Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 220/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 101
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 4 w związku z art. 15 par. 1 pkt 4  i par 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia WSA del. Ewa Kręcichwost-Durchowska, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem K. a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 3 września 2020 r. Burmistrz K. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta L. w sprawie dotyczącej wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że MOPR w L. pismem z 15 maja 2020 r. zwrócił się z wnioskiem o wyrażenie zgody na skierowanie P. K. do Domu Pomocy Społecznej w K., [...]. W odpowiedzi PCPR w O. wyraziło zgodę na skierowanie w/w do DPS-u w K. i wniosło o przesłanie oryginałów dokumentów oraz decyzji o skierowaniu i odpłatności. Burmistrz wskazał, że P. K. do 31 maja 2020 r. przebywał w Ośrodku Readaptacyjno - Rehabilitacyjnym w K., A., do którego został przewieziony w dniu 29 stycznia 2018 r. ze szpitala w L. w związku z zakończeniem leczenia w ramach hospitalizacji szpitalnej, pilną potrzebą jego kontynuacji i brakiem miejsc w innych ośrodkach mogących zapewnić leczenie. Od 1 czerwca 2020 r., bez wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i po ustabilizowaniu jego stanu zdrowia, został umieszczony w DPS w K. przy ul. A., znajdującym się w bezpośrednim sąsiedztwie Ośrodka Readaptacyjno - Rehabilitacyjnego w K.. Zdaniem Burmistrza, fakt fizycznego przeniesienia P. K. z jednego budynku do drugiego na terenie Gminy K. nie zmienia jednak właściwości gminy zobowiązanej - Miasta L. - do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. P. K. jest zameldowany w L. przy ul. L. i tam jest jego stałe miejsce zamieszkania. Pobyt zainteresowanego na terenie Gminy K. nie wynika z zamiaru koncentracji tutaj spraw życiowych, a jedynie z konieczności kontynuacji leczenia szpitalnego, które odbywało się nie tylko na terenie Gminy K. lecz także na terenie W., przy wykazywaniu przez wnioskodawcę więzi ze swoim miejscem zamieszkania w L., gdzie posiada on własne mieszkanie, rodzinę oraz gdzie udawał się w trakcie czasowych przerw w leczeniu. Oprócz potrzeby leczenia i jego kontynuacji P. K. nie wykazuje więzi z Gminą K.. Wybór DPS w K. przy ul, A., jako powiązanego z pierwszą placówką poszpitalną tj. Ośrodkiem Readaptacyjno - Rehabilitacyjnym w K. przy ul. A., wynika wyłącznie ze względów praktycznych tj. znajomości procesu wcześniejszego leczenia i braku komplikacji wynikających z przeniesienia do innej placówki oraz z wiedzą wnioskodawcy pozyskaną w Ośrodku Readaptacyjno - Rehabilitacyjnym w K. o posiadaniu wolnego miejsca w tymże DPS.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta L. podniósł, że P. K. na dzień składania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej i sporządzania wywiadu środowiskowego, tj. 4 marca 2020 r. zamieszkiwał w Ośrodku Readaptacyjno-Rehabilitacyjnym przy ul. A. w K., które stanowiło centrum jego spraw życiowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.; dalej jako: "u.p.s."). Zgodnie natomiast z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od tej zasady przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych, wobec których, w myśl art. 101 ust. 2 u.p.s., właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W sprawach o skierowanie do domu pomocy społecznej nie ma zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s., ze względu na regulację art. 101 ust. 4 u.p.s.

Pojęcia "miejsca zamieszkania" nie definiuje u.p.s. Definiuje je art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej rozumie się miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że o uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na jej terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka osobistych i majątkowych interesów tejże osoby.

Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 611), pod pojęciem lokalu należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje na jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy. Do takich zaliczyć można między innymi szpitale, schroniska dla bezdomnych, hostele, ośrodki interwencji kryzysowej, domy dla ubogich, tj. miejsca, które udzielają pomocy osobom bezdomnym. Pobyt w takich miejscach ma umożliwić tylko przeczekanie do chwili, gdy pomoc w takiej formie będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej, zdrowotnej danej osoby, ewentualnie do czasu, gdy zapewniona zostanie pomoc o charakterze stałym w postaci np. umieszczenia w domu pomocy społecznej. Nawet zatem, gdy z różnych przyczyn jest to stan przedłużający się, pobyt ten nie traci charakteru czasowego.

Z akt sprawy wynika, że P. K. posiada meldunek na pobyt stały w L. przy ul. L.. W kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego wnioskodawca podał jako miejsce zamieszkania ul. L. w L., natomiast jako adres pobytu Ośrodek Readaptacyjno- Rehabilitacyjny w K., ul. A., do którego został przewieziony 29 stycznia 2018 r. po zakończeniu leczenia w szpitalu w L.. Niewątpliwie, pobyt w Ośrodku Readaptacyjno- Rehabilitacyjnym nie może być zakwalifikowany jako miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c., gdyż tego typu placówka nie jest przeznaczona do zamieszkiwania i nie może stanowić miejsca, w którym osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Ośrodek Readaptacyjno- Rehabilitacyjny w K. jest podmiotem leczniczym w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Celem Ośrodka jest udzielanie całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż szpitalne, obejmujących swoim zakresem w szczególności rehabilitację i readaptację. Pobyt pacjenta w Ośrodku z założenia ma charakter opieki czasowej, nawet jeśli ten pobyt jest długotrwały, gdyż jest związany wyłącznie z leczeniem. W konsekwencji, takie placówki nie służą celom mieszkalnym.

Pobytowi P. K. w Ośrodku Readaptacyjno- Rehabilitacyjnym w K. nie można więc przypisać charakteru stałego w rozumieniu art. 25 K.c. Nie można również przyjąć, że konieczność pobytu zainteresowanego w tym Ośrodku, jak również w sąsiadującym i powiązanym z nim specjalistycznym Domu Pomocy Społecznej, do którego P. K. aktualnie został przeniesiony ze względu na zły stan zdrowia, wynika z jego woli zmiany miejsca zamieszkania. Nie sposób zatem stwierdzić, aby miejscem zamieszkania P. K. była Gmina K.. Jest on bowiem zameldowany na pobyt stały w L., gdzie koncentrowała się jego aktywność życiowa przed umieszczeniem w Ośrodku i gdyby nie pogorszenie stanu zdrowia, najprawdopodobniej nadal by tam mieszkał, o czym świadczy chociażby fakt, iż na przepustki jeździł właśnie do L., gdzie mieszka również jego siostra.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku P. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta L. i na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.