Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 549/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Burmistrz Miasta~Inne
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 4, art. 146 § 1, art. 145 § 1 pkt 1, art. 146 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 32 ust. 6,  art. 39 ust. 4, 39a ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 900
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 69, art. 70, art. 81
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant: Asystent sędziego Joanna Karpińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi A. L. na czynność Burmistrza Gminy Czersk z dnia 12 lipca 2023 r., nr DYR.414.17.2023 w przedmiocie zapewnienia dowozu niepełnosprawnego dziecka do specjalistycznego przedszkola 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. uznaje obowiązek Gminy Czersk do zorganizowania bezpłatnego transportu samochodem małoletniego J. L. z miejsca zamieszkania do Przedszkola [...] w roku szkolnym 2023/2024, 3. zasądza od Gminy Czersk na rzecz skarżącej A. L. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. L. (dalej zwana także "skarżącą", :stroną" lub “wnioskodawczynią") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na czynność Burmistrza Gminy Czersk z dnia 12 lipca 2023 r. (nr DYR.414.17.2023) wydaną w przedmiocie zapewnienia jej niepełnosprawnemu dziecku – J. L., dowozu do Przedszkola [...] w G.

Zaskarżona czynność została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 30 czerwca 2023 r. A. L. złożyła w Urzędzie Miejskim w Czersku wniosek w sprawie dowozu dziecka/ucznia niepełnosprawnego do przedszkola z początkiem roku szkolnego, wnosząc o objęcie dowozem jej niepełnosprawnego dziecka – J. L. (ur. 23 listopada 2016 r.) samochodem (busem)/autobusem będącym w dyspozycji gminy do Przedszkola [...] w G. w roku szkolnym 2023/2024. Skarżąca wskazała, że swój wniosek motywuje treścią orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 października 2022 r. oraz 14 kwietnia 2023 r., wskazując jednocześnie, że stan zdrowia jej syna nie uległ zmianie w odniesieniu do zaświadczeń lekarskich przedłożonych w tamtych sprawach sądowych. Wskazała także, że zajęcia w Przedszkolu [...] w G. odbywają się od poniedziałku do piątku w godz. 9:00 do 14:00.

W odpowiedzi na przedmiotowy wniosek Burmistrz Czerska pismem z 12 lipca 2023 r. poinformował A. L., że Gmina Czersk spełni obowiązek ciążący na niej na mocy art. 32 ust. 6 oraz 31 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 900 ze zm. – dalej jak: "u.p.o."), tzn. zapewni synowi wnioskodawczyni bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do Przedszkola w G. poprzez dowóz dziecka z wykorzystaniem środków komunikacji publicznej wraz z wynajętym samochodem oraz zapewnienie osoby opiekuna dziecku podczas całego przejazdu do i z Przedszkola.

Organ przedstawił następujące warunki ww. dowozu:

1/ Dojazd:

- wyjazd samochodem spod domu - ul. [...] 34 godz. 6:00 na dworzec PKP,

- wyjazd pociągiem z C. godz. 6:10, przyjazd do T. godz. 7:19,

- wyjazd z T. godz. 7:24, przyjazd do G. godz. 7:53,

- przejazd samochodem z dworca PKP w G. do Przedszkola 8:05 - 8:30.

2/ Powrót:

- wyjazd samochodem z Przedszkola do dworca PKP w G. godz. 14:05,

- wyjazd pociągiem z G. godz. 15:04, przyjazd do T. godz. 15:28,

- wyjazd z T. godz. 15:33, przyjazd do C. godz. 16:42,

- przejazd samochodem z dworca PKP w C. do domu godz. 16:52.

Jednocześnie organ poinformował wnioskodawczynię, że gdyby zdecydowała się na dowóz syna we własnym zakresie to organ proponuje zwrot kosztów przewozu w wysokości odpowiadającej ilorazowi liczby przejechanych kilometrów oraz wysokości tzw. kilometrówki, która aktualnie wynosi 1,15 zł za 1 km.

A. L. zaskarżyła powyższą czynność Burmistrza Gminy Czersk do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uwzględnienie skargi na czynność Gminy Czersk poprzez uznanie zaskarżonej czynności za bezskuteczną i zobowiązanie Gminy Czersk do pozytywnego rozpatrzenia wniosku złożonego przez skarżącą w postaci zapewnienia niepełnosprawnemu małoletniemu J. L. odpowiedniego przewozu specjalistycznym środkiem transportu do Przedszkola [...] w G. wraz z opieką oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach spraw Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sygn. akt: III SA/Gd 120/22 i III SA/Gd 35/23, na okoliczność dotychczasowych stanowisk skarżącej, Rzecznika Praw Dziecka, Rzecznika Praw Obywatelskich, a w tym wyroków i uzasadnień Sądu, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej czynności zarzuciła wydanie jej z naruszeniem:

1/ przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 32 ust. 6 u.p.o. poprzez jego niezastosowanie oraz błędne uznanie, że wskazanie skarżącej publicznych środków transportu i zapewnienie opiekuna małoletniemu wyczerpuje dyspozycję ww. przepisu i czyni zadość sformułowanemu w nim obowiązkowi gminy;

- art. 32 ust. 6 w zw. z art.. 39a ust. 1 u.p.o. poprzez błędną interpretację ww. przepisu, polegającą na wadliwym przyjęciu, że gmina może dowolnie decydować w jakiej formie winna wykonywać obowiązek wynikający z treści ww. przepisu, na skutek czego na aktualny rok szkolny 2023/2024 (podobnie jak w roku szkolnym 2021/2022 i 2022/2023) nie zapewniono małoletniemu J. L. przewozu specjalistycznym środkiem transportu i opieki w czasie przewozu do przedszkola specjalnego, pomimo, że z przedłożonych przez stronę zaświadczeń lekarskich wynika wprost, iż J. L. nie może korzystać z komunikacji publicznej;

- art. 70 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 69 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, a w efekcie naruszenie prawa małoletniego J. L. do nauki oraz prawa rodziców do wyboru szkoły;

2/ przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 – dalej jako "k.p.a.") poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, wyrażającej się w wadliwej ocenie uwarunkowań niepełnosprawnego małoletniego J. L., nieuwzględnieniu przejawianych przez niego niepełnosprawności, wymagań określonych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego oraz posiadanych przez dziecko przeciwskazań do podróżowania publicznymi środkami transportu, a także dowolnej interpretacji czasu dojazdu dziecka do przedszkola i z powrotem poprzez uznanie, że czas ten jest jednakowy, podczas gdy poniższa analiza wskazuje, że jest to w sposób oczywisty niemożliwe;

- art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku pełnego wyjaśnienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym oraz nieuwzględnienie słusznego interesu małoletniego J. L., skutkującymi rażącą dyskryminacją sytuacji małoletniego względem pozostałych dzieci z Gminy Czersk, na rzecz których realizowany jest dowóz dostosowanym środkiem transportu, a także marginalizacją społeczną małoletniego jako osoby niepełnosprawnej;

- art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i dokonanie wykładni art. 32 ust. 6 u.p.o. na niekorzyść strony, podczas gdy o korzystności danej formy transportu powinno decydować stanowisko strony, wynikające z treści jej żądania, nie zaś dowolna ocena organu;

- art. 11 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieodniesienie się organu do zarzutów formułowanych przez skarżącą, a w efekcie dokonanie zaskarżonej czynności wyłącznie w oparciu o własne stanowisko stojące w całkowitej sprzeczności z art. 32 ust. 6 u.p.o. mającym na celu niesienie pomocy osobom niepełnosprawnym, a także z wszelkimi regułami moralności i etyki;

- art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie stanowiska strony w zakresie wyboru preferowanej przezeń formy dowozu małoletniego (dostosowanej do jego uwarunkowań oraz szczególnych potrzeb), podczas gdy wybór sposobu realizacji omawianej powinności publicznoprawnej organu gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka i to oni decydują jaki wariant dowozu dziecka wybrać, a jednym z wariantów przedstawionych przez organ gminy w formularzu wniosku jest dowóz busem;

