Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 186/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 193 ust. 1 w zw. z art. 194 ust. 4, art. 184 ust. 1 i 2, art. 178 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
article: art. 27 par. 1 w zw. z art. 24 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Artur Kuś Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki asesor WSA Aneta Żak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] czerwca 2023 r. znak: [...] w przedmiocie nadania stopnia doktora oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 26 czerwca 2023 r. znak: DRKN.Z3.410.10.2022, Rada Doskonałości Naukowej na podstawie art. 193 ust. 1 w zw. z art. 193 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 ze zm.), dalej jako: p.s.w.n., po rozpatrzeniu odwołania M. U. od uchwały nr [...] Rady Kolegium Naukowego [...] im. [...] we W. z dnia [...] lipca 2022 r. o odmowie nadania mgr. M. U. stopnia doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki o kulturze fizycznej – uchyliła w całości zaskarżoną uchwałę z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania Radzie Kolegium Naukowego [...] im. [...] we W.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie Rada Doskonałości Naukowej (dalej jako: RDN) wskazała, że komisja doktorska Rady Kolegium Naukowego [...] im. [...] we W. uchwałą z [...] czerwca 2022 r. przyjęła obronę rozprawy doktorskiej mgr. M. U. pt. "[...]" i zawnioskowała do Rady Kolegium Naukowego [...] o nadanie mgr. M. U. stopnia doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki o kulturze fizycznej, wskazując, m.in., że rozprawa doktorska spełnia wymagania art. 178 p.s.w.n.

Uchwałą z [...] lipca 2022 r. nr [...] Rada Kolegium Naukowego [...] im. [...] we W. odmówiła nadania mgr. M. U. stopnia doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki o kulturze fizycznej. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że rozprawa doktorska zawiera istotne błędy i uchybienia metodologiczne, nie stanowi oryginalnego rozwiązania problemu naukowego i tym samym nie spełnia wymogów art. 187 ust. 2 p.s.w.n.

W wyniku rozpoznania odwołania M. U. od ww. uchwały, RDN wydała zaskarżoną decyzję z 26 czerwca 2023 r. RDN wskazała, że charakter postępowania odwoławczego przed organem odwoławczym w tej sprawie nie jest identyczny jak w przypadku postępowania odwoławczego od decyzji organu administracji publicznej prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a., co wynika ze specyfiki postępowania w sprawie nadawania stopni i tytułów naukowych, w którym RDN ma kompetencje ograniczone wyłącznie do kontroli, a nie do merytorycznego orzekania w zakresie stopni naukowych. Uzasadniając uwzględnienie odwołania i uchylenie zaskarżonej uchwały nr [...] z [...] lipca 2022 r. RDN stwierdziła, w głosowaniu nad tą uchwałą wzięło udział 21 członków uprawnionych do głosowania członków Rady Kolegium Naukowego [...] we W.. Za nadaniem M. U. stopnia doktora oddano 8 głosów, przeciwko – 8 głosów, 5 osób wstrzymało się od głosowania. W głosowaniu brał udział promotor doktoranta – dr hab. A. K. Niewyłączenie promotora od udziału w głosowaniu RDN uznała za naruszenie art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 178 ust. 3 p.s.w.n. Zdaniem Rady, promotor powinien być traktowany jako biegły w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., gdyż stanowisko promotora jest opinią specjalisty z danej dziedziny lub pokrewnej, którą zajmuje się kandydat do stopnia naukowego. Choć przepisy p.s.w.n. nie regulują kwestii udziału promotora w toczącym się przewodzie doktorskim, to mając na uwadze, że pozytywne rozstrzygnięcie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora leży w interesie osoby pełniącej funkcję promotora rozprawy doktorskiej oraz biorąc pod uwagę odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a. osoba ta powinna, zdaniem RDN, być wyłączona od udziału w postępowaniu, a zatem powinna powstrzymać się od podejmowania jakichkolwiek czynności niewynikających z przepisów p.s.w.n.

Skargę na decyzję RDN z 26 czerwca 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. U. zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił rażącą obrazę przepisów prawa procesowego polegającą na: 1) zaniechaniu wyboru recenzentów wydających opinię w postępowaniu odwoławczym w trybie losowania, tj. naruszenie art. 240 ust. 1 i 1a p.s.w.n.; 2) uniemożliwieniu skarżącemu polemiki z recenzjami, a także zaniechanie zawiadomienia go o zamiarze zakończenia postępowania i uniemożliwienie wypowiedzenie się – tj. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 178 ust. 3 p.s.w.n., 3) niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy, w szczególności zaniechaniu wyjaśnienia rażących rozbieżności pomiędzy pierwotnymi recenzjami (pozytywnymi dla skarżącego), a treścią uchwały Rady Kolegium Naukowego oraz recenzjami uzyskanymi w postępowaniu odwoławczym (negatywnymi) – tj. naruszenie art. 7 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 178 ust. 3 p.s.w.n., 4) zaniechaniu wyłączenia recenzentów w postępowaniu odwoławczym – tj. prof. A. D. oraz prof. R. L. pomimo wstąpienia przesłanek wskazujących na konieczność ich wyłączenia i złożenie w tym zakresie wniosków przez skarżącego, tj. naruszenie art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 178 ust. 3 p.s.w.n.

W oparciu o powołane zarzuty, wsparte szczegółową argumentacją podniesioną w uzasadnieniu skargi, skarżący wniósł o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji oraz na podstawie art. 193 ust. 4 p.s.w.n. in fine o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu podmiotowi doktoryzującemu.

W odpowiedzi na skargę RDN wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Kontrolowana w tej sprawie decyzja RDN z 26 czerwca 2023 r. została wydana na podstawie art. 193 ust. 4 p.s.w.n., zgodnie z którym po rozpatrzeniu odwołania, w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy, RDN utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla ją i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, o którym mowa w art. 178 ust. 1, tego samego albo innego podmiotu doktoryzującego. W niniejszej spawie Rada skorzystała z przewidzianej zacytowanym przepisem kompetencji do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwemu organowi tego samego podmiotu doktoryzującego.

Stwierdzić należy, że choć przesłanek do wydania tego rodzaju swoistej decyzji kasacyjnej powołany przepis p.s.w.n. nie wskazuje, jednakże uznać trzeba, że powinien znaleźć on zastosowanie m.in. w przypadku stwierdzenia przez RDN uchybień proceduralnych organu podmiotu doktoryzującego. Tego rodzaju uchybienie na gruncie tej sprawy stwierdził organ odwoławczy podnosząc, że od głosowania oraz od udziału w postępowaniu w sprawie nadania skarżącemu stopnia doktora na podstawie art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 178 ust. 3 p.s.w.n. powinien być wyłączony promotor doktoranta.

Zauważyć trzeba, że powyższego stanowiska skarżący w skardze nie kwestionuje, gdyż podnosi w niej, że nie neguje zasadności uchylenia zaskarżonej uchwały Rady Kolegium Naukowego [...] im. [...] we W. z dnia [...] lipca 2022 r. jako rażąco wadliwej z powodu naruszenia art. 27 k.p.a., choć – jak stwierdza – rozstrzygnięcie to powinno być uchylone także z innych względów.

W odniesieniu do powyższego zapatrywania skarżącego Sąd stwierdza, że biorąc pod uwagę zakres sądowej kontroli aktów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem, jak i niewskazanie w zastosowanym w tej sprawie przepisie art. 193 ust. 4 p.s.w. przesłanek wydania przez organ odwoławczy decyzji uchylającej decyzję organu podmiotu doktoryzującego oraz przekazującą temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia, ocena Sądu zawęża się zasadniczo do wskazanych przez RDN powodów podjętego rozstrzygnięcia. Te zaś w tej sprawie sprowadzały się do stwierdzenia konieczności ograniczenia się udziału promotora w toczącym się przewodzie doktorskim do podejmowania czynności wynikających z p.s.w.n., a w konsekwencji, do zasadności wyłączenia się promotora od głosowania w sprawie uchwały w przedmiocie nadania stopnia naukowego. W odniesieniu do tego stanowiska RDN wymaga przypomnienia, że ustawowym zadaniem promotora jest sprawowanie opieki naukowej nad przygotowaniem rozprawy doktorskiej (art. 190 ust. 1 p.s.w.n.). Mając na uwadze, że promotorowi przysługuje jednorazowe wynagrodzenie w wysokości 83%, które jest wypłacane po zakończeniu postępowania w sprawie nadania stopnia doktora, ale jedynie w przypadku, gdy w wyniku postępowania tytuł zostanie nadany (art. 184 ust. 1 i 2 p.s.w.n.), Sąd aprobująco odnosi się do stanowiska RDN wedle którego promotor podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie nadania stopnia doktora na mocy art. 27 § 1 k.p.a., aczkolwiek nie w związku z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. jak przyjęła RDN, lecz w związku z art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym wyłączeniu podlega członek organu kolegialnego w sprawie, w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron postępowania w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Odnośnie do zaistniałej w tej sprawie kwestii wyłączenia promotora w postępowaniu w przedmiocie nadania stopnia naukowego zauważyć należy, że również w piśmiennictwie podnosi się, że uznać należałoby, iż promotor podlega wyłączeniu od udziału w całym postępowaniu z wyjątkiem tych przypadków, w których jego udział został wprost przewidziany przepisami prawa rangi ustawowej, z uwagi na ww. treść przepisów art. 184 ust. 1 i 2 p.s.w.n. Wniosek ten opiera się na zauważeniu, że choć promotor otrzymywał wynagrodzenie również w poprzednim stanie prawnym i nie podlegał wówczas wyłączeniu od udziału w postępowaniu, jednak przepis art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytułach naukowych i tytule w zakresie sztuki (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1789; dalej: u.s.n.t.n.) wprost uprawniał promotora do głosowania przy czynnościach przewodu doktorskiego. Był to zatem przepis regulujący zagadnienie procesowe na gruncie u.s.n.t.n., wyłączający więc stosowanie w tym zakresie przepisów k.p.a. (por. brzmienie art. 29 ust. 1 u.s.n.t.n.). Odpowiednika takiego przepisu nie przewidziano jednak w p.s.w.n., co oznacza stosowanie w tym zakresie odpowiednio przepisów k.p.a. (zob. Ł. Kierznowski, Stopnie naukowe i stopnie w zakresie sztuki. Komentarz, Difin 2021, komentarz do art. 190, uwaga nr 20). Zdaniem Sądu, taka wykładnia art. 27 § 1 k.p.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 193 ust. 4 p.s.w.n. odpowiada założeniom art. 2 p.s.w.n., w którym ustawodawca wskazał, że misją systemu szkolnictwa wyższego i nauki jest prowadzenie najwyższej jakości działalności naukowej. Mając zaś na uwadze ww. wartość, uznać należy, że służy jej procedowanie w sprawie uchwały w przedmiocie nadania stopnia czy tytułu naukowego bez udziału promotora jako osoby, na której prawa (art. 184 ust. 1 i 2 p.s.w.n.) może mieć wpływ wynik sprawy w przedmiocie nadania stopnia naukowego, a zatem osobiście zainteresowanej określonym rozstrzygnięciem. Nie należy zaś zapominać, że na gruncie k.p.a. instytucja wyłączenia pracownika organu kolegialnego, mająca tu odpowiednie zastosowanie, służy realizacji zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) poprzez wyłączenie pracownika od określonej sprawy z uwagi na jego osobiste zainteresowanie w określonym sposobie jej załatwienia. Dodatkowo przypomnieć należy, że wynik postępowania w sprawie nadania stopnia doktora może mieć wpływ na prawa promotora w sposób wynikający z art. 190 ust. 6 pkt 2 p.s.w.n., skoro promotorem nie może zostać osoba, która w okresie ostatnich pięciu lat sprawowała opiekę nad przygotowaniem rozprawy przez co najmniej dwie osoby ubiegające się o taki stopień, jeżeli nie uzyskały one pozytywnych recenzji. Sąd zaznacza, że miał na uwadze, że w przedmiotowej sprawie zapadła uchwała odmawiająca nadania stopnia naukowego, a więc niekorzystna nie tylko dla skarżącego, ale także i – z perspektywy art. 184 ust. 2 p.s.w.n. – dla promotora, jednakże biorąc pod uwagę skutki prawne, jakie przepis art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. łączy z wydaniem decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, przekazanie sprawy do ponownego procedowania organowi podmiotu doktoryzującego Sąd w tej sprawie zaaprobował. Wady z art. 145 § 1 k.p.a. są bowiem istotnymi wadami postępowania, gdyż pomimo tego, że nie jest wiadome, jaki wpływ wywarły one na daną decyzję administracyjną, to mogą spowodować jej wzruszalność (M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VIII, Warszawa 2020, art. 145, nr 2). Stanowi o tym również art. 194 p.s.w.n., zgodnie z którym w przypadku zaistnienia określonych w k.p.a. przyczyn wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie nadania stopnia doktora albo rażącego naruszenia prawa przez podmiot doktoryzujący, RDN wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania i wskazuje podmiot doktoryzujący, który prowadzi postępowanie.

Z powołanych względów uchylenie uchwały Rady Kolegium Naukowego [...] we W. zaskarżoną decyzją RDN Sąd uznał za odpowiadające prawu.

Sąd nie dostrzegł uprawnionych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, zgodnie z wnioskiem skarżącego, z powołanych w skardze przyczyn, gdyż podnoszone w niej kwestie dotyczące wyłączenia recenzentów powołanych w postępowaniu odwoławczym wpływu na wynik tej sprawy nie miały. Nie doszło bowiem w tej sprawie do uchylenia uchwały Rady Kolegium Naukowego [...] z przyczyn merytorycznych, analizowanych w opiniach sporządzonych na etapie postępowania odwoławczego. Na skutek wydania zaskarżonej decyzji sprawa wróci do ponownego procedowania przez organ podmiotu doktoryzującego, a w ewentualnym przyszłym postępowaniu odwoławczym sporządzona będzie nowa lista recenzentów. Należało mieć też na względzie, że wraz odpowiedzą na skargę, odnosząc się do zarzutów skarżącego, RDN przedstawiła wydruk z losowania recenzentów w sprawie mgr M. U. z 30 stycznia 2023 r. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia naruszenia w tej sprawie art. 240 ust. 1 i 1a p.s.w. W ocenie Sądu, brak wyłączenia recenzentów w postępowaniu odwoławczym w realiach tej sprawy nie miał wpływu na jej wynik.

Nie ma też podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o zarzuty naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 178 ust. 3 p.s.w.n. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem, m.in. w postępowaniu w sprawie nadania stopnia doktora, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Skarżący zarzucając uniemożliwienie mu "polemiki z recenzjami" nie dostrzega, że postępowanie wyjaśniające w sprawach stopni naukowych odpowiada założeniom modelu eksperckiego i wynikająca z art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w tego rodzaju postępowaniu poddana jest poważnym ograniczeniom - czynny udział strony w postępowaniu o nadanie stopnia naukowego jest rezultatem ścisłego określenia w drodze ustawowej form tego uczestnictwa, takich jak złożenie wniosku wraz z przedstawieniem odpowiedniej dokumentacji oraz wypowiedzenie się w toku publicznej obrony rozprawy doktorskiej. Do form tak rozumianej partycypacji zalicza się też korzystanie ze środków zaskarżenia podejmowanych rozstrzygnięć (zob. Z. Kmieciak, J. Wegner, Odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach nadawania stopni naukowych i tytułu profesora, PiP 2021/3/3-21). Z tych samych względów nie znajdują uzasadnienia zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy recenzjami, treścią uchwały a recenzjami sporządzonymi w postępowaniu odwoławczym. Wskazać należy, że recenzja z jej natury nie ma na celu ustalenia obiektywnego stanu faktycznego, gdyż posiada walor subiektywny, w związku z czym ta sama kwestia może zostać oceniona przez dwóch różnych recenzentów w różny sposób. W dotychczasowym orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że oceny recenzentów nie mogą być zaprzeczane wyjaśnieniami kandydata do tytułu czy do stopnia naukowego (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2012 r. sygn. I OSK 2052/11, LEX nr 11228810), a także podkreśla, że postępowanie w sprawie nadania stopnia naukowego nie stwarza kandydatowi na stopień naukowy możliwości toczenia dyskusji na temat recenzji czy też kwestionowania sporządzonych recenzji na drodze postępowania sądowego, z żadnego przepisu prawa nie wynika też obowiązek recenzentów do ustosunkowania się do opinii doktoranta zawierającej jego uwagi oraz zastrzeżenia do treści recenzji. Decyduje o tym ekspercki charakter postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego, jak i to, że w postępowaniu tym to dorobek naukowy doktoranta podlega merytorycznej krytyce środowiska naukowego, składającego się z osób o kwalifikacjach wskazanych ustawą.

Zauważyć trzeba, że w związku z uchyleniem przez RDN zaskarżonej uchwały podmiot doktoryzujący w toku ponownego rozpoznania sprawy będzie miał ponownie okazję przeanalizować argumentację skarżącego, czego potrzebę skarżący akcentuje w złożonej skardze. RDN, co jasno wynika z art. 193 ust. 4 p.s.w.n., nie ma uprawnienia do wydania decyzji reformatoryjnej, organ ten mógł zatem wyłącznie albo utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję albo ją uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, i to ostatnie rozwiązanie w tej sprawie, niewadliwie, w ocenie Sądu, RDN zastosowała.

Sąd nie zidentyfikował w tej sprawie z urzędu okoliczności, które nakazywałby mu uchylić zaskarżoną decyzję z uwagi na to, że w niewłaściwy sposób organ odwoławczy rozstrzygnął o żądaniu skarżącego dotyczącym przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi innego podmiotu doktoryzującego. Okoliczności uzasadniających podjęcie takiego rozstrzygnięcia nie wskazał także skarżący w rozpoznawanej skardze.

Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi nie odnoszą się do okoliczności, które należało ocenić jako mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, z powołanych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.