Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 158/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 2023 poz 1230
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Kamila Paszowska – Wojnar, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 28 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 lutego 2024 r. nr UP-128/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 19 lutego 2024 r. , nr UP-128/2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład, ZUS, organ rentowy) art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1988 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r. , poz. 1230 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." utrzymał w mocy decyzję Zakładu z 15 lutego 2022 r. nr 230/2022 o odmowie umorzenia T. R. (dalej: skarżący, strona) należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 97 237, 24 zł, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Z akt sprawy i uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że 24 stycznia 2020 r. skarżący zwrócił się do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności składkowych powołując się na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną.

Zakład po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z 15 lutego 2022 r. nr 230/2022 odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek wskazując, że:

1) nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne wymieniona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.;

1) skarżący nie wykazał zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych swojego gospodarstwa domowego.

3) strona nie wykazała, aby powstanie zadłużenia było następstwem jakiegoś szczególnego zdarzenia, jak również aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiła Pana możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Skarżący 9 marca 2022 r. zwrócił się do ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zakład decyzją z 27 kwietnia 2022 r. nr UP-333/2022 utrzymał w mocy decyzję ww. ZUS z 15 lutego 2022 r. nr 230/2022. W wyniku wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Sąd wyrokiem z 11 października 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 566/22 uchylił decyzję ZUS z 27 kwietnia 2022 r. nr 333/2022. WSA uznał, że organ rentowy prawidłowo stwierdził, iż w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek z art. 28 ust 3 u.s.u.s. Sąd stwierdził jednak, że ZUS nie wykazał, aby w sprawie nie zaszła przesłanka do umorzenia z § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) – dalej: rozporządzenie. Zdaniem Sądu ZUS nie przeprowadził wymaganej i rzetelnej analizy sytuacji strony w kontekście przesłanki określonej tym przepisie. W szczególności nie podał kwoty faktycznego dochodu strony w gospodarstwie domowym i nie odniósł się do wydatków rzeczywiście ponoszonych – przy czym\ WSA zaznaczył, że ZUS w każdej indywidualnej sprawie musi ocenić czy środki, którymi faktycznie dysponuje strona można uznać za wystarczające na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, w tym tych wskazanych przez skarżącego, jak również tych koniecznych wskazanych przez organ. Sąd pokreślił, że ZUS nie wskazał kwoty minimum egzystencji ustalającej poziom zasobów, poniżej którego istnieje zagrożenie egzystencji i nie zestawił tej kwoty z kwotami wydatków ponoszonych przez stronę oraz nie dokonał oceny w tym kontekście, przez co nie sposób wyprowadzić wniosku, że dochody jakimi skarżący dysponuje pozwalają na wniosek, że spłata Zdaniem WSA dopiero rzetelne zestawienie strony dochodowej ze stroną wydatkową, a następnie odniesienie jej do ustalonej kwoty minimum socjalnego i minimum egzystencji, pozwoli na dokonanie prawidłowej oceny przesłanki z § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia.

Kierując się powyższymi wytycznymi Zakład pismem z 27 grudnia 2023 r. wezwał skarżącego do przedłożenia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz wszelkiej dodatkowej dokumentacji mogącej mieć wpływ na rzetelne pokazanie sytuacji.

W oparciu o przedłożoną dokumentację oraz uwzględniając dane pozyskane z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz Bazy Danych Ksiąg Wieczystych ZUS ustalił, że skarżący 25 listopada 2019 r. wyrejestrował działalność gospodarczą (zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nastąpiło 23 stycznia 2020 r. - wg CEIDG), obecnie pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2.387,82 zł brutto, 2.172,92 zł netto (wolne od potrąceń egzekucyjnych), nie widnieje jako właściciel żadnego pojazdu, jest współwłaścicielem w 1/2 części lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2 położonego w miejscowości S. na ulicy [...], na której to nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego przedmiotowych należności składkowych. Organ ustalił również, że skarżący jest żonaty - w separacji od [...] r., nie pracuje zarobkowo, poza świadczeniem emerytalnym nie posiada dochodu z innych źródeł ani nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy, zasiłków z pomocy społecznej, ani nie korzysta z innych form pomocy. Skarżący podał, że ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 826,00 zł oraz z tytułu kosztów związanych z leczeniem w wysokości 170,00 zł, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada zobowiązania finansowe, które spłaca: z tytułu podatków za 12 miesięcy w kwocie 120,00 zł, tj. 10.00 zł miesięcznie oraz inne za 1 rok w kwocie 1.880,00 zł, tj. 157,00 zł miesięcznie. Poza ww. lokalem mieszkalnym (udział w ½ prawa własności) posiada komputer o wartości 400,00 zł, lodówkę o wartości 50,00 zł i kuchenkę gazową o wartości 100,00 zł, nie posiada wierzytelności, ani innych praw majątkowych. Ze względu na wiek i przebyte choroby, przewlekły stan zdrowia skarżącego nie ulega poprawie, ale pogorszeniu, poza tym posiada on [...] (strona dołączyła ksero legitymacji o nr [...]). Ponadto ze względu na toczącą się sprawę karną [...] skarżący ponosi koszty jako osoba pokrzywdzona.

Przechodząc do oceny przesłanek umorzenia wnioskowanych należności Zakład w pierwszej kolejności wskazał, że nie doszło do ich przedawnienia odwołał sie w tej mierze do ustaleń decyzji z 15 lutego 2022 r. nr 230/2022, z której wynikało, że bieg terminu przedawnienia zobowiązań objętych postępowaniem w sprawie o umorzenie należności został zawieszony.

Następnie ZUS dokonał oceny dopuszczalności umorzenia zaległości składkowych skarżącego w kontekście przesłanki całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1 u.s.u.s.) i konkludował, że żadna z sytuacji wymienionych w tym przepisie nie wystąpiła w przypadku skarżącego. Zdaniem organu strona nie spełniła również warunków do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z §3 rozporządzenia. W szczególności ZUS podkreślił, że ograniczone możliwości płatnicze strony nie mogą być przesłanką wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Z analizy sytuacji finansowej i majątkowej wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zaś jego dochód netto z tytułu emerytury wynosi 2172,92 zł. Minimum socjalne, które wyznacza kwotę niezbędną gospodarstwu domowemu w celu zapewnienia odpowiednich warunków do odtworzenia sił życiowych i utrzymania więzi społecznych, dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego w III kwartale 2023 r. wynosiło natomiast 1695,66 zł (organ przedstawił również tę kwotę w rozbiciu na poszczególne kategorie wydatków). Natomiast kwota minimum egzystencjalnego ustalona przez IPISS za 2022 r. wyniosła 732,42 zł. Nie zachodzi zatem zagrożenie egzystencji gdyż jego dochód jest znacznie wyższy od minimum egzystencji i plasuje się na poziomie wyższym od minimum socjalnego. Strona ponosi stałe wydatki w wysokości 826 zł oraz koszty leczenia w wysokości 170 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę wysokość dochodów należy uznać, że posiada skarżący środki na zabezpieczenie tych wydatków. Po uwzględnieniu także spłaty innych zobowiązań - z tytułu podatków w kwocie 120 zł (spłata 10 zł miesięcznie) oraz innych w kwocie 1880 zł (spłata 157 zł miesięcznie) stronie pozostaje jeszcze 1009,92 zł, co pozwala na przyjęcie, że skarżący może część tej kwoty przeznaczyć na spłatę zadłużenia wobec ZUS w formie układu ratalnego. Zakład zaznaczył równocześnie, że posiadanie przez stronę innych zobowiązań –nie stanowi przesłanki do umorzenia należności składkowych, bowiem zadania ZUS jako wierzyciela nie uprawniają go do działań mogących polepszyć sytuację innych wierzycieli. Dodatkowo organ zauważył, że w decyzji uwzględniono wyłącznie dochody skarżącego, ponieważ zadeklarował, że mieszka sam, jednak z przedłożonych dokumentów wynika, że np. opłaty za gospodarowanie śmieciami regulowane są za dwie osoby – a w takim wypadku drugi mieszkaniec zapewne też wnosi wkład w utrzymanie mieszkania lub pokrywania rachunków. Ponadto skarżący dysponuje majątkiem w postaci udziałów we własności lokalu mieszkalnego.

