Sąd Okręgowy w Rzeszowie
V Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ca 251/17
Data wyroku: 2017-11-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Adam Simoni, Małgorzata Mazur, Barbara Chłędowska

Sygn. akt V Ca 251/17
Postanowieniem z dnia 28.11.2017 r. sprostowano niniejsze orzeczenie

POSTANOWIENIE

Dnia 14 listopada 2017 r.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie V Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Małgorzata Mazur

Sędziowie:

SSO Adam Simoni (spr.)
SSO Barbara Chłędowska

Protokolant:

Tomasz Kluz

po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017r. w Rzeszowiena rozprawiesprawy z wniosku Skarbu Państwa-Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i AutostradOddział wR.z udziałem(...) S.A.wP.,Przedsiębiorstwa (...) S.A.wD., Starosty PowiatuD.,B. B.,M. B.,S. W. (1),M. W.oraz Zarządu Dróg Powiatowych wD.
o ustanowienie służebności drogi koniecznej
na skutek apelacji uczestnikaPrzedsiębiorstwa (...) S.A.wD.od postanowienia Sądu Rejonowego w Dębicy
z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I Ns 870/11

I
oddala apelację,

II
orzeka, iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania apelacyjnego związane ze swym udziałem w sprawie.

SSO Adam Simoni SSO Małgorzata Mazur SSO Barbara Chłędowska
Sygn. akt V Ca 251/17

POSTANOWIENIE
Sprostowane

Dnia 14 listopada 2017 r.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie V Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Małgorzata Mazur

Sędziowie:

SSO Adam Simoni (spr.)
SSO Barbara Chłędowska

Protokolant:

Tomasz Kluz

po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017r. w Rzeszowiena rozprawiesprawy z wniosku Skarbu Państwa-Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i AutostradOddział wR.z udziałem(...) S.A.wP.,Przedsiębiorstwa (...) S.A.wD., Starosty PowiatuD.,B. B.,M. B.,S. W. (1),M. W.oraz Powiatu(...)-Zarządu Dróg Powiatowych wD.
o ustanowienie służebności drogi koniecznej
na skutek apelacji uczestnikaPrzedsiębiorstwa (...) S.A.wD.od postanowienia Sądu Rejonowego w Dębicy
z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I Ns 870/11

I
oddala apelację,

II
orzeka, iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania apelacyjnego związane ze swym udziałem w sprawie.

SSO Adam Simoni SSO Małgorzata Mazur SSO Barbara Chłędowska
Sygn.akt VCa 251/17

UZASADNIENIE
W wyniku powtórnego rozpoznania sprawy, realizując wytyczne zawarte w uzasadnieniu Sądu Okręgowego Rzeszowie z dnia 30 września 2011 r., sygn.akt I Ca 236/11, uchylającego sprawę do ponownego rozpoznania / k.509-512/ Sąd Rejonowy w Dębicy postanowieniem z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn..akt INs 870/11 /k.1108/;
I. Ustanowił na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości położonej wD.stanowiącejdziałkę nr (...)obj. KW Nr(...)prowadzoną przez Wydział V Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Dębicy służebność przejazdu i przechodu szlakiem o szerokości 7 metrów oznaczonym jako wariant nr I zaznaczony kolorem żółtym w opinii biegłego ds. geodezjiW. D.z dnia 22. 05. 2009 r. na prawie wieczystego użytkowaniadziałki nr (...)obj. KW Nr(...)prowadzoną przez Wydział V Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Dębicy;
II. Zasądził od Skarbu Państwa - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział wR.na rzeczPrzedsiębiorstwa (...) S.A.wD.kwotę 41040,00 zł tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności płatne w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia z ustawowymi odsetkami na wypadek zwłoki w płatności w/w kwoty w terminie.
III. Stwierdził, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
U podstaw rozstrzygnięcia legły ustalenia i wnioski zawarte w pisemnym uzasadnieniu postanowienia/k.1116-1123/ z których wynika, że;
Działka nr (...)o powierzchni 0,0510 ha położona wD.stanowi współwłasność po 1/2 części Skarbu Państwa orazM.iS. W. (1)na prawach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Dotychczasowym współwłaścicielem tej nieruchomości byli po 1/2 części – Skarb Państwa i Powiat(...), z tym że Powiat(...)na mocy aktu notarialnego z dnia 28.10.2010 roku zbył swój udział na rzecz M. iS. W..
Działka nr (...)o powierzchni 0,0987 ha położona wD.stanowiła własność Powiatu(...)z prawem trwałego zarządu na rzecz Zarządu Dróg Powiatowych wD.na podstawie KW Nr(...).
Na mocy aktu notarialnego z dnia 28.10.2010 roku ( Rep. A(...)) Powiat(...)zbył swój udział w w/w nieruchomości na rzeczM.iS. W. (1)na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej. W akcie tym stwierdzono, że ostatecznądecyzją Nr (...)Zarządu Powiatu wD.z dnia 13.11.2009 r. orzeczono o wygaśnięciu trwałego Zarządu Dróg Powiatowych wD.odnośniedziałek nr (...)położonych wD..
Działka nr (...)o pow. 0,5441 ha położona jest wD.i stanowi własność Skarbu Państwa, objęta jestksięgą wieczystą nr (...).
W dziale I tej księgi ujawniona była służebność przejazdu, przechodu i przegonu na rzecz każdoczesnych właścicieli, posiadaczy i użytkowników wieczystychdziałki nr (...)przezdziałkę nr (...).
W 1999 rokudziałka nr (...)podzieliła się nadziałki nr (...).Działki nr (...)są pozbawione dostępu do drogi publicznej.
Z dniem 31.03.2015 r. wygasło po stronie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad prawo trwałego zarządu co do udziału 1/2 części dotyczącejdziałki nr (...).
Działka nr (...)o powierzchni 0,0342 ha idziałka nr (...)o powierzchni 1,9954 ha, nr(...)o pow. 0,1785 ha objęte KW Nr(...)położone są wD.i stanowią własność Skarbu Państwa w wieczystym użytkowaniuPrzedsiębiorstwa (...) S.A.wD.( poprzednio(...) S.A.wD.).
Nieruchomość stanowiące dz. nr(...)powstały w miejscedziałki gruntowej nr (...)pochodzącej ze zbioru dokumentów(...), gdzie jako właściciel ujawniony był Skarb Państwa – Wojewódzki Zarząd Dróg Publicznych.
W 1992 rokudziałka nr (...)podzieliła się nadziałki (...). Na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego wT.nr G. III. 7228a/52a/95 z dnia 30.08.1995 r.Przedsiębiorstwo (...)wD.nabyło prawo wieczystego użytkowania nieruchomości Skarbu Państwa –działek nr (...). W 1995 roku działki te ujawniono wksiędze wieczystej Nr (...)po przeniesieniu z KW Nr(...). W 2002 rokudziałka nr (...)podzieliła się nadziałki nr (...). W wyniku przekształceńPrzedsiębiorstwa (...)obecnie wieczystym użytkownikiem ujawnionym w KW Nr(...)jestPrzedsiębiorstwo (...) S.A.wD..
Działka nr (...)objęta KW Nr(...)uległa podziałowi nadziałki nr (...)o powierzchni 310 m2i(...)o powierzchni 2898 m2zgodnie z decyzją UR wD.z 19.01.1995 r.
Decyzją z dnia 21.02.2000 r. Burmistrz Miasta wD.ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie magazynu materiałów do zimowego utrzymania dróg na dz. ew. nr(...)– władnącej położonej wD.obręb nr(...). W decyzji tej określono jako sposób komunikacji – istniejący układ komunikacyjny. Analizując poszczególne warianty przebiegu służebności drogi koniecznej ustalił Sąd Rejonowy, że;
Wariant I proponowanego szlaku drogi koniecznej przebiegałby odulicy (...)(działka nr (...)– własność Gminy MiastaD.) przez bramę wjazdową o szerokości około 6 metrów, kolejno przebiegałaby równolegle do budynku administracyjnego(...)w odległości około 3,5 metra. Szlak ten przebiegałby w miejscu istniejącego parkingu. Proponowany szlak miałby długość wynoszącą 52 metry, a jego szerokość wynosiłaby 7 metrów i zajmowałaby powierzchnię 342 m2zdziałki nr (...).
Wariant II proponowanego szlaku prowadziłby odulicy (...)przez bramę wjazdową ( podobnie jak wariant I ) i biegłby ukośnie ( omijając parking ) po częścidziałek (...)przez wyasfaltowany plac na szerokości 4,5 metra, a kolejno biegłby pomiędzy dwoma krawężnikami na szerokości 3,6 m, szlak ten miałby długość 86 metrów i zajmowałaby powierzchnię 355 m(

    2), w tym z działki nr(...)– 80 m(

    2), a z działki nr(...)– 346 m(

    2).
Wariant IIIa przebiegałby odulicy (...)(działki (...)– właściciel Zarząd Dróg Powiatowych wD.) w linii prostej przezdziałki (...)dochodząc do granicy zdziałką (...). Wariant ten wymagałby urządzenia nowego zjazdu zulicy (...). Szlak ten miałby długość 66 m, szerokość 5,5 m, a zajmowałby powierzchnię 363 m(

    2)w tym, z działki nr(...)– 176 m(

    2), a z działki nr(...)– 187 m(

    2).

Działka nr (...)objęta KW Nr(...)stanowiła własnośćFirmy Usługowej (...) sp. z o.o.wD..Działka nr (...)podzieliła się nadziałkę nr (...)o pow. 0,0082 ha i nr(...)o pow. 0,3806 ha.Działka nr (...)( narożnik przyul. (...)zul. (...)) została przejęta przez PowiatD.na rozbudowę ronda, adziałka nr (...)na mocy aktu notarialnego dotyczącego umowy zamiany ( Rep. A(...)r. ) stała się własnościąS.iM. W.na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej i jest objęta KW Nr(...).
Wariant IIIb przebiegały odulicy (...)przez istniejący wjazd nadziałkę nr (...), następnie biegłby ukośnie przez częśćdziałek (...), po czym skręcałaby w kierunku północnym i biegłby przy ogrodzeniudziałki (...)dochodząc do granicy zdziałką (...). Szlak ten miałby długość 83 metry i szerokość 5,5 metra, zajmowałby powierzchnię 460 m(

    2)w tym: z dz. nr(...)– 30 m(

    2), z dz. nr(...)– 23 m(

    2), z dz.(...)– 220 m(

    2), a z dz. nr(...)– 187 m(

    2).
Działka nr (...)objęta KW Nr(...)stanowi własność Skarbu Państwa w wieczystym użytkowaniu(...) S.A.wP..
Wariant IIIc przebiegałby odulicy (...)przez istniejącą drogę w kierunku północnym przezdziałkę nr (...)po czym skręcałby w kierunku wschodnim w przebiegałby przezdziałki nr (...). Szlak ten przebiegałby w bezpośrednim sąsiedztwie magazynu(...). Szlak ten miałby długość 94 metry, zajmowałby powierzchnię 582 m(

    2)w tym: z dz.(...)– 60 m(

    2), z dz.(...)– 180 m(

    2), z dz.(...)– 25 m(

    2), z dz.(...)– 130 m(

    2)i z dz.(...)– 187 m(

    2).
Wariant IIId stanowi modyfikację wariantu IIIc z łagodniejszym skrętem niż w wariancie IIIc i przebiegałby on przez całą długość dz. nr(...)do granicy zdziałką nr (...), przez którą skręcałby w kierunku wschodnim. Długość jego wynosiłaby 98 m, a powierzchni 624 m(

    2)w tym: z dz.(...)– 60 m(

    2), z dz. nr(...)– 200 m(

    2), z dz.(...)– 20 m(

    2), z dz.(...)– 25 m(

    2), z dz.(...)– 150 m(

    2)i z dz.(...)– 187 m(

    2).
Wariant IV przebiegałby odulicy (...)przez istniejący wjazd nadziałkę nr (...)istniejącą drogą w kierunku północnym przezdziałki nr (...), po czym skręcałby w kierunku wschodnim nr(...)dochodząc do granicy zdziałką (...). Szlak ten przebiega obok bramy wjazdowej do magazynu(...). Szlak ten miałby długość 96 m, powierzchnię 548 m(

    2)w tym: z dz.(...)– 60 m(

    2), z dz.(...)– 200 m(

    2), z dz.(...)– 288 m(

    2).
Wariant VI przebiegałby przezdziałki nr (...)identycznie jak w wariancie IIId, natomiast na końcowym odcinku przebiegałby bezpośrednio przy jednej ze ścian magazynu(...)/(...)/ przez częścidziałek (...). Szlak ten o długości 98 m i szerokości 4,5 m zajmuje powierzchnię 441 m2, w tym: z działki(...)– 16 m2, z działki(...)– 132 m2, z działki(...)– 22 m2, z działki(...)– 72 m2, z działki(...)– 199 m2.
Wariant VII przebiegałby podobnie jak wariant VI, z tym, że na końcowym odcinku byłby odsunięty 1,5 m od magazynu(...)w stronędziałki (...). Szlak ten o długości 98 m i szerokości 4,5 m zajmowałby powierzchnię 441 m2, w tym: z działki(...)– 16 m2, z działki(...)– 132 m2, z działki(...)– 22 m2, z działki(...)– 123 m2, z działki(...)– 148 m2.

Działka nr (...)(ul. (...)) objętaKW (...)stanowi mienie Komunalne Gminy MiastaD..
Działki nr (...)objęteKW (...)stanowią własność Skarbu Państwa - wieczysty użytkownik i właściciel budynkówPrzedsiębiorstwo (...) S.AwD.( poprzednio(...) S.A.).
Działka nr (...)objętaKW (...)stanowi własność Skarbu Państwa.Działka nr (...)(ul. (...)) objętaKW (...)stanowi własność Powiatu(...).
Działka nr (...)( częśćul. (...)) objętaKW (...)stanowi własność Skarbu Państwa.
Działka nr (...)objęta KW Nr(...)stanowiła własność Skarbu Państwa, a była w wieczystym użytkowaniu(...) s.c.Następnie stała się własnością(...) Spółki JawnejwD.. W dziale IIIKW (...)ujawniona była służebność gruntowa przejazdu, przechodu i przegonu na rzecz każdoczesnych właścicieli, posiadaczy i użytkowników wieczystychdziałki nr (...)przezdziałkę nr (...).Działka nr (...)uległa podziałowi nadziałki nr (...).

Działka nr (...)objętaKW (...)stanowiła własność(...)s.c.(...)wD., później(...) spółka jawnaz siedzibą wD..
W dniu 12.11.2015 r.(...) Spółka JawnawD.zbył na rzeczB. B.iM. B.wspólników spółki cywilnej pod nazwąPrzedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe (...) s.c.(...)wD.własnośćdziałek nr (...)położonych wD.obj. Kw Nr(...)orazdziałki nr (...)położonej wD.obj. KW Nr(...).
Służebność gruntowa przezdziałkę nr (...)została ustanowiona na mocy aktu notarialnego w 1995 roku Rep. A(...)zawartego pomiędzyPrzedsiębiorstwem (...), a Skarbem Państwa – Dyrekcję Dróg Publicznych wK..
Wyrokiem z dnia 23.12.2010 r. Sąd Rejonowy w Dębicy w sprawie z powództwa(...) Sp. jawnawD.przeciwko Skarb Państwa - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wW., PowiatD.ustalił, iż służebność gruntowa przejazdu i przechodu ustanowiona aktem notarialnym Kancelarii NotarialnejE. S.wK.w dniu 17 marca 1995 r. nr Rep. A(...)wraz z aneksem sporządzonym przez NotariuszaE. S.wK.w dniu 07.04.1995 r. nr Rep. A.(...)na rzecz każdoczesnych właścicieli, posiadaczy i użytkowników wieczystych dz. nr(...)obciążającą prawo własności nieruchomości położonej wD., a określonej jako dz. ew.(...)wygasła na skutek jej niewykonywania.
Wysokość jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie drogi koniecznej wynosi:
- według wariantu I, dla wieczystego użytkownika gruntu dz. nr(...)– 41.040,00 zł ,
- według wariantu II, dla wieczystego użytkownika gruntu dz. nr(...)– 9.600,00 zł , dla wieczystego użytkownika gruntu dz. nr(...)– 41.520,00 zł,
- według wariantu IIIa , dla właścicielidziałki nr (...)– 21120,00 zł, dz. nr(...)– 22.440,00 zł,
- według wariantu IIIb, dla właścicielidziałki nr (...)– 3.600,00 zł,działki nr (...)– 2.760,00 zł,działki nr (...)– 26.400,00 zł,działki nr (...)– 22.440,00 zł,
- według wariantu IIIc, dla właścicielidziałki nr (...)– 7.200,00 zł,działki nr (...)– 21.600,00 zł,działki nr (...)– 3.000,00 zł,działki nr (...)– 15.600,00 zł,działki nr (...)– 22.440,00 zł,
- według wariantu IIId, dla właścicielidziałki nr (...)– 7.200,00 zł, działki nr(...)– 2.00,00 zł,działki nr (...)– jak w IIIc: działli nr(...)– 3.000,00 zł,działki nr (...)– 18.000,00 zł idziałki nr (...)– 22.440,00 zł,
- według wariantu IV, dla właścicielidziałki nr (...)– 7.200,00 zł, działki nr(...)– 24.00,00 zł idziałki nr (...)– 34560,99 zł.
- według wariantu VI, dla wieczystego użytkownikadziałki nr (...)– 1920,00 zł, właścicieladziałki nr (...)– 15840,00 zł, właścicieladziałki nr (...)– 2640,00 zł, właścicieladziałki nr (...)– 8640,00 zł,
- według wariantu VII, dla wieczystego użytkownikadziałki nr (...)– 1920,00 zł, właścicieladziałki nr (...)– 15840,00 zł, właścicieladziałki nr (...)– 2640,00 zł, właścicielidziałki nr (...)– 14760 ,00 zł,
Wariant I proponowanego szlaku drożnego przebiegałby w miejscu istniejącego parkingu dla pojazdów samochodowych i w bezpośrednim sąsiedztwie budynku administracyjnego firmy(...)S.A. wD.. Usytuowanie w tym miejscu szlaku drożnego spowodowałoby konieczność znalezienia nowego miejsca do parkowania samochodów z dala od budynku firmy.
Wariant II omija teren zajęty pod miejsca parkingowe zlokalizowane przed frontem budynku administracyjnego firmy(...)S.A. wD.. Ruch samochodów ciężarowych na tym wariancie będzie przebiegał w większej odległości od budynku. Droga wytyczona według tej propozycji istnieje w rzeczywistości, gdyż to właśnie w ten sposóbdziałki nr (...)komunikowały się dotychczas z drogą publiczną. Szlak komunikacyjny w tym wariancie jest w pełni urządzony.
Warianty IIIa, IIIb, IIIc, IIId, VI i VII są propozycjami istniejącymi na mapie i wymagają tworzenia szlaków komunikacyjnych od podstaw. Propozycja IIIa dzieli nieruchomość nr(...)na dwie części w proporcji 1/3 do 2/3 i wymagałaby tworzenia nowego zjazdu zulicy (...). Ponadto we wszystkich tych wariantach zachodziłaby konieczność demontażu istniejących ogrodzeń dzielących poszczególne działki.
Wariant IV także wymagałby ingerencji w istniejącą infrastrukturę działek, po których będzie przebiegał, gdyż należałoby zdemontować część ogrodzeniadziałki nr (...)i zbudować bramę wyjazdową. Istotną przeszkodą jest usytuowanie magazynu(...)używanych do zwalczenia(...). Konieczność uzupełnienia zapasu materiału do magazynu(...)generuje częste dostawy w miejsce jego składania.
Szlak drożny w wariancie II umożliwia w sensie technicznym komunikacje z drogą publiczną, ale stwarza szereg utrudnień w zagospodarowaniu terenu przez wieczystego użytkownika gruntu po którym przebiega.
Szlak w wariancie VII przebudowy i wykonania, przy czym koszt samych robót budowlanych związanych z tym zamyka się kwotą 164840,00 zł. Szlak w tym wariancie nie stwarza bezpiecznego dostępu do drogi publicznej
Szlak w wariancie VI wymagałby również urządzenia, ale z uwagi na załamania pod kątem 90º i bliska odległość 1,5 metra od ścianymagazynu (...)nie jest do przyjęcia.
W miejscu przebiegu szlaku służebnego w wariancie VII na jego szerokości przebiegają pod nim liniowe urządzenia telekomunikacyjne w postaci jedno- i czterootworowej kanalizacji kablowej do której zaciągnięte są kable miedziane i światłowodowe własności(...) S.A.Na całej szerokości szlaku służebnego w tym wariancie kanalizacje te należałoby zabezpieczyć rurami ochronnymi o średnicy 100 i 400 mm, a koszt wykonania takiego zabezpieczenia zamknąłby się kwotą 4662,14 zł.
Nieruchomości przyległe dodziałek nr (...), położonych wD.obręb nr(...), a stanowiącedziałki nr (...)stanowią pas drogowyulicy (...)wD.. W roku 2010 były prowadzone roboty drogowe na tym pasie związane z rozbudową układu komunikacyjnego, które zostały zakończone w dniu 29.09.2010 roku.
Decyzją z dnia 31.03.2015 r. StarostaD.orzekł o wygaśnięciu z dniem ostateczności decyzji prawa trwałego zarządu Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad do udziału 1/2 części zabudowanej nieruchomości oznaczonej jako dz. nr(...)położona wD.obj. Kw nr(...).Przedsiębiorstwo (...) S.A.wD.uzyskało decyzję Burmistrza MiastaD.o ustaleniu warunków zabudowy dotyczącą budowy budynku handlowo-magazynowego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną nadziałce nr (...)położonej wD.przyul. (...).
W oparciu o decyzję Burmistrza MiastaD.dnia 22.09.2010 r.M. W.iS. W. (1)wybudowali na częścidziałki (...)wielostanowiskową myjnię samochodową samoobsługową dla samochodów.
Wyłączony do oddzielnego rozpoznania ze sprawy I Ns 165/09 wniosekM.iS. W. (1)o ustanowienie służebności drogi koniecznej na rzecz każdoczesnych właścicieladziałki nr (...)położonych wD.został zarejestrowany pod sygnaturą I Ns 1062/10. Postanowieniem z dnia 10.10.2011 r. Sąd Rejonowy w Dębicy oddalił powyższy wniosek.
Zarząd Dróg Powiatowych wD.nie wyraził zgody na wykonanie nowego zjazdu z drogi powiatowej stanowiącejul. (...)( dz. nr(...)i(...)) w kierunkudziałek nr (...).
Podzielił Sąd Rejonowy opinie biegłych, do spraw geodezjiW. D. (2), do spraw gospodarczychW. W., do spraw budownictwa drogowegoJ. C.i do spraw telekomunikacjiR. W., zarówno pisemne jak i ustne, jako sporządzone zgodnie z wