Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I AGa 422/21
Data wyroku: 2023-03-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Kurdziel, Józef Wąsik, Robert Jurga
Słowa kluczowe: Umowa o roboty budowlane
Podstawa prawna: art. 647 (1) kc

Sygn. akt I AGa 422/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 marca 2023 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Beata Kurdziel (spr.)
Sędziowie: SSA Robert Jurga
SSA Józef Wąsik
Protokolant: Iwona Mrazek
po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2023 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaI.spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wP.

przeciwkoM.spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wK.,B. (...)spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wW.i Skarbowi Państwa-Komendantowi Wojewódzkiemu Policji wK.

o zapłatę
na skutek apelacji strony powodowej oraz apelacji pozwanychB. (...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wW.i Skarbu Państwa-Komendanta Wojewódzkiego Policji wK.

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 24 września 2021r., IX GC 1048/18,

1
prostuje oczywistą omyłkę rachunkową w punkcie I zaskarżonego wyroku w ten sposób, że kwotę „747.566,86 zł (słownie złotych: siedemset czterdzieści siedem tysięcy pięćset sześćdziesiąt sześć 86/100)” zastępuje kwotą „747.389,32 zł (słownie złotych: siedemset czterdzieści siedem tysięcy trzysta osiemdziesiąt dziewięć 32/100)”;

2
oddala wszystkie apelacje;

3
znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I AGa 422/21

UZASADNIENIE

    Strona powodowa
I.spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa (poprzednioI.spółka jawnaW. C.,H. S.) wniosła o zasądzenie solidarnie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym od pozwanych:M.sp. z o.o. wK.,B. (...)sp. z o.o. wW.oraz Skarbu Państwa – Komendanta Wojewódzkiego Policji wK.wynagrodzenia za roboty budowlane w kwocie 1 041 184,29 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonych od kwot: 293 617,43 zł od 31 grudnia 2016 r. do dnia zapłaty, 577 033,52 zł od 31 stycznia 2017 r. do dnia zapłaty, 170 006,18 zł od 1 kwietnia 2017 r. do dnia zapłaty.
Strona powodowa wniosła również o wypłatę rekompensaty kosztów windykacji zgodnie z treściąart. 10 ust. 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowychtj. kwoty 527,16 zł, a także o zasądzenie solidarnie od pozwanych kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Na uzasadnienie żądania strona powodowa wskazała, że na podstawie umowy z 11 października 2016 roku zobowiązała się do wykonania kompletnego pokrycia dachu obiektu(...)inwestycji: ”Budowa(...)wK.naul. (...)” z terminem na dzień 23 grudnia 2016 r. W dniu 20 listopada 2016 r. strona powodowa wystawiła pozwanejM.wK.fakturę na kwotę 393 617,43 zł z terminem płatności 30 grudnia 2016 r., kolejne faktury wystawiane były w dniu 31 grudnia 2016 r. na kwotę 577 033,52 zł, w dniu 1 marca 2017 r. na kwotę 170 006,18 zł. Strona pozwanaM.wpłaciła na poczet należności wynikającej zfaktury (...)kwotę 100 000 zł. Do zapłaty pozostała kwota 293 617,43 zł.
Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczymz dnia 6 lipca 2018 r. żądanie strony powodowej zostało w całości uwzględnione.
Pozwany Skarb Państwa - Komendant Wojewódzki Policji wK.zaskarżył nakaz zapłaty, wnosząc o oddalenie powództwa w całości oraz wniósł o zasądzenie od strony powodowej kosztów zastępstwa procesowego. Skarb Państwa podniósł zarzuty spełnienia świadczenia, ewentualnie zarzut potrącenia, ewentualnie niespełnienia przesłanek umownych uprawniających powodową spółkę do żądania zapłaty, a to § 15 ust. 1 akapit 2 umowy i § 12 ust. 3 umowy.
Strona pozwanaM.w sprzeciwiewniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu podała, że nie kwestionuje faktu zawarcia umowy, zakwestionowała natomiast, aby strona powodowa wywiązała się z umowy w sposób należyty.

    Pozwana spółkaB. (...)sp. z o.o.także wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W jej ocenie brak jest przesłanek do solidarnej odpowiedzialności, ponieważ strona powodowa złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się roszczeń związanych ze zrealizowaniem prac. W przypadku uznania, że strona pozwana ponosi odpowiedzialność solidarną, podniosła zarzut umorzenia zobowiązania, jak również zarzut potrącenia.

    Wyrokiem z 24 września 2021 roku Sąd Okręgowy w Krakowiezasądził od pozwanychM.spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wK.,B. (...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wW., Skarbu Państwa- Komendanta Wojewódzkiego Policji wK.solidarnie na rzecz strony powodowejI.spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą wB.kwotę 747.566,86 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi: od kwoty 577.033,52 zł od dnia 31.01.2017 roku do dnia zapłaty; od kwoty 170.006,18 zł od dnia 01.04.2017 roku do dnia zapłaty; od kwoty 349,62 zł od dnia 30.03.2018 roku do dnia zapłaty (pkt I), w pozostałym zakresie oddalił powództwo (pkt II) oraz zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz strony powodowej kwotę 42.242 zł tytułem zwrotu kosztów procesowe (pkt III).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.
Bezspornie pozwany Skarb Państwa – Komendant Wojewódzki Policji wK.był zamawiającym inwestycji: „Budowa(...)wK.naul. (...)”. Generalnym Wykonawcą była strona pozwanaB. (...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Generalny Wykonawca na określony zakres prac zawarł w dniu 1 października 2015 r. umowę o roboty budowalne nr(...)ze swoim podwykonawcą –M.sp. z o.o. wK.. Powód jako dalszy podwykonawcaM.realizował roboty budowlane „Wykonanie kompletnego pokrycia dachów obiektów(...)” w ramach umowy z dnia 11 października 2016 r. nr(...)/październik/(...)(...)

Strona powodowa jako podwykonawcaM.zobowiązana była w szczególności do wykonania wszelkich robót, dostarczenia materiałów, urządzeń i osprzętu gwarantujących należyte wykonanie przedmiotu umowy, zapewnienia należytego zabezpieczenia robót (…) (§ 2 umowy z dnia 11.10.2016 k. 26). Przedmiotem umowy było kompleksowe wykonanie i zakończenie robót p.n. wykonanie kompletnego pokrycia dachów obiektów. Termin realizacji ustalono od 17.10.2016 r. do 23.12.2016 r. Za zakończenie wykonania prac uważało się datę podpisania bezusterkowego końcowego protokołu prac pomiędzy zamawiającym a wykonawcą w zakresie niniejszej umowy. Za należyte wykonanie zleconych prac zamawiający miał zapłacić wykonawcy wynagrodzenie w kwocie 1 179 758,55 zł brutto. Faktury częściowe do wysokości 90 % wynagrodzenia wystawione były przez wykonawcę na podstawie podpisanych przez zamawiającego protokołów przejściowych odbioru robót. Wykonawca zobowiązany był do zapłaty zamawiającemu kar umownych w przypadku zwłoki w terminowym zakończeniu prac w wysokości 0,5 % wynagrodzenia umownego za każdy dzień zwłoki, zwłoki w usunięciu wady stwierdzonej przy odbiorze w wysokości 0,5 % wynagrodzenia umownego (…) łączna wartość wszystkich kar umownych wynikających z umowy nie może przekroczyć 20 % wartości umownego wynagrodzenia.
Pismem z dnia 12 październikaM.zgłosił stronę powodową jako podwykonawcę. Inwestor w terminie 14 - dniowym nie zgłosił sprzeciwu co do udziału strony powodowej w procesie budowlanym.
W dniu 9 grudnia 2016 r. powodowa spółka iM.sporządzili przejściowe świadectwo płatności na wartość wykonanych robót netto na kwotę 320 014,17 zł. W dniu 30 listopada 2016 r. powodowa spółka wystawiła na rzeczM.fakturę nr (...)na kwotę 393 617,43 zł brutto (320 014,17 zł netto). Faktura została przesłana do strony pozwanej, która w dniu 14 grudnia 2016 r. potwierdziła odebranie faktury.
W dniu 1 i 9 lutego 2016 r. strona pozwana wpłaciła na poczet ww. faktury dwie kwoty po 50 000 zł, do zapłaty pozostała kwota 293 617,43 zł wraz z odsetkami.
W dniu 9 stycznia 2017 r. strona powodowa i pozwana sporządzili przejściowe świadectwo płatności na wartość robót wykonanych w wysokości 469 132,94 zł netto. Faktura została sporządzona w dniu 31 grudnia 2016 r. nr(...)na kwotę 577 033,52 zł brutto. Faktura została przesłana pozwanemu, który w dniu 11.01.2017 r. odebrał fakturę.
Prace powoda rozpoczęły się 2 listopada 2016 r, kiedy udostępniono 4 z 6 obiektów. Prace nie zostały zakończone w zakreślonym w umowie terminie, z powodu opóźnienia na terenie budowy prac przez innych podwykonawców, nie był wykonany strop, attyki.
W dniu 3 stycznia 2017 r. została złożona dokumentacja powykonawcza wobec zakończenia prac. Pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. strona powodowa zgłosiła pozwanej spółce wykonanie prac w całości.
Pozwana spółkaB.pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. wezwałaM.do nadrobienia opóźnień, jakie powstały w ostatnich miesiącach, bowiem zgodnie zumową (...)z dnia 1.10.2015 r. opóźnieniu uległy etapy prac: wykonanie pokrycia dachów wraz z rynnami na budynku A, E, G o 34 dni oraz zakończenie robót ziemnych wraz z wykonaniem dolnej warstwy podbudowy – 96 dni. W dniu 10 kwietnia 2017 r.B.poinformowałaM.o odstąpieniu od umowy w części niewykonanej ze skutkiem prawnym ex nunc.
W dniu 21 lutego 2017 r. sporządzono notatkę urzędową przy udziale przedstawicieli strony powodowej oraz stron pozwanych. Pozwani wskazali zakres prac, jakie powód miał poprawić lub usunąć w terminie do 28 lutego 2017 r.
W dniu 28 lutego 2017 r. przedstawiciele powoda i pozwanych wskazali, że wszelkie usterki wymienione w notatce z dnia 21 lutego 2017 r. zostały usunięte. Wobec usunięcia wad i wykonania prac powód wystawił fakturę z dnia 1 marca 2017 r. na kwotę 170 006,18 zł brutto. Faktura została przesłana pozwanemu, który potwierdził jej odbiór.
W dniu 7 lutego 2017 r. powód pismem oświadczył pozwanemu o odstąpieniu od łączącej ich umowy z 11 października 2016r., a to wobec niewywiązywania się przez pozwanegoM.sp. z o.o. z obowiązków tj. opóźnienia z dokonywaniem odbiorów prawidłowo zgłoszonych przez wykonawcę robót, w tym odbioru końcowego - opóźnienie przekraczało 14 dni, oraz opóźniania się z zapłatą prawidłowo wystawionych i dostarczonych faktur za więcej niż 28 dni.
W dniu 21 listopada 2016 r. powód oświadczył, że jako dalszy podwykonawca zatrudniony przezM.za prace wykonane w okresie od 2.11.2016 r. do 21.11.2016 r. wykonał i otrzymał wymagalne wynagrodzenie w umówionej wysokości za wykonanie prac – pokrycia dachów obiektów(...), wobec czego zobowiązuje się nie ponosić roszczeń w stosunku do zamawiającego i podwykonawcy.
Podobnej treści oświadczenie zostało sporządzone przez powoda w dniu 4 stycznia 2017 r. w, którym powód oświadczył, że wykonał prace – pokrycie dachów obiektów(...)w okresie 17.10.2016 r. do 23.12.2016 r. otrzymał wynagrodzenie w umówionej wysokości i w konsekwencji nie będzie podnosił roszczeń w stosunku do zamawiającego i podwykonawcy.
Wobec nie wywiązywania się pozwanegoM.z zapisów umowy, a w szczególności terminu płatności, powód wezwał pozwanegoB. (...)sp. z o.o. na podstawieart. 647 (1) k.c.o zapłatę wynagrodzenia. PozwanyM.pismem z dnia 8 marca 2017 r. wyjaśnił pozwanemuB., że roszczenia przedstawione przez powoda jest bezzasadne, albowiem ten przedłożył oświadczenie o uregulowaniu wszystkich wymagalnych należności i zrzeczeniu się jakichkolwiek roszczeń.
Pismem z dnia 2 marca 2017 r. pozwanyM.poinformował powoda, że pozostaje w zwłoce w stosunku do umówionego terminu wykonania prac, przez co pozwany jest uprawniony do naliczenia w stosunku do niego kar umownych. Zgodnie z § 21 umowy naliczył karę w wysokości 407 016,67 zł z tytułu opóźnienia w zakończeniu prac. Opóźnienie wyniosło 69 dni. Pismem z dnia 7 marca 2017 r. pozwanyM.wobec nie uiszczenia przez powoda należności w postaci naliczonych kar umownych, złożył oświadczenie o potrąceniu wierzytelności wynikającej z kary umownej w wysokości 407 016,67 zł z wierzytelnością powoda wynikającą zfaktury (...)w wysokości 577 033,52 zł do wysokości kwoty niższej.
W dniu 30 sierpnia 2017 r. pozwanyM.poinformował powoda, że będzie dochodził od niego sumy pieniężnej tytułem odszkodowania, na podstawie § 21 ust. 3 umowy, w związku z powstałą szkodą, na skutek wypłaty przez(...)na rzecz pozwanegoB.kwoty z tytułu ubezpieczeniowej gwarancji należytego wykonania kontraktu i wezwał powoda do wyrównania poniesionej szkody w wysokości 817 488,36 zł.
Wobec powyższego pisma i nieuiszczenia przez powoda kwoty, pozwany złożył oświadczenie o potrąceniu z dnia 29 września 2017 r. w kwocie 817 488,36 zł, a wynikającej znoty księgowej nr (...). Powód w odpowiedzi na oświadczenie o potrąceniu zaprzeczył, aby był zobowiązany do zapłaty jakiejkolwiek kwoty z jakiegokolwiek tytułu i nie uznał, aby skutecznie doszło do potrącenia. Dodatkowo podniósł, że pozwany w dalszym ciągu nie uiścił zaległego wynagrodzenia z tytułu wykonanych prac budowalnych. Pismem z dnia 18 października 2017 r. pozwanyM.ponownie wezwał powoda do uiszczenia zaległości wynikających z naliczonych przez niego kar mownych.
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów z dokumentów przedłożonych przez strony w toku postępowania, których prawdziwość i autentyczność nie była przez strony kwestionowana i które nie budziły wątpliwości Sądu co do swej wiarygodności. Sąd I instancji dopuścił dowód z zeznań świadkówG. M.,F. G.na okoliczność terminowości prac powoda, czynności odbiorowych oraz przebiegu usuwaniu usterek i ocenił zeznania świadków jako wiarygodne. ŚwiadekG. M.iF. G.przedstawił znane im okoliczności współpracy stron i wykonywania robót budowlanych w sposób uporządkowany, Sąd nie znalazł też podstaw do uznania, że świadkowie celowo ukrywali fakty istotne dla sprawy. Dowód z zeznań świadkówK. W.,P. O. (1),M. K.dopuszczono na okoliczność przyczyn opóźnień prac powoda i okoliczności złożenia oświadczeń powoda o niezaleganiu z wynagrodzeniemM.. Sąd ocenił zeznania tych świadków jako wiarygodne, zwracając jednak uwagę, że świadekK. W.nie posiadał wiedzy co do terminu zakończenia prac wynikających z zawartej umowy między powodem aM.. ŚwiadekP. O. (1)nie posiadał wiedzy dotyczącej rozliczenia między stronami, ponieważ w spółceM.zajmował się kwestiami technicznymi, nie posiadał wiedzy na temat wystawionego oświadczenia z dnia 4.01.2017 r. ŚwiadekM. K.z uwagi na zajmowane stanowisko kierownika budowy - również nie posiadał wiedzy z zakresu rozliczeń finansowych, nic nie wiedział na temat naliczanych dla powoda kar umownych między stronami. Sąd Okręgowy dopuścił dowód z przesłuchania świadkaL. A.na okoliczność przyczyn opóźnień prac powoda i o niezaleganiu z wynagrodzeniemM.. Dowód z przesłuchania tego świadka nie wniósł nic do sprawy. Świadek nie posiadał wiedzy na temat kwestii naliczania kar umownych przezM., nie miał wiedzy o kwestiach powiazańM.iI.w aspekcie naliczonej przezM.kary umownej, nie ma wiedzy na temat terminu faktycznego i umownego zakończenia prac na budowie. Sąd dopuścił również dowód zeznań świadkaK. D.na okoliczność przyczyn opóźnień prac powoda, okoliczności złożenia oświadczeń powoda o niezaleganiu z wynagrodzeniem dlaM.. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka, jako korespondującym z pozostałym materiałem dowodowym i złożonym bez woli zatajania istotnych okoliczności sprawy. Zeznania świadka były przydatne dla poczynienia ustaleń co do faktów, na które dowód ten został dopuszczony.
W tak ustalonym stanie faktycznym, w ocenie Sądu Okręgowegopowództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.
Dokonując oceny prawnej zgłoszonego roszczenia, Sąd Okręgowy uznał, że właściwą podstawę prawną żądania zapłaty tak co do pozwanegoM., jak i co do odpowiadających solidarnie inwestora i generalnego wykonawcę zastosowanie znajdują przepisyart. 6471k.c.w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej art. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności (Dz. U. z 2017 r. poz. 933), albowiem zgodnie z art. 12 tej ustawy do umów o roboty budowlane zawartych przed jej dniem wejścia w życie (tj. przed 1 czerwca 2017 r.) stosuje sięart. 6471k.c.brzmieniu dotychczasowym, a umowa o roboty budowlane między powodem a pozwanymM.została zawarta 11 października 2016 r. – zatem przed wejściem w życie ustawy. Zgodnie zart. 647 k.c., przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.Jednocześnieart. 6471§ 1 k.c.stanowi podstawę, aby w ramach wykonywania umowy o roboty budowlane generalny wykonawca zlecił część prac objętych umową podwykonawcy za zgodą inwestora wyrażoną w trybieart. 6471§ 2 zdanie pierwsze k.c.z zastosowaniem domniemania określonego wzdaniu drugim: „jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy”. Jednocześnieart. 6471§ 4 k.c.wprowadza wymóg zachowania formy pisemnej ad solemnitatem umowy o roboty budowlane generalnego wykonawcy z podwykonawcą. Wreszcieart. 6471§ 5 k.c.stanowi, że zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę.
W ocenie Sądu I instancji powód wykazał zasadności swojego roszczenia częściowo.
Pismem z dnia 12 października 2016 r. pozwanyM.wK.zgłosił powoda jako swojego podwykonawcę inwestorowi, który ustawowym 14 dniowym terminie nie złożył sprzeciwu co do udziału powoda w procesie budowlanym. Z tytułu częściowego wykonania prac powód i pozwanyM.sporządzali przejściowe świadectwo płatności. Pierwsze świadectwo płatności było sporządzone w dniu 9 grudnia 2016 r. i obejmowało zakres prac wykonanych w okresie od 17.10.2016 r. do 30.11.2016 r. Z tego tytułu została sporządzonafaktura nr (...)na kwotę 393 617,43 zł brutto. Kolejne świadectwo zostało sporządzone w dniu 9 stycznia 2017 r. obejmowało zakres prac od 1.12.2016 r. do 30.12.2016 r. , z tego okresu została wystawiona faktura z dnia 31 grudnia 2016 r. na kwotę 577 033,52 zł brutto. W dniu 16 stycznia 2017 r. powód zgłosił do odbioru wykonane prace, dopiero w dniu 21 lutego 2017 r. została sporządzona notatka służbowa przy udziale powoda, pozwanegoM.i przedstawiciela pozwanegoB., inspektora nadzoru budowlanego i kierownika budowy, w którym określono zakres usterek, które powód był zobowiązany usunąć z terminem do 28 lutego 2017 r. Usterki zostały w terminie poprawione i usunięte, wobec czego w dniu 1 marca 2017 r. powód wystawiłfakturę nr (...)na kwotę 170 006,18 zł brutto.
Pozwani podnieśli wspólny zarzut, że wierzytelność powoda uległa umorzeniu, a to na skutek oświadczenia o potrąceniu z dnia 7 marca 2017 r. złożonego przez spółkęM.. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że nie ma podstaw do przyjęcia, że ww. oświadczenie pozwanegoM.wywołało skutek umorzenia należności powoda w drodze potrącenia wystawionych przez pozwanego kar umownych. PozwanyM.kwestionuje roszczenie powoda opierając swoje stanowisko, na tym, że obciążył powoda karą umowną za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy. Zawarta pomiędzy powodem a pozwanymM.umowa z dnia 11 października 2016 r. klarownie wskazuje, że wykonawca zobowiązany będzie do zapłaty zamawiającemu kar umownych w przypadku „zwłoki” w terminowym zakończeniu prac, „zwłoki” w usunięciu wady stwierdzonej przy odbiorze. Uprawnienia strony dotkniętej zwłoką bądź tylko opóźnieniem znacznie się różnią. W obu przypadkach mamy do czynienia z nieterminowością wykonania przyjętych zobowiązań wynikających np. z umowy. Jednak zwłoki, dopuszcza się tylko ten dłużnik, który nie wykonał umowy w terminie z przyczyn, za które ponosi odpowiedzialność, czyli od niego zależnych.Art. 476 k.c.wyjaśnia różnicę pomiędzy zwłoką a opóźnieniem

    :“Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.” Kara umowna została zastrzeżona na wypadek zwłoki. Opóźnienie zawinione w żaden sposób nie zostało w sprawie wykazane. Postępowanie dowodowe wykazało, że opóźnienie w terminowym zakończeniu prac powstało nie z winy powoda. Przyczyną opóźnienia były nieterminowe zakończenia prac innych podwykonawców wykonujących inny zakres prac np. nie był wylany strop czy nie były wykonane attyki. Powód nie był w stanie, pomimo intensywnego wykonywania prac nadrobić opóźnienia, jakie powstało z nie jego winy. Powyższa okoliczność wskazuje, że pozwanyM.nie miał podstaw obciążać powoda karą umowną i do tego karą umowną wyliczoną w sposób błędny. Zgodnie z § 12 ust. 1 umowy wysokość wynagrodzenia została określona ryczałtowo na kwotę 1 179 758,55 zł brutto. Zgodnie z § 21 ust. umowy łączna wartość wszystkich kar umownych wynikających z umowy nie mogła przekraczać 20 % wartości umownego wynagrodzenia. Wobec powyższego pozwany mógłby liczyć karę umowną w wysokości 235 951,17 zł, gdy tymczasem pozwany wezwał powoda do zapłaty kwoty 407 016,67 zł. Nadto wskutek spowodowanego - w ocenie pozwanegoM.- przez powoda opóźnień pozwanyB. (...)jako generalny wykonawca inwestycji obciążyłM.karami umownymi za powstałą szkodę, co wynikać miało z pisma z dnia 5 grudnia 2016 r. Analizując pismo z dnia 5 grudnia 2016 r. sporządzone przezB.doM.wynika, że pozwanyB.wskazuje, iż prace związane z wykonaniem pokryć dachowych wraz z rynnami na budynku(...)mają opóźnienie w ilości 34 dni. Łącząca powoda z pozwanymM.umowa wskazuje, że termin wykonania prac – kompletnego pokrycia dachów obiektów(...)- to 23 grudnia 2016 r. Wobec powyższego powód nie jest odpowiedzialny za powstałą szkodę.
Wobec tych okoliczności zarzuty pozwanych, że wierzytelność powoda uległa umorzeniu na skutek oświadczenia o potrąceniu złożonego przez pozwanegoM.sp. z o.o. wK.z dnia 7 marca 2017 r. jest nieskuteczne. Nie ma podstaw do przyjęcia, że oświadczenie wywołało skutek umorzenia należności powoda w drodze potrącenia kary umownej, bo nie było podstaw do naliczania kar umownych.
W umowie z dnia 11 października 2016 r. zawartej pomiędzy powodem aM.w § 12 ust. 8 umowy widniej zapis, że wykonawca (tj. Powód) obowiązany jest dostarczyć w terminie 3 dni, na każde żądanie zamawiającego (tu pozwanyM.) lub Generalnego Wykonawcy oświadczenie, o niezaleganiu z zapłatą wynagrodzenia, na wzorze wskazanym przez zmawiającego. W oświadczeniach z dnia 21 listopada 2016 r. i z dnia 4 stycznia 2017 r. powód wyraźnie oświadczył, że jako dalszy podwykonawca otrzymał wymagalne wynagrodzenie w umówionej wysokości, należne mu od podwykonawcy z tytułu wykonania prac. W konsekwencji czego dalszy podwykonawca nieodwołalnie i bezwarunkowo zrzeka się i zobowiązuje się nie ponosić żadnych roszczeń w stosunku do zmawiającego i podwykonawcy. Oświadczenie z dnia 21 listopada 2016 r. zostało podpisane, gdy powód nie wstawił jeszcze żadnej faktury i nie miał się czego zrzekać. Pierwsza wystawiona przez powoda faktura była z dnia 30 listopada 2016 r. Wobec tego to zrzeczenie było bezprzedmiotowe. Natomiast co do oświadczenia z dnia 4 stycznia 2017 r., powód w pozwie wskazał, że faktura z 30 listopada 2016 r. nr(...)na kwotę 393 617,43 zł została zapłacona częściowo po 50 000 zł w dniach 9 i 10 lutego 2017 r. Powód dochodzi reszty wynagrodzenia z tej faktury i co istotne, wymagalność tego roszczenia, w pozwie wskazał na 30 grudnia 2016 r. Taka data wynika również z faktury. Zatem pomimo dalszych twierdzeń powoda, jakoby należność ta stała się wymagalna później, w świetle przedłożonych dokumentów Sąd Okręgowy przyjął, że tej należności dotyczy oświadczenie z dnia 4 stycznia 2017 r. Bowiem z oświadczenia tego wynika, że powód wykonał pokrycia dachowe obiektów(...)w okresie od 17 października do 23 grudnia 2016 r. i oświadczył, że jako dalszy podwykonawca otrzymał wymagalne wynagrodzenie w umówionej wysokości, w konsekwencji dalszy podwykonawca nieodwołalnie i bezwarunkowo zrzeka się i zobowiązuje się nie podnosić żadnych roszczeń w stosunku do zamawiającego i podwykonawcy. Dodatkowo powód w przejściowym świadectwie płatności sam przyznaje, że w okresie od 17.10.2016 r. do 30.11.2016 r. wykonał prace na budynkach(...)co mieści się w zrzeczeniu się (oświadczeniu) z dnia 4 stycznia 2017 r. Powód podpisując zrzeczenie nic nie sygnalizował, że wystawił fakturę, która była już wymagalna, a w jego ocenie nie zapłacona. Z tego względu żądanie pozwu co do pierwszej wskazanej należności Sąd oddalił wobec przyjęcia skutecznego zrzeczenia się jej przez powoda w oświadczeniu z dnia 4 stycznia 2017 r.
Należności powoda wynikające zfaktur: nr (...)na kwotę 577 033,52 zł z płatnością do 30 stycznia 2017 r. oraz nr(...)na kwotę 170 006,18 zł z płatnością do 31 marca 2017 r. czyli po podpisaniu oświadczeń z 21 listopada 2016 r. i 4 stycznia 2017 r. Sąd uwzględnił, ponieważ pozwani nie wykazali, aby roszczenie zostało zaspokojone, nie ma kolejnego oświadczenia powoda o zrzeczeniu się wynagrodzenia. Wobec tego Sąd zasądził od pozwanych na rzecz powoda solidarnie kwotę 747 566,86 zł. Powyższa kwota zawiera rekompensatę kosztów windykacji zgodnie z treściąart. 10 ust. 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. W zakresie odsetek za opóźnienie rozstrzygnięcie oparte zostało naart. 481 § 1 i 2 k.c., przy czym terminy początkowe odsetek od poszczególnych części należności głównej wynikają z terminów płatności tychże należności, określonych we wskazanych wyżej fakturach.
W punkcie III wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawieart. 100 k.p.c.
Apelację od powyższego wyrokuwniosła strona powodowa, zaskarżając go w punkcie II i zarzucając mu:

1
naruszenie przepisów postępowania -art. 233 § 1 k.p.c.poprzez:

a
błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającego na przyjęciu, iż oświadczenie złożone przez powoda opatrzone datą 4 stycznia 2017r. obejmuje swoim zakresem również należność wynikającą zfaktury (...);

b
błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, iż powód zrzekł się wynagrodzenia wynikającego zfaktury (...);

c
pominięcie w ocenie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego faktu, iż w przypadku trzeciej faktury wystawionej przez powoda nie było wystawione oświadczenie, które powód wystawił w przypadku dwóch wcześniejszych faktur;

d
pominięcie faktu, iż mimo uznania przez sąd, iż powód zrzekła się należności wynikającej zfaktury (...), pozwanyM.zapłacił na poczet należności wynikającej z tej faktury kwotę 100.000 zł;

e
sprzeczną z zasadami logiki ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na uznaniu, iż powód zrzekł się roszczenia, co stoi w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i ustalonym stanem faktycznym, zgodnie z którym każde oświadczenie było wystawiane w oparciu o umowę, która była przygotowana przez pozwanegoM., oświadczenie było przygotowane przezM., którego treści powód nie miał możliwości zmienić, natomiast ostatecznie pozwanyM.uznał roszczenie powoda dokonując płatności zafakturę (...), mimo treści oświadczenia złożonego przez powoda;

2
naruszenie przepisów prawa materialnego -art. 65 § 2 k.c.poprzez jego niezastosowanie.

Mając na uwadze powyższe, strona powodowa wniosła o zmianę orzeczenia w zaskarżonym zakresie i zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 293.617,43 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie zgodnie z treścią pozwu, a także zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed sądem II instancji.
Apelację od powyższego wyroku wniósł także Skarb Państwa– zaskarżając go co do punktów I i III i zarzucając mu:

1
nierozpoznanie istoty sprawy poprzez nieuwzględnienie przy wyrokowaniu faktu odstąpienia przez powoda od łączącej go z pozwanymM.sp. z o.o. umowy z 11 października 2017 r., którego skutkiem było wygaśnięcie tejże umowy z mocą wsteczną, co doprowadziło do wygaśnięcia odpowiedzialności inwestora na podstawieart. 647(
    1)§ 5 k.c., co powinno było skutkować oddaleniem powództwa;

2
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez ustalenie, że powód odstąpił od umowy z 11 października 2016 r. łączącej go z pozwanym(...) sp. z o.o.w dniu 7 lutego 2017 r., podczas gdy data wskazana na piśmie była nieprawidłowa, albowiem w piśmie tym powołano fakty, które nastąpiły po dacie 7 lutego 2017 r., a z potwierdzenia odbioru niniejszego pisma wynika, że zostało ono doręczone adresatowi 2 czerwca 2017 r., która to data stanowić winna datę złożenia oświadczenia woli powoda o odstąpieniu od rzeczonej wyżej umowy;

3
naruszenieart. 65 § 1 i 2 k.c.poprzez błędną interpretację oświadczeń woli stron wyrażoną w § 21 umowy z 11 października 2016 r. poprzez uznanie, że kara umowna została zastrzeżona na wypadek zwłoki w zakończeniu prac, podczas gdy w § 21 znajdują się dwie jednostki redakcyjne oznaczone jako „ust. 1”, a uwzględniając treść ustępu pierwszego znajdującego się na stronie 15 umowy należy dojść do wniosku, że intencją stron było zastrzeżenie kary umownej nie za zwłokę, lecz za opóźnienie w zakończeniu prac, co czyni nałożoną na powoda przez(...) sp. z o.o.karę umowną za zasadną;

4
naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2019 r. poprzez zastosowanie tego przepisu przejawiające się zasądzeniem kwoty równowartości 40 euro tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności w stosunku do tej części roszczenia powoda, która została uznana za niezasadną i co do której powództwo zostało oddalone.

Mając na uwadze powyższe Skarb Państwa wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa przeciwko Skarbowi Państwa Komendantowi Wojewódzkiemu Policji wK.w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa Komendanta Wojewódzkiego Policji wK.zwrotu kosztów procesu, w tym na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obydwie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postepowania w drugiej instancji.

    Powyższy wyrok zaskarżony został także przez stronę pozwanąB. (...)sp. z o.o.,która we wniesionej apelacji dotyczącej punktów I i III odnoszących się do apelującej, zarzuciła:

1
naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a
art. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego, tj. korespondencji stron oraz zeznań świadkaB. L.iG. S., co w konsekwencji doprowadziło Sąd I instancji do błędnego przyjęcia, że:

i
powód nie pozostawał w zwłoce z wykonaniem prac w zakresie kompletnego pokrycia dachów obiektów(...)objętychumową (...)
(...)zawartą w dniu 11.10.2016 r. pomiędzyM.sp. z o.o. a powodem;

ii
nie było podstaw do naliczenia powodowi przezM.sp. z o.o. kar umownych z tytułu zwłoki w realizacji prac w zakresie kompletnego pokrycia dachów obiektów(...)objętych umową(...)zawartą w dniu 11.10.2016 r. pomiędzyM.sp. z o.o. a powodem;

2
naruszenie prawa materialnego, tj.:

a
art. 483 § 1 k.c.w zw. zart. 484 § 1 k.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że nie było podstaw do naliczenia stronie powodowej przezM.sp. z o.o. kary umownej z tytułu zwłoki powoda w realizacji umowy z dnia 11 października 2016 roku zawartej przezM.sp. z o.o. z powodem na wykonanie kompletnego pokrycia dachów obiektów(...);

b
art. 498 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 499 k.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie doszło do potrącenia i w efekcie umorzenia wierzytelności pomiędzyM.sp. z o.o. a powodem, co w efekcie doprowadziło sąd I instancji do uznania, że oświadczeniaM.sp. z o.o. w przedmiocie potrącenia wzajemnych wierzytelności nie wywołały skutku w postaci umorzenia należności powoda objętych powództwem;

c
art. 65 § 1 i 2 k.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędną wykładnię oświadczenia powoda z dnia 4.01.2017 r. o zrzeczeniu się roszczeń, co skutkowało przyjęciem przez Sąd I instancji, że powyższe oświadczenie nie ma zastosowania do wierzytelności powoda objętychfakturą VAT (...)z dnia 31.12.2016 r. w wysokości 577.033,52 zł, a w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnienia przez Sąd I instancji zarzutu zrzeczenia się przez powoda wierzytelności objętych powyższą fakturą;

d
art. 65 § 1 i 2 k.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że określona w § 21 ust. 1 umowy(...)kara umowna została zastrzeżona na wypadek zwłoki powoda, podczas gdy § 21 ust. 1 umowy zastrzega karę umowną również na wypadek opóźnienia powoda;

e
art. 647(

    1)§ 5 k.c.w brzmieniu sprzed nowelizacji na mocy art. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności (Dz. U. z 2017 r. poz. 933) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że pozwanaB. (...)sp. z o.o. ponosi solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez dalszego podwykonawcę (powoda), podczas gdy pozwanaB. (...)sp. z o.o. nigdy nie wyraziła zgody na zawarcie umowy pomiędzyM.sp. z o.o. a powodem.

Mając na uwadze powyższe pozwana spółkaB. (...)sp. z o.o. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w części poprzez oddalenie powództwa także w zakresie kwoty 747.566,86 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi w sposób określony w pkt. I wyroku oraz poprzez zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanegoB. (...)sp. z o.o. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz o zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanegoB. (...)sp. z o.o. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w postępowaniu drugoinstancyjnym.
Strona powodowa wniosła o oddalenie apelacji pozwanych, Skarb Państwa – Komendant Wojewódzki Policji wK.wniósł o oddalenie apelacji powoda, a strona pozwanaB. (...)sp. z o.o. wniosła o oddalenie apelacji powoda, przychylając się do apelacji Skarbu Państwa.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacje nie zasługiwały na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji i przyjmuje za własne, za wyjątkiem ustaleń dotyczących daty złożenia przez powoda oświadczenia o odstąpieniu od umowy datowanego na 7.02.2017r. Jak wskazuje w tym zakresie strona pozwana Skarb Państwa - Komendant Wojewódzki Policji wK.- pomimo, że pisemne oświadczenie nosi datę 7.02.2017r. w swej treści odwołuje się do okoliczności z marca 2017r. (wprost wskazano, że faktura z 1.03.2017r. doręczona została 13 marca 2017r.). Nadto zostało ono doręczone w dniu 2 czerwca 2017r., co potwierdzone zostało podpisem osoby działającej w imieniuM.. Wobec powyższego, należało przyjąć, iż pismo zawierające oświadczenie powoda o odstąpieniu od umowy zawartej zM.w rzeczywistości sporządzone zostało w czerwcu 2017r., co potwierdzone zostało przezW. C., członka zarządu strony powodowej, słuchanego uzupełniająco na rozprawie apelacyjnej w dniu 8 marca 2023r.
Za chybione uznać należy pozostałe zarzuty naruszeniaart. 233§1 k.p.c., zawarte w apelacji strony powodowej oraz apelacji pozwanegoB. (...)sp. z o.o. W tym zakresie podkreślić należy, że skuteczne podniesienie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.i funkcjonalnie z nim powiązanych zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych, wymaga od strony wykazania na czym, w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń. W szczególności strona ma wykazać, dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń, nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i (lub) zasadami logicznego rozumowania, czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia. Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach, wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną, niedoniosłą z tego punktu widzenia polemiką z oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji. Dopóty, dopóki ocena przeprowadzona przez Sąd mieści się w granicach wyznaczonych przez tę normę procesową i nie doznały naruszenia wskazane tam jej kryteria, Sąd Odwoławczy obowiązany jest ocenę tę, a co za tym idzie także wnioski z niej wynikające dla ustaleń faktycznych, aprobować.
Odnośnie oświadczeńI.sp. z o.o. zarówno z dnia 21 listopada 2016r., jak i z 4.01.2017r., dotyczących otrzymania wynagrodzenia za wykonane prace oraz zrzeczenia się wszelkich roszczeń z tytułu wynagrodzenia w stosunku do zamawiającego, jak i podwykonawcy, to ustalenia Sądu odpowiadają literalnej treści ww. pisemnych oświadczeń. Kwestia wykładni ww. oświadczeń oraz ich skutków prawnych wiąże się zatem nie tyle z naruszeniemart. 233§1 k.p.c., ale z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz kwestionowaniem przez powoda wykładni oświadczeń woli dokonanej przez Sąd Okręgowy. Do powyższych zarzutów Sąd Apelacyjny ustosunkuje się w dalszej części uzasadnienia, przy ocenie zarzutu naruszeniaart. 65 k.c.Zauważyć w tym miejscu jedynie należy, że na etapie postępowania przed Sądem Apelacyjnym przeprowadzony został dowód z uzupełniającego przesłuchania osoby uprawnionej do składania zeznań w imieniu powoda –W. C., na podstawie których Sąd Apelacyjny dodatkowo ustala, iż treść ww. oświadczeń została narzucona przez spółkęM., a ich celem (znanym powodowi) było uzyskanie przezM.wynagrodzenia odB.lub od inwestora (SP). Strona powodowa wiedziała zatem, iż jej oświadczenie ma zabezpieczać ww. podmioty przed podwójną zapłatą wynagrodzenia na podstawieart. 647(

    1 )k.c.w sytuacji, gdybyM.nie uiścił należności swoim podwykonawcom, w tym spółceI..
Nietrafne są zarzuty strony pozwanejB.Polska kwestionujące ocenę zgromadzonej w aktach korespondencji stron oraz zeznań świadkówB. L.iG. S., co w konsekwencji miało doprowadzić Sąd Okręgowy do błędnego przyjęcia, że powód nie pozostawał w zwłoce z wykonaniem prac objętych umową oraz że nie było podstaw do naliczania powodowi przezM.sp. z o.o. kar umownych z tytułu zwłoki w realizacji prac w zakresie kompletnego pokrycia dachów obiektów(...). Wskazać należy, iż ustalenia w zakresie rozpoczęcia przez stronę powodową prac uzgodnionych umową dopiero w dniu 2.11.2016r. i przyczyn takiego stanu rzeczy Sąd Okręgowy dokonał na podstawie zeznań świadkówG. M.iK. W.. ZeznaniaG. M.są szczegółowe i dokładne i wynika z nich, że strona powodowa miała wejść na sześć obiektów w dniu 17.10.2016r., co jednakże nie nastąpiło. Front robót został bowiem udostępniony w zakresie czterech z sześciu dachów i to stanowiących jedynie około 30% całej powierzchni dachów, dopiero w dniu 2.11.2016r. Opóźnienie w wydaniu frontu robót spowodowane było pracami innych podwykonawców i skutkowało opóźnieniem w zakończeniu prac powoda. Z zeznań świadka wynika także, że w dniu 3 stycznia 2016r. złożył on dokumentację powykonawczą i ustnie zgłosił zakończenie prac przedstawicielowiM.. W związku z brakiem jakiegokolwiek kontaktu z przedstawicielamiM., w dniu 16 stycznia 2017r. świadek zgłosił na piśmie gotowość odbioru robót. W dniach od 3 do 16 stycznia 2017r. strona powodowa porządkowała teren prac, a dodatkowo obrabiała oprawę dwóch świetlików na jednym z dachów, które zostały zamontowane w dniach 4-5 stycznia 2017r. przezB. (...). Powyższe zeznania w zakresie opóźnionego udostępnienia frontu robót potwierdził świadekK. W., który – co istotne – był osobą zatrudnioną przez stronę pozwanąM.. Co więcej, powyższe zeznania są potwierdzone szczegółowymi zeznaniamiW. C.zeznającego w imieniu strony powodowej, który potwierdził wydanie frontu robót z opóźnieniem. Powyższych ustaleń nie podważają zeznania świadkaB. L., który w ogóle nie zeznawał na temat daty udostępnienia powodowi frontu robót. Podkreślić należy, że świadek nie kwestionował okoliczności, iżI.realizował roboty jako dalszy podwykonawca, wskazując, że z dostępnych mu dokumentów wynikało, że na dzień 23.12.2016r. prace powoda były wykonane w 90%. Z kolei świadekG. S., który przejął zarząd spółkiM.dopiero w 2017r. , nie posiadał informacji dotyczących daty udostępnienia powodowi frontu robót, nie pamiętał także żadnych okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że powód wykonał prace nieterminowo. Wskazał jedynie, że kara umowna naliczona przezM.stronie powodowej dotyczyła nieterminowości oraz nienależytego wykonania prac objętych umową. Tak ogólnikowe zeznania nie mogły stanowić podstawy odmowy wiarygodności zeznań przedstawiciela strony powodowej oraz zeznańG. M., którzy dokładnie i spójnie opisali przyczyny wejścia na plac robót z opóźnieniem spowodowanym pracami innych wykonawców. Ustaleń w zakresie przekazania części dachów budynków w dniu 2.11.2016r. nie podważają również pisma kierowane przezM.do strony powodowej. I tak treść pisma z dnia 17.11.2016r. (k. 153), do której odwołuje się w apelacjiB.Polska dotyczy jedynie zwiększenia intensywności prac (w tym miejscu zwrócić uwagę należy na zeznania świadkaK. W., który podał, że powód prowadził prace bardzo intensywnie - k. 366, co podważa wiarygodność twierdzeń, że powód prace wykonywał mało intensywnie), pismo z 5.12.2016r. z załącznikami (k. 141-148) wskazuje jedynie na brak postępów w pracach (co oczywiście nie odpowiada rzeczywistości, skoro 23.12.2016r. 90% prac było wykonanych), a pismo z dnia 8.12.2016r. – (k.138) ponownie wzywa do zwiększenia intensywności prac. Uwzględniając okoliczność, iżM.został wezwany do nadrobienia opóźnień przezB.Polska pismem z dnia 5.12.2016r. zwiększona aktywność(...)w zakresie korespondencji kierowanej do strony powodowej uzasadnia przyjęcie stanowiska, iżM.całkowitą odpowiedzialność za opóźnienie w pracach chciał obciążyć powoda. Istotnym jest przy tym to, że z ww. pism nie wynika nic na temat wydania frontu robót dopiero w dniu 2.11.2016r. Trafnie zatem Sąd I instancji ustalił, opierając się na wiarygodnych zeznaniachW. C.,G. M.iK. W., że prace zostały rozpoczęte przez stronę powodową w dniu 2.11.2016r., co było konsekwencją udostępnienia w tym dniu dachów (i to jedynie części) na skutek opóźnień w pracach innych wykonawców, a co skutkowało w konsekwencji zakończeniem prac przez powoda po terminie ustalonym w umowie. Dopiero bowiem w dniu 3 stycznia 2017r. została złożona dokumentacja powykonawcza przez powoda wobec zakończenia prac.
Trafne są także ustalenia Sądu Okręgowego, że wszystkie prace przewidziane w umowie zostały przez powoda wykonane, a usterki stwierdzone w notatce w dniu 21 lutego 2017r. (przy udziale powoda i pozwanych) zostały usunięte w wyznaczonym terminie do 28 lutego 2017r. Nadto, zasadnie Sąd I instancji przyjął, iż okoliczność, że strona powodowa była dalszym podwykonawcą, realizującym roboty budowlane w ramach umowy z dnia 11 października 2016r. nr(...)
(...)była okolicznością niesporną. Żaden z pozwanych na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego tej okoliczności nie kwestionował. Strona pozwanaB.Polska nie podnosiła również żadnych zarzutów dotyczących tego, iż brak było zgody na zawarcie ww. umowy przezM.ze stroną powodową. Bezspornym jest, że pismem z dnia 12 października 2016r.M.zgłosił stronę powodową jako podwykonawcę pokryć dachowych inwestorowi (pismo k. 43). Z zeznań świadkaP. O. (1), który był zatrudniony jako inżynier budowy przezB. (...)wynika, że strona powodowa była oficjalnie zgłoszonym do(...)podwykonawcą. Powyższe potwierdzają również takie okoliczności, jak przyjmowanie oświadczeń strony powodowej z dnia 4.01.2017r. (potwierdzony odbiór pisma właśnie przez świadkaP.
O. (1)) i nie zgłaszanie żadnego sprzeciwu co do wykonywania prac przez dalszego podwykonawcę. Zarzuty strony pozwanejB.(...)podniesione w apelacji w zakresie braku wyrażenia zgody na zawarcie umowy dotyczącej podwykonawstwa między powodem aM.uznać należy za całkowicie chybione.
Przechodząc do oceny podniesionych w apelacjach stron zarzutów naruszenia prawa materialnego rozważania rozpocząć należy od stwierdzenia, iż brak podstaw do uwzględnienia podniesionego w apelacji Skarbu Państwa-Komendanta Wojewódzkiego Policji wK.zarzutu nierozpoznania istoty sprawy. Sąd I instancji, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie wniosków dowodowych zgłoszonych przez strony, dokonał oceny żądania pozwu w świetle ustalonych okoliczności faktycznych i wskazywanej podstawy merytorycznej powództwa. Podkreślić należy, że ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego obejmują kwestię złożenia przez stronę powodową oświadczenia datowanego na dzień 7 lutego 2017r. (a złożonego jak wyżej ustalono w czerwcu 2017r.) , w którymI.z uwagi na niewywiązanie się przezM.z obowiązku zapłaty wynagrodzenia odstępuje od umowy z dnia 11 października 2016r. Jak wynika z zeznańW. C.ww. oświadczenie złożone zostało w celu zapobieżenia wypłacie należności na rzeczM.przez ubezpieczyciela, przy czym w ocenie przedstawicieli powoda nie miało żadnego znaczenia dla żądania zapłaty wynagrodzenia za wykonane roboty. Uwzględniając treśćart. 65§1 k.c., zgodnie z którym oświadczenie woli należy tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje, dodatkowo biorąc pod uwagę fakt, iż na dzień złożenia ww. oświadczenia strona powodowa wykonała w całości swoje zobowiązanie wynikające z umowy, brak podstaw do przyjęcia, iż oświadczenie to miało na celu odstąpienie od umowy. Co więcej, równieżM.nie interpretował ww. oświadczenia jako odstąpienia od umowy, skoro pismem z dnia 29 września 2017r. złożył oświadczenie o potrąceniu z wynagrodzeniem należnym powodowi. Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty Skarbu Państwa, iż na skutek odstąpienia od umowy umowa wygasła ze skutkiem wstecznym, co z kolei skutkowało wygaśnięciem odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawieart. 647(

    1 )k.c.Jak wskazano wyżej, wykładnia pisma datowanego na 7 lutego 2017r. wskazuje, że nie może ono być interpretowane jako oświadczenie o odstąpieniu od umowy złożonegoM..
Nie zasługiwały na uwzględnienie również zarzuty dotyczące dokonanej przez Sąd Okręgowy interpretacji §21 umowy z dnia 10 października 2016r. i przyjęcia, że kara umowna należna była wyłącznie w razie zwłoki w zakończeniu prac przez powoda. W tym zakresie konieczne jest wskazanie literalnej treści §21 umowy. W paragrafie tym, dotyczącym kar umownych, znajdują się po dwa ustępy oznaczone cyframi 1, 2, 3, 4, 5, 6 i 7, których treść jest częściowo pokrywająca się, a częściowo sprzeczna ze sobą. W pierwszym ustępie 1 wskazane zostało, że wykonawca zobowiązany będzie do zapłaty zamawiającemu kar umownych w przypadku zwłoki w terminowym zakończeniu prac oraz zwłoki w usunięciu wady stwierdzonej w odbiorze. Z kolei w dalszym ustępie, także oznaczonym cyfrą 1 wskazano, że wykonawca zapłaci zamawiającemu karę umowną, jeśli opóźni się z zakończeniem prac, przy jednoczesnym wskazaniu w powtórnym ustępie 2, że wykonawca, w przypadku nie rozpoczęcia usuwania wad lub nie usunięcia wad w wyznaczonym terminie zapłaci zamawiającemu za każdy dzień zwłoki karę umowną. Przy takiej wzajemnej sprzeczności postanowień umowy, której treść przygotowana została przez pozwanegoM.(dowód: zeznaniaW. C.k. 714), zasadne jest podzielenie stanowiska powoda oraz Sądu I instancji, iż nie ma podstaw do przyjęcia, że kara umowna należna była w sytuacji opóźniania strony powodowej w wykonaniu prac. Tak niejednoznaczna w swej treści umowa, odmiennie rozumiana przez strony, uzasadnia przyjęcie, że kara umowna na zasadach ogólnych należna jest w przypadku niewykonanie lub nienależytego wykonania zobowiązania na skutek zawinionego działania dłużnika. Jak wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe, opóźnienie powoda w wykonaniu umowy nastąpiło na skutek zdarzeń od niego niezależnych tj. przekazania frontu robót przezM.dopiero w dniu 2 listopada 2016r. na skutek opóźnienia w wykonaniu prac przez innych wykonawców. Konsekwencją powyższego jest bezzasadność zarzutów zawartych w apelacjach pozwanych dotyczących przyjęcia przez Sąd Okręgowy, że kary umowne naliczone przezM.z tytułu nieterminowego wykonania przez powoda prac nie były zasadne. Nie doszło zatem do umorzenia wierzytelności powoda z tytułu wynagrodzenia za wykonane roboty na skutek potrącenia przezM.naliczonych kar umownych, które okazały się być naliczone bezzasadnie. Nie było także podstaw do przyjęcia zasadności potrącenia dokonanego przezM.w zakresie kwoty 817 488,36 zł jako odszkodowania na skutek wypłaty na rzeczB. (...)ww. kwoty. Co prawda §21 ust. 3 umowy (i to w obydwu powtarzających się ustępach) przewidywał możliwość dochodzenia przez zamawiającego odszkodowania na zasadach ogólnych, jednakże brak podstaw do ustalenia, żeM.poniósł szkodę na skutek niewłaściwego wykonania zobowiązania przez powoda. Jeśli przyjąć, że szkodaM.wiązała się z przyjęciem przezB., iż doszło do zwłoki wskazanej w piśmie z dnia 5 grudnia 2016r., to zwłoka ta nie może obciążać powoda, który swoje prace miał wykonać do 23.12 2016r. Niezależnie od powyższego powtórzyć należy, iż opóźnienie strony powodowej nie było przez nią zawinione, bo wynikało z wydania frontu robót przezM.dopiero w dniu 2.11.2016r. Zarzuty dotyczące naruszeniaart. 483§1 k.c.w zw. zart. 484§1 k.c.,498§1 k.c.w zw. zart. 499 k.c.uznać należy zatem za chybione. Dodatkowo ustosunkowując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu apelacjiB. (...)i twierdzeń, że świadekG. S.potwierdził zasadność potrącenia, wskazać należy, iż ocena zasadności potrącenia i będącego tego skutkiem umorzenia wierzytelności podlega ocenie Sądu. Podkreślić przy tym należy, że ww. świadek to przedstawicielM., zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy na korzyść pozwanych, a dodatkowo podczas składania zeznań nie pamiętający okoliczności dotyczących przyjęcia nieterminowego wykonania zobowiązania przez powoda. Jego zeznania w tym zakresie nie mogły stanowić podstawy ustaleń faktycznych oraz oceny prawnej.
Ustosunkowując się do skutków prawnych oświadczeń strony powodowej z dnia 21 listopada 2016r. oraz z dnia 4 stycznia 2017r., Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji. Niewątpliwie literalna treść ww. pism zawiera oświadczenia o otrzymaniu wymagalnego wynagrodzenia w umówionej wysokości, należnego za wykonane roboty i zrzeczeniu się roszczeń z tego tytułu. Jak wynika z zeznańW. C.strona powodowa składając ww. oświadczenia miała świadomość, że oświadczenia te złożone są w celu uzyskania przezM.wynagrodzenia od zamawiającego lubB. (...). Musiała mieć zatem świadomość, że w razie otrzymania zapłaty wynagrodzenia przezM.i nie dokonania płatności na rzecz powoda, zamawiający oraz wykonawca będą zobowiązani do powtórnej zapłaty kwoty obejmującej wynagrodzenie należne powodowi. Nie zasługują na uwzględnienie twierdzeniaW. C., zgodnie z którymi składając oświadczenia był przeświadczony, że żadne wynagrodzenia na rzeczI.nie są wymagalne, a zatem zrzeczenia się roszczeń nie będą skuteczne. O ile rzeczywiście w dniu 21 listopada 2016r. żadna faktura częściowa nie była przez powoda wystawiona, co uzasadnia przyjęcie, iż zrzeczenie nie obejmowało żadnych istniejących roszczeń i nie wywoływało zatem żadnych skutków prawnych, o tyle w dniu 4 stycznia 2017r. była już wystawiona faktura z dnia 30 listopada 2016r. nr(...)na kwotę 393 617,43 zł brutto. Na ww. fakturze, odebranej przez osobę działającą w imieniuM.w dniu 14.12.2016r., wskazany został termin płatności na dzień 30 grudnia 2016r. Co więcej, taki termin płatności wskazany został przez stronę powodową również w pozwie i konsekwencją tego było domaganie się zasądzenia odsetek od dnia 31 grudnia 2016r. Skoro powód sam określił termin płatności w ww. sposób, nie może aktualnie powoływać się na zapisy umowy i bezskuteczność swoich oświadczeń jako dotyczących roszczeń jeszcze nie wymagalnych. Zauważyć należy, że strona powodowa jest profesjonalistą i czynnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, winna zatem ponosić konsekwencję składanych oświadczeń. Gdyby oświadczenia powoda nie miały odnosić żadnego skutku prawnego, to powstaje pytanie, w jakim celu powód je świadomie składał. Odnosząc się do podniesionych w apelacji powoda zarzutów, za chybione uznać należy twierdzenia, że powód złożył dwa oświadczenia i dotyczyły one dwóch faktur. Pierwsze oświadczenie z dnia 21.11.2016r. nie dotyczyło żadnej faktury, bo żadna nie była wówczas wystawiona. Drugie oświadczenie dotyczyć musiało faktury z dnia 30 listopada 2016r., bo tylko ta faktura była stronie pozwanejM.doręczona i tylko co do tej faktury upłynął formalnie termin płatności określony przez powoda. Oświadczenie w przedmiocie zrzeczenia się roszczeń zawarte w oświadczeniu z dnia 4 stycznia 2017r. nie mogło natomiast dotyczyćfaktury nr (...)r., ponieważ jak wskazano wyżej faktura z dnia 31 grudnia 2016r. doręczona zostałaM.dopiero w dniu 11 stycznia 2017r., a termin płatności wskazany w fakturze określony został na 30 stycznia 2017r. , a zatem jeszcze nie upłynął. Powyższe czyni bezzasadne zarzuty zawarte w apelacji powoda oraz zarzuty zawarte w apelacjiB.Polska dotyczące naruszeniaart. 65§1 k.c.
Wobec powyższego, apelacje podlegały oddaleniu jako bezzasadne na podstawieart. 385 k.p.c.
Na podstawieart. 350§1 i 3 k.p.c.Sąd Apelacyjny dokonał sprostowania zaskarżonego wyroku w punkcie I poprzez wpisanie w miejsce zasądzonej kwoty 747.566,86 zł kwoty 747.389,32 zł przyjmując, iż określenie jako należnej kwoty 747,566,86 zł nastąpiło jako oczywista omyłka rachunkowa. Powyższe stanowisko uzasadnia fakt, iż suma kwot wyszczególnionych w punkcie I wyroku, od których naliczone zostały ustawowe odsetki za opóźnienie, wynosi kwotę 747.389,32 zł. Sprostowanie wyżej opisanej omyłki czyni bezprzedmiotowym zawarty w apelacji strony pozwanej Skarbu Państwa-Komendanta Wojewódzkiego Policji wK.zarzut dotyczący naruszenia art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 100 k.p.c.Przy uwzględnieniu, że apelacja każdej ze stron została oddalona, zasadne było wzajemne zniesienie ww. kosztów.