Końcowo organ wskazał, odwołując się do interesu publicznego rozumianego także jako potrzeba ograniczania ewentualnych wydatków na opiekę społeczną, że skarżący nie powoływał się na korzystanie z tego rodzaju świadczeń. Natomiast względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane.

W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a., a mianowicie:

- art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nierówne traktowanie i dyskryminowanie osoby ubezpieczonej poprzez nie udzielenie stronie wyjaśnień i nie dopuszczenia do wypowiedzenia się w związku z niniejszą sprawą. Nieprzestrzeganie prawa i subiektywna ocena pracowników ZUS Oddziału w Bielsko-Białej.

- art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia sprawy i nie kierowanie się zasadami bezstronności, a także niedbałe i niezgodne z prawdą prowadzenie postępowania, na co dowodem jest bezpodstawne sugerowanie, że inna osoba ma ponosić koszty eksploatacyjne mieszkania wraz z remontem komina.

- art. 77 § 1 i 2 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez nie wzięcia pod uwagę całego materiału dowodowego i wcześniej wydanej Decyzji przez ZUS w Rzeszowie, który pierwszy prowadził sprawę i Decyzja ZUS Oddziału w Rzeszowie powinna być wiążąca do ZUS Oddziału w Łodzi i ZUS Oddziału w Bielsku Białej. Dwa razy strona skarżąca otrzymała decyzję z Bielsko- Białej, ale ani jednego razu z Oddziału ZUS w Rzeszowie.

- art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, co miało miejsce w dniu 2 lutego 2024 roku, ponieważ pracownik ZUS W Wałbrzychu na e-wizycie w dniu 2 lutego 2024 roku o godz. 10:15nic nie wiedziała w niniejszej sprawie.

Odpowiadając na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ w decyzji z 15 lutego 2022 r. ustalił, że odniesieniu do należności składkowych objętych skarżoną decyzją nie nastąpiło przedawnienie z uwagi na podejmowane czynności mające wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia oraz zabezpieczenie spłaty zaległości składkowych przez wpis do hipoteki dnia 18 kwietnia 2006r, 28 czerwca 2007 r. oraz 8 października 2010 r na nieruchomości oznaczonej nr [...]. Ustalenia w tym zakresie zostały zaakceptowane przez WSA w prawomocnym wyroku z 11 października 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 566/22 na zgodnie z art. 153 p.s.a. ocena ta wiąże Sąd w niniejszej sprawie.

Przechodząc do oceny prawidłowości działań organu w zakresie stosowania przepisów warunkujących umorzenie należności składkowych, Sąd uznał, że decyzja ZUS została wydana w wyniku prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego oraz procesowego.

Instytucja umorzenia w drodze decyzji indywidualnej zaległości wobec ZUS opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym, w ramach którego ustawodawca pozostawił organowi pewną swobodę co do wyboru rozstrzygnięcia. Oznacza to, że także w sytuacji, gdy zostanie potwierdzone spełnienie przesłanek umorzenia takiej zaległości, organ ma prawo odmówić ich umorzenia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1079/09, LEX nr 586630). Ta swoboda rozstrzygania w przedmiocie przyznania ulgi w spłacie zobowiązań wobec ZUS nie może jednak prowadzić do umarzania zaległości z tytułu składek na zasadzie dowolności. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż dopiero w przypadku stwierdzenia zaistnienia wskazanych w przepisach prawa przesłanek umorzenia organ zyskuje swobodę wyboru co do tego, czy ulgi udzielić, czy też nie. Decyzja organu w tym przedmiocie musi być zatem przede wszystkim wynikiem należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

