Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 244/19
Data wyroku: 2019-06-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Bojakowska
Podstawa prawna: art. 384 § 1 i 2 kc

Sygn. akt I Ca 244/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 czerwca 2019 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Barbara Bojakowska
po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2019 roku w Sieradzu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) S.A.wW.
przeciwkoP. S.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Wieluniu
z dnia 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt I C 288/19
oddala apelację
Sygn. akt I Ca 244/19

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Wieluniu oddalił powództwo(...) S.A.wW.skierowane przeciwko pozwanemuP. S.o zapłatęoraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego 287 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Apelacjęod powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
-art. 384 § 1 k.c.poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu,że ustalony przez powoda wzorzec umowy w postaci Regulaminu przewozu osób, rzeczyi zwierząt przezSpółkę (...)nie wiąże pozwanego, gdyż nie został doręczony pozwanemu, podczas gdy zawarta umowa przewozu należy do umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego, a w związku z tym obowiązujący u powoda wzorzec umowy w postaci Regulaminu przewozu osób, rzeczyi zwierząt przezSpółkę (...)wiąże pozwanego z uwagi na fakt, iż posługiwanie się wzorcem umowy jest w stosunkach tego rodzaju zwyczajowo przyjęte, a pozwany mógłz łatwością dowiedzieć się o jego treści - co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia,iż pozwany nie został poinformowany o treści Regulaminu który stanowi, iż terminem płatności wezwania do zapłaty jest dzień wpływu środków na rachunek bankowy powoda lub dzień uiszczenia wpłaty w(...), a w konsekwencji do uznania,iż pozwany dokonał wpłaty w wyznaczonym terminie;
-art. 384 § 2 k.c.poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że umowa, przewozu zawarta pomiędzy powodem a pozwanym nie stanowi umowy powszechnie zawieranej w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego, podczas gdy zawarta umowa przewozu bez wątpienia należy do umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego, a w związku z tym obowiązujący u powoda wzorzec umowyw postaci Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierząt przezSpółkę (...)wiąże pozwanego (bez konieczności doręczenia przed zawarciem umowy) z uwagi na fakt,iż posługiwanie się wzorcem umowy jest w stosunkach tego rodzaju zwyczajowo przyjęte,a pozwany mógł z łatwością dowiedzieć się o jego treści - co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, iż pozwany nie został poinformowany o treści Regulaminu który stanowi,iż terminem płatności wezwania do zapłaty jest dzień wpływu środków na rachunek bankowy powoda lub dzień uiszczenia wpłaty w(...), a w konsekwencjido uznania, iż pozwany dokonał wpłaty w wyznaczonym terminie;
-art. 454 § 1 k.c., poprzez jego błędną wykładnię - polegającą na przyjęciu, iż datą spełnienia świadczenia pieniężnego przez dłużnika jest data złożenia polecenia przelewuw banku, a nie data uznania rachunku bankowego wierzyciela - która to wykładnia jest sprzeczna z utrwaloną linią orzeczniczą, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego oddalenia powództwa z uwagi na uznanie, iż pozwany dokonując polecenia przelewu bankowego w dniu 02.10.2017r. spełnił świadczenia na rzecz powoda pomimo tego,że uznanie rachunku bankowego powoda nastąpiło dopiero w dniu 03.10.2017r;
- art. 33a ust. 3 ustawy z dnia z dnia 15 listopada 1984 r.Prawo przewozowe(t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1983), poprzez jego niezastosowanie jako materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, podczas gdy stan faktyczny sprawy uzasadniał jego zastosowanie, albowiem pozwany dwukrotnie odbył podróż bez ważnego biletu i nie uiścił należności wynikającychz wystawionych wezwań w kwotach i terminach wynikających z wystawionych wezwańoraz przepisów obowiązujących u powoda;
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda 975 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od tej kwoty od 10.10.2017 r.do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skarżący wniósł też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wyciągu ze wzoru wezwania do zapłaty stosowanego przez powodową Spółkę w dniu przejazdu pozwanegona okoliczność treści i wyglądu protokołów wezwań do zapłaty, stosowanych przez powoda pouczeń w zakresie terminów płatności oraz daty spełnienia świadczenia jako dnia wpływu środków na rachunek bankowy powoda wskazany w załączonym do wezwania druku przekazu płatniczego. Alternatywnie, w razie nie uwzględnienia powyższego wnioskuo zobowiązanie pozwanego do przedstawienia oryginałów wezwań do zapłaty z 18.09.2017r. numer(...)oraz(...)na okoliczność treści pouczeń zawartych na odwrotnej stronie wręczonych pozwanemu wezwań do zapłaty.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Na wstępie należy wskazać, że przedmiotowa spraw dotyczyła roszczenia z umowyo wartości przedmiotu sporu nie przekraczającego dwadzieścia tysięcy złotych, co uzasadnia stwierdzenie, iż w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o postępowaniu uproszczonym (art. 5051ust. 1 k.p.c.), co jednocześnie powoduje, iż uzasadnienie Sądu Odwoławczegoma formę wynikającą z treściart. 50513§ 2 k.p.c.
Z treściart. 382 k.p.c.wynika natomiast uprawnienie i obowiązek Sądu II instancjirozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych dowodów (patrz: uzasadnienie postanowienia SN z dnia 17 kwietnia 1998 r., II CKN 704/97).
Sąd II instancji nie ogranicza się zatem tylko do kontroli Sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, a rozważając wyniki postępowania przed Sądem I instancji, władny jest ocenić je samoistnie.
W postępowaniu uproszczonym ponadto, z uwagi na ograniczenia kognicji sądu odwoławczego oraz katalog zarzutów apelacyjnych, niedopuszczalne są zarzuty, które dotyczą ustalenia faktów lub oceny dowodów (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2010r., II PK 178/09 LEX nr 577829, Komentarz do art. 505 (9) k.p.c. pod red. Marszałkowska-Krześ 2015 wyd. 13, publik. Legalis, Komentarz KPC, t. II p od red. Piasecki 2014 wyd. 6, J. Jaśkiewicz, Apelacja w postępowaniu uproszczonym, PS 2003, Nr 10, s. 73; zob. także M. Michalska - Marciniak, Zasada instancyjności w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2013, s. 332, M. Manowska, Postępowania odrębne, s. 323).
Wyjątek jedynie stanowi sytuacja, gdy wraz z takim zarzutem następuje powołanie się na nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Oznacza to, że sąd odwoławczy w postępowaniu uproszczonymjest jedynie sądem prawa, o ile nie zachodzi przypadek zart. 50511§ 2 k.p.c.
Z uwagi na powyższe, stwierdzić należy, że w okolicznościach sprawy brak było podstaw do dopuszczenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów. Powód uzasadnia zgłoszenie tego wniosku dowodowego w apelacji twierdzeniem, że potrzeba powołania dowodu powstała po zapoznaniu się z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku orazże dopuszczenie i przeprowadzenie tego dowodu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Tego rodzaju argumentacja jednoznacznie wskazuje, że nie zachodzą przesłanki umożliwiające przyjęcie, że w rozumieniuart. 381 k.p.c.potrzeba powołania tego dowodu powstała po zamknięciu rozprawy przed Sądem Rejonowym.
Zgodnie zart. 217 § 1 k.p.c.cezurę zgłaszania wniosków dowodowych stanowi zamknięcie rozprawy w I instancji. Takie uregulowanie ma na celu zapewnienie, że sąd I instancji będzie orzekał na podstawie pełnego materiału, jaki w sprawie winien być zgromadzony. Stąd przepisart. 381 k.p.c.przewiduje, że sąd II instancji może pominąć nowe dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem I instancji, chybaże potrzeba ich powołania powstała dopiero później. Instytucja ta nie służy daniu stroniedo ręki dodatkowych środków zwalczania orzeczenia sądu I instancji, ale powinna być rozumiana jako umożliwienie przeciwstawienia się skutkom niepowołania dowodu, któreto zaniechanie wynikało z przyczyn od strony niezależnych, czy też niemożliwychdo przewidzenia.
Podstawą żądania pozwu był fakt przejazdu pozwanego bez ważnego biletu, za który musiał zapłacić w terminie wyznaczonym i za który to należała się opłata dochodzona pozwem. Ponadto istotne znaczenia w sprawie miała okoliczność prawidłowego pouczenia powoda o terminach i sposobie spełnienia świadczenia. Od początku wiadomym zatem było, że fakty te należy udowodnić i że ciężar dowodu w tym zakresie, stosownie doart. 6 k.c., spoczywa na powodzie. Na pozwanym natomiast spoczywał w oparciu oart. 6 k.c.ciężar dowodu wykazania, że żądanie powoda jest niezasadne z uwagi na spełnienie zobowiązaniaw terminie wyznaczonym. Nie można zatem przyjąć, że potrzeba powołania dowoduw postaci „wyciągu ze wzoru wezwania do zapłaty” powstała po zamknięciu rozprawy przed sądem I instancji. To samo tyczy się, żądania powoda „o zobowiązanie pozwanegodo przedstawienia oryginałów wezwań do zapłaty”.
Skoro powód, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie wykazał, że rzeczywiście wystosował do pozwanego wezwaniaz pouczeniami o określonej treści i zachował bierność dowodową w tym zakresie, to takie zachowanie nie może zostać rzez niego „naprawiane” przed sądem odwoławczym. Pozwany ponadto nie ma obowiązku dostarczać dowodów na swoją niekorzyść.
Z tych wszystkich względów nie zaszedł w sprawie przypadek o jakim mowawart. 50511§ 2 k.p.c.
Nie można także podzielić sformułowanych w apelacji zarzutów dotyczących wskazanych przepisów prawa materialnego.
Wypada bowiem wspomnieć, że dla podmiotów stosunków cywilnoprawnych prawnie relewantne mogą być bowiem wyłącznie nakazy i zakazy, które zostały im zakomunikowane w sposób określony prawem. Przepisart. 384 k.c.wskazuje jako regułę, że dla nadania wzorcowi mocy wiążącej dla kontrahentów wzorzec umowy powinien zostać doręczony drugiej stronie (art. 384 § 1 k.c.), jednak w pewnych sytuacjach można poprzestać na stworzeniu warunków do łatwego dowiedzenia się o treści wzorca (art. 384 § 2 k.c.). Niedopełnienie wskazanych wymogów informacyjnych oznacza brak mocy wiążącej wzorca, którym posłużył się powód. W sytuacjach opisanych wart. 384 § 2 k.c.ustawodawca rezygnuje z wymogu doręczenia wzorca mając na uwadze ułatwienie obrotu cywilnoprawnego. W tym wypadku strony wiążą także wzorce niedoręczone, o ile łączniesą spełnione warunki określone w dyspozycji powołanego przepisu, czyli - posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, a pozwany nie będący konsumentem (lub nawet posiadający ten przymiot, jednak zawierający umowę w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego) mógł z łatwością dowiedzieć się o treści wzorca. Ciężar dowodu tych okoliczności spoczywa jednak każdorazowo na powodzie, który powołuje się na moc wiążącą wzorca, lecz nie doręczył go drugiej stronie przy zawieraniu umowy (patrz: Adam Olejniczak, Komentarz do art. 384 kodeksu cywilnego, Lex).
Powodowa spółka świadcząc usługi transportowe należy do grupy podmiotów kontraktujących z odbiorcą masowym, zarówno profesjonalnym jak i konsumentem,i posługujących się wzorcem przy zawieraniu umów. Poza sporem pozostaje, że w tej branży korzystanie z wzorców jest zwyczajowo przyjęte, jednak ta okoliczność nie jest wystarczająca, by podzielić zarzuty skarżącego o naruszeniu przez sąd przepisówart. 384 § 1 i 2 k.c.Niedoręczony bowiem wzorzec może wiązać pasażera tylko wówczas,gdy powodowa spółka stworzyła warunki, w których pasażer mógł z łatwością dowiedzieć się o treści wzorca, jednak ocena spełnienia tej przesłanki zależy każdorazowo od okoliczności związanych z zawarciem konkretnej, jednostkowej umowy i musi być ustalana ad casu.Pod uwagę bierze się wówczas dotychczasową praktykę posługiwania się wzorcem przez strony we wzajemnych stosunkach, rodzaj zobowiązania, miejsce udostępnienia, sposób wyeksponowania i rozmiar wzorca, jego czytelność, czy nawet doświadczenie handlowe stron. W każdym jednak przypadku to powód musi dowieść, że wzorzec został udostępniony pasażerowi w taki sposób, że łatwo mógł się on dowiedzieć o jego treści.
W niniejszej sprawie zarzut oparty naart. 384 § 2 k.c.i odnoszący się do „wzorca wezwania do zapłaty” skarżący podniósł dopiero w apelacji nie wskazując na tę okolicznośći skutki z niej płynące w toku postępowania przed Sądem Rejonowym. Nie zmienia to jednak faktu, że powołując przedmiotowy zarzut powód zobligowany był w myślart. 6 k.c.udowodnić, że stworzył pozwanemu warunki do łatwego dowiedzenia się o treści wzorca,a temu obowiązkowi skarżący w żaden sposób nie sprostał. Poza twierdzeniem, że pozwany nie powinien mieć żadnego problemu z zapoznaniem się z regulaminem, powód nie powołał żadnych innych okoliczności pozwalających wnioskować, że pozwany był nim związany, gdyż mógł łatwo dowiedzieć się o jego treści. Samo zatem odesłanie pasażera do wzorcaz pewnością nie spełnia tego wymogu. Sąd Rejonowy w świetle zebranego materiału dowodowego prawidłowo zatem ustalił, że skoro wzorzec nie został powodowi doręczony,to go nie wiąże (podobnie: Sąd Okręgowy w Częstochowie, wyrok z 29 lutego 2016 roku,V Ga 8/16).
Wbrew skarżącemu, w sprawie nie doszło do naruszeniaart. 454 § 1 k.c.. Racjęma skarżący, że zgodnie z tym przepisem – jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione w miejscu, gdzie w chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub siedzibę. Jednakże świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu zamieszkanialub w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia. Ponadto, zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale Sądu Najwyższego z 4 stycznia 1995r. III CZP 164/94 spełnienie świadczenia bezgotówkowego następuje w dniu uznania rachunku bankowego wierzyciela, chyba że strony stosunku zobowiązaniowego postanowiły inaczej (OSNC 1995/4/62). Powyższy przepis ma zatem charakter fakultatywny.
Nie można jednak stracić z oczu, że w okolicznościach sprawy pozwany uregulował zobowiązanie względem powoda, nie negował go. Ponadto, bank potwierdził datę złożenia przelewu w dniu 2 października 2017 roku (k. 44), to musiała ona zostać zapisanana serwerze, a skoro jednak data księgowania nastąpiła dopiero z datą 3 października 2017 roku, to taka okoliczność nie może obciążać pozwanego, że dopiero dnia następnego żądana kwota była na rachunku powoda. To zaś zdaniem Sądu Okręgowego nie byłobydo pogodzenia z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.).
Niezrozumiałym jest natomiast zarzut dotyczący naruszeniaart. 33a ust. 3 ustawy prawo przewozowepoprzez jego niezastosowanie. W sprawie bowiem, o czym był już mowa,
pozwany nie negował okoliczności jazdy bez biletu, czy wezwania go przez powodado zapłaty zobowiązania z tego tytułu. Pozwany nie zgadzał się z roszczeniem powoda, wykazując, że spełnił wobec niego żądane przez niego świadczenie.
Z wszystkich powyższych względów należy uznać, że apelacja stanowi tylko nieuzasadnioną polemikę z ustaleniami i wnioskami Sądu Rejonowego i dlatego podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.