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") poprzez wybiórcze zastosowanie się do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 października 2022 r. oraz z dnia 14 kwietnia 2023 r. i przyjęcie, że wystarczające dla spełnienia ich zaleceń będzie "dodanie" do środków przewozu małoletniego samochodu, podczas gdy Sąd expressis verbis orzekł, że małoletni powinien być zawożony do przedszkola wyłącznie samochodem lub specjalistycznym busem, a nie kilkoma środkami transportu, a w tym autobusem i pociągiem;

- art. 6 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację i w efekcie wadliwe uznanie, że niekorzystna sytuacja finansowa organu może stanowić podstawę do odmowy realizacji uprawnienia strony, podczas, gdy obowiązki wynikające m.in. z art. 32 ust. 6 u.p.o. gmina musi realizować bez względu na obiektywne trudności i bez względu na to, czy posiada na ten cel odpowiednie środki.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zaznaczyła, że po raz pierwszy wystąpiła do organu z wnioskiem o zorganizowanie bezpłatnego dowozu syna w czerwcu 2021 r. Wyjaśniła, że do tamtej pory codzienny dowóz dziecka do przedszkola (ok. 210 km w obie strony) wykonywała samodzielnie, co jednak uniemożliwiało jej podjęcie zatrudnienia oraz normalne funkcjonowanie i opiekę nad drugim małoletnim dzieckiem. Sprawa wskazanego dowozu, jak też dowozu w roku następnym, były rozpatrywane przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w sprawach o sygn. akt III SA/Gd 120/22 i III SA/Gd 35/23.

Przywołując art. 32 ust. 6 oraz art. 39a ust. 1 u.p.o. oraz odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego skarżąca podkreśliła, że zarówno wybór przedszkola, jak i sposobu realizacji obowiązku gminy w zakresie zapewnienia niepełnosprawnemu małoletniemu bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej placówki, należy do rodziców J. L. wykonujących gwarantowane im prawo do nauki i wyboru szkoły. Pomimo tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dwukrotnie podzielił ten pogląd strony, a w szerokim uzasadnieniu wskazał, że dowóz musi być dostosowany do możliwości psychofizycznych dziecka, to organ wydając kolejne stanowisko w dalszym ciągu proponuje dowóz łączony, składający się z m.in. z pociągów, a jedyną zmianą w stosunku do wcześniejszego (pierwotnego) stanowiska jest "dodanie" do propozycji organu dojazdu samochodowego na część trasy, którą wcześniej - według organu - małoletni miał pokonywać pieszo.

Skarżąca podkreśliła, że małoletni J. L. jest dzieckiem z niepełnosprawnością sprzężoną ruchową, mózgowym porażeniem dziecięcym (pod postacią niedowładu spastycznego KKD, wodogłowia wrodzonego) i głębokim niedowidzeniem. Uszczegóławiając małoletni cierpi na hipotrofię nerwów wzrokowych (uszkodzenie nerwów wzrokowych rozwinięte po urodzeniu wskutek krwotoku do komór mózgu), a przy tego typu dysfunkcji brak jest jakiejkolwiek możliwości poprawy widzenia, wobec czego małoletni wymaga kształcenia specjalnego w placówce specjalistycznej. U małoletniego obserwuje się dysfunkcję układu przedsionkowego pod postacią niepewności grawitacyjnej i obniżonego napięcia mięśniowego. Dysfunkcja ta powoduje, że chłopiec porusza się niepewnie, ma trudności z chodzeniem po nierównym podłożu, ze wspinaniem się, pokonywaniem przeszkód. Poruszanie się i ocenę przestrzeni utrudnia dodatkowo zaburzone funkcjonowanie układu wzrokowego (niedowidzenie spowodowane uszkodzeniem nerwów, oczopląs), z uwagi na co małoletni wymaga asekuracji ze strony dorosłego w celu zapewnienia bezpieczeństwa poruszania się. Obecnie J. L. pozostaje pod stałą opieką okulisty, specjalisty chorób oczu, neurologa, lekarza specjalisty rehabilitacji medycznej, fizjoterapeutów, neurologopedy, logopedy, psychologa, psychiatry oraz terapeuty wzroku. Skarżąca wskazała, że dokumentacja medyczna, zaświadczenia, opinie zostały zgromadzone w aktach spraw WSA w Gdańsku o sygnaturze III SA/Gd 120/22 i III SA/Gd 35/23.

Z uwagi na wyżej wymienione, jak i inne dysfunkcje małoletni J. L. wymaga kształcenia specjalnego, co potwierdza orzeczenie z dnia 4 lipca 2022 r., z którego treści wynika szereg zaleceń, założonych celów rozwojowych oraz działań ukierunkowanych na rozwój kompetencji społecznych dziecka, które mogą być realizowane wyłącznie w odpowiedniej, specjalistycznej placówce. Od września 2019 r. małoletni uczęszcza do Przedszkola [...] w G. Dzięki ścisłej współpracy terapeutów, wychowawcy i rodziców małoletni poczynił znaczne postępy w poszczególnych sferach rozwojowych. Przejawia dłuższy czas koncentracji uwagi, stał się bardziej samodzielny w zakresie poruszania się oraz czynności samoobsługowych, jest spokojniejszy, lepiej odnajduje się w grupie, robi istotne postępy w zakresie komunikacji. Dalsza kontynuacja edukacji i terapii małoletniego w ww. placówce jest konieczna, bowiem w przypadku jej zaniechania wszelki dotychczasowy trud włożony w rozwój małoletniego zostanie zaprzepaszczony. Publikacje naukowe, dostępne także w sposób ogólnodostępny w Internecie (co sprawia, że jest to wiedza dostępna dla organu administracji) wskazują, że dziecko z podobnymi dysfunkcjami ma słabą tolerancję na wszelkie zmiany w jego codzienności, bowiem lubi utarte schematy postępowania.

Skarżąca podkreśliła, że z zaświadczenia lekarskiego z dnia 1 grudnia 2021 r. wystawionego przez lekarza pediatrę specjalistę neurologii dziecięcej – M. R. wynikało jasno, iż stan zdrowia dziecka nie pozwala na zmianę środków transportu w trakcie przewozu - małoletni chodzi niepewnie, z pomocą, pokonuje niewielkie odległości. Orzeczenie to było przedkładane organowi oraz Sądowi w uprzednim postępowaniu, jednak zostało zupełnie zignorowane przez organ. Orzeczenie to zostało podtrzymane przez neurologa w 2022 r. Również lekarz psychiatra zaświadczył w kontekście propozycji gminy w zakresie dowozu małoletniego, że istnieją medyczne przeciwwskazania do prowadzenia tego rodzaju dowozu. Co więcej, w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zespół orzeczniczy stwierdza, że "najważniejsze bariery środowiskowe mogące utrudniać funkcjonowanie chłopca to hałas i nadmiar bodźców w otoczeniu, powodujący przeciążenie sensoryczne".

Skarżąca zaznaczyła, że organ administracyjny nie ma możliwości negowania zaświadczeń lekarskich i nie ma wiedzy wystarczającej, by podważyć zasadność wskazywanego przez specjalistów sposobu dowozu (którzy wykluczyli publiczne środki transportu). Transport dziecka nie może być dla niego fizycznie i psychicznie szkodliwy, a do tego wpływać na faktyczne sparaliżowanie życia całej rodziny.

Zaznaczyła, że z powodu niedowidzenia orientacja przestrzenna i koordynacja ruchowa dziecka jest poważnie zaburzona - wykazuje on zwiększoną męczliwość oraz wzmożoną potrzebę snu z powodu wcześniactwa. Małoletni cierpi także na padaczkę, zatem wymaga stałego rytmu dobowego dnia, którego zachowanie staje się zupełnie niemożliwe przy założeniu iż małoletni miałby poruszać się publicznymi środkami transportu (znaczne opóźnienia pociągów, niejednokrotnie ich awarie, wydłużone podróże, zmienne rozkłady jazdy, duże nasilenie hałasu i bodźców, których powinien unikać).

Skarżąca zwróciła też uwagę na fakt rażąco niskiej dostępności publicznego transportu zbiorowego dla osób niepełnosprawnych w Polsce, wskazując, że z ostatniego raportu Naczelnej Izby Kontroli dotyczącego omawianej dostępności wynika jasno, iż w żadnym z 10 skontrolowanych miast nie zapewniono osobom niepełnosprawnym możliwości korzystania z publicznego transportu zbiorowego na takim samym poziomie dostępności z jakiego korzystają osoby w pełni sprawne.

Skarżąca zaznaczyła, że ze wszystkich zaświadczeń lekarskich wypływa jednakże teza, że przejazd publicznym transportem i brak możliwości snu podczas przewozu, z której obecnie korzysta dziecko podczas przejazdów z mamą, spowoduje przeciążenie dziecka skrajnie długim czasem podróży (5-6 godzin dziennie). Wskazała, że organ konsekwentnie wskazuje, iż czas dojazdu specjalistycznym busem/samochodem jest taki jak w przypadku komunikacji publicznej. Pomija jednak chociażby fakt, że podróż zaproponowanymi środkami transportu rozpoczynałaby się o 6:00, podczas gdy podróż samochodem może rozpocząć się o godz. 7:15 i powrót jest szybszy. Dla dziecka oznacza to, że musiałoby być budzone o godzinie 5:00. Organ nie uwzględnia bowiem, że dziecko z tak głęboką niepełnosprawnością nie ubierze się ani samo, ani sprawnie. Organ nie podejmuje także polemiki w zakresie, w którym strona wskazuje, że dziecko prawie niewidome, labilne emocjonalnie, z trudnościami w poruszaniu, w ortezach - nie jest fizycznie w stanie zmieniać środków transportu w przedstawionym przez organ czasie. Podkreśliła, że także obecność opiekuna nie będzie miała w tym zakresie znaczenia, ponieważ nie wpłynie na możliwości fizyczne i psychiczne dziecka. Zmuszanie osoby niepełnosprawnej - a tym bardziej dziecka - do tego rodzaju wysiłku, znacznie wkraczającego poza jego możliwości, nosi znamiona znęcania się. Można stwierdzić, że nawet zdrowa osoba dorosła realizując wskazany przez organ plan dnia, bez wątpliwości byłaby wyczerpana jego intensywnością. Dodatkowo też, co zaznaczyła skarżąca, te rozważania organu są oderwane od faktu, że pogoda może dodatkowo powiększać trudności w poruszaniu, a także drastycznie wpływać na sposób funkcjonowania transportu publicznego.

Wskazała, że organ pomija też, iż małoletni w przedszkolu nie odpoczywa a realizuje naukę i terapię, do których musi być gotowy fizycznie. Skrajne niewyspanie i podejmowanie wysiłku fizycznego jeszcze przed rozpoczęciem przez niego zajęć uniemożliwia realną szansę na kontynuowanie terapii. Jak zostało wskazane wielokrotnie w przedstawionych opiniach o dziecku, małoletni nie jest stabilny emocjonalnie, potrafi reagować wybuchami złości w sytuacjach pozornie błahych, także w przypadku nadmiernej ilości bodźców. Reaguje także w odpowiedzi na zachowania otoczenia, dźwięki z niego płynące czy zachowania otaczających go osób. Organ administracji w ramach podróżowania komunikacją miejską nie będzie zatem w stanie zapewnić chłopcu niezbędnego spokoju i ciszy, braku reakcji ze strony ciągle zmieniającego się otoczenia czy też przestrzeni niezbędnej do wyciszenia się.

Nie bez przyczyny małoletni, pomimo ogromnych kosztów i konieczności rezygnacji z pracy, jest od wczesnego dzieciństwa zawożony do przedszkola przez matkę. W samochodzie może się przespać i towarzyszą mu jedynie znajome bodźce. W zaproponowanej organizacji dojazdu organ próbuje nagle "wrzucić" prawie niewidome dziecko, które nie potrafi samodzielnie się poruszać, do skrajnie nieodpowiedniego dla niego środowiska - ciągłego hałasu, rozmów ludzi, których nie zna i nie widzi, zmieniającej się pogody oraz stałej potrzeby pośpiechu. Na co należy także zwrócić uwagę, chłopiec bardzo długo będzie musiał przemieszczać się w ortezach, ponieważ nie jest w stanie utrzymać odpowiedniej pionizacji ciała, podczas gdy w samochodzie mógłby siedzieć i zbierać siły przed nauką i terapiami.

Pomimo przytoczonego i bezspornego stanu faktycznego organ nie zastosował art. 32 ust. 6 u.p.o. i nie zapewnił niepełnosprawnemu J. L. przewozu specjalistycznym środkiem transportu i opieki w czasie przewozu do przedszkola specjalnego. Nie sposób bowiem przyjąć, że gmina zapewnia jakąkolwiek formę transportu, skoro jej działanie ogranicza się do wskazania publicznych środków komunikacji. Nie można także przyjąć, iż gmina organizuje ww. transport, bowiem wskazane połączenia nie są dostosowane do dowozu dziecka lub dzieci do konkretnej placówki, a są istniejącymi już połączeniami pomiędzy poszczególnymi miejscowościami. Stwierdzić więc należy, że gmina poprzez dokonane w sprawie czynności jednoznacznie i samowolnie zwolniła się z obowiązku zapewnienia przejazdu, de facto ograniczając się do zapewnienia opiekuna i zwrotu kosztów przejazdu dziecka publicznym transportem. W ocenie skarżącej Gmina nie organizuje ww. przejazdu, gdyż nie ma żadnego wpływu na jego przebieg, oraz nie zapewnia - ponieważ nie jest w stanie zapewnić - że przejazd ten będzie odbywał się sprawnie, czasowo, codziennie, że zostanie niezmienny i będzie realizowany spod domu niepełnosprawnego do przedszkola.

Dokonując zaskarżonej czynności organ dokonał także rażącego naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., bowiem mając do dyspozycji bogaty materiał dowodowy dokonał wadliwej jego oceny. Organ nie wziął w jakimkolwiek stopniu pod uwagę uwarunkowań niepełnosprawnego małoletniego J. L., nie uwzględnił przejawianych przez niego niepełnosprawności, posiadanych przez niego przeciwskazań do podróżowania publicznymi środkami transportu, jak i wymagań nakreślonych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Organ dokonał dowolnej oceny pojęcia "korzyść strony", a w efekcie nie zastosował art. 7a k.p.a. W realiach niniejszej sprawy należy bezspornie uznać, że organ wybrał rozwiązanie dla strony najmniej korzystne, opierając swój wybór wyłącznie na przesłankach pozostających po stronie organu, a mianowicie rzekomej trudnej sytuacji finansowej gminy. Tymczasem art. 6 k.p.a. przewiduje zasadę praworządności, tj. obowiązku podejmowania przez organ działań na podstawie przepisów prawa. Zasada ta w istocie wyklucza wartościowanie stosowanych przez organ administracji publicznej norm prawnych ze względu na wartości pozaprawne, jak np. możliwości finansowe gminy. Co za tym idzie niekorzystna sytuacja finansowa organu nie może stanowić podstawy do odmowy realizacji uprawnienia strony, ponieważ obowiązki wynikające m.in. z art. 32 ust. 6 u.p.o. gmina musi realizować bez względu na obiektywne trudności i bez względu na to, czy posiada na ten cel odpowiednie środki. W efekcie organ dokonał naruszenia przepisów o znaczeniu generalnym, a mianowicie przepisów samej Konstytucji RP. Niewątpliwie bowiem obowiązek zapewnienia przez gminę przewozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 Konstytucji RP). Organ odmawiając małoletniemu J. L. zapewnienia przewozu specjalistycznym środkiem transportu i opieki w czasie przewozu do przedszkola specjalnego naruszył tym samym jego konstytucyjne prawo do szkoły, jednocześnie dokonując jego dalszej marginalizacji jako osoby niepełnosprawnej.