W niniejszej sprawie nie doszło, zdaniem Sądu, do naruszenia ww. regulacji k.p.a. Organ prowadził postępowanie zapewniając stronie możliwość czynnego udziału na każdym jego etapie, wyczerpująco informował o treści przepisów prawa, w tym przesłankach umorzenia należności składkowych oraz o konieczności przedłożenia dokumentów na potwierdzenie oświadczeń wnioskodawcy, a ponadto dokonywał we własnym zakresie ustaleń dotyczących zarówno stanu zobowiązań, jak i sytuacji majątkowej skarżącego.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, przez co należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wymieniono przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Zachodzi to, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie określa zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Organ po przeanalizowaniu sytuacji skarżącego uznał, że powyższe przesłanki nie zostały w jego przypadku spełnione, zaś strona nie podnosiła żadnych argumentów podważających stanowisko organu w tym zakresie. Przedstawioną w uzasadnieniu skarżonej decyzji szczegółową argumentację w zakresie powyższych przesłanek (str. 6-7 zaskarżonej decyzji) Sąd w pełni podziela i akceptuje.

Natomiast artykuł 28 ust. 3a u.s.u.s. daje ZUS możność uwzględnienia innych przesłanek umorzenia w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności te mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w powołanym rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (rozporządzenia). Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zdaniem Sądu Zakład w rozpoznawanej sprawie zasadnie uznał, że skarżący nie spełnia określonej w § 3 pkt 1 rozporządzenia przesłanki umorzenia zaległości składkowych. W oparciu o dokumenty zebrane przez organ oraz przedłożone przez stronę – szczegółowo wymienione decyzji na str. 3-5 i znajdujące się w aktach administracyjnych Zakład dokonał szczegółowej analizy sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego, w wyniku której ustalił, że dochód skarżącego wynosi 2 172,92 zł miesięcznie, a wydatki 996 zł. Zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku WSA o sygn. akt III SA/Wr 566/22 ZUS odniósł tę kwotę zarówno do tzw. minimum egzystencji, jak i minimum socjalnego, jak również szczegółowo wymienił składowe wydatków uwzględnianych przy ustalaniu wskaźnika minimum socjalnego. Biorąc pod uwagę, że poza opłatami eksploatacyjnymi oraz wydatkami na ochronę zdrowia skarżący nie wykazał żadnych innych wydatków stale obciążających jego budżet domowy, zauważyć należy, że wydatki te nie przewyższają kwoty minimum socjalnego (jeżeli nie uwzględnić w nim bez zakupu wyżywienia oraz odzieży - 1165,56 zł, po uwzględnieniu tych wartości – 1695,66 zł). Kwota którą dysponuje skarżący co miesiąc tj. 2172 zł pozwala na poniesienie wydatków w deklarowanej przez stronę kwocie (łącznie z wydatkami na zdrowie to 996 zł), a ponadto na spłatę innych zobowiązań w łącznej kwocie 167 zł. Zauważyć należy, że również po uwzględnieniu statystycznych wydatków na wyżywienie, odzież i higienę osobistą (skarżący nie wskazał żądnych wydatków z tego tytułu) wydatki miesięczne strony nie przekraczają progu minimum socjalnego dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego (1695,66 zł). W tej sytuacji zasadnie Zakład konkludował, że pozostała stronie po uiszczeniu wszystkich deklarowanych wydatków nadwyżka w wysokości 1009,92 zł (wyliczenie na str. 10 zaskarżonej decyzji) pozwoli nie tylko na pokrycie kosztów wyżywienia, ubrania i higieny osobistej (statystycznie, na podstawie przyjętego minimum socjalnego to 529,5 zł), ale także na spłatę zadłużenia wobec Zakładu, która może być dokonana także w formie układu ratalnego. W tej sytuacji tym bardziej nie można mówić o bezpośrednim zagrożeniu możliwości zaspokajania przez skarżącego niezbędnych potrzeb życiowych w razie spłacania długu wobec ZUS.

Organ trafnie wskazuje na wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności składkowych, który związany jest nie tylko z powszechnym obowiązkiem opłacania składek z tytułu ubezpieczeń społecznych, ale także z koniecznością uwzględnienia modelu systemu ubezpieczeń społecznych, w którym niewywiązywanie się z tego obowiązku przynosi stwarza zagrożenie interesów innych płatników, regulujących swoje zobowiązania. Przemawia ta za stosowaniem wspomnianej ulgi tylko w ściśle określonych, szczególnych przypadkach omówionych powyżej, m.in. gdy sytuacja majątkowa zobowiązanego faktycznie nie daje szansy na spłatę zadłużenia bez naruszenia jego istotnych potrzeb życiowych. W niniejszej sprawie podkreślić należy, że poza stałym, dochodem we wskazanej wyżej wysokości skarżący dysponuje także udziałem ½ we współwłasności lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m², na którym należności będące przedmiotem niniejszego postępowania zostały zabezpieczone hipoteką – co również nie daje podstaw do twierdzenia o definitywnym braku możliwości zaspokojenia należności publicznoprawnych w przyszłości.

Sąd podziela także ocenę organu oraz towarzyszącą jej argumentacje, iż w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że spełnione zostały przesłanki wymienione w pkt 2 i 3 § 3 ww. rozporządzenia.

Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu skarżonej decyzji, przesłanka wskazana w pkt 2 nie wystąpiła. Skarżący bowiem nie tylko nie wskazuje na nadzwyczajne sytuacje, o jakich mowa w tym przepisie, ale też nie prowadzi działalności gospodarczej na osiąganie z której dochodu mogłyby sytuacje tego rodzaju mogłyby mieć wpływ. Zgodzić się też należy z organem co do tego, że można w przypadku skarżącego mówić o ziszczeniu się przesłanki z pkt 2 § 3 ww. rozporządzenia. Skarżący co prawda powołuje się zły stan zdrowia (stwierdzono u niego [...], przebyty w przeszłości [...],[...] oraz [...] i [...]), potwierdzony orzeczeniem o [...], jednak organ trafnie w tym względzie argumentuje, że przewlekła choroba tylko wówczas może stanowić przesłankę umorzenia należności, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacanie należności składkowych. Skarżący natomiast osiąga dochód z tytułu emerytury, wypłacany mu niezależnie od stanu zdrowia, którego wysokość daje możliwość spłaty zaległych zobowiązań w zakresie uwzględniającym ograniczenia wynikające z egzekucji prowadzonej ze świadczenia emerytalnego lub choćby w drodze spłat w formie układu ratalnego.

Tym samym nie można w rozpoznawanej sprawie uznać, że organ niewłaściwie zinterpretował czy zastosował przepisy prawa materialnego, warunkujące udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności składkowych oraz że błędnie uznał, że warunki te nie zostały przez stronę spełnione. Materiał dowodowy został zebrany z udziałem strony i kompleksowo przeanalizowany oraz oceniony w kontekście stosowanych przepisów, zaś prawidłowość wniosków organu nie budzi zastrzeżeń Sądu. Wobec zaś nie spełnienia przesłanek zastosowania ulgi nie było też podstaw do rozważań dopuszczalności umorzenia w ramach uznania administracyjnego – to może bowiem mieć miejsce tylko wobec strony, która co do zasady spełnia przesłanki umorzenia należności wobec Zakładu.

Odnosząc się natomiast końcowo do zarzutów skargi dotyczących uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zajęcia stanowiska w sprawie Sąd zauważa, że w postepowaniu administracyjnym obowiązuje zasada pisemności. Skarżący pismem z 26 stycznia 2024 r. został powiadomiony o zakończeniu postepowania wyjaśniającego w sprawie i miał możliwość zgłoszenia wszelkich twierdzeń oraz zastrzeżeń i dowodów. Jeżeli nawet istotnie doszło do utrudnienia stronie podczas wizyty w urzędzie wypowiedzenia się na miejscu w tej sprawie, miała ona możliwość zgłoszenia stosowanych wniosków , zastrzeżeń oraz skarg na piśmie. W aktach brak jakichkolwiek pism czy wniosków strony datowanych po tym czasie. Niezależnie natomiast od powyższego zaznaczyć należy, że nawet ewentualne naruszenie prawa strony do wypowiedzenia się co do zebranych i przeprowadzonych dowodów może prowadzić do uchylenia przez sąd administracyjny decyzji wyłącznie wówczas gdy strona wykaże jaki miało to konkretny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący natomiast w skardze nie przytacza żadnych okoliczności, których możliwości przedstawienia organowi został pozbawiony, a które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.