Sąd Okręgowy w Łodzi
XIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
Sygnatura akt: XIII Ga 1144/23
Data wyroku: 2024-03-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: SSR (del.) Paweł Kowalczyk
Podstawa prawna: art. 361 kc, art. 362 kc

Sygn. akt XIII Ga 1144/23

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2023 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi – w sprawie z powództwa(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Jawna wK.(obecnie(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowa wK.) przeciwko(...) Spółka AkcyjnawW.o zapłatę kwoty 42.431,55 zł – zasądziłod pozwanego(...) Spółka AkcyjnawW.na rzecz powoda(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka JawnawK.kwotę 38.235,16 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 września 2022 r. do dnia zapłaty (punkt 1. wyroku), oddalił powództwo w pozostałej części(punkt 2. wyroku), zasądził od pozwanego(...) Spółka AkcyjnawW.na rzecz powoda(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Jawna wK.kwotę 5.329,49 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty(punkt 3. wyroku) oraz nakazał zwrócić powodowi(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Jawna wK.kwotę 293,81 zł oraz pozwanemu(...) Spółka AkcyjnawW.kwoty po 905,13 zł tytułem nadpłaconych zaliczek na poczet opinii biegłego (punkty 4. i 5. wyroku).
Orzeczenie Sądu pierwszej instancji w części – w zakresie punktu 1. w całości(co do uwzględnienia żądania pozwu w zakresie kwoty 38.235,16 zł) oraz w całości w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania (punkt 3. wyroku) – zostało zaskarżoneprzez pozwanego(...) Spółka AkcyjnawW.. Strona pozwana zarzuciła rozstrzygnięciu Sądu Rejonowego:

1
naruszenie przepisów prawa procesowego:



przepisuart. 233 § 1 kpcw zw. zart. 278 § 1 kpcpoprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, błędną i sprzecznąz logicznym rozumowaniem ocenę materiału dowodowego, dokonaną z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do sprzecznych ustaleń Sądu pierwszej instancji z zebranym w przedmiotowej sprawie materiałem dowodowym, tj. uznaniem, że w przedmiotowej sprawie najem pojazdu zastępczegobył zasadny w całości – w zakresie 32 dni po stawce 1.000.00 zł dziennie, podczas gdy:

a.
biegły odstąpił od szacowania utraconego zarobku poszkodowanego, wobec ustalenia że działalność poszkodowanego w okresie 9. miesięcy 2019 r. przynosiła stratę,

b.
powód nie wykazał ekonomicznego uzasadnienia wysokości kosztów najmu pojazdu zastępczego,

c.
decyzja o wynajęciu pojazdu zastępczego po stawce dobowej 1.000,00 zł nettoza dobę była nieracjonalna ekonomicznie i doprowadziła do zwiększenia rozmiaru szkody,

d.
bardziej racjonalne było nie wynajęcie pojazdu zastępczego przez poszkodowanegoi zgłoszenie roszczenia z tytułu utraconego dochodu, który w takim wypadkubyłby niższy niż koszt najmu pojazdu zastępczego,

e.
najem pojazdu zastępczego trwał od dnia 14 września 2019 r. do dnia 16 października 2019 r. a zgodnie z historią pojazdu, w dniu 7 listopada 2019 r. przeszedł on badanie techniczne po szkodzie z dnia 10 września 2019 r., co oznacza że poszkodowanynie dysponował pojazdem w okresie od dnia 17 października 2019 r.do dnia 6 listopada 2019 r. a zatem pojazd zastępczy nie był niezbędny w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego:



przepisów art.art. 361 § 1 i § 2 kcw zw. zart. 822 kczw. zart. 34 i 36 ustawyz dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnychpoprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu za zasadny zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego, pomimo że działalność gospodarcza poszkodowanego generowała straty a najem pojazdu zastępczego był nieuzasadniony ekonomicznie,

przepisuart. 362 kcpoprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przyczynienia się poszkodowanego do zwiększenia rozmiaru szkody, poprzez wynajęcie pojazdu zastępczego po stawce 1.000.00 zł netto za dobę, w sytuacji w której bardziej racjonalne było nie wynajęcie pojazdu zastępczego przez poszkodowanego i zgłoszenie roszczenia z tytułu utraconego dochodu, który w takim wypadku byłby niższy niż koszt najmu pojazdu zastępczego.

Podnosząc wskazane wyżej uchybienia Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi(...) Spółka AkcyjnawW.domagało się zmiany wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w tym zakresie oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych jak również zwrotu kosztów postępowania za drugą instancję według norm przepisanych ewentualnie uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za obie instancje.
(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka KomandytowawK.wniósł o oddalenie apelacji, domagając się zasądzenia na swoją rzeczod pozwanego(...) Spółka AkcyjnawW.kosztów zastępstwa procesowego w drugiej instancji według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja strony pozwanej okazała się bezzasadna co – w oparciu o przepisart. 385 kpc– skutkowało jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutów apelacyjnych strony pozwanej w pierwszej kolejności należało ocenić zasadność twierdzeń(...) Spółka AkcyjnawW.dotyczących naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania gdyż wnioskiw tym zakresie – ze swej istoty – determinują rozważania co do pozostałych zarzutów apelacyjnych (dotyczących naruszenia przepisów materialnoprawnych) – bowiem jedynie nieobarczone błędem ustalenia faktyczne (będące wynikiem należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego) oraz właściwie przeprowadzona (w granicach statuowanych treścią przepisuart. 233 § 1 kpc) ocena dowodów wyznaczają podstawę weryfikacji prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia w kontekście twierdzeń o naruszeniu przepisów prawa materialnego.
W świetle prawidłowo ustalonego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, nie może się ostać stawiany przez stronę skarżącą zarzut naruszenia przepisów postępowania sprowadzający się do przyjęcia jakoby Sąd ten naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów przeprowadzając ją w sposób całkowicie dowolny a przez to w opozycji do treści przepisuart. 233 § 1 kpc. Stosownie do treści ostatnio wskazanego przepisu, sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd reguł wynikających z przepisuart. 233 § 1 kpcwymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego gdyż tylko to może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów (wyrok Sądu ApelacyjnegowG.z dnia 9 czerwca 2020 r., V ACa 609/19, Lex nr 3049425). Jeżeli więc z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodnez doświadczeniem życiowym to taka ocena nie narusza zasad określonych w przepisieart. 233 § 1 kpci musi się ostać i to nawet wtedy, gdy w równym stopniu, na podstawie zebranego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne.
W realiach przedmiotowej sprawy – jak słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji – brak jest podstaw do zarzucania poszkodowanemuR. S.błędności decyzji odnośnie korzystania z pojazdu zastępczego po zdarzeniu szkodzącym z dnia 10 września 2019 r.Jak bowiem wynika z zeznań poszkodowanego oraz z jego oświadczenia zamieszczonegow treści umowy najmu (§ 2 ust. 1 kontraktu z dnia 14 września 2019 r.), w okresie wystąpienia zdarzenia szkodzącego prowadził on działalność gospodarczą zaś samochód uszkodzonyw jego wyniku (ciągnik siodłowy markiM.) był jedynym autem wykorzystywanym w ramach tej działalności. Jego uszkodzenie (spowodowane zdarzeniem wywołanym przez sprawcę chronionego – w zakresie jego odpowiedzialności cywilnej – u pozwanego ubezpieczyciela), co oczywiste, uniemożliwiało dalsze wykorzystywanie tego pojazdu przy jednoczesnej potrzebie posiadania auta służącego wykonywaniu zadań poszkodowanegojako przedsiębiorcy. W świetle zeznańR. S.(twierdzącego „ja po prostu musiałem mieć jak najszybciej ten pojazd, bo musiałem pracować”), nie może budzić wątpliwości że posiadał on zlecenia wymagające realizacji. W tych okolicznościach sama zasadność korzystania przez poszkodowanego z auta zastępczego musi jawić się oczywistą. SkoroR. S.do czasu udziału pojazdu markiM.w zdarzeniu szkodzącymz dnia 10 września 2019 r. używał tego samochodu, oznacza to że taki środek był mu niezbędny w prowadzeniu działalności gospodarczej; w przeciwnym bowiem razie poszkodowanynie dokonywałby zakupu tego ciągnika siodłowego. Uszkodzenia jakie powstały |w tym aucie, spowodowane zdarzeniem komunikacyjnym wywołanym przez inny podmiot, na czas likwidacji nieprawidłowości (naprawy auta albo zakupu innego samochodu) uniemożliwiały dalsze wykorzystywanie pojazdu markiM.w sposób odpowiadający dotychczasowemu sposobowi korzystania z tego auta i już sam ten fakt uprawniałR. S.do użycia pojazdu zastępczego zaś(...) Spółka AkcyjnawW.– z racji gwarancyjnej odpowiedzialności za sprawcę zdarzenia szkodzącego – zobowiązywał do naprawy związanego z tym uszczerbku (refundacji wydatków poniesionych na najem auta zastępczego).
Przeszkody dla wskazanej wyżej oceny nie może stanowić okoliczność, iżprzedsiębiorstwo (...)w okresie pierwszych 9. miesięcy 2019 r. wygenerowało stratęna łącznym poziomie 13.638,56 zł. Zważyć należy iż taki wynik finansowy działalności poszkodowanego (strata) był determinowany wysokimi jej kosztami jedynie w dwóch początkowych miesiącach 2019 r. (luty – marzec 2019 r.) kiedy to – istotnie w lutym 2019 r.– przekroczyły one osiągnięte przychody w efekcie czegoprzedsiębiorstwo (...)wykazało stratę. Godzi się jednak dostrzec, że w pozostałych okresach rozliczeniowych 2019 r. poszkodowany osiągał już zysk ze swej działalności. Nie kwestionując istnienia (wynikającego z przepisuart. 354 § 2 kc) obowiązku poszkodowanego dążeniado minimalizacji uszczerbku, nie sposób jest jednak wymagać od niego (i to w okresie wystąpienia zdarzenia szkodzącego) przeprowadzania ekonomicznej analizy działalnościjego przedsiębiorstwa celem ustalenia czy korzyści jakie zostaną utracone wskutek przestojufirmy (...)będą większe, czy też mniejsze aniżeli koszt najmu pojazdu zastępczego. Zresztą poczynienie takiej diagnozy, w okolicznościach niniejszej sprawy,było dalece utrudnione czy też wręcz nawet niemożliwe. Poszkodowany w czasie podejmowania decyzji w przedmiocie najmu pojazdu zastępczego, nie mogąc przewidziećczy i w jaki sposób zostanie zakwalifikowany uszczerbek w jego aucie (czy będzie to szkoda częściowa, czy też szkoda całkowita) oraz jak długo potrwa proces likwidacji tego uszczerbku (postępowanie szkodowe prowadzone przez stronę pozwaną) a tym samym jaki będzie konieczny okres używania samochodu zastępczego a przez to koszt najmu, nie miał możliwości ustalenia czy te ostatnie przekroczą prognozowany przychód z działalności gospodarczejz wykorzystaniem samochodu zastępczego.
Poza tym oceny powinności poszkodowanego minimalizacji uszczerbku nie można sprowadzać li tylko do porównania wydatków związanych z najmem samochodu zastępczego oraz wyników działalności gospodarczejfirmy (...); dla takiej ocenynie bez znaczenia pozostają także skutki ewentualnego zaprzestania prowadzeniaprzez poszkodowanego działalności gospodarczej zaś do tego sprowadzałoby się zaniechanie skorzystania przezR. S.z zastępczego ciągnika siodłowego. Skoro poszkodowany posiadał w swym przedsiębiorstwie (na co wskazują jego zeznania) tylko jeden ciągnik siodłowy i to on uległ uszkodzeniu wskutek udziału w zdarzeniu szkodzącymz dnia 10 września 2019 r., oczywistym pozostaje to, iż zaniechanie zorganizowania auta zastępczego wiązałoby się z brakiem możliwości realizacji posiadanych (a także przyszłych) zleceń (z czym mogła być związana powinność zapłaty określonych należności – np. kar umownych) a przez to – być może – utratą kontrahentów, co zagrażałoby bytowi jego zakładu i powodowało, iż – pozostający w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem szkodzącym z dnia 10 września 2019 r. – uszczerbek majątkowyR. S.byłby większych rozmiarów aniżeli koszty najmu zastępczego ciągnika siodłowego.R. S.– mając na względzie fakt, iż utrata możliwości korzystania z własnego pojazduma charakter przejściowy – w pierwszej kolejności, poprzez wykorzystanie auta zastępczego, dążył do zapewnienia działalności własnej firmy celem osiągnięcia w przyszłości zysku.
Jak słusznie wskazuje strona powodowa, oceny racjonalności zachowaniaR. S.należy dokonywać z perspektywyex ante(przy uwzględnieniu okoliczności sprawy na chwilę powstania szkody) nie zaśex post(i to kilka lat po wystąpieniu zdarzenia szkodzącego). Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności, w szczególności fakt iż racjonalności zachowania poszkodowanego nie można weryfikować wyłącznie przez pryzmat matematycznych rozrachunków obejmujących porównanie kosztów najmu auta zastępczego oraz wyników działalności gospodarczej poszkodowanego przed zdarzeniem szkodzącym, podnieść trzeba iż postępowanieR. S.bezpośrednio po szkodziez dnia 10 września 2019 r. nie uchybiało powinności dążenia do minimalizacji uszczerbkuo jakiej jest mowa w przepisieart. 354 § 2 kc.Poszkodowany orientował się bowiemu pozwanego ubezpieczyciela w kwestii możliwości używania auta zastępczego zorganizowanego za pośrednictwem strony pozwanej, zawarł z podmiotem wynajmującym taki pojazd po stawce, której wysokość (co wynika z opinii biegłegoK. G.)nie przekraczała rozmiarów rynkowych oraz miał możliwość zakończenia najmu w każdym czasie (§ 6 ust. 2 kontraktu najmu).
Z tych wszystkich względów nie można przyjmować jakoby decyzja poszkodowanegoo potrzebie najmu auta zastępczego zamiast zgłoszenia (w ramach postępowania likwidacyjnego) roszczenia o zwrot utraconego dochodu (choć – co wyżej wskazano– roszczenie to, z racji charakteru prowadzonej – przy użyciu jednego środka transportu– przezR. S.działalności gospodarczej nie obejmowałoby wyłącznie utraconego dochodu) była niewłaściwa, w szczególności aby poprzez jej podjęcie doszłodo nieuzasadnionego zwiększenia uszczerbku poszkodowanego.
Na fakt braku potrzeby najmu pojazdu zastępczego w ogólności nie może wskazywać okoliczność zaniechania używania przez poszkodowanego takiego auta w okresieod dnia 17 października 2019 r. do dnia 6 listopada 2019 r. Niezależnie od tego, iż materiał dowodowy przedmiotowej sprawy nie pozwala definitywnie stwierdzić iżR. S.faktycznie w ostatnio wskazanym okresie nie korzystał z samochodu zastępczego (kwestia sposobu realizacji przez poszkodowanego usług transportowych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od dnia 17 października 2019 r. do dnia 6 listopada2019 r. nie stanowiła bowiem przedmiotu niniejszego postępowania), potrzeba używania takiego pojazdu w czasie objętym żądaniem pozwu w tym procesie została wykazana zeznaniamiR. S..
W świetle prawidłowo ustalonego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawyi prawidłowo dokonanej oceny dowodów Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzinie uchybił także przepisom prawa materialnego.
Jak już to wcześniej wskazano przy ocenie zasadności zarzutów apelacji w zakresie naruszenia przepisów postępowania, sam fakt iż działalność gospodarczaR. S.w 2019 r. generowała straty (przy czym dotyczy to wyłącznie dwóch miesięcy – lutego i marca 2019 r.) nie może przesądzać o braku słuszności decyzji poszkodowanego co do używania samochodu zastępczego. Podnieść bowiem należy, iż zaniechanie skorzystania z auta zastępczego, w sytuacji w której w ramachprzedsiębiorstwa (...)funkcjonował tylko jeden samochód (który został wyłączony z użytku – co należy wyraźnie podkreślić – wskutek okoliczności, za które poszkodowany nie odpowiadał), oznaczałow praktyce – przynajmniej w okresie od dnia 14 września 2019 r. do dnia 16 października2019 r. – zaprzestanie funkcjonowaniafirmy (...)skutkiem czego mógł być w ogóle brak możliwości dalszego jej istnienia, przez co uszczerbek poszkodowanego byłby nieporównywalnie większy. W tych okolicznościach rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji nie uchybia przepisomart. 361 kc,art. 822 kcoraz postanowieniomart. 34 i art. 36 ustawyz dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(t.j. Dz. U. z 2023 r.,poz. 2500).
Brak jest również podstaw aby zarzucać Sądowi Rejonowemu naruszenie przepisuart. 362 kcwskutek jego niezastosowania. Zważywszy – wykazaną wyżej – samą celowość używania pojazdu zastępczego, z uwagi na fakt iż zasadność najmu (tak w zakresie długości okresu używania auta zastępczego jak i dobowej stawki najmu) została potwierdzona opinią biegłegoK. G., w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające skuteczne zarzucanieR. S.uchybienie obowiązkowi dążenia do minimalizacji uszczerbku co wyklucza możliwość przyjęcia jego przyczynienia siędo zwiększenia rozmiarów zaistniałego w jego majątku – wskutek zdarzenia z dnia 10 września 2019 r. – uszczerbku.
Ze wszystkich – wyżej wskazanych względów – apelacja strony pozwanej okazała się bezzasadna, co – w oparciu o przepisart. 385 kpc– prowadzi do jej oddalenia. Taki wynik postępowania odwoławczego skutkuje uznanie(...) Spółka AkcyjnawW.za podmiot przegrywający sprawę w drugiej instancji co – w oparciuo przepisart. 98 § 1 i § 3 kpc– prowadzi do obciążenia ostatnio wskazanego podmiotu obowiązkiem pokrycia kosztów postępowania przed Sądem drugiej instancji, w tym należności jakie z tego tytułu były wydatkowane przez(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowa wK.. Te ostatnie obejmowały wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika procesowego powoda, którego wysokość (kwota 1.800,00 zł) została ustalona w oparciu o przepis § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie(t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.).
Pozwanego – zobowiązanego do zwrotu stronie powodowej należności z tytułu kosztów postępowania – obciąża również (mająca swe oparcie w przepisieart. 98 § 11kpc) powinność płatności ustawowych odsetek za opóźnienie od zasądzonej kwoty z tego tytułu za okresod dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Z/ odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego – przez PI

11.03.2024 r.