Sąd Okręgowy w Poznaniu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 2070/22
Data wyroku: 2023-03-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Alina Szymanowska
Słowa kluczowe: Nieważność umowy
Podstawa prawna: art. 82 kc

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 marca 2023 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu II Wydział Cywilny Odwoławczy
w następującym składzie:
Przewodniczący: sędzia Alina Szymanowska
po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2023 r. w Poznaniu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.
przy interwencji ubocznej(...)(...)Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Sekurytyzacyjnego z siedzibą wW.
przeciwkoK. P.
o zapłatę
na skutek apelacji interwenienta ubocznego
od wyroku Sądu Rejonowego w Kościanie
z dnia 24 sierpnia 2022 r.
sygn. akt I C 340/19

I
oddala apelację;

II
zasądza od interwenienta ubocznego na rzecz pozwanej kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia interwenientowi ubocznemu do dnia zapłaty.

Alina Szymanowska

UZASADNIENIE
Powód(...) SAz siedzibą wW., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o zasądzenie od pozwanejK. P.na rzecz powoda kwoty 11 239,05 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 13.09.2018 r. do dnia zapłaty. Nadto powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanej kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wyrokiem z 24 sierpnia 2022 r., Sąd Rejonowy w Kościanie, w sprawie z powództwa(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW., przy interwencji ubocznej(...)(...)Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Sekurytyzacyjnego z siedzibą wW., przeciwkoK. P.:

1
oddalił powództwo;

2
obciążył powoda i interwenienta ubocznego jedynie poniesionymi kosztami procesu;

3
zasądził od Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Kościanie) na rzecz adw.P. C.– Kancelarii Adwokackiej wP.kwotę 2.952 zł brutto tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia faktyczne i rozważania prawne przytoczone w uzasadnieniu rozstrzygnięcia na k. 244 - 251 akt
Apelację od powyższego wyroku wywiódł interwenient uboczny, zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie w jakim Sąd oddalił powództwo co do kwoty 3.720,69 zł wraz z rozstrzygnięciem o kosztach procesu.
W związku z powyższym apelujący zarzucił Sądowi Rejonowemu:

1
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.iart. 227 k.p.c.– poprzez przekroczenie przez Sąd I instancji zasady swobodnej oceny dowodów polegające na braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz dokonaniu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń, sprzecznych z jego treścią i w konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie pozwala na uznanie, że powodowi przysługuje uprawnienie do żądania od strony pozwanej części wypłaconego, a niezwróconego kapitału kredytu, tj. kwoty 3.720,69 zł, tymczasem do akt sprawy powód przedłożył dokumentację potwierdzającą jego żądanie w tym zakresie, tj. m.in.:



potwierdzenie zawarcia umowy kredytu gotówkowego nr(...)z dnia 13 sierpnia 2014 r., który zawiera pełną treść stosunku zobowiązaniowego stron, a przede wszystkim kwotę zaciągniętego zobowiązania, w tym kwotę wypłaconego kapitału, kwotę prowizji i składki ubezpieczeniowej,

elektroniczne zestawienie operacji dla kredytu gotówkowego, który zawiera pełną historię kontraktu kredytowego, w tym zestawienie spłat dokonanych przez pozwaną, kwotę pobranej prowizji i składki ubezpieczeniowej, kwotę spłaconego kapitału oraz odsetek umownych i karnych,

2
art. 405 k.c.w zw. zart. 410 § 1 i 2 k.c.polegające na błędnym ustaleniu, że roszczenie dochodzone przez powoda w niniejszym postępowaniu w żadnym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, tymczasem udzielenie ochrony prawnej żądaniu powoda w zakresie zwrotu niespłaconego kapitału kredytowego, tj. co do kwoty 3.720,69 zł, a więc zasądzenie roszczenia restytucyjnego było w pełni zasadne i dopuszczalne.

Mając na uwadze powyższe, apelująca wniosła zmianę zaskarżonego wyroku w części i zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kwoty 3.720,69 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 13 września 2018 r. do dnia zapłaty i kosztami postępowania oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz interwenienta ubocznego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, jak również o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz interwenienta ubocznego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację, powódka, reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od interwenienta ubocznego na jej rzecz zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja interwenienta ubocznego nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 50513§ 2 k.p.c., w postępowaniu uproszczonym, jeżeli sąd drugiej instancji nie prowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji i na podstawieart. 382 k.p.c.przyjmuje je za własne. Na aprobatę zasługują również rozważanie prawne przytoczone przez Sąd I instancji.
Interwenient uboczny, wnosząc apelację, kwestionował orzeczenie Sądu I instancji w części w zakresie, w którym nie uznano za zasadne roszczenia powoda obejmującego nieuiszczoną przez pozwaną kwotę kapitału kredytu tj. kwotę 3.720,69 zł. Apelujący nie kwestionował ustaleń Sądu Rejonowego w zakresie jakim stwierdzono nieważność umowy kredytu z uwagi na ustalenie, że pozwanaK. P.w dacie zawierania umowy kredytowej z powodem znajdowała się w stanie uniemożliwiającym jej swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
Chybiony okazał się zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c., który w istocie nie odnosi się do oceny dowodów lecz oceny prawnej, a już tylko to czyni podniesiony zarzut niezasadnym. Sąd odwoławczy zwraca uwagę, że skuteczne postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.wymaga nie polemiki, lecz wskazania, że Sąd I instancji uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego.
Sąd Okręgowy stwierdza, że przeprowadzona przez Sąd I instancji ocena materiału dowodowego nie wykazuje błędów logicznych i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów, chronionej dyspozycjąart. 233 § 1 k.p.c.W związku z powyższym poczynione przez ten Sąd ustalenia faktyczne zasługują na pełną akceptację i stanowią podstawę rozstrzygnięcia.
Sąd II instancji podziela również wnioski prawne wywiedzione na podstawie poczynionych ustaleń.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego należy podzielić ocenę Sądu pierwszej instancji, iż umowa łącząca strony jest nieważna, czego interwenient uboczny w zasadzie nie kwestionuje. Jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe, w tym opinia biegłego sądowego psychiatryM. P., nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że pozwanaK. P.w chwili zawierania umowy kredytowej z powodem znajdowała się w stanie uniemożliwiającym jej swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, a przyczyna tego stanu tkwiła w stwierdzonych u pozwanej przewlekłych zaburzeniach psychopatologicznych wyłączających prawidłowe spostrzeganie, rejestrowanie, rozumienie i ocenę otaczającej ją rzeczywistości. Występujące u pozwanej deficyty intelektualne, nasilone zaburzeniami schizoaktywnymi, nie pozwoliły jej na świadome uczestniczenie w czynnościach prawnych, w tym na złożenie oświadczenia woli w zakresie zawarcia umowy kredytowej oznaczonej treści, bowiem pozwana nie rozumiała, w jakim akcie uczestniczy ani jakie są jego konsekwencje prawne. Powód, wnosząc pozew, określił podstawę faktyczną żądania i niewątpliwie dochodził roszczenia opartego na treści umowy. Granice sporu wyznacza przedstawione przez powoda roszczenie procesowe, na jego treść składają się dwa elementy: treść żądania i okoliczności faktyczne, z których powód wywodzi roszczenie (uzasadnienie powództwa).
Zart. 321 § 1 k.p.c.wynika, że Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Sąd wprawdzie nie jest związany podstawą prawną roszczenia wskazaną w pozwie, jednak wiąże go podstawa faktyczna.
W toku procesu powód wskazywał umowę kredytu jako podstawę swoich roszczeń, powoływał się na okoliczność, że kredytobiorca nie spłaca kredytu, czego konsekwencją było wypowiedzenie umowy i postawienie całej kwoty w stan natychmiastowej wymagalności. Powód w toku procesu nie zmienił podstawy faktycznej żądania pomimo, że pozwana powołała się na nieważność umowy i sąd przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie. Zasądzenie żądanej kwoty na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu prowadziłoby do naruszenia prawa procesowegoart. 321 k.p.c.Wobec powyższego z uwagi na treść żądania pozwu i wskazaną podstawę faktyczną roszczenia powoda, nie zachodziły podstawy do uwzględnienia powództwa na podstawieart. 405 k.c.w zw. zart. 410 § 1 i 2 k.c.Niesłusznie zatem interwenient uboczny zarzucił w swojej apelacji naruszenieart. 405 k.c.w zw. zart. 410 § 1 i 2 k.c.
Zważywszy na powyższe, wobec stwierdzenia nieważności umowy powództwo podlegało oddaleniu jako bezzasadne. Sąd Rejonowy nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w postaciart. 233 § 1 k.p.c.iart. 227 k.p.c., a także nie naruszył przepisów prawa materialnego w postaciart. 405 k.c.w zw. zart. 410 § 1 i 2 k.c., zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.
Z powyższych przyczyn Sąd Okręgowy oddalił apelację interwenienta ubocznego jako niezasadną na podstawieart. 385 k.p.c.(punkt I. wyroku).
W punkcie II. wyroku orzeczono o kosztach procesu obejmujących koszty pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiłart. 122 k.p.c.w zw. zart. 107 k.p.c.i108 § 1 k.p.c.oraz § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r.

Alina Szymanowska