Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1048/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.5 pkt 1 lit.a, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi C. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] Wójt Gminy D. odmówił skarżącej C. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką B. T., z uwagi na niespełnienie przesłanki związanej z momentem powstania niepełnosprawności, o której mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej powoływana jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych" lub w skrócie "u.ś.r.") - ponieważ niepełnosprawność B. T. istnieje od 35 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datowany jest od [...] lutego 2020 r. - oraz zaistnienie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. - ponieważ skarżąca ma ustalone prawo do emerytury.

Od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie:

- art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osoba niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i przyjęcie, że pobieranie przez skarżącą emerytury pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; a ponadto z "ostrożności procesowej" w kontekście tego zarzutu również naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 32 Konstytucji RP przez ich błędną wykładnię i niezastosowanie co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a emeryturą uzyskiwaną przez skarżącą, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia;

- art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń tj. emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia czy różnica wysokości świadczeń (emerytury do świadczenia pielęgnacyjnego) uzasadnia przyznanie tego świadczenia choćby w części stanowiącej różnicę oraz nieuwzględnienie przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej o uznaniu okoliczności pobierania przez skarżącą emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania skarżącej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury oraz przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się o świadczenie przez osobę pobierającą emeryturę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

W następstwie rozpatrzenia ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) we [...] decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności podzielił argumentację skarżącej co do wadliwości decyzji I-instancyjnej w zakresie odmowy wnioskowanego świadczenia w oparciu o przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. Niemniej jednak, SKO uznało, że prawidłowe jest stanowisko organu I instancji dotyczące ziszczenia się negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., a ponadto podniosło, że w sprawie nie zachodzi przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zaznaczyło przy tym, że przedmiotowe świadczenie przyznawane jest z powodu niemożności wykonywania pracy zarobkowej w związku z koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, a nie jedynie z tytułu sprawowania tej opieki. Z przedłożonych akt sprawy wynika natomiast, że skarżąca pobiera emeryturę z ZUS, nie pracuje zawodowo ani dorywczo, a w oświadczeniu z dnia [...] marca 2023 r. przyznała, że jest osobą chorą i ma ustalony lekki stopień niepełnosprawności. W tych okolicznościach zdaniem SKO mało prawdopodobne jest otrzymanie przez skarżącą propozycji pracy. Ponadto z akt sprawy, jak wskazał organ, nie wynika aby skarżąca w trakcie pobierania świadczenia emerytalnego była aktywna zawodowo, wobec czego nie można uznać, że w okolicznościach sprawy rezygnacja z zatrudnienia czy też niepodejmowanie zatrudnienia nastąpiło w związku ze sprawowaniem opieki nad córką, a z uwagi na uprawnienie do emerytury. Ponadto organ podkreślił, że skarżąca jest w wieku poprodukcyjnym oraz że nielogicznym byłoby uznanie że na gruncie niniejszej sprawy ta sama osoba będzie albo niezdolna do zatrudnienia z uwagi na jej wiek albo przeciwnie – mogąca podjąć potencjalnie zatrudnienie. Zdaniem Kolegium nie można zatem skarżącej traktować jako osoby, która realnie mogłaby podjąć zatrudnienie, a sam fakt sprawowania opieki nie jest wystarczający do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Na powyższą decyzję skarżąca za pośrednictwem pełnomocnika profesjonalnego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i formułując zarzuty w zakresie naruszenia:

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że pobieranie przez skarżącą emerytury pozbawia ją prawa do wnioskowanego świadczenia,

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad córką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo skutkowy istnieje,

- przepisów postępowania, tj. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 79a k.p.a. oraz art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej o uznaniu okoliczności pobierania przez nią emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania jej do przedłożenia w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie pobierania emerytury i tym samym niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Uzasadniając skargę podniosła w szczególności, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna, odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia, przy czym, jak wskazała, w okolicznościach sprawy istnieje bezpośredni związek czasowy i co do motywów między niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad córką.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i przedstawiając obszerną argumentację na temat wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., który w ocenie organu uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do emerytury.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcie to - pomimo częściowo błędnego uzasadnienia – jest zasadne, a tym samym że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepisy materialnoprawne ustawy o świadczeniach rodzinnych, które mają istotne znaczenie w niniejszej sprawie to przede wszystkim art. 17 ust. 1, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto wskazać należy, że stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca wystąpiła o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką B. T. – której stopień niepełnosprawności stwierdzono orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] (znajdującym się w nieponumerowanych aktach administracyjnych organu I instancji). Z akt sprawy wynika ponadto, że 63-letnia skarżąca jest osobą w wieku poprodukcyjnym tj. taką, która osiągnęła wiek emerytalny, od dnia [...] maja 2020 r. posiada świadczenie emerytalne i jest osobą niepracującą. Ponadto, jak wskazano w decyzji o przyznaniu skarżącej emerytury – przedtem, do dnia [...] maja 2020 r. skarżąca miała ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy (zob. decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] czerwca 2020 r. znak: [...]). W toku postępowania ustalono ponadto, że skarżąca jest osobą chorą i posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, na co sama wskazała w oświadczeniu z dnia [...] marca 2023 r. i co potwierdzają ustalenia przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego z którego sporządzono protokół z dnia [...] marca 2023 r.

W tak ustalonych okolicznościach sprawy, organy stwierdziły, że skarżąca, mimo iż faktycznie sprawuje opiekę nad córką to jednak nie spełnia warunków umożliwiających przyznanie jej wnioskowanego świadczenia wynikających z art. 17 ust. 1 b u.ś.r. (organ I instancji) i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (organ I i II instancji) oraz że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia/ niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. (organ II instancji).

Oparcie odmowy o pierwszą z wymienionych przesłanek, związaną z momentem powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki przez Wójta, SKO w wydanej decyzji prawidłowo jednak zakwestionowało, przedstawiając w tym zakresie obszerną argumentację i konwalidując tym samym wadliwość decyzji organu I instancji w tej części. Sąd w całości podziela i przyjmuje jako swoje stanowisko SKO wyrażone w tej kwestii na gruncie zaskarżonej decyzji.

Przechodząc następnie do przesłanki o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wskazać należy, że w tym przypadku organy obu instancji kierowały się błędną w ocenie Sądu literalną interpretacją tego przepisu, zgodnie z którą posiadanie uprawnienia do emerytury uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i niezasadnie przyjęły, że w sytuacji pobierania emerytury nie ma możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym, a emerytalnym. Wójt wskazał bowiem, że przeszkodą dla przyznania wnioskowanego świadczenia jest ustalone prawo skarżącej do emerytury. Nie wyjaśnił przy tym jednoznacznie w treści uzasadnienia czy przyjęta przez niego wykładnia ww. przepisu zakłada, że już sam fakt ustalonego prawa do emerytury jest nieusuwalną przeszkodą dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, czy też zawieszenie pobierania emerytury umożliwiłoby przyznanie tego świadczenia. Niemniej jednak, przed wydaniem decyzji organ nie poinformował skarżącej o możliwości zawieszenia świadczenia emerytalnego, co prowadzi do wniosku, że kierował się on błędną interpretacją powyższego przepisu. Organ odwoławczy natomiast, uznając, że przeszkodę dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej, stanowi okoliczność przysługującego jej prawa do emerytury, wskazał, że przepis ten jest jednoznaczny i nie pozwala na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nawet w sytuacji zawieszenia prawa do emerytury.

Skarżąca zaś zarówno na gruncie odwołania jak i skargi podniosła, że organy dokonały błędnej wykładni ww. przepisu, a ponadto nie pouczyły jej o możliwości zawieszenia prawa do emerytury i przedłożenia w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa - co skutkowało niezasadną odmową przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na to, że ma ona ustalone prawo do emerytury, którą pobiera.

Dokonując oceny powyższych stanowisk w zakresie wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. oraz działania organów w toku niniejszego postępowania Sąd w pierwszej kolejności podzielił argumentację skarżącej, że w obecnych realiach pozbawienie świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna, który rezygnuje z podejmowania zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, otrzymującego świadczenie niższe, nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza m.in. konstytucyjną zasadę równości, przy czym zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W związku z tym – wbrew stanowisku wyrażonemu przez organ odwoławczy – w sytuacji, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się osoba, która ma ustalone prawo do emerytury i – co w okolicznościach niniejszej sprawy należy szczególnie podkreślić - jednocześnie spełnia wszystkie pozostałe przesłanki umożliwiające przyznanie jej tego świadczenia, koniecznym jest przyjęcie rozwiązania polegającego na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno–rentowego (por. wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21 - dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Niemniej jednak analiza akt administracyjnych sprawy doprowadziła Sąd do przekonania, że zasadność odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia w zaistniałym stanie faktycznym była uzasadniona. Tym samym powyższe wnioskowanie organów dotyczące przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. mimo iż jest wadliwe, to w okolicznościach sprawy, pozostaje bez większego wpływu na końcowe rozstrzygnięcie.

Wskazać należy bowiem w tym miejscu na przesłankę bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia / rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym krewnym – która to w ocenie SKO nie została w sprawie spełniona. Jak wskazał bowiem organ odwoławczy, z akt sprawy wynika, że skarżąca pobiera emeryturę, a ponadto jest osobą chorą i ma ustalony lekki stopień niepełnosprawności, zatem mało prawdopodobne aby otrzymała propozycje pracy. Ponadto z akt sprawy nie wynika by w trakcie pobierania świadczenia emerytalnego skarżąca była aktywna zawodowo. W związku z tym rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła w ocenie SKO wobec uzyskania uprawnienia do emerytury.

Mając powyższe na uwadze wyjaśnić należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. To z kolei ponownie podkreśla, że świadczenie pielęgnacyjne jest dedykowane osobom w wieku produkcyjnym. O rezygnacji z zatrudnienia, czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, na którą to zdolność wpływa także m.in. wiek takiej osoby czy też kondycja zdrowotna. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r.

W przedmiotowej sprawie – jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji ZUS - Skarżąca pobiera emeryturę od [...] maja 2020 r., a wcześniej pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy. Natomiast z wnioskiem o przyznanie jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła pismem z dnia [...] marca 2023 r. Jednocześnie w toku postępowania skarżąca nie wykazała, ani też z akt sprawy to nie wynika, aby podejmowała ona jakiekolwiek próby aktywności zawodowej w okresie przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Z powyższego wynika, więc że skarżąca prędzej stała się beneficjentką świadczenia najpierw rentowego, a następnie emerytalnego (i w związku z tym przestała być aktywna zawodowo) niż wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia z uwagi na rezygnację z zatrudnienia / niepodejmowania zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad córką. Ponadto – co istotne – w toku postepowania skarżąca wskazała, ż jest schorowana i legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Nie sposób zatem uznać, że w tak zarysowanym stanie faktycznym skarżąca spełniła przesłankę z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wykazującą związek pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad córką. Sąd w składzie orzekającym podjął się również rozważenia, czy istnieje związek pomiędzy zaniechaniem podjęcia zatrudnienia (aktualnie) a sprawowaną opieką nad córką, jednakże i w tym przypadku należy wyciągnąć wniosek o jego braku. Skarżąca jest osobą w wieku poprodukcyjnym, schorowaną, w lekkim stopniu niepełnosprawną i pobierającą emeryturę. Jej sytuacja materialna jest ustabilizowana, bowiem pobiera stałe, pewne świadczenie, którego długość wypłacania jest niezależna od jakichkolwiek czynników. Ponadto emeryturę otrzymuje również jej mąż na co wskazała w toku postępowania. Świadczenie pielęgnacyjne jest natomiast świadczeniem mniej pewnym. Przy czym, jak wskazano, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności B. T. zostało wydane do dnia [...] stycznia 2025 r. Po tej dacie orzeczenie wygaśnie, a przecież to z losem orzeczenia jest skorelowane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Oczywiście B. T.. będzie mogła dalej starać się o wydanie nowego orzeczenia, jednakże konieczność odnawiania go powoduje niepewność świadczenia pielęgnacyjnego, co przemawiałoby na niekorzyść skarżącej.

