Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII P 25/23
Data wyroku: 2023-11-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Anna Zawiślak

Sygn. akt VII P 25/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 listopada 2023 roku
Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:

Przewodniczący:

sędzia Anna Zawiślak

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 listopada 2023 roku wL.
sprawy z powództwaG. T.
przeciwko Prokuraturze RejonowejL.-P.wL.
o odszkodowanie

I
zasądza od Prokuratury RejonowejL.-P.wL.na rzeczG. T.40.086,33 zł (czterdzieści tysięcy osiemdziesiąt sześć 33/100 złotych), z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 31 stycznia 2023 roku do dnia zapłaty;

II
zasądza od Prokuratury RejonowejL.-P.wL.na rzeczG. T.2.700 zł (dwa tysiące siedemset złotych), tytułem zwrotu kosztów procesu;

III
przejmuje na rachunek Skarbu Państwa brakującą opłatę sądową od pozwu, od uiszczenia której powód był zwolniony z mocy ustawy;

IV
wyrokowi w pkt I nadaje rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 13.362,11 zł (trzynaście tysięcy trzysta sześćdziesiąt dwa 11/100 złotych).

VII P 25/23

UZASADNIENIE
W pozwie z 19 stycznia 2023 rokuG. T.wniósł o zasądzenie od Prokuratury RejonowejL.–P.wL.40.086,33 zł, tytułem odszkodowania, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych.
Jak wynika z uzasadnienia pozwu, powód od 25 czerwca 2019 roku był, jako prokurator Prokuratury Rejonowej delegowany do Prokuratury Okręgowej w(...), a od 18 czerwca 2020 roku delegacja ta była na czas nieokreślony. Pismem z 28 czerwca 2021 roku został odwołany z delegowania do wykonywania czynności służbowych w Prokuraturze Okręgowej wL.z dniem 1 lipca 2021 roku na podstawieart. 106 § 2 ustawy Prawo o prokuraturze. W piśmie tym nie zawarto uprzedzenia o zamiarze odwołania ani pouczenia o możliwości odwołania się oraz terminu, w którym ta czynność winna być dokonana. JednocześnieG. T.wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia pozwu, argumentując że decyzja odwołująca go z delegacji nie zawierała w tym zakresie żadnego pouczenia, zaś dopiero rozmowa z prokuratorD.B.–F., która znalazła się w identycznej sytuacji, uświadomiła mu możliwość zaskarżenia spornej decyzji (k. 2-6).
W złożonej odpowiedzi na pozew z 13 lutego 2023 roku pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko pozwana na wstępie podniosła, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia pozwu, jak i złożony pozew nastąpiło z przekroczeniem terminu zart. 264 § 2 kpi brak jest podstaw do jego przywrócenia. Zdaniem pozwanej, powód jako profesjonalista – wieloletni prokurator wybiórczo podchodzi do znajomości przepisów i oceny sytuacji prawnej. Nie wykazał przy tym, by jakiekolwiek wyjątkowe okoliczności uniemożliwiły mu złożenie pozwu w terminie. Samo odwołanie się do rozmowy z innym prokuratorem było niewystarczające. Powód nie wykazał, by w tym ponad półtorarocznym okresie był w chorobie lub innej nadzwyczajnej sytuacji, wyłączającej możliwość złożenia pozwu, ponadto nie skorzystał też z możliwości skonsultowania swojej sytuacji u innych profesjonalistów zajmujących się sprawami z zakresu prawa pracy. Jednocześnie, jak podkreśliła strona pozwana, odwołanie z delegowania nie jest wypowiedzeniem warunków pracy i płacy w rozumieniuart. 42 kpi stanowi niezależną, odrębną instytucję uregulowaną w przepisach ustawy z dnia 28 stycznia 2016 roku – Prawo o prokuraturze. Przepisy tej ustawy nie posługują się pojęciem „wypowiedzenia” dla instytucji odwołania prokuratora z delegowania, a pojęciem uprzedzenia, określoną w art. 107 ustawy dla sytuacji ściśle tam określonych. Ustawodawca nie przewidział natomiast uprzedzenia dla sytuacji określonejw art. 106 § 2 Prawa o prokuraturze. Oznacza to, że w przypadku odwołania prokuratora z delegowania w oparciu o przepis art. 106 § 2 ustawy – jak ma to miejsce w przypadku powoda – ustawodawca zrezygnował z uprzedzenia celowo, mając na uwadze charakter delegowania i pracy prokuratora, do której został powołany (k. 27-32).
Tak ustalone stanowiska strony podtrzymywały aż do zamknięcia rozprawy.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
G. T.5 maja 2008 roku został powołany na stanowisko asesora, zaś z dniem 22 czerwca 2011 roku na stanowisko prokuratora Prokuratury Rejonowej wP.. Od 2 stycznia 2018 roku pełnił swoje obowiązki w Prokuraturze RejonowejL.–P.wL.(por. akta osobowe powoda część B – k. 113, k. 195, k. 295).
Od 7 lipca 2019 rokuG. T.został delegowany przez Prokuratora Okręgowego wL.do wykonywania czynności służbowych w Prokuraturze Okręgowej wL.(k. 9), delegacja ta została następnie przedłużona na okres od 7 stycznia do 6 lipca 2020 roku (k. 10). Pismem z 18 czerwca 2020 roku, za jego zgodą, powód został delegowany do wykonywania czynności służbowych w Prokuraturze Okręgowej wL.na czas nieokreślony, na podstawie art. 106 § 2 ustawy Prawo o prokuraturze (k. 12).
Decyzją Zastępcy Prokuratora Generalnego z 28 czerwca 2021 roku, na podstawieart. 106 § 2 ustawy Prawo o prokuraturze, z dniem 1 lipca 2021 roku powód został odwołany z delegowania do wykonywania czynności służbowych w Prokuraturze Okręgowej wL.(k. 13).
W piśmie tym nie zamieszczono uprzedzenia o zamiarze odwołania, ani pouczenia o możliwości odwołania się od decyzji oraz terminu, w którym ta czynność winna być dokonana. Również w formie ustnej powód nie otrzymał jakiejkolwiek informacji o przysługującym mu ewentualnym odwołaniu. Po odwołaniu z delegacji powód z nikim się nie konsultował i uznał, że była to decyzja przełożonego, od której nie przysługiwało mu odwołanie. O możliwości złożenia odwołania od decyzji z 28 czerwca 2021 rokuG. T.dowiedział się w dniu 13 stycznia 2023 roku, po zapadnięciu wyroku w tożsamej sprawie prokuratorD.B.–F.(zeznania powoda k. 47v, oświadczenieD. B.–F.k. 16).
Średnie miesięczne wynagrodzenie powoda, liczone jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, wynosiło 13.362,11 zł (zaświadczenie k. 24).
Podany stan faktyczny nie był sporny między stronami, poza okolicznościami związanymi z uchybieniem terminu do wniesienia niniejszego powództwa – wynikał wprost z akt niniejszej sprawy i dołączonych do nich dokumentów oraz akt osobowych powoda, a także zeznańG. T.(k. 47v), które Sąd w całości obdarzył wiarą jako zgodne z pozostałym, wiarygodnym materiałem dowodowym.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy była kwestia zasadności zgłoszonego przez powoda roszczenia o odszkodowanie w związku z dokonaniem odwołania prokuratora z delegacji bez poszanowania instytucji uprzedzenia.
W pierwszej przy tym kolejności koniecznym było ustalenie czy powód uchybił terminowi złożenia odwołania od spornej decyzji z 28 czerwca 2021 roku, a jeśli tak czy zasadne jest przywrócenie terminu do wniesienia pozwu o odszkodowanie i merytoryczne rozpoznanie sprawy.
Stosowanie do treściart. 264 § 2 kpżądanie przywrócenia do pracy lub odszkodowania wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia lub od dnia wygaśnięcia umowy o pracę. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny, choć literalna wykładnia tegoż przepisu może co prawda prowadzić do wniosku, że dotyczy on wyłącznie wadliwego rozwiązania umów o pracę, to niemniej jednak ma zastosowanie także do innych podstaw nawiązania stosunku pracy, w tym powołania.
Z kolei z dyspozycjiart. 265 kpwynika, że jeżeli pracownik nie dokonał bez swojej winy w terminie czynności, o której mowa wart. 264 kp, sąd pracy na jego wniosek postanowi o przywróceniu uchybionego terminu.
Równocześnie powyższe terminy mają charakter materialny, a nie procesowy, dlatego jedyną podstawą prawną ich przywrócenia jestart. 265 kp.
Zgodnie zart. 265 § 2 kppowód powinien uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu. Podstawą przywrócenia terminu jest brak winy co do przekroczenia terminu na wniesienie powództwa. Choć przepis ten nie przesądza, o jaki typ winy chodzi, to przyjmuje się, że w grę wchodzi zarówno wina umyślna, jak i nieumyślna, w tym zarówno niedbalstwo, jak i najlżejsza postać winy, jaką jest lekkomyślność.
Brak winy pracownika należy ustalać uwzględniając zarówno obiektywny miernik staranności, jaki może być wymagany od osoby, która należycie dba o swoje interesy, jak i uwzględniając elementy subiektywnej oceny stanu rzeczy dokonywanej przez pracownika, mając na uwadze jego wykształcenie, cechy osobiste i doświadczenie życiowe (por. wyr. SN z 10 stycznia 2002 r.,I PKN 798/00, wyr. SN z 13 maja 1994 r.,I PRN 21/94).
W orzecznictwie przy tym uznaje się za okoliczność wyłączającą winę w uchybieniu terminu m.in. brak pouczenia o terminie odwołania się do sądu, np. od rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
W przypadku braku pouczenia pracownika o przysługujących mu środkach odwoławczych od rozwiązania stosunku pracy, wskazany wart. 265 § 2 kptermin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu zart. 264 kp, należy liczyć od dnia uzyskania przez zainteresowanego fachowej informacji prawnej na temat możliwości wystąpienia na drogę sądową ze stosownymi roszczeniami (por. wyrok SN z 12 stycznia 1998 r., sygn. aktI PKN 468/97).
W judykaturze Sądu Najwyższego dominuje jednak pogląd, że niepouczenie strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie zaskarżenia orzeczenia nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, a może jedynie uzasadniać wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia środka zaskarżenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z 22 listopada 2011 roku III CZP 38/11).
Jak wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe,G. T.po otrzymaniu decyzji Zastępcy Prokuratora Generalnego z 28 czerwca 2021 roku o odwołaniu go z delegacji w Prokuraturze Okręgowej wL.przyjął powyższe do wiadomości, uznając że nie przysługuje mu jakikolwiek środek odwoławczy. Przedmiotowe odwołanie nie zawierało żądnego pouczenia tak o przysługującym środku zaskarżenia jak i jego terminie. Powód nie miał przy tym wówczas wiedzy, że odwołanie winno zostać dokonane z uwzględnieniem instytucji uprzedzenia. Co istotne, i o czym szerzej poniżej, art. 107 ustawy – Prawo o prokuraturze zawiera istotną lukę prawną dotyczącą zastosowania instytucji uprzedzenia, co miało znaczenie w niniejszej sprawie.
Tym samym brak stosownego pouczenia i słuszne przekonanie powoda, że decyzja nie była obarczona wadą, spowodowało, że w kolejnych miesiącachG. T.nie podejmował żadnych działań w tym przedmiocie. Bez znaczenia w tym zakresie pozostaje wykształcenie powoda i zarzuty strony pozwanej jakoby miał możliwość, mimo braku stosownego pouczenia, dostrzec brak wskazania w odwołaniu uprzedzenia i, co za tym idzie, wystąpić w ustawowym terminie z niniejszym powództwem. Nie można się przy tym zgodzić, że powód nagle zapomniał o swoim profesjonalizmie i wybiórczo podchodził do znajomości przepisów prawa i oceny sytuacji prawnej. Jeszcze raz należy podkreślić, że przepisy i ich zastosowanie w zakresie odwołania prokuratora z delegacji nie są precyzyjne. Ostatecznie powód dopiero po rozmowie z prokuratorD.B.–F., która znalazła się w analogicznej sytuacji, w dniu 13 stycznia 2019 roku, w związku z wydaniem wyroku w sprawie sygn. akt VII P 146/22, dowiedział się o możliwości odwołania się od spornej decyzji z 28 czerwca 2021 roku wobec braku poszanowania w niej instytucji uprzedzenia.
Bez wątpienia zatem do uchybienia terminu we wniesieniu niniejszego pozwu doszło bez winy powoda, którego brak działania nie był skutkiem świadomej decyzji i zaniedbań, ale skutkiem braku świadomości co do wadliwości decyzji, w związku z brakiem odpowiedniego pouczenia o możliwości odwołanie się.
