Sąd Apelacyjny w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 215/14
Data wyroku: 2014-08-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Przemysław Kurzawa, Bogdan Świerczakowski, Beata Kozłowska
Słowa kluczowe: Dowody
Podstawa prawna: art. 233 § 1 kpc

Sygn. akt I ACa 215/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 sierpnia 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SA Beata Kozłowska
Sędzia SA Przemysław Kurzawa
Sędzia SA Bogdan Świerczakowski (spr.)
Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Baranowska
po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2014 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.
przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 13 listopada 2013 r.
sygn. akt XXVI GC 55/13

1
oddala apelację;

2
zasądza od(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.na rzecz(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I ACa 215/14

UZASADNIENIE
(...) sp. z o.o.wW.wniosła o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i zasądzenie od(...) sp. z o.o.wW.kwotę 124.249,29 zł wraz z odsetkami ustawowymi oraz kosztami procesu. Sąd Okręgowy w Warszawie wydał nakaz zapłaty w dniu 16 listopada 2012r., pozwany zaś wniósł od niego sprzeciw.
Wyrokiem z 13 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu.
Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia jest następująca.
W dniu 12 września 2003 r.(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.zawarła zI. T.prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą „P.H.U. (...)” umowę faktoringu, na mocy której nabyła odI. T.szereg wierzytelności, z czego w niniejszym postępowaniu dochodzi części należności na łączna kwotę 124.249,29 zł wraz z odsetkami ustawowymi.
Umowa faktoringu obejmowała następujące faktury VAT:

1
(...)z dnia 16 stycznia 2012r. na kwotę 11.571,84 zł

2
(...)z dnia 16 stycznia 2012r. na kwotę 7.847,40 zł,

3
(...)z dnia 17 stycznia 2012r. na kwotę 19.045,32 zł,

4
(...)z dnia 17 stycznia 2012r. na kwotę 18.819,00 zł,

5
(...)z dnia 17 stycznia 2012r. na kwotę 17.800,56 zł,

6
(...)z dnia 20 stycznia 2012r. na kwotę 315,86 zł,

7
(...)z dnia 24 stycznia 2012r. na kwotę 19.045,32 zł,

8
(...)z dnia 24 stycznia 2012r. na kwotę 9.092,16 zł,

9
(...)z dnia 1 lutego 2012r. na kwotę 939,72 zł

10
(...)z dnia 10 lutego 2012r. na kwotę 8.265,60 zł,

11
(...)z dnia 15 lutego 2012r. na kwotę 10.910,59 zł – skorygowana do prawidłowej kwoty 10.008,88 zł na rozprawie w dniu 21.06.2013r.,

12
(...)z dnia 16 stycznia 2012r. na kwotę 231,49 zł,

13
(...)z dnia 20 stycznia 2012r. na kwotę 684,86 zł,

14
(...)z dnia 23 lutego 2012r. na kwotę 7.391,81 zł – skorygowana do prawidłowej kwoty 331,59 zł na rozprawie w dniu 21.06.2013r.,

15
(...)/12z dnia 23 lutego 2012r. na kwotę 249,69 zł.

(kopia umowy faktoringu z dnia 12 września 2003r. k-10-12v, kopie faktur VAT k-17-24, k-89-151)
Dnia 8 października 2003 r.I. T.poinformowała(...) sp. z o.o.o cesji zawartej z(...) sp. z o.o.a 20 kwietnia 2004 r.(...) sp. z o. o.wyraziła zgodę na przelew wierzytelności na rzecz(...) sp. z o.o.
(kopia zawiadomienia o cesji wierzytelności z dnia 8 października 2003 r. k-14-15, kopia zgody na przelew wierzytelności z dnia 20 kwietnia 2004 r. k-16, k-46)
Dnia 30 lipca 2008 r.(...) sp. z o.o.zmieniła nazwę na(...) sp. z o.o.
(kopia odpisu pełnego z KRS(...)sp. z o.o. wW.k-6-9).
Dnia 10 kwietnia 2012 r. pozwana spółka zapłaciła(...) sp. z o.o.kwotę 80.218,15 zł, uiszczając ja na poczet należności ujętych w awizie nr(...)obejmującym m.in. faktury VAT:
-(...)na kwotę 315,86 zł,
(...)/(...)/(...)na kwotę 684,86 zł,

(...)/(...)/(...)na kwotę 939,72 zł,
(...)/(...)na kwotę 7.847,40 zł,
-(...)na kwotę 19.045,32 zł,
oraz rozliczyła faktury FAT:
-(...)na kwotę 17.800,56 zł
-(...)na kwotę 9.092,16 zł,
-(...)na kwotę 11.571,84 zł,
-(...)na kwotę 18.819,00 zł,
-(...)na kwotę 19.837,44 zł.
które zostały skorygowane z fakturami VAT:
-(...)na kwotę -17.800,56,

(...)na kwotę -18819,00 zł,

(...)na kwotę -19.837,44 zł,
(...)na kwotę -11571,84 zł,
(...)na kwotę -9092,16 zł.
Korekt dokonałaI. T.z uwagi na brak dostaw towarów objętych fakturami korygowanymi (k. 89 – 115 kopie faktur).
Dnia 10 maja 2012 r. pozwana zapłaciła(...) sp. z o.o.siedzibą wW.kwotę 189.874,70 zł, obejmujący m.in. faktury VAT:
-(...)na kwotę 8.265,60 zł,
-(...)na kwotę 7.391,81 zł,
-(...)na kwotę 10.910,59 zł,
-(...)na kwotę 249,69 zł,
Powyższe faktury VAT oraz faktury korygujące zostały wystawione przezI. T.(kopie awiza nr(...)z dnia 10 maja 2012r. oraz awiza nr(...)z dnia 10 kwietnia 2012r. wraz z potwierdzeniami przelewu k-42-45, potwierdzenia przelewu z dnia 24 czerwca 2013r. dot. awiza nr(...)i nr(...)k-151-152, kopie faktur VAT k-89-151).
Na podstawie powyższych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy ocenił, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powódka, jako faktor, wywodziła swoje roszczenie z nabycia wierzytelności jakie przysługiwałyI. T.od pozwanej. Przedstawiła jedynie część z faktur, która pozostała do rozliczenia po zakończeniu współpracyI. T.i(...). Żądanie pozwu nie obejmuje nawet wszystkich faktur z(...)i(...). Powód rozdrobnił roszczenia i w kolejnym pozwie dochodzi innych należności (sygn. akt XXVI GC 923/12). Okoliczności te utrudniają proste zestawienie faktur i rozliczeń stron i wymaga szeregu uwag natury ogólnej w niniejszej sprawie związanej z ustalonym stanem faktycznym dotyczącym współpracy stron.
I. T.łączyła z pozwaną(...)sp. o. o. umowa sprzedaży towarów (art. 535 k.c.), na podstawie której wystawiła pozwanej m.in.faktury VAT o nr: (...)z 16 stycznia 2012r. na kwotę 11.571,84 zł,(...)z 16 stycznia 2012r. na kwotę 7.847,40 zł,(...)z 17 stycznia 2012r. na kwotę 19.045,32 zł,(...)z 17 stycznia 2012r. na kwotę 18.819,00 zł,(...)z 17 stycznia 2012r. na kwotę 17.800,56 zł,(...)z 20 stycznia 2012r. na kwotę 315,86 zł,(...)z 24 stycznia 2012r. na kwotę 19.045,32 zł,(...)z 24 stycznia 2012r. na kwotę 9.092,16 zł,(...)z 1 lutego 2012r. na kwotę 939,72 zł,(...)z 10 lutego 2012r. na kwotę 8.265,60 zł,(...)z 15 lutego 2012r. na kwotę 10.910,59 zł,(...)z 16 stycznia 2012r. na kwotę 231,49 zł,(...)z 20 stycznia 2012r. na kwotę 684,86 zł,(...)z 23 lutego 2012r. na kwotę 7.391,81 zł,(...)z 23 lutego 2012r. na kwotę 249,69 zł.
WspółpracaI. T.z(...)trwała ponad 10 lat na podstawie umowy handlowej przedłużanej w każdym roku. Już od 2003r. rozliczenia odbywały się z udziałem powódki, jako faktora i w toku tej współpracy nie były kwestionowane sposoby rozliczenia się w formie awiz obejmujących grupę faktur i dostosowanego do salda przelewu. Powódka nie sprostała ciężarowi udowodnienia istnienia dochodzonego roszczenia -art. 6 k.c.Z przepisu tego wynika dla sądu nakaz rozstrzygnięcia merytorycznego, nawet wtedy, gdy postępowanie dowodowe nie przyniosło efektu; sąd powinien rozstrzygnąć na niekorzyść osoby, która opierała swe twierdzenia na faktach nieudowodnionych (P. Machnikowski (w:) Kodeks cywilny..., red. E. Gniewek, t. I, s. 34; podobnie K. Piasecki (w:) Kodeks postępowania cywilnego..., red. K. Piasecki, s. 770).
Powódka przedstawiła jedynie umowę factoringu i zestawienie faktur, bez dokumentów źródłowych. Nie udowodniła, że należy się jej jeszcze zapłata za sporne faktur VAT, które w świetle przedstawionych przez pozwaną dowodów uznane zostały za zapłacone. Ze złożonych przez pozwaną dokumentów w postaci awiz o nr(...)i nr(...)oraz kopii faktur VAT złożonych przez powódkę i pozwaną wynika, iż część faktur VAT wystawionych przezI. T.została zapłacona, a część została skorygowana przezI. T.odpowiednimi fakturami korygującymi, natomiast jedna faktura VAT nie została w ogóle zaksięgowana przez pozwaną.
Faktura nr (...)- z dnia 24 stycznia 2012r. na kwotę 19.045,32 zł nie została zaksięgowana przez pozwaną, a także nie została w ogóle ujęta na awizach płatności nr(...)i nr(...). Brak jest również dowodu doręczenia przedmiotowej faktury VAT pozwanej spółce, pozwana konsekwentnie twierdziła, iż towaru objętego fakturą nie otrzymała, a powódka nie odniosła się w żaden sposób do tego twierdzenia, wobec czego powództwo w tym zakresie podlegało oddaleniu jako nieudowodnione.
W ocenie Sądu Okręgowego problem dotyczący wzajemnych rozliczeń dokonanych między stronami postępowania powstał z uwagi na brak prawidłowego, precyzyjnego, oznaczenia wystawianych i księgowanych faktur VAT oraz z uwagi na brak przepływu informacji między stronami umowy faktoringu. Powódka nie zweryfikowała awiz i wystąpiła o zapłatę należności, które zostały w tych samych awizach skorygowane już przezI. T..
Pozwana dokonała dwóch płatności, które zaspokoiły część roszczeń dochodzonych w tej sprawie: kwoty 80.218,15 zł obejmującej m.in.faktury VAT o nr: (...)na kwotę 315,86 zł,(...)na kwotę 684,86 zł,(...)na kwotę 939,72 zł,(...)na kwotę 7.847,40 zł,(...)na kwotę 19.045,32 zł i kwoty 189.874,70 zł, obejmującej m.in.faktury VAT o nr : (...)na kwotę 8.265,60 zł,(...)na kwotę 7.391,81 zł,(...)na kwotę 10.910,59 zł,(...)na kwotę 249,69 zł.
Natomiastfaktury VAT o nr : (...)na kwotę 17.800,56 zł,(...)na kwotę 9.092,16 zł,(...)na kwotę 11.571,84 zł,(...)na kwotę 18.819,00 zł,(...)na kwotę 19.837,44 zł, zostały skorygowane zfakturami VAT o nr: (...)na kwotę -17.800,56,(...)na kwotę -18819,00 zł,(...)na kwotę -19.837,44 zł,(...)na kwotę -11571,84 zł,(...)na kwotę -9092,16 zł, jeszcze przezI. T..
A zatem część faktur VAT została przez pozwaną zapłacona zgodnie ze złożonymi awizami płatności o nr(...)i nr(...), a część została przezI. T.skorygowana do „0”, kolejne natomiast skompensowane z należnościami pozwanej. Tylko jedna faktura korygująca umieszczona w awizie pod poz.(...)(...)wystawiona była do faktury F(...)opiewającej na kwotę 5.707,20zł, która to kwota nie była ujęta w żadnym z przedstawionych awiz (k. 151), zaś pozostałe faktury korygujące dotyczą faktur z przedstawionych awiz. Zatem powództwo było niezasadne w całości.
Bezprzedmiotowe było kwestionowanie w niniejszym sporze zasadności wystawienia not księgowych i ujęcie ich w awizach nr(...)– w kwocie 18.563,56 zł oraz 292,20 zł i nr(...)– 86.375,21 zł bowiem suma pozostałych do zapłaty faktur (po odjęciu faktur objętych pozwem i faktur skorygowanych przezI. T.) jest i tak wyższa w każdym z awiz od kwoty ujętych tam not, stąd różnica na korzyść pozwanej. Awiza obejmują bowiem szereg faktur i faktur korygujących wystawionych przez powódkę i nieobjętych żądaniem pozwu a także noty księgowe. Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.w zw. z§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Powódka wniosła apelację skarżąc wyrok w części oddalającej powództwo o zasądzenie kwoty 55.650,85 zł i zarzuciła:
I naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy tj.:
1)art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, polegający na zupełnym pominięciu przy ocenie czynności związanych z zapłatą należności pomiędzy zbywcą a pozwaną kwoty 55.650,85 zł, faktu zawiadomienia pozwanej o przelewie wierzytelności,
2)art. 328 § 2 k.p.c.w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.poprzez niewskazanie przyczyny, dlaczego złożonym przez powódkę dowodom Sąd odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a dał wiarę zeznaniom strony pozwanej oraz polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dowodów, na których Sąd się oparł, rozstrzygając, że pozwana zwolniła się ze zobowiązania w wyniku potrącenia swoich wierzytelności z wierzytelnościami zfaktury nr (...)na łączną kwotę 55.650,85 zł, pomimo informacji o cesji wierzytelności na powódkę i zapłacie za w/w faktury na konto bankowe powódki;
II naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1)art. 512 § 2 k.c.poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez uznanie, że zwolnienie się pozwanej ze zobowiązania w wyniku potrącenia swoich wierzytelności z wierzytelnościami cedenta zfaktury nr (...)na łączną kwotę 55.650,85 zł ma skutek względem nabywcy, pomimo posiadania przez dłużnika wiedzy o cesji wierzytelności w związku z otrzymaniem zawiadomienia o cesji wierzytelności z dnia 08.10.2003 r. oraz otrzymaniemfaktur nr (...)zawierających pieczątkę z informacją o cesji wierzytelności na rzecz powódki.
Apelacja zawiera wniosek o zmianę wyroku w części i zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 55.650,85 zł wraz z odsetkami ustawowymi i kosztami procesu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów za drugą instancję.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Zarzut pierwszy (naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.), dotyczący pominięcia zawiadomienia pozwanego o przelewie wierzytelności, jest całkowicie chybiony. Pośród ustaleń Sądu znalazło się bowiem następujące zdanie: „Dnia 8 października 2003 r.I. T.poinformowała(...) sp. z o.o.o cesji zawartej z(...) sp. z o.o.a 20 kwietnia 2004 r.(...) sp. z o. o.wyraziła zgodę na przelew wierzytelności na rzecz(...) sp. z o.o.” (str. 3 uzasadnienia).
Drugi zarzut naruszenia prawa procesowego także jest zupełnie pozbawiony podstaw, ponieważ wbrew jego treści Sąd nie ustalił, że pozwana zwolniła się ze zobowiązania w wyniku potrącenia swoich wierzytelności (pozwana zresztą nie powoływała się na potrącenie lecz na zapłatę w drodze przelewu). Sąd Okręgowy ustalił, że wymienione w tym zarzucie faktury zostały zapłacone i jest to ustalenie prawidłowe, ponieważ znajduje potwierdzenie w dokumentach załączonych do sprzeciwu.
Dokument przelewu kwoty 189.874,70 zł, z adnotacją(...) S.A.o jego zrealizowaniu w dniu 10 maja 2012 r., w rubryce „Szczegóły płatności” odsyła do „awiza:(...)(k.42). Awizo to, pośród 38 faktur zawiera następujące faktury objęte pozwem (a obecnie apelacją):(...)na kwotę 8.265,60 zł,(...)na kwotę 7.391,81 zł,(...)na kwotę 10.910,59 zł i(...)na kwotę 249,69 zł (k.43), co łącznie stanowi kwotę 26.817,69 zł.
Dokument przelewu kwoty 80.218,15 zł, z adnotacją(...) S.A.o jego zrealizowaniu w dniu 10 kwietnia 2012 r., w rubryce „Szczegóły płatności” odsyła do „awiza:(...)(k.44). Awizo to, pośród 27 faktur zawiera następujące faktury objęte pozwem (a obecnie apelacją):(...)na kwotę 315,86 zł,(...)na kwotę 684,86 zł,(...)na kwotę 939,72 zł,(...)na kwotę 7.847,40 zł i(...)na kwotę 19.045,32 zł, co łącznie stanowi kwotę 28.833,16 zł.
Wynik dodawania obu wyliczonych kwot wynosi 55.650,85 zł, czyli kwotę dochodzoną na obecnym etapie postępowania – jak wynika z powyższego, zapłaconą powódce przez stronę pozwaną przelewami bankowymi. Nie ma żadnych podstaw by kwestionować autentyczność bądź wiarygodność danych stwierdzonych w powołanych dokumentach.
Zarzut ostatni, dotyczący naruszenia prawa materialnego, podobnie jak pierwszy, zasadza się na mijającym się z motywami rozstrzygnięcia założeniu, że powództwo zostało uwzględnione na skutek ustalenia, iż do zapłaty doszło w drodze złożenia przez pozwaną oświadczenia o potrąceniu. Sąd nie mógł naruszyćart. 512 § 2 k.c., ponieważ go nie stosował ani też nie było żadnych podstaw w okolicznościach sprawy, by do tego przepisu sięgać.
Z przedstawionych względów, przyjmując za swoje ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego ze wskazanym uzupełnieniem, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację. Orzeczenie o kosztach uwzględnia wynik sprawy (art. 98w zw. zart. 99 k.p.c.) i obejmuje wynagrodzenie w stawce minimalnej radcy prawnego reprezentującego stronę pozwaną.
Zarzut pierwszy