Sygnatura akt: XXVIII C 15759/21
Data wyroku: 2024-06-04 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: sędzia Tomasz Leszczyński

Sygn. akt XXVIII C 15759/21

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 czerwca 2024 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XXVIII Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Tomasz Leszczyński
Protokolant: sekretarz sądowy Mateusz Kowalski
po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2024 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. L. (1)iO. L.
przeciwko(...) S.A.z siedzibą wW.
o zapłatę, ewentualnie o zapłatę

1
Zasądza od(...) S.A.z siedzibą wW.łącznie na rzeczJ. L. (1)iO. L.kwotę 627.630,36 (sześćset dwadzieścia siedem tysięcy sześćset trzydzieści i 36/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi z opóźnienie od dnia 25 lipca 2023 roku do dnia zapłaty;

2
Oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3
Zasądza od(...) S.A.z siedzibą wW.łącznie na rzeczJ. L. (1)iO. L.kwotę 11.877 (jedenaście tysięcy osiemset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia tego wyroku do dnia zapłaty, w tym kwotę 10.800 (dziesięć tysięcy osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt XXVIII C 15759/21

UZASADNIENIE

Wyroku z dnia 4 czerwca 2024 roku
Powodowie:O. L.(poprzednioP.) iJ. L. (2)(poprzednioŁ.)(dalej także jako: kredytobiorcy, konsumenci)pozwem z dnia 28 września 2017 roku(data prezentaty)domagali się:

a
zasądzenia od(...) S.A.z siedzibą wW.na ich rzecz łącznie kwoty 584,52 zł, tj. zasądzenia na rzeczO. Ł.kwoty 292,26 zł oraz zasądzenie na rzeczJ. Ł.kwoty 292,26 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 16 maja 2017 r. do dnia zapłaty,

b
zasądzenia od pozwanego na ich rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictw(pozew k. 2-247).

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego strony pozwanej według norm prawem przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Ponadto pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powodów oraz zarzut braku interesu prawnego w żądaniu ustalenia(odpowiedź na pozew k. 248-489, pismo pełnomocnika pozwanego k. 868-881, 1092-1151, 1223-1232).
Po ostatecznym zmodyfikowaniu powództwa pismem z dnia 8 sierpnia 2022 r. (pismo powodów, data prezentaty k. 1174 i nast.) powodowie domagali się:

a
w przypadku uznania przez Sądumowy nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF z dnia 20 marca 2008 r. za nieważną - zasądzenia od(...) S.A.z siedzibą wW.na rzecz powodów-małżonków kwoty 627.630,36 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 lipca 2017 r. do dnia zapłaty,

b
zasądzenia od pozwanego na ich rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictw.

Powodowie sformułowali także roszczenia ewentualne.
Do dnia zamknięcia rozprawy strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie.(protokół rozprawy z dnia 4 czerwca 2024 roku – k.1254-1254v).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 20 marca 2008 r. została zawarta umowa kredytu, na podstawie którejBank (...) S.A.postawił do dyspozycjiO. P.(obecnieL.) orazJ. Ł.(obecnieL.) kwotę 310.000 zł na okres 360 miesięcy w celu sfinansowania zakupu spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...)położonego wW.przyul. (...)oraz refinansowanie poniesionych nakładów związanych z ww. zakupem i pokrycie opłat okołokredytowych.
Dowód: umowa – k. 122-129
Kredyt był oprocentowany według zmiennej stopy procentowej, stanowiącej sumę stawki LIBOR CHF 3M i stałej marży banku.
Kredyt był waloryzowany walutą CHF (§ 1 ust. 3). Kwota kredytu wyrażona w walucie CHF została określona na podstawie kursu kupna waluty CHF z tabeli kursowej banku z dnia i godziny uruchomienia kredytu/transzy kredytu (§ 7 ust. 1 zdanie drugie), a raty kapitałowo-odsetkowe miały być spłacane w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży z tabeli kursowej banku obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50 (§ 11 ust. 4). Umowa zawierała oświadczenie, że kredytobiorca został dokładnie zapoznany z warunkami udzielania kredytu złotowego waloryzowanego kursem waluty obcej, w tym w zakresie zasad dotyczących spłaty kredytu i w pełni je akceptuje oraz jest świadomy, że z kredytem waloryzowanym związane jest ryzyko kursowe, a jego konsekwencje wynikające z niekorzystnych wahań kursu złotego wobec walut obcych mogą mieć wpływ na wzrost kosztów obsługi kredytu (§ 29 ust. 1).
Dowód: umowa – k. 122-129.
Prawnym zabezpieczeniem kredytu była:

