Sąd Okręgowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 253/18
Data wyroku: 2024-02-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Kieć
Słowa kluczowe: Uznanie czynności za bezskuteczną
Podstawa prawna: art. 257 kc

Sygn. akt:I C 253/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 lutego 2024 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Andrzej Kieć

Protokolant:

stażysta Marta Lonska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 roku w Gliwicach
sprawy z powództwa(...)i (...) S.A.wZ.
przeciwkoM. P. (1),B. P.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

1
oddala powództwo;

2
zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 5.417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

SSO Andrzej Kieć
Sygn. akt I C 253/18

UZASADNIENIE
Powódka(...)i (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wZ.wniosła w pozwie o uznanie za bezskuteczną w stosunku do siebie umowy darowizny z dnia 1 kwietnia 2014 roku, na mocy którejT. P. (1)zbył prawo własności lokalu położonego wZ.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Zabrzu prowadziksięgę wieczystą (...)na rzecz pozwanychM. P. (1)orazB. P., w celu ochrony wierzytelności powódki w łącznej kwocie 141.226 zł tytułem należności głównej, odsetek oraz kosztów postępowania objętych nakazem zapłaty z 24 sierpnia 2016 roku wydanego przez tutejszy Sąd w sprawie XII Nc 111/16 (następnie sygn. XII C 147/17). Zobowiązanie dłużnika wynikało z poręczenia wekslowego wystawionego przezT. P. (1)na zabezpieczenie spłaty pożyczki z 14 stycznia 2014r.
W toku postępowania zmodyfikowano żądanie w piśmie opatrzonym datą 28.02.2019r, (nadanym w UP w dniu 1.03.2019r) gdyż żądanie dochodzone w sprawie sygn. XII Nc 111/16 (następnie sygn. XII C 147/17), zostało oddalone. W piśmie tym powódka wniosła o uznanie za bezskuteczną w stosunku do siebie umowy darowizny z dnia 1 kwietnia 2014 roku, na mocy którejT. P. (1)zbył prawo własności lokalu położonego wZ.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Zabrzu prowadziksięgę wieczystą (...).
Formalnego sprecyzowania powództwa dokonano na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 roku (k. 151), wskazując, że żądaniem objęta jest ochrona wierzytelności w kwocie 141.226 zł, której wierzycielem jest powodowa spółka a dłużnikiemT. P. (1)z tytułu odpowiedzialnościT. P. (1)za zobowiązania(...)na podstawieart. 299 kodeksu spółek handlowych. Modyfikacji powództwa na piśmie powódka dokonała w piśmie procesowym opatrzonym datą 20 listopada 2023 roku (nadanym w UP dnia21.11.2023r), wskazując, iż uznania za bezskuteczną wyżej wskazanej umowy darowizny powódka domaga się w celu ochrony wierzytelności powódki o zapłatę kwoty 140.937,98 zł tytułem należności głównej wynikającej z umowy pożyczki z 14 stycznia 2014 roku wraz z odsetkami i kosztami procesu, której dłużnikiem jestT. P. (1), z tytułu odpowiedzialności jako członka zarządu za zobowiązania(...)na podstawieart. 299 Kodeksu spółek handlowych, zasądzonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z 18 grudnia 2020 roku w sprawie X GC 289/18 oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 8 marca 2023 roku V AGa 98/21 (k. 205 - 213) .
Pozwani w odpowiedzi wnieśli o oddalenie powództwa oraz obciążenie powódki kosztami postępowania. W uzasadnieniu – odnosząc się do pierwotnego żądania wskazali, iż nakaz zapłaty w sprawie sygn. XII Nc 111/16 nie jest prawomocny a zatem powództwo jest przedwczesne. Nadto czynność objęta pozwem nie została dokonana ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli albowiem w dacie jej dokonywania zbywca nieruchomości nie miał świadomości istnienia wierzytelności powoda. Przedmiotowe mieszkanie zostało podarowane pozwanym (synowiT. P. (1)oraz jego żonie) albowiem było ono kupione z przeznaczeniem dla pozwanego. Odnosząc się do żądania ostatecznego pozwani podnieśli, iż żądanie zostało w piśmie z 28 lutego 2019r nieprawidłowo zmodyfikowane gdyż nie została precyzyjnie określona wierzytelność, która podlega ochronie. Prawidłowo sprecyzowanie żądania nastąpiło już po upływie terminu 5 – letniego określonego wart. 534 k.c.a co za tym idzie powództwo podlegało oddaleniu jako spóźnione.
Sąd ustalił:
Ojciec pozwanegoM. P.–T. P. (1)jest członkiem zarządu(...)W dniu 14 stycznia 2014 roku powódka zawarła z ww. spółką umowę pożyczki na kwotę 200 000 złotych zabezpieczona m. in. wekslem (umowa z deklaracją wekslową oraz wekslem k. 11 - 14).
Dnia 1 kwietnia 2014 rokuT.iM. P. (3)podarowali pozwanym lokal mieszkalny położony wZ.przyul. (...), postanawiając, iż będzie on stanowił wspólność majątkową obdarowanych pozwanych (akt notarialny k. 83 - 85). Sporne mieszkanieT. P.kupił w 2010 roku w stanie nadającym się do remontu i od tego czasu pozwanyM. P.mieszkanie to remontował. W lokalu tym pozwani byli zameldowani od 18 lipca 2011 roku, zameldowana tam była również ichurodzona (...)córkaE.. W chwili zakupu mieszkania pozwani byli narzeczeństwem. Lokal ten docelowo miał być przeznaczony dla pozwanych aby ułatwić im start samodzielnego życia. Pozwany nie miał wiedzy o sytuacjispółki (...)oraz zobowiązaniach ojca w związku z zarządzaniem spółką. W kwietniu 2014 rokuT. P.wraz z żoną posiadali mieszkanie, korzystali z leasingowanego samochodu. Ich poziom życia był wysoki (odpis aktu urodzenia k. 86, potwierdzenia zameldowań k. 87 – 88; zeznania pozwanegoM. P. (4)k. 229 - 230).
Wobec niespłacenia pożyczki z dnia 14 stycznia 2014r, powódka wszczęła postępowanie sądowe przeciwko(...)oraz przeciwkoT. P. (1)iJ. G. (1), którzy poręczyli weksel wystawiony na zabezpieczenie spłaty pożyczki (pozew z załącznikami k. 8 - 14). W dniu 24 sierpnia 2016 roku wydano przeciwko ww podmiotom nakaz zapłaty (sygn. akt XII Nc 111/16) (k. 15). Nakaz ten uprawomocnił się wobec spółki, natomiastT. P.orazJ. G.nakaz ten zaskarżyli. Na skutek rozpoznania zarzutów, Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z 5 grudnia 2017r (XII C 147/17) uchylił wobec nich nakaz zapłaty oraz oddalił powództwo, rozstrzygając o kosztach postępowania (wyrok z 5 grudnia 2017 roku k. 149). Na podstawie nakazu zapłaty powódka wszczęła przeciwkospółce (...)postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone z powodu bezskuteczności egzekucji. Wobec powyższego powódka wystąpiła przeciwkoT. P.orazJ. G.z powództwem odszkodowawczym (roszczeniami zart. 299 ksh). Wyrokiem tutejszego Sądu z 18 grudnia 2020 roku (X GC 289/18) zasądzono od nich na rzecz powódki kwotę 140937,98 wraz z odsetkami oraz kosztami postępowania. Apelacja pozwanych od tego wyroku została oddalona wyrokiem SA Katowice z 8 marca 2023 roku (V AGa 98/21) (pozew k. 139 – 140, wyrok z 18 grudnia 2020 k. 170 wyrok SA z uzasadnieniem k. 207 - 211).
Przed tutejszym sądem toczyło się również równolegle z niniejszym procesem postępowanie pod sygnaturą IC 250/18 z powództwa powodowej spółki przeciwkoA. A.(córceT. P. (1)) o uznanie innej czynności prawnej za bezskuteczną, które zakończyło się oddaleniem powództwa. W toku postępowania przesłuchani zostali w charakterze świadkówT. P. (1)iJ. G. (1); według ich zeznań sytuacja finansowa(...)w 2014 roku nie była zła, sytuacja zaczęła się pogarszać na początku 2015 roku, spółka posiadała grunty, samochód osobowy marki(...), dwie ładowarki oraz zapasy węgla, którym handlowała akta sprawy sygn I C 250/18, a z nich protokół rozprawy z 9.10.2023r obejmujący zeznania świadków, pozew i wyrok.).
(...)w 2014 roku posiadała środki trwałe i zapasy magazynowe (pismo(...), protokół stanu magazynowego, dokumenty finansowe – k.56-70).
Pismami z 24 stycznia 2017 roku powódka wezwała pozwanych do zapłaty kwoty 141.226 zł wraz z odsetkami od 1 kwietnia 2015 roku tytułem zwolnienia się z roszczeń powódki jako wierzycielki lub wskazania mienia wystarczającego do zaspokojenia wierzyciela w terminie do 1 lutego 2017r, zapowiadając skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego. Pozwani odmówili zapłaty wskazując na brak przesłanek do uznania darowizny za bezskuteczną (korespondencja przedprocesowa k. 29 - 31).
Powyższe ustalenia faktyczne poczyniono w pierwszej kolejności na podstawie wyżej wskazanych dokumentów, które z mocyart. 2432kpcpodlegały zaliczeniu w poczet materiału dowodowego bez odrębnego postanowienia. Dowody z dokumentów nie zostały zakwestionowane pod względem autentyczności. Ustalenia w zakresie dokumentów zostały uzupełnione zeznaniami pozwanegoM. P.złożonymi na okoliczność czy zachodzą przesłanki do uznania czynności za bezskuteczną a w szczególności czy zachodzą domniemania zart. 533 par. 3 k. c.tj. czy pozwany jako osoba trzecia wiedziała, żeT. P.jako dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia powodowej spółki jako wierzyciela. Zeznania te w ocenie Sądu w pełni zasługują na wiarę albowiem były logiczne, znajdowały potwierdzenie w innych dowodach.
Pominięciu podlegały zeznania świadkówT. P.orazJ. G.. Wobec kierunku w jakim zmierzało rozstrzygnięcie dopuszczenie oraz przeprowadzenie tych dowodów nie było celowe; uwzględnienie wniosków dowodowych w ocenie Sądu powodowałoby zbędne przedłużenie postępowania. Na marginesie wskazać należy, iż świadkowie ci zostali przesłuchani w toku postępowania toczącego się pod sygn. IC 250/18; jakkolwiek zeznań świadków nie należy zastępować ich zeznaniami złożonymi w innej sprawie, to jednak na podstawie złożonych wcześniej zeznań można wnioskować odnośnie wiedzy świadków w przedmiocie okoliczności zawarcia spornej umowy darowizny.
Sąd zważył:
Zgodnie zart. 534 kodeksu cywilnego, uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności. Czynność prawna objęta pozwem miała miejsce 1 kwietnia 2014 roku a zatem termin na zażądanie uznania jej za bezskuteczną upływał w dniu 1 kwietnia 2019 roku.
W pozwie powódka domagała się uznania za bezskuteczną w stosunku do siebie umowy darowizny z dnia 1 kwietnia 2014 roku, na mocy którejT. P. (1)zbył prawo własności lokalu położonego wZ.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Zabrzu prowadziksięgę wieczystą (...)na rzecz pozwanychM. P. (1)orazB. P., w celu ochrony wierzytelności powódki w łącznej kwocie 141.226 zł tytułem należności głównej, odsetek oraz kosztów postępowania objętych nakazem zapłaty z 24 sierpnia 2016 roku wydanego przez tutejszy Sąd w sprawie XII Nc 111/16. W żądaniu wskazano czynność, której uznania za bezskuteczną powódka się domaga oraz wierzytelność chronioną skargą.
W toku postępowania zmodyfikowano żądanie w piśmie opatrzonym datą 28.02.2019r, (nadanym w UP w dniu 1.03.2019r). Żądanie przedstawione w tym piśmie było zostało jednak zgłoszone nieprawidłowo; strona powodowa nie wskazała wierzytelności, której ochrony się domaga.
Sprecyzowanie stanowiska nastąpiło wprawdzie na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 roku, słusznie jednak strona pozwana podniosła, iż sprecyzowanie zostało dokonane z naruszeniemart. 193 par. 21kpctj. nie zostało dokonane w piśmie procesowym. Z wyjątkiem spraw o roszczenia alimentacyjne zmiana powództwa może być dokonana jedynie w piśmie procesowym. Przepisart. 187stosuje się odpowiednio co oznacza, iż pismo zmieniające powództwo winno spełniać wymagania jak dla pisma procesowego oraz pozwu w szczególności winno zawierać dokładnie określone żądanie (art. 187 par. 1 pkt 1 kpc). Oznacza to, iż opis  wierzytelności chronionej skargą pauliańską musi być zawarty w żądaniu pozwu.
Wskazać przy tym należy, iż żądanie winno być sformułowane jednoznacznie i precyzyjnie. Treści żądania sąd nie może się domyślać czy też wnioskować z treści uzasadnienia stanowiska strony. Czym innym jest bowiem ewentualne zmodyfikowanie, doprecyzowanie odnoszące się do niewyraźnego sformułowania żądania, w istocie nadanie określonej w treści pozwu woli powoda poprawnej jurydycznie formy, a czym innym „rekonstrukcja” żądania z uzasadnienia pozwu (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 16 września 2021 r. V CSKP 108/21).
Ostateczna i skuteczna modyfikacja powództwa nastąpiła w piśmie powódki z dnia 21 listopada 2023 roku (data nadania w UP k.205-213) a zatem po upływie pięcioletniego terminu przewidzianego na dochodzenie roszczeń ze skargi pauliańskiej określonego wart. 534 kc.Zaznaczyć należy, iż nawet przy uznaniu, iż strona powodowa dokonała skutecznego sprecyzowania żądania na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019r, to i tak żądanie to zostało zgłoszone po upływie w/w terminu.
Postępowanie w niniejszej sprawie było dwukrotnie zawieszone w okresach 14 lipca 2017 – 13 lutego 2019 oraz 4 czerwca 2019 – 27 października 2023 a zatem na około 49 miesięcy. Okoliczność ta jednakże nie miała wpływu na bieg terminu pięcioletniego określonego wart. 534 k. c.albowiem skutki zawieszenia określone wart. 179 par. 2 kpc(spoczywanie terminów, ponowny ich bieg z chwilą podjęcia postępowania) nie mają zastosowania do terminów prawa materialnego (postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 20 listopada 2008 r. III CSK 218/08) – a takim terminem jest termin pięcioletni określony wart. 534 Kodeksu cywilnego.
Wobec powyższego powództwo podlegało oddaleniu jako spóźnione. Wskutek zaskarżonej czynności dłużnik stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Zaskarżona czynność prawna była bezpłatna, zatem wypełniała dyspozycje zart. 528 kc.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 kpc, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na zasądzone koszty procesu składają się koszty zastępstwa procesowego 5400 zł z par. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego.
SSO Andrzej Kieć
.