W związku z powyższym Sąd przywróciłG. T.termin do wniesienia pozwu o odszkodowanie i rozpoznał sprawę merytorycznie.
W myśl art. 106 § 2 Prawa o prokuraturze Prokurator Generalny lub Prokurator Krajowy może delegować prokuratora powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury do innej jednostki organizacyjnej prokuratury. Delegowanie na okres dłuższy niż 6 miesięcy w ciągu roku może nastąpić tylko za zgodą prokuratora.
G. T.od 7 lipca 2019 roku był delegowany do wykonywania czynności służbowych w Prokuraturze Okręgowej wL., a od 18 czerwca 2020 roku – była to delegacja na czas nieokreślony.
Zgodnie natomiast z art. 107 tej ustawy prokurator delegowany na podstawieart. 106 § 1 na czas nieokreślony lub art. 106 § 7 i 7a na okres dłuższy niż rok może być odwołany z delegacji lub z niej ustąpić za 3-miesięcznym uprzedzeniem. Prokurator delegowany na podstawie art. 106 § 7 na okres nie dłuższy niż rok może ustąpić z delegacji za miesięcznym uprzedzeniem.
Wskazany przepis nie przewiduje zatem sytuacji, w której zostaje odwołany z delegacji prokurator powszechnej jednostki prokuratury delegowany na czas nieokreślony, tj. delegowany na podstawie art. 106 § 2 Prawa o prokuraturze.
W wyroku Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2021 roku w sprawie III PSKP 23/21 stwierdzono, że „delegacja prokuratora, chociaż nie prowadzi do zmiany stanowiska służbowego, to wiąże się z faktyczną zmianą miejsca świadczenia pracy oraz zmianą wynagrodzenia (w przypadku delegacji na czas nieokreślony lub dłuższych delegacji na czas określony). Analogiczne skutki w obszarze prawa pracy wywołuje odwołanie prokuratora z delegacji, skoro powraca on do macierzystej jednostki organizacyjnej prokuratury i wynagrodzenie odpowiadające zajmowanemu stanowisku prokuratorskiemu. Tego rodzaju zmiany w treści stosunku pracy prokuratora stanowią zmianę warunków pracy i płacy.”
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy podkreślił, że wart. 107Prawa o prokuraturze mamy do czynienia z ewidentną luką prawną. Zgodnie zaśzart. 130Prawa o prokuraturze w sprawach nieuregulowanych w niej lub w przepisach szczególnych do prokuratorów powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury stosuje się odpowiednio przepisyUstawy z dnia 16 września 1982 roku o pracownikach urzędów państwowych(Dz.U. Nr 31, poz. 214 ze zm.), a w sprawach nieuregulowanych także w przepisach tej ustawy - przepisyKodeksu pracy.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, zasadą prawa pracy jest dopuszczalność jednostronnego obniżenia przez pracodawcę wynagrodzenia pracownika wyłącznie za wypowiedzeniem. Dlatego, w razie braku określenia przez przepisy prawa dopuszczające jednostronne zmiany bez okresu wypowiedzenia, należy - na zasadzie analogii - stosować odpowiednie przepisy o wypowiedzeniu warunków płacy. Zasadę tą Sąd Najwyższy stosował w dotychczasowym orzecznictwie do wypadków jednostronnego obniżenia przez pracodawcę wynagrodzenia w pozaumownych stosunkach pracy (z mianowania i wyboru), w których przepisy prawa nie przewidywały okresu wypowiedzenia warunków płacy (por. uchwała SN z 8 kwietnia 1998 roku, III ZP 5/98 w sprawie nauczycieli mianowanych, wyrok z 9 października 2006 roku, II PK 27/06 w sprawie burmistrza). Z kolei w wyroku z 6 stycznia 2010 roku w sprawie I PK 130/09 Sąd Najwyższy przyjął, że przekształcenieex legestosunków pracy grupy urzędników z mianowania na umowne stosunki pracy nie daje możliwości „z dnia na dzień” zmiany na niekorzyść wynagrodzenia pracownika, a wymaga zachowania stosownego uprzedzenia. Do instytucji uprzedzenia odwołano się także w wyrokach Sądu Najwyższegoz 13 stycznia 2010 roku, II PK 175/09 i z 10 marca 2011 roku, II PK 245/10.
