Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 426/22
Data wyroku: 2024-06-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Tomasz Choczaj
Słowa kluczowe: Ochrona środowiska
Podstawa prawna: art. 129 i 136 ustawy Prawo ochrony środowiska

Sygn. akt I C 426/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 czerwca 2024 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: sędzia Tomasz Choczaj
Protokolant: Joanna Wołczyńska - Kalus
po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2024 roku w Sieradzu
na rozprawie
sprawy z powództwaT. K.
przeciwko Skarbowi Państwa - Szefowi(...) Zarządu (...)wB.
o ochronę naturalnego środowiska człowieka

1
zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Szefa(...) Zarządu (...)wB.na rzecz powodaT. K.kwotę:

a) 98 784,83 zł (dziewięćdziesiąt osiem tysięcy siedemset osiemdziesiąt cztery złote 83/100) tytułem odszkodowania, w tym kwotę:
- 13 000,00 zł (trzynaście tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17 lipca 2018 roku do dnia zapłaty,
- 41 400,00 zł (czterdzieści jeden tysięcy czterysta złotych) wrazz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 stycznia 2022 rokudo dnia zapłaty,
- 20 284,83 zł (dwadzieścia tysięcy dwieście osiemdziesiąt cztery złote 83/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia9 grudnia 2022 roku do dnia zapłaty,
- 24 100,00 zł (dwadzieścia cztery tysiące sto złotych) wrazz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 23 lutego 2024 rokudo dnia zapłaty;
b) 7 437,00 zł (siedem tysięcy czterysta trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkamiza opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

2
oddala powództwo w pozostałej części;

3
nakazuje pobrać od pozwanego Skarbu Państwa - Szefa(...) Zarządu (...)wB.na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 10 427,48 zł (dziesięć tysięcy czterysta dwadzieścia siedem złotych 48/100) tytułem brakujących kosztów opinii biegłych.

Sygn. akt I C 426/22

UZASADNIENIE
T. K.wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa - Szefa(...) Zarządu (...)wB.kwoty 10 000,00 zł tytułem odszkodowania za zmniejszenie wartości jego nieruchomości wraz z odsetkamiza opóźnienie od 24 kwietnia 2018 r. do dnia zapłaty i kwoty 3 000,00 zł tytułem odszkodowania w związku z koniecznością dokonania nakładów na rewitalizację akustyczną budynku posadowionego na tej nieruchomości wraz z odsetkamiza opóźnienie od 24 kwietnia 2018 r. do dnia zapłaty, a także o zasądzenie kosztów procesu.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powodana jego rzecz kosztów procesu.
Pismem procesowym z 6 października 2021 r. powód rozszerzył powództwo i wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 54 400,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 24 kwietnia 2018 r. do dnia zapłaty, w tym kwoty 36 400,00 zł tytułem odszkodowania za zmniejszenie wartości ich nieruchomości i kwoty 18 000,00 zł tytułem odszkodowania w związku z koniecznością dokonania nakładów na rewitalizację akustyczną budynku posadowionego na tej nieruchomości.
Pismem procesowym z 12 września 2022 r. powód rozszerzył powództwoi wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 76 400,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 24 kwietnia 2018 r. do dnia zapłaty, w tym kwoty 36 400,00 zł tytułem odszkodowania za zmniejszenie wartości ich nieruchomości i kwoty 40 000,00 zł tytułem odszkodowania w związku z koniecznością dokonania nakładów na rewitalizację akustyczną budynku posadowionego na tej nieruchomości.
Pozwany wniósł o oddalenie tak sprecyzowanego powództwa orazo zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu.
Pismem procesowym z 19 grudnia 2023 r. powód rozszerzył powództwow zakresie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości do kwoty60 500,00 zł i ograniczył powództwo w zakresie odszkodowania w związkuz koniecznością dokonania nakładów na rewitalizację akustyczną budynku posadowionego na tej nieruchomości do kwoty 38 284,83 zł. Ostatecznie wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 98 784,83 zł wraz z ustawowymi odsetkamiza opóźnienie od 24 kwietnia 2018 r. do dnia zapłaty.
Pozwany wniósł o oddalenie tak sprecyzowanego powództwa orazo zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu. Nie wyraził zgody na cofnięcie pozwu w zakresie przekraczającym kwotę 38 284,83 zł z tytułu odszkodowania w związku z koniecznością dokonania nakładów na rewitalizację akustyczną budynku posadowionego na nieruchomości.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

