Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1733/23
Data wyroku: 2024-10-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Krawczyk

Sygn. akt I C 1733/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 01 października 2024 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział I Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący

Sędzia SO Dorota Krawczyk

Protokolant

Sekr. Sąd. Anna Frankowska

po rozpoznaniu w dniu 24 września 2024 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie
sprawy z powództwaD. B. (1)iG. B.
przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.
o zapłatę i ustalenie

1
ustala, żeumowa nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem(...)zawarta w dniu 26 marca 2008 roku pomiędzy powodamiD. B. (1)iG. B.a pozwanym(...) Spółką Akcyjnąz siedzibą wW.(poprzednio(...) Bank S.A.z siedzibą wW.) jest nieważna w całości;

2
zasądza od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.łącznie na rzecz powódkiD. B. (1)kwotę 136.611,69zł (sto trzydzieści sześć tysięcy sześćset jedenaście złotych 69/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 07 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty;

3
zasądza od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.łącznie na rzecz powodówD. B. (1)iG. B.kwotę 6.434,00zł (sześć tysięcy czterysta trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 1733/23

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 27 września 2023 roku pełnomocnik powodówD. B. (1)iG. B.wniósł o:

1
zasądzenie od pozwanej na rzecz powódkiD. B. (1)kwoty 136.611,69 zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia następnego po dniu doręczenia pozwu do dnia zapłaty;

2
ustalenie na podstawieart. 189 k.p.c., żeUmowa nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem(...)z dnia 26 marca 2008 r. zawarta między powodami (D. B. (1)iG. B.) a pozwaną jest nieważna:

ewentualnie, w przypadku oddalenia w całości wszystkich roszczeń wskazanych w pkt. 1 i 2 powyżej i stwierdzenia przez Sąd, żeumowę nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem(...)z dnia 26 marca 2008 r. należy uznać za ważną powodowie wnosili o: zasądzenie od pozwanego na rzecz powódkiD. B. (1)kwoty 57.875,33 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia następnego po dniu doręczenia pozwu do dnia zapłaty tytułem zwrotu nienależnie pobranych kwot w przypadku uznania iż wUmowie nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem(...)z dnia 26 marca 2008 r. znajdują się niedozwolone postanowienia umowne oraz ustalenie bezskuteczności niedozwolonych postanowień umownych, znajdujących się w:§ 1 ust. 3, § 1 ust. 3a, § 3 ust. 3, § 7 ust. 1, § 11 ust. 4, § 13 ust. 6, § 16 ust. 3 Umowy nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem(...)z dnia 26 marca 2008 r. oraz § 1 ust. 2 rozdziału IV Regulaminu, § 1 ust. 4 rozdziału IV Regulaminu, § 25 ust. 2 i 3 Regulaminu, § 28 ust. 2 Regulaminu i § 37 ust. 3 Regulaminu udzielania i pożyczek kredytów hipotecznych dla osób fizycznych w ramachM.tj. stwierdzenie bezskuteczności wymienionych klauzul wobec powodów od chwili zawarcia umowy kredytu. Powodowie zarzucali pozwanemu, że przedmiotowa umowa kredytu została zawarta przez nich z wykorzystaniem wzorca umownego stworzonego przez pozwanego, a zawarta umowa zawiera klauzule waloryzacyjna sprzeczne z właściwością stosunku, a jej wprowadzenie miało na celu obejścieprawa bankowegoco do minimalnej treści umowy kredytu oraz doprowadziło do sprzeczności umowy z zasadami współżycia społecznego ujęte we wskazanych na stępie postanowieniach przedmiotowej umowy oraz Regulaminu tj :§ 1 ust. 3, § 1 ust. 3a, § 3 ust. 3, § 7 ust. 1, § 11 ust. 4, § 13 ust. 6, § 16 ust. 3 Umowy nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem(...)z dnia 26 marca 2008 r. oraz § 1 ust. 2 rozdziału IV Regulaminu, § 1 ust. 4 rozdziału IV Regulaminu, § 25 ust. 2 i 3 Regulaminu, § 28 ust. 2 Regulaminu i § 37 ust. 3 Regulaminu .
Powodowie domagali się również zasądzenia od pozwanej na ich rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności orzeczenia do dnia zapłaty, jak również kwoty 17,00 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego w sprawie (k. 3-23).
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu pozwany przyznał fakt zawarcia umowy podnosząc, że powodowie byli zainteresowani kredytem indeksowanym(...)i tę walutę wybrali oraz złożyli oświadczenie, że zostali dokładnie zapoznani z warunkami udzielania kredytu waloryzowanego walutą obcą i kryteriami zmiany stóp procentowych (k. 72-131).

Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 26 marca 2008 roku pomiędzy powodamiD. B. (1)iG. B., a poprzednikiem prawnym pozwanego(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW., Oddział Bankowości Detalicznej wŁ., zawarta została umowa o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem(...).
We wniosku powodowie zawnioskowali o kredyt w kwocie 132.000zł, z przeznaczeniem na zakup lokalu mieszkalnego, jako walutę kredytu powodowie podali(...).
Jako cel kredytu wskazano - budownictwo mieszkaniowe tj. finansowanie zakupu prawa odrębnej własnościlokalu mieszkalnego nr (...)wB.przyul. (...)(kwota: 120.000,00 zł oraz finansowanie opłat okołokredytowych (kwota: 12 000,00 zł ( § 1 ust. 1). Zgodnie z § 1 ust. 2 Umowy kwota kredytu to 132.000,00 zł.
Jako walutę waloryzacji kredytu ustalono(...)(§1 ust.3),
Zgodnie z § 1 ust 3A kwota kredytu wyrażona w walucie waloryzacji na koniec dnia 2008.02.26 według kursu kupna waluty z tabeli kursowej(...) Banku SAwynosiła 61.613,14 CHF, z zastrzeżeniem, że kwota ta ma charakter informacyjny i nie stanowi zobowiązania Banku. Wartość kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia kredytu, mogła być różna od podanej w niniejszym punkcie (§ 1 3A).
Okres kredytowania wynosił 360 miesięcy, tj. od dnia 2008-03-26 do dnia 2038.04.14, a jego spłata miała odbywać się w równych ratach kapitałowo-odsetkowych - do 14 dnia każdego miesiąca.
Zgodnie § 7 ust. 1 Bank udziela kredytobiorcy, na jego wniosek, kredytu hipotecznego przeznaczonego na cel określony w § 1 ust. 1, w kwocie określonej w § 1ust. 2, waloryzowanego kursem kupna waluty(...)wg tabeli kursowej(...) Banku S.A.Kwota Kredytu wyrażona w(...)walucie jest określona na podstawie kursu kupna waluty(...)z tabeli kursowej(...) Banku S.A.z dnia i godziny uruchomienia Kredytu.
Zgodnie z § 11 ust. 4 umowy raty kapitałowo-odsetkowe miały być spłacane w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg. kursu sprzedaży(...)z tabeli kursowej(...) Banku SA, obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14.50.
Kredytobiorca był uprawniony do wcześniejszej spłaty kredytu bądź jego części (§ 13 ust. 1), a wcześniejsza spłata całości kredytu lub raty kapitałowo-odsetkowej, a także spłata przekraczająca wysokość raty powodowała, że kwota spłaty były przeliczane po kursie sprzedaży(...), z tabeli kursowej(...) Banku S.A., obowiązującym na dzień i godzinę spłaty (§ 13 ust. 6).
Z chwilą wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego/od dnia wytoczenia powództwa o zapłatę wierzytelności mBanku z tytułu Umowy kredytowej, mBank dokonuje przeliczenia wierzytelności na złote po kursie sprzedaży(...)z tabeli kursowej(...) Banku S.A.z dnia wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego lub wytoczenia powództwa (§16 ust. 3 Umowy).
Harmonogram spłat kredytu stanowił załącznik nr 1 i integralną część umowy i był doręczany kredytobiorcy i listem poleconym w terminie 14 dni od daty uruchomienia kredytu. Harmonogram spłat został sporządzany w(...)(§ 11 ust. 2 zd. 2).
Raty kapitałowo-odsetkowe oraz raty odsetkowe spłacane były w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży(...)z tabeli kursowej(...) Banku S.A.obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50 (§ 11 ust. 4).
Zgodnie z § 29 ust. 1 umowy Powodowie oświadczyli, że zostali dokładnie zapoznani z warunkami udzielania kredytu złotowego waloryzowanego kursem waluty obcej, w tym w zakresie zasad dotyczących spłaty kredytu i w pełni je akceptuje. Kredytobiorca jest świadomy, że z kredytem waloryzowanym związane jest ryzyko kursowe, a jego konsekwencje wynikające z niekorzystnych wahań kursu złotego wobec walut obcych mogą mieć wpływ na wzrost kosztów obsługi Kredytu (§ 29 ust. 1 umowy).
W sprawach nieuregulowanych w umowie zastosowanie znajdowały postanowienia „Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych w ramach mPlanów”. Powodowie oświadczyli, że przed zawarciem umowy Regulamin został im doręczony (§ 26 umowy).
/dowód: umowa k. 152-155, załącznik nr 3 do umowy k. 156, decyzja kredytowa k. 150-151, harmonogram spłat kredytu k. 157/
Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych określał podstawowe zasady udzielania kredytów na cele mieszkaniowe oraz innych kredytów i pożyczek zabezpieczonych hipoteką oraz stanowił integralną cześć umowy o kredyt i miał charakter wiążący (Rozdziału I pkt 1 oraz pkt 3 i 4 Regulaminu - Postanowienia ogólne).
Kredytodawca mBank udzielał kredytów/pożyczek hipotecznych zlotowych waloryzowanych kursem następujących walut obcych: USD/EUR/(...)lub innych walut wskazanych przez mBank, według tabeli kursowej mBanku (Rozdział IV ust. 2 Regulaminu).
Kredyt/pożyczka hipoteczna waloryzowana była w złotych polskich, przy jednoczesnym przeliczeniu na wybraną przez Kredytobiorcę walutę obcą ( Rozdział IV ust. 4).
Wysokość każdej raty odsetkowej lub kapitałowo-odsetkowej kredytu/pożyczki hipotecznej waloryzowanego kursem waluty obcej określona jest w tej walucie, natomiast jej spłata dokonywana jest w złotych po uprzednim jej przeliczeniu wg kursu sprzedaży danej waluty obcej, określonym w tabeli kursowej mBanku na dzień spłaty. Wysokość rat odsetkowych i kapitałowo-odsetkowych kredytu/pożyczki hipotecznej waloryzowanej wyrażona w złotych, ulega comiesięcznej modyfikacji w zależności od kursu sprzedaży waluty obcej, według tabeli kursowej mBanku na dzień spłat (§ 25 ust. 2 i 3 Rozdziału VIII Regulaminu).
Wcześniejsza spłata całości lub części kredytu/pożyczki hipotecznej waloryzowanej kursem waluty obcej była przeliczana po kursie sprzedaży danej waluty obcej, obowiązującym w chwili wykonania spłaty (§ 28 ust. 2 Rozdział VIII Regulaminu).
W przypadku kredytów/pożyczek hipotecznych złotawych waloryzowanych kursem waluty obcej bankowy tytuł egzekucyjny wystawiany jest w złotych, po przeliczeniu wierzytelności mBanku na dzień sporządzania tytułu egzekucyjnego według kursu sprzedaży danej waluty obcej, wskazanego w tabeli kursowej mBanku (§ 37 ust. 3 Rozdział X Regulaminu).
/ dowód: Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych w ramach mPlanów hipotecznych k. 32-46, k. 159-163/
Kredyt został uruchomiony w dniu 11 kwietnia 2008 roku w kwocie 132.001 zł , która po przeliczeniu odpowiadała kwocie 62.434,97 CHF (kurs(...)w dniu uruchomienia kredytu wynosił 2,1174 zł).
Zgodnie z dyspozycją powodów kredyt w kwocie 132.000zł wypłacono: kwota 120.000 zł została przelana na rachunek zbywcy nieruchomości, której zakupu dokonywali powodowie, natomiast kwota 12.000 zł została przelana na rachunek powodów na sfinansowanie opłat okołokredytowych. Powodowie wyrazili na piśmie zgodę na pobranie z ich konta opłat okołokredytowych w następujących kwotach: kwota 264 zł tytułem prowizji za udzielenie kredytu hipotecznego, kwota 7,92 zł tytułem składki ubezpieczenia nieruchomości od sumy ubezpieczenia 120,000 zł, kwota 1.980 zł tytułem składki ubezpieczenia na życie oraz od niezdolności do pracy i utraty pracy i kwota 1680 zł tytułem składki ubezpieczenia niskiego wkładu, co łącznie dawało kwotę 3.931,92 zł.
/dowód: zaświadczenie banku z dnia 22 czerwca 2023 roku k. 47-57, zaświadczenie z dnia 17 maja 2023 roku k. 58, dyspozycja uruchomienia kredytu k. 158 /
Spłata rat kredytu od początku jest dokonywana wyłącznie przez powódkęD. B. (1)w walucie polskich złotych.
Kwota dokonanych przez powódkęD. B. (1)wpłat wyniosła łącznie: 136.611,69 złotych.
/dowód: zaświadczenie z dnia 22 czerwca 2023 roku k. 47-57, zeznania powodów k. 195-196/
W dniu 22 listopada 2013 r. nastąpiła zmiana nazwy strony pozwanej z(...) Bank S.A.na(...) S.A.
/okoliczność niesporna/
Całość uzyskanych środków kredytowych powodowie przeznaczyli na wskazany w umowie cel - zakup mieszkania wB., którego są współwłaścicielami.
Aktualnie powodowie nie pozostają już ze sobą w związku. Rozstali się z początkiem roku 2024. Pozwany zamieszkuje obecnie wP., a w zakupionym ze środków kredytowych mieszkaniu na stałe mieszka powódka.
W dacie zawierania umowy kredytu powódka pracowała w przedsiębiorstwie energetyki cieplnej wB., a jej wynagrodzenie oscylowała w granicach 5500 zł. Powód w dacie zawierania umowy pracował wR.. Na terenie kredytowanej nieruchomości nigdy nie była prowadzona działalność gospodarcza.
Powodowie są współwłaścicielami zakupionego ze środków kredytowych mieszkania, przy czym powód nie partycypował w spłacie rat kredytu na zakup mieszkania.
/ dowód: zeznania stron k. 195-196/
PowodowieD. B. (1)iG. B., pozostający w związku nieformalnym postanowili kupić wspólne mieszkanie. Obecnie powodowie nie mieszkają razem. Powód obecnie mieszka wŁ.od stycznia 2024 roku. W chwili zawierania umowy o kredyt powodowie byli w związku nieformalnym. Umowę o kredyt zawieraliśmy będąc związku partnerskim. Na realizację tego celu powodowie potrzebowali środków finansowych w związku z czym podjęli decyzję o zwróceniu się do banku o kredyt. Przed podjęciem decyzji o wyborze banku powodowie udali się do biura(...), którego doradca jako najkorzystniejszą ofertę polecił powodom pozwany bank. Ten Bank miał najlepszą ofertę tj. najmniejszą ratę i najtańszy kredyt. Później udali się do Banku, na pierwszej rozmowie była rozmowa o kredycie w złotówkach, pracownik banku powiedział, że łatwiej powodowie dostaną kredyt we frankach, procedura jest krótsza, waluta stabilna, mniejsza rata.
Powodowie zapłacili wynagrodzenie doradcy finansowemu.
Powódka przeczytała umowę. Nie wszystko było dla niej zrozumiałe. Zadawała pytania pracownikowi banku, pracownik odpowiadał.
Powódka nic nie negocjowała, nie chciała negocjować. Dostała gotową umowę podpisaną przez bank, przyjęła, że taka jest procedura.
Powódka nie pytała o tabele kursowe, pracownik nie tłumaczył co to tabele kursowe. Kredyt był potrzebny na zakup mieszkania, mieszkanie zostało kupione za pieniądze z c kredytu, obecnie powódka mieszka w tym mieszkaniu.
Powodowie nie prowadzili działalności gospodarczej w tym mieszkaniu.
Kredyt jest spłacany w złotówkach. Kredyt był spłacany przez powódkę z jej wynagrodzenia. Spłacała w całości kredyt powódka.
Powodowie nie pozostają w związku partnerskim od początku 2024 roku.
/dowód: zeznania powodów k. 195-196/
Sąd dokonał następującej oceny materiału dowodowego:
Sąd postanowił na podstawieart. 2352§ 1 pkt 2 i 5 kpcpominął wnioski strony powodowej i pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu finansów i bankowości, uznając, że dowód ten nie miał znaczenia dla rozpoznania istoty sprawy, a przyczyniłby się wyłącznie do przedłużenia postępowania i zwiększyłby jego koszty. W niniejszej sprawie postępowanie dowodowe obejmowało zwrot nienależnie pobranego świadczenia przez bank od powodów. Ustalając wysokość zobowiązania, Sąd przyjął wyliczenia powodów, oparte na dokumentach wystawionych przez pozwanego, których wiarygodności pozwany nie kwestionował.
Nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, w ocenie Sądu, zgromadzone w aktach sprawy dokumenty w postaci opinii oraz stanowisk instytucji na temat aspektów funkcjonowania kredytów hipotecznych indeksowanych jako niezwiązane bezpośrednio z umową łączącą strony. Sąd nie był bowiem w żadnym zakresie związany stanowiskami czy poglądami osób trzecich, a wskazane materiały stanowiły jedynie część argumentacji pozwanego. Dlatego też Sąd nie czynił na ich podstawie ustaleń na podstawieart. 2352§ 1 pkt 2 i 5 kpc.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo jest zasadne.
Umowa kredytu hipotecznego zawarta pomiędzy stroną powodową i pozwanym była umową kredytu waloryzowanego. Umowa kredytu waloryzowanego stanowi szczególny rodzaj umowy kredytu bankowego, w której kredyt zostaje udzielony i wypłacony w walucie polskiej, a rozliczany w walucie obcej. Strony umawiają się bowiem, że kwota kapitału kredytu wyrażono początkowo w walucie polskiej zostanie – w drodze indeksacji – przeliczona na walutę obcą i oprocentowana w sposób właściwy dla tej waluty. W związku z tym w miejsce pierwotnego zobowiązania do zwrotu wskazanej w umowie kwoty wyrażonej w złotych powstaje zobowiązanie do zwrotu równowartości tej kwoty w walucie indeksacji. Zobowiązanie kredytobiorcy stanowi kwota wyrażona w walucie obcej i od tej kwoty naliczane są należne bankowi odsetki.
Strona powodowa zarzucała, że wprowadzony do umowy mechanizm indeksacji stanowi niedozwoloną klauzulę umowną, a po jej wyeliminowaniu umowa nie może być wykonywana i jest w związku z tym nieważna w całości.
W zakresie ochrony praw konsumenta przed naruszeniami słuszności kontraktowej istnieją przepisy szczególne (w tymart. 3851– 3853kc) wprowadzające instrument wzmożonej względem zasad ogólnych kontroli treści postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę pod kątem poszanowania interesów konsumentów, a także szczególną sankcję mającą niwelować niekorzystne skutki zastosowania klauzul abuzywnych. Przepisy dotyczące nieuczciwych postanowień umownych stanowią implementację do krajowego systemu prawnego Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz.UE.L 1993 Nr 95, str. 29) należy zatem odwołać się do znacznego dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Przy stwierdzeniu abuzywności niektórych postanowień umownych umowa nadal może wiązać strony w pozostałym zakresie albo – o ile po stwierdzeniu abuzywności tych postanowień nie da się wykonać – umowa może być również uznana za nieważną.
W niniejszej sprawie strona powodowa działała jako konsument. Zgodnie bowiem z treściąart. 221kcza konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. O szeroko rozumianym pojęciu konsumenta wypowiedział się(...), w wyroku z dnia 8 czerwca 2023 roku w sprawie IC 570/21.
Przedmiotowa umowa nie miała związku z jakąkolwiek działalnością gospodarczą lub zawodową powodów.
Zgodnie zart. 385 § 3 kcnieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Powyższe zawiera wzruszalne domniemanie prawne nieuzgodnienia indywidualnego postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ponadto ciężar dowodu, że klauzule ryzyka walutowego i klauzule przeliczeniowe zostały indywidualnie uzgodnione, spoczywał na banku (art. 3851§ 4 kc). Zgodnie zaś zart. 3 ust. 2dyrektywy 93/13 warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeśli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej, a fakt, że niektóre aspekty warunku lub jeden szczególny warunek były negocjowane indywidualnie, nie wyłącza stosowania niniejszego artykułu do pozostałej części umowy, jeżeli ogólna ocena umowy wskazuje na to, że została ona sporządzona w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej.
Ciężar dowodu, że kwestionowane klauzule zostały indywidualnie uzgodnione, spoczywał na banku zgodnie zart. 3851§ 4 kc.Pozwany temu ciężarowi nie sprostał.
Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że umowa została zawarta w oparciu o standardowy wzorzec umowy kredytu indeksowanego, której integralną część stanowił regulamin, stworzony przez pozwanego. Brak indywidualnego uzgodnienia spornych postanowień umownych dotyczących indeksacji wynika z samego charakteru zawartej umowy – opartych o treść stosowanego przez bank wzorca umownego. Stronie powodowej zaoferowano produkt typowy, przygotowany w całości przez bank i adresowany do klientów zainteresowanych umową kredytu hipotecznego z wykorzystaniem waluty(...). Taki sposób zawierania umowy w zasadzie wyklucza możliwość indywidualnego wpływania przez konsumenta na treść powstałego stosunku prawnego, poza ustaleniem kwoty kredytu, ewentualnie wysokości oprocentowania, marży czy prowizji. Sama zaś możliwość wyboru kredytu złotowego nie jest dowodem na to, że konsument wybierający kredyt indeksowany mógł indywidualnie negocjować postanowienia wzorca kredytu indeksowanego Nie świadczy o indywidualnym uzgodnieniu to, że przedsiębiorca stworzył kilka wzorców umów, jeżeli konsument może jedynie dokonać wyboru pomiędzy takimi wzorcami, a nie doprowadzić w drodze negocjacji do modyfikacji postanowień danego wzorca. Niedozwolony charakter badanych klauzul usuwa wyłącznie indywidualne uzgodnienie tych klauzuli, nie zaś wybór przez konsumenta wzorca z kilku oferowanych przez pozwanego.
Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez konsumenta i włączone do umowy na jego żądanie. Nie miało to miejsca w niniejszej sprawie. Ponadto ostatecznie umowę zawarto na podstawie wzorca umownego przygotowywanego przez bank.
Ponieważ na podstawie umowy zawartej z powodami pozwany Bank miał swobodę w ustalaniu kursu franka szwajcarskiego dla potrzeb przeliczenia kwoty kredytu udzielonego powodom na walutę(...), niedozwolony charakter tej części klauzuli indeksacyjnej jest wystarczający do wyeliminowania z umowy całości mechanizmu indeksacji.
W związku z powyższym zakwestionowane postanowienia umowy wprowadzające mechanizm indeksacji świadczeń stron do waluty obcej mają charakter niedozwolony, a także zapisy dotyczące indeksacji zawarte w Regulaminie.
Postanowienia dotyczące indeksacji kredytu – zarówno dotyczące sposobu przeliczenia kwoty kredytu na(...)przy wypłacie kredytu, jak też zadłużenia wyrażonego w(...)na złotówki podczas spłaty poszczególnych rat – określają świadczenia główne stron w rozumieniuart. 3851§ 1 kc.Dotyczą bowiem one bezpośrednio sposobu określenia kwoty wykorzystanego i spłacanego kredytu, a zatem elementów należących zgodnie z treściąart. 69 ustawy prawo bankowedo essentialia negotii umowy kredytu.
Następnie należało dokonać oceny, czy kwestionowane klauzule zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (art. 3851§ 1 zd. 2 kc), tj. prostym i zrozumiałym językiem (art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG). Wyrażenie ich prostym i zrozumiałym językiem nie sprowadza się jednak do formalnego pouczenia o możliwości wzrostu kursu waluty, lecz wymaga przekazania niezbędnych informacji w sposób, który umożliwia konsumentowi oszacowanie – potencjalnie istotnych – konsekwencji ekonomicznych klauzuli indeksacyjnej dla jego zobowiązań finansowych.
Klauzula ryzyka walutowego nie została sformułowana w sposób jednoznaczny, ponieważ nie pozwalała kredytobiorcy na zrozumienie wszelkich konsekwencji finansowych wiążących się z zawarciem kredytu powiązanego z kursem waluty obcej.
Treść klauzuli umowy kredytu zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem ustalającej cenę zakupu i sprzedaży waluty obcej, do której kredyt jest indeksowany, powinna na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów umożliwić właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty obcej, stosowanego w celu obliczenia rat kredytu, w taki sposób by miał on możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany stosowany przez przedsiębiorcę (zob. m.in. wyrok(...)z 18 listopada 2021 r., C - 212/20).
Odnosząc się do klauzul przeliczeniowych wskazać należy, iż na ich podstawie nie było możliwe precyzyjne określenie kwoty kredytu oraz kwoty spłaty bez odniesienia do tabeli kursów, tworzonej jednostronnie przez bank. W umowie nie zostały określone w jednoznaczny i weryfikowalny sposób kryteria, w oparciu o które bank ustalał kursy walut. Indeksacja kredytu odbywa się w oparciu o tabele kursowe sporządzane przez bank, będące jego wewnętrznym dokumentem. Ponadto w umowie nie wskazano żadnych kryteriów co do górnej granicy kursów ustalanych jednostronnie przez bank.
Umowa czy regulamin nie precyzuje bowiem sposobu ustalania kursu kupna i sprzedaży waluty, do której kredyt był indeksowany.
Tym samym klauzule przeliczeniowe nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, ponieważ ich treść nie pozwala na stwierdzenie, w jaki sposób pozwany bank ustala kurs(...)dla celu wykonania umowy kredyt.
Zgodnie zart. 3851§ 1 kcpostanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.Artykuł 3 ust. 1Dyrektywy 93/13 stanowi natomiast, że warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeżeli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Przepisy dotyczące klauzul abuzywnych stanowią implementację Dyrektywy 93/13, dokonując ich wykładni uwzględnić zatem należy, dorobek orzeczniczy(...). Nie ma wątpliwości, że ścisła interpretacja przesłanki określonej w prawie polskim byłaby niezgodna z dyrektywą, dlatego konieczne jest uwzględnienie w rozszerzającej wykładni pojęcia „rażące naruszenie interesów konsumenta”, tak by objęło ono sytuację „znaczącej nierównowagi praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta”.
Kształtowanie treści stosunku obligacyjnego wbrew dobrym obyczajom wyraża się w tworzeniu przez bank takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku. Z kolei kształtowanie przez te postanowienia praw i obowiązków konsumenta w sposób rażąco naruszający jego interesy, ujmuje się jako nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta w określonym stosunku obligacyjnym (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 r., I CK 832/04, z dnia 29 października 2019 r., IV CSK 309/18).
