Sąd Rejonowy w Giżycku
III Wydział Rodzinny i Nieletnich
Sygnatura akt: III RC 243/22
Data wyroku: 2023-05-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Bożena Makowczenko

Sygn. akt III RC 243/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 maja 2023 r.
Sąd Rejonowy w Giżycku III Wydział Rodzinny i Nieletnich
w składzie:
PrzewodniczącySędzia Bożena Makowczenko

Protokolant sekr.sąd. Justyna Koleśnik – Matelak
po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2023r.w Giżycku na rozprawie
sprawy z powództwaM. P. (1)
przeciwkoM. P. (2)
o alimenty
1.Powództwo oddala.
2. Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.K. R.kwotę147,60 zł (sto czterdzieści siedem złotych 60/100)w tym kwotę 47,60 zł podatku VAT wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za pełnomocnictwo ustanowione z urzędu.
Bożena Makowczenko
Sygn. akt III RC 243/22

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 9 września 2022r. powódkaM. P. (1)wnosiła o zasądzenie na jej rzecz kwoty 1500,00 zł tytułem alimentów płatnych z góry do dnia 10-ego każdego miesiąca wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w przypadku zwłoki od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu podała, że małżeństwo z pozwanym trwało od(...). do(...). Zostało rozwiązane przez Sąd Okręgowy w Olsztynie bez orzekania o winie.
Podała nadto, że jest osobą niepełnosprawną, bez pracy i innych źródeł utrzymania. Pozostaje w niedostatku. Gdyby nie pomoc dorosłych już dzieci nie wie jak dałaby radę utrzymać mieszkanie, nie mówiąc o podstawowych potrzebach życiowych. Pomimo tak trudnej sytuacji powódka stara się zdobyć środki do życia a obecnie uczęszcza na szkolenie opiekuna osób starszych co może poprawić jej sytuację życiową.
Wskazała dalej, że pozwany, mimo wiedzy na temat sytuacji życiowej powódki, nie pomaga jej. W utrzymaniu pomagają powódce jej córki. Jedynym majątkiem jaki powódka posiada to mieszanie odziedziczone po mamie, w którym obecnie mieszka. Kwota jakiej domaga się od pozwanego jest niezbędna na pokrycie kosztów wyżywienia, ubrania, środków higieny osobistej oraz innych niezbędnych kosztów.
Pozwany nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy. Mieszka i pracuje wN. (...).
Pozwany –M. P. (2)– w odpowiedzi na pozew powództwa nie uznał i wniósł o jego oddalenie w całości.
W uzasadnieniu pozwany podał, że związek małżeński strony zawarły w dniu(...). Z tego związku mają trzy pełnoletnie córki:A.(37 lat),D.(35 lat) iK.(23 lata).
Małżonkowie rozwiedli się w lutym 2021r. Wyrokiem zaocznym z dnia 12 lutego 2021r. Sąd okręgowy w Olsztynie VI Wydział Cywilny Rodzinny orzekł o rozwiązaniu małżeństwa stron bez orzekania o winie.
Zdaniem pozwanego powództwo winno zostać oddalone.
Przytoczył pozwany treśćart. 60§1krio, zgodnie z którym małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.
Podał pozwany, że prowadzi firmę budowlaną, pracuje za granicą i zarabia średnio ok. 2000 euro miesięcznie. Pracuje po 12 godzin dziennie, od poniedziałku do soboty kosztem własnego zdrowia i życia prywatnego. Ponosi koszty utrzymania mieszkania w wysokości 252 euro miesięcznie (42 euro prąd, 200 euro mieszkanie, 10 euro tv).
Na dojazdy do pracy (ok. 60 km) przeznacza miesięcznie ok. 200 – 250 euro, na wyżywienie – ok. 600/700 euro. Pozwany opłaca składkę ZUS w Polsce w wysokości 1721 zł, wynagrodzenie księgowego – 300 zł miesięcznie. W ciągu roku do Polski przyjeżdża do Polski kilka razy co wiąże się z kosztem w wysokości ok. 2000 zł za jeden przyjazd.
Wskazał dalej pozwany, że w miarę możliwości pomaga finansowo córkom i wnukom. Jest w trakcie remontowania mieszkania po matce wD. M., ponieważ nie ma gdzie mieszkać podczas pobytów w Polsce. Mieszkanie wymaga znacznego nakładu finansowego a wszystkie remonty pozwany wykonuje samodzielnie.
Przed rozwodem strony zamieszkiwały w mieszkaniu należącym do matki powódki. Strony wspólnie sfinansowały zakup tego mieszkania i przeprowadziły w nim remont. Przez ponad 25 lat pozwany ponosił koszty utrzymania tego mieszkania a po rozwodzie wyprowadził się, zostawiając powódce całe wyposażenie mieszkania.
Po orzeczeniu rozwodu pozwany wspierał powódkę finansowo w miarę swoich możliwości i potrzeb powódki.
W ocenie pozwanego nie sposób uznać, że powódka znajduje się w niedostatku. Okoliczności tej, zdaniem pozwanego, powódka nie wykazała żadnymi środkami dowodowymi. Nie wykazała także skąd wynika wysokość dochodzonych alimentów.
Ponadto, zdaniem pozwanego, pominęła powódka fakt, że pozostaje w związku partnerskim oraz, że uzyskuje dochód w związku ze świadczeniem usług krawieckich i opieki nad osobą starszą. W przeszłości powódka świadczyła usługi sprzątania mieszkań i jest wysoce prawdopodobnie, że zajmuje się tym do dziś. Powódka nie jest niezdolna do pracy. Jest właścicielką lokalu mieszkalnego o powierzchni ok. 62 m2. Takie mieszkanie wymaga ponoszenia znacznych opłat dlatego powódka mogłaby rozważyć możliwość zamiany mieszkania na mniejsze w konsekwencji czego uzyskałaby kwotę znacznej wysokości pozwalającą na zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb.
Podkreślił dalej pozwany, że według doktryny stan niedostatku jest to brak własnych środków utrzymania oraz możliwości pełnego zaspokojenia potrzeb uprawnionego, które należy uznać za uzasadnione w jego konkretnej, rozpatrywanej indywidulanie sytuacji życiowej. Nie jest natomiast w niedostatku ten kto jest zdolny do pracy a jednak nie chce pracować, ten kto uzyskuje dochody wystarczające na jego utrzymanie choć nie pochodzą one z pracy, osoba niezdolna do pracy i niemająca dochodów wystarczających na pokrycie kosztów utrzymania jeśli jest właścicielem przedmiotów majątkowych, których zbycie jest możliwe i dostarczyłoby funduszy wystarczających na koszty utrzymania.
Powoła się dalej pozwany na wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 lutego 2004r., w uzasadnieniu którego Sąd wskazał, że niedostatek stanowiący podstawę zasądzenia alimentów na rzecz rozwiedzionego małżonka ma charakter względny, stąd małżonek domagający się alimentów winien w pełni wykorzystać wszystkie możliwości w celu uzyskania dochodów niezbędnych do zaspokojenia usprawiedliwionych własnych potrzeb.
Dalej podał pozwany, że zakres świadczenia alimentacyjnego zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego przy uwzględnieniu możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.
Usprawiedliwione potrzeby obejmują przede wszystkim wydatki związane z utrzymaniem na poziomie minimum socjalnego m.in. na zakup wyżywienia, ubioru, leków itp. Z kolei zakres możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego jest rozumiany w doktrynie szeroko. Zasadne jest tu oparcie się na możliwościach zarobkowych pozwanego a nie tylko na jego aktualnych zarobkach. Zakres obowiązku alimentacyjnego może i powinien być większy od wynikającego z faktycznych zarobków i dochodów zobowiązanego jeżeli przy pełnym i właściwym wykorzystaniu jego sił i umiejętności zarobki i dochody były większe a istniejące warunki społeczno – gospodarcze i ważne przyczyny takiemu wykorzystaniu nie stoją na przeszkodzie.
W podsumowaniu stwierdził pozwany, że powódka nie znajduje się w niedostatku i jest w stanie zaspokoić własne potrzeby.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Bezspornym w sprawie pozostawało, iż stronyM. P. (1)iM. P. (2)od dnia(...). pozostawały w związku małżeńskim, który to wyrokiem zaocznym z dnia 12 lutego 2021r. wydanym przez Sąd Okręgowy w Olsztynie w sprawie o sygnaturze akt VI RC 1129/19 rozwiązany został przez rozwód bez orzekania o winie.
/dowód: kopia wyroku k. 15/
Przed rozwodem strony zamieszkiwały wW.w mieszkaniu należącym do matki powódki. Strony wspólnie sfinansowały zakup tego mieszkania i przeprowadziły w nim remont. Przez okres trwania małżeństwa pozwany ponosił koszty utrzymania tego mieszkania a po rozwodzie wyprowadził się, zostawiając powódce całe wyposażenie mieszkania.
Od 2016r. strony pozostawały w nieformalnej separacji. Powódka boleśnie odczuwała rozstanie, jej stan zdrowia psychicznego (nerwica) doprowadził ostatecznie do korzystania z pomocy lekarzy. Mimo rozstania pozwany pomagał finansowo powódce, z którą mieszkała jeszcze najmłodsza córka, która nadal kształciła się i wymagała pomocy finansowej. Owa doraźna pomoc pozwanego trwała do lutego 2020r. Wówczas to pomoc uzyskiwała powódka ze strony dorosłych i samodzielnych już dzieci.
Powódka jest z zawodu krawcem – szwaczem. Począwszy od 2014r. prowadziła własną działalność gospodarczą świadcząc usługi krawieckie. Działalność tę prowadziła do czerwca 2018r. Następnie, od października 2019r. powódka podjęła zatrudnienie w wymiarze ½ etatu jako opiekun osoby starszej. Zarabiała wówczas sok. 1100 zł. Zatrudnienie to ustało z chwilą śmierci podopiecznej co miało miejsce w lutym 2020r.
Od tego czasu powódka korzysta z pomocy dzieci lub znajomych.
Od dnia 19 października 2020r. powódka zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy wW.jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.
/dowód: zaświadczenie k. 18/
Decyzją z dnia 29 lipca 2022r. Starosta(...)przyznał powódce prawo do stypendium w wysokości 1565,00 zł miesięcznie w okresie odbywania szkolenia opiekuna osoby starszej. Stypendium to powódka pobierała do końca marca 2023r.
/dowód: decyzja k. 17/
Powódka mieszka sama.
Opłata za czynsz wynosi średnio kwotę 800 zł miesięcznie. Za gaz płaci powódka kwoty: 425 zł, 282 zł. Podatek od nieruchomości wyniósł w 2022r. kwotę 68 zł.
/dowód: kopie rachunków k. 19- 33, 69-72, zeznanieśw. A. Ś.k. 76v- 77v/
Stan zdrowia powódki nie jest dobry.
Orzeczeniem z dnia 27 stycznia 2022r.(...)(...)G.ustalił lekki stopień niepełnosprawności powódki od dnia 18 stycznia 2022r.
We wskazaniach w zakresie odpowiedniego zatrudnienia wskazano otwarty rynek pracy. Nie zawarto żadnych wskazań w zakresie wsparcia w samodzielnej egzystencji czy pomocy opiekuna.
/dowód: kopia orzeczenia k. 16/
W dniach od 27 kwietnia 2022r. do 28 kwietnia 2022r. przebywała powódka w szpitalu wW.na oddziale ginekologiczno – położniczym gdzie przeszła zabieg diagnostycznego wyłyżeczkowania kanału szyjki i jamy macicy. Pobrano też wycinki z szyjki macicy do badan histo- patologicznych.
/dowód: kopia karty informacyjnej k. 5-6/
W dniach od 12 lipca 2022r. do 2 sierpnia 2022r. powódka poddawana była leczeniu wOśrodku (...)z uwagi na zdiagnozowane choroby zwyrodnieniowe stawów. Z tych też powodów w okresie od 15 listopada 2022r. do 6 grudnia 2022r. przebywała powódka w sanatorium uzdrowiskowym.
/dowód: kopia karty informacyjnej k. 65- 66/
Z małżeństwa strony posiadają 3 dorosłe córki w wieku 37, 35 i 24 lat.
Pozwany prowadzi działalność gospodarczą - firmę budowlaną. Pracuje za granicą i zarabia średnio ok. 2000 euro miesięcznie. Ponosi koszty utrzymania mieszkania w wysokości 252 euro miesięcznie (42 euro prąd, 200 euro mieszkanie, 10 euro tv).
Na dojazdy do pracy (ok. 60 km) przeznacza miesięcznie ok. 200 – 250 euro, na wyżywienie – ok. 600/700 euro. Pozwany opłaca składkę ZUS w Polsce w wysokości 1721 zł, wynagrodzenie księgowego – 300 zł miesięcznie. W ciągu roku do Polski przyjeżdża do Polski kilka razy co wiąże się z kosztem w wysokości ok. 2000 zł za jeden przyjazd.
W 2021 roku pozwany uzyskał przychód w łącznej kwocie 115071,20 zł. W 2022r. przychód ten wyniósł kwotę 48994,20 zł.
/dowód: kopia zeznania podatkowego k. 79-83, 96-101/
Nie ma nikogo na utrzymaniu. W Polsce remontuje dom odziedziczony po rodzicach w miejscowościD.. W nim miększa gdy przyjeżdża do Polski.
Z dniem 4 czerwca 2023r. powódka nabędzie prawo do emerytury.
/dowód: zeznania stron: M.P.k. 92- 93, M.P.k. 93-94/

Sąd zważył, co następuje;
Roszczenie powódki oparte zostało na regulacji zawartej wart. 60 krio, zgodnie z którym małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i któryznajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.
Spełnione zatem muszą być łącznie dwie przesłanki; orzeczenie rozwodu z brakiem winy po stronie małżonka, który wnosi o alimenty oraz niedostatek po jego stronie.
Bezsprzecznie rozwód między stronami orzeczony został bez orzekania o winie. Spełniona jest zatem pierwsza z wymienionych wyżej przesłanek.
Druga z przesłanek tj. niedostatek powódki jest podstawową zatem kwestią podlegającą ustaleniu w niniejszej sprawie. Ta bowiem przesłanka warunkuje dalsze ustalenia – usprawiedliwione potrzeby uprawnionej i możliwości zarobkowe zobowiązanego.
W omawianej sprawie Sąd podziela argumentację pozwanego o tym, że powódka nie znajduje się w niedostatku choć przyznaje, że jej sytuacja finansowa nie jest dobra.
Podkreślić na wstępie należy, iż Sąd nie podzielił tezy pozwanego o tym, że powódka znajduje się w związku partnerskim i z partnerem mieszka co wpływa na jej sytuację życiową. Powódka stanowczo temu przeczyła a pozwany nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie swojej tezy.
Niezależnie jednak od powyższego Sąd doszedł do wniosku, iż wprawdzie powódka jest w trudnej sytuacji to jednak nie można jej określić jako niedostatku.
W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że za stan niedostatku, uprawniający do uzyskania alimentów od byłego małżonka, uznać należy taki stan, w którym osoba uprawniona nie może własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb w całości lub w części. Konieczne jest przy tym zbadanie, czy ubiegający się o alimenty w pełni wykorzystuje wszystkie możliwości w celu uzyskania dochodów niezbędnych do zaspokojenia usprawiedliwionych własnych potrzeb.
Jak wskazano już wcześniej, powódka, choć legitymująca się lekkim stopniem niepełnosprawności, to jednak nie ma żadnych ograniczeń jeśli chodzi o rynek pracy i to w jakim zawodzie może pracować. Ma wyuczony zawód krawcowej i wcześniej już w tym zawodzie pracowała prowadząc własną działalność gospodarczą. Ograniczeń jeśli chodzi o ten rodzaj pracy wobec powódki nie podano. Nie posiada powódka orzeczenia o niezdolności do pracy, nawet czasowego.
Co więcej, ukończyła szkolenie dla osób starszych i przez pewien czas uzyskiwała z tego tytułu wynagrodzenie. Ma zatem możliwość aby wykorzystać nowo zdobyte umiejętności i wykonywać ten rodzaj usług.
Powódka brak zatrudnienia w tych kierunkach motywowała schorzeniami z jakimi się boryka. Twierdziła, że nie może dźwigać więc nie może wykonywać pracy opiekuna osoby starszej (wskazywała, że taką propozycję pracy miała) a z powodu schorzeń zwyrodnieniowych stawów nie może pracować jako krawcowa. Tymczasem z orzeczenia o niepełnosprawności nie wynikają te ograniczenia, o których mówiła powódka. Podano w nim otwarty rynek pracy bez ograniczeń. Pozostaje to w sprzeczności z tym co twierdziła powódka.
Tym samym, w ocenie Sądu, powódka nie wykazała aby z przyczyn od niej niezależnych nie mogła podjąć zatrudnienia co oznacza, że nie wykazała aby w pełni wykorzystywała wszystkie możliwości w celu uzyskania dochodów niezbędnych do zaspokojenia usprawiedliwionych własnych potrzeb.
W tej sytuacji Sąd nie analizował możliwości zarobkowych pozwanego uznając, iż ustalenie, iż brak w sprawie podstawowej przesłanki jaką jest niedostatek powódki czyni te ustalenia bezprzedmiotowymi.
Wobec powyższego orzeczono jak w wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono po myśli uregulowań zawartych w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Bożena Makowczenko