Sąd Apelacyjny w Poznaniu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II S 2/24
Data wyroku: 2024-03-05 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Henryk Komisarski, Grzegorz Nowak

POSTANOWIENIE
Dnia 5 marca 2024 roku
Sąd Apelacyjny w Poznaniu w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący: sędzia Henryk Komisarski
Sędziowie: Grzegorz Nowak
Maciej Świergosz (spr.)
Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Zwierzchlewska
przy udziale prokuratora ---
po rozpoznaniu w sprawie podejrzanych :

1
M. P.(P.)

2
J. P.(P.)

3
A. G.((...))

skarg obrońców ww. z dnia(...)r. na przewlekłość postępowania przygotowawczego nadzorowanego przez prokuratora Prokuratury Okręgowej wP.o sygnaturze akt(...)
na podstawieart. 430 § 1 k.p.k.w zw. zart. 8 ust. 2 oraz art. 6 ust. 2w zw. z art. 9 ust. 1 oraz art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. z 2023 roku, poz. 1725)

p o s t a n a w i a

1
skargę  dot.M. P.w zakresie przewlekłości postępowania dotyczącego zabezpieczenia majątkowego pozostawić bez rozpoznania;

2
w pozostałym zakresie skargę dot.M. P.odrzucić;

3
zwrócićM. P.uiszczoną opłatę od skargi w kwocie 200 zł,

4
skargę  dot.J. P.w zakresie przewlekłości postępowania dotyczącego zabezpieczenia majątkowego pozostawić bez rozpoznania;

5
w pozostałym zakresie skargę dot.J. P.odrzucić;

6
zwrócićJ. P.uiszczoną opłatę od skargi w kwocie 200 zł,

7
skargę  dot.A. G.w zakresie przewlekłości postępowania dotyczącego zabezpieczenia majątkowego pozostawić bez rozpoznania;

8
w pozostałym zakresie skargę dot.A. G.odrzucić;

9
zwrócićA. G.uiszczoną opłatę od skargi w kwocie 200 zł.

UZASADNIENIE
Pismem z dnia(...)roku (k. 9-18), które wpłynęło do tut. Sądu Apelacyjnego w dniu(...)r.,

    obrońca podejrzanegoM. P.adw.Ł. P.
wniósł o:

1
stwierdzenie, że w postępowaniu przygotowawczym nadzorowanym przez prokuratora Prokuratury Okręgowej wP.o sygn. akt(...)w zakresie dotyczącymM. P.nastąpiła przewlekłość postępowania,

2
zasądzenie na rzecz skarżącego kwoty 2.000 zł od Skarbu Państwa – Prokuratury Okręgowej wP., tytułem sumy pieniężnej rekompensującej przewlekłość postępowania,

3
zalecenie prokuratorowi Prokuratury Okręgowej wP.podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności celem doprowadzenia do wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności wydanie postanowienia w przedmiocie wniosku obrońcy o uchylenie zabezpieczenia majątkowego stosowanego wobecM. P..

Skarżący wniósł również o zasądzenie na rzecz ww. zwrotu kosztów postępowania od Skarbu Państwa – Prokuratury Okręgowej wP., w tym zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
Pismem z dnia(...)roku (k. 20-29), które wpłynęło do tut. Sądu Apelacyjnego w dniu(...)r.,
    obrońca podejrzanejJ. P.apl. adw.D. J.
(jako substytut adw.M. H.) wniósł o:

1
stwierdzenie, że w postępowaniu przygotowawczym nadzorowanym przez prokuratora Prokuratury Okręgowej wP.o sygn. akt(...)w zakresie dotyczącymJ. P.nastąpiła przewlekłość postępowania,

2
zasądzenie na rzecz skarżącej kwoty 2.000 zł od Skarbu Państwa – Prokuratury Okręgowej wP., tytułem sumy pieniężnej rekompensującej przewlekłość postępowania,

3
zalecenie prokuratorowi Prokuratury Okręgowej wP.podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności celem doprowadzenia do wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności wydanie postanowienia w przedmiocie wniosku obrońcy o uchylenie zabezpieczenia majątkowego stosowanego wobecJ. P..

Skarżący wniósł również o zasądzenie na rzecz ww. zwrotu kosztów postępowania od Skarbu Państwa – Prokuratury Okręgowej wP., w tym zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
Pismem z dnia(...)roku (k. 9-18), które wpłynęło do tut. Sądu Apelacyjnego w dniu(...)r.,
    obrońca podejrzanejA. G.adw.P. S.
wniósł o:

1
stwierdzenie, że w postępowaniu przygotowawczym nadzorowanym przez prokuratora Prokuratury Okręgowej wP.o sygn. akt(...)w zakresie dotyczącymA. G.nastąpiła przewlekłość postępowania,

2
zasądzenie na rzecz skarżącego kwoty 2.000 zł od Skarbu Państwa – Prokuratury Okręgowej wP., tytułem sumy pieniężnej rekompensującej przewlekłość postępowania,

3
zalecenie prokuratorowi Prokuratury Okręgowej wP.podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności celem doprowadzenia do wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności wydanie postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego.

Skarżący wniósł również o zasądzenie na rzecz ww. zwrotu kosztów postępowania od Skarbu Państwa – Prokuratury Okręgowej wP., w tym zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
W odpowiedzi Zastępca Prokuratora Okręgowego do spraw Wojskowych Prokuratury Okręgowej wP., pismem z dnia(...)r., przesyłając ww. skargi do tut. Sądu Apelacyjnego, wniósł o ich oddalenie jako oczywiście bezzasadnych (k. 1-7).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Konstrukcja skarg inicjujących niniejsze postępowanie – zmierzających przede wszystkim do stwierdzenia przewlekłości postępowania incydentalnego – powoduje ich niedopuszczalność z mocy ustawy.
Obrońcy próbując przekonać, że na gruncie niniejszej sprawy doszło do przewlekłości postępowania przygotowawczego powołali się na dwie zasadnicze kwestie, tj. niewydanie postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego po uchyleniu orzeczenia w tym przedmiocie przez sąd i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, a także ogólną długotrwałość prowadzonego śledztwa.
W pierwszej kolejności zatem, z uwagi na naprowadzony wyżej układ procesowy, należy odnieść się do kwestii dopuszczalności skargi na przewlekłość postępowania incydentalnego. Rodzaje postępowań, w których stronom przysługuje uprawnienie do wniesienia skargi na przewlekłość postępowania określa przepis art. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (zwanej dalej – u.s.p.p.).
W tym katalogu, stanowiącymnumerus clausus, nie zostało wymienione postępowanie incydentalne dotyczące zabezpieczenia majątkowego. Jak podnosi się w doktrynie, wyznacznikiem prawa strony do rozstrzygnięcia bez zbędnej zwłoki jest pojęcie sprawy. Pojęcie to odnosić należydo głównego przedmiotupostępowania sądowego,postępowania przygotowawczegoczy postępowania egzekucyjnego,a nie kwestii rozstrzyganej w każdym incydentalnym orzeczeniu w toku tego postępowania(vide: Górecki Piotr, Stachowiak Stanisław, Wiliński Paweł, Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz, wyd. II Lex – teza 14 – Lex).Sprawą w postępowaniu sądowym jest oskarżenie w sprawie karnej, pozew w postępowaniu cywilnym procesowym, wniosek w postępowaniu nieprocesowym itd., w którym ma zapaść orzeczenie o prawach osoby wszczynającej postępowanie (vide: postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2007 r., II S 16/07, KZS 2007, z. 12, poz. 66).
Powyższe stanowisko jest również aprobowane od wielu lat w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który podnosi, że przez użyte w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 u.s.p.p. określenie "tok postępowania w sprawie" należy rozumieć "postępowanie co do istoty sprawy" ("rozpoznanie sprawy co do istoty"; art. 12 ust. 3 i art. 16 ustawy o skardze na przewlekłość),a nie postępowanie incydentalne(vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2023 r.I (...)274/23, analogicznie – Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 kwietnia 2022 r.I (...)63/22). W ostatnim przytoczonym judykacie zasygnalizowano, że również Europejski Trybunał Praw Człowieka stoi na stanowisku, iż skarga nie przysługuje na przewlekłość postępowania incydentalnego (vide: decyzja z 11 grudnia 2003 r. w sprawieS.iB.przeciwko Francji, skarga nr(...)).
Mając na uwadze wypracowane w orzecznictwie, a przytoczone powyżej, zapatrywania jak należy rozumieć pojęcie "sprawa", o którym mowa w art. 1 u.s.p.p., nie ulega wątpliwości, że skargi inicjujące niniejsze postępowanie, jako dotyczące zabezpieczenia majątkowego, a więc postępowania incydentalnego, były niedopuszczalne.
Marginalnie należy również zauważyć, że skargi zawierały żądanie wydania prokuratorowi nadzorującemu postępowanie przygotowawcze zalecenia podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności celem doprowadzenia do wyjaśnienia okoliczności sprawy,w szczególności wydanie postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego.Tymczasem, jak wynika z odpowiedzi na skargę oraz analizy akt śledztwa (k. 13977-13981, 13940-13943, 13936-12939 t. 71), prokurator w dniu(...)r. (a więc przed sporządzeniem skarg na przewlekłość postępowania) wydał postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego w stosunku do wyżej wymienionych podejrzanych, tj.J. P.,M. P.orazA. G.. Tym samym zalecenia sformułowane we wnioskach okazały się obecnie bezprzedmiotowe.
W tym stanie rzeczy, na podstawieart. 430 § 1 k.p.k.w zw. zart. 8 ust. 2u.s.p.p. Sąd Apelacyjny orzekł jak wpunkcie 1, 4 i 7.
Niezależnie od powyższego, stwierdzić należało, że przedmiotowe skargi dotknięte były wadą konstrukcyjną, o której mowa w art. 6 ust. 2 u.s.p.p. Jak wynika z przepisu tego artykułu, skarga powinna, poza uczynieniem zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, zawierać:
1) żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy,
2)przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie.
W razie niespełniania przez skargę powyższych wymogów, sąd właściwy do jej rozpoznania, odrzuca ją bez wyzwania do uzupełnienia braków, co wprost wynika z art. 9 ust. 1 powołanej ustawy.
W świetle utrwalonego orzecznictwa, zarówno Sądu Najwyższego (vide:orzeczenia z dnia 20 kwietnia 2017 r.,(...)(...), z dnia 13 maja 2008 roku,(...)6/08; z dnia 15 stycznia 2008 roku,(...)46/07, z dnia 5 czerwca 2007 roku,(...)16/07, z dnia 7 czerwca 2005 roku,(...)103/05), jak i sądów apelacyjnych (vide: orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 23 marca 2011 roku, II S 7/11; wK.z dnia 24 czerwca 2010 roku, II S 15/10, z dnia 23 kwietnia 2010 roku, II S 5/10, z dnia 27 października 2009 roku, II S 20/09; wK.z dnia 2 marca 2005 roku, II S 11/05 oraz z dnia 28 października 2004 roku, II S 6/04) – nie budzi wątpliwości, że istota skargi na przewlekłość nie może się sprowadzać do zakwestionowania ogólnie długiego okresu trwania postępowania, zaś skarżący winien w sposób szczegółowy oraz konkretny przytoczyć okoliczności uzasadniające jego sformułowane w skardze żądanie, tj. wskazać jakie czynności zostały przez dany organ wymiaru sprawiedliwości zaniechane bądź przeprowadzone wadliwie, co z kolei miało spowodować nieuzasadnioną zwłokę w postępowaniu, w przedmiotowym przypadku przygotowawczego, powodując jego przewlekłość.
Tymczasem w przedmiotowych skargach – poza wskazaniem długotrwałości prowadzonego śledztwa, które, jak wskazano, trwa 6 lat, 1 miesiąc i 18 dni – nie zawarto w ogóle wskazania, które z działań prokuratora – i w jaki sposób – miały nie respektować zasady sprawnego postępowania, powodując tym samym jego przewlekłość. Tym samym nie naprowadzono przesłanek, w oparciu o które sąd dokonać mógłby merytorycznej oceny prawidłowości oraz terminowości podjętych czynności procesowych z uwzględnieniem charakteru sprawy oraz jej faktycznego i prawnego stopnia zawiłości. Skarżący winni jednocześnie pamiętać, że „sama długotrwałość postępowania nie oznacza, iż doszło do przewlekłości postępowania.Zachodzi ona, gdy postępowanie jest długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do rozstrzygnięcia, będących w związku przyczynowym z działaniem lub bezczynnością sądu. Aby rozstrzygnąć zatem, czy zwłoka w dokonaniu czynności jest nieuzasadniona, należy rozważyć nie tylko okres zaniechania jej dokonania, ale także konkretne realia sprawy i jej kontekst sytuacyjny”(vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 r. w sprawieI (...)84/22, LEX nr 3439476).
W tej sytuacji, wobec niespełnienia przez przedmiotowe skargi wymagań, o jakich mowa w art. 6 ust. 2 u.s.p.p., niebędących jedynie zwykłymi wymaganiami formalnymi pisma procesowego, a jej wymaganiami konstrukcyjnymi (nieusuwalnymi) –vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2005 r.,(...)3/05 – podlegały one odrzuceniu w pozostałym zakresie w oparciu o dyspozycję przepisu art. 9 ust. 1 u.s.p.p.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 6 ust. 2 u.s.p.p. w zw. z art. 9 ust. 1 u.s.p.p., Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie 2, 5 i 8.
Z kolei o kosztach sądowych niniejszego postępowania orzeczono w punktach 3, 6 i 9 na podstawie przepisu art. 17 ust. 3 u.s.p.p. i po uwzględnieniu wyniku postępowania, zwrócono skarżącym uiszczone opłaty od skarg.

M. Ś.H. K.G. N.

Pouczenie

Niniejsze postanowienie jest prawomocne i nie podlega zaskarżeniu