Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 2618/21
Data wyroku: 2023-04-26 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Skarga pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 kc

III Ca 2618/21

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 6 października 2021 r. Sąd Rejonowy w Kutnie, w sprawie z powództwaH. T.iG. M.przeciwkoS. W.iR. W.o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną:

1
oddalił powództwo,

2
zasądził solidarnie odH. T.iG. M.na rzecz solidarnieS. W.iR. W.kwotę 5.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Apelację od tego rozstrzygnięcia wniosły powódki zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1
naruszenie prawa procesowego tj.art. 233 § 1 kpcpoprzez nierozważenie w sposób wszechstronny zebranego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w sprawie, bez wskazania jednoznacznego kryterium oraz argumentacji pozwalającej na weryfikację dokonanej oceny w przedmiocie uznania dowodu za wiarygodny bądź też jego zdyskwalifikowania w zakresie ustalenia w oparciu o zeznania pozwanych , że nie wiedzieli oni o tym, że czynność zbycia nieruchomości doprowadzi do pokrzywdzenia wierzycieli oraz że nie doszło do niewypłacalności dłużnika rozumianej jako niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzycieli w sytuacji, gdy Sąd Ustalił, że pozwani są sąsiadamiM. S., którzy dzierżawili od niego przedmiotową nieruchomość, powódki chciały sprzedać nieruchomość zarządzając nią w imieniu brata jednak do sprzedaży doszło pod ich nieobecność, przy czym pozwanym została przekazana informacja, żeM. S.posiada zadłużenie względem powódek i uzyskali zapewnienie, że ich dłużnik dokona spłaty swojej wierzytelności, a samo zbycie spowodowało pokrzywdzenie powódek,

2
naruszenie prawa materialnego tj.art. 527 § 3 i 4 kcpoprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy pozwani byli zM. S.w bliskich stosunkach i stałych stosunkach gospodarczych jako sąsiedzi i osoby korzystające z przedmiotowej nieruchomości z tytułu umowy dzierżawy, zatem istniało domniemanie, że pozwani mieli świadomość, że działał on ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli,

3
naruszenie prawa procesowego tj.art. 98 § 1 kpcpoprzez jego zastosowanie iart. 102 kpcpoprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zachodził przypadek szczególnie uzasadniony, dający podstawę do nieobciążania powódek kosztami bowiem zasądzenie kosztów na rzecz pozwanych było sprzeczne z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego, powódki zgłosiły roszczenie będąc przekonane o zasadności roszczenia, będą w trudnej sytuacji majątkowej i życiowej, nie mając możliwości zaspokojenia swoich roszczeń od wielu lat, zostając oszukanymi przez swojego brata.

W związku z tym skarżące wniosły o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie zgodnie z żądaniem powódek oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Pozwani wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie od powódek kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
apelacja jest niezasadna i jako taka nie podlega uwzględnieniu.
Sąd odwoławczy w całości podziela ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, przyjmując je za własne, czyniąc integralną częścią poniższych rozważań. Wobec powyższego nie widzi konieczności ich ponownego, szczegółowego przytaczania. (por. wyrok SN z dnia 22 sierpnia 2002 roku, V CKN 348/00, Lex nr 52761, Prok. i Pr. 2002/6/40) Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił Sądowi rozpoznającemu apelację na konstatację, że dokonane przez Sąd Rejonowy rozstrzygnięcie, oparte na wnioskach wywiedzionych z przeprowadzonego dotychczas postępowania było prawidłowe.
Pełnomocnik powódek sformułował w apelacji zarzuty dotyczące naruszenia zarówno norm prawa materialnego, jak i norm prawa procesowego. W pierwszej kolejności należy odnieść się do przypisywanych Sądowi I instancji uchybień procesowych, gdyż z istoty rzeczy wnioski w tym zakresie determinują kierunek dalszych rozważań.
Oceniając zarzuty naruszenia przepisówart. 233 § 1 k.p.c.należy wskazać, iż podniesione zostały one jedynie w związku z zarzutem naruszenia przepisuart. 527 § 3 i 4 k.c.i tylko w kontekście ustalenia przez Sąd meritii, iż pozwani dokonując zakupu nieruchomości od brata powódek wiedzieli lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć o tym, że dłużnik posiada zadłużenie wobec powódek oraz że niewypłacalność dłużnika powstała na skutek dokonania przez niego tej właśnie czynności prawnej.
Zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.nie jest trafny. Zgodnie treściąart. 233 § 1 k.p.c.sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Taka ocena dokonywana jest na podstawie przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego doświadczenia życiowego, a ponadto powinna uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i – ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Zarówno w literaturze jak i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że ocena powyższa oparta nadto być musi na wszechstronnym rozważeniu zgromadzonego materiału dowodowego, przez co należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych środków dowodowych, a mających znaczenie dla ich mocy i wiarygodności. W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I instancji nie dopuścił się naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.Wielokrotnie w orzecznictwie sądów odwoławczych oraz Sądu Najwyższego podnoszono, iż zgłoszony w apelacji zarzut naruszeniaart. 233 § 1może zostać uwzględniony jedynie w przypadku wykazania jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając, a także w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych(por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2008 r. I ACa 180/08, OSA 2009/6/55, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r. II CKN 817/00, nie publik., LEX 56906).Natomiast nie czyni zarzutu tego skutecznym przedstawianie przez skarżącego własnej wizji stanu faktycznego w sprawie, opartej na dokonanej przez siebie odmiennej ocenie dowodów, a nawet możliwość w równym stopniu wyciągnięcia na podstawie tego samego materiału dowodowego odmiennych wniosków(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r. VI ACa 306/08; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2008r. I ACa 180/08, OSA 2009/6/55, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r. II CKN 817/00, LEX 56906; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2001 r. IV CKN 970/00, nie publik., LEX 52753; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 r. II CKN 572/99, nie publik., LEX 53136).
Sąd Rejonowy przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe o właściwym kierunku i zakresie, zebrane w jego wyniku dowody poddał prawidłowej ocenie i poczynił na ich podstawie poprawne ustalenia faktyczne. Zgodnie z przepisemart. 527 § 1 k.c.gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
Słusznie uznał Sąd Rejonowy, że w niniejszej sprawie do takiego pokrzywdzenia nie doszło. Bezsporny jest fakt, że pozwani wiedzieli o zobowiązaniu dłużnika wobec powódek, bowiem przy wcześniejszych negocjacjach prowadzonych przez powódki pozwani byli informowani, że suma uzyskana ze sprzedaży miała zostać przeznaczona na spłatę wierzycieli, w tym powódek. Należy podkreślić, że wierzytelności obu powódek z tytułu zachowku, były już stwierdzone prawomocnymi wyrokami zaocznymi wydanymi w dniu 14 kwietnia 2014 r. , a do zaskarżonej czynności doszło w dniu 5 września 2019 r. W tym czasie powódki dysponowały pełnomocnictwem dłużnika do zarządzania nieruchomością , łącznie z jej sprzedażą, ale czynności tej nie dokonały i nie zaspokoiły się z uzyskanej kwoty.
Rację ma również Sąd Rejonowy wskazując, że w sprawie trudno mówić o zaistnieniu niewypłacalności dłużnika, rozumianej jako niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzyciela, bowiem ze sprzedaży nieruchomości otrzymał kwotę 75.000 złotych , która wystarczyłaby na zaspokojenie długu względem powódek, przynajmniej w zakresie należności głównych, jednakże dłużnik rozdysponował uzyskana kwotą w inny sposób, ale na to pozwani nie mieli żadnego wpływu. NadtoM. S.nie wyzbył się całego swego majątku. Zarówno w dacie zawarcia w/w umowy sprzedaży z dnia 5 września 2019 r., w dacie wyrokowania, jak i obecnieM. S.pozostaje właścicielem zabudowanej nieruchomości, stanowiącejdziałkę nr (...), położonej w miejscowościK., gminaO., powiat(...), o powierzchni 0,3804 ha. W sprawie egzekucyjnej Km 438/19 w dniu 26 marca 2020 r. został sporządzony operat szacunkowy, w którym określono wartość rynkową powyższej nieruchomości na kwotę 82.700 zł, ale powódki nie były zainteresowane przejęciem nieruchomości.
W świetle powyższych rozważań zarzuty skarżących, że czynność z dnia 5 września 2019 r. sprzedaży nieruchomości stanowiącej własność dłużnika została dokonana z pokrzywdzeniem powódek są całkowicie chybione.
Niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów procedury w zakresie kosztów postępowania tj.art. 98 § 1 kpci102 kpc, bowiem powódki były od początku reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, którego rola było przedstawienie powódkom stanu prawnego w zakresie dochodzonego przez nich roszczenia, a zatem nie można zasadnie twierdzić, że powództwo zostało oparte wyłącznie na przeświadczeniu powódek o jego zasadności. Na skutek wytoczonego powództwa pozwani byli zmuszeni po podjęcia obrony, zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika, a zatem nie ma powodu, aby na nich przerzucić ciężar finansowy sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 kpcoddalił apelacje i orzekł o kosztach postępowania na podstawieart. 98 § 1 k.p.c., kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.