Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 304/22
Data wyroku: 2023-05-31 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Ustawa lutowa
Podstawa prawna: art. 437 § 2 kpk

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 304/22

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 sierpnia 2022r.

1.2

Podmiot wnoszący apelację

☒ obrońca

☒ inny

1.3

Granice zaskarżenia

1.1.1

Kierunek i zakres zaskarżenia

☒  na korzyść
☒  na niekorzyść

☒ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2

Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany wart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

1.4

Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodamiprzeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

3

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

w zakresie odszkodowania:
1. obraza przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. zart. 552 § 1 k.p.k.poprzez ich błędną wykładnię na skutek bezpodstawnego uznania, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zasądzenia na rzecz wnioskodawców zwrotu kosztów postępowania wymierzonych w stosunku doA. O., podczas gdy w ocenie wnioskodawców konieczność uiszczenia wskazanych kosztów bez wątpienia stanowi szkodęA. O.związaną z wydaniem wobec niego i wykonaniem wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 05.01.1982r. II K 42/81/d, a jednocześnie brak jest okoliczności przemawiających za nieuwzględnieniem wniosku w tym zakresie, zaś doznana szkoda pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z represyjną działalnością organów państwa, jakiej doznał ojciec wnioskodawców

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Uiszczone koszty postępowania są funkcjonalnie związane ze skazaniem, które następnie zostało w drodze rehabilitacyjnej uchylone, jednak - ze swej istoty - koszty nie są represją wynikającą z działalności niepodległościowej, a zatem nie mogą być dochodzone w tym trybie. Zresztą Sąd I instancji na str. 5-6 uzasadnienia wskazał, że drogą dochodzenia tego roszczenia jest wniosek o zwrot poniesionych kosztów w sprawie, w której doszło do uniewinnienia lub umorzenia postępowania.

Wniosek

o zasądzenie dodatkowej kwoty po 1.219,90 złotych tytułem odszkodowania

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z uwagi na niezasadność zarzutu, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku apelacyjnego.

3.2.

w zakresie zadośćuczynienie:
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść skutkujący niewłaściwym uznaniem, że w okolicznościach niniejszej sprawy sumą adekwatną i proporcjonalną zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez ojca wnioskodawcówA. O.na skutek niesłusznego pozbawienia go wolności w okresie od 18 grudnia 1981r. do 09 czerwca 1983r. jest kwota 130,000 złotych, pomimo, że jest to kwota niewspółmierna do rozmiaru doznanych przez niego krzywd i cierpień, ich intensywności i nieodwracalnego charakteru, zaś te względy przemawiają za zasądzeniem na rzecz wnioskodawców znacznie wyższej kwoty zadośćuczynienia,
3. obraza przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 410 k.p.k.poprzez pominięcie i nieuwzględnienie we właściwy sposób wszystkich istotnych okoliczności, wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, które miały wpływ na wymiar krzywdA. O., a w konsekwencji na wysokość zadośćuczynienia, w szczególności sposobu w jaki był zatrzymany i traktowany w trakcie osadzenia ojciec wnioskodawców, bardzo długiego okresu izolacji, bardzo złych warunków osadzenia, rozłąki z rodziną, towarzyszącego mu strachu i poczucia izolacji, niepewności co do okresu aresztowania, braku odpowiedniej opieki medycznej, problemów zdrowotnych ojca wnioskodawców, stosowania wobec ojca wnioskodawców przemocy fizycznej i psychicznej, negatywnego wpływu tych wydarzeń na jego zdrowie fizyczne i psychiczne oraz okoliczności, iż ojciec wnioskodawców po powrocie nadal był represjonowany przez ówczesną władzę, w szczególności miał problemy ze znalezieniem zatrudnienia;
z ostrożności procesowej
4. obraza przepisów prawa materialnego, tj.art. 445 § 1 k.c.w zw. zart. 445 § 2 k.c.orazart. 448 k.c.w zbiegu z art. 8 ust. 1 ustawy lutowej poprzez ich błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcia, że kwota dodatkowego zadośćuczynienia w wysokości 130.000 złotych jest kwotą odpowiednią w przypadku krzywd doznanych na skutek pozbawienia go wolności w okresie od 18 grudnia 1981r. do 09 czerwca 1983r. oraz niewskazanie, w jaki sposób i na jakiej podstawie Sąd I instancji ustalił wysokość zadośćuczynienia w kwocie 130.000 złotych na rzecz wnioskodawców

☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Sąd odwoławczy częściowo podzielił zarzuty apelacji pełnomocnika wnioskodawców. Ojciec wnioskodawców doznał represji w formie skazania i odbywania kary w warunkach zakładu karnego, zatem przysługiwałoby mu zadośćuczynienie w wyższej wysokości, aniżeli w przypadku internowania. Z orzeczonej kary odbył 1 rok, 5 miesięcy o 23 dni (od 18.12.1981r. do 9.06.1983r.), a zatem niemal 1,5 roku. Warunkowo zwolniony został z odbycia reszty nie na skutek amnestii czy zmiany stosunku do ówczesnych władz politycznych, ale ze względu na zły stan zdrowia. Sam zgłosił się do Poradni(...), gdzie leczono go z powodu lęków, przygnębienia, trudności ze spaniem. Traktowanie w trakcie odbywania kary było różne, przeszedł przez jednostki penitencjarne wM.,W.,S.,K.,W.iS.. Wspominał, że weW.bito ich pałkami, a i tak najgorzej wspominał pobyt wK.ze względu na nędzne warunki sanitarne. Sumując te okoliczności, postawę ojca wnioskodawców, w tym niezłomne odmawianie amnestii, należało uznać, że odpowiednią kwotą zadośćuczynienia powinno być 180.000 złotych za 18 miesięcy odbywania kary, a po podzieleniu jej na oboje wnioskodawców, kwota ta wyniosła po 90.000 złotych.
Nie zasługiwało natomiast na uwzględnienie stanowisko pełnomocnika wnioskodawców, gdyż proponowana przez nią kwota około 3 milionów złotych za 18 miesięcy odbywania kary, stanowczo nie mieści się w standardach ani ówczesnych, ani obecnych i należało ją uznać za próbę wzbogacenia się kosztem Skarbu Państwa, nieadekwatną do stanu zamożności społeczeństwa.

Wniosek

o zmianę wyroku poprzez zasądzenie na rzecz każdego z wnioskodawców dodatkowej kwoty po 1.498.186,24 złotego

☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Częściowo zasadne były zarzuty apelacji pełnomocnika wnioskodawców, co doprowadziło do podwyższenia kwoty zadośćuczynienia do 180.000 złotych, podzielonej na oboje wnioskodawców.

3.3.

w zakresie odsetek
obraza przepisów prawa materialnego, tj.art. 481 § 1 k.c.poprzez jego niezastosowanie i nie przyznanie od zasądzonych sum odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, pomimo, iż takie żądanie zostało zgłoszone we wniosku z dnia 28 września 2021r.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Odsetki ustawowe za opóźnienie wiążą się z postawą dłużnika, który mogąc spełnić świadczenie, umyślnie decyduje się na nieuregulowanie swojego świadczenia mając po temu możliwość. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że w takiej sytuacji znalazł się Skarb Państwa, który o treści roszczenia dowiaduje się w momencie wystąpienia do sądu karnego z wnioskiem o zapłatę odszkodowania lub zadośćuczynienia. Dlatego w ocenie Sądu odwoławczego skarżącemu należą się odsetki ustawowe, natomiast nie - odsetki ustawowe za opóźnienie.

Wniosek

o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie w punkcie I i punkcie II odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Niezasadność zarzutu spowodowała brak podstaw do uwzględnienia wniosku apelacji.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.5

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

W zakresie nie wskazanym w sekcji 5.2.1 uzasadnienia

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Z uwagi na niezasadność pozostałych zarzutów apelacyjnych

1.6

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Podwyższono zadośćuczynienie na rzecz obojga wnioskodawców do kwoty po 90.000 złotych.

Zwięźle o powodach zmiany

Przyczyny tej zmiany zostały wskazane w sekcji 3 uzasadnienia.

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III.

Wnioskodawcom przysługuje zwrot wynagrodzenia za ustanowienie pełnomocnika z wyboru w wysokości po 240 złotych, ustalonej dla prowadzenia spraw z ustawy lutowej.

IV.

O kosztach orzeczono na podstawieart. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

7

PODPIS

    Andrzej Wiśniewski Piotr Brodniak Iwona Gdula

1.7

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

pełnomocnik wnioskodawców

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wysokość odszkodowania i zadośćuczynienia

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

1.8

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

2

Podmiot wnoszący apelację

pełnomocnik Skarbu Państwa

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wysokość odszkodowania

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść
☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana