Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 340/24
Data wyroku: 2024-07-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Dariusz Mizera
Słowa kluczowe: Zachowek
Podstawa prawna: art. 991 kc

Sygn. akt II Ca 340/24

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 lipca 2024 r.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący

Sędzia Dariusz Mizera

po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2024 r. w Piotrkowie Trybunalskim
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaD. G.iG. M.
przeciwkoJ. K.
o zachowek
na skutek apelacji wniesionej przez powódkęD. G.
od wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim
z dnia 13 listopada 2023 r. sygn. akt I C 504/22

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym w ten sposób, że:

a/ zasądza od pozwanejJ. K.na rzecz powódkiD. G.kwotę 52.231,25 zł ( pięćdziesiąt dwa tysiące dwieście trzydzieści jeden złotych dwadzieścia pięć groszy);
b/ zasądza od pozwanejJ. K.na rzecz powódkiD. G.kwotę 5.276,00 zł ( pięć tysięcy dwieście siedemdziesiąt sześć złotych) z ustawowymi odsetkami za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu ;

2
zasądza od pozwanejJ. K.na rzecz powódkiD. G.kwotę 5.312,00 zł ( pięć tysięcy trzysta dwanaście złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanej odpisu wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą.

Dariusz Mizera
Sygn. akt II Ca 340/24

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 10 maja 2022 roku powódkaD. G., zastąpiona przez adwokata, domagała się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanejJ. K.– małoletniej reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawowąA. K. (1)/pierwotnieK./ kwoty 70.000,00 złotych wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia powództw do dnia zapłaty, tytułem zachowku poA. K. (2)zmarłej dnia(...)roku oraz zasądzenia zwrotu kosztów procesu /k-4/.
W pozwie z dnia 10 maja 2022 roku powódkaG. M., zastąpiona przez adwokata, domagała się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanejJ. K.– małoletniej reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawowąA. K. (1)/pierwotnieK./ kwoty 70.000,00 złotych wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia powództw do dnia zapłaty, tytułem zachowku poA. K. (2)zmarłej dnia(...)roku oraz zasądzenia zwrotu kosztów procesu /k-29/.
Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2022 roku zarządzono połączenie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia /k-64/.
Przedstawicielka ustawowa małoletniej pozwanejJ. A.K./poprzednioK./, zastąpiona przez radcę prawnego, nie uznała powództwa ani co do zasady, jak i co do wysokości /k-52 do k-54 oraz k-76 do k-78/.
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z powództwaD. G.,G. M.przeciwkoJ. K.małoletniej reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawowąA. K. (1)o zachowek
1. oddalił powództwo,
2. odstąpił od obciążenia stron zwrotem kosztów sądowych w postaci wydatków poniesionych w sprawie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny :
Na mocy umowy darowizny z dnia 14 kwietnia 2006 roku, sporządzonej przed notariuszemR. W.wO./rep.A.nr(...)/,W. L.iA.małżonkowieK.darowali niezabudowaną nieruchomość położoną we wsiŻ., gminaI.o obszarze(...)ha i składającą się zdziałek ewidencyjnych nr (...), aA. K. (2)zabudowaną nieruchomość rolną położoną we wsiŻ., gminaI.o obszarze(...)ha i składającą się zdziałek ewidencyjnych nr (...)– na rzecz ich synaZ. K..W. L.iA.małżonkowieK.oświadczyli, że zaprzestają prowadzenia działalności rolniczej i przekazują wszystkie użytki rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Stawający oświadczyli, że niniejszą umowę zawierają w celu uzyskania przezA. K. (2)renty strukturalnej w trybieustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej/Dz.U. nr 229, poz. 2273/ i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku, w sprawie szczegółowych warunków trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz.U, nr 114, poz. 1191/, a przejmującyZ. K.posiada kwalifikacje zawodowe wymagane przez powyższe rozporządzenie.
Na podstawie umowy darowizny z dnia 28 grudnia 2005 rokuW. L.iA.małżonkowieK.darowali swojej córceD. G.działkę nr (...)o powierzchni(...)ha położoną we wsiŻ., gminaI..
Postanowieniem z dnia 28 maja 2007 roku Sąd Rejonowy w Tomaszowie Maz. stwierdził, że spadek poW. K., zmarłym dnia(...)roku na podstawie ustawy nabyli; żonaA. K. (2)w 4/16 części oraz dzieciD. G.z domuK.,G. M.z domuK.,K. P.z domuK.iZ. K.po 3/16 części każde z nich.
Spadek poA. K. (2), zmarłej dnia(...)roku na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyły dzieci;D. G.z domuK.,G. M.z domuK.,K. P.z domuK.iZ. K.po 1/4 części każde z nich.
Z. K.zmarł w dniu(...)roku, a spadek po nim na podstawie ustawy nabyła z dobrodziejstwem inwentarza córkaJ. K.urodzona dnia (...)– w całości.
Wartość działek wchodzących w skład zabudowanego gospodarstwa rolnego położone we wsiŻ., gminaI.i będącego przedmiotem umowy darowizny z dnia 14 kwietnia 2006 roku biegły rzeczoznawca majątkowy określił /według stanu z daty dokonania darowizny, a według cen z chwili orzekania/ na kwotę ;działka nr (...)– 80.300,00 złotych,działka nr (...)– 249.400,00 złotych,działka nr (...)– 34.000,00 złotych,działka nr (...)– 114.000,00 złotych,działki nr (...)– 22.100,00 złotych /łącznie/.
Zaś wartośćdziałki nr (...)darowanejD. G.w dniu 28 grudnia 2005 roku biegły określił na kwotę 3.100,00 złotych.
Mając takie ustalenia Sąd zważył, iż powództwo nie zasługuje na jego uwzględnienie.
Stan faktyczny sprawy nie jest skomplikowany, opiera się o dokumenty w postaci aktów stanu cywilnego oraz postanowienia sądu stwierdzające nabycie spadku po spadkodawczyni, stwierdzenie nabycia spadku po uprawnionym do zachowku i opinię biegłego z zakresu wyceny nieruchomości.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie budzi wątpliwości Sądu, gdyż ustalony stan faktyczny wynika z dokumentów złożonych przez strony opisanych w części wstępnej uzasadnienia/ oraz w części dotyczącej ustalenia wartości nieruchomości będących przedmiotem darowizn, opiera się na wyliczeniach przedstawionych przez biegłego rzeczoznawcę majątkowegoS. G.. Wskazane dowody nie były kwestionowane przez strony, a ponadto nie znalazł Sąd podstaw aby odmówić im wiarygodności.
Sporna okazała się natomiast kwestia charakteru prawnego umowy darowizny na rzeczZ. K..
Zgodnie z treściąart.991 § 1 k.c.zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek). Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowki bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia /§ 2 art. 991 k.c./.
Instytucja zachowku stanowi formę ustawowego zabezpieczenia interesów osób najbliższych spadkodawcy przed skutkami rozporządzeń dokonywanych przez niego /spadkodawcę/ w ramach przysługującej swobody testowania. Ustawodawca pozostawił spadkodawcy wybór co do sposobu zapewnienia uprawnionemu należnego mu zachowku, spadkodawca może bowiem powołać uprawnionego do dziedziczenia po sobie, może ustanowić na jego rzecz zapis, czy też dokonać na jego rzecz darowiznę. Jeżeli zaś uprawniony nie otrzymał w żadnej z tych postaci należnego mu zachowku, to przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do jego pokrycia.
Roszczenie o zapłatę określonej kwoty zachowku przysługuje osobie, która; - należy do kręgu osób uprawnionych do zachowku, - dziedziczyłaby z ustawy w danym wypadku, - nie została wydziedziczona /art. 1008 k.c./, - nie otrzymała w inny sposób owego minimum, które w ramach zachowku jej się należy /art. 996 i 997 k.c./.
Stosownie do dyspozycjiart. 995 § 1 k.c.wartość przedmiotu darowizny oblicza się stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.
PowódkiD. G.iG. M.dziedziczyły z ustawy spadek po matceA. K. (2)w udziałach po 1/4 części każda z nich. A zatem ich udziały zachowkowe wynoszą po 1/8 części (1/4 x ½).