a
hipoteka kaucyjna na pierwszym miejscu na w/w nieruchomości do kwoty 465.000 zł,

b
cesja wierzytelności z ubezpieczenia od ognia i innych zdarzeń losowych na rzecz pozwanego,

c
ubezpieczenie niskiego wkładu własnego kredytu w(...) S.A.,

d
przelew na rzecz Banku praw z umowy ubezpieczenia na życie zawartej przez kredytobiorców na kwotę nie niższą niż 310.000 zł,

e
ubezpieczenie spłaty kredytu w(...) S.A.- stanowiące prawne zabezpieczenie spłaty kredytu na okres przejściowy do czasu przedłożenia w(...)odpisu księgi wieczystej nieruchomości potwierdzającego prawomocny wpis hipoteki ustanowionej na rzecz banku

Dowód: umowa – k. 122-129.
W dacie zawarcia powyższej umowy w pozwanym banku obowiązywał Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych – w ramach(...)hipotecznych o następującej treści: W ramach(...)występują dwie różne oferty: a. w złotych, b. w walutach (pkt I.2). Bank udziela kredytów i pożyczek złotowych waloryzowanych kursem następujących walut obcych: USD/EUR/CHF lub innych walut obcych wskazanych przez(...)według tabeli kursowej Banku (§ 1 ust. 2). Kredyt waloryzowany udzielany jest w złotych polskich, przy jednoczesnym przeliczeniu na wybraną przez Kredytobiorcę walutę obcą (§ 1 ust. 4). Wysokość każdej raty odsetkowej lub kapitało-odsetkowej kredytu waloryzowanego kursem przyjętej waluty określana jest w tej walucie, natomiast jej spłata dokonywana jest w złotych po uprzednim jej przeliczeniu wg kursu sprzedaży danej waluty, określonym w tabeli kursowej Banku na dzień spłaty (§ 24 ust. 2). Wysokość rat odsetkowych i kapitałowo-odsetkowych kredytu waloryzowanego wyrażona w złotych, ulega comiesięcznej modyfikacji w zależności od kursu sprzedaży waluty, według tabeli kursowej Banku na dzień spłaty (§ 24 ust. 3).
Dowód: regulamin – k. 373-378.
Zawarcie powyższej umowy zostało poprzedzone złożeniem przez stronę powodową zaakceptowanego przez bank wniosku o udzielenie kredytu w kwocie 310.000 zł, w walucie CHF. We wniosku wskazano, że zarówno powód jak i powódka w dacie zawarcia umowy nie prowadzili działalności gospodarczej. Powódka posiała wykształcenie wyższe, zaś powód licencjacie/inżynierskie. Powód w dacie zawarcia umowy pracował na podstawie umowy o pracę w firmie prywatnej jako grafik komputerowy, zaś powódka w dacie zawarcia umowy kredytu pracowała na podstawie umowy o prace w spółce z o.o. na stanowisku(...).
Dowód: wniosek – k. 378-386, zeznania powodów - k. 1170-1172
Kredyt został uruchomiony kwotą 310.000 zł stanowiącą równowartość kwoty 148.888,14 CHF. Strona powodowa w okresie od maja 2008 r. do dnia 02 września 2019 r. uiściła wobec pozwanego łącznie kwotę 627.630,36 zł tytułem spłaty kredytu. Kredyt został całkowicie spłacony w dniu 2 września 2019 r. .
Dowód: zaświadczenie k. 130-135, 963, 1205-1211, 1184-1189, zestawienie operacji i historia kredytu k. 1190-1191.
Strona powodowa oświadczyła, że zna, rozumie i akceptuje skutki stwierdzenia nieważności umowy oraz nie zgadza się na utrzymanie w mocy zawartych w umowie niedozwolonych postanowień umownych.
Dowód: oświadczenie – k. 961-962.
Pismem z dnia 25 kwietnia 2017 r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty kwoty 82.000 zł tytułem zwrotu nadpłaty należności wynikających z nienależytego wykonywania umowy kredytu zawartej przez strony.
Dowód: wezwanie wraz z wydrukiem z poczty polskiej potwierdzającym doręczenie wezwania pozwanemu - k. 141-144
W dniu 12 maja 2017 r. powodowie skierowali do sądu wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, wnosząc o zawezwanie przeciwnika (tj. pozwanego banku) do zawarcia ugody, na mocy której bank zapłaci na rzecz wnioskodawcy kwot wskazanych w przedmiotowym wezwaniu tytułem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, których wysokość została ustalona w oparciu o niedozwolone postanowienia umowne znajdujące się w umowie kredytu. Do zawarcia ugody nie doszło.
Dowód: wniosek o zawezwanie do próby ugodowej k. 145-149, protokół z posiedzenia z dnia 19.07.2017 r. k. 150.
Powodowie zaciągnęli kredyt w celu uzyskania środków na zakup nieruchomości przeznaczonej na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych. W dacie zawarcia umowy powodowie nie byli jeszcze małżeństwem, jednakże w dacie pobrania przez pozwany bank pierwszej raty kredytu, tj. w maju 2008 r. powodowie byli już małżeństwem (zawarcie związku małżeńskiego w dniu 26.04.2008 r.) Nieruchomość ta nie była wynajmowana ani wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Powodowie nie negocjowali postanowień umowy kredytu dotyczących powiązania z kursem waluty obcej i sposobu przeliczeń kursowych. Po sprawdzeniu zdolności kredytowej zaproponowano im kredyt we frankach szwajcarskich i wskazano, że kredyt powiązany z CHF będzie korzystniejszy niż kredyt złotówkowy. Przed zawarciem umowy przedstawiciel banku nie powiedział powodom, w jaki sposób jest tworzona tabela kursowa banku, w jaki dokładnie sposób ryzyko kursowe związane z kredytem przekłada się na wysokość rat i zadłużenia kredytobiorcy, nie przedstawił historycznego wykresu kursu CHF/PLN, nie przedstawił symulacji obrazującej wpływ zmian kursu CHF/PLN na wysokość rat kredytu i zadłużenie wyliczane w PLN. W czasie zawierania umowy kredytu powodowie nie mieli dochodów ani oszczędności w CHF oraz nie mieli żadnego wykształcenia ani doświadczenia zawodowego w dziedzinach ekonomii, finansów i bankowości. Powodom nie wspomniano o ryzykach i zagrożeniach zaproponowanego kredytu, nie pokazana żadnych symulacji. Powodów zapewniano, że frank szwajcarski jest walutą stabilną.
Dowód: przesłuchanie powodów – k. 1170-1172.
Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły wymienione dokumenty, których treść ani autentyczność nie była kwestionowana przez strony, oraz zeznania strony powodowej, które były spójne, logiczne, konsekwentne i pobawione sprzeczności oraz znajdowały potwierdzenie w pozostałych dowodach. Powyższe dowody były wystarczające dla oceny stanowisk i żądań stron, a pozostałe dowody nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd pominął dowód z zeznań świadkaM. D., jako mający częściowo wykazać fakty wykazane zgodnie z twierdzeniami wnioskodawcy, a częściowo fakty nieistotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z punktu widzenia oceny ważności umów zawartych pomiędzy bankiem, a konsumentem nie ma bowiem znaczenia dla sprawy praktyka bankowa i obowiązujące u pozwanego procedury. Dokonując incydentalnej kontroli konkretnej umowy zawartej przez konsumenta, konieczne jest zbadanie towarzyszących jej okoliczności, nie zaś generalny sposób funkcjonowania pozwanego. Trudno poprzez sformułowaną przez pozwanego tezę, dążyć do ustalenia reguł wykładni umowy określonych wart. 65 § 2 k.c., skoro powodowie nie negocjowali z pozwanym warunków umów przed nawiązaniem spornych stosunków prawnych. Umowy te zostały bowiem zawarte na zasadzie adhezyjnej, gdzie ich treść, zostały przedstawione, czy wręcz narzucone powodom przez pozwanego. Z tego też puntu widzenia ww. dowód podlegał pominięciu, na podstawieart. 2352§ 1 pkt 2 k.p.c.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo jest zasadne niemalże w całości.
Status konsumenta i przedsiębiorcy.
Dowody przeprowadzone w sprawie nie budzą wątpliwości co do tego, że umowa kredytu wiąże się z działalnością gospodarczą pozwanego, a zarazem brak jest takiego związku w przypadku kredytobiorcy, a zatem należy go uznać za konsumenta (art. 221k.c.).
Indywidualne uzgodnienia.
Ciężar dowodu, że postanowienia umowy wprowadzające powiązanie kredytu z kursem CHF i określające sposób przeliczeń kursowych zostały indywidualnie uzgodnione, spoczywał na banku (art. 3851§ 4 k.c.), który temu ciężarowi nie sprostał - nie można bowiem uznać „wyboru waluty” kredytu przez konsumenta za negocjacje, skoro sprowadza się to jedynie do zatwierdzenia jednej z kilku możliwości oferowanych przez bank, zaś sam sposób przeliczania kursów walut był ustalany jednostronnie przez bank. Natomiast postanowienia regulaminu z samej swojej istoty nie podlegały negocjacjom.
Klauzula ryzyka kursowego.
Klauzula ryzyka kursowego (§ 1 ust. 3 umowy) określa główne świadczenie umowy kredytu, lecz nie została sformułowana w sposób jednoznaczny (art. 3851§ 1 k.c.), ponieważ analiza treści umowy i okoliczności jej zawarcia nie pozwala na stwierdzenie, że kredytobiorca został należycie poinformowany o konsekwencjach ryzyka kursowego związanego z umową. Informacja ta powinna jednoznacznie wskazywać na to, że ryzyko kursowe jest nieograniczone i obejmować realne przykłady obrazujące charakter tego ryzyka i jego potencjalne skutki, w tym w szczególności historyczny wykres kursu CHF/PLN za okres co najmniej kilkunastu lat i symulację wpływu wzrostu tego kursu o co najmniej kilkadziesiąt procent na wysokość rat kredytu i zadłużenia kredytobiorcy liczone w PLN. Tymczasem informacje udzielone przez pozwany bank tych wymogów nie spełniały.
Klauzule przeliczeniowe.
Do klauzul przeliczeniowych zawartych w § 7 ust. 1 zdaniu drugim umowy i § 11 ust. 5 umowy znajduje zastosowanieart. 47943k.p.c.(mający w niniejszym wypadku nadal zastosowanie na podstawie art. 9 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw). Na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone zostało wpisane stosowane przez pozwany bank postanowienia o tożsamej treści (pozycja nr 5743 i 7770). Zgodnie zart. 47943k.p.c., wyroki Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów mają skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanych za niedozwolone postanowień wzorca umowy do rejestru. Na powyższy skutek stosowaniaart. 47943k.p.c.wskazano w orzecznictwie1 i pozostaje on w zgodzie z celamiart. 6 i 7dyrektywy 93/13.2 Niemniej jednak, indywidualna kontrola postanowienia umownego także prowadzi do wniosku, że stanowi ono niedozwolone postanowienie umowneart. 3851§ 1 k.c.).
Klauzule przeliczeniowe (§ 7 ust. 1 zdanie drugie umowy, § 11 ust. 4 umowy i § 24 ust. 2 i 3 regulaminu) nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny(art. 3851§ 1 zd. 2 k.c.), tj. prostym i zrozumiałym językiem (art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG), ponieważ ich treść nie pozwala na stwierdzenie, w jaki sposób pozwany bank ustala kurs CHF dla celu wykonania umowy kredytu, a także kształtują one prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (art. 3851§ 1 k.c.). W oparciu o te postanowienia kredytobiorca został obciążony koniecznością pokrywania kosztów spreadu, pomimo że koszty te nie odpowiadały żadnej usłudze świadczonej przez bank na rzecz klienta, a w umowie brak jest jednoznacznej informacji o tym, że konsument ponosi takie koszty, jaka jest ich wysokość i z czego one wynikają. Ponadto klauzule przeliczeniowe dawały pozwanemu bankowi całkowitą swobodę w sposobie kształtowania wysokości kursu waluty obcej, ponieważ postanowienia umowy w żaden sposób nie precyzowały, w oparciu o jakie zasady kurs waluty obcej miał być ustalany przez bank, a zatem bank mógł ustalić ten kurs na dowolnym poziomie W rezultacie bank w oparciu o klauzule przeliczeniowe uzyskał rzeczywistą możliwość dowolnego kształtowania wysokości świadczeń kredytobiorcy, co jest w oczywisty sposób sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta.
Sąd dokonał oceny, czy postanowienia umowne są niedozwolone (art. 3851§ 1 k.c.), według stanu z chwili zawarcia umowy.3 Tym samym dla powyższej oceny nie miały żadnego znaczenia okoliczności takie jak sposób wykonywania umowy, wieloletnie wykonywanie umowy przez kredytobiorcę bez żadnych zastrzeżeń, faktyczny sposób ustalania wysokości kursów waluty obcej przez bank i ich relacja do innych kursów występujących na rynku, późniejsze zmiany regulaminu pozwanego banku, późniejsze zmiany stanu prawnego (w szczególności wejście w życie ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw) czy kwestia ewentualnego zawarcia przez strony aneksu do umowy kredytu upoważniającego kredytobiorcę do spłaty rat kredytu bezpośrednio w walucie obcej. Dla oceny abuzywności klauzul przeliczeniowych nie miało znaczenia, że wybór kredytu powiązanego z kursem waluty obcej pozwalał kredytobiorcy na skorzystanie z niższego oprocentowania (LIBOR CHF).
Zgodnie zart. 3851§ 1 k.c., niedozwolone postanowienia umowne nie wiążą konsumenta, zatem brak jest podstaw do modyfikacji tych postanowień lub uznania, że nie wiążą one konsumenta jedynie w pewnym zakresie ani uzupełnienia powstałej po tych postanowieniach „luki” jakąkolwiek treścią, w tym w szczególności przepisami prawa krajowego. Odmienne zapatrywanie byłoby sprzeczne z brzmieniem oraz celem przepisówart. 3851§ 1 k.c.i art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG.4 Przede wszystkim zaś uzupełnienie umowy przepisem prawa krajowego nie może mieć miejsca w sytuacji, w której usunięcie z umowy nieuczciwego warunku prowadzi do jej nieważności, która jest akceptowana przez konsumenta,5 zaś w niniejszej sprawie kredytobiorca nie zgodził się na obowiązywanie umowy z nieuczciwymi warunkami ani na uzupełnienie jej treści przepisem prawa krajowego, natomiast wyraził zgodę na stwierdzenie nieważności umowy, będąc świadomym wynikających z tego konsekwencji. Co więcej, przepisem krajowym służącym uzupełnieniu treści umowy nie mógłby byćart. 358 § 2 k.c.w brzmieniu obowiązującym od dnia 24.01.2009 r., ponieważ jest on przepisem prawa krajowego o charakterze ogólnym, który nie ma zastosowania konkretnie do umów zawieranych pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem6, a ponadto ma on zastosowanie tylko „jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej” (art. 358 § 1 k.c.), a zatem nie dotyczy on zobowiązań wynikających z umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, w której świadczenia zostały oznaczone w walucie polskiej, natomiast w walucie obcej jest wyrażane tylko saldo zadłużenia.
Klauzule przeliczeniowe określają świadczenia główne w rozumieniuart. 3851§ 1 k.c., ponieważ nie tylko samo powiązanie kredytu z walutą obcą, ale również sposób dokonywania przeliczeń kursowych koniecznych do realizacji takiej umowy określają samą istotę umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej. Uznanie tych klauzul za niedozwolone postanowienia umowne skutkuje nieważnością całej umowy kredytu7 (art. 58 § 1 k.c.), ponieważ skoro określają one sposób wykonania umowy kredytu, to bez nich nie jest wiadomo, jak ta umowa ma być wykonywana, a zatem umowa ta po wyłączeniu z niej klauzul przeliczeniowych nie może dalej obowiązywać (w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG).
Bezwzględna nieważność umowy.
Brak jest podstaw do uznania umowy kredytu za bezwzględnie nieważną. Zawieranie umów kredytu powiązanych z walutą obcą (indeksowanych i denominowanych) jest i było dopuszczalne w świetleart. 3531k.c.iart. 69 ustawy Prawo bankowew brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy. Treść umowy nie naruszała także zasady nominalizmu (art. 358 § 1 k.c.w brzmieniu obowiązującym do dnia 23.01.2009 r.), skoro kredytu udzielono w walucie polskiej, zaś CHF stanowił jedynie walutę indeksacji. Jak wyjaśniono wcześniej, postanowienia umowne dające bankowi całkowitą swobodę w kształtowaniu kursu waluty obcej stanowią niedozwolone postanowienia umowne (art. 3851§ 1 k.c.), co wyłącza możliwość uznania ich za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) lub sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do waluty obcej (art. 3531k.c.).8
Świadczenie nienależne.
Nieważność umowy kredytuex tuncoznacza, że wszystkie świadczenia spełnione na jej podstawie stanowią świadczenia nienależne (condictio sine causa) podlegające zwrotowi na podstawieart. 405 k.c.w zw. zart. 410 § 1 k.c.Natomiast fakt, że bankowi przysługuje wobec kredytobiorcy analogiczne roszczenie sam z siebie nie może uzasadniać oddalenia powództwa kredytobiorcy o zapłatę na podstawieart. 411 pkt 2 lub 4 k.c.9 Nie zachodzą także przesłanki do zastosowaniaart. 409 k.c.lubart. 5 k.c.
W niniejszej sprawie powodowie dochodzili zasądzenia na ich rzecz od pozwanego jedynie kwoty627.630,36uiszczonej w wykonaniu przedmiotowej umowy kredytu. - Sąd w punkcie 1. wyroku uwzględnił powództwo o zapłatę powyższej kwoty w całości.
Sposób zasądzenia świadczenia.
W dacie zawarcia umowy powodowie nie byli jeszcze małżeństwem, jednakże w dacie pobrania przez pozwany bank pierwszej raty kredytu, tj. w maju 2008 r. powodowie byli już małżeństwem (zawarcie związku małżeńskiego w dniu 26.04.2008 r.) i razem spłacali raty kredytu z majątku wspólnego.
Na marginesie Sąd wskazuje, że zasądzenie miało charakter łączny co wynika z faktu, iż powodowie pozostają w ustroju wspólności ustawowej i tego rodzaju o rozstrzygnięcie wynikało z treściart. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku – Kodeks rodzinny i opiekuńczy(tj. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1359 ze zm.) który ustawania tzw. współwłasność łączną.
Przedawnienie.
Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego przedawnia po upływie wynikającego zart. 118 k.c.terminu 6 lat na koniec roku kalendarzowego (10 lat co do roszczenia o zwrot świadczeń spełnionych przed dniem 9.07.2018 r., zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw). Termin przedawnienia roszczenia konsumenta o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie umowy kredytu, która jest nieważna bądź zawiera niedozwolone postanowienia umowne rozpoczyna bieg z dniem, w którym konsument dowiedział się (lub przy zachowaniu należytej staranności powinien był się dowiedzieć) o tym, że umowa jest nieważna lub że zawiera niedozwolone postanowienia umowne.10, a z przeprowadzonych dowodów wynika, że miało to miejsce najwcześniej w 2021 r. Wobec tego w tym roku rozpoczął się bieg terminu przedawnienia (art. 120 § 1 k.c.) roszczenia kredytobiorcy o zapłatę, który nie upłynął jeszcze w dniu złożenia pozwu, kiedy to doszło do przerwania biegu tego terminu (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.). Tym samym roszczenie strony powodowej nie jest przedawnione.
Odsetki.
Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego stanowi roszczenie bezterminowe, a zatem staje się wymagalne po wezwaniu do zapłaty (art. 455 k.c.). Jednocześnie skuteczność dochodzenia zwrotu powyższego świadczenia przez konsumenta nie może być uzależniona od złożenia przez niego oświadczenia, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy nieuczciwych warunków umownych i wyraża zgodę na uznanie umowy za nieważną.11 Wezwanie do zapłaty nastąpiło z chwilą doręczenia pozwanemu odpisu pisma modyfikującego powództwo (k. 1174) w dniu 24 lipca 2023 r. (k. 1218), co oznacza, że pozwany popadł w opóźnienie z dniem 25 lipca 2023 r. i od tej daty na podstawieart. 481 § 1 i 2 k.c.zostały od niego zasądzone odsetki ustawowe za opóźnienie.
W niniejszej sprawie kwota należności głównej została zasądzona wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od następnego dnia po doręczeniu pozwanemu odpisu pozwu z załącznikami, z którego wynikało wprost: czego i na jakiej podstawie powodowie domagali się od swego przeciwnika procesowego.
Trzeba także podkreślić, że w świetle wyroku TSUE z dnia 7 grudnia 2023 r. C-140/22 skutek wynikający z oświadczenia konsumenta o skutkach nieważności umowy oraz o odmowie potwierdzenia jej zapisów, może prowadzić jedynie do zrzeczenia się ochrony wynikającej z dyrektywy 93/13, zaś nie może być odnoszony do wymagalności roszczenia kredytobiorców – konsumentów.
Sąd oddalił w punkcie 2 wyroku - żądanie ostatecznie zmodyfikowanego pozwu o zasądzenie na rzecz powodów od pozwanego odsetek od dnia pierwszego po dniu posiedzenia pojednawczego, które odbyło się w dniu 17 lipca 2017 r., ponieważ wniosek o zawezwanie nie zawierał żadnych ustępstw na rzecz pozwanego, ponadto dotyczył zarówno kwestii abuzywności, jak i nieważności umowy, brak natomiast w nim ostatecznego stanowiska co do skorzystania z przysługujących konsumentowi uprawnień.
Koszty procesu.
Stosownie do wyniku postępowania, pozwany został na podstawieart. 100 zdanie 2 k.p.c.obciążony całymi kosztami procesu obejmującymi kwoty:
- 1.000 zł tytułem równowartości opłaty od pozwu,
- 17 zł tytułem równowartości opłaty skarbowej od pełnomocnictwa,
- 60 zł (2x30zł) tytułem opłaty sądowej od pisma rozszerzającego powództwo,
- 10.800zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcowskich.
Od kwoty 11.877 zł zasądzono odsetki ustawowe za opóźnienie zgodnie zart. 98 § 11k.p.c.

sędzia Tomasz Leszczyński
1 por.:
- uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20.11.2015 r., III CZP 17/15,
- wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7.07.2021 r. I CSKP 222/21,
- wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.05.2022 r., II CSKP 796/22,
2 por.:
- pkt 44 wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 26.04.2012 r., C-472/10,N. H.,
- pkt 47 wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21.12.2016 r., C-119/15,Biuro (...)
3 por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20.06.2018 r., III CZP 29/17,
4 por.:
- wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 3.10.2019 r., C-290/18,D.,
- wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 29.04.2021 r., C-19/20,Bank (...),
5 por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 8.09.2022 r., C-80/21 - C-82/21,(...), pkt 78,
6 por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 8.09.2022 r., C-80/21 - C-82/21,(...), pkt 76,
7 por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.12.2019 r., V CSK 382/18,
8 por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2022 r., III CZP 40/22,
9 por.:
- uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16.02.2021 r., III CZP 11/20,
- uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z mocą zasady prawnej z dnia 7.05.2021 r., III CZP 6/21,
10 por.:
- wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 9.07.2020 r.,(...)Bank (...), C-698/18 i C-699/18,
- wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16.07.2020 r.,C.iB.B.V. A., C-224/19 i C-259/19,
- wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22.04.2021 r.,(...)(...), C-485/19,
- wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10.06.2021 r.,(...), C-776/19 - C-782/19,
- wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 8.09.2022 r.,(...), C-80/21 – C-82/21,
- uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z mocą zasady prawnej z dnia 7.05.2021 r., III CZP 6/21,
- uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13.01.2022 r., III CZP 61/22
11 por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 7.12.2023 r., C-140/22,(...), pkt 59, 65,