Skarżąca nadmieniła także, że organ nie tylko pominął stanowisko wyrażone przez nią, ale również stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i innych organów (do Gminy bowiem z licznymi pismami w związku z dowozem jej dziecka do przedszkola występowali m.in. Rzecznik Praw Dziecka, Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych przy Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej, Ministerstwo Edukacji i Nauki). Co więcej, zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Skarżąca nadmieniła, że organ administracji wniósł oczywiście niezasadne skargi kasacyjne jedynie po to, by móc wybiórczo zastosować zalecenia wynikające z orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i odwlec w czasie konieczność realizacji swojego obowiązku, co jest moralnie niedopuszczalne i stanowi wyraz nadużycia prawa przez Gminę.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy Czersk wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Zgodnie z art. 39a ust. 1 u.p.o. obowiązki, o których mowa w art. 32 ust. 6, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci oraz rodziców. Zdaniem organu wykładnia niniejszego przepisu prowadzi do wniosku, iż wybór konkretnej formy zorganizowania takiego transportu (w sytuacji gdy rodzice nie decydują się dowozić dziecka) leży w gestii Gminy.

Organ wskazał, że obecnie standardem jest, że pociągi są w pełni przystosowane do przewozu osób niepełnosprawnych, co wynika z art. 25 ust. 2 pkt 5 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, art. 14 ust. 2 ustawy - Prawo Przewozowe czy rozporządzenia Komisji (UE) nr 1300/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie technicznych specyfikacji interoperacyjności odnoszących się do dostępności systemu kolei Unii dla osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej możliwości poruszania się (TSI-PRM).

Ponadto, małoletni J. L. cały czas byłby w obecności opiekuna zapewnionego przez Gminę, który w razie takiej potrzeby służyłby wszelką pomocą i asekuracją (z załączonego do skargi pisma fizjoterapeuty mgr B. W. z dnia 17 lipca 2023 r. wynika, że "J. chodzi samodzielnie, na dłuższe dystanse potrzebuje wsparcia oraz chodzenie po schodach możliwe jest tylko z pomocą drugiej osoby bądź poręczy."). W ocenie organu dziecko może zatem z pomocą zapewnionego przez Gminę opiekuna przemieszczać się pomiędzy środkami komunikacji publicznej a zapewnianym przez Gminę samochodem. Co więcej, rozstrzygając przedmiotową sprawę organ miał na uwadze także treść orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego J. L. z dnia 4 lipca 2022 r., w którym w punkcie 5 zaleceń opinii wskazano, że "J. powinien brać udział we wszystkich przedszkolnych aktywnościach: imprezach, wycieczkach i wyjściach poza teren placówkę, jeśli nie ma przeciwwskazań lekarskich". Organ podkreślił, że poprzez zapewnienie małoletniemu przez Gminę samochodu z domu na dworzec oraz z dworca do Przedszkola, nie jest on narażony na pokonywanie pieszo dłuższych dystansów. Długi czas trwania przewozu wynika z przyczyny obiektywnej tj. odległości Przedszkola (do którego o dowóz wnioskuje matka dziecka) od C. i w ocenie organu w transporcie samochodowym nie trwałby znacząco krócej, w szczególności, że transport samochodowy jest również uzależniony od warunków panujących na drodze (w szczególności w okresie zimowym), korków itp. czynników, które z natury rzeczy nie dotyczą pociągów.

Powszechną praktyką w realizacji omawianego obowiązku przez gminy w całej Polsce jest dowóz dzieci również poprzez kupowanie biletów w regularnym transporcie publicznym, co potwierdza art. 5a ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z którym w przypadku nabywania przez gminę biletów miesięcznych dla dzieci w celu wykonania obowiązku zapewnienia przewozu z ustawy - Prawo oświatowe uwzględnia się odpowiednie ulgi. Stosując wykładnię per analogiam z uwagi na literalnie takie same sformułowanie ww. przepisów ustawy należy dojść do wniosku, iż również względem dzieci z niepełnosprawnością gminy mogą organizować transport poprzez zakup biletów od przewoźników transportu zbiorowego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. - z uwagi na treść wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia z dnia 6 października 2022 r. (sygn. akt III SA/Gd 120/22) oraz wyroku z dnia 14 kwietnia 2023 r. (sygn. akt III SA/Gd 35/23) – organ wskazał, że orzeczenie sądowe wiąże w sprawie, w której zostało wydane tj. w zakresie wniosku o dowóz małoletniego do Przedszkola w roku szkolnym 2021/2022 oraz w roku szkolnym 2022/2023. Niniejsze postępowanie jest odrębną sprawą, z odrębnym stanem faktycznym i organ w żadnym razie nie może być związany ww. orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Niemniej jednak organ zaznaczył, że od ww. wyroków złożone zostały skargi kasacyjne, które do dnia składania niniejszej odpowiedzi na skargę nie zostały rozpoznane. W skargach kasacyjnych podniesiony został zarzut naruszenia przez Sąd prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 6 i art. 39a ust. 1 u.p.o. przez błędną ich wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż zaproponowana przez Gminę Czersk forma dowozu do Przedszkola [...] w G. małoletniego J. L. w okolicznościach tych spraw nie wypełnia obowiązku nałożonego na Gminę ww. przepisami ustawy. W ocenie organu Sąd I instancji na żadnym etapie swoich rozważań nie zwrócił uwagi do czego w istocie sprowadza się zaproponowana przez niego wykładnia przedmiotowych przepisów w realiach rozpoznawanych spraw, które mają analogicznie zastosowanie w niniejszym postępowaniu i które miały również znaczenie przy rozpatrzeniu poprzednich wniosków. Przy wykładni niniejszego przepisu przyjętej bowiem przez stronę skarżącą w obu sprawach, Gmina Czersk winna 4 razy w tygodniu - a w obecnej sprawie 5 razy w tygodniu, dla dyspozycji jedynie małoletniego J. L. wynająć przewoźnika - samochód dostosowany do przewozu osób niepełnosprawnych z kierowcą oraz z dodatkowo wymaganym przez ustawę obligatoryjnym opiekunem. Z uwagi na fakt, że zajęcia w Przedszkolu trwają 6 godzin, a podróż samochodu z C. do oddalonego o ponad 100 km G. trwa ok. 2 godzin, to zarówno kierowca, jak i opiekun byliby w pracy przez te dni około 10 godzin, albowiem w trakcie zajęć małoletniego w Przedszkolu Gmina Czersk w żaden inny racjonalny sposób nie byłaby w stanie tych osób wykorzystać. Ich powrót do C. w trakcie zajęć małoletniego nie byłby z jakiegokolwiek punktu widzenia racjonalny, w związku z czym te dwie osoby przez cały czas zajęć małoletniego faktycznie oczekiwałyby na niego. Z punktu widzenia małej Gminy Czersk zapewnienie takiego standardu dla jednego dziecka w sposób jednoznaczny musiałaby się odbywać kosztem realizacji innych zadań publicznych, do których Gmina również jest zobowiązana.

Ponadto w ocenie organu wykładnia art. 39a ust. 1 u.p.o. w zgodzie z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wybór konkretnej formy zorganizowania takiego transportu (w sytuacji gdy rodzice nie decydują się dowozić dziecka we własnym zakresie) leży w gestii gminy, a skarżąca i Sąd całkowicie pomijają zasady określone m.in. w ustawie o finansach publicznych (art. 44), na podstawie których organy jednostek samorządu terytorialnego wykonując swoje czynności i realizując wydatki zawsze muszą mieć na uwadze działania, które sprowadzają się do uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, w szczególności ustawowych.

Ponadto z pola widzenia przy dokonywaniu wykładni art. 32 ust. 6 i art. 39a ust. 1 u.p.o. nie może umykać, że Gmina jest zobowiązana zapewnić wszystkim swym mieszkańcom (uczniom) zgodnie z ustawą, powszechny i równy dostęp do wykształcenia, a wynajęcie jedynie dla J. L. specjalistycznego samochodu z kierowcą na codzienny ponad 100 km dojazd do Przedszkola oraz zapewnienie osoby opiekuna w sposób jednoznaczny spowodowałoby, iż nie mogłaby realizować innych zadań ustawowych, którymi jest obciążona również z zakresu szeroko pojętej oświaty czy pomocy dla osób niepełnosprawnych (na marginesie wskazano, że w latach szkolnych 2019/2020 oraz 2020/2021 Gmina Czersk na podstawie art. 32 ust. 7 u.p.o., pomimo braku ustawowego obowiązku, jednak w ramach posiadanych możliwości, zapewniała bezpłatny transport J. L. do ww. przedszkola w G. poprzez zwrot rodzicom kosztów jego przewozu wraz z rodzicami).

Z kolei w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalone jest, że art. 69 Konstytucji RP (jak również art. 70 ust. 4) wyraża normę programową, a nie prawo podmiotowe, tj. stwierdza istnienie obowiązków władzy publicznej do podejmowania stosowanych działań, zapewniających efektywną realizację wskazanych w nim zadań, odsyła jednak (podobnie jak art. 70 ust. 4) do ustawy zarówno jeśli chodzi o poziom zaspokajania potrzeb osób niepełnosprawnych, jak i przedmiot regulacji w tym zakresie. W pełni znajduje to wyraz w art. 81 Konstytucji, który przewiduje, że praw określonych w art. 69 Konstytucji można dochodzić w granicach określonych w ustawie.

Mając na uwadze wszystkie ww. okoliczności, a w szczególności fakt, iż przywołane powyżej przepisy Konstytucji stanowią tzw. normy programowe, które nie są na gruncie powszechnie przyjętej doktryny normami o charakterze reguł, które nadawałyby się do bezpośredniego zastosowania i z których wynikałyby bezpośrednio prawa podmiotowe, należało dojść do wniosku, że Gmina Czersk dokonała prawidłowej wykładni art. 32 ust. 6 i art. 39a ust. 1 u.p.o. i zaproponowana przez Gminę forma dowozu do Przedszkola [...] w G. małoletniego J. L. z uwagi na obiektywne okoliczności występujące w niniejszej sprawie, wypełniła obowiązek ustawowy nałożony na Gminę ww. przepisami ustawy w ramach możliwości, którymi jako jednostka samorządu terytorialnego dysponuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a więc także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest podgląd, że odmowa zapewnienia uczniom dojazdu do placówki oświatowej jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem jest ona zaskarżalna do sądu administracyjnego (por. wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 270/17; w Szczecinie z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 775/07; w Olsztynie z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 149/08; w Warszawie z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 614/07 i z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 369/15). Przyjąć zatem należało, że zaskarżona w niniejszej sprawie czynność Burmistrza Czerska z dnia 12 lipca 2023 r., dotycząca zapewnienia niepełnosprawnemu dziecku – J. L. w roku szkolnym 2023/2024 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do przedszkola [...] w G. z wykorzystaniem środków komunikacji publicznej, podlega kognicji tutejszego Sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Podstawę prawną wydania zaskarżonej czynności stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 900 ze zm. – dalej jako "u.p.o."). Zgodnie z art. 32 ust. 6 u.p.o. obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 (tj. dzieciom posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w wieku powyżej 7 lat, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 9 lat) bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Stosownie zaś do art. 39a u.p.o. obowiązki, o których mowa w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że – jak zostało uznane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - obowiązki gminy w zakresie zapewnienia niepełnosprawnym uczniom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej placówki oświatowej mają charakter zobowiązania przemiennego, co oznacza, że realizacja przez gminę jednej z alternatywnych powinności skutkuje wypełnieniem wskazanego obowiązku, jednakże - co należy podkreślić - wybór sposobu realizacji omawianej powinności publicznoprawnej organu gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka i to oni decydują jaki wariant dowozu dziecka wybrać (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 79/21 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 770/21).

W rozpoznawanej sprawie – jak wynika z akt sprawy – sposób realizacji obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do przedszkola małoletniego J. L. został powierzony przez rodziców Gminie Czersk, która w konsekwencji tego we własnym zakresie zobowiązana została do jego organizacji. W ramach tej powinności Gmina uznała, że wypełnienie ciążącego na niej obowiązku, o którym mowa w art. 32 ust. 6 u.p.o. stanowić będzie przewóz ww. dziecka na określonych odcinkach wynajętym samochodem oraz środkami komunikacji publicznej wraz z zapewnieniem mu w trakcie całej podróży opiekuna, przy czym podróż małoletniego J. L. na trasie C. – G. – C. miałaby przebiegać w następujący sposób: wyjazd samochodem spod domu na dworzec PKP o godz. 6:00, a następnie wyjazd pociągiem z C. o godz. 6:10 i przyjazd do T. godz. 7:19 z przesiadką o godz. 7:24 do G.; następnie przyjazd do G. o godz. 7:53, skąd z dworca PKP w G. następować miałby przejazd do Przedszkola 8:05 - 8:30 (łączny czas podróży ok. 2:30h). Natomiast powrót dziecka zaczynałaby się o godz. 14:05 wyjazdem samochodu z Przedszkola na dworzec PKP w G., skąd o godz. 15:04 pociągiem następowałby przejazd do T. na godz. 15.28, a następnie po przesiadce na pociąg do C. o godz. 15.33 przyjazd do C. następowałby o godz. 16.42, skąd z kolei z dworca PKP w C. następowałby przejazd samochodem do domu na godz. 16:52 (łączny czas podróży ok. 2:50h).

W ocenie skarżącej zaprezentowana powyżej przez Gminę Czersk forma organizacji bezpłatnego transportu do przedszkola małoletniego J. L. nie stanowi wypełnienia przez Gminę obowiązku wynikającego z art. 32 ust. 6 u.p.o.

Stanowisko to, w okolicznościach faktycznych sprawy, Sąd w pełni podziela w rozpoznawanej sprawie.

Zaznaczenia na wstępie wymaga, że tutejszy Sąd w wyrokach z dnia 6 października 2022 r. (sygn. akt III SA/Gd 120/22) oraz z dnia 14 kwietnia 2023 r. (sygn. akt III SA/Gd 35/23), dokonując kontroli zaskarżonych czynności Burmistrza Gminy Czersk w przedmiocie zapewnienia wobec tego samego niepełnosprawnego dziecka – J. L., jego dowozu do Przedszkola [...] w G. w roku szkolnym 2021/2022 oraz 2022/2023, podzielił również stanowisko strony skarżącej (jak też uczestniczących w tamtych postępowaniach: Rzecznika Praw Dziecka czy Rzecznika Praw Obywatelskich), stwierdzając bezskuteczność zaskarżonych czynności. Podkreślenia wymaga także, że wyrokiem z dnia 5 września 2023 r. (sygn. akt III OSK 193/23, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Burmistrza Gminy Czersk na ww. wyrok tutejszego Sądu z dnia 6 października 2022 r., zaś w uzasadnieniu tego wyroku Sąd naczelny, podzielając stanowisko Sądu I instancji, wskazał m.in., że zorganizowany przez gminę przewóz dziecka do specjalistycznego przedszkola "nie może być dowolny, a powinien przede wszystkim uwzględniać stan zdrowotny danego dziecka. Jeżeli przewóz publicznymi środkami transportu stanowi znaczne utrudnienie dla danego dziecka, to wówczas należy w inny sposób zapewnić taki transport. (...) Także rodzice mogą skutecznie wnioskować o zorganizowanie przez gminę innego transportu niż publiczny, jeżeli wynika to przede wszystkim ze stanu zdrowia dziecka, a zwłaszcza, gdy istniejący publiczny transport dziecka do szkoły lub innej placówki (np. specjalistycznego przeszkoda) stanowiłby istotne przeciwskazanie ze względu na stan zdrowia takiego dziecka", przy czym jednocześnie Sąd zaznaczył, że "kwestia obciążeń finansowych Gminy Czersk związana z zapewnieniem innego sposobu dowozu J. L. niż poprzez środki transportu publicznego nie może być traktowana jako priorytetowa. W tej sprawie przede wszystkim Gmina powinna kierować się dobrem dziecka niepełnosprawnego poprzez umożliwienie mu dowozu do specjalistycznego przedszkola w warunkach zindywidualizowanych, uwzględniających zakres i rodzaj niepełnosprawności i dostosowany do tego zakresu i rodzaju".

W ocenie Sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, stanowisko zaprezentowane zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak też tutejszy Sąd we wskazanych sprawach odnośnie wykładni - a co za tym idzie także prawidłowego zastosowania w przedmiotowej sprawie - art. 32 ust. 6 i art. 39a ust. 1 u.p.o., należy w pełni podzielić i uznać za aktualne również w okolicznościach niniejszej sprawy.

Przyjąć bowiem należy, że oceniając zgodność z prawem zaskarżonej czynności konieczne jest odwołanie się nie tylko do wykładni językowej art. 32 ust. 6 u.p.o., ale również do innych metod interpretacyjnych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2020 r. (sygn. akt I OSK 1087/20), zgodnie z aktualną teorią wykładni prawa, nie istnieje czyste, abstrakcyjne znaczenie przepisu, które mogłoby być przyjęte bez jakichkolwiek zabiegów interpretacyjnych. Nawet pozornie proste przepisy wymagają bowiem dokonywania pewnych założeń i przyjmowania pewnych definicji i konkretnego rozumienia słów i kontekstów (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt III CZP 108/06, OSNC 2007/9/134, Biul.SN 2006/12). Teoretycy języka zgodnie bowiem wskazują, że ze względu na cechy języka prawnego, jego nieostrość, wieloznaczność, czy semantyczną otwartość, jego zależność od zmieniających się kontekstów pozajęzykowych, takich jak stosunki społeczne, ekonomiczne czy polityczne, akty twórczej interpretacji przepisów prawnych są wręcz nieuniknione. Koncepcja taka, modyfikująca zasadę clara non sunt interpretanda w zasadę interpretatio cessat in claris, sugeruje konieczność sprawdzenia, czy uzyskana jednoznaczność przepisu nie prowadzi do sprzeczności w systemie prawa lub czy nie burzy powszechnie akceptowanych społecznie wartości (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Lexis Nexis 2002). Dodać też należy, że jednym z najmocniejszych argumentów świadczących o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik. W każdej zatem sytuacji, w której nasuwa się podejrzenie, że wynik wykładni językowej jest nieadekwatny, interpretator powinien go skonfrontować z wykładnią systemową i funkcjonalną (por. cyt. uchwała SN z dnia 7 grudnia 2006 r.). W jej uzasadnieniu wskazuje się, że nawet wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do jednoznacznego rezultatu i można byłoby poprzestać na wnioskach wynikających z paremii clara non sunt interpretanda oraz zaniechać stosowania dalszych reguł interpretacyjnych, w nowszym piśmiennictwie trafnie kwestionuje się ograniczanie wyłącznie do klaryfikacyjnej koncepcji wykładni prawa, zwłaszcza wtedy, gdy za przyjęciem odmiennej konkluzji przemawiają istotne argumenty funkcjonalne.

Dokonując wykładni spornego w tej sprawie przepisu Sąd kierował się również koniecznością zapewnienia zgodności wyników tej wykładni z Konstytucją RP. Jak wskazał bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 27 kwietnia 2022 r. (sygn. akt IV SA/Po 188/20), który to pogląd Sąd orzekający w sprawie podziela w całości, jakkolwiek "Trybunał Konstytucyjny nie ma monopolu" na stosowanie Konstytucji RP, niemniej jednak akt administracyjny musi być zgodny przede wszystkim z Konstytucją RP (por. R. Hauser, Wykładnia przepisów konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zagadnienia wybrane [w:] M. Smolak (red.) Wykładnia Konstytucji. Aktualne problemy i tendencje, Warszawa 2016, s. 79). Jedną z wyróżnionych przez naukę prawa form stosowania konstytucji przez sąd stanowi prokonstytucyjna wykładnia przepisów stosowanych w sprawie przed sądem (por. J. Trzciński, Znaczenie autonomicznej wykładni konstytucji na przykładzie orzecznictwa sądów administracyjnych, [w:] M. Smolak (red.) Wykładnia Konstytucji. Aktualne problemy i tendencje, Warszawa 2016, s. 56). W doktrynie akcentuje się jednocześnie tzw. domniemanie konstytucyjności ustaw, którego obalenie następuje dopiero wówczas gdy okaże się, iż nie ma możliwości przeprowadzenia takiej wykładni przepisów ustawy, która doprowadziłaby do jej zgodności z konstytucją. Wskazuje się przy tym, że jeżeli dzięki elastyczności języka przepisu istnieje możliwość, aby pojawiła się wykładnia w zgodzie z konstytucją, to treści przepisu nie można uznać za niekonstytucyjną. Jednocześnie znawcy problemu zauważają, że swoboda sądów administracyjnych w określaniu granic konstytucyjnych praw i obowiązków jest duża, a do podstawowych założeń przyjmowanych przez sądy administracyjne wykorzystujące konstytucję w interpretacji prawa administracyjnego należy zaliczyć założenie o możliwości wyprowadzenia praw jednostki wprost z konstytucji (por. M. Zirk-Sadowski, Tożsamość konstytucyjna sądów administracyjnych, [w:] M. Smolak (red.) Wykładnia Konstytucji. Aktualne problemy i tendencje, Warszawa 2016, s. 82). Stosując wykładnię zgodną z konstytucją sąd modyfikuje znaczenie istniejącego przepisu ustawy, tak aby doprowadzić do jego zgodności z konstytucją (por. A. Kabat, Bezpośrednie stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych - uwarunkowania ustrojowe i aspekt orzeczniczy, ZNSA 2012 nr 2, s. 13). Podkreślenia wymaga, iż sąd nie narusza w ten sposób kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, gdyż formalnie zakwestionowany przepis w dalszym ciągu pozostaje w systemie prawnym (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, LexisNexis 2008, s. 23 i nast.; wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt V SA 613/00, OSP 2001/5/82 z glosą L. Leszczyńskiego; wyrok NSA z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1369/07; wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3193/14; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 860/15). Stanowisko doktryny w tym zakresie jest całkowicie spójne ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, który wskazuje, że najwyższa moc prawna ustawy zasadniczej w hierarchicznie zbudowanym systemie prawa oznacza, że żadna norma prawna niższej rangi nie może być sprzeczna z normami konstytucyjnymi (zob. wyrok TK z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt K 14/07). Rodzi to nakaz interpretacji tekstów prawniczych w sposób eliminujący pozorną sprzeczność z Konstytucją (zob. wyrok TK z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt K 21/08).

Dokonując zatem interpretacji art. 32 ust. 6, a także art. 39a ust. 1 u.p.o. należy mieć na uwadze, że obowiązek zapewnienia przez gminę dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły czy przedszkola jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 Konstytucji RP). Zgodnie z przepisem art. 70 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa.

Co więcej, ponieważ przepis art. 32 ust. 6 i w konsekwencji art. 39a ust. 1 u.p.o. odnosi się do osób (dzieci) niepełnosprawnych, dokonując jego interpretacji należy mieć także na uwadze art. 69 Konstytucji RP stanowiący, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Nakaz ten należy niewątpliwie odnosić do obowiązku udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym przez władze publiczne także w takich dziedzinach jak edukacja i także poprzez dążenie do znoszenia wszelkich możliwych barier w dostępie do edukacji uczniów niepełnosprawnych i w ten sposób wyrównywania szans edukacyjnych osób z niepełnosprawnościami.

Mając powyższe na uwadze ułatwienie dojazdu do placówek wychowawczych (edukacyjnych) dzieci z niepełnosprawnościami należy zatem postrzegać - a w konsekwencji także realizować - z poszanowaniem i w zgodzie z konstytucyjną zasadą prawa do nauki oraz gwarancji dostępności do edukacji na zasadach równych szans dla wszystkich uczniów.

Z tego też powodu zapewnienie przez gminę transportu dziecku niepełnosprawnemu do przedszkola czy szkoły, o którym jest mowa w art. 32 ust. 6 u.p.o. winno być rozumiane, jako zorganizowanie przez gminę takiego przejazdu dziecka niepełnosprawnego, który urzeczywistnia realizację wskazanych powyżej zasad konstytucyjnych. Wypełnienie zatem wskazanego obowiązku przez gminę – w czym niewątpliwie mieści się szczegółowa organizacja transportu, a w tym wybór jego formy - musi gwarantować, a w konsekwencji realizować w sposób efektywny (realny, pełny) wsparcie dziecka niepełnosprawnego w szczególnych i odnoszących się konkretnie do osoby danego dziecka działaniach edukacyjnych, wychowawczych i terapeutycznych, które to w przypadku małoletniego J. L. realizowane są w Przedszkolu [...] w G.

Organizacja przez gminę transportu dziecka niepełnosprawnego wraz z opiekunem w oparciu o art. 32 ust. 6 u.p.o. nie może w żadnym wypadku być realizowana z jakąkolwiek szkodą dla tego dziecka. Wskazana powinność gminy musi być zatem realizowana w takiej formie, która jest jak najbardziej odpowiednia i przyjazna dla dziecka niepełnosprawnego, biorąc pod uwagę zarówno wiek dziecka, jak również specyfikę konkretnie występującego u tego dziecka schorzenia (niepełnosprawności).

Realizacja zatem obowiązku gminy określonego w art. 32 ust. 6 u.p.o. w zakresie zapewnienia niepełnosprawnemu dziecku transportu i opieki do wskazanej placówki edukacyjnej, to nie tylko formalne zapewnienie bezpłatnego transportu oraz opieki podczas przejazdu do takiej placówki (tutaj: przedszkola), ale jednocześnie też zapewnienie takiego transportu, który gwarantuje komfort, bezpieczeństwo komunikacyjne i opiekuńcze dziecka na całym odcinku drogi i w czasie całego przejazdu z domu do placówki (przedszkola), uwzględniające niewątpliwie indywidualne zdolności oraz potrzeby rozwojowe dziecka, w stosunku do którego ten obowiązek jest realizowany.

Biorąc powyższe pod uwagę – w ocenie Sądu - w omawianej sprawie właściwe i należyte wypełnienie przez Gminę obowiązku, o którym w art. 32 ust. 6 u.p.o. oraz dyspozycji art. 39a ust. 1 u.p.o. winno polegać na takim zorganizowaniu transportu i związanej z nim na czas tego transportu opieki w odniesieniu do małoletniego J. L., które uwzględnia indywidualne potrzeby tego dziecka, wynikające ze specyfiki jego niepełnosprawności, na którą wskazuje całokształt dokumentacji przedłożonej na potrzeby wniosku skarżącej o dowóz dziecka w roku 2023/2024, ale także dokumentacji – znanej organowi z urzędu – związanej ze składanymi przez skarżącą uprzednio wnioskami o dowóz J. L. w roku szkolnym 2021/2022 oraz 2022/2023, a w szczególności treścią orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz przedłożonymi przez wnioskodawczynię zaświadczeniami lekarskimi czy opiniami terapeutycznymi odnoszącymi się do osoby niepełnosprawnego J. L.

Z dokumentacji znajdującej się w przekazanych aktach sprawy – jak też znanej Sądowi z urzędu ze spraw o sygn. akt III SA/Gd 120/22 oraz III SA/Gd 35/23 - w sposób bezsprzeczny wynika, że J. L. jest dzieckiem posiadającym niepełnosprawność sprzężoną - wzrokowo-ruchową, polegającą z jednej strony na bardzo słabym widzeniu (nosi okulary korekcyjne +20 obuocznie; dystans patrzenia jest bardzo krótki – z większej odległości ok. 2 m chłopiec lokalizuje tylko duże obiekty lub osoby, a jedynie niewielki dystans patrzenia 10-20 cm umożliwia dziecku dostrzeganie szczegółów), zaś z drugiej na trudnościach w sferze ruchowej i psychomotorycznej (chłopiec chodzi niepewnie i wyłącznie z pomocą osób drugich, pokonuje jedynie niewielkie odległości, samodzielnie przemieszcza się leżąc wokół własnej osi). Dziecko cierpi na mózgowe porażenie dziecięce. Cierpi na zaburzenia orientacji przestrzennej oraz koordynacji ruchowej i wzrokowo-ruchowej. Z uwagi na wcześniactwo dziecko charakteryzuje się zwiększoną męczliwością i potrzebą snu, natomiast w związku padaczką koniecznością zachowania stałego rytmu dnia.

W ocenie Sądu już sama analiza wymienionych niepełnosprawności i schorzeń dziecka - w szczególności z uwagi na trudności pokonywania samodzielnie "na własnych nogach i o własnych siłach" znacznych odległości wskazanych w zaproponowanej przez organ formie organizowanego transportu J. L. do przedszkola [...] - wskazuje, że tak zorganizowany przez gminę transport nie stanowi wypełnienia obowiązku zapewnienia (zagwarantowania) niepełnosprawnemu dziecku transportu do wskazanego przedszkola. Trudno bowiem uznać, że w przypadku dziecka niepełnosprawnego i mającego tak duże trudności z widzeniem oraz poruszaniem się jak J. L., organizacja transportu obejmująca pokonywanie takich trudności jak konieczność przechodzenia po schodach pomiędzy peronami (czy też nawet – co można założyć - konieczność podbiegiwania w trakcie przesiadek z jednego środka transportu do drugiego, aby zdążyć na planowy odjazd pociągu), czyni zadość obowiązkowi gminy zapewnienia siedmioletniemu i niepełnosprawnemu dziecku objętemu wychowaniem przedszkolnym transportu oraz opieki w jego drodze do przedszkola (w czasie przewozu do przedszkola), gwarantowanego niepełnosprawnemu przez ustawodawcę na mocy art. 32 ust. 6 oraz art. 39a ust. 1 u.p.o.

W ocenie Sądu, przy wykładni art. 32 ust. 6 oraz art. 39a ust. 1 u.p.o. (a w konsekwencji przy ich zastosowaniu), należało w omawianym przypadku mieć na uwadze, że J. L. musi mieć zapewniony transport oraz opiekę w czasie transportu, uwzględniający jego trudności w samodzielnym poruszaniu się i dostrzeganiu przeszkód na pokonywanej trasie i realizacja tego obowiązku w takim właśnie duchu powinna dotyczyć całej trasy dojazdu dziecka do i z przedszkola (niejako "od drzwi do drzwi").

W ocenie Sądu, w omawianym przypadku należało wziąć pod uwagę także inne aspekty, dokonując oceny odpowiedniości (słuszności) oraz wyboru zorganizowanej przez Gminę Czersk formy zapewnienia niepełnosprawnemu J. L. transportu na czas jego przejazdu do przedszkola, codziennie od poniedziałku do piątku z C. do G. i z powrotem.

Przy organizacji transportu należało bowiem wziąć pod uwagę czas spędzany przez dziecko w podróży, który powinien być możliwie jak najkrótszy i dostosowany do psycho-fizycznych i emocjonalnych potrzeb dziecka, a także jego wieku. W tym kontekście – już nawet abstrahując od niepełnosprawności małoletniego J. L. - wybrany przez Gminę sposób organizacji jego dowozu do przedszkola (oddalonego od miejsca zamieszkania dziecka o ok. 100 km), budzi uzasadnione wątpliwości, biorąc pod uwagę choćby konieczność w opisanej sytuacji bardzo wczesnej pobudki i wyjazdu 7-letniego dziecka do przedszkola (w przypadku proponowanych przejazdów środkami komunikacji publicznej – jak można założyć - jest to ok. godz. 5:30 rano; w przypadku niezależnej komunikacji samochodowej jest to ok. godz. 7:00). Ponadto, co było wyraźnie akcentowane przez stronę skarżącą, oferowany przez Gminę sposób dowozu dziecka do przedszkola jest nie tylko fizycznie niemożliwy czy też nader utrudniony dla J. L. jako dziecka o sprzężonej niepełnosprawności (tj. dziecka słabowidzącego z niepełnosprawnością ruchową), ale wręcz może doprowadzić do pogorszenia stanu jego zdrowia, a także do zaprzepaszczenia pozytywnych skutków procesu dydaktycznego, który realizowany jest wobec dziecka we wskazanym przedszkolu specjalnym. Wybrany przez Gminę sposób organizacji dowozu J. L. do przedszkola budzi zatem uzasadnione wątpliwości także z uwagi na możliwość regeneracji sił przez 7-letnie dziecko w czasie podróży, gdyż możliwość, a co za tym idzie też komfort snu dziecka diametralnie różni się w przypadku przejazdu samochodem bezpośrednio z domu do przedszkola i z powrotem, a przejazdem środkami komunikacji publicznej z przesiadką w każdą stronę. Niewątpliwie zatem w przypadku tak małego, a na domiar niepełnosprawnego dziecka, a jednocześnie przy organizacji jego przewozu do tak odległej placówki, powinna być także wzięta pod uwagę potrzeba jego snu, a co za tym idzie możliwość jak najpełniejszej realizacji tej naturalnej potrzeby, dającej dziecku możliwość w sposób jak najbardziej komfortowy odespania wczesnoporannego wstawania, jak również "normalnego" wypoczynku i regeneracji sił po jego pracy, którą dziecko niewątpliwie wykonuje uczestnicząc w zajęciach dydaktyczno-terapeutycznych w przedszkolu. Małoletni J. L. potrzebuje spokoju, komfortu dojazdu do i z przedszkola, tak by mógł czynnie i w sposób jak najbardziej efektywny uczestniczyć w zajęciach prowadzonych w Przedszkolu [...] w G.

Należy także zwrócić uwagę, że w przypadku tak znacznego odcinka trasy – w sytuacji, gdy organizacja transportu przewiduje przesiadki i zmiany środka lokomocji - ryzyko niepunktualności środków komunikacji publicznej może z kolei rodzić ryzyko nie dotarcia na czas (lub w ogóle) dziecka do przedszkola, a w każdym razie wydłużać jego podróż. W ocenie Sądu prawdopodobieństwo ryzyka niezdążenia po przesiadce na kolejny środek transportu jest dużo większe aniżeli sygnalizowane przez organ korki na drogach w przypadku transportu samochodowego. W końcu także organizacja przejazdu do przedszkola środkami publicznego transportu na tak dużej odległości tak małego dziecka, niewątpliwie zwiększa możliwość narażenia go na infekcje dróg oddechowych, a w obecnych czasach także na zarażenie wirusem COVID-19, co również musi budzić uzasadnioną wątpliwość co do adekwatności zaproponowanej przez Gminę formy organizacji jego transportu do przedszkola w świetle uregulowań art. 32 ust. 6 u.p.o.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organ podejmując zaskarżoną czynność dokonał w istocie po raz kolejny nieprawidłowej wykładni art. 32 ust. 6 oraz art. 39a ust. 1 u.p.o., organizując przewóz niepełnosprawnego J. L. do wskazanego przedszkola w sposób nieodpowiedni do okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności do wieku oraz indywidualnych zdolności i potrzeb rozwojowych tego dziecka związanych z jego niepełnosprawnością, co skutkować musi uznaniem, że obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu niepełnosprawnemu J. L. do przedszkola, który wypływa dla organu z dyspozycji art. 32 ust. 6 u.p.o., nie został - wobec zaproponowanej przez organ formy organizacji tego transportu - zrealizowany.

Odnosząc się natomiast do twierdzeń Gminy należy, co do zasady, zgodzić się ze stanowiskiem, że gdy rodzice nie decydują się na dowóz dziecka do placówki samodzielnie, to wybór konkretnej formy zorganizowania na podstawie art. 32 ust. 6 w zw. z art. 39a ust. 1 u.p.o. takiego transportu leży w gestii gminy, jednakże – co należy stanowczo podkreślić – wybór ten nie może być dowolny i nie może abstrahować od sytuacji faktycznej dziecka związanej z rodzajem i specyfiką posiadanej przez dziecko niepełnosprawności, jego wiekiem czy też możliwościami psycho-fizycznymi. Wypełnienie omawianej powinności przez gminę, czyli zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej placówki, w tym wybór przez gminę formy dowozu dziecka do właściwej placówki (m.in. przedszkola), musi każdorazowo uwzględniać konkretną sytuację niepełnosprawnego dziecka, a w szczególności jego wiek, rodzaj niepełnosprawności i wynikające z niej ograniczenia. Przy wykładni ww. przepisów przesłanki finansowe związane z organizacją przez gminę transportu niepełnosprawnego dziecka do przedszkola nie mogą przeważać nad zdrowiem małoletniego dziecka czy ogólnie rzecz biorąc jego dobrem.

Z kolei odnosząc się do podniesionego przez skarżącą zarzutu naruszenia przez organ w niniejszej sprawie art. 153 p.p.s.a. z uwagi na wydany przez tutejszy Sąd wyrok z dnia 6 października 2022 r. (sygn. akt III SA/Gd 120/22), a także wyrok z dnia 14 kwietnia 2023 r. (sygn. akt III SA/Gd 35/23), należy podkreślić, że każde orzeczenie wiąże w sprawie, w której zostało wydane tj. mając na uwadze wskazane wyroki odpowiednio w sprawie dotyczącej wniosku o dowóz małoletniego J. L. do Przedszkola [...] w G. w roku szkolnym 2021/2022 oraz w roku 2022/2023, natomiast niniejsza sprawa dotycząca wniosku o dowóz ww. dziecka w roku szkolnym 2023/2024, pozostaje zatem formalnie rzecz biorąc odrębną sprawą, co do której organ nie pozostawał związany ww. wyrokami. Co należy także odnotować, organ nie podzielając stanowiska Sądu I instancji w przedmiotowych sprawach, skorzystał z przysługującego mu prawa i zaskarżył ww. wyroki do Naczelnego Sądu Administracyjnego, natomiast w dniu podjęcia przez organ zaskarżonej czynności żadna ze złożonych skarg kasacyjnych nie została jeszcze rozpoznana przez Sąd naczelny, tak więc tym bardziej nie sposób uznać, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Podsumowując zatem tę część rozważań Sąd uznał, że czynność Burmistrza Czerska z dnia 12 lipca 2023 r. naruszyła prawo, gdyż została oparta na błędnej wykładni przez organ art. 32 ust. 6 i art. 39a ust. 1 u.p.o., co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania tych regulacji przez organ, uniemożliwiając skorzystanie przez skarżącą (a w istocie jej małoletniego i niepełnosprawnego syna) z uprawnienia określonego w ww. przepisach. W konsekwencji Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.

Stosownie do art. 146 § 2 p.p.s.a. w sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa. Mając z jednej strony na uwadze przywoływany powyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2023 r. (sygn. akt III OSK 193/23) oddalający skargę kasacyjną Burmistrza Gminy Czersk na wyrok tutejszego Sądu z dnia 6 października 2022 r. (sygn. akt III SA/Gd 120/22) oraz przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację, zaś z drugiej strony dążąc do zapewnienia pełnej efektywności sprawowanej przez Sąd kontroli, w sposób dający w okolicznościach niniejszej sprawy realną możliwość zorganizowania dojazdu małoletniego J. L. do przedszkola specjalistycznego w roku szkolnym 2023/2024 w zgodzie z jego dobrem oraz zakresem i rodzajem jego niepełnosprawności, Sąd postanowił uznać obowiązek Gminy Czersk do zorganizowania bezpłatnego transportu samochodem małoletniego J. L. na całej trasie z miejsca zamieszkania do Przedszkola [...] w G. w roku szkolnym 2023/2024, o czym – na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. - orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania - punkt 3. sentencji wyroku - Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w wysokości 697 zł, na które składają się wpis od skargi w wysokości 200 zł, opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz przyznane - na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.) - wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w wysokości 480 zł.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).