Postanowienie NSA, sygn. akt III FZ 100/25
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3; art. 188; art. 193; art. 197 § 2.
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 460/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 22 kwietnia 2024 r., nr 0401-IEW.4123.9.2024 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 26 września 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 460/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił A.T. (dalej: Skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 22 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Skarżąca podniosła, iż w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Biorąc pod uwagę wysokość zobowiązań podatkowych postępowanie egzekucyjne spowoduje, że Skarżąca i jej rodzina nie będą mieć środków do życia. Skarżąca ma na utrzymaniu troje dzieci, które kontynuują naukę, część z nich poza miejscem zamieszkania. Koszt utrzymania dzieci wynosi około 5 tys. zł. Mąż Skarżącej pobiera emeryturę i ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć dodatkowej pracy, bowiem choruje na chorobę Addisona-Biermera. Skarżąca nie jest w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia z racji charakteru wykonywanej pracy, ponieważ zajmuje się pozyskiwaniem nowych klientów na elementy konstrukcyjne mebli, co wiąże się z koniecznością częstych podroży służbowych (co najmniej raz w tygodniu). Do wniosku Skarżąca załączyła dokumentację medyczną męża.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżąca nie podała kwoty emerytury otrzymywanej przez męża oraz uzyskiwanego przez nią wynagrodzenia z tytułu wykonywanej pracy, nie przedstawiła też wysokości ponoszonych kosztów utrzymania. Skarżąca na poparcie swojej argumentacji nie przedstawiła również żadnej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i finansowej. Sąd pierwszej instancji uznał zatem, że nie miał możliwości dokonania oceny sytuacji Skarżącej (w kontekście zaistnienia przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji), albowiem sytuacja ta nie została w ogóle przedstawiona. W ocenie Sądu za wstrzymaniem wykonania nie przemawiają również okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej męża Skarżącej.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wskazała, że wysokość należności podatkowych, których dotyczy zaskarżona decyzja, wysokość osiąganych dochodów oraz wysokość kosztów utrzymania rodziny, w tym trojga uczących się dzieci powoduje, że nie jest w stanie uregulować należności podatkowych. Podniosła, że nie jest w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia z racji obecnych obowiązków pracowniczych, podobnie jak jej mąż, który ze względów zdrowotnych nie jest w stanie także podjąć zatrudnienia. Skarżąca osiąga miesięcznie wynagrodzenie w wysokości około 7000,00 zł netto. Do tego dochodzą alimenty na dzieci w wysokości 2000,00 zł miesięcznie i 800 zł tytułem świadczenia 800+ na syna. Wskazano, że koszt utrzymania dzieci to 5000,00 zł miesięcznie (dwie córki na studiach i syn w szkole średniej). Średnie miesięczne wydatki wynoszą na energię elektryczną - 200,00 zł, usługi telekomunikacyjne - 200 zł, kanalizację - 300 zł, wodę -150,00 zł, ogrzewanie - 900 zł, koszty wyżywienia - 2000 zł, kredyt- 500 zł, leki - 250 zł, naprawy, środki czystości, odzież - 300 zł. W ocenie Skarżącej z powyższego wynika, że cały dochód przeznaczony jest na utrzymanie jej rodziny, w tym na kontynuację nauki dzieci. Brak wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji doprowadzi natomiast do braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji rodziny Skarżącej.

Mając to na uwadze, Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji do dnia jej uprawomocnienia oraz o przeprowadzenie dowodu z załączonych do zażalenia dokumentów: dwóch faktur za energię elektryczną za okres od maja 2024 r. do czerwca 2024 r., faktury za usługi telekomunikacyjne z 1 października 2024 r., listy płac za maj 2024 r. dotyczącej Skarżącej, dwóch realizacji recept Skarżącej oraz potwierdzenia zapłaty za leki Skarżącej z 1 października 2024 r. celem wykazania wysokości osiąganych dochodów oraz wydatków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

Instytucja procesowa wstrzymania wykonania decyzji jest odstępstwem od generalnej zasady jej wykonalności i służyć ma stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Obowiązek przedstawienia okoliczności, które uzasadniają zastosowanie ochrony tymczasowej spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy, który musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo powtórzenie przez stronę treści przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się bowiem do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne.

Należy uznać, że ocena sytuacji Skarżącej przedstawiona we wniosku i wynikająca z akt sprawy uprawdopodobnia spełnienie przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wraz z przedmiotowym wnioskiem Skarżąca przedłożyła dokumentację, której Sąd nie miał powodów kwestionować, a z której wynika, że mąż Strony wymaga leczenia specjalistycznego. Z akt sprawy wynika również, że Skarżąca ma na utrzymaniu trójkę dzieci, a jej wynagrodzenie za pracę w wysokości około 7000,00 zł netto stanowi podstawowy dochód rodziny. Podkreślić przy tym należy, że okoliczności podnoszone we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Skarżąca zobowiązana była uprawdopodobnić, a nie udowodnić.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek jest uzasadniony. Wobec sytuacji rodzinnej Skarżącej - zarówno finansowej, jak i zdrowotnej męża - nie sposób odmówić słuszności stwierdzeniu, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków rzeczywiście w sprawie zachodzi. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie już możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, lub powrót do stanu pierwotnego (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r., II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo). Nałożony na Skarżącą obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne. Niemniej jednak skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, zwłaszcza gdy wysokość należności pieniężnej jest znaczna w zestawieniu z zarobkami wnioskującego i całokształtem okoliczności życiowych.

Analiza powołanych przez Skarżącą we wniosku okoliczności daje podstawy do stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., umożliwiające wstrzymanie wykonania decyzji i udzielenie Skarżącej ochrony tymczasowej. Wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować poważne konsekwencje finansowe w postaci utraty środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb Skarżącej i osób jej najbliższych oraz na tyle trwałą zmianę, że powrót do stanu poprzedniego – w przypadku uwzględnienia skargi – byłby znacznie utrudniony.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 22 kwietnia 2024 r.