Należy ponadto pamiętać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz wyłącznie do tych, którzy sprawując opiekę nad członkiem rodziny czynią to w zakresie uniemożliwiającym im podjęcie innej pracy, która jednak mogłaby być wykonywana. Opieka musi bowiem w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. W sytuacji skarżącej ta przesłanka nie została spełniona, bowiem z ustalonego stanu faktycznego nie wynika aby obiektywnym i realnym powodem rezygnacji z aktywności zawodowej przez skarżącą była konieczność opieki nad córką. Należy przy tym dostrzec, że skarżąca ma męża, który również jest na emeryturze i potencjonalnie mógłby stanowić dla skarżącej wsparcie w opiece nad córką polegające na podziale obowiązków, co umożliwiłoby jej podejmowanie zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze. W ocenie Sądu, w sytuacji gdyby po stronie skarżącej aktualnie faktycznie istniała wola podejmowania aktywności zawodowej, to z zarysowanej sytuacji rodzinnej wynikającej z akt wywnioskować można, że istnieją ku temu warunki. Skarżąca nie wskazywała bowiem w toku postępowania aby jej mąż z uwagi na wiek lub problemy ze zdrowiem nie był w stanie opiekować się córką.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu z akt sprawy wynika, że skarżąca nie pracuje i nie szuka pracy z uwagi na przejścia na emeryturę. Opieka, jak już wykazano powyżej, musi natomiast w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 708/21, dostępny jw.). Tego związku na gruncie niniejszej sprawy nie ma, co zasadnie wyeksponowało Kolegium. Skarżąca nie wykazała skutecznie, że gdyby nie konieczność opiekowania się córką, podejmowałaby ona zatrudnienie. Świadczenie pielęgnacyjne jest zaś dedykowane dla osób zdolnych do pracy z uwagi na pozostawanie w wieku produkcyjnym. Sytuacja emeryta nie wiąże się zaś z pogorszeniem jego sytuacji majątkowej, ponieważ nie musi pracować, aby otrzymywać emeryturę. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 295/21, dostępny jw.).

Za niezasadne - w związku z uznaniem, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. - uznać należy także zarzuty naruszenia przepisów postępowania poprzez niepoinformowanie strony skarżącej o możliwości przedłożenia dokumentów dotyczących zawieszenia emerytury celem wyeliminowania negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 llit. a u.ś.r. Skoro organ odwoławczy przyjął, że w sprawie nie zachodzi jedna z podstawowych przesłanek przyznania świadczenia, bezprzedmiotowym byłoby bowiem podejmowanie działań w celu usunięcia innych przeszkód dla przyznania świadczenia, skoro i tak nie doprowadziłoby to do wydania decyzji pozytywnej. Organ II instancji posiadał całokształt materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie było potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego ukierunkowanego na zbadanie możliwości podjęcia pracy przez skarżącą. Przy ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ma bowiem również znaczenie wiek oraz stan zdrowia osoby ubiegającej się o to świadczenie (wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20 – dostępny jw.). W przeciwnym bowiem wypadku dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wystarczyłoby jedynie właśnie subiektywne przekonanie wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, że pomimo zaawansowanego wieku, czy też złego stanu zdrowia może on potencjalnie podjąć zatrudnienie. Skoro świadczenie pielęgnacyjne pełni funkcję surogatu wynagrodzenia za pracę, to prawo do świadczenia pielęgnacyjnego warunkowane jest zdolnością do wykonywania pracy zarobkowej, a wpływ na ocenę tej zdolności niewątpliwie ma również wiek wnioskodawcy oraz jego stan zdrowia.

Wobec tego, z uwagi na to że sytuacja finansowa skarżącej jest stabilna z racji pobierania świadczenia emerytalnego, że nie wykazała ona w toku postępowania jakichkolwiek przejawów aktywności zawodowej czy też realnej chęci jej podejmowania, że jest w wieku poporodukcyjnym oraz legitymuje się stopniem niepełnosprawności - nie da się wyciągnąć wniosku, że istnieje związek, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W tym stanie rzeczy i mając na uwadze wszystkie poczynione wyżej uwagi Sąd zważył, że w zaistniałych okolicznościach skarżącej zasadnie odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na stwierdzony w sprawie brak spełnienia przesłanki bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką. Organy orzekające nie naruszyły przy tym przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w takim stopniu, który wymagałby eliminacji zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.

Z tych powodów skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.