Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 5581/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.4 pkt 22 lit.I, art. 92a ust. 1,3 i 7 pkt 1, art.93
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art.66 ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art.311,234,288,294,293,323
journal: Dz.U. 2017 poz 1508
law: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Honorata Łopianowska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 lipca 2023 r. nr BP.501.494.2022.2152.DL1.439538 w przedmiocie kary pieniężnej 1. Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 7 lutego 2022 r.; 2. Zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego [...] w W. kwotę 1017 (jeden tysiąc siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej "WSA") w Warszawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "GITD", "Organ" z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...], mocą której, po rozpoznaniu odwołania Przedsiębiorstwa [...]w K. S.A. – w restrukturyzacji (dalej "Przedsiębiorstwo", "Strona") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "Organ I instancji") z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...] utrzymana została kara pieniężna nałożona na Przedsiębiorstwo w wysokości 2.000 zł (dalej: "Zaskarżona decyzja").

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. 1, art. 92a ust. 1, 3, 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm., dalej "u.t.d."), art. 66 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm., dalej "p.r.d."), § 5 i § 6 w związku z Ip. 1.1.12.a załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2141, dalej "rozporządzenie MSWiA") oraz Ip. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d.,

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowane jako niebezpieczne - za każdy pojazd.

Zaskarżona decyzja została wydana w ustalonym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] września 2021 r. o godzinie 14:45 w miejscowości S. kontroli poddano autobus marki SOR o nr rej. [...]. Przedmiotowym pojazdem wykonywano krajowy okazjonalny transport drogowy osób na trasie z miejscowości S. do miejscowości S. w imieniu i na rzecz Przedsiębiorstwa. W ramach prowadzonej kontroli, dokonano oceny stanu technicznego pojazdu, w wyniku której stwierdzono usterkę w postaci zastosowania niewłaściwego ciśnieniowego przewodu hamulcowego do podłączenia siłownika hamulca przedniego lewego koła. Zastosowano przewód z tworzywa sztucznego nieposiadający odpowiedniego zbrojenia, którego stan grozi awarią lub pęknięciem. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] września 2021 r.

Pismem z dnia [...] września 2021 r. Organ I instancji wszczął wobec Przedsiębiorstwa postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem decyzji administracyjnej z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...], nakładającej na Stronę karę pieniężną w wysokości 2.000 zł.

Od powyższej decyzji pełnomocnik ustanowiony przez Przedsiębiorstwo wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie decyzji iw całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji organu I instancji zarzucono naruszenie przepisów:

• art. 7, art. 8 § 1, art. 75 §1 , art. 77, art. 78 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych do wyczerpującego wyjaśnienia sprawy czynności, dokonanie dowolnej oceny dowodów, przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, oraz nieuwzględnienie wniosku strony o przesłuchanie świadka,

• art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z art. 93 u.t.d. poprzez ich zastosowanie oraz nałożenie kary na stronę za naruszenie określone w Ip. 9.2 załącznika 3 do u.t.d.

W treści uzasadnienia odwołania pełnomocnik podniósł, że Przedsiębiorstwo pozbawiono możliwości przedstawienia dowodów na okoliczność, że zastosowany w pojeździe ciśnieniowy przewóz hamulcowy nie był przewodem zagrażającym bezpieczeństwu oraz, że Strona dołożyła wszelkich starań w zakresie dbania o należyty stan technicznych pojazdu. Strona wyjaśniła, iż znajduje się aktualnie w bardzo trudnej sytuacji ekonomicznej i kadrowej oraz przechodzi restrukturyzację. Pełnomocnik wyjaśnił, iż w Przedsiębiorstwie prowadzone są działania mające na celu eliminowanie naruszeń oraz zapobieganie ich powstaniu w przyszłości.

Po rozpoznaniu odwołania Organ wydał Zaskarżoną decyzję.

W pierwszej kolejności GITD przywołała mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. W odniesieniu zaś do wysokości kary to należy, zauważyć, iż art. 92a ust. 1 i 7 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 3 do utd określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W ocenie Organu, w rozpatrywanej sprawie nie ma również zastosowania art. 189e oraz 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Do decyzji nakładanych na podstawie art. 92a u.t.d. w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. mają bowiem zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku także art. 92 b ust. 1 u.t.d. W tym względzie także ma zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, iż w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych: odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się.

Odnosząc się do stwierdzonych naruszeń Organ wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie (dowód: protokół kontroli drogowej nr [...] z dnia [...] września 2021 r., dokumentacja kserograficzna okazanych dokumentów oraz usterki – w aktach sprawy) jednoznacznie wskazuje, że w dniu [...]września 2021 r. o godzinie 14:45 w miejscowości S. kontroli poddano autobus marki SOR o nr rej. [...]. Ww. pojazdem wykonywano krajowy okazjonalny transport drogowy osób na trasie z miejscowości S. do miejscowości S. w imieniu i na rzecz Przedsiębiorstwa. Podczas kontroli stanu technicznego pojazdu marki SOR o nr rej. [...] stwierdzono usterkę w postaci zastosowania niewłaściwego ciśnieniowego przewodu hamulcowego do podłączenia siłownika hamulca przedniego lewego koła. Powyższe zostało zakwalifikowane jako usterka niebezpieczna zgodnie z Ip. 1.1.12.a załącznika nr 1 rozporządzenia MSWiA. Naruszenie w postaci wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowane jako niebezpieczne - za każdy pojazd zawarte jest w Ip. 9.2 do zał. 3 u.t.d.

Zasadne zatem było wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie określone w Ip. 9.2 załącznika nr 3 do ustawy.

W ocenie GITD postępowanie administracyjne w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów. Organ I instancji zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej. Organ I instancji pouczył stronę o przysługujących jej prawach oraz w uzasadnieniu swej decyzji odniósł się do problematyki sprawy. Swoje rozstrzygnięcie organ I instancji oparł na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli i prawidłowo dokonał jego wszechstronnej oceny. Decyzja Organu I instancji jest zatem prawidłowa i została wydana w skutek jednoznacznie ustalonego stanu faktycznego i prawnego. Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowane jako niebezpieczne i materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony należycie już w momencie kontroli drogowej. W ocenie Organu niezasadne okazały się zarzuty Strony dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Przed wydaniem rozstrzygnięcia Organ I instancji dysponował wystarczającym materiałem dowodowym i dokonał prawidłowej analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie co do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia i swoje stanowisko przedstawił w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 Kpa. Tym samym nie zostały naruszone również przepisy: art. 7, art. 8 § 1, art. 75 §1, art. 77, art. 78 oraz art. 80 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GITD z dnia [...] lipca 2023 r. wniosła P. [...] S.A. z/s w W.- Zarządca masy sanacyjnej Przedsiębiorstwa [...] w K. S.A. w restrukturyzacji z/s w K. (dalej "Skarżąca"). Skarżąca zaskarżyła w całości decyzję z dnia [...] lipca 2023 r. GITD o nr [...] (dalej jako "Decyzja nr 2) utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na Przedsiębiorstwo [...]w K. S.A. w restrukturyzacji w wysokości 2.000,00 zł (dalej jako "Decyzja nr 1").

Zaskarżonej Decyzji nr [...] zarzucono naruszenie art. 28 k.p.a., w zw. z art. 311 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne poprzez skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną w sprawie tj. Przedsiębiorstwa [...]w K. S.A. w restrukturyzacji z/s w K., podczas gdy w dacie wydania Decyzji nr [...] i Decyzji nr [...], legitymację formalną posiadał wyłącznie Zarządca masy sanacyjnej wyznaczony mocą postanowienia Sądu Rejonowego w J. VI Wydział Gospodarczy z dniem [...].06.2020 r. i tylko zarządca masy sanacyjnej mógł być adresatem przedmiotowych decyzji, w takiej sytuacji zarówno Decyzja nr [...] jak i Decyzja nr [...] obarczone są wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. skoro zostały skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zarówno Decyzji nr [...] jak i Decyzji nr [...] w całości w oparciu o art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Formułując powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji GITD oraz decyzji Organu I instancji. Wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

1) odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w W. VI Wydział Gospodarczy z dnia [...].06.2020 r. sygn. akt VI GR [...] wraz z jego uzupełnieniem z dnia wraz ze stwierdzeniem prawomocności,

2) odpisu obwieszczenia w MSiG z dnia [...].07.2020 r. nr [...] ([...]) poz. [...],

- na wykazanie następujących okoliczności: (1) otwarcia postępowania sanacyjnego wobec P. w K., (2) niedopuszczalności wszczęcia postępowania sądowego bezpośrednio wobec P. w K., (3) wyznaczenia Zarządcy Masy Sanacyjnej dla Skarżącego po otwarciu wobec niego postępowania sanacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 ust. 2 p.p.s.a.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Natomiast odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, iż w jego ocenie doręczenie decyzji Spółce, a nie zarządcy Spółki w restrukturyzacji nie może skutkować nieważnością postępowania. Swoją argumentację w tym zakresie oparł na stanowisku przedstawicieli doktryny oraz wyroku WSA w Poznaniu z dnia 29 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Po 930/20.

Końcowo wskazał, że w postępowaniu w imieniu Spółki od początku występował profesjonalny pełnomocnik, który nie kwestionował prawidłowości oznaczenia adresata decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazałą się zasadna, albowiem Zaskarżona decyzja oraz decyzja Organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 249 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Natomiast w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 133 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja GITD z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...], mocą której, została utrzymana kara pieniężna w wysokości 2.000 zł nałożona na Stronę decyzją z dnia [...] lutego 2022 r.

Natomiast przedmiot sporu, który został zasadniczo podniesiony w skardze do tutejszego Sądu, dotyczy w istocie nieprawidłowego ustalenia przez organy obu instancji strony postępowania administracyjnego, wobec której zostało wszczęte i prowadzone postępowanie w sprawie stwierdzonych w dniu 2 września 2021 r. naruszeń. Pierwotne uchybienie skutkowało w dalszej kolejności skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Tym samym uznanie za stronę postępowania w sprawie nałożenia kary Przedsiębiorstwa, wobec którego zostało otwarte postępowanie sanacyjne i został wyznaczony zarządca, narusza zasadę wyrażoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. i zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności takiej decyzji.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W doktrynie przyjmuje się, że "Przepis art. 28 określa przesłanki decydujące o legitymacji konkretnego podmiotu do działania w postępowaniu administracyjnym w charakterze jego strony. Samodzielnie jednak nie wystarczy do przypisania tego statusu jakiemukolwiek podmiotowi. O możliwości wystąpienia w roli strony postępowania decyduje bowiem to, czy ma on interes prawny warunkujący ubieganie się przezeń o wszczęcie postępowania, względnie skierowanie w stosunku do niego czynności w postępowaniu wszczętym z urzędu. Takie podejście do regulacji zawartej w art. 28 jest też obecne w orzecznictwie. W wyroku z 17.04.2012 r., II OSK 176/11, LEX nr 1219073, NSA stwierdził, że przepis art. 28 nie ustanawia normy prawnej samoistnej, a zatem stosowany jest w związku z przepisami prawa materialnego, które dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego, dając jednostce status strony postępowania." (M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 28).

Natomiast stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

Z kolei, zgodnie z art. 311 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 z późn. zm., dalej "Pr.r."), postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika.

W orzecznictwie sądowym jednolicie rozumie się rolę zarządcy masy sanacyjnej podmiotu, wobec którego takie postępowanie zostało otwarte. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny (dalej "NSA") w wyroku z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1610/19 "Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika. Występowanie w procesie zarządcy zamiast dłużnika jest rodzajem zastępstwa procesowego pośredniego, bowiem zastępca działa na rzecz zastąpionego, ale w imieniu własnym. To, że zastępca pośredni dokonuje czynności prawnej we własnym imieniu, oznacza, że skutki tej czynności, polegające na nabyciu praw lub zaciągnięciu zobowiązań, dotykają jego sfery majątkowej. Zarządca masy sanacyjnej nie jest jednak typowym zastępcą pośrednim dłużnika, który w przeciwieństwie do typowego zastępcy pośredniego staje się zastępcą z mocy samego prawa, niezależnie od woli dłużnika, który nie ma również wpływu na zakończenie bytu prawnego zastępcy oraz podejmuje czynności, które wykraczają poza zakres kompetencji typowego zastępcy. Zastępstwo pośrednie określane jest mianem podstawienia procesowego. Podstawienie procesowe polega na tym, że w procesie zamiast podmiotu będącego stroną w znaczeniu materialnym występuje jako strona w znaczeniu formalnym inny podmiot, eliminując przy tym w sposób pierwotny albo następczy, możliwość takiego wystąpienia przez stronę w znaczeniu materialnym. W sprawach dotyczących masy sanacyjnej legitymację procesową ma tylko zarządca, który działa na rzecz dłużnika, ale w imieniu własnym. Sytuację tę należy więc zakwalifikować jako podstawienie procesowe bezwzględne. Przy podstawieniu procesowym bezwzględnym legitymację procesową ma tylko podmiot podstawiony. Zarządca jako zastępca pośredni dłużnika występuje w procesie dotyczącym masy sanacyjnej (ewentualnie masy układowej) w imieniu własnym dochodząc prawa podmiotowego dłużnika lub przeciwstawiając się żądaniom skierowanym do dłużnika. Zarządca realizuje więc w procesie prawa dłużnika.".

Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 189 ust. 1 Pr.r., dzień wydania postanowienia o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego lub postępowania sanacyjnego jest dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Postanowienie to jest skuteczne i wykonalne z dniem jego wydania (art. 288 ust. 2 w związku z art. 234 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego). W postanowieniu o otwarciu postępowania sanacyjnego zostaje powołany zarządca (art. 51 Pr.r.).

Z chwilą otwarcia postępowania sanacyjnego dłużnik - co do zasady - traci na rzecz zarządcy prawo zarządzania i rozporządzania majątkiem stanowiącym masę sanacyjną (art. 288 ust. 2 i 3, art. 294 i art. 323 ust. 1 Pr.r.), aczkolwiek nadal pozostaje jego formalnym właścicielem. Otwarcie postępowania sanacyjnego powoduje również wygaśnięcie prokury oraz innych pełnomocnictw udzielonych przez dłużnika. Zarządca może w toku postępowania sanacyjnego udzielać pełnomocnictw, w tym prokury (art. 293 Pr.r.).

Jak zauważył NSA w postanowieniu z dnia 5 września 2019 r. sygn. akt I FSK 1714/18 zasady zastępowania dłużnika przez syndyka i zarządcę sanacyjnego w danym postępowaniu są przy tym takie same (por. art. 144 ust. 1-3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i art. 311 ust. 1 i 2 Pr.r.), a zatem orzecznictwo i stanowisko doktryny dotyczące funkcji syndyka mogą być w pełni wykorzystane przy wyjaśnianiu roli zarządcy w postępowaniu sanacyjnym (por. S. Gurgul, Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, 2016 r., s. 1274-1275). NSA wskazał na uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt IIICSK244/08 (publ. LEX nr 523687), w którym wyjaśniono, że podstawienie procesowe syndyka w miejsce upadłego jest podstawieniem bezwzględnym, przy którym legitymację procesową ma tylko podmiot podstawiony. W doktrynie natomiast podnosi się, że w toczącym się postępowaniu sądowym lub administracyjnym syndyk jest stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), w znaczeniu materialnym natomiast stroną jest sam dłużnik (por. W. Broniewicz, Stanowisko syndyka masy upadłości w procesach z jego udziałem, PiP 1993, z. 2, s. 45).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, dokonując oceny sytuacji prawnej Przedsiębiorstwa, należy zauważyć, iż brak uwzględnienia otwarcia postępowania sanacyjnego, w kontekście prowadzonego i zakończonego postępowania administracyjnego obarczone jest wadą. Wada natomiast przejawia się w prowadzeniu i wydaniu decyzji, w których legitymowaną stroną była Spółka zamiast P. [...] S.A. z/s w W. - Zarządca masy sanacyjnej Przedsiębiorstwa [...] w K..

Z dopuszczonych przez Sąd dowodów wskazanych w skardze bezspornie wynika, że Sąd Rejonowy w W. VI Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. sygn. akt VI GR [...], uzupełnionym postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. otworzył postępowanie sanacyjne wobec Strony i wyznaczył Skarżącego zarządcą masy sanacyjnej Przedsiębiorstwa. Postanowienie w sprawie otwarcia postępowania sanacyjnego stało się prawomocne w dniu 31 lipca 2020 r. Dodatkowo obwieszczenie o otwarciu ww. postępowania wobec Spółki zostało opublikowane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym z dnia [...] lipca2020 r. nr [...] ([...]) poz. [...].

Niezależnie od dowodów wnioskowanych przez Skarżącego i dopuszczonych przez Sąd, Sąd w składzie rozpoznającym zwraca uwagę, że a aktach administracyjnych sprawy (k. 32 akt administracyjnych) znajduje się wydruk Krajowego rejestru Sądowego Przedsiębiorstwa (KRS [...]) z dnia [...] września 2020 r., w którym w dziale 6, rubryka 7 i podrubryka 1 znajduje się wpis informujący, iż wobec Strony zostało otwarte postępowanie sanacyjne oraz o zarządcy.

Mając powyższe na uwadze bezsporne jest, iż na dzień wszczęcia wobec Przedsiębiorstwa postępowania administracyjnego powołany był zarządca masy sanacyjnej w osobie Skarżącej. Tym samym, kierując się prawidłową wykładnia normy z art. 311 ust. 1 Pr.r., jako strona przedmiotowego postępowania winna zostać wskazana Skarżąca.

Sąd w tym zakresie nie podziela twierdzenia Organu, że postępowanie i wydane decyzje administracyjne nie są wadliwe, bowiem w postępowaniu w imieniu Spółki od początku występował profesjonalny pełnomocnik, który nie kwestionował prawidłowości oznaczenia adresata decyzji. Odnosząc się do powyższego Sąd w składzie rozpoznającym podkreśla, iż to przepisy prawa definiują podmiot danego postępowania administracyjnego, a rolą organu administracyjnego jest prawidłowe określenie strony stosunku administracyjnoprawnego. Podzielenie stanowiska GITD, iż brak kwestionowania czynności organu w toku postępowania administracyjnego przez występujące w nim podmioty, w szczególności profesjonalnego pełnomocnika byłoby niedopuszczalnym sanowaniem błędnych działań organów i stałoby w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami prawa. W niniejszej sprawie, co bezspornie wynika z materiału dowodowego, mimo wyznaczenia zarządcy masy sanacyjnej postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2020 r., Organy obu instancji prowadziły postępowanie z udziałem Spółki, a nie zarządcy. Od daty wydania postanowienia w sprawie o otwarcie postępowania sanacyjnego i wyznaczenia zarządcy Spółka nie miała już legitymacji procesowej w sprawach dotyczących jej majątku wchodzącego w skład masy sanacyjnej. Legitymację procesową do reprezentowania spółki (która pozostała stroną jedynie w znaczeniu materialnym) uzyskał natomiast wyznaczony zarządca. Jeżeli zatem w takiej sytuacji organy procedowały z udziałem dłużnika, a nie z udziałem zarządcy, wydana w takich warunkach decyzja dotknięta jest wadą nieważności z art. 156 pkt 4 k.p.a. jako skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Mianowicie, strona, z której udziałem sprawa została przez organ rozpoznana, nie miała zdolności procesowej, a zarządca (będący stroną w znaczeniu formalnym) został pozbawiony możności występowania w sprawie i bronienia w ten sposób interesów spółki (strony w znaczeniu materialnym).

Sąd nie podziela również przywołanego w odpowiedzi na skargę wyroku WSA w Poznaniu z dnia 29 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 930/20. Prawo restrukturyzacyjne w art. 311 ust. 1 jasno określa status zarządcy (tu: w postepowaniu sanacyjnym). Postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Tym samym kluczowa nie jest analiza, co będzie źródłem zaspokojenia nałożonej kary (masa sanacyjna), lecz prawidłowe zidentyfikowanie strony danego postępowania w oparciu o przepis prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd w składzie rozpoznającym sprawę wskazuje, że zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 311 ust. 1 Pr.p. Skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania. Pominięcie rzeczywistej strony, uzasadnia uruchomienie sankcji nieważności (wada materialna decyzji), a nie sankcji wzruszalności podjętego rozstrzygnięcia z przyczyn natury procesowej z mocą ex nunc (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 1915/10).

W związku z powyższym stroną i adresatem decyzji Organu w zakresie stwierdzonych w dniu 2 września 2021 r. naruszeń mógł być zarządca masy sanacyjnej, a nie Strona. Mając powyższe na uwadze, iż stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego miało wpływ na wynik spraw, Sąd stwierdził nieważność Zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a oraz z tych samych względów Sąd stwierdził nieważność decyzji Organu I instancji w oparciu o art. 135 P.p.s.a.

O kosztach postępowania WSA w Warszawie rozstrzygnął na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) zasądzając od Organu na rzecz Strony kwotę 1017 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a.

Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .