Sąd Apelacyjny w Krakowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKo 24/24
Data wyroku: 2024-02-13 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Robert Pelewicz
Słowa kluczowe: Wyłączenie sędziego
Podstawa prawna: art. 41§1 k.p.k.
Teza: Nie sposób przyjąć a priori, że każdy sędzia powołany na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), automatycznie nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności. Wątpliwości co do bezstronności takiego sędziego muszą bowiem wynikać nie tylko z samego faktu powołania, ale również z okoliczności z nią związanych albo równocześnie z nią występujących, wykazujących brak bezstronności albo podważających ją w sposób obiektywny. Oznacza to, że wnioskodawca (żądający wyłączenia sędzia) zobowiązany jest do wykazania, że do przełamania domniemania bezstronności i niezawisłości doszło w tym konkretnym przypadku, wątpliwość ta nie może mieć bowiem jedynie charakteru abstrakcyjnego. Inne rozumienie treści art. 41 § 1 k.p.k. prowadziłoby do nieuzasadnionej dyskryminacji oraz pozbawienia obywatela prawa do sądu ustanowionego ustawą.

UZASADNIENIE
postanowienia z 13 lutego 2024 r., II AKo 24/24
Obrońcy oskarżonegoR. J.złożyli wniosek:
- na podstawie „art. 42a § ustawy z dnia 14 14.12.2022 r. –Prawo o ustroju sądów powszechnych(t.j. Dz.U. z 2023 r. poz 207 z późn.zm.)” (k. 3 akt II AKo 7/24), „o zbadanie spełnienia przez(...)wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jej powołaniu jej postepowania po powołaniu (k. 3 akt II AKo 7/24);
- na podstawieart. 41 § 1 k.p.k.w zw. zart. 42 § 1 k.p.k.o wyłączenie(...)„od udziału w sprawie przeciwkoR. J., toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie (…), pod sygn. akt II AKa 392/23, z uwagi na dostrzeżenie przez Sąd Najwyższy w treści uzasadnienia wyroku z dnia 07.06.2023 r., sygn. akt III KK 109/23, że doszło do zmaterializowania się uzasadnionych wątpliwości odnośnie instytucjonalnej bezstronności” (k. 3-4 akt II AKo 7/24).
W dniu 8 stycznia 2024 r.(...)(wylosowana w systemie SLPS do rozpoznania wniosku o wyłączenie), złożyła żądanie wyłączenia jej od udziału w sprawie o sygn. akt II AKo 221/23, wskazując w uzasadnieniu: „uczestniczyłam w procesie nominacjiK. W.na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Krakowie jako wizytator ds. karnych Sądu Apelacyjnego w Krakowie i przeprowadziłam ocenę kwalifikacji Pani Sędzi do objęcia stanowiska .” (k. 35 akt II AKo 221/23). I dlatego orzekanie w tej sprawie i rozpoznawanie wniosku o wyłączenie sędziego(...)od rozpoznania sprawy Sądu Apelacyjnego w Krakowie o sygn. akt II AKa 392/23, mogłoby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności.
W dniu 29 stycznia 2024 r. obrońcy oskarżonegoR. J.złożyli wniosek o wyłączenie(...)(wylosowanego w systemie SLPS do rozpoznania wniosku o wyłączenie), od udziału w sprawie o sygn. akt II AKo 7/24 (k. 2-6 akt II AKo 20/24). W uzasadnieniu wnioskodawca powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z 11 października 2023 r., sygn. akt III KK 185/23,, co do konieczności przekazania rozpoznawanej sprawy z uwagi na zaistnienie z urzędu przesłanki zart. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Ponadto wskazywał na osobiste, negatywne i emocjonalne nastawienie sędziegoJ. Ś.wobecR. J., jak i jego obrońcy adw.Ł. C..
W dniu 9 lutego 2024 r. SSAL. H.(wylosowana w systemie SLPS do rozpoznania wniosku o wyłączenie), złożyła żądanie wyłączenia jej od udziału w sprawie o sygn. akt II AKo 20/24, wskazując w uzasadnieniu, że jedną z kwestii, która leży u podstaw rozpoznawanego w tej sprawie wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Okręgowego w KrakowieJ. Ś.od rozpoznania sprawy Sądu Apelacyjnego w Krakowie o sygn. akt II AKo 7/24, jest to czy sędzia rekomendowany na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, daje rękojmię niezawisłości i bezstronności. W tymże kontekście dodatkowo wskazała, iż na stanowisko Sędziego Sądu Apelacyjnego w Krakowie została powołana w dniu 3 marca 2022 r. na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. I dlatego orzekanie w tej sprawie /rozpoznawanie wniosku o wyłączenie sędziego(...)od rozpoznania sprawy Sądu Apelacyjnego w Krakowie o sygn. akt II AKo 20/24 ma wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności.

Sąd Apelacyjny w Krakowie stwierdził, co następuje.
Żądanie SSAL. H.nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 41 § 1 k.p.k.sędzia ulega wyłączeniu od udziału w postępowaniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby ona wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Ustawa w żaden sposób nie określa, jakiego rodzaju musi to być okoliczność, przyjąć zatem należy, że podstawą wyłączenia sędziego będą wszelkie okoliczności mogące wywołać u innych osób (w tym w szczególności u stron postępowania) uzasadnione podejrzenie, że sędzia przy wydawaniu orzeczenia mógłby się kierować przesłankami pozamerytorycznymi.
Odnosząc się do uzasadnienia złożonego żądania, stwierdzić należy, że nie sposób przyjąća priori, że każdy sędzia powołany na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), automatycznie nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności. Wątpliwości co do bezstronności takiego sędziego muszą bowiem wynikać nie tylko z samego faktu powołania, ale również z okoliczności z nią związanych albo równocześnie z nią występujących, wykazujących brak bezstronności albo podważających ją w sposób obiektywny. Oznacza to, że wnioskodawca (żądający wyłączenia sędzia) zobowiązany jest do wykazania, że do przełamania domniemania bezstronności i niezawisłości doszło w tym konkretnym przypadku, wątpliwość ta nie może mieć bowiem jedynie charakteru abstrakcyjnego. Inne rozumienie treściart. 41 § 1 k.p.k.prowadziłoby do nieuzasadnionej dyskryminacji oraz pozbawienia obywatela prawa do sądu ustanowionego ustawą. Wskazać należy, że procedura nominacyjna zakończona powołaniem sędziego przez Prezydenta RP jest wieloetapowa i pewne jej elementy były w przeszłości zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Wymienić należy tytułem przykładu: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5.06.2012., K 18/09, OTK-A 2017/48; wyrok z 27.05.2008., SK 57/06, OTK-A 2008/4/63.
Należy dodatkowo zauważyć, że w orzeczeniu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 12 marca 2019 roku 26374/18 (Guðmundur Andri Ástráðsson przeciwko Islandii),art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.(Dz. U. z 1993 r. poz. 284 ze zm., dalej: Konwencja), poprzez wymóg ustanowienia sądu ustawą obejmuje proces powoływania sędziów w ramach krajowego porządku prawnego i krajowego wymiaru sprawiedliwości, który w praworządnym państwie musi zostać przeprowadzony zgodnie z regułami prawa krajowego obowiązującego w czasie powołania. Niezrozumiałe dlatego byłoby ograniczanie w możliwości orzekania sędziów, którzy zostali wybrani zgodnie z procedurą określoną przez władzę ustawodawczą, uprawnioną konstytucyjnie do określania sposobu wyboru kandydatów na urząd sędziowski, ostatecznie powołanych przez Prezydenta RP na konkretne stanowisko sędziowskie z konstytucyjnie określonymi ramami władzy sędziowskiej. W powyższym kontekście nie można tracić z pola widzenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2021 r. sygn. akt K 6/21 (Dz.U.2021.2161) i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2022 r. sygn. akt K 7/21 (Dz.U.2022.643).
Przenosząc te rozważania na realia niniejszej sprawy podnieść należy, że powołanie SSAL. H.na stanowisko Sędziego Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 3 marca 2022 r. przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), nie stanowi w ocenie Sądu Apelacyjnego w Krakowie samoistnej okoliczności, która wywoływałaby wątpliwości co do jej bezstronności przy rozpoznawaniu wniosku o wyłączenie(...). W konsekwencji SSAL. H.nie wykazała w złożonym żądaniu o wyłączenie okoliczności nakazujących uznać, że wynik rozstrzygnięcia w tej konkretnej sprawie mógłby rzutować na jej sytuację zawodową w kontekście wykonywania obowiązków orzeczniczych w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie, a więc, że mogłaby być z tego powodu nieobiektywna w sprawie w rozumieniuart. 41 § 1 k.p.k.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak we wstępie.