Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKz 1013/24
Data wyroku: 2024-10-09 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia () Teresa Jędrzejas-Paluch

Sygn. aktII AKz 1013/24

POSTANOWIENIE
Dnia 9 października 2024 roku
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnymw składzie:
Przewodniczący:  sędzia SO (del.) Teresa Jędrzejas-Paluch
Protokolant:   Beata Deka
po rozpoznaniu w sprawieR. K.oskarżonego o przestępstwo zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.przy zast.art. 12 § 1 k.k.
zażalenia wniesionego przez świadka adw.M. G.na postanowienie Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt III K 10/21,
w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej
na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.

postanawia
uchylić zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2024 roku, sygn. akt III K 10/21, Sąd Okręgowy w Rybniku, na podstawieart. 180 § 2 k.p.k., zwolnił świadka adw.M. G.z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej co do faktów związanych z wykonywanymi przez niego usługami i świadczoną pomocą prawną wKancelarii Adwokackiej (...)prowadzonej wK.przyul. (...)na rzecz oskarżonegoR. K.w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwą(...), formułując szereg pytań do świadka w tym zakresie. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Okręgowy lakonicznie wskazał, że ustalenie tych okoliczności nie jest możliwe za pomocą innych dowodów, a pozyskanie informacji odnośnie wiedzy, jaką dysponujeadw. M. G.we wskazanym zakresie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie sądu pierwszej instancji, zwolnienie z tajemnicy adwokackiej w tym zakresie jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył świadek adwokatM. G., zaskarżając je w całości i zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę i mający wpływ na treść orzeczenia, a polegający na bezzasadnym przyjęciu, że przesłuchanie w charakterze świadka adw.M. G.co do faktów objętych tajemnicą adwokacką jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości i okoliczność ta nie może być ustalona na podstawie innego dowodu, podczas gdy fakty, o których miałby zeznawać adw.M. G.mogą być ustalone w oparciu o inne środki dowodowe. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez odmowę zezwolenia na przesłuchanie w charakterze świadkaadw. M. G..
Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treściąart. 6 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturzetajemnicą zawodową objęte jest wszystko to, czego adwokat dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej. Celem tej regulacji prawnej jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa jednostki do prawnej ochrony jej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym, wynikającego wprost z treściart. 47 Konstytucji RPoraz zapewnienie prawidłowych, bo opartych na dyskrecji i wynikającym stąd zaufaniu, relacji pomiędzy adwokatem a jego klientem.
W celu realizacji powyższego prawa jednostki ustawodawca wart. 178 pkt 1 k.p.k.statuował bezwzględny zakaz dowodowy dotyczący przesłuchania w charakterze świadka obrońcy albo adwokata lub radcy prawnego działającego na podstawieart. 245 § 1 k.p.k., co do faktów, o których ten dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę, jak również względny zakaz wynikający z regulacji przyjętej wart. 180 § 2 k.p.k.Zgodnie bowiem zart. 180 § 2 k.p.k.osoby obowiązane do zachowania określonej tajemnicy zawodowej, w tym w szczególności tajemnicy adwokackiej, mogą być przesłuchane co do faktów objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu.
Mając powyższe w polu widzenia zauważyć trzeba, że Sąd Okręgowy zwalniając z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej adw.M. G.wskazał, że jedynie jego przesłuchanie może doprowadzić do ustalenia okoliczności związanych z wykonywanymi przez niego usługami i świadczoną pomocą prawną na rzecz oskarżonegoR. K.w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwą(...).
Słusznie jednak wskazano w zażaleniu, że odnośnie pomocy prawnej i usług świadczonych na rzecz oskarżonego Sąd Okręgowy dysponuje dowodami w postaci wyjaśnień oskarżonego, korespondencji mailowej oskarżonego z adwokatem oraz innej dokumentacji, w tym Regulaminu korzystania z usługi(...).
Natomiast podkreślić w tym miejscu należy, że „brak możliwości ustalenia danej okoliczności na podstawie innego dowodu" - w rozumieniu regulacji zart. 180 § 2 k.k.- zachodzi wyłącznie wówczas, gdy nie ma innych dowodów, na podstawie których można ustalić istotne dla sprawy okoliczności (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 1 grudnia 2015 roku sygn. akt II AKz 452/15, Prok. i Pr.-wkł. 2016/7–8, poz. 33). Analogiczne stanowisko wyrażone zostało w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 1995 roku, I KZP 15/94, gdzie wprost wskazano, że „niemożność dokonania ustaleń przy pomocy innych środków dowodowych zachodzi wtedy, gdy po wyczerpaniu istniejących w danej sprawie źródeł dowodowych nie można było ustalić określonej okoliczności (OSNKW 1995/1–2, poz. 1). Stąd też rację ma skarżący podnosząc, że poczynienie ustaleń faktycznych w omawianym zakresie winno zostać dokonane na podstawie analizy i oceny innych dostępnych dowodów, zaś za niedopuszczalne uznać trzeba weryfikowanie wiarygodności tych dowodów poprzez zeznania adwokataM. G.w zakresie wiedzy jaką powziął, udzielając oskarżonemuR. K.pomocy prawnej.
Jednocześnie, trafnie podnosi skarżący, iż Sąd Okręgowy w żaden sposób nie wykazał, iż zwolnienie go z tajemnicy adwokackiej jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości. W istocie, z uzasadnienia negowanego orzeczenia nie wynika, aby kwestie, których dotyczyć miałyby zeznania adwokata były okolicznościami o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wniosek dowodowy o przesłuchanieadw. M. G.w charakterze świadka złożył oskarżony celem wykazania okoliczności, w jakich były one tworzone, w szczególności, czy oskarżony sugerował, by były one zawiłe, niezrozumiałe, trudne dla konsumenta (k. 11167). Z kolei, lista pytań do świadka przedłożona została sądowi przezR. K.z uzasadnieniem, iż pytania zapewnią, że „wszystkie aspekty współpracy są dokładnie zbadane, co może być kluczowe dla zrozumienia całego kontekstu i dla przygotowania się do dalszych kroków prawnych”. W ocenie sądu odwoławczego, wniosek dowodowy złożony przez oskarżonego dotyczy okoliczności, które nie mają kluczowego znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Skoro zatem dla zwolnienia adwokata z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej spełnione muszą zostać wszystkie przesłanki określone dyspozycją przepisuart. 180 § 2 k.p.k., to ich niespełnienie musi skutkować odstąpieniem od zwolnienia adwokata z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w części dyspozytywnej.

ZARZĄDZENIE
- o treści postanowienia powiadomić adwokatM. G., oskarżonego i jego obrońcę, prokuratora;
- akta zwrócić.
Katowice, dnia 9 października 2024 roku