Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 56/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie zasiłku rodzinnego postanawia: odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

A. K. (dalej jako: strona, skarżąca) w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Wojewody Pomorskiego (dalej jako: Wojewoda, organ) wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania jej wniosków o przyznanie świadczenia wychowawczego i zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dziecko, T. K., w okresie od 1 marca 2016 r. do 31 grudnia 2019 r., a także o stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 4.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając skargę wskazała, że w dniu 22 maja 2020 r. Wojewoda ustalił, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w sprawie od 1 marca 2016 r. do 31 grudnia 2019 r. i ustalił, że krajem pierwszym do wypłaty świadczeń w okresach od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2018 r. są Niemcy. W konsekwencji Burmistrz Miasta Lęborka uchylił swoją decyzję z dnia 5 maja 2016 r. w sprawie świadczenia na okres od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r. oraz decyzję z dnia 13 października 2017 r. w sprawie świadczenia na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. na dziecko T. K.

W dalszej kolejności skarżąca podniosła, że Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 24 października 2023 r. ustalił, że w okresie od dnia 1 marca 2016 r. do 31 października 2018 r. pobierała ona nienależnie zasiłek rodzinny wraz z dodatkami w łącznej kwocie 4.220,00 zł oraz zobowiązał ją do zwrotu tej kwoty. Natomiast decyzją z dnia 25 stycznia 2024 r. Wojewoda orzekł, że w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2018 r. pobierała ona nienależnie świadczenie wychowawcze na dziecko T. K. w łącznej kwocie 15.000,00 zł oraz zobowiązał ją do zwrotu tej kwoty.

A. K. wyjaśniła, że pomimo upływu blisko 4 lat od ustalenia, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów do dnia sporządzenia skargi nie ustalono jej prawa do świadczenia wychowawczego za sporny okres i zamiast tego podjęto wobec niej procedury związane ze zwrotem nienależnie pobranego świadczenia. Wskazała, że Wojewoda przekazał jej wniosek do właściwej niemieckiej instytucji, a korespondencja elektroniczna została odebrana przez F. w dniu 22 maja 2020 r. Do dnia złożenia skargi nie otrzymała żadnych świadczeń za wskazany okres zasiłkowy na dziecko i nie otrzymała orzeczenia w przedmiocie świadczeń za ten okres. W jej ocenie, skoro instytucja niemiecka nie zajęła stanowiska w określonym terminie i nie wypłaciła świadczeń to – zgodnie z polskim ustawodawstwem - świadczenia powinien wypłacić Wojewoda Pomorski. Wskazała ponadto, że od czasu ustalenia, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów upłynęło blisko 4 lata i organ winien posiadać już wszelkie niezbędne informacje dla wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie. Sprawa nie została jednak załatwiona, a skarżąca nie została poinformowana o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz przyczynie zwłoki (art. 36 § 1 k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej odrzucenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wyjaśnił, że okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest fakt, że skarżąca złożyła w dniu 15 września 2016 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w L. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres 2016/2017. MOPS w L., przy piśmie z dnia 25 maja 2021 r., przekazał wniosek skarżącej wraz z kompletem dokumentów do Wojewody Pomorskiego.

W toku postępowania ustalono, że do spraw skarżącej w stosunku do dziecka T. K. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 1 marca 2016 r. do 31 grudnia 2019 r. Jest to konsekwencją tego, że skarżąca była osobą nieaktywną zawodowo, podczas gdy ojciec dziecka K. K. pracował na terenie Niemiec.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organ stwierdził że krajem pierwszym do wypłaty świadczeń są Niemcy. Natomiast w Polsce, jako w kraju drugim, można ewentualnie przyznać dodatek dyferencyjny, pod warunkiem że niemieckie świadczenia rodzinne byłyby niższe. Wojewoda przekazał wniosek skarżącej na formularzu F001 do Niemiec tytułem pierwszeństwa i jednocześnie decyzją z dnia 17 stycznia 2023 r. odmówił przyznania dodatku dyferencyjnego do zasiłku rodzinnego na córkę T. K. w okresie 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zakończone w 2023 r.

Zarządzeniem z dnia 30 grudnia 2024 r. Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") rozdzieliła skargi zawarte w piśmie skarżącej z 19 listopada 2024 r. poprzez odrębne zarejestrowanie siedmiu skarg na bezczynność Wojewody w sprawie: zasiłku rodzinnego (sygn. akt II SAB/Gd 51/24), świadczenia wychowawczego (sygn. akt II SAB/Gd 52/24), świadczenia wychowawczego (sygn. akt II SAB/Gd 53/24), świadczenia wychowawczego (sygn. akt II SAB/Gd 54/24), zasiłku rodzinnego (sygn. akt II SAB/Gd 55/24), zasiłku rodzinnego (sygn. akt II SAB/Gd 56/24) i zasiłku rodzinnego (sygn. akt II SAB/Gd 57/24).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).

Z przepisów art. 149 § 1 i 1a P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Bezczynność organu administracji publicznej została zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wyznaczonym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. A zatem organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca zwalcza bezczynność organu w rozpoznaniu jej wniosku z 15 września 2016 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2016/2017.

Jak wynika z przesłanych Sądowi akt sprawy, w dniu 17 stycznia 2023 r. Wojewoda wydał decyzję o odmowie przyznania dodatku dyferencyjnego do zasiłku rodzinnego na córkę T. K. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r.

Nie ulega zatem wątpliwości, że przed wniesieniem skargi (co miało miejsce 20 listopada 2024 r.) organ załatwił wniosek skarżącej z 15 września 2016 r. w jeden z dopuszczalnych prawem sposobów, tj. wydając w tym zakresie decyzję.

W tym miejscu należy wskazać, że w dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") podjął uchwałę w sprawie II OPS 5/19 (ONSAiWSA 2020/6/79) w której przyjął, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano m. in., że skargę na bezczynność, wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego, należy uznać za niedopuszczalną, bowiem odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Z uzasadnienia uchwały wynika również, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny, nie zaś historyczny, z tego względu, że zasadniczym celem skargi na bezczynność jest usunięcie stanu bezczynności. NSA podkreślił również, że pogląd o dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność, w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi, jest nieprawidłowy z tego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności.

W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi A. K. stanowi bowiem okoliczność wniesienia jej w dniu (20 listopada 2024 r.) w którym organ nie pozostawał w bezczynności, albowiem wcześniej (17 stycznia 2023 r.) wydał decyzję o odmowie przyznania dodatku dyferencyjnego do zasiłku rodzinnego na córkę T. K. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r., załatwiając w ten sposób wniosek skarżącej z 15 września 2016 r. o ustalenie prawa do prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2016/2017.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wskazane w pkt 1-5a) jej wniesienie jest niedopuszczalne.

Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.).

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.