Sąd dokonał oceny kwestionowanych postanowień umownych według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Tym samym dla oceny tej nie miały żadnego znaczenia okoliczności takie jak sposób wykonywania umowy, faktyczny sposób ustalania wysokości kursów waluty obcej przez bank i ich relacja do innych kursów występujących na rynku, kwestia możliwości zawarcia lub faktycznego zawarcia przez strony aneksu do umowy kredytu, w tym aneksu upoważniającego kredytobiorcę do spłaty rat kredytu bezpośrednio w walucie obcej, wieloletnie wykonywanie umowy przez kredytobiorcę bez żadnych zastrzeżeń, a także późniejsze zmiany stanu prawnego, w tym wejście w życie ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. Dla oceny abuzywności klauzul przeliczeniowych nie miało również znaczenia, że wybór kredytu indeksowanego kursem waluty obcej pozwalał kredytobiorcy na skorzystanie z niższego oprocentowania (LIBOR 3M) charakterystycznego dla kredytów udzielanych w walucie EUR lub powiązanych z tą walutą.
Z umową kredytu wiązało się ryzyko kursowe polegające na tym, że znaczna zmiana kursu walut mogła prowadzić do istotnej zmiany wysokości zobowiązania jednej ze stron, a skala tego ryzyka była nieograniczona. W tej sytuacji bank będący profesjonalistą winien udzielić stosowanych informacji i pouczeń konsumentom, którzy byli stroną słabszą i gorzej zorientowaną w funkcjonowaniu rynku finansowego.P.obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, który z reguły posiada elementarną znajomość rynku finansowego, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem może być obowiązek zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej od pożyczonej, mimo dokonywania regularnych spłat. W konsekwencji w informacji dla kredytobiorców należało wskazywać zarówno samą obiektywnie wysoką zmienność kursu, jak też realną możliwość zwiększenia kursu o kilkadziesiąt czy kilkaset procent w stosunku do momentu zawarcia umowy.
Obowiązkiem banku oferującego kredyt indeksowany do waluty obcej było określanie nie tylko bieżących parametrów finansowych, ale i możliwego, niekorzystnego rozwoju sytuacji na globalnym rynku walut. Niepełna informacja o ryzyku kursowym, wynikająca np. z przyjęcia zaniżonego maksymalnego wzrostu kursu, z pominięciem informacji wynikających z historii zmiany kursu danej waluty, w oczywisty sposób wpływała na decyzję zawarcia umowy przez kredytobiorcę. Nawet rozważny klient banku nie jest, co do zasady, profesjonalistą, nie posiada on dostatecznej wiedzy dla samodzielnej oceny ryzyka kursowego i musi opierać się na informacjach banku. Dlatego też, ma i zawsze miał prawo do rzetelnej informacji, która nie będzie wprowadzać go w błąd (por. wyrok SA w Warszawie z 10.02.2015 r. V ACa 567/14). Kredytujący bank jako profesjonalny uczestnik rynku finansowego musiał mieć tego pełną świadomość, w przeciwieństwie do przeciętnego obywatela.
Przy zawieraniu ocenianej umowy powodom zabrakło, zdaniem sądu, pouczenia o realnych skutkach znacznego zmiany kursu waluty obcej, w szczególności o tym, że skala ryzyka kursowego jest nieograniczona, a kredytobiorca w praktyce nie ma żadnej możliwości zabezpieczenia się przed tym ryzykiem. Powyższe zaniechania informacyjne są szczególnie istotne, jeśli wziąć pod uwagę indywidualną sytuację strony powodowej, w tym wykształcenie powodów oraz fakt, że powodowie nie posiadali dochodów euro.
W kwestionowanej umowie występuje zróżnicowanie pomiędzy kursem kupna i sprzedaży stosowanym dla określenia wysokości kapitału kredytu oraz wysokości rat spłaty. Strony umowy kredytu nie umawiały się na prowadzenie przez bank działalności kantorowej – dokonywania wymiany walut, a postanowiły jedynie wprowadzić do umowy mechanizm o charakterze indeksacyjnym, pozwalający na zastosowanie stóp procentowych przewidzianych dla waluty obcej. Równocześnie nie może budzić wątpliwości, że konstrukcja, w której w chwili wypłaty kredytu wysokość wyrażonego w złotych polskich zobowiązania konsumenta jest, w wyniku zastosowania dla jej ustalenia kursu sprzedaży, wyższa niż wysokość udzielonego mu kredytu, stanowi naruszenie interesów konsumenta. Bank wykorzystał swoją przewagę kontraktową dla wprowadzenia do umowy rozwiązań korzystnych wyłącznie dla kredytodawcy, w nieuzasadniony sposób zwiększających wysokość świadczeń, do których zobowiązany jest kredytobiorca. Kwestionowane klauzule poprzez odniesienie do tabel banku dawały mu w istocie całkowitą swobodę w sposobie kształtowania wysokości kursu waluty obcej, ponieważ postanowienia umowy w żaden sposób nie precyzowały, w oparciu o jakie zasady kurs waluty obcej miał być ustalany przez bank. Bank nie zaproponował przy tym żadnych mechanizmów, które ograniczałyby ryzyko walutowe, tym samym mógł ustalić kurs na dowolnym poziomie, nawet oderwanym od jakiegokolwiek kursu występującego na rynku, ze szkodą dla kredytobiorcy. Jednocześnie kredytobiorca był zmuszony zastosować się do tego kursu, gdyż nie miał możliwości spłaty rat kredytu bezpośrednio w walucie obcej. Ponadto w oparciu o kwestionowane postanowienia kredytobiorca został obciążony koniecznością pokrywania kosztów spreadu tj. różnicy pomiędzy kursem kupna i sprzedaży waluty obcej, pomimo że koszty te nie odpowiadały żadnej usłudze świadczonej przez bank na rzecz klienta, a służyły jedynie pokryciu kosztów udzielenia przez bank kredytu i zabezpieczenia banku przed ryzykiem kursowym. W umowie przy tym brak jest jednoznacznej informacji o tym, że konsument ponosi takie koszty oraz jaka jest ich wysokość i z czego one wynikają.
Jednocześnie mechanizmy, które mają służyć uzasadnieniu stosowania takiej konstrukcji pozostają bez znaczenia w niniejszej sprawie, skoro oceny zgodności postanowienia umownego z dobrymi obyczajami dokonuje się w oparciu o treść umowy i okoliczności jej zawarcia, nie zaś w oparciu o przyjęty przez przedsiębiorcę sposób wykonywania umowy, w tym finansowania przez niego działalności swojego przedsiębiorstwa, w zakresie pozwalającym na wykonanie umowy. Nie ma również znaczenia, czy bank rzeczywiście korzystał z możliwości, jakie wynikają dla niego z określonego brzmienia postanowień umownych. Istotne jest jedynie, że nie było żadnych przeszkód, aby z takich uprawnień, mogących naruszać interesy konsumenta, mógł skorzystać. Postanowienie umowne ma niedozwolony charakter nie dlatego, że jest w niewłaściwy sposób wykorzystywane przez przedsiębiorcę – tym bardziej, że jest to okoliczność, która w toku wykonywania umowy może się zmieniać. To samo postanowienie nie może być abuzywne bądź tracić taki charakter jedynie w wyniku przyjęcia przez jedną ze stron umowy określonego sposobu jej wykonania, korzystania bądź niekorzystania z wynikających z niej uprawnień. Postanowienie jest niedozwolone, jeśli daje kontrahentowi możliwość działania w sposób rażąco naruszający interesy konsumenta. Dla oceny abuzywności klauzul przeliczeniowych nie miało znaczenia, że wybór kredytu powiązanego z kursem waluty obcej pozwalał kredytobiorcy na skorzystanie z niższego oprocentowania (LIBOR 3M).
Tym samym klauzule przeliczeniowe należało uznać za postanowienia kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszający jego interesy (art. 3851§ 1 kc).
Konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniuart. 3851§ 1 kcjest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą wart. 3851§ 2 kczasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (zob. m.in uchwałę Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, a także wyroki Sądu Najwyższego: z 30 maja 2014 r., III CSK 204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października 2018 r., II CSK 632/17).
W przypadku, gdy eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji umowy, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, że strony są związane pozostałą częścią umowy (zob. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16 oraz z 24 października 2018 r., II CSK 632/17). Kluczowa jednak w tym zakresie jest wykładnia art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13. Przepis ten należy interpretować w ten sposób, iż warunek umowny uznany za nieuczciwy należy co do zasady uznać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał on skutków wobec konsumenta. W związku z tym sądowe stwierdzenie nieuczciwego charakteru takiego warunku powinno mieć z reguły skutek w postaci przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku tego warunku (wyrok(...)z 21 grudnia 2016 r., C-154/15, C-307/15 i C-308/15).(...)wykluczył też, aby sąd krajowy mógł zmieniać treść nieuczciwych warunków zawartych w umowach (wyrok(...)z 26 marca 2019 r., C-70/17 i C-179/17). Oznacza to, że nieuprawnione byłoby zastąpienie przez sąd postanowień niedozwolonych innymi. Możliwość takiej zmiany umowy przez sąd stałaby w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13, gdyż przedsiębiorcy wiedzieliby, że nawet w razie zastosowania klauzuli niedozwolonej umowa zostanie skorygowana przez sąd w sposób możliwie najpełniej odpowiadający ich woli, a jednocześnie dopuszczalny w świetle przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych.
Wyeliminowanie z umowy łączącej strony abuzywnych postanowień umownych nie pozwala na jej utrzymanie.
Po wyeliminowaniu klauzul kursowych w kredycie waloryzowanym do waluty obcej, nie wiadomo, w jakiej wysokości mają być spłacane raty, skoro były one wyrażone w walucie obcej, co czyni umowę niewykonalną (por. wyroki Sądu Najwyższego z 30 września 2020 r., II CSK 556/18 i z 20 czerwca 2022 ,(...)701/22). Jednocześnie wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy umowy kredytu indeksowanego kursem EUR jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR (por wyroki Sądu Najwyższego: z 17 marca 2022 r.,(...)474/22; z 13 kwietnia 2022 r.,(...)15/22; z 26 kwietnia 2022 r.,(...)550/22; z 10 maja 2022 r.,(...)694/22; z 20 maja 2022 r.,(...)796/22). Uznanie klauzul przeliczeniowych za niedozwolone postanowienia umowne skutkuje więc nieważnością całej umowy kredytu, ponieważ skoro określają one sposób wykonania umowy kredytu, to bez nich nie jest wiadomo, jak ta umowa ma być wykonywana, a zatem umowa ta po wyłączeniu z niej klauzul przeliczeniowych nie może dalej obowiązywać w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG.
Skutki unieważnienia umowy dla konsumenta należy ocenić w świetle okoliczności istniejących lub możliwych do przewidzenia w chwili zaistnienia sporu, a z drugiej strony do celów tej oceny decydująca jest wola konsumenta wyrażona w tym względzie. Ochrona konsumenta może być pełna i zapewniona tylko, gdy zostaną uwzględnione jego rzeczywiste i bieżące interesy, a nie interesy i okoliczności mające miejsce w chwili zawarcia umowy. Art. 6 ust. 1 dyrektywy zdaniem(...)stoi na przeszkodzie unieważnienia umowy, jeżeli takie unieważnienie wywołałoby niekorzystne skutki dla konsumenta, gdyby konsument nie wyraził zgody na takie utrzymanie umowy. Decydujące znaczenie ma więc wola konsumenta, który może uznać, że zastąpienie abuzywnego postanowienia umowy nie jest dla niego korzystne i wybrać skutek, jakim jest upadek umowy, może także zgodzić się na uzupełnienie luk w umowie, aby uniknąć upadku umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11.12.2019 r., V CSK 382/18).
Powodowie, mając świadomość konsekwencji prawno-ekonomicznych ustalenia nieważności umowy kredytu, zgodzili się na nie, wnosząc o unieważnienie przedmiotowej umowy. Unieważnienie umowy nie spowoduje negatywnych skutków dla konsumentów.
Treśćart. 3851§ 1 kcorazart. 6 ust. 1dyrektywy 93/13 nie wskazuje wprost na sankcję nieważności umowy zawierającej niedozwolone postanowienia umowne, dlatego jeżeli niedozwolone postanowienia umowne określają świadczenia główne umowy, sankcja nieważności całej umowy będzie mieć podstawę wart. 58 § 1 kc.
W konsekwencji przedmiotową umowę uznać należało za nieważną na podstawieart. 58 § 1 kc, o czym Sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku.
Jednocześnie brak jest podstaw do uznania umowy kredytu za bezwzględnie nieważną. Zawieranie umów kredytu powiązanych z walutą obcą (indeksowanych i denominowanych) jest i było dopuszczalne w świetleart. 3531kciart. 69 ustawy Prawo bankowew brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy.
Powodowie żądali zwrotu świadczeń, które świadczyli na podstawie nieważnej umowy.
Dla ostatecznego rozliczenia stron zastosowanie znajdą przepisyart. 405 – 410 kcregulujące zasady rozliczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia.
Zgodnie zart. 405 kckto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Szczególnym rodzajem bezpodstawnego wzbogacenia jest tzw. świadczenie nienależne. Przepisart. 410 § 2 kcstanowi zaś, że świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Dla aktualizacji roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia wystarczające jest wykazanie samego przesunięcia majątkowego pomiędzy zubożonym a wzbogaconym będącego następstwem spełnienia nienależnego świadczenia, gdyż ze swej istoty spełnienie tego świadczenia spełnia przesłankę zubożenia, zaś jego otrzymanie - kryteria wzbogacenia. Bez znaczenia w sprawie pozostawało więc to, czy pozwany faktycznie rozporządził środkami finansowymi otrzymanymi w ramach spłat rat kredytu, choćby na pokrycie własnych zobowiązań i nie zachodzi w tym wypadku potrzeba ustalenia, czy wzbogaciło ono odbiorcę. Samo bowiem spełnienie świadczenie nienależnego jest źródłem roszczenia restytucyjnego.
Brak zastrzeżenia przez kredytobiorców zwrotu spełnianego świadczenia (rat kredytu) nie niweczył skuteczności roszczenia, gdyż jak wynika zart. 411 pkt 1 kcspełnienie świadczenia w wykonaniu nieważnej czynności prawnej rodzi obowiązek zwrotu, nawet jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie jest do tego zobowiązany. W niniejszej sprawie podstawą prawną świadczenia była nieważna czynność prawna, która nie stała się ważna mimo spełnienia świadczenia, a w takim wypadku wiedza spełniającego świadczenie, że nie był do świadczenia zobowiązany, nie zwalnia odbiorcy świadczenia do jego zwrotu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2018 r., I CSK 575/17).
W sprawie nie znajduje również zastosowania wyłączenie zart. 411 pkt 2 kc(zasady współżycia społecznego), albowiem skutki stosowania przez bank niedozwolonych postanowień umownych nie mogą podlegać ochronie prawnej. Świadczenie spełnione przez stronę powodową w następstwie nieważnej umowy kredytowej nie może być kwalifikowane jako czyniące zadość zasadom współżycia społecznego, skoro to właśnie zastosowanie przez bank wzorca umownego zawierającego klauzule abuzywne należało oceniać w kontekście naruszenia dobrych obyczajów.
Kwota wpłat dokonanych przez powódkęD. B. (2)wynika z zaświadczeń pozwanego Banku, a więc nie budzi wątpliwości Sądu.
Z zeznań powodów wynika, że wpłat na rzecz Banku z tytułu spornej umowy dokonywała wyłącznie powódkaD. B. (1), dlatego zażądali zwrotu świadczeń wyłącznie na rzecz powódki.
W związku z powyższym Sąd uwzględnił żądanie powodów o zapłatę w całości i orzekł jak w punkcie drugim wyroku.
O odsetkach od zasądzonej kwoty należności głównej Sąd orzekł zgodnie zart. 481 § 1 i 2 kc, uznając, przy uwzględnieniu treściart. 455 kc, że w przypadku świadczenia nienależnego obowiązany do jego zwrotu pozostaje w opóźnieniu dopiero, gdy nie spełni świadczenia po wezwaniu. Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego stanowi roszczenie bezterminowe, a zatem staje się wymagalne po wezwaniach do zapłaty.
Strona powodowa zażądała odsetek od dnia następnego po dniu doręczenia odpisu pozwu pozwanemu, dlatego Sąd zasądził odsetki zgodnie z żądaniem pozwu od 07.12.2023 roku.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie przepisuart. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Powództwo zostało uwzględnione w całości, dlatego też Sąd zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej całość poniesionych przez nich kosztów procesu. Na zasądzoną kwotę złożyły się: opłata od pozwu – 1.000 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 34 zł (2 x 17 zł), koszty zastępstwa procesowego – 5.400 zł. Zasądzone na rzecz strony powodowej kwoty tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika zostały ustalone w wysokości jednej stawki minimalnej określonej w § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).
Sędzia Dorota Krawczyk
Z/ odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom.