Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1730/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 595/22 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 czerwca 2022 r., nr SKO.591/22 w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 595/22 oddalił skargę E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 1 czerwca 2022 r., nr SKO.591/22 w przedmiocie zasiłku okresowego.

Skargę kasacyjną od wyroku wywiodła E. G., w oparciu o art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi opisana w powyższym przepisie przesłanka odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej, wynikająca z braku realizacji przez skarżącą postanowienia kontraktu socjalnego, w sytuacji gdy na gruncie niniejszej sprawy zarówno stan zdrowia skarżącej, jak też konieczność sprawowania całodobowej opieki przez skarżącą nad córką M. G., uniemożliwiały skarżącej uczestnictwo w warsztatach Centrum Integracji Społecznej;

- art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że spełniła się hipoteza z art. 11 ust 2 u.p.s., która uprawniała do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej, w sytuacji, gdy skarżąca występując o udzielenie wsparcia na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej współdziałała z pracownikiem socjalnym, a przejawem owej współpracy było przedstawienie wszelkich danych niezbędnych dla zweryfikowania jej faktycznej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej, dodatkowo skarżąca informując o braku możliwości uczestnictwa w warsztatach Centrum Integracji Społecznej w Zamościu poparła owe twierdzenia stosowną dokumentacją medyczną;

- art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, przez jego nieprawidłowe zastosowanie i odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, w sytuacji, gdy zachowanie skarżącej nie wypełniało przesłanki niedotrzymywania postanowień kontraktu socjalnego i nie mogło uzasadniać odmowy przyznania świadczenia, bowiem skarżąca z powodu problemów zdrowotnych nie była i nadał nie jest w stanie wykonywać pracy fizycznej, a jednocześnie w okresie od dnia 1 grudnia 2021 roku do dnia 31 stycznia 2022 roku musiała sprawować całodobową opiekę nad swoją córką M. G. , zatem brak realizacji kontraktu socjalnego był usprawiedliwiony i niezawiniony przez skarżącą, o czym poinformowała doradcę zawodowego jeszcze przed rozpoczęciem warsztatów prowadzonych przez Centrum Integracji Społecznej w Zamościu;

- art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego automatyczne zastosowanie i odmowę przyznania skarżącej wszystkich wnioskowanych świadczeń, tj. zasiłku okresowego i świadczenia pieniężnego na zakup żywności oraz uchylenia decyzji o pomocy w formie posiłku bez jakiejkolwiek weryfikacji przyczyn braku realizacji kontraktu socjalnego przez skarżącą, w sytuacji gdy "Zastosowanie art. 11 ust 2. u.p.s. nie może być automatyczne, tzn. nie może być związane tylko i wyłącznie z niepodjęciem określonych czynności przez świadczeniobiorcę. Musi być poprzedzone ustaleniami mającymi wyjaśnić, co było przyczyną takiego zachowania osoby." (Wyrok WSA w Krakowie z 21.11.2022r., III SA/Kr 756/22, LEX nr 3447439).

W oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegało na naruszeniu:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 1 czerwca 2022 roku, nr SKO.591/22 złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 1 czerwca 2022 roku, nr SKO.591/22 oraz decyzji z dnia 14 lutego 2022 roku wydanej przez Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Zamościu z upoważnienia Prezydenta Miasta Zamościa w sprawie znak: MC.H.5101.034919.1.2022, pomimo, iż decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. z naruszeniem art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez m.in. niewyczerpujące przeanalizowanie materiału dowodowego w sprawie, niepodjęcie wszelkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy czynności oraz wydanie rozstrzygnięcia bez dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego, niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, brak uwzględnienia faktu, iż skarżąca E. G. ma problemy zdrowotne nie tylko z kręgosłupem i uczestniczy w celu ich zniwelowania w zabiegach rehabilitacyjnych (skierowanie na rehabilitację z dnia 16.09.2022 roku), ale leczy się także z powodu obfitych krwotocznych miesiączek (zaświadczenie z 11.05.2023 roku), a jednocześnie z powodu omdleń i utraty przytomności córki M. G., zagrażających jej życiu i zdrowiu, zmuszona jest sprawować całodobową opiekę nad córką;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 1 czerwca 2022 roku, nr SKO.591/22 złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 1 czerwca 2022 roku, nr SKO.591/22 oraz decyzji z dnia 14 lutego 2022 roku wydanej przez Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Zamościu z upoważnienia Prezydenta Miasta Zamościa w sprawie znak: MC.II.5101.034919.1.2022, pomimo, iż decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, zawarcie zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji organu odwoławczego i organu I instancji pomimo naruszenia przez te organy wskazanych przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów m.in. poprzez brak wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i niesłuszne przyjęcie, że skarżąca nie wykazuje dostatecznej inicjatywy w poszukiwaniu pracy, nie wykazała zainteresowania propozycją udziału w warsztatach organizowanych w ramach Centrum Integracji Społecznej w Zamościu, a tym samym nie dopełniła warunków kontraktu społecznego, podczas gdy przeszkody w podjęciu zatrudnienia, takie jak zły stan zdrowia skarżącej uniemożliwiający pracę fizyczną oraz konieczność całodobowej opieki nad córką M. G. z uwagi na jej omdlenia i utraty przytomności - mają charakter obiektywny i niezależny od skarżącej, a brak możliwości podjęcia zatrudnienia na stanowisku pracownika fizycznego oraz konieczność opieki nad chorą córką, nie może świadczyć o braku wykazywania przez skarżącą inicjatywy w poszukiwaniu pracy i braku realizacji kontraktu socjalnego;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w z w. z art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a, poprzez oddalenie skargi spowodowane brakiem dokonania należytej kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz brakiem rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co w konsekwencji bardzo utrudnia, a wręcz uniemożliwia merytoryczną kontrolę zaskarżonego wyroku;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczne odniesienie się do zarzutów skarżącej, ogólnikowe przyjęcie przez Sąd orzekający, że Sąd podziela w pełni argumentację wydanego rozstrzygnięcia łącznie z wyjaśnieniami dotyczącymi podnoszonych zarzutów, bez dostatecznego wskazania konkretnych okoliczności i powodów dla których Sąd podziela argumentację organu oraz brak w uzasadnieniu wyroku stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, polegającego na lakonicznym i niewystarczającym wskazaniu przez Sąd, jakie okoliczności przesądziły o wydaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia, co w konsekwencji bardzo utrudnia, a wręcz uniemożliwia merytoryczną kontrolę zaskarżonego wyroku.

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz przyznanie na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia za pomoc świadczoną z urzędu, według norm prawem przepisanych, powiększonego o podatek od towarów i usług. Wniesiono o przeprowadzenie dowodu z wymienionych w skardze kasacyjnej i załączonych do niej dokumentów. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy i wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 193 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024, poz. 935 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji - w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zgłoszonego wniosku dowodowego należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 106 § 5 p.p.s.a., do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Odesłanie to oznacza, że odpowiednie zastosowanie mają art. 227, art. 228 § 2, art. 231, art. 233–245 i art. 248–257 k.p.c. Zgodnie z art. 243² k.p.c., dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia, pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje postanowienie. W związku tym dokumenty załączone do skargi kasacyjnej, stały się materiałem sprawy bez potrzeby wydawania w tym zakresie odrębnego postanowienia.

Przedstawienie motywów wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymaga również zastrzeżenia, że skarga kasacyjna formułując zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów "k.p.a." oraz "u.p.s.", to jednocześnie nie definiuje użytych skrótów. Analiza treści skargi kasacyjnej doprowadziła Sąd do wniosku, że zarzuty te dotyczą odpowiednio: ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. - dalej jako: "k.p.a.") oraz ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 1876 – dalej jako: "u.p.s.") i w tak wytyczonym zakresie Sąd skargę kasacyjną rozpoznał.

Ze skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie wynika, że jej autorka oparła postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to co do zasady, w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów. Warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy.

Niezasadnie zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. zarzucając niewyczerpujące przeanalizowanie materiału dowodowego przez organy i niesłuszną akceptację tego stanu rzeczy przez Sąd pierwszej instancji. Na poparcie tego zarzutu przedstawiono skierowanie na rehabilitację z dnia 16 września 2022 r. oraz na zaświadczenie z dnia 11 maja 2023 r. potwierdzające leczenie z powodu krwotocznych miesiączek; a ponadto wyjaśniono, że skarżąca zmuszona jest sprawować całodobową opiekę nad córką M. G. z uwagi na zagrażające jej życiu omdlenia i utraty przytomności.

Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że organy prowadzące postępowanie tym standardom sprostały. Prawidłowo wykonały również obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Zauważyć trzeba, że skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich ocenie odmiennej niż przeprowadzona przez organy administracji publicznej. Dokonana przez organ odwoławczy i zaakceptowana przez Sąd I instancji ocena materiału dowodowego może być skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie organu wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. W okolicznościach badanej sprawy taka sytuacja nie ma miejsca. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowo Sąd Wojewódzki przyjął, że zaskarżone decyzje w zestawieniu z przedstawionym materiałem dowodowym poddają się kontroli, a przepisu art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. nie naruszono w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazać trzeba, że przedmiot kontroli sądowoadministracyjej stanowiła decyzja z dnia 1 czerwca 2022 r., a przyczynę odmownego załatwienia wniosku skarżącej stanowił brak realizacji postanowień kontraktu zawartego 23 września 2021r. Dla kontroli legalności działań organów znaczenie ma zatem dokumentacja pochodząca z tego właśnie okresu. Co do zasady, organy zobowiązane są rozstrzygać sprawy uwzględniając stan faktyczny i prawny, obowiązujący w dacie wydawania decyzji. Tymczasem, późniejszego okresu dotyczy skierowanie na rehabilitację (z dnia 16 września 2022 r.) zawierające wyjaśnienie, że skarżąca na rehabilitację uczęszcza od 5 kwietnia 2023 r. Również zaświadczenie o leczeniu obfitych miesiączek wystawione zostało dopiero dnia 11 maja 2023 r. – tak więc nie można organom zasadnie stawiać zarzutu braku uwzględnienia tego dokumentu przy rozpatrywaniu sprawy. Podobnie, orzeczenie o zdolności bezrobotnego do pracy zostało wydane dnia 22 listopada 2022 r., a więc już po zakończeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Z kolei karta leczenia ambulatoryjnego dotyczy dnia 22 listopada 2020 r., natomiast informacja z pobytu w izbie przyjęć dnia 7 sierpnia 2020 r., a więc wielu miesięcy przed podpisaniem kontraktu socjalnego. Również karta pobytu w szpitalu w dniu 6 czerwca 2021 r. dotyczy okresu poprzedzającego nawiązanie kontraktu socjalnego. Dokumentacja dotycząca utraty przytomności przez córkę skarżącej (M.) dotyczy zdarzenia z dnia 26 lipca 2021 r. i nie zawiera wskazań, co do wymogu całodobowej opieki ze strony innych osób. Sąd dostrzega również, że do skargi wnoszonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie załączono zaświadczenie lekarskie z dnia 10 sierpnia 2021 r. w którym znajduje się adnotacja o niezdolności do pracy fizycznej przez okres 6 miesięcy. Należy jednak zauważyć, że zaświadczenie to nie stanowi orzeczenia o niezdolności do pracy, ale potwierdzenie wstąpienia przejściowych przeszkód do wykonywania wyłącznie prac fizycznych. Z akt sprawy wynika, że skarżąca kasacyjnie swoją konsekwentnie bierną od wielu lat postawę motywowała różnymi względami. W okresie istotnym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji wskazywała na koniecznością sprawowania opieki na dorosłą córką, która w okresie obowiązywania kontraktu była uczennicą szkoły średniej. Do akt sprawy nie złożono jednak dokumentacji, która potwierdzałaby, konieczność sprawowania stałej opieki nad córką. Jakkolwiek, skarżąca uzasadnia swoją bierną postawę również licznymi schorzeniami, to podczas wywiadu środowiskowego w dniu 23 września 2021 r. odmówiła podjęcia działań w celu ustalenia stopnia niepełnosprawności, argumentując, że musiałaby jeździć i zbierać zaświadczenia lekarskie.

Zważywszy na powyższe, niezasadnie skarga kasacyjna kwestionuje rzetelność przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz prawidłowość dokonanej przez organy oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji zasadność aprobaty stanowiska organów przez Sąd pierwszej instancji.

W konsekwencji, pożądanego rezultatu przynieść nie mogły również zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, a organy dokonały prawidłowej wykładni wskazanego przepisu oraz prawidłowo go zastosowały, co trafnie zaaprobował Sąd pierwszej instancji.

Prawidłowa wykładnia art. 11 ust. 2 u.p.s. nie może być prowadzona w oderwaniu od konstytucyjnej zasadny subsydiarności z jednej strony oraz uwarunkowań konkretnej sytuacji, z drugiej strony.

Organy administracji realizując swoje ustawowe obowiązki w zakresie organizacji pomocy społecznej mają obowiązek dostosowywać rozmiar świadczenia do okoliczności uzasadniających udzielenie takiej pomocy, co nie jest celem samym w sobie, ale ma zapewnić objęcie wsparciem możliwie najszerszego kręgu potrzebujących. W istotę "współdziałania" wpisana jest - adekwatna do uwarunkowań konkretnej sytuacji - inicjatywa osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w przezwyciężeniu swojej trudnej sytuacji. Rolą pomocy społecznej jest wparcie, a nie wyręczenie, skarżącej w jej własnych staraniach o przezwyciężenie sytuacji, w której się znalazła. W badanej sprawie, skarżącą kasacyjnie zobowiązano do podjęcia działań pozostających w zasięgu jej możliwości - czego potwierdzenie stanowi jej własnoręczny podpis złożony pod kontraktem socjalnym 23 września 2021r. Skarżąca zobowiązała się przede wszystkim do udziału w spotkaniach z doradcą i udziału w warsztatach CIS. Wyjaśnić należy, że ta aktywność ma służyć określonym celom, a nie stanowi działań "pro forma". Kontrakt socjalny został zawarty ze skarżącą w celu wzbudzenia jej aktywności i samodzielności życiowej oraz zawodowej. Dokonując oceny postawy skarżącej przy realizacji postanowień zawartego przez nią kontraktu należało mieć na uwadze pełen kontekst tej sprawy. Skarżąca pozostaje bezrobotna od 1 października 1996 r., zdiagnozowano u niej brak motywacji do zmiany tej sytuacji i brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu problemów rodziny. Analiza akt sprawy te ustalenia potwierdza. Pierwotnie sama skarżąca, a aktualnie jej dorosłe córki nie podejmują żadnych działań w celu egzekucji należnych im od ojca świadczeń alimentacyjnych. Pomimo, że skarżąca deklaruje złe samopoczucie, to nie przedłożyła pracownikom socjalnym dokumentów, które usprawiedliwiałyby jej bierną postawę. Trafnie przyjęły organy, a Sąd Wojewódzki stanowisko to zaakceptował, że skarżąca kasacyjnie nie tylko nie wykazuje żadnej inicjatywy w poszukiwaniu pracy, ale jawnie wręcz paraliżuje działania organów zorientowane na pomoc w znalezieniu przez nią zatrudnienia. Należy widzieć pełen kontekst tej sprawy, a zatem i fakt, że chodzi o osobę korzystającą z instytucji pomocy społecznej od wielu lat, której sytuacja jest organom dobrze znana, ponieważ jest na bieżąco monitorowana, a sama skarżąca doskonale zna zasady współpracy z pomocą społeczną i mechanizmy działania tej instytucji. W rozpatrywanym przypadku fakt braku współpracy z organami pomocy społecznej dokumentują akta sprawy, a prawidłowość ustaleń organów w tym zakresie, potwierdza pośrednio sama skarżąca kasacyjnie dopiero na etapie skargi kasacyjnej kompletując szereg dokumentów mających stanowić usprawiedliwienie prezentowanej przez nią postawy.

Niezasadnie również Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uchwałą NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FSP 8/09, przesądzono, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taki stan rzeczy, wbrew przekonaniu skargi kasacyjnej, w sprawie nie miał miejsca. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. - będącego przepisem procesowym - w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego typu wpływ ewentualnego naruszenia wymogów uzasadnienia, skargą kasacyjną wykazany nie został. Uzasadnienie wyroku nie musi natomiast zawierać kazuistycznego odniesienia się do wszelkich tez i zarzutów strony (tak: wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 3919/17).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu należnych od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.). Koszty nieopłaconej pomocy prawnej przyznawane są przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 - 261 p.p.s.a.