Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 475/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 13 zzg ust. 1-2
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 3 ust. 1, par. 4 ust. 3,
journal: Dz.U. 2023 poz 762
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych
article: art. 10a ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1199
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr 9013-00000003509/24 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach na rzecz E. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja z 14 sierpnia 2024 r. Nr 9013-00000003509/24 Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dyrektor, organ) utrzymująca w mocy decyzję z 21 czerwca 2024 r. Nr 0242-00000027422/24 Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pińczowie (kierownik) o odmowie przyznania E. S. (strona, skarżąca) pomocy finansowej producentowi rolnemu, który spełnił warunki przyznania pomocy związanej z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów i nasion oleistych i mimo tego nie otrzymał tej pomocy.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu 25 października 2023 r. strona złożyła wniosek do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Końskich o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który spełnił warunki przyznania pomocy związanej z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych i mimo tego nie otrzymał tej pomocy. Dowód potwierdzający sprzedaż 15 ton pszenicy, 80 ton gryki, 53 ton rzepaku, 302 ton kukurydzy suchej (faktura VAT Nr [...]/2023) został złożony 6 lipca 2023 r. wraz z eWnioskiem o udzielenie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy, który to wniosek został rozstrzygnięty decyzją Nr 0242-2023-000397 z 30 listopada 2023 r. odmawiającą przyznania stronie pomocy z uwagi na wyczerpanie środków.

Pismem z 14 listopada 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Końskich poinformował stronę o przekazaniu wniosku z 25 października 2023 r. zgodnie z właściwością do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pińczowie.

W dniu 8 grudnia 2023 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym w Pińczowie Protokół Kontroli Podatkowej Nr [...], zaświadczenie Nr [...] z 8 grudnia 2023 r. o wpływie korekty pliku JPK_VAT oraz urzędowe poświadczenie odbioru dokumentu elektronicznego.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia dyrektor wyjaśnił, że w niniejszej sprawie przedmiotowa pomoc została stronie odmówiona, bowiem organ I instancji stwierdził, że złożona wraz z wnioskiem faktura Nr [...]/2023 z 14 czerwca 2023 r. miała charakter pozorny i nie odzwierciedlała faktycznego zdarzenia gospodarczego, przez co nie został spełniony warunek przyznania pomocy wskazany w 13zzg ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187; z późn. zm.). Sprawdzeniu podlegało między innymi, czy załączona do wniosku faktura VAT dotyczy sprzedaży żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. Z dalszych wyjaśnień organu wynika, że strona wskazała, że zboże zostało odebrane przez kupującego samochodami ciężarowymi z magazynu znajdującego się w gospodarstwie (H. 14, [...]). Po zakończeniu odbioru została wystawiona faktura VAT. W dniu 7 maja 2024 r. (data stempla pocztowego) po zapoznaniu się z zawiadomieniem o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa z 29 lutego 2024 r. strona złożyła 5 faktur ze sprzedaży kukurydzy: 3 na rzecz V. [...] Sp. z o.o. i 2 na rzecz O.-E. Sp. z o.o. wraz z wyjaśnieniami, że plony zebrane zostały w roku 2022, a sprzedane w roku 2023.

Organ przytoczył fragmenty zeznań świadka M. S. przesłuchanego 25 kwietnia 2024 r. w Komendzie Powiatowej Policji w K..

W ocenie dyrektora zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że faktura dołączona do wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie odzwierciedla rzeczywistego zdarzenia gospodarczego i tych ustaleń strona nie zdołała skutecznie podważyć. Strona nie dokonała faktyczne sprzedaży, lecz podjęła pozorne działania mające na celu uzyskanie pomocy finansowej. Poza sporem jest bowiem, że zapłata za fakturę Nr [...]/2023 z 14 czerwca 2023 r. z terminem płatności do 24 lipca 2023 r. została zrealizowana 10 października 2023 r., tj. po upływie 78 dni.

Organ wskazał, że oceny, czy producent dokonał sprzedaży pszenicy/gryki należy dokonywać zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm.), zwanej dalej k.c., która charakter takiej umowy reguluje. Biorąc zaś pod uwagę, że sprzedaż rzepaku/kukurydzy stanowi klasyczną sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku - zgodnie z art. 155 2 zd. pierwsze k.c. - do przeniesienia własności takiej rzeczy potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy (realny charakter umowy). W takiej sytuacji umowa sprzedaży nie zostanie zawarta wskutek złożenia zgodnych oświadczeń woli jej stron (solo consensu), ale dopiero w momencie przeniesienia posiadania (wydania) sprzedawanych rzeczy (por. komentarz do art. 535 k.c. pod red. J. Cieszewskiego i P. Nazaruka, opubl. Lex/el. 2023). Organ wskazał także, że skupujący zboże nie posiadał środków na jego zakup, a z akt sprawy wynika, że był to rodzaj pośrednictwa, a nie faktyczna umowa sprzedaży, bowiem dopiero po "sprzedaniu" zboża kolejnemu podmiotowi, zobowiązał się do zapłaty. Była to zatem sprzedaż pozorna mająca na celu jedynie pozyskanie środków finansowych z ARiMR.

W ocenie organu E. S. nie spełniła jednego z podstawowych warunków udzielenia pomocy wskazanego w § 13zzg ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187; z późn. zm.), co w konsekwencji spowodowało odmówienie wnioskowanej pomocy.

E. S. wywiodła na powyższą decyzję organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1/ przepisów postępowania mające, istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z przepisu art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;

2/ § 3 ust. 1 oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. polegające na ich błędnej wykładni, a w konsekwencji na odmowie przyznania pomocy, mimo spełnienia przez skarżącą wszelkich warunków do jej otrzymania;

3/ § 13zzg ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. poprzez niewłaściwą interpretację i uznanie, że przedłożona przez skarżącego faktura VAT Nr [...]/2023 z 14 czerwca 2023 r. miała charakter pozorny i nie odzwierciedlała faktycznego zdarzenia gospodarczego, w związku z czym nie zostały spełnione przesłanki do przyznania pomocy finansowej.

W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że transakcja potwierdzona przedłożoną fakturą VAT faktycznie miała miejsce, co zostało wykazane między innymi protokołem kontroli podatkowej przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Końskich. Wskazała, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło na skutek prawidłowo złożonego przez nią wniosku o przyznanie pomocy wraz z wymaganą przez ustawodawcę fakturę VAT Nr [...]/2023 z 14 czerwca 2023 r., dokumentującą sprzedaż 15 ton pszenicy, 80 ton gryki, 53 ton rzepaku, 302 ton kukurydzy suchej na rzecz F.H.U "A. " S. S.. Dodała, że jest producentem sprzedawanych zbóż i kukurydzy. Argumentowała, że zgodnie z protokołem kontroli podatkowej Nr [...] (znajdującym się w aktach postępowania) w miejscowości H. 14 (w okresie objętym kontrolą od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.), nie ujawniono żadnych nieprawidłowości. Ustalono, że w czerwcu 2023 r., osiągnęła obrót z gospodarstwa rolnego. Została tam również udokumentowana faktura nr [...]/2023 z 14 czerwca 2023 r., którą wystawiła dla kontrahenta F.H.U "A." S. S. NIP [...], M. D. - M. Z., [...]. Powyższe świadczy jednoznacznie, że faktura nie miała charakteru pozornego, gdyż zostały od niej odprowadzone wszelkie podatki, a kontrola skarbowa nie wykazała w tym zakresie żadnych nieprawidłowości. Natomiast fakt dokonania płatności przez kontrahenta dopiero 10 października 2023 r., tj. po 78 dniach od dnia wymagalności świadczenia, nie ma najmniejszego znaczenia w realiach niniejszego postępowania.

Zarzuciła organowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. wskazując, że organ ten prócz gołosłownych twierdzeń nie wykazał, że faktura miała charakter pozorny, a materiał dowodowy znajdujący się w aktach niniejszej sprawy w sposób jednoznacznie wskazuje, że zostały spełnione przez nią wszelkie przesłanki do otrzymania pomocy. Zaznaczyła, że fakt sprzedaży potwierdził również sam M. S. podczas przeprowadzonego przesłuchania 25 kwietnia 2024 r. w Komendzie Powiatowej Policji w Końskich. Dodała, że w postępowaniu przed organami ARiMR zasadniczo nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nakładających obowiązek podejmowania przez organy z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Kierunek inicjatywy dowodowej został w tym przypadku odwrócony i w tego typu postępowaniach ciężar dowodzenia spoczywa na stronie. W związku z powyższym wykazała spełnienie wszystkich przesłanek, od których prawodawca uzależnił przyznanie pomocy finansowej. Organy jednak zdecydowały odmiennie, przyjmując zupełnie dowolnie, że faktura miała charakter pozorny, pomimo tego, że m.in. z przesłuchania świadka M. S. wynikało w sposób jednoznaczny, że "sprzedaż faktycznie nastąpiła".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z normami wynikającymi z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a." sąd bada zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, wykazała, że zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja kierownika zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Spór skarżącej z organami koncentrował się na ocenie faktury VAT 01/06/2023 dokumentującej sprzedaż 14 czerwca 2023 r. przez skarżącą na rzecz F.H.U "A." S. S. kukurydzy suchej, rzepaku, gryki i pszenicy z punktu widzenia przesłanek wnioskowanej pomocy.

Orzekające w sprawie organy uznały, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że sporna faktura dołączona do wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie odzwierciedla rzeczywistego zdarzenia gospodarczego - sprzedaży, a strona nie zdołała tych ustaleń skutecznie podważyć. Podstawą ustaleń organów były w szczególności zeznania świadka M. S. złożone 25 kwietnia 2024 r. w Komendzie Powiatowej Policji w Końskich.

Skarżąca twierdziła, że niewątpliwie doszło do sprzedaży kukurydzy suchej, rzepaku, gryki i pszenicy. Wynika to z między innymi protokołu kontroli podatkowej i zeznań M. S..

Zdaniem sądu w sporze tym należało przyznać rację skarżącej.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji kierownika był § 13zzg ust. 1-2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187; z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie z 2015 r.".

Zgodnie z treścią § 13zzg ust. 1 rozporządzenia z 2015 r. w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;

2) który spełnił warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. poz. 762, 928 i 1320), i mimo tego nie otrzymał tej pomocy. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony do dnia 31 października na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej (ust. 2).

Z kolei stosownie do treści § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. z 2023 r., poz. 762; z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie z 2023 r.", pomoc przyznaje się rolnikowi:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;

2) który dokonał sprzedaży:

a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub

b) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;

3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343;

4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku.

Według § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2023 r. pomoc przyznaje się:

1) na wniosek rolnika złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji;

2) w wysokości ustalonej zgodnie z § 6;

3) danemu rolnikowi tylko raz.

Wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, zawiera:

1) imię i nazwisko albo nazwę rolnika;

2) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2a) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy wymienionej w pkt 2, małżonka rolnika, jeżeli małżonek ten złożył wniosek, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 4, lub została mu przyznana pomoc, o której mowa w § 13zt ust. 1 lub § 13zw ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR", i ten numer jest odrębny od numeru identyfikacyjnego rolnika;

2b) numer identyfikacji podatkowej (NIP) - w przypadku gdy rolnik ubiegający się o przyznanie pomocy jest jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą, jeżeli posiada taki numer;

3) oświadczenie rolnika, że:

a) poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343,

b) ten rolnik lub jego małżonek dokonał sprzedaży:

– żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub

– kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

– podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą (ust. 2).

Stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2023 r. do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, rolnik dołącza faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika:

1) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub

2) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.

Sąd podkreśla, że w toku postępowania przed organami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej (art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1199, dalej: "ustawa o ARiMR" ). W postępowaniach tych jednak - stosownie do art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR – organ:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zgodnie z ust. 1b tego przepisu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W tym kontekście podkreślić należy, że ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów, zgodnie z którą organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia decyzji. Tylko postępowanie przeprowadzone w opisany wyżej sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści. W myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy.

W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a., doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania odwoławczego powinno służyć przekonaniu strony odwołującej się do tego, że rozważono wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. W uzasadnieniu decyzji należy przedstawić - w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący - tok rozumowania organu, obrazujący proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, aby możliwe było dokonanie w postępowaniu sądowym weryfikacji zajętego przez organ stanowiska. W przeciwnym razie weryfikacja ta jest niemożliwa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada ta nie jest zaś realizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, gdyż wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane (wyrok NSA z 24 maja 2023 r., III OSK 4/22; ten i przytaczane w dalszej części uzasadnienia wyroki dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem sądu orzekające w sprawie organy nie sprostały powyższym obowiązkom, naruszając wskazane wyżej przepisy.

Przede wszystkim sąd zauważył w niniejszej sprawie w tożsamym stanie faktycznym i prawnym nieuzasadnioną zmienność poglądu dyrektora. Decyzją nr 9013-00000000319/24 z 7 lutego 2024 r. uchylił decyzję kierownika z 18 grudnia 2023 r., nr 0242-2023-000012 o odmowie przyznania pomocy finansowej skarżącej, wskazując, że Kierownik Biura Powiatowego w Pińczowie zobligowany był do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Wskazał, że wobec złożonych przez stronę wyjaśnień, kopii ww. zaświadczenia oraz protokołu będącymi nowymi dowodami, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu kierownik obowiązany będzie przeprowadzić ww. dowody przedstawione przez stronę (s. 4 decyzji). Tymczasem uważna lektura ponownej (z 21 czerwca 2024.) decyzji kierownika w sprawie nakazuje przyjąć, że kierownik nie zastosował się do wynikających z decyzji z 7 lutego 2024 r. wytycznych dyrektora. Organ ten nie dokonał oceny wskazanych dowodów. Z decyzji kierownika wynika bowiem, że dokonując oceny dowodów, pod rozwagę wziął pisemne wyjaśnienia strony z 12 kwietnia 2024 r., zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa z 29 lutego 2024 r., pięć faktur oraz protokół przesłuchania M. S.. Poza rozważaniami kierownika pozostały zatem złożone przez stronę 8 grudnia 2023 r. w toku postępowania dokumenty: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Końskich, urzędowe poświadczenie odbioru dokumentu urzędowego, protokół kontroli podatkowej. Kierownik nie poddał więc ponownie ocenie całego materiału dowodowego i jednocześnie nie wyjaśnił stronie powodów takiego postępowania.

Z kolei akceptacja takiego stanu rzeczy przez dyrektora stanowiła naruszenie normy art. 8 § 1 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraził zasługujący na pełną aprobatę pogląd, zgodnie z którym zasada prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie do działań organów administracji publicznej wymaga stosowania wobec tych samych rodzajowo sytuacji faktycznych i prawnych jednakowej miary ocennej. W demokratycznym państwie prawnym jednostka ma prawo oczekiwać od organu administracji publicznej, działającego wyłącznie na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, stałości formułowanych na tle określonego stanu faktyczno-prawnego poglądów (tak NSA w wyroku z 8 września 2023 r., I OSK 1717/22).

Zdaniem sądu dokonana przez organy w niniejszej sprawie ocena dowodów jest niepełna i nie uzasadnia wystarczająco podjętych rozstrzygnięć. Tym samym nie przekonuje o ich prawidłowości.

Jak wynika z akt sprawy strona przedłożyła do wniosku o pomoc finansową, stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2023 r., fakturę VAT [...]/2023 z 14 czerwca 2023 r. dokumentującą w tej samej dacie sprzedaż przez stronę kontrahentowi – F.H.U "A." S. S. kukurydzy suchej, rzepaku, gryki i pszenicy za łączną kwotę 451 000,00 zł.

Orzekające w sprawie organy uznały, że faktura ta nie odzwierciedla rzeczywistego zdarzenia gospodarczego. Zdaniem organów strona nie dokonała sprzedaży, lecz podjęła pozorne działania mające na celu uzyskanie pomocy finansowej i przedłożenie faktury w wymaganym do otrzymania tej pomocy okresie. Przemawiają za tym, zdaniem organów, złożone 25 kwietnia 2024 r. w Komendzie Powiatowej Policji w Końskich zeznania świadka M. S.. Ponadto zapłata wynikająca z ww. faktury została zrealizowana po upływie 78 dni od ustalonego terminu płatności. Zdaniem dyrektora strona nie spełniła jednego z podstawowych warunków udzielenia pomocy wskazanego w § 13zzg ust. 1 rozporządzenia z 2015 r., co było powodem odmowy wnioskowanej pomocy.

Nawiązując do wcześniejszych rozważań, przypomnieć należy, że dowodami w sprawie były również dokumenty złożone przez stronę 8 grudnia 2023 r. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Końskich z 8 grudnia 2023 r. wynika, że 11 września 2023 r. strona dokonała korekty pliku JPK_VAT wraz z deklaracją za miesiąc czerwiec 2023 r. – w części ewidencjonowanej tego pliku po stronie dostaw ujęta została faktura nr [...]/2023 z 14 czerwca 2023 r. Ponadto z protokołu kontroli podatkowej przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Końskich u strony, obejmującej okres od 1 czerwca 2023 r. do 30 czerwca 2023 r., zakończonej 4 grudnia 2023 r., wynika że jedyną nieprawidłowością związaną ze sporną fakturą było nieuprawnione zastosowanie obniżonej stawki podatku VAT w wysokości 0% do transakcji sprzedaży rzepaku (poz. 2 spornej faktury). Dostawa rzepaku podlegała bowiem opodatkowaniu stawką w wysokości 8%. Spowodowało to zaniżenie podatku należnego z tego tytułu o wartość 6.281,00 zł. Należy w tym miejscu podkreślić, że protokół kontroli podatkowej stanowi dokument urzędowy (por. wyrok NSA z 29 września 2017 r., II FSK 2321/15). Oznacza to więc, że protokół ten stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Odnosząc się natomiast do zeznań M. S. (męża S. S. - kontrahenta strony), będących podstawowym dowodem dla orzekających w sprawie organów, zauważyć należy, że również ten świadek potwierdził sprzedaż przez stronę swemu kontrahentowi towarów wskazanych w spornej fakturze. Świadek ten zeznał bowiem: "Obiecałem, że to zboże wezmę... Kupiłem od nich zboże, bo wiedziałem, że sprzedam i tyle mnie interesowało". Świadek ten wyjaśnił, że rozpoznaje fakturę sporną fakturę i potwierdził, że sprzedaż faktycznie nastąpiła. Wskazał sposób transportu zakupionego towaru i miejsce jego składowania – hale A. K., dołączając umowę dzierżawy zawartą z A. K. na okres od 1 maja do 31 grudnia 2023 r., potwierdzenia przelewów na rzecz strony oraz faktury dla firm, które kupiły od niego zboże sprzedane przez stronę. Zaznaczył, że mówił stronie, że będzie musiała poczekać na pieniądze i przelew zrobił dopiero wtedy, jak sam sprzedał towar. Dodał, że wówczas była taka sytuacja, że Polska była zasypana ukraińskim zbożem i nie było możliwości natychmiastowej sprzedaży tego zboża na wolnym rynku. Wyjaśnił także, że strona musiała to zboże sprzedać i sprzedała mu w tym wymaganym do dopłat okresie, ale płatność była odroczona. Strona wiedziała, że tak będzie.

Sąd dostrzegł również, że w aktach sprawy znajduje się karta weryfikacji wniosku strony z 18 grudnia 2023 r., z której wynika między innymi, że strona spełniła warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia z 2023 r., jej wniosek nie wymaga uzupełnienia, wyjaśnień/poprawy. Wniosek kwalifikował się jednak do odmowy ze względu na niezaewidencjonowanie faktury w urzędzie skarbowym, co w świetle § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2023 r. i złożonego 8 grudnia 2023 r. przez stronę zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Końskich, jest niezrozumiałe. Przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2023 r. wymaga bowiem jedynie dołączenia do wniosku o przyznanie pomocy faktury VAT (potwierdzającej sprzedaż przez rolnika: żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. - podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą). Ponadto 18 grudnia 2023 r. kierownik dysponował już wiedzą o zaewidencjonowaniu spornej faktury w Urzędzie Skarbowym w Końskich.

W ocenie sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że strona dokonała 14 czerwca 2023 r. sprzedaży na rzecz F.H.U "A." S. S. kukurydzy suchej, rzepaku, gryki i pszenicy wykazanych na fakturze VAT [...]/2023. Tak więc za nieuzasadnione należy uznać stanowisko organów, że sporna faktura nie odzwierciedla rzeczywistego zdarzenia gospodarczego.

Ubocznie można jedynie zaznaczyć, że późniejsza zapłata ceny, niż wynikająca z faktury, nie świadczy ani o tym, że nie doszło do zawarcia umowy sprzedaży w rozumieniu przyjętym w art. 535 k.c., ani też o tym, że zawarta umowa była nieważna z powodu jej pozorności (por. wyrok SA w Warszawie z 10 lutego 2021 r., V ACa 443/20). Również możliwe jest takie uksztaltowanie umowy sprzedaży, zgodnie z którym w sytuacji braku nabywców, nastąpi późniejsza zapłata ceny. Takie uksztaltowanie umowy sprzedaży jest dopuszczalne w ramach swobody umów, przewidzianej w art. 353ą k.c., nie sprzeciwia się ono właściwości umowy sprzedaży, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (por. wyrok SN z 18 marca 2004 r., III CK 411/02).

Organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 8 § 1, art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, § 3 ust. 1, § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2023 r., § 13zzg ust. 1 rozporządzenia z 2015 r. oraz art. 10a ust. 1a pkt 1 i 2 ustawy o ARiMR.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy usuną dostrzeżone naruszenia prawa zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a., ocenią materiał dowodowy w sprawie z wykorzystaniem stanowiska sądu, a następnie wydadzą decyzje, które uzasadnią zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku, uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa uiszczona od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.