Po obliczeniu udziału zachowkowego można przejść do następnego etapu obliczeń zmierzającego do ustalenia wartości przedmiotu darowizny. Na tym etapie skorzystać można z wyliczeń dokonanych przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego /k-117 i następne/. Ustaloną przez biegłego wartośćdziałek nr (...)należy pomnożyć przez ½ /gdyż te dwie działki darowane zostałyZ. K.przez małżonkówK./, a wartość pozostałych działek pozostaje, tak jak podana przez biegłego w opinii. Zatem wartość darowizny wynosi łącznie 442.650,00 złotych i stąd wyliczenie czysto arytmetyczne zachowku należnego dla powódkiG. M.wynosi 55.331,25 złotych, zaś dlaD. G.wynosi 52.231,25 złotych /gdyż od wyliczonej kwoty zachowku = 55.331,25zł odjęto wartość darowizny na jej rzecz o wartości 3.100,00 zł/.
Zachowek należny powódkom kształtowałby się kwotowo w sposób przedstawiony powyżej, gdyby nie wgląd na charakter prawny zawartej w dniu 14 kwietnia 2006 roku umowy i nazwanej umowa darowizny oraz wynikające stąd skutki prawne dla oceny żądań pozwów. Otóż odnoście kwestii zaliczenia gospodarstwa przekazanego przez rolnika w zamian za rentę /czy tez emeryturę rolniczą/ do podstawy ustalania zachowku należnego spadkobiercom tegoż rolnika, należy stwierdzić, iż zgodnie z orzecznictwem sadów przy ustalaniu wartości spadku dla obliczenia zachowku należnego uprawnionym nie uwzględnia się wartości gospodarstwa rolnego przekazanego w zamian za rentę. Ważnym orzeczeniem w tej kwestii jest uchwała Sądu najwyższego z dnia 19 lutego 1991 roku /IIICZP 4)91/, w której SN przyjął stanowisko, iż wartości gospodarstwa rolnego przekazanego następcy na podstawieart. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin(Dz.U. z 1977 roku, nr 32, poz. 140) nie uwzględnia się przy ustalaniu zachowku. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wskazał na niejednorodny charakter umowy o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy, zawierającej elementy prawa administracyjnego, ubezpieczeniowego i cywilnego, co przemawia przeciwko uznaniu, że z punktu widzenia uprawnień do zachowku umowa taka może być traktowana jako umowa darowizny. Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2006 roku (VI ACa 99/2006). Stwierdził on, że umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za świadczenie z ubezpieczenia społecznego, wobec zawarcia w niej elementów z różnych dziedzin prawa, ma niejednorodny charakter, jednakże ze względu na zakres regulacji oraz cel, jakiemu ma służyć, nie może być ona z punktu widzenia zachowku traktowana tak, jak umowa darowizny w rozumieniu przepisuart. 888 § 1 k.c., a tylko takie darowizny doliczane są do spadku przy obliczaniu zachowku po myśli przepisuart. 993 k.c.
Również w uchwale z dnia 21 czerwca 2012 roku /IIICZP 29)12/ Sąd Najwyższy orzekł, że przy ustalaniu zachowku nie uwzględnia się gospodarstwa przekazanego na podstawieart. 59z dnia 14 grudnia 1982 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (tekst jednolity Dz.U. z 1989 roku, Nr 24, poz.133 ze zm.). Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 maja 2021 roku (II CSKP 83/21) w odniesieniu doustawy z dnia 26 kwietnia 2001 roku o rentach strukturalnych w rolnictwie/tekst jednolity Dz.U. z 208 roku, poz. 872/.
Żądanie z pozwów należało zatem z powodów wskazanych powyżej oddalić.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawieart.113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych/Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zmianami/. Na koszty te składają się wydatki związane z wydaniem opinii przez biegłego w kwocie 4.268,72 złotych /k-201/.
Apelacje od powyższego orzeczenia wywiodła powódkaD. G.zaskarżając wyrok w części dotyczącej oddalenia powództwa co do kwoty 52.231,25 zł ( słownie: pięćdziesiąt dwa tysiące dwieście trzydzieści jeden złotych dwadzieścia pięć groszy ) oraz w zakresie niezasądzenia na rzecz powódkiD. G.kosztów procesu i kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem I instancji, tj. w zakresie dotyczącym pkt 1 i 2 wyroku:
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności:
a.art. 65 § 1 i 2 kcpoprzez dokonanie niewłaściwej wykładni umowy darowizny z dnia 14 kwietnia 2006 r. zawartej przed notariuszemR. W.w siedzibie jej Kancelarii Notarialnej wO., Rep. A Nr(...), pomiędzyW. K.iA. K. (2)aZ. K.poprzez uznanie, że zamiarem stron nie było zawarcie umowy darowizny, lecz zaprzestanie przez zbywców działalności rolniczej, przekazanie następcy gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, w związku z czym umowa ta nie stanowiła umowy darowizny, podczas gdy umowa ta nie została zawarta na podstawieart. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin( Dz.U. z 1977 r. Nr 32, poz. 140 ), aniart. 59 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin(t.j. Dz.U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm. ), a stosowanie w tym przypadku jakiejkolwiek wykładni rozszerzającej jest niedopuszczalne;
b.art. 888 § 1 KCpoprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że umowa z dnia 14 kwietnia 2006 r. zawarta przed notariuszemR. W.w siedzibie jej Kancelarii Notarialnej wO., Rep. A Nr(...), pomiędzyW. K.iA. K. (2)aZ. K.nie stanowiła umowy darowizny pomimo wyraźnego celu jej zawarcia, znajdującego odzwierciedlenie w samej nazwie umowy;
c.art. 993 KCpoprzez błędną wykładnię i uznanie, że wartość gospodarstwa rolnego, które spadkodawca przekazał umową umowa z dnia 14 kwietnia 2006 r. zawartą przed notariuszemR. W.w siedzibie jej Kancelarii Notarialnej wO., Rep. A Nr(...), nie podlega doliczeniu do zachowku i nie powinna zostać uwzględniona przy obliczaniu zachowku.
Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wnosiła o :
- zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanejJ. K.na rzecz powódkiD. G.kwoty 52.231,25 zł;
- zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję, ewentualnie o przejęcie tych kosztów na rachunek Skarbu Państwa.
W odpowiedzi na apelację pełnomocnik pozwanej wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja powódki jest zasadna.
Skarżąca w apelacji nie sformułowała zarzutów naruszenia przepisów procesowych uznając w istocie, iż ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego są bezsporne a przedmiotem sporu pozostaje jedynie ocena prawna zawartej przez spadkodawczynię umowy.
Zgodnie z treściąart.991 § 1 k.c.zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek). Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowki bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia /§ 2 art. 991 k.c./.
Przy czym w myślart. 993 k.c.przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń natomiast dolicza się do spadku stosowanie do przepisów poniższych darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę .
W tym miejscu należy przypomnieć, iż w dniu 14 kwietnia 2006 r.W. K.iA. K. (2)na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr(...)z synemZ. K.zawarli umowę darowizny.W.iA.małżonkowieK.jako współwłaściciele na podstawie umowy darowizny przekazaliZ. K.własność niezabudowanychdziałek nr (...)o łącznej powierzchni(...)ha położonych w miejscowościŻ., gminaI..A. K. (2)jako wyłączny właściciel przekazała darowiznąZ. K.działki nr (...)o łącznej powierzchni(...)ha, położonych w miejscowościŻ., gminaI..
Sąd Rejonowy powołując się na wypracowane orzecznictwo Sądu Najwyższego na tleart. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin( Dz.U. z 1977 r. Nr 32, poz. 140), a także na podstawieart. 59 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin(t.j. Dz.U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.). w sposób całkowicie nieuzasadniony dokonał analogii zawartej umowy z dnia 14 kwietnia 2006 r. z umowami zawieranymi na podstawie wyżej wskazanych przepisów. Tymczasem analogia taka w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna.
Sąd Okręgowy podziela w tym zakresie stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 maja 2021r. w sprawie II CSKP 83/21 , baza Legalis zgodnie z którym „przepisart. 889 pkt 1 kcokreśla stosunki prawne wyłączone spod reguł darowizny stanowiąc, że gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy regulowanej innymi przepisami kodeksu, bezpłatne przysporzenia nie stanowią darowizny. Charakter tego przepisu pozwala na uznanie go za klauzulę generalną umożliwiającą niestosowanie reguł właściwych dla darowizny do takich czynności jak ugoda, użyczenie, nieodpłatne świadczenie usług, pożyczka, przechowanie lub stosunków prawnych takich jak świadczenie nienależne. Z oczywistych przyczyn nie ma on zastosowania do umowy przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz osoby fizycznej lub prawnej albo jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej zawieranej na podstawieustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r, o rentach strukturalnych w rolnictwie (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 872). Jakkolwiek „przekazanie” może polegać na odpłatnym lub nieodpłatnym przeniesieniu własności gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, toart. 7 ust. 1wprost wskazuje, że umowa „o przekazaniu” powinna spełniać wymagania określone odrębnymi przepisami, zatem nie wyłącza tylko odsyła do przepisówKodeksu cywilnegodotyczących umów nazwanych. Unormowanie to wyklucza przyjęcie, żeustawa o rentach strukturalnych w rolnictwiewprowadziła kolejny nowy samodzielny rodzaj umowy przekazania gospodarstwa rolnego.”
W ocenie Sądu Najwyższego przesądzające znaczenie należy jednak przypisać pozostawieniu rolnikowi swobody wyboru podmiotu, któremu przekaże gospodarstwo, formy czynności prawnej przekazania oraz jej odpłatności lub nieodpłatności. Odwołanie w art. 7 ust. 1 ustawy o rentach strukturalnych do konieczności spełnienia wymagań określonych odrębnymi przepisami, przez które należy rozumieć elementy przedmiotowo istotne umów nazwanych, nie oznacza wyłączenia tylko odesłanie do przepisówkodeksu cywilnegoi wyklucza przyjęcie, żeustawa o rentach strukturalnych w rolnictwiewprowadziła kolejny nowy samodzielny rodzaj umowy przekazania gospodarstwa rolnego. Ta regulacja ustawowa bezpośrednio dotycząca umowy przekazaniu gospodarstwa rolnego wyłącza odpowiednie stosowanie przepisów o ubezpieczeniu społecznym, o którym mowa wart. 1 ust. 2.
Dodatkowo argumentacje tę wzmacnia okoliczność, iż strony umowy same określiły ją jako umowę darowizny.
Skoro zatem kwestionowana umowa jest w istocie umową darowizny a nie odrębną umową to należy taką wartość darowizny doliczyć do spadku, na podobnych zasadach do spadku winna być doliczona darowizna na rzecz powódki w kwocie 3100 zł. W efekcie po doliczeniu do spadku w/w darowizn substrat zachowku stanowi kwota 445.750,00 zł. Powódce przysługuje 1/8 substratu zachowku a zatem 1/8 z kwoty 445.750 zł tj. kwota 55.718,75 zł . Po zaliczeniu na rzecz przysługującego powódce zachowku kwoty darowizny uczynionej na jej rzecz w wąsoskości 3.100 zł na rzecz powódki przypada kwota 52.618,75 zł. Niemniej jednak Sąd związany zakresem zaskarżenia zasądził kwotę 52.231,25 zł…
Konsekwencją zmiany zaskarżonego wyroku w tym zakresie była także zmiana rozstrzygnięcia o kosztach procesu za I instancję stosunkowo do stopnia wygrania sprawy przez każdą ze stron, jako że powódka wygrała sprawę w 74,6% to taka część kosztów procesu obciąża pozwaną a to na podstawieart. 100 k.p.c.
Dlatego też należało zmienić zaskarżony wyrok a to na podstawieart. 386§ 1 k.p.c.
O kosztach procesu za instancję odwoławczą orzeczono na podstawieart.98 k.p.c.w zw. zart. 108§ 1 k.p.c.mając na uwadze iż powódka w całości wygrała sprawę w postępowaniu apelacyjnym, a na poniesione przez powódkę koszty składa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 2.700 zł i opłata sądowa od apelacji w kwocie 2.612 zł.
Dariusz Mizera