W wyroku Sądu Najwyższego z 22 sierpnia 2012 roku, w sprawie I PK 64/12, wyjaśniono, że regulacje ustawowe dotyczące prokuratorów, które przewidują unormowania uprawniające kierownictwo prokuratury do modyfikacji treści stosunku pracy konkretnego prokuratora co do jednostki organizacyjnej prokuratury, w której wykonuje on swoje obowiązki, jak i miejsca wykonywania pracy i wysokości wynagrodzenia są niekompletne wówczas, gdy nie zawierają rozwiązania normatywnego obejmującego okres wypowiedzenia (uprzedzenia) „pozwalającego pracownikowi na przygotowanie się do mającej nastąpić zmiany warunków pracy”. W tym zakresie występuje zatem luka prawna, którą należy wyeliminować w drodze analogii, a konkretnie przez zastosowanie na zasadzie analogii przepisów prawa materialnego, których charakter jest najbardziej odpowiedni.
W dotychczasowym orzecznictwie na tle podobnych sytuacji przyjmowano stosowanie w drodze analogiiart. 42 kp(por. wyrok z 18 lutego 2014 roku w sprawie III PK 65/13). Jest to uzasadnione potrzebą zapewnienia pracownikowi odpowiedniej ochrony przed zaskakiwaniem go nagłą zmianą warunków zatrudnienia na jego niekorzyść (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 marca 2010 roku,II PK 276/09i powołane tam orzecznictwo). Jak już wyjaśniono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, stosowanieart. 42 kpw drodze analogii może być tylko odpowiednie, a w szczególności polegać na tym, że jeżeli odwołanie z delegacji powoduje obniżenie wynagrodzenia, to prokurator nie ma podstaw domagania się powrotu na poprzednie warunki zatrudnienia, ale może wnosić o wyrównanie wynagrodzenia za czas odpowiadający okresowi wypowiedzenia w powszechnym prawie pracy lub równe temu odszkodowanie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 22 sierpnia 2012 roku, I PK 64/12).
W powołanym już wyroku z 16 czerwca 2021 roku w sprawie III PSKP 23/21 Sąd Najwyższy wskazał, że „w braku dokonania odwołania prokuratora z delegacji na czas nieokreślony przy poszanowaniu instytucji uprzedzenia, uzasadnione jest żądanie przez prokuratora zasądzenia odszkodowania przy odpowiednim zastosowaniuart. 45 § 2 i 471kp. Przepisy te stosowane są w konsekwencji odwołania się na zasadzie analogii doart. 42 kporazart. 111kpjako podstawy prawnej zasady równego traktowania pracowników – prokuratorów”.
Zgodnie zart. 45 § 2 i art. 471kpnależne odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.
WynagrodzenieG. T.wynosiło 13.362,11 zł, zaś w jego przypadku okres uprzedzenia winien wynosić 3 miesiące. W tym stanie rzeczy Sąd zasądził na jego rzecz 40.086,33 zł. Na podstawieart. 481 § 1 i 2 kc, w związkuzart. 300 kpnależało zasądzić na rzecz powoda także odsetki od zasądzonej kwoty odszkodowania – począwszy od 31 stycznia 2021 roku (tj. od dnia następnego od doręczenia stronie pozwanej odpisu pozwu - k. 26).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 98 kpcw związkuzart. 108 § 1 kpc, na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu.
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata, z mocyart. 98 § 3 kpczalicza się wynagrodzenie pełnomocnika, jednak nie wyższe niż określone w przepisach Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 2 w związku z § 2 pkt 5 tego rozporządzenia stawka wynagrodzenia pełnomocnika wynosi 2.700 zł i taką też kwotę należało zasądzić na rzecz powoda tytułem zwrotu kosztów procesu.
O opłacie orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 Ustawy z dnia 28 lipca 2015 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2023 roku, poz. 1144), zaś na podstawieart. 4772§ 1 kpcSąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności wyrokowi w pkt I do wysokości nie przekraczającej jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda.
Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy orzekł jak w wyroku.