Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 70/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 52 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Dnia 7 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 marca 2023 roku sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 466/2022 z dnia 16 listopada 2022 roku w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz Gminy S. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia 16 listopada 2022 roku nr 466/2022 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylająca zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorlicach z dnia 14 stycznia 2022 r., nr 9/2022, znak: PINB.5160.33.2021, którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca Prawo budowlane nałożono na właściciela - Gminę S. - obowiązek wykonania w terminie do dnia 30 kwietnia 2022 r., określonych czynności budowlanych związanych z budową przyłącza kanalizacyjnego pomiędzy studnią S42 (wg. zatwierdzonego projektu budowlanego) a zbiornikiem na nieczystości ciekle pełniącego obecnie funkcję studzienki przepływowej na działce nr [...] w S., w celu doprowadzenia tego przyłącza do stanu zgodnego z prawem.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach.

W dniu 21 maja 2021 r. upoważnieni pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Gorlicach – dalej jako "PINB" przeprowadzili czynności kontrolne dotyczące stanu technicznego studni przepływowej na działce nr [...] w S., do której sprowadzane są ścieki bytowe z budynku mieszkalnego jednorodzinnego znajdującego się na działce nr [...] w S. oraz w zakresie legalności wykonanego przyłączenia.

Ustalono wówczas, że:

- w terenie widoczne są punkty graniczne, które, wg. oświadczenia obecnych podczas kontroli, są zgodne z przebiegiem granic nieruchomości;

- na działce nr [...] w S. znajduje się betonowy zbiornik w kształcie prostopadłościanu o wymiarach wewnątrz 0,9 m x 2,4 m x 1,45 m - głębokość), posiadający ściany betonowe o grubości od 10 cm do 14 cm oraz dno betonowe. Odległość ww. zbiornika od budynku nr [...] oszacowano na 11 m, do granicy z działką nr [...] - 8,6 m., w dniu kontroli zbiornik był suchy i opróżniony;

- w ścianie od strony budynku nr [...] widoczny jest wylot rury kanalizacyjnej, odpływ przy podstawie zbiornika w ścianie od strony płd.-wsch.;

- pod ukosem ułożona jest betonowa belka, która ogranicza rozpływ ścieków w studzience kierując do wylotu;

- na ścianach budynku nr [...] występują lokalne zarysowania, pokrywa żelbetowa uległa zniszczeniu, popękała, beton na połowie rozpiętości płyty jest zniszczony. Teren wokół uszkodzonej pokrywy nie został zabezpieczony. Według oświadczenia Państwa G. pokrywa była sukcesywnie uszkadzana o stycznia do połowy kwietnia 2021 r.;

- ścieki sprowadzone są dalej do gminnej sieci kanalizacyjnej.

Osoby obecne na czynnościach oświadczyły, że nie posiadają dokumentów związanych z budową przedmiotowego zbiornika. Właściciele działki nr [...] wyjaśnili, że przedmiotowy zbiornik powstał w czasie budowy budynku mieszalnego jednorodzinnego nr [...], co miało miejsce pod koniec lat 70 XX wieku - jak poinformowali, dokumentów z tym związanych nie posiadają.

Przedstawiciel Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej w S. (dalej też jako "GZGK") poinformował, że sieć kanalizacyjna w tym rejonie była budowana w latach 90 XX wieku, a następnie przez lokalną społeczność wykonywano, po uzgodnieniu z Gminą S., przyłącza do sieci kanalizacyjnej. W tym czasie doszło do wykorzystania istniejącego zbiornika jako przepływowego z odprowadzaniem na dalszym odcinku do sieci kanalizacji. Na dzień kontroli przedstawiciel GZGK nie przedłożył dokumentów związanych z wykonanym przyłączem, gdyż jak wyjaśnił GZGK powstał w roku 2010, a dokumentów wcześniej wytworzonych gmina S. nie przekazała.

Ponadto pan S. H. (właściciel działki nr [...] i [...]) oświadczył, że kupił on działki już ze zbiornikiem w 2013 r. Podczas kontroli okazana została umowa o odprowadzenie ścieków z dnia 16 lutego 2005 r. pomiędzy Wójtem Gminy S. a panem W. R. oraz umowa z dnia 3 listopada 2011 . pomiędzy GZGK w S. a panem W. R. (byłym właścicielem działki nr [...]; zmarłym w marcu 2021 r.) Pracownicy PINB sporządzili dokumentację fotograficzną w postaci sześciu zdjęć, fotokopie ww. umów oraz szkic sytuacyjny (akta PINB, k. 12-17).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wydał dnia 2 czerwca 2021 r. postanowienie nr 44/2021, znak: PINB.5141.15.2021, którym wezwał właściciela sieci kanalizacyjnej - Gminę S. - do przedłożenia w terminie do 25 czerwca 2021 r. następujących dokumentacji lub ich uwierzytelnionych kopii (zgodnie z art. 76a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego; t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 735 ze zm. – dalej jako "K.p.a.") związanych z utrzymaniem i użytkowaniem odcinków tej sieci w obrębie działek nr [...] i [...] w S.:

1) dokumentacji budowy przedmiotowej sieci z zakresie ww. działek, w tym projektu budowlanego,

2) protokołu odbioru przyłączenia do sieci z byłego zbiornika na sieci pełniącego funkcję studni przepływowej na działce nr [...] w S., do której sprowadzane są ścieki bytowe z budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] w S. wraz z dokumentacją potwierdzającą uzgodnienie takiego sposobu włączenia z zarządcą sieci,

3) protokołu z przeprowadzonej na podstawie art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co najmniej raz na 5 lat, kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania przedmiotowej sieci kanalizacyjnej wraz z kopią uprawnień budowlanych osób przeprowadzających kontrolę oraz potwierdzeniem przynależności tych osób do izby samorządu zawodowego (akta PINB, k. 18).

Dnia 24 czerwca 2021 r. na dziennik podawczy PINB w G. wpłynęło pismo Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej w S. z dnia 14 czerwca 2021 r., znak: GZGK.2902.1.4.2021, którym, przesłano dokumentację budowlaną sieci kanalizacyjnej w miejscowości S. wraz z decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę;

Ponadto pismem z dnia 28 lipca 2021 r., znak: NK.7021.4.8.2021 Urząd Gminy S. poinformował, iż w zasobach archiwalnych urzędu nie znaleziono dokumentacji dotyczącej przyjęcia do użytkowania inwestycji budowy sieci kanalizacji sanitarnej w S. wybudowanej na podstawie decyzji Wójta Gminy S. z dnia 26 czerwca 2000 r. znak: BK:7351-12/2000 (akta PINB, k. 66).

Dnia 27 sierpnia 2021 r. na dziennik podawczy PINB w G. wpłynęło pismo Wójta Gminy S. z dnia 25 sierpnia 2021 r., znak: BK:7021.4.8.2021, którym przesłano uwierzytelnioną kopię dziennika budowy kanalizacji sanitarnej w S., nr 20/2000, z dnia 1 września 2000 r. Jednocześnie poinformowano, iż od momentu powstania Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej, tj. od 2010 r., mienie komunalne należące do gminy przekazywane było Zakładowi do użytkowania na podstawie corocznych umów dzierżawy (akta PINB, k. 71-84).

W dniu 17 września 2021 r. w siedzibie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w G. odbyło się przesłuchanie świadka pod rygorem odpowiedzialności karnej - P. J. W., pełniącego funkcję kierownika robót przy budowie sieci kanalizacji sanitarnej w S. zrealizowanej na podstawie decyzji Wójta Gminy S. o pozwoleniu na budowę dnia 16 czerwca 200 r., znak: BK:7351-12/2000. Przesłuchiwany zeznał wówczas, iż cyt. "zakres robót określonych pozwoleniem na budowę i projektem obejmował wykonane od studni S2 odcinka sieci do studni oznaczonej S42. Roboty zostały zakończone na studzience S42, umowa nie obejmowała przyłączy do budynków mieszkalnych. Na zakończenie robót został wykonany odbiór przy udziale inspektora, inwestora i wykonawcy, sporządzona została inwentaryzacja powykonawcza. Potwierdzam, że odcinki w obrębie ww. nieruchomości zostały wykonane zgodnie z zatwierdzonym projektem. Uważam, że odcinek między studnią S42 a budynkiem mieszkalnym jest przyłączem, którego wykonawca nie wykonywał. Nie wiem, kto był inwestorem wykonywania przyłączy, powinny być one wykonywane po zakończeniu budowy sieci, odbiorach i przekazaniu inwestorowi. Nie mam wiedzy, kto był wykonawcą tego przyłącza do budynku [...], ani kiedy to nastąpiło [...]" (akta PINB, k. 87).

Starosta Gorlicki, za pismem z dnia 28 września 2021 r., znak: AB.030.127.2021, poinformował PINB, iż w prowadzonym przez organ architektoniczno - budowlany rejestrze zgłoszeń nie odnaleziono zgłoszenia zamiaru budowy przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego jednorodzinnego [...] złożonego przez P. W. R. lub Spółkę Kanalizacyjną w S.. Podobnie, za pismem z dnia 30 września 2021 r., znak: BK.7021.4.8.2021, Urząd Gminy S. poinformował, że ww. zgłoszenie nie zostało odnalezione w zasobach archiwalnych tamtejszego urzędu (akta PINB, k. 93-95).

Zawiadomieniem z dnia 22 października 2021 r. znak: PINB.5160.33.2021, PINB poinformował strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budowy, bez wymaganego zgłoszenia, przyłącza kanalizacyjnego z budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] do gminnej sieci kanalizacji sanitarnej w S.h (akta PINB, k. 98).

W dniu 14 stycznia 2022 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wydał decyzję nr 9/2022, znak: PINB.5160.33.2021, którą nałożył na właściciela - Gminę S. - obowiązek wykonania , w terminie do dnia 30 kwietnia 2022 r., następujących czynności budowlanych związanych z budową przyłącza kanalizacyjnego pomiędzy studnią S42 (wg. zatwierdzonego projektu budowlanego zbiornikiem na nieczystości ciekłe pełniącego obecnie funkcję studzienki przepływowej na działce nr [...] S., w celu doprowadzenia tego przyłącza do stanu zgodnego z prawem poprzez:

1) zamontowanie w tym zbiorniku studzienki kanalizacyjnej z tworzywa sztucznego średnicy 425 mm z prefabrykowaną kinetą połączoną z karbowanym trzonem rury wraz z krućcami, w taki sposób, aby zapewnić możliwość podłączenia rury kanalizacyjnej z budynku nr [...] w S. do rury trzonowej za pomocą wkładek " in situ " o średnicy 160 mm - zgodnie ze sporządzonym przez PINB rysunkiem;

2) wypełnienie pozostałej przestrzeni w zbiorniku piaskiem stabilizowanym cementem,

3) wykonanie inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej ww. przyłącza kanalizacyjnego. (akta PINB, k. 108-111).

Od ww. decyzji odwołanie w ustawowo przewidzianym terminie złożyła Gmina S..

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – dalej też jako "MWINB" po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, z wyjątkiem części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i w tym zakresie określił termin wykonania nałożonych obowiązków do dnia 31 marca 2023 r.

Organ II instancji wskazał, że podczas przeprowadzonych w dniu 21 maja 2021 r. czynności kontrolnych na działce nr [...] w S. ustalono, iż znajduje się tam betonowy zbiornik w kształcie prostopadłościanu o wymiarach wewnątrz 0,9 m x 2,4 m x 1,45 m - głębokość), posiadający ściany betonowe o grubości od 10 cm do 14 cm oraz dno betonowe, który w dniu kontroli był suchy i opróżniony. W ścianie od strony budynku nr [...] zaobserwowano wylot rury kanalizacyjnej oraz odpływ przy podstawie zbiornika w ścianie od strony płd.-wsch. Stwierdzono, że pod ukosem ułożona jest betonowa belka, która ogranicza rozpływ ścieków w studzience kierując do wylotu, a na ścianach budynku nr [...] występują lokalne zarysowania, pokrywa żelbetowa uległa zniszczeniu, beton na połowie rozpiętości płyty jest zniszczony, zaś teren wokół uszkodzonej pokrywy nie został zabezpieczony. Ustalono, iż ścieki sprowadzone są dalej do gminnej sieci kanalizacyjnej.

W ocenie organu wykonanie robót określonych budowlanych tj. zamontowanie w zbiorniku na nieczystości ciekłe pełniącego obecnie funkcję studzienki przepływowej na dz. nr ewid. [...] w S. opisanej przez PINB studzienki kanalizacyjnej, wypełnienie pozostałej przestrzeni z zbiorniku piaskiem stabilizowanym cementem oraz wykonanie inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej przedmiotowego przyłącza kanalizacyjnego pozwoli wyeliminować nieprawidłowości stwierdzone podczas ww. czynności kontrolnych i doprowadzi przedmiotowy przyłącz kanalizacyjny do stanu zgodnego z prawem.

Ustalając podmiot zobowiązany do wykonania ww. obowiązków, MWINB przytoczył uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2007 r., sygn. akt: III CZP 79/07, w brzmieniu której: wybudowany z własnych środków przez odbiorcę usług zbiorowego odprowadzania ścieków odcinek przewodu kanalizacyjnego łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości tego odbiorcy z istniejącą siecią kanalizacyjną stanowi w części leżącej poza granicą jego nieruchomości gruntowej urządzenie kanalizacyjne, o jakim mowa w art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

W niniejszej sprawie, jak wskazał organ, zbiornik na ścieki - pełniący funkcję studni przepływowej - znajduje się na działce sąsiedniej nr [...], poza nieruchomością zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym nr [...]. Zatem przedmiotowy przyłącz kanalizacyjny, który jak już wcześniej wskazano jest odcinkiem przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do nieruchomości gruntowej stanowi urządzenie kanalizacyjne, które w myśl art. 2 pkt 14 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, obejmuje sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków.

MWINB podkreślił, że inwestor nie żyje a obecnym właścicielem sieci kanalizacyjnej po jej przyjęciu do eksploatacji, z którą łączy się wewnętrzna instalacja kanalizacyjna budynku nr [...] jest Gmina S., zatem w myśl art. 52 ust. 1 PrBud obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w tym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Jednocześnie Gmina S. jako właściciel sieci, posiada prawo do wykonania nałożonych obowiązków w skarżonej decyzji. Zatem jedynym podmiotem uprawnionym do wykonania obowiązków nałożonych decyzją PINB jest Gmina S.. Tym samym MWINB stwierdza, iż organ I instancji prawidłowo dokonał oceny materiału dowodowego jak i przepisów prawa oraz prawidłowo wskazał niezbędne roboty budowlane i inne czynności do doprowadzenia nielegalnie wykonanego przyłącza kanalizacyjnego do stanu zgodnego z prawem. Również prawidłowo ustalił podmiot zobowiązany do wykonania nałożonych obowiązków.

Odnosząc się do uwag skarżącego wskazuje się, iż w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazane zostały motywy faktyczne i prawne, jakimi kierował się MWINB przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy.

Skargę na powyższą decyzję złożyła Gmina S. działająca przez pełnomocnika r.pr. D. K., podnosząc zarzut "naruszenia przepisu prawa materialnego, a to art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu wskutek uznania, że obowiązek wykonania czynności budowlanych związanych z budową przyłącza kanalizacyjnego do budynku S. nr [...] na działce nr [...] w S. winien obciążać Gminę S.."

Powołując się na powyższe Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w ocenie skarżącej sporny odcinek kanalizacji sanitarnej stanowi przyłącz kanalizacyjny, który został wybudowany przez nieżyjącego obecnie właściciela budynku S. nr [...], którego aktualnym właścicielem jest I. G. i R. G.. Gmina S. nie budowała tego przyłącza kanalizacyjnego i nie była jego inwestorem. Nie ma racji organ administracji stojąc na stanowisku, że obowiązek nałożony zaskarżoną decyzji winien obciążać Gminę S. jako właściciela sieci kanalizacyjnej, z którym połączony jest sporny przyłącz. Wskazać bowiem należy, że jak wynika to z zaskarżonej decyzji przyłącz kanalizacyjny nie stanowi obiektu budowlanego, ale urządzenie budowlane. Zgodnie z art. 3 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.

Stosownie zaś do art. 3 pkt. 7 ustawy Prawo budowlane przez urządzenie budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Przepis art. 52 ust. 1 zd. 2 ustawy Prawo budowlane stanowi, że jeżeli roboty budowlane zostały zakończone łub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Skoro zatem przyłącz kanalizacyjny jest urządzeniem budowlanym a nie obiektem budowlanym, to ocz3rwistym jest, że obowiązków związanych z doprowadzeniem go do należytego stanu technicznego nie można nałożyć na właściciela sieci kanalizacyjnej, gdyż przyłącz należy do budynku, a nie do sieci. To budynek jest obiektem budowlanym, a zatem powyższe obowiązki winny zostać nałożone na właściciela budynku, dla którego przyłącz jest wykonany, a nie na właściciela sieci kanalizacyjnej.

Ponadto podkreślono, że z ustawy z dnia 07 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wynika, że odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy kanalizacyjnych. Oznacza to, że za utrzymanie w należytym stanie przyłączy odpowiedzialny jest odbiorca usług. Charakter techniczny przyłączy kanalizacyjnych powoduje, że stanowią one odrębne od sieci rzeczy ruchome (nie są jej częściami składowymi). To samo dotyczy kwestii posiadania, o ile bowiem urządzenia, nawet stanowiące własność odbiorców, służą przede wszystkim przedsiębiorstwu, o tyle przyłącza służą przede wszystkim odbiorcy.

W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o oddalenie skargi jako pozbawionej podstaw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 z z późn. zm.), w sprawie zarządzono przeprowadzenie posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, obowiązek nałożony w trybie art. art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm., dalej też jako "PrBud") na Gminę S. dotyczy wykonania określonych czynności w odniesieniu do przyłącza kanalizacyjnego.

Na wstępie trzeba wskazać, że realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podkreślić jednak trzeba, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 25 września 2020 r., sygn. II GSK 795/18).

Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego. (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21).

W rozpoznawanej sprawie wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia przedmiotu postępowania zostały wyjaśnione. W świetle zgromadzonych w sprawie materiałów stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu do wydanej decyzji, co do zasady nie budzi istotnych zastrzeżeń.

W ocenie Sądu ustalenia faktyczne organów są prawidłowe i ustalone w oparciu o adekwatny do potrzeb sprawy zgromadzony materiał dowodowy. W szczególności trafne jest stanowisko, że studzienka, co do której nałożono obowiązki, znajduje się już poza granicą działki nr [...] w S..

Powyższe uwagi nie obejmują jednak dokonanych przez organy kwalifikacji prawnych poszczególnych elementów kanalizacji, czy to sieci czy przyłącza.

W ocenie Sądu stanowisko organów zawiera bowiem pewną sprzeczność, która stanowi o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.

Jeśli bowiem organ nadzoru budowlanego nałożył określony obowiązek w odniesieniu do przyłącza, to – jak się zdaje – musiał w konsekwencji uznać, że odcinek przewodów kanalizacyjnych znajdujących się już poza granicą nieruchomości nr [...] w S. na którym to dopiero odcinku (na działce nr [...]) znajduje się studzienka, stanowi jeszcze przyłącze.

To właśnie ustalenie akcentuje Gmina w swojej skardze, podnosząc że bezzasadne jest nakładanie na nią obowiązku w stosunku do przyłącza, które stanowi przecież urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym (por. art. 3 pkt. 9) ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane).

Jednakże analiza uzasadnienia do wydanej decyzji organu temu przeczy. Jak bowiem wynika z treści uzasadnienia, organ nadzoru przyjął, że odcinek przewodu znajdujący się już za granicą nieruchomości nr [...] nie stanowi już przyłącza kanalizacyjnego.

Jakkolwiek z tym stanowiskiem – zawartym w uzasadnieniu do decyzji – należy się zgodzić, to jednakże nie sposób nie zauważyć na istotną rozbieżność, istniejącą między treścią decyzji a jej uzasadnieniem.

Nie jest natomiast trafne stanowisko Skarżącej Gminy, sformułowane w zarzucie zawartym w skardze, że sporny odcinek kanalizacji sanitarnej znajdujący się już za granicą nieruchomości nr [...] stanowi przyłącz kanalizacyjny.

W tym kontekście trzeba wskazać, że stosownie do art. 2 pkt 5) ustawy z dnia o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 2028 ze zm.) przez przyłącze kanalizacyjne należy rozumieć odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej.

Ustalenie zatem jako granicy między przyłączem a siecią "za pierwszą studzienką licząc od strony budynku" przesądza o prawnym rozdzieleniu instalacji kanalizacyjnej na przyłącze i sieć.

Należy przy tym zwrócić uwagę na to, że w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę przyjęto dwa równoległe rozwiązania. Pierwsze, które polega na tym, że między budynkiem inwestora jako odbiorcy usług komunalnych a przewodem sieci kanalizacyjnej nie ma żadnych studzienek kanalizacyjnych. W takim przypadku należy przyjąć, że przyłącze prowadzi od wewnętrznej instalacji w budynku inwestora aż do granicy należącej do niego nieruchomości. Natomiast odcinek od granicy działki do głównego przewodu sieci, jest uważany za część sieci i jest wykonywany na koszt podmiotu publicznego (przedsiębiorstwa kanalizacyjnego).

Drugie rozwiązanie zakłada, że pierwsza studzienka znajduje się jeszcze na działce należącej do inwestora i wówczas przyłączem będzie połączenie wewnętrznej instalacji prowadzącej od budynku inwestora do wskazanej pierwszej studzienki, która pełni rolę pośredniczącą i zapewnia dostęp do ogólnej sieci kanalizacyjnej.

Powyższe rozróżnienie i rozdzielenie przyłącza i sieci znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów, w szczególności w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt III SZP 2/16, a także np. w uzasadnieniu do wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 22 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 619/20, wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1822/19.

Jeżeli na nieruchomości znajduje się studzienka kanalizacyjna, to przyłączem jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a tą studzienką, natomiast dalsza część przewodu do rury głównej stanowi już element sieci. Jeżeli na nieruchomości brak jest studzienki, to przyłączem jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a granicą nieruchomości, dalsza część tego przewodu prowadząca do sieci stanowi element tejże sieci (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 1 grudnia 2021 roku, sygn. II OSK 1872/20).

Jakkolwiek zatem trafne jest stanowisko Gminy, że brak jest podstaw do nakładania na gminę obowiązków dotyczących przyłączy kanalizacyjnych, które znajdują się na prywatnych nieruchomościach, to jednakże nie koresponduje ono z ustaleniami faktycznymi w niniejszej sprawie, których zresztą sama Gmina nie neguje. Studzienka bowiem, w związku z którą nałożono określone obowiązki znajduje się jednak już poza granicą nieruchomości nr [...] w S., co w świetle przytoczonych powyżej regulacji świadczy, że ta część przewodów kanalizacyjnych nie stanowi już przyłącza.

Z drugiej strony organ nadzoru pomimo dokonanych ustaleń oraz przyjętych kwalifikacji – co wynika z uzasadnienia decyzji – że odcinek przewodów kanalizacyjnych znajdujących się już poza granicą nieruchomości nr [...] w S. nie stanowi już przyłącza, w rozstrzygnięciu decyzji wyrzekł o przyłączu znajdującym się na działce nr [...] w S.. Powyższe stanowi zatem o sprzeczności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji.

W orzecznictwie wielokrotnie odnoszono się do rozbieżności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji. "Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje bowiem wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie. O ile może być wydana decyzja bez uzasadnienia (np. decyzja uwzględniająca żądanie strony), to nie można wydać decyzji bez rozstrzygnięcia. Z tego też względu, w razie sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji a jej uzasadnieniem, za miarodajną należy przyjąć treść rozstrzygnięcia. W razie więc gdy organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji należy przyjąć, że w szczególności utrzymał w mocy jej rozstrzygnięcie, sformułowane przez organ I instancji" (cyt. za uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 15 sierpnia 1985 r. III SA 730/85, por. też A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020, cz. II uw. 4 do art. 138; zob. tez np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 27 stycznia 2021 roku, sygn. I OSK 3071/18).

Ze względu na powyższe, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. podlega uchyleniu.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. o zwrocie od organu na rzecz skarżącego kwoty 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, uiszczonej przez skarżącego jako wpis od skargi. Ponadto na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt. 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 265 ze zm.) orzeczono o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w wysokości 480 zł oraz kosztów uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.