Powód jest właścicielem nieruchomości położonej w brodni Górnej, gminaB., o numerzedziałki (...), o powierzchni 0,1819 ha, dla której Sąd Rejonowy w Łasku prowadziksięgę wieczystą (...),(dowód: wypis z rejestru gruntów - k. 9; odpis zwykły księgi wieczystej - k. 10 - 10 verte; zaświadczenie - k. 11, mapa - k. 12).
Dla przedmiotowej nieruchomości nie ma aktualnie opracowanego planu zagospodarowania przestrzennego. Dla gminyB.opracowane jest natomiast studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego uchwalone uchwałą Rady GminyB.z dnia 15 lutego 2007 r. o numerze V/38/07. Ze studium wynika, że przedmiotowa nieruchomość położona jestna terenach zabudowy mieszkaniowej z towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi oraz zabudowy letniskowej i zagrodowej. Część działki stanowią grunty orne III klasy bonitacyjnej,(dowód: opinia biegłejL. B.- k. 219 - 248 verte i k. 281 - 285; zaświadczenie - k. 11).
Przedmiotowa działka ma kształt prostokąta i położona jest przy drodze asfaltowej. Jej teren ogrodzony jest z frontu płotem z przęseł drewnianych,z metalową, automatycznie otwieraną bramą i furtką. W dalszej części ogrodzony jest siatką metalową na słupkach metalowych. Wyłożony jest częściowo kostką betonową,(dowód: opinia biegłejL. B.- k. 219 - 248 verte i k. 281 - 285).
Przedmiotowa działka jest zabudowana murowanym budynkiem mieszkalnym, jednorodzinnym. Jest on parterowy, z poddaszem użytkowym, bez podpiwniczenia. Na działce znajduje się również murowany budynek gospodarczy obłożony sidingiem z dachem pokrytym blachą, drewniana szopa, wiata z płyt betonowych i drewniana altanka. Na działce znajduje się infrastruktura techniczna: energetyczna, wodociągowa, kanalizacyjna (szambo). Dom został wybudowany w 2016 r. Ma powierzchnię użytkową 91,83 m2, powierzchnię zabudowy 68,20 m2i kubaturę wynoszącą 425,00 m3. Ma on żelbetonowe ławy fundamentowe oraz ściany z pustaków ceramicznych. Konstrukcja dachu jest drewniana, ma pełne deskowanie, poryty jest dachówką cementową. Oknasą plastikowe, a drzwi zewnętrzne metalowe, antywłamaniowe. Ogrzewanie zapewnia piec na ekogroszek, grzejniki konwektorowe oraz ogrzewanie podłogowe na parterze, z wyjątkiem 1 pokoju, na poddaszu w korytarzui w łazience,(dowód: opinia biegłejL. B.- k. 219 - 248 verte i k. 281 - 285).
W dniu 25 października 2016 roku Sejmik Województwa(...)podjął uchwałę nr(...)w sprawie utworzenia strefy ograniczonego użytkowania, w której nastąpiło przesunięcie granic poszczególnych podobszarów oznaczonych wyodrębnionymi izoliniami, która to uchwała uchyliła jednocześnie uchwałę z dnia 9 lutego 2010 roku w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego wŁ.. Zgodniez § 8 powołanej uchwały w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadzasię następujące ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu:

a
w podobszarze A:



zakaz przeznaczania terenu pod zabudowę mieszkaniową jednoi wielorodzinną, zagrodową i zamieszkania zbiorowego, a także mieszkaniowo- usługową,

zakaz tworzenia terenów rekreacyjno- wypoczynkowych,

zakaz tworzenia stref ochronnychAuzdrowisk,

zakaz przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży;

b
w podobszarze B:



zakaz tworzenia stref ochronnychAuzdrowisk,

zakaz przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy,(bezsporne).

Z § 9 tej uchwały wynika, że w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadza się następujące ograniczenia w zakresie korzystania z terenu:

a
w podobszarze A:



zakaz budowy budynków jedno i wielorodzinnych oraz zamieszkania zbiorowego, zagrodowego, mieszkaniowo - usługowego, szpitali, domów opieki społecznej, a także obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,

zakaz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości lub części na budynki mieszkalne jedno- i wielorodzinne oraz zamieszkania zbiorowego, zabudowę zagrodową, mieszkaniowo- usługowe, szpitale, domy opieki społecznej, a także obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,

dopuszcza się rozbudowę, odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,

dopuszcza się zmianę sposobu użytkowania budynków w całości lub części na cele mieszkaniowe oraz budowę nowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych jako towarzyszących innym funkcjom,na warunkach określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego,

a w przypadku braku planu miejscowego, na warunkach określonychw decyzji o warunkach zabudowy;

a
w podobszarze B:



zakaz budowy szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działającychw porze nocy,

zakaz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całościlub części na szpitale, domy opieki społecznej oraz obiekty związaneze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działającychw porze nocy,

dopuszcza się rozbudowę odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i obiektów związanych ze stałymlub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,(bezsporne).

Z § 10 powyższej uchwały wynika, że w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadza się następujące wymagania techniczne dotyczące budynków:

a
w podobszarze A - w budynkach istniejących oraz nowoprojektowanych należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie z obowiązującymi normami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej;

b
w podobszarze B - w budynkach szpitali, domów opieki społeczneji budynkach związanych ze stałym lub czasowym pobytem dziecii młodzieży należy zapewnić właściwy klimat akustycznyw pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie zobowiązującymi normami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej,(bezsporne).

Przedmiotowa działka znajduje się na terenie wyżej wspomnianego obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego wŁ., w całościw granicach podobszaru A,(dowód: opinia biegłejL. B.- k. 219 - 248 verte i k. 281 - 285).
Wprowadzenie wymienioną wyżej uchwałą obszaru ograniczonego użytkowania zmniejszyło wartość przedmiotowej działki o kwotę 60 500,00 zł,(dowód: opinia biegłejL. B.- k. 219 - 248 verte i k. 281 - 285).
Na przedmiotowej nieruchomości dochodzi do przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu lotniczego w środowisku w porze dnia i w porze nocy. Przed utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowegoŁ.budynek był dostatecznie wyciszony - zgodnie z normamiprawa budowlanego, mającymi zastosowanie na terenach, na których obowiązują i spełniał przepisy dotyczące ochrony przed hałasem lotniczym. W celu zapewnienia odpowiedniego klimatu akustycznego w tym budynku, przy uwzględnieniu wymogów ustanowionych w uchwale Sejmiku Województwa(...)nr(...)i Polskich Normach, należy zwiększyć izolacyjność akustyczną łącznie w pięciu pokojach poprzez wymianę łącznie trzynastu okien na okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej. W celu skompensowania braku możliwości otwierania okien podczas występowania hałasu lotniczego, wynikającego z utworzenia(...), należy zainstalować łącznie sześć wentylatorów sufitowych. Koszt tych prac wynosi 38 284,83 zł brutto,(dowód: opinia instytutu - k. 48 - 61; opinia pisemna biegłegoC. D.- k. 70 - 79 i k. 139 - 148).
Powód wezwał pozwanego do zapłaty w terminie 7 dni kwoty 80 000,00 zł tytułem odszkodowania w związku z obniżeniem wartości oraz ograniczeniemw sposobie korzystania z nieruchomości, a także z tytułu kosztów koniecznych do wygłuszenia budynków mieszkalnych znajdujących się na niej, w związkuz ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania. Pismo to pozwany otrzymał 16 kwietnia 2018 r. Pismem z 24 kwietnia 2018 r. pozwany odmówił uznania zgłoszonych roszczeń,(dowód: wezwanie do zapłaty wraz z potwierdzeniem nadania i ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru - k. 16 - 18; odpowiedź pozwanego - k. 19).
Powód nie ma pieniędzy na doprowadzenie domu do wymogów akustycznych,(dowód: zeznania powoda - k. 308 verte i nagranie rozprawyz 6 czerwca 2024 r. - płyta - koperta - k. 313, minuta od 00:05:00 do 00:08:38).
Powyższy stan faktyczny jest częściowo bezsporny, bowiem Sąd ustaliłgo na podstawie dokumentów, których wiarygodność i prawdziwość nie była kwestionowana przez strony, a także na podstawie zeznań powoda, którym Sąd dał wiarę w całości.
Sąd ustalił utratę wartości działki w oparciu o opinię biegłej z zakresu szacowania nieruchomościL. B.. Na podstawie opinii instytutu Sąd ustalił, że na skutek działania lotniska wojskowego wŁ.dochodzido przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu na działce należącej do powodów; że budynek był dostatecznie wyciszony przed wejściem w życie powyższej uchwały i zakres robót potrzebnych do zapewnienia budynkowi odpowiedniego klimatu akustycznego. Na podstawie opinii biegłegoC. D.Sąd ustalił wartość prac koniecznych do zapewnienia budynkowi odpowiedniego klimatu akustycznego. Opinie te Sąd uznał za wiarygodne, albowiem są jasne, wewnętrznie niesprzeczne oraz naukowo i logicznie uzasadnione. Zostały one wykonane w oparciu o oględziny nieruchomości oraz o przedstawioną przez strony dokumentacje. Sporządzono je z uwzględnieniem zasad fachowej wiedzyi doświadczenia. Dlatego Sąd pominął wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłej ds. wyceny nieruchomości.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zgodnie z treściąart. 136 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.- Prawo ochrony środowiska (tekst jedn., Dz. U. z 2024 r., poz. 54 ze zm.), jeżeliz przeglądu ekologicznego albo z oceny oddziaływania przedsięwzięciana środowisko wymaganej przepisamiustawy z dnia 3 października 2008 r.o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, alboz analizy porealizacyjnej wynika, że mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy jakości środowiska poza terenem zakładu lub innego obiektu, to dla oczyszczalni ścieków, składowiska odpadów komunalnych, kompostowni, trasy komunikacyjnej, lotniska, linii i stacji elektroenergetycznej, obiektów sieci gazowej oraz instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjneji radiolokacyjnej tworzy się obszar ograniczonego użytkowania. Zgodnie z art.3 pkt 34 tej ustawy, standardem jakości środowiska są poziomy dopuszczalne substancji lub energii oraz pułap stężenia ekspozycji, które muszą być osiągnięte w określonym czasie przez środowisko jako całość lub jego poszczególne elementy przyrodnicze. Natomiast hałas, zgodnie z art. 3 pkt 4 b tej ustawy, jest jednąz postaci energii.
Mając na uwadze powyższe przepisy, należy wysnuć wniosek, iż utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania ((...)) dla lotniska nie jest obowiązkowe. Jednakże jest ono uzasadnione, gdy zastosowane na nim środki technicznenie są wystraczające dla utrzymania poza jego terenem dopuszczalnych norm hałasu, które zostały określonerozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, (tekst jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 112). Zgodnie z tym rozporządzeniem dopuszczalny poziom hałasu dla terenów zabudowy mieszkaniowej, rekreacyjno-wypoczynkowej, mieszkaniowo-usługowej i śródmiejskiej miast powyżej 100 tys. mieszkańców wynoszą 60 dB w ciągu dnia i 50 dB w ciągu nocy. Należy zatem wskazać, w ślad zaart. 144 k.c., że właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającąze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Zatem gdy właściciel nieruchomości podejmuje działania mające negatywny wpływ na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu, co wynika zart. 6 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska.
W orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, z którego wynika, że przy definiowaniu obszaru ograniczonego użytkowania trzeba dostrzegać z jednej strony związane z jego utworzeniem ograniczenia w zakresie sposobu korzystania z nieruchomości, z drugiej, przyczyny, które legły u podstaw utworzenia tego obszaru. Ograniczeniasą związane z konkretną nieruchomością położoną na tym obszarze i dotyczą każdego właściciela, gdyż dopóki będzie istniał obszar ograniczonego użytkowania, dopóty będą obowiązywały wprowadzone na jego terenie ograniczenia w zakresie przeznaczenia, wymagań technicznych dotyczących budynków oraz sposobu korzystania z gruntów.
Praktycznie zawsze obszar ograniczonego użytkowania ingeruje w prawo własności i w sferę wolności właściciela, wobec czego wyszczególnienie sytuacji, w których dojdzie do utworzenia go, jest wyczerpujące i wymaga uprzedniego stwierdzenia, że zastosowanie najlepszych dostępnych metod i środków nie doprowadziło do utrzymania dopuszczalnych warunków środowiska. Konieczność utworzenia obszaru wynika z tego, że jest to jedyny sposób uzyskania efektu w postaci ochrony zasobów środowiska, który uwzględnić powinien wyczerpanie dostępnych środków i zasadę proporcjonalności przewidzianą wart. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Samo już zatem utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania wskazuje na negatywne oddziaływanie lotniska na środowisko w stopniu wymagającym wprowadzenia ograniczeńw wykonywaniu prawa własności. Ograniczenia te musi respektować każdy właściciel nieruchomości (patrz wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2009 r.,II CSK 565/08 i wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2009 r., II CSK 546/08, Lex 528219).
Należy w tym miejscu dodać, że powód nie może dochodzić zakazania immisji hałasu przez lotnisko na zasadzieart. 222 § 2 k.c.w zw. zart. 144 k.c.iart. 363 § 1 k.c.Zatem ma ograniczoną możliwość wykonywania swojego prawa własności poprzez podejmowanie działań ochronnych. Zalegalizowanie możliwości przekraczania na(...)dopuszczalnych poziomów hałasu wywołanego ruchem lotniczym, powoduje, że immisja hałasu przestaje być bezprawna. W konsekwencji właściciele nieruchomości znajdujących się na(...)nie mogą skorzystać z ochrony zarówno na zasadach ogólnych (415k.c.w zw. zart. 322 ustawy Prawo ochrony środowiska), jak i na podstawieart. 323wskazanej wcześniej ustawy. Wypada zauważyć również, że nieruchomość jest dobrem inwestycyjnym i o ile nie jest wyłączona spod obrotu podlega regułom rynkowym, a jej wartość jest weryfikowana przez wolny rynek, niezależnie od tego czy właściciel zamierza ją zbyć, czy też nie poczynił w tym zakresie żadnych kroków (patrz wyroki Sądu Apelacyjnego w Poznaniu: z 30 września 2009 r.,I ACa 484/09, Lex 756606 i I ACa 772/09 z 17 czerwca 2010 r., Lex 756717).
Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że wprowadzenie(...)nakładana właścicieli znajdujących się w jego granicach nieruchomości, obowiązek znoszenia przekraczających normy immisji hałasu. Ponadto zgodnie zart. 135 ust. 3 a ustawy Prawo ochrony środowiska, organy, tworząc obszar ograniczonego użytkowania, określają jego granice, ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu, wymagania techniczne dotyczące budynków oraz sposób korzystania z terenów wynikające z postępowania w sprawie oceny oddziaływaniana środowisko lub analizy porealizacyjnej albo przeglądu ekologicznego.
Zatem skoro utworzenie(...)sprawia, iż ponadnormatywne emitowanie hałasu przez lotnisko na jego terenie nie jest bezprawne, ustawodawca przewidział szczególne środki ochrony właścicieli nieruchomości znajdujących się w jego granicach. Zgodnie z treściąart. 129 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r.- Prawo ochrony środowiska (tekst jedn., Dz. U. z 2024 r., poz. 54 ze zm.),w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę. Przesłankami wynikającymiz tej regulacji są: wejście w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, szkoda poniesiona przez właściciela nieruchomości, jej użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługujeprawo rzeczowedo nieruchomości i związek przyczynowy między wprowadzonym ograniczeniem sposobu korzystaniaz nieruchomości a szkodą. Z powyższego przepisu wynika również, iż szkodą jest także zmniejszenie wartości nieruchomości. Zgodnie z treściąart. 136 ustawy Prawo ochrony środowiska, w razie ograniczenia sposobu korzystaniaze środowiska w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania obowiązany do wypłaty odszkodowania lub wykupu nieruchomości jest ten, którego działalność spowodowała wprowadzenie ograniczeń w związkuz ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania. W razie określeniana obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków szkodą, o której mowa wart. 129 ust. 2, są także koszty poniesionew celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zwłaszcza opinię biegłejL. B., należy stwierdzić,że wskutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania powód poniósł szkodę, która polega na ograniczeniu w sposobie korzystania z nieruchomościi zmniejszeniu jej wartości, ponieważ znajduje się ona w całości w podobszarze A obszaru ograniczonego użytkowania wprowadzonego uchwałą Nr(...)Sejmiku Województwa(...)z 25 października 2016 r. Nieruchomość powoda znajduje się w pobliżu lotniska wojskowego wŁ., zatem hałas wytwarzany przez samoloty negatywnie postrzegany jest przez potencjalnych nabywców. Z opinii biegłego ds. wyceny nieruchomości wynika,że zainteresowanie nabyciem nieruchomości w okolicach lotniska w obszarze ograniczonego użytkowania spadło, a ewentualni nabywcy mogą być skłonnido ich kupna za niższą cenę. Dlatego Sąd ustalił za biegłą, że wartość rynkowa nieruchomości należącej do powoda uległa obniżeniu o kwotę 60 500,00 zł. Podwyższenie dopuszczalnych norm hałasu sprawiło, że budynek mieszkalny powoda przestał spełniać wymagania w zakresie właściwego klimatu akustycznego. Budynek ten jest przeznaczony na potrzeby mieszkaniowei niewątpliwie wymaga ochrony akustycznej na podstawie przepisówrozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z opinii instytutu wynika, że nie spełnia on obowiązujących wymogów, a przezto nie zapewnia należytego klimatu akustycznego. Zdaniem Sądu, w celu ochrony akustycznej konieczne jest poczynienie nakładów, których koszty biegłyds. budownictwa określił na kwotę 38 284,83 zł brutto.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na uchwałę Sądu Najwyższegoz 28 października 2022 r., zgodnie z którą właścicielowi nieruchomości położonej w strefie ograniczonego użytkowania, o której mowa wart. 135 ustawy Prawo ochrony środowiska, nie przysługuje odszkodowanie w wysokości odpowiadającej kosztom zapewnienia w budynku znajdującym się na tej nieruchomości odpowiedniego klimatu akustycznego, jeżeli koszty te nie zostały poniesione (patrz również uchwały Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III CZP 80/22 i z 29 kwietnia 2022 r., III CZP 81/22). W niniejszej sprawie powód nie poniósł jeszcze żadnych kosztów rewitalizacji akustycznej, jednakże należy mieć na uwadze, iż pogląd prawny wyrażony w tej uchwale jest wiążący jedynie dla sądu w sprawie, w której został wydany. Zdaniem Sądu powielenie tezy Sądu Najwyższego również w niniejszej sprawie byłoby krzywdzące dla powoda. Uchwała z 25 października 2016 roku Sejmiku Województwa(...)nr(...)w sprawie utworzenia strefy ograniczonego użytkowania wprowadza konkretne ograniczenia w korzystaniu z przedmiotowej nieruchomości, a ponadto zmusza do znoszenia przez powoda ponadnormatywnych immisji hałasu. Ograniczenia te spowodowały obniżenie wartości jego nieruchomości, co stanowi szkodę zgodnie z art. 129 ust. 2 cytowanej wcześniej ustawy.
Wprowadzenie(...)nie spowodowało pogorszenia stanu technicznego nieruchomości powoda, ale jego właściwości użytkowych. Jedną z głównych funkcji domu jest ochrona jego domowników od czynników zewnętrznych, także hałasu. Jak wskazano wcześniej, powód nie może skorzystać z ochronyna zasadach ogólnych, pozostaje mu zatem jedynie wykonanie prac budowlanych, co uzasadnia żądanie zasądzenia od pozwanego kwoty odpowiadającej niezbędnym naprawom, na podstawieart. 361 k.c.iart. 363 § 1 k.c.w zw. zart. 129 ust. 2 i art. 322 ustawy Prawo ochrony środowiska.
W orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego utrwaliłsię pogląd, z którego wynika, że obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje z chwilą jej wyrządzenia i nie jest uzależniony od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy i czy w ogóle zamierza ją naprawić. Odszkodowanie bowiem ma wyrównać uszczerbek majątkowy powstały w wyniku zdarzenia wyrządzającego szkodę, istniejącyw chwili jej wyrządzenia do czasu, gdy zobowiązany wypłaci poszkodowanemu sumę pieniężną odpowiadającą szkodzie ustalonej w sposób prawem przewidziany  (patrz uchwała Sądu Najwyższego z 15 listopada 2001 r., III CZP 68/01, OSNC 2002, zeszyt 6, poz. 74). Uzasadnia to również treśćart. 136 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, którego analiza pozwala uznać, że szkodata obejmuje nie tylko wydatki na zakup materiałów i usług niezbędnychdo wykonania samej przebudowy budynków, ale również inne wydatki związanez wypełnieniem wymagań przez istniejący budynek, np. opłat administracyjnychw celu uzyskania pozwoleń budowlanych. Na marginesie należy wskazać,że podobne rozwiązanie przewidujeart. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.
W niniejszej sprawie obowiązek pozwanego do naprawienia szkody powoda, który polega na uiszczeniu odpowiedniej sumy pieniężnej, powstałz chwilą wejścia w życie uchwały Sejmiku Województwa(...). Ustalała ona bowiem zakres koniecznych do wykonania nakładów rewitalizacyjnych, zmierzających do przyczynienia się do zwiększenia atrakcyjności nieruchomości niewpływającej na podniesienie jej wartości z uwagi na lokalizację w strefie ograniczonego użytkowania. Wtedy nieruchomość powoda utraciła cechy niezbędne do chronienia domowników przed hałasem. W przedmiotowej sprawie szkoda stanowi zatem różnicę pomiędzy obecnym stanem majątkowym a takim, który by zaistniał gdyby zdarzenie wywołujące szkodę nie nastąpiło. Jestto uszczerbek majątkowy w całej masie majątkowej, a nie w poszczególnym jego składniku. Dlatego działania powoda w celu przywrócenia możliwości korzystania z ich dotkniętej uszczerbkiem nieruchomości, np. poprzez rewitalizację akustyczną, której dokonałby z własnych środków nie rzutująna rozmiar szkody. Szkoda nie powstaje w momencie poniesienia przez poszkodowanego wydatków na przywrócenie stanu poprzedniego, lecz z chwilą powstania sytuacji uzasadniającej takie działanie.
Podkreślenia wymaga, że w ocenie Sądu przepis art. 136 ust. 3 powyższej ustawy nie wyłącza co do zasady stosowaniaart. 129 ust.2, art. 361 k.c.iart. 363 § 1 k.c.w zw. z art. art. 129 ust. 2 i art. 322 powyższej ustawy, lecz stanowiw stosunku do niego lex specialis skutkujący rozszerzeniem odpowiedzialności podmiotu obowiązanego do wypłaty odszkodowania. Znajduje on bowiem zastosowanie tylko wówczas, gdy właściciel nieruchomości dochodzi zwrotu kosztów rzeczywiście poniesionych na rewitalizację akustyczną budynku. Właściciel nieruchomości, który dokonał przebudowy budynku w celu dostosowania go do nowych wymagań technicznych w celu zapewnienia właściwego, zgodnego z normami komfortu akustycznego, nabywa prawodo żądania zwrotu kosztów „rzeczywiście poniesionych”, a nie jedynie kosztów „szacowanych”, ustalanych w sposób najbardziej prawdopodobnyi odpowiadając rozmiarowi szkody, o której mowa w art. 129 ust. 2 ustawy. Uprzednie poniesienie kosztów rewitalizacji istniejącego budynku jest warunkiem roszczenia o ich zwrot w pełnej wysokości, w takiej sytuacji właściciel zabudowanej nieruchomości może żądać zwrotu kosztów rzeczywiście poniesionych, które mogą okazać się wyższe od kosztów szacowanych, nawet jeśli nie miał obowiązku rewitalizacji akustycznej budynku. Co nie pozbawia właściciela prawa do żądania naprawienia szkody z tytułu koniecznej i jeszcze nie przeprowadzonej rewitalizacji akustycznej.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w pkt 1 a wyroku, na podstawie wyżej powołanych przepisówustawy Prawo ochrony środowiskaw zw. zart. 363§ 1 k.c., zasądzając na rzecz powoda kwotę 98 784,83 zł.
W pozostałej części Sąd powództwo oddalił, o czym orzekł, jak w pkt 2 wyroku, gdyż po pierwsze, powód sam ograniczył żądanie, a ponadto jego żądanie w wyższej kwocie nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym.
O odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd orzekł na podstawieart. 481§ 1 k.c.iart. 455 k.c.
W tym miejscu należy przede wszystkim podnieść, że wezwanie do zapłaty kwoty 80 000,00 zł nie precyzowało kwoty za zmniejszenie wartości nieruchomości i kwoty odszkodowania za rewitalizację akustyczną budynku. Zatem nie można uznać, że powodowie prawidłowo wezwali pozwanegodo zapłaty kwot z tego tytułu.
Odsetki od kwoty 13 000,00 zł Sąd zasądził od 17 lipca 2018 r., gdyż pozwany odpowiedział na pozew 16 lipca 2018 r., zatem od dnia następnego pozostawał już w zwłoce. Odsetki od kwoty 41 400,00 zł Sąd zasądziłod 4 stycznia 2022 r., gdyż pismo z modyfikacją powództwa pozwany otrzymał20 grudnia 2021 r., miał 14 dni na zapłatę (art. 455 k.c.), termin ten upłynął3 stycznia 2022 r., zatem od dnia następnego pozostawał w zwłoce. Odsetkiod kwoty 20 284,83 zł Sąd zasądził od 9 grudnia 2022 r., gdyż pozwany złożył odpowiedź na pozew po jego rozszerzeniu 8 grudnia 2022 r., w której wniósło oddalenie powództwa, zatem od dnia następnego pozostawał w zwłoce. Odsetki od kwoty 24 100,00 zł Sąd zasądził od 23 lutego 2024 r., gdyż pozwany złożył odpowiedź na pozew po jego rozszerzeniu 22 lutego 2024 r., w której wniósło oddalenie powództwa, zatem od dnia następnego pozostawał w zwłoce.
W pozostałym zakresie Sąd powództwo o odsetki oddalił, o czym orzekł, jak w pkt 2 wyroku.
O kosztach procesu Sąd orzekł, jak w pkt 1 b wyroku, na podstawieart. 98 k.p.c., gdyż powód wygrał sprawę prawie w całości. Poniósł on koszty procesuw wysokości 7 437,00 zł, w tym: koszty zastępstwa prawnego w wysokości3 600,00 zł, które zostały ustalone na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn., Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.); koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł i koszty opłaty stosunkowej w łącznej wysokości 3 820,00 zł.
O brakujących kosztach sądowych Sąd orzekł, jak w pkt 3 wyroku,na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn., Dz. U. z 2023 r., poz. 1144 ze zm.) w zw. zart. 98 k.p.c.Brakujące koszty sądowe, to brakujące koszty opinii biegłych w wysokości 10 427,48 zł.