Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 139/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 122 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Referent-stażysta Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2023 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 grudnia 2022 r. nr SKO.OG/41.12/157/2022/21291 w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr SKO.OG/41.12/157/2022/21291 z 23 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ bądź organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję nr [...], wydaną 18 listopada 2022r. przez Burmistrza Miasta L. w przedmiocie odmowy przyznania I. B. (dalej: Strona, Skarżąca) dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

W podstawie prawnej organ powołał m.in. art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2022r., poz. 2000 ze zm., dalej jako k.p.a.).

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną. Wyjaśnił, że organ I instancji odmówił Stronie - prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: STUDIO URODY "I" I. B. z siedzibą w W. - dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika N. K. bowiem powołując treść dokumentów jakie Strona załączyła do wniosku z dnia 4 października 2022r. o przyznanie dofinansowania wskazał także na oświadczenie Strony, że jest obecnie rzemieślnikiem w rozumieniu art. 2 ustawy o rzemiośle. Nadto organowi przedłożono zaświadczenie okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w J., potwierdzające zdanie przez młodocianego pracownika egzaminu zawodowego i uzyskanie kwalifikacji w zawodzie fryzjera. W konsekwencji przywołując art. 122 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021r., poz. 1082 ze zm.; dalej: u.p.o.) skonkludowano, że Strona nie może otrzymać wnioskowanego dofinansowania, ponieważ młodociana pracownica przystąpiła do niewłaściwego egzaminu - zdała egzamin zawodowy przed OKE, w sytuacji gdy jej pracodawca posiadał statusu rzemieślnika, a zatem jej nauka zawodu powinna kończyć się egzaminem czeladniczym.

Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie wyjaśniając, że w trakcie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji złożyła wadliwe oświadczenie o tym, że jest rzemieślnikiem; nie może mieć tego statusu skoro nie jest zrzeszona w Cechu Rzemiosł Różnych. W takiej sytuacji, w opinii Strony, postąpiła ona prawidłowo zgłaszając młodocianą pracownicę na egzamin do OKE.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie uznał zasadności zarzutów. Po zapoznaniu się z aktami sprawy ustalił, że ustaliło, że w dniu 28 sierpnia 2019r. pomiędzy pracodawcą - Panią I. B., a młodocianym pracownikiem - Panią N. K. została zawarta umowa o pracę w celu nauki zawodu fryzjera. W umowie tej ustalono okres nauki zawodu od 1 września 2019r. do 31 sierpnia 2022r., wskazując przy tym, że nauka zawody będzie kończyła się egzaminem czeladniczym składanym przed komisją izby rzemieślniczej lub właściwej Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej. Nadto w umowie tej wskazano, że obowiązki instruktora praktycznej nauki zawodu pełnić będzie Pani I. B., legitymującej się: dyplomem mistrzowskim w zawodzie fryzjer (wydanym w dniu 25 czerwca 2014r. przez Izbę Rzemieślniczą oraz Małej i Średniej Przedsiębiorczości w K.) oraz zaświadczeniem o ukończeniu kursu pedagogicznego (z 25 kwietnia 2014r.). W dniu 31 sierpnia 2022r. młodociana pracownica N. K. zdała przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w J. egzamin zawodowy i otrzymała certyfikat kwalifikacji zawodowych w zawodzie fryzjer. Po zakończeniu przez młodocianego pracownika nauki zawodu, pracodawca 4 października 2022 r. złożył wniosek o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Wniosek ten spotkał się z negatywną decyzją organu pierwszej instancji.

Analizując przepisy ustawy Prawo oświatowe, a także ustawy z dnia 22 marca 1989r. o rzemiośle (Dz.U. 2020 poz. 2159 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. z 2018 r., poz. 2010 ze zm.) organ stwierdził, że strona w chwili zawarcia z uczniem umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, a także później - po nowelizacji ustawy o rzemiośle - spełniała przesłanki uprawniające do kwalifikacji jej jako rzemieślnika. W takiej sytuacji, w związku z art. 122 ust. 1 pkt. 1 u.p.o. młodociany pracownik zatrudniony przez skarżącą celem nauki zawodu fryzjera powinien był zostać skierowany przez pracodawcę (jeżeli ten chciał uzyskać dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika) na egzamin czeladniczy, a nie egzamin zawodowy prowadzony przez OKE w J.. W tej sprawie – zdaniem organu - nie miało znaczenia to, że strona nie jest zrzeszona w żadnych strukturach rzemiosła i nie przynależy do żadnego cechu lub izby rzemieślniczej. Zważywszy art. 2 ust. 1 ustawy o rzemiośle, kwalifikowanie określonego pracodawcy jako rzemieślnika nie musi wiązać się z jego przynależnością do izby rzemieślniczej (przynależność rzemieślnika do izby nie jest obowiązkowa). W reasumpcji organ wskazał, że egzamin kończący naukę zawodu, zdany przed nieodpowiednią dla statusu pracodawcy komisją egzaminacyjną, przesądza o tym, że skarżąca nie może otrzymać wnioskowanego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Gdyby strona, jako pracodawca przestrzegała obowiązujących przepisów i skierowała pracownika na odpowiedni egzamin to mogłaby oczekiwać przyznania wnioskowanego dofinansowania. Błąd pracodawcy i skierowanie pracownika na niewłaściwą ścieżkę egzaminacyjną pozbawia go prawa do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia mimo, że takie kształcenie w rzeczywistości miało miejsce.

Kwestionując powyższą decyzję Strona wniosła skargę, żądając uchylenia decyzji obu instancji i zasądzenia kosztów. Zarzuciła naruszenie :

I. prawa materialnego:

- tj. art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a (w decyzji organu I instancji jest tylko ust. 1) w zw. z art. 122 ust. 7 pkt 3 u.p.o. w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 roku poprzez błędne zastosowanie, a także art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niezastosowanie, ponieważ w niniejszej sprawie w związku z zatrudnieniem przez skarżącą młodocianego pracownika w celu przygotowania zawodowego umową o pracę z dnia 28 sierpnia 2019 roku, a więc przed datą wejścia w życie nowelizacji i brakiem przepisów przejściowych zastosowanie powinny mieć przepisy art. 122 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 pkt 3 u.p.o. w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji, gdyż zgodnie z utrwaloną w orzecznictwie praktyką rozstrzygania spraw oraz utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdy brak jest przepisów przejściowych należy stosować normę prawną względniejszą dla strony, co wynika z konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej, a umowa o pracę została zawarta przed wejściem nowelizacji w życie;

- art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a i b u.p.o. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przystąpienie przez młodocianego do egzaminu zawodowego, zamiast czeladniczego przekreśla możliwość uzyskania dofinansowania przez pracodawcę będącego rzemieślnikiem, podczas gdy w dotychczasowym orzecznictwie ukształtowała się rozszerzająca wykładnia przepisów o dofinansowaniu - na gruncie obowiązującego poprzednio art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz tożsamo brzmiącego przepisu ustawy Prawo oświatowe (przed 1 września 2019 r.), zgodnie z którą w związku z brakiem spójności między treścią ww. przepisów ustawy dotyczących dofinansowania a treścią przepisów rozporządzeń dotyczących egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, należy przyjmować, iż spełniony zostanie warunek otrzymania dofinansowania związany ze zdaniem przez młodocianego odpowiedniego egzaminu zarówno wówczas, gdy młodociany złoży egzamin zawodowy, jak i wówczas, gdy złoży egzamin czeladniczy, wystarczające jest bowiem zdanie któregokolwiek egzaminu potwierdzającego kwalifikacje młodocianego do wykonywania zawodu; a umowa o pracę została zawarta przed wejściem nowelizacji w życie;

II. prawa procesowego:

- art. 7a § 1 k.p.a. poprzez odebranie stronie uprawnienia do dofinasowania, mimo iż w sprawie istniały wątpliwości interpretacyjne, co do treści normy prawnej art. 122 ust. 1 u.p.o. i wątpliwości te organ rozstrzygnął na niekorzyść Skarżącej, pomimo obowiązku rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych co treści normy prawnej na korzyść strony; a umowa o pracę została zawarta przed wejściem nowelizacji w życie;

- art. 8 § 1 i 2 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zasady rozstrzygania w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do obowiązującego prawa i bez uwzględnienia zasady pewności stanowionego prawa oraz poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; a umowa o pracę została zawarta przed wejściem nowelizacji w życie;

- w konsekwencji powyższych uchybień art. 138 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy.

W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymał swoje wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że warunkiem uprawniającym pracodawcę do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika jest łączne spełnienie wymogów określonych w art. 122 ust. 1 pkt. 1 i 2 u.p.o. Jak wskazuje organ, ten jednoznaczny przepis obowiązywał od 1 września 2019r., a więc na rok przed ukończeniem przez ucznia nauki zawodu w rozpatrywanej sprawie. Ponadto przepis w brzmieniu sprzed nowelizacji - odwołując się do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania – również nakazywał ukończenie nauki zawodu poprzez zdanie odpowiedniego egzaminu, tj. egzaminu czeladniczego w przypadku pracownika zatrudnionego przez rzemieślnika. Sama nowelizacja stanowiła jedynie uściślenie tego przepisu, w związku z jego rozbieżnymi interpretacjami pojawiającymi się w orzecznictwie organów administracji i sądów administracyjnych.

SKO wyjaśniło, że stosując przepisy ustawy z dna 31 lipca 2019r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 1495), na podstawie której dokonano od 1 stycznia 2020r. zmian w ustawie o rzemiośle - w jej art. 73 ust. 10 zawarto przepisy przejściowe, z których wynika, że "młodociani, którzy przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy rozpoczęli przygotowanie zawodowe u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem w rozumieniu art. 2 ustawy zmienianej w art. 6, w brzmieniu dotychczasowym, który po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy stał się rzemieślnikiem w rozumieniu art. 2 ustawy zmienionej w art. 6, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, kontynuują to przygotowanie zawodowe oraz zdają egzaminy zgodnie z dotychczasowymi zasadami dotyczącymi młodocianych zatrudnionych u pracodawców niebędących rzemieślnikami". Jednak ta regulacja nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Skarżąca zawierając z młodocianym umowę o pracę w celu nauki zawodu fryzjera spełniała warunki ustawowe pozwalające kwalifikować ją jako rzemieślnika, gdyż prowadziła przez okres kształcenia młodocianej pracownicy działalność fryzjerską w ramach "Studio Urody I I. B." w W. z wykorzystaniem własnych kwalifikacji i pracy własnej w zawodzie fryzjera, a działalność ta prowadzona była przez nią w imieniu własnym i na lei rachunek (gdy ta na dodatek lokowana była w kręgu mikroprzedsiębiorców w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej). Ponadto, w oparciu o przedłożone przez stronę dokumenty ustalono, że posiada ona kwalifikacje mistrzostwie w zawodzie fryzjer; młodociana w firmie Strony pracowała celem nauki zawodu fryzjera przez okres 3 lat, a naukę zawodu prowadziła osobiście właścicielka - posiadają tytułu mistrza w zawodzie fryzjer i ukończony kurs pedagogiczny dla osób pełniących funkcję instruktora praktycznej nauki zawodu. W takich realiach sprawy - zdaniem SKO - Skarżąca mając zamiar otrzymania w przyszłości dofinansowania kosztów kształcenia młodocianej pracownicy, winna była kierować ją (na koniec nauki zawodu) na egzamin czeladniczy, prowadzony przez Komisję Egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej. Na zakończenie Kolegium podkreśliło, że zatrudnienie młodocianej pracownicy (chociaż dokonane na podstawie umowy z dnia 28 sierpnia 2019r.) rozpoczęło się w firmie Skarżącej od 1 września 2019r. tj. dnia w którym weszła w życie (po niemal rocznym vacatio legis) nowelizacja ustawy Prawo oświatowe z dnia 22 listopada 2018r., z której to treści jednoznacznie (wprost, bez odwoływania się do rozporządzenia) wynika obowiązek zdania egzaminu czeladniczego przez pracownika młodocianego zatrudnionego u pracodawcy rzemieślnika.

W piśmie procesowym z 4 maja 2023r. strona skarżąca podtrzymała zarzuty. Wyjaśniła, że z uzyskanych informacji w Izbie Rzemieślniczej wynika, że nie może skierować uczniów do Izby na egzamin czeladniczy, gdyż nie jest zrzeszona w tej Izbie. Na dowód czego przedłożono stosowne przepisy, tj. art. 3 ust. 5 ustawy o rzemiośle. Wskazała, że zawsze wcześniej kierowała uczniów na egzamin zawodowy do OKE i nigdy nie miała w tym zakresie problemów z uzyskaniem dofinansowania. Powołała się na art. 73 ust. 10 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych oraz orzecznictwo konkludując, że wskazują one na konieczność liberalnej interpretacji wynikającego z art. 70b ust. 1 pkt 2 obowiązku zdania egzaminu. Również sprawiedliwość społeczna wymaga, aby skarżąca, która spełniła wymagania przewidziane w art. 122 ust. 1 u.p.o. pod rządami prawa sprzed dnia 1 września 2019r., miała możliwość podejmowania starań według starego stanu prawnego i otrzymania zwrotu kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie skarżącej, okolicznościami, które miałyby uzasadniać niezastosowania jakiegoś przepisu prawa, bądź interpretację sprzeczną z treścią przepisu.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa.

Na wstępie wskazać trzeba, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu sprowadza się więc do oceny prawidłowości interpretacji zastosowanych w sprawie norm prawa materialnego, którymi organy uzasadniły konieczność odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Kwestię warunków przyznania owego dofinansowania reguluje w szczególności art. 122 ust. 1 u.p.o. Zgodnie z jego treścią "Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał: a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy; 3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Powyższe brzmienie omawianego przepisu stanowiło konsekwencję wejścia w życia w dniu 1 września 2019 r. ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo Oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2245). Cykl kształcenia młodocianego pracownika odbył się w przedmiotowej sprawie według stanu prawnego obowiązującego już po nowelizacji. Umowa o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego w zawodzie fryzjera została zawarta 28 sierpnia 2019 r. Z umowy tej wynika, że nauka zawodu będzie trwała 36 miesięcy, "od dnia 1 września 2019 r."

Na marginesie należy zauważyć, że w samej umowie wskazano, że "nauka zawodu – przyuczenia do wykonywania określonej pracy kończy się m.in. egzaminem czeladniczym". Rozważając w tych okolicznościach faktycznych sprawy wskazaną wyżej kwestię, należy mieć na względzie, że organy administracji publicznej w zapadłych rozstrzygnięciach obowiązane były działać na podstawie przepisów prawa, zgodnie z treścią art. 6 k.p.a. Brak przepisów intertemporalnych w ustawie nowelizującej, na gruncie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oznacza obowiązek stosowania przepisów nowego prawa. Milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jego zastosowaniu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 2008 r. sygn. K 30/06).

Wbrew twierdzeniom Skarżącej, organy prawidłowo zatem stosowały przepis art. 122 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie (4 października 2022 r.). Wskazać w tym miejscu należy, że cykl kształcenia trwał, jak i sam egzamin pracownik złożył po nowelizacji art. 122 ust. 1 u.p.o., która weszła w życie 1 września 2019 r. Pracodawca miał więc czas na dostosowanie działań związanych ze egzaminem pracownika do stanu prawnego obowiązującego od 1 września 2019 r., który uzależnił przyznanie dofinansowania od statusu pracodawcy i rodzaju zdanego przez młodocianego egzaminu.

Należy więc rozpatrywać niniejszą sprawę na gruncie brzmienia przepisu obowiązującego po nowelizacji. Jest to szczególnie istotne, gdyż w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym stanu prawnego sprzed 1 września 2019 r. pojawiło się stanowisko, iż nie jest istotne, czy młodociany pracownik zda egzamin zgodnie z § 11 ust. 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, czy też inny egzamin z pominięciem tego rozporządzenia, a wyłącznie na podstawie rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej (wyroki WSA w Poznaniu z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 325/19 i 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 324/19). W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 września 2019 r. sądy administracyjne, rozstrzygając sprawy z zakresu dofinansowania kształcenia młodocianych pracowników, stosowały wykładnię rozszerzającą w zakresie w jakim ustawodawca nie sprecyzował w art. 122 ust. 1 u.p.o. wymogów co do obowiązku zdania konkretnego egzaminu zawodowego. Uznawano, że przez zdanie egzaminu zgodnie z przepisami, o których mowa w ar 122 ust. 1 pkt 1 u.p.o., należy rozumieć zdanie egzaminu na podstawie któregokolwiek z przepisów, na podstawie których funkcjonują komisje egzaminacyjne wymienione w § 11 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. (m.in. wyroki NSA z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt I OSK 271/09, 7 października 2009 r. sygn. akt I OSK 273/09 i 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2942/17). Wcześniejsza redakcja przepisu wyraźnie zezwalała więc na skuteczne ubieganie się przez pracodawcę o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika w sytuacji udokumentowania zdania przez pracownika któregokolwiek egzaminu, o którym mowa w rozporządzeniu w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Nowelizacja o której mowa wyżej sprecyzowała natomiast obowiązek zdania konkretnego egzaminu zawodowego i tym samym wykluczyła wskazaną wykładnię rozszerzającą.

W toku prowadzonego postępowania nie były kwestionowane przesłanki z art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.o. Podstawą odmowy przyznania dofinansowania stał się natomiast art. 122 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Materię tego przepisu stanowi wymóg ukończenia nauki i zdania odpowiedniego egzaminu przez młodocianego pracownika. Ustawodawca rozróżnia rodzaje egzaminów w zależności od podmiotu zatrudniającego danego ucznia. W przypadku, gdy podmiotem tym jest rzemieślnik, młodociany pracownik musi zdać egzamin czeladniczy, w przypadku zaś, gdy podmiot ten nie jest rzemieślnikiem – egzamin zawodowy. Stąd omówiona wyżej zmiana treści art. 122 u.p.o. wprowadziła do aktu prawnego rangi ustawowej w sprawach dotyczących dofinansowania kosztów młodocianego pracownika obowiązek jednoczesnej weryfikacji przez organ właściwy, czy pracodawca jest rzemieślnikiem w rozumieniu ustawy z o rzemiośle, czy takiego przymiotu jest pozbawiony oraz czy w związku z wynikami takiego ustalenia młodociany pracownik zdał właściwy egzamin wyszczególniony rozłącznie w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz lit. b u.p.o.

Słusznie zatem organy administracji, celem należytego rozpoznania przedmiotowej sprawy, podjęły się ustalenia, czy pracodawca młodocianego pracownika jest rzemieślnikiem oraz badały, czy w związku z tym, młodociany pracownik zdał właściwy egzamin określony w art. 122 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Mając na względzie art. 2 ust. 6 ustawy o rzemiośle, zgodnie z którym rzemieślnikiem jest osoba fizyczna, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 8 - prawidłowo organy ustaliły, że Skarżąca posiada przymiot rzemieślnika. Co istotne, owa fundamentalna dla niniejszej sprawy okoliczność jest bezsporna; sama zresztą tą okoliczność potwierdziła. Fakt tego statusu nie był również kwestionowany przez skarżącą. Tak więc złożenie przez młodocianego pracownika egzaminu zawodowego, uniemożliwiło pracodawcy będącemu rzemieślnikiem dofinansowanie kosztów jego kształcenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że nie mają znaczenia na gruncie rozpatrywanej sprawy – w kontekście art. 122 u.p.o. – okoliczności, na które powołuje się Skarżąca, dot. stanowiska Izby Rzemieślniczej. Powyższe nie zwalnia ze stosowania przepisów prawa w przypadku wystąpienia z wnioskiem o dofinansowanie kosztów kształcenia. Na wnioskodawcy ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowość formalną procedury zmierzającej do otrzymania dofinansowania. Sama zmiana brzmienia art. 122 ust. 1 u.p.o. nie powoduje, że – jak twierdzi Skarżąca – naruszenia sprawiedliwości społecznej i zasady liberalizacji. Nowelizacja ta zmienia jedynie procedurę egzaminu kończącego naukę zawodu i tym samym przesłankę dofinansowania kosztów kształcenia. Nie pogarsza to jednak w żaden sposób sytuacji rzemieślników.

Odnoszą się do przywoływanego przez Skarżącą art. 73 ust. 10 ustawy z dna 31 lipca 2019r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych zauważyć należy, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie, dotyczy bowiem kontynuacji kształcenia młodocianych, którzy przed dniem wejścia w życie tej ustawy rozpoczęli przygotowanie zawodowe u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem w rozumieniu art. 2 ustawy o rzemiośle, w brzmieniu dotychczasowym, a który po dniu wejścia w życie tej ustawy stał się rzemieślnikiem w rozumieniu w/w art. 2, w brzmieniu nadanym tą ustawą. Natomiast fakt statusu Skarżącej jako rzemieślnika jest bezsprzeczny.

Powołując się na art. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, skarżący wywodzi zasadę zgodnie z którą w sytuacji braku przepisów intertemporalnych, kiedy nowelizacja prawa zmienia sytuację adresata na mniej korzystną, stosować należy przepisy prawa korzystniejsze dla adresata. System prawa nie przewiduje jednak takiej ogólnej zasady na gruncie prawa administracyjnego. Jak wskazuje NSA, zasada taka wynika "z ogólnych zasad stosowania przepisów prawa represyjnego" (wyrok NSA z 19 lipca 2017 r., II GSK 3074/15). Stąd można ją odnaleźć na gruncie prawa podatkowego (m. in. Wskazany w skardze wyrok NSA z dnia 16 października 2012 r., I FSK 1996/11) czy też na gruncie administracyjnych kar pieniężnych. Zgodnie bowiem z art. 189c k.p.a. jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony. Innymi słowy, w świetle konstytucyjnej zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP) oraz art. 6 i art. 138 k.p.a., utrwalona została ogólna zasada, w myśl której organ administracji publicznej wydając decyzję administracyjną stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji. Od reguły tej zachodzą wyjątki w przypadkach, gdy przedmiotem rozstrzygnięcia jest nałożenie na stronę sankcji za naruszenie przepisów prawa. Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie nie może znaleźć zastosowanie wskazany wyjątek, co nakazuje powrót do zasady stosowania prawa obowiązującego w dniu wydania decyzji.

W konkluzji należy więc podkreślić, że wbrew zarzutom skargi organ prawidłowo zastosował w sprawie przepisy art. 122 u.p.o. W ocenie Sądu, z porównania znowelizowanej treści art. 122 ust. 1 pkt 2 u.p.o. z treścią przepisu obowiązującego do 31 sierpnia 2019 r. (a więc sprzed jego nowelizacji) wynika, iż wolą ustawodawcy doszło do zmiany struktury analizowanego przepisu i tym samym wynikającej z niego normy prawnej. Na mocy przeprowadzonej nowelizacji organ, o którym mowa w art. 122 ust. 6 u.p.o., przy dofinansowaniu kosztów wykształcenia młodocianego pracownika winien także wymagać potwierdzenia zdania przez młodocianego pracownika właściwego egzaminu: w przypadku zatrudnienia u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzaminu czeladniczego (art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a), albo w przypadku zatrudnienia u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzaminu zawodowego (art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b).

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.