2016.1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zakwestionowany akt Dyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych we Włoszczowie o odwołaniu wicedyrektora tej szkoły wydano na podstawie art. 37 ust. 1 w zw. z art.38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (tj. Dz.U. 2015.2156 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Akt taki jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., w związku z czym podlega kontroli sądów administracyjnych, jakkolwiek w procedurze jego wydania nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2014r. sygn. akt I OSK 2030/14).

W myśl art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. W związku z brakiem w ustawie o systemie oświaty regulacji dotyczącej środków zaskarżenia aktów odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na taki akt konieczne jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w myśl art. 52 § 3 p.p.s.a.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca spełniła ten wymóg. Pismem bowiem, które wpłynęło do Zespołu Szkół w dniu 18 lipca 2016 r., wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na wydaniu w dniu [...] niezgodnego z prawem zarządzenia w sprawie odwołania jej ze stanowiska wicedyrektora Zespołu Szkół. Po otrzymaniu natomiast datowanej na dzień 25 lipca 2016 r. odpowiedzi Dyrektora Zespołu Szkół na to wezwanie, skargę na akt odwołania wniosła za pośrednictwem Dyrektora Zespołu Szkół w dniu 24 sierpnia 2016 r., a więc z zachowaniem zarówno terminu 30 dni, o jakim mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. Należy zauważyć, że skarżąca wnosząc skargę dotrzymała również wymienionego w tym samym przepisie terminu 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, co miałoby znaczenie gdyby przyjąć, że z powodu treści odpowiedzi Dyrektora na to wezwanie, uchylającego się w istocie od merytorycznego odniesienia się do treści wezwania do usunięcia naruszenia prawa z powodu sprawy przed Sądem Rejonowym – Wydziałem Pracy w Jędrzejowie – organ w istocie tej odpowiedzi nie udzielił. Spełnione więc zostały warunki formalne pozwalające na merytoryczną ocenę skargi.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy w szkole lub placówce, w których zgodnie z ramowym statutem może być utworzone stanowisko wicedyrektora i inne stanowiska kierownicze, powierzenia tych stanowisk i odwołania z nich dokonuje dyrektor szkoły lub placówki, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady szkoły lub placówki oraz rady pedagogicznej. Art. 37 ust. 2 ustawy stanowi, że umowa o pracę na stanowisku nauczyciela, zawarta na czas określony krótszy niż okres powierzenia stanowiska kierowniczego, ulega przedłużeniu na okres powierzenia. Z treści tego przepisu wynika, że stanowisko wicedyrektora szkoły jest stanowiskiem kierowniczym. Znajduje to potwierdzenie w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach publicznych szkół i rodzajach publicznych placówek (Dz. U. Nr 184, poz. 1436 ze zm.), gdzie w § 7 określono warunki, jakie musi spełniać osoba zajmująca stanowisko wicedyrektora publicznej szkoły.

W myśl art. 38 ust. 1 ustawy organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce:

1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie:

a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem,

b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 34a ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia,

c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 34 ust. 2a;

2) w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 7, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

2. Opinię, o której mowa w ust. 1 pkt 2, wydaje się w terminie 5 dni roboczych od dnia otrzymania wystąpienia organu, o którym mowa w ust. 1. Niewydanie opinii w tym terminie jest równoznaczne z wydaniem opinii pozytywnej.

Powołany wyżej przepis ma zastosowanie do stanowisk kierowniczych w szkole, a więc również do stanowiska wicedyrektora szkoły, które to stanowisko w myśl § 65 ust. 4 Statutu Zespołu Szkół zostało w tej szkole utworzone (k. 69 odwrót).

Z brzmienia art. 38 ustawy wynika, że ustawodawca zezwala na odwołanie ze stanowiska wicedyrektora szkoły w czterech sytuacjach. Analiza tych sytuacji pozwala na pogrupowanie przyczyn odwołania, jako zależnych od woli wicedyrektora, jaką jest rezygnacja ze stanowiska (art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz zawinionych przez wicedyrektora (art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b i c). W wymienionych przypadkach organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze, w niniejszej sprawie jest to dyrektor szkoły, jest zobligowany z mocy prawa do odwołania wicedyrektora szkoły.

Ustawodawca wprowadził ponadto także fakultatywną przyczynę odwołania ze stanowiska wicedyrektora szkoły, określoną w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy. W takim przypadku wprowadzono również szczególny tryb postępowania poprzedzającego wydanie aktu odwołania ze stanowiska kierowniczego. Niezbędne jest bowiem wcześniejsze uzyskanie opinii kuratora oświaty.

Sąd w niniejszym składzie podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że w przypadku odwołania na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie jest wymagana opinia organu prowadzącego, rady szkoły lub placówki oraz rady pedagogicznej, o czym stanowi art. 37 ustawy. Opinie, o których mowa w tym przepisie muszą być uzyskane w sytuacji odwołania ze stanowiska kierowniczego w przypadkach określonym w art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy (por. wyrok WSA w Gdańsku z 17 grudnia 2015 r., III SA/Gd 375/15). Nawet jednak przy nie podzieleniu tego poglądu i uznaniu, że zasięgnięcie wspomnianych opinii jest jednak konieczne również przed odwołaniem nauczyciela ze stanowiska kierowniczego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy, to i tak taki wymóg został w sprawie spełniony, co wskazano powyżej.

W niniejszej sprawie organ powołał się w podstawie prawnej zaskarżonego aktu na art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy, przez co przed jego wydaniem zobligowany był uzyskać opinię kuratora oświaty. Wymóg ten został spełniony, ponieważ pismem z dnia 18 maja 2016 r. Dyrektor Zespołu Szkół na podstawie art. 37 ust. 1 oraz art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy zwrócił się do właściwego kuratora oświaty o wyrażenie opinii w sprawie zamiaru odwołania M.K. ze stanowiska wicedyrektora Zespołu Szkół. W ocenie Sądu, Kurator Oświaty w piśmie z dnia 1 czerwca 2016 r. nie wyraził merytorycznej opinii w objętej wnioskiem kwestii, ponieważ stwierdził, że nie posiada kompetencji prawnych do wyrażania opinii w sprawie powołania i odwołania nauczyciela ze stanowiska wicedyrektora szkoły, gdyż jego zdaniem w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 37 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, które wskazują, że powierzenia i odwołania ze stanowiska wicedyrektora szkoły lub placówki dokonuje dyrektor szkoły lub placówki po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady szkoły lub placówki oraz rady pedagogicznej. W tej sytuacji z uwagi na treść art. 38 ust. 2 zd. 2 ustawy należało przyjąć, że niewydanie merytorycznej opinii w przedmiocie zamiaru odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora Zespołu Szkół w terminie 5 dni roboczych, jest równoznaczne z wydaniem opinii pozytywnej.

Jak to już wyżej wspomniano, przed ocenianym odwołaniem M.K. ze stanowiska wicedyrektora szkoły, doszło również do zasięgnięcia przez Dyrektora Zespołu Szkół opinii organu prowadzącego, tj. Starosty Włoszczowskiego oraz Rady Pedagogicznej Zespołu Szkół. Wprawdzie obie te opinie były negatywne wobec zamiaru odwołania skarżącej, to jednak nie miało to przesądzającego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ opinie te nie mają charakteru wiążącego organ uprawniony do odwołania wicedyrektora szkoły.

Przewidziane w art. 37 ust. 1 ustawy zasięgnięcie opinii rady szkoły, nie było w sprawie możliwe, ponieważ rada taka nie została w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3 powołana (oświadczenie złożone na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. - k. 94).

Mając powyższe ustalenia i wywody na uwadze Sąd stwierdza, że podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 i 38 ust. 1 pkt 2 ustawy polegający na niezasięgnięciu przed wydaniem aktu odwołania ze stanowiska opinii organu prowadzącego, rady pedagogicznej i kuratora oświaty - nie zasługiwał na uwzględnienie.

Choć formalne przesłanki skuteczności odwołania M.K. ze stanowiska wicedyrektora szkoły zostały spełnione, to jednak nie wystarcza to do zaakceptowania zaskarżonego aktu. Akt odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora Zespołu Szkół został bowiem podjęty z naruszeniem art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że ustawodawca zezwala na odwołanie z funkcji wicedyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, obwarowując to zdarzenie przesłanką materialnoprawną określoną, jako "przypadek szczególnie uzasadniony". Zawarte w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy oświaty pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" jest pojęciem ogólnym i niedookreślonym, co za tym idzie - jak podkreślano w szeregu orzeczeniach sądów administracyjnych - powinno być ono rozumiane wąsko. Wskazuje się również, że pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" oznacza takie sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Powinno mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy dalsze kierowanie placówką oświatową przez nauczyciela stanowi istotne zagrożenia dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów, jest nie do przyjęcia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 339/15 (dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził zaś wprost, że: "Szczególnie uzasadniony przypadek to taki, którego zaistnienie powoduje natychmiastową, gdyż nawet w czasie roku szkolnego, konieczność odwołania ze stanowiska bez wypowiedzenia. W pojęciu tym nie mieszczą się kwestie, które, ogólnie rzecz biorąc, wpływają na negatywną ocenę pracy nauczyciela, będącego na stanowisku kierowniczym, ale także jego zachowanie – postępowanie, które wyklucza możliwość zajmowania tego stanowiska. To zachowanie nieetyczne, niemoralne, niegodne nauczyciela-wychowawcy i pedagoga – nie nadające się do zaakceptowania. Może to być nawet tylko zachowanie jednorazowe, ale o takim ciężarze gatunkowym, który dyskwalifikuje nauczyciela, można powiedzieć, że nawet w ogóle jako wykonującego taki zawód, a w szczególności do kierowania szkołą". Użyty w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy zwrot "przypadki szczególnie uzasadnione", powinien być rozumiany podobnie do analogicznego zwrotu użytego w art. 36a ust. 8 ustawy, z tym że tam mowa jedynie o "uzasadnionych przypadkach". Różnica polega zatem na dodaniu przysłówka "szczególnie". Zawęża on pole zastosowania tego przepisu do sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych (wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., I OSK 933/10, LEX nr 602589), kiedy organ odwołujący ma pełne prawo ocenić, że dalsze kierowanie szkołą, placówką lub jej wyodrębnioną organizacyjnie częścią stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów jest nie do przyjęcia. Chodzi o działanie lub zaniechanie o charakterze zupełnie wyjątkowym i nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem, przez nauczyciela - dyrektora szkoły, które powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny (wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., I OSK 1797/12, LEX nr 1356976, Pilich Mateusz, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, wyd. VI, LEX 2015).

Należy też wskazać, że akt odwołania ze stanowiska kierowniczego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy, zawierający element uznaniowy pozostawiony ocenie organu, wymaga szczególnie precyzyjnego uzasadnienia zawierającego opis stanu faktycznego i jego udokumentowanie, a także wykazanie w czym przejawia się "szczególnie uzasadniony przypadek" nakazujący odsunięcie wicedyrektora w trakcie roku szkolnego od wykonywanych przez niego obowiązków. Zaniedbania prawem ustanowionych obowiązków wicedyrektora szkoły, które muszą być na tyle istotne, iż nie pozwala to na dalsze wykonywanie przez niego powierzonej mu funkcji, winny być dowiedzione w stosownym postępowaniu poprzedzającym podjęcie aktu i muszą znaleźć się w uzasadnieniu tego aktu. Z aktu odwołania winno bowiem jasno i konkretnie wynikać, na czym owe "szczególnie uzasadnione przypadki" polegają (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1797/12, LEX nr 1356976; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2703/12, LEX nr 1336391).

Uwzględniając przedstawione powyżej wywody i odnosząc je do okoliczności sprawy należy wskazać, że zaskarżony akt zawiera wprawdzie uzasadnienie rozstrzygnięcia, niemniej jednak w ocenie Sądu, uzasadnienia tego nie można uznać za wystarczające w świetle przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy i wynikającej z niego konieczności wykazania szczególnie uzasadnionej przyczyny, stanowiącej podstawę do natychmiastowego (w trakcie roku szkolnego) odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych we Włoszczowie. Uzasadnienie to stanowi nieusystematyzowany, nieskonkretyzowany i arbitralny zbiór różnych zarzutów przypisanych skarżącej. Należy zauważyć, że nie wskazano w nim choćby jednej daty przypisywanego skarżącej nagannego zachowania. Większość z tych zarzutów nie odwołuje się też do jakichkolwiek konkretnych zdarzeń, zachowań, czy wypowiedzi stanowiąc ogólnikową ocenę skarżącej ("antagonizuje i dzieli grono pedagogiczne poprzez dbanie o interesy wybranej grupki zaprzyjaźnionych z nią nauczycieli", "tolerowała rozpowszechnianie w szkole nieprawdziwych informacji na mój temat" "manipulowała faktami", "przyczyniła się do szkalowania nie tylko mojej osoby, ale również do złej opinii o szkole oraz do podziałów w gronie pedagogicznym", "swoim zachowaniem i postępowaniem naruszyła zasady współpracy z przełożonym (...) oraz zasady współżycia społecznego, co doprowadziło do utraty zaufania"). Nie da się w szczególności w oparciu o tak sformułowane zarzuty stwierdzić, kiedy, gdzie, wobec kogo konkretnie, ile razy, w jakich okolicznościach miały miejsce zarzucane skarżącej zachowania, a także w oparciu o jakie konkretnie działania, czy zaniechania M. K., Dyrektor Zespołu Szkół powziął swoje wyrażone w uzasadnieniu odwołania przekonanie co do zaistnienia w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalającego na odwołanie w czasie roku szkolnego i bez wypowiedzenia. Kolejna część zarzutów odwołania z 4 lipca 2016 r., choć odnosi się do konkretnych zdarzeń, to nie ma bezpośredniego związku z obowiązkami, jakich wypełniania można wymagać od nauczyciela pełniącego funkcję wicedyrektora szkoły ("zeznawała w sądzie na moją niekorzyść", "tolerowała nakłanianie młodzieży (...) do składania fałszywych zeznań w sądzie przeciwko mnie w sprawie o molestowanie". Należy też podkreślić, że w omawianym uzasadnieniu odwołania z [...]nie podjęto nawet próby udowodnienia, czy choćby uprawdopodobnienia, któregokolwiek ze stawianych skarżącej zarzutów. Nie wynika też z niego, aby zostały one dowiedzione w jakimkolwiek postępowaniu poprzedzającym podjęcie aktu odwołania.

Kolejne wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego aktu zarzuty, stanowią niczym nie poparte przypuszczenie dyrektora W.P. na temat planów skarżącej, które nawet gdyby polegały na prawdzie, również nie mogłyby, zdaniem Sądu, być usprawiedliwionym powodem natychmiastowego odwołania wicedyrektora szkoły z takiej funkcji ("zeznawała w sądzie na moją niekorzyść mając nadzieję, że w przyszłości przejmie stanowisko dyrektora").

Powołując się na obszerne orzecznictwo sądów administracyjnych trzeba stwierdzić, że również wskazana jako jeden z powodów przedmiotowego odwołania, utrata zaufania dyrektora do osoby pełniącej funkcję wicedyrektora nie może stanowić szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 679/14, LEX nr 1531164, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 282/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Na przedstawioną powyżej ocenę zaskarżonego aktu, nie mogła mieć wpływu sprawa o molestowanie nauczycielek zatrudnionych w Zespole Szkół, w której, według niezakwestionowanych przez skarżącą twierdzeń pełnomocnika organu wygłoszonych na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r., pod koniec kwietnia 2016 r. zapadł wyrok uniewinniający Dyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych we Włoszczowie – W. P.. Przede wszystkim dlatego, że sprawa ta tylko prawdopodobnie została wspomniana w uzasadnieniu zaskarżonego aktu (brak w nim skonkretyzowania tej sprawy), ale bez żadnego wyraźnego powiązania jej zaistnienia z przyczynami odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora Zespołu Szkół. Nie można więc w oparciu a takie uzasadnienie przyjąć, żeby, nawet w zamyśle Dyrektora Zespołu Szkół, miała ona być powodem odwołania skarżącej ze stanowiska. Poza tym, jak to już wyżej zasygnalizowano, sprawa ta nie ma bezpośredniego związku z pełnieniem przez M.K. funkcji wicedyrektora Zespołu Szkół, przez co nie mogłaby być, co do zasady, szczególnie uzasadnionym powodem odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w szkole w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy. Trzeba wreszcie zauważyć, że sprawa ta nie została jeszcze prawomocnie zakończona, ponieważ od wyroku uniewinniającego W. P., zarówno oskarżycielki posiłkowe, jak i prokurator wnieśli apelacje. Tym bardziej więc nie można było w dacie wydania zaskarżonego aktu wywodzić z niej jakichkolwiek powodów odwołania skarżącej.

Podsumowując należy stwierdzić, że skoro art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy przewiduje możliwość odwołania tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych, oznacza to, że zarówno ocena, jak i uznanie organu, który powierzył dyrektorowi stanowisko kierownicze, a następnie zamierza odwołać go z tej funkcji, nie mogą mieć charakteru dowolnego ani arbitralnego, lecz powinny być dokładnie oraz szczegółowo wywiedzione i umotywowane w uzasadnieniu podejmowanej uchwały, tak aby ów wywód i argumentacja prawna mogły podlegać wnikliwej analizie zarówno organu nadzoru, jak i sądu administracyjnego. Ponieważ uzasadnienie kontrolowanego aktu nie ma takich cech, nie można było uznać, że w sprawie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odwołanie skarżącej ze stanowiska wicedyrektora szkoły w ciągu roku szkolnego, bez wypowiedzenia. Dlatego Sąd, uwzględnił skargę i uchylił zaskarżony akt na podstawie art. 146 §1 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.