Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 986/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art 83  ust 1  , art 83 a , art 83 f
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Jacek Bursa Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2024 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 9 maja 2024 r., znak SKO.OŚ/4170/27/2024 w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru usunięcia drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz W. W. kwotę 697,00 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Decyzją z dnia 9 maja 2024 r. znak SKO.OŚ/4170/27/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, w wyniku rozpatrzenia odwołania W. W. z 26 marca 2024 r. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Zakliczyn z dnia 6 marca 2024r. znak: UM-lll-6131.158.2023.KPo w sprawie sprzeciwu wobec zamiaru usunięcia drzew (gatunek: dąb szypułkowy, brzoza, brodawkowata, wierzba, iwa, grab pospolity, sosna zwyczajna) położonych na działce nr [...] w, C. , utrzymało w mocy skarżoną decyzję.

Burmistrz Miasta i Gminy Z. działając na podstawie art. 83f ust. 8 i ust. 14 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. póz. 916, z późn.zm.), w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 uchwały nr XLV/693/18 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 29 stycznia 2018 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Wschodniego Pogórza Wiśnickiego (Dz. Urz. Woj. Małop. póz. 1166, z późn.zm.) wniósł sprzeciw wobec dokonanego pismem z dnia 20.09.2022r. zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew (gatunek: dąb szypułkowy, brzoza brodawkowata, wierzba iwa, grab pospolity, sosna zwyczajna) zlokalizowanych na działce nr [...] w miejscowości C..

W uzasadnieniu organ podniósł, iż w dniu 26.09.2022 r. do Urzędu Miejskiego w Zakliczynie wpłynęło zgłoszenie Pana W. W. o zamiarze usunięcia drzew (gatunek: dąb szypułkowy, brzoza brodawkowata, wierzba iwa, grab pospolity, sosna zwyczajna) zlokalizowanych na działce nr [...] w m. C. .

W toku prowadzonego postępowania w dniach 5.12.2022 r. i 31.03.2023 r. dokonano oględzin na przedmiotowej działce celem ustalenia gatunków i obwodów pni drzew wskazanych w zgłoszeniu do usunięcia. Ustalono, że drzewa przeznaczone do wycinki to: 22 szt. dąb szypułkowy, 584 szt. brzoza brodawkowata, 30 szt. wierzba iwa, 2 szt. sosna zwyczajna, 10 szt. grab pospolity. Wymienione drzewa zajmują powierzchnię około 0,89 ha. Drzewa w różnym stadium wieku o czym świadczy zróżnicowana wartość obwodu pnia mierzona na wysokości 5 cm. W bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] znajduje się działka nr [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa w Zarządzie Nadleśnictwa Brzesko oraz inne działki prywatne w całości lub w części zadrzewione i zakrzewione.

W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że działka nr [...] w C. jest własnością Pana W. W.. Ww. działka położona jest na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Wschodniego Pogórza Wiśnickiego wyznaczonego uchwałą nr XLV/693/18 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 29 stycznia 2018 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Wschodniego Pogórza Wiśnickiego.

Zgodnie z art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c ustawy o ochronie przyrody, organ o którym mowa w art. 83a ust. 1, może wnieść sprzeciw w przypadku lokalizacji drzewa na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, a więc także na obszarach chronionego krajobrazu.

W szczególności w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, określono zakazy, jakie mogą obowiązywać na terenie obszaru chronionego krajobrazu, jednym z nich jest zakaz "likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych."

W myśl § 3 ust. 1 pkt 2 uchwały nr XLV/693/18 Sejmiku Województwa Małopolskiego w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Wschodniego Pogórza Wiśnickiego na Obszarze wprowadza się następujące zakazy: (...) 2) likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych.

W ocenie organu objęta zgłoszeniem wycinka 648 szt. drzew z powierzchni ok. 0,89 ha wiąże się z naruszeniem zakazów określonych w uchwale wyznaczającej obszar chronionego krajobrazu, a w szczególności zakazu niszczenia zadrzewień śródpolnych.

W związku z powyższym, organ zobowiązany jest do zastosowania art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c ustawy o ochronie przyrody, a zatem do zgłoszenia sprzeciwu skutkującego niemożnością usunięcia drzew.

W wyniku wniesionego odwołania organ II instancji – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Zakliczyn powielając argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji przedstawioną powyżej.

Skargę na powyższą decyzje złożył W. W. zarzucając zaskarżonej decyzji:

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 83f ust. 8 i ust. 14 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j. Dz. U. 2023 poz. 1336 (zwanej dalej u.o.p.) w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 2 uchwały Sejmiku Województwa Małopolskiego nr XLV/693/18 z dnia 29 stycznia 2018 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Wschodniego Pogórza Wiśnickiego Dz. Urz. Małop. 2018 poz. 1166 zwanej dalej "uchwałą" poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przedmiotowe zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa dotyczy zadrzewień śródpolnych, podczas gdy samosiejki, które w ok. 1/3 powierzchni porastają nieruchomość rolną w żaden sposób nie można uznać zadrzewienia śródpolne, a wycinka ma na celu przywrócenie gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, co wypełnia dyspozycję art. 83f ust. 1 pkt. 3b u.o.p.

2/ naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie materiału dowodowego i nieustalenie stanu faktycznego sprawy w protokole oględzin (m.in. brak wskazania ilości drzew powyżej obwodu pnia 50 cm) oraz w konsekwencji błędne określenie rzeczywistego charakteru zadrzewień przeznaczonych do wycinki albowiem organ oparł się wyłącznie na własnym protokole i domysłach (m.in., że każdy przejaw przyrody podlega ścisłej ochronie), pominął specyfikę obszaru chronionego krajobrazu, nie zbadał co powinno być przedmiotem ochrony obszaru (tj. iż cele ochrony zakładają ochronę obszaru łąk i pól przed zakrzaczeniem), pominął fakt, iż samosiejki są zagrożeniem dla przedmiotowego obszaru ochrony, podczas gdy organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

- art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów na skutek nie uwzględnienia słusznego interesu skarżącego (którego celem było przywrócenie gruntu do użytkowania rolniczego), nie zbadania w całości akt sprawy, przekroczenia granic uznania administracyjnego - podczas gdy jak wynika z materiału dowodowego w celu ochrony obszaru drzewa znajdujące się na przedmiotowej działce powinny zostać wycięty żeby przeciwdziałać procesom zarastania łąk i pastwisk cennych ze względów przyrodniczych i krajobrazowych albowiem obecnie te drzewa są zagrożeniem dla rodzimej roślinności i krajobrazu Obszaru Chronionego Krajobrazu Wschodniego Pogórza Wiśnickiego;

- art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt. 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji: wskazania na jakiej podstawie Organ uznał, że obszar przeznaczony do wycinki jest cenny przyrodniczo, wskazania na jakiej podstawie organ uznał, że obszar przeznaczony do wycinki należy uznać za zadrzewienie śródpolne, wskazania powodów, dla których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom i wyjaśnieniom wskazanym przez skarżącego, które znajdują się w aktach sprawy, (co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem podstawy faktycznej i prawnej decyzji i wydaniem decyzji niezgodnej z prawem) - podczas gdy obowiązkiem organu jest opisać w decyzji stan faktyczny sprawy i wskazać fakty, które uznał za udowodnione oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej - w szczególności w decyzji uznaniowej.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 9 maja 2024 r., znak: SKO.OŚ/4170/27/2024 w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji , o zobowiązanie przez Sąd Organu do wydania zaświadczenia o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

W myśl tego przepisu Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b)naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organ prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody ( Dz.U.2023.1336 t.j. z dnia 2023.07.13).

Art. 83 ust. 1 cytowanej ustawy wprowadza obowiązek uzyskania w postaci decyzji zezwolenia na wycinkę drzew. Jednakże zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W takich jednak przypadkach zgodnie z art. 83f ust.4 ustawy o ochronie przyrody właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:

1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;

2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;

3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Natomiast zgodnie z ust. 8 cytowanego przepisu po dokonaniu oględzin organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie.

Również zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody przepisów art. 83 ust. 1 ( konieczność uzyskania zezwolenia) nie stosuje się do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. W zakresie jednak takich przypadków organ również może wnieść sprzeciw od zamiaru wycinki drzew , albowiem zgodnie z art. 83f ust. 14 pkt 1 c ustawy o ochronie przyrody jeżeli planowane do wycinki drzewa znajdują się na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 ( np. obszary chronionego krajobrazu) – organ ma prawo wniesienia sprzeciwu.

Wreszcie przepisów art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie stosuje się do drzew lub krzewów na plantacjach lub w lasach w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach ( art. art. 83f ust. 14).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż teren co do którego skarżący zgłosił zamiar wycięcia drzew – działka nr [...] w C. Gmina Z. to teren rolny , przy czym jak wynika z danych z rejestru gruntów (k. 24 akt administracyjnych) z zakresie powierzchni 0,01 ha ma oznaczenie Ls ( las). Pomimo tej informacji organ nie ustalił, czy planowany do wycinki teren o powierzchni 0,89 ha , który stanowi jedynie część działki nr [...] mającej powierzchnię 2,44ha znajduje się na obszarze Ls, czy poza nim. Nadto zarówno organ I jak i II instancji pominął w zupełności kwestię zbadania, analizy i rozważenia, czy niezależnie od kwestii lokalizacji owych terenów Ls w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z lasem w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. (Dz.U.2024.530 t.j. z dnia 2024.04.09). Art. 3 pkt.1 powołanej ustawy zawiera definicję legalną i stanowi, że lasem w rozumieniu ustawy jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony. Ustalenie powyższe ma zasadnicze znaczenie w sprawie, albowiem w przypadku ustalenia, iż zgłoszeniem objęto wycinkę drzew w obrębie lasu w rozumieniu ustawowym, to zastosowanie w sprawie znajdą zupełnie inne przepisy i właściwym w sprawie będzie również inny organ ( vide art. 13 ust. 2 oraz ust 3 pkt 2 ustawy o lasach : Zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów. W sprawach, o których mowa w ust. 2 w stosunku do lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa decyzję wydaje starosta na wniosek właściciela lasu).

W przypadku natomiast ustalenia, że w przedmiotowej sprawie teren, na którego dotyczy zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew nie mieści się w zakresie pojęcia definicji legalnej lasu i właściwymi w sprawie będą przepisy ustawy o ochronie przyrody, organ winien dokładnie rozważyć , czy w przedmiotowej sytuacji wskazane wyżej przepisy ustawy dają możliwość skutecznego złożenia sprzeciwu. Poza sporem pozostaje, iż działka nr [...] w C. znajduje się w obrębie terenu objętego uchwałą nr XLV/693/18 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 29 stycznia 2018 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Wschodniego Pogórza Wiśnickiego (Dz. Urz. Woj. Małop. póz. 1166, z późn.zm.). Zatem znajduje się ona na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o ochronie przyrody ( obszary chronionego krajobrazu), do których odnosi się art. 83f ust. 14 pkt 1 c ustawy o ochronie przyrody. Niemniej jednak rację ma skarżący, że wniesienie przez organ sprzeciwu od planowanego usunięcia drzew na takim terenie nie może być uzasadnione jedynie powołaniem się na ogólne zasady ochrony przyrody. Również uzasadnienie sprzeciwu w oparciu o konieczność ochrony "zadrzewień śródpolnych" , na które powołuje się organ w nawiązaniu do § 3 ust. 1 pkt 2 cytowanej wyżej uchwały w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Wschodniego Pogórza Wiśnickiego oraz art. 24 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody ( zakazujący

likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych) nie wytrzymuje w przedmiotowej sprawie krytyki skargi. Jak słusznie podnosi skarżący brak jest legalnej definicji pojęcia zadrzewień śródpolnych. Niemniej jednak analiza materiału dowodowego w sprawie i odniesienie tegoż do funkcjonującej w orzecznictwie jak i w literaturze przedmiotu definicji zadrzewień śródpolnych nie prowadzi – wbrew ustaleniom organu - do wniosku, iż w przedmiotowej sprawie występują właśnie owe zadrzewienia śródpolne. Zadrzewienia śródpolne to zadrzewienie położone wśród pól lub przy drodze, którym przypisuje się funkcję polepszenia walorów gruntów rolnych poprzez ich ochronę przed wiatrem i zwiększenie retencyjności wodnej środowiska ( por. wyrok WSA w Kielcach z 21.06.2018r. II SA/Ke 341/18, wyrok WSA w Poznaniu z 5.08.2020r. II SA/Po 276/20). Zatem powołanie się przez organ na konieczność ochrony zadrzewień śródpolnych nie uzasadnia wniesionego sprzeciwu, albowiem skupisko drzew na nieruchomości skarżącego nie nosi cech zadrzewienia śródpolnego. Świadczą o tym chociażby fotografie załączone do akt sprawy, czy też obraz terenu pozyskany z systemu geoportal czy IntraEWID. Sam organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji stwierdza, że bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] znajduje się nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa Brzesko oraz inne działki w całości lub w części zadrzewione i zakrzewione. Skoro w sprawie powołanie się na ogólne przepisy ustawy o ochronie przyrody oraz na zapisy ustawy i w/w uchwały krajobrazowej w zakresie ochrony zadrzewień śródpolnych, nie uzasadnia skutecznego wniesienia sprzeciwu od zamiaru wycinki drzew, to organ w przypadku podtrzymania swego stanowiska winien przedstawić taką argumentację w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego, która znajdzie solidne uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawnych – wskazanych wyżej. Brak takowej powodować będzie, że wniesiony sprzeciw będzie nosił cechy dowolnego stanowiska organu, nie znajdującego oparcia na gruncie obowiązujących przepisów prawych. Wskazać tu bowiem należy, iż na gruncie przedmiotowej sprawy dochodzi do kolizji dwóch wartości chronionych prawem. Z jednej strony uprawnień właścicielskich właściciela nieruchomości, a z drugiej strony konieczność ochrony przyrody. Ograniczenie konstytucyjnego prawa własności jako jednego z podstawowych praw w demokratycznym państwie prawa jest możliwe, niemniej jednak może następować jedynie w granicach i na podstawie przepisów prawa i nie może pozostawać jedynie w gestii dowolnej oceny organu.

Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy poczyni dodatkowe ustalenia faktyczne (o których mowa w początkowej części rozważań Sądu) i z uwzględnieniem poczynionych powyżej uwag w zależności od wyników ostatecznych ustaleń faktycznych wyda stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie w punkcie II wyroku wydano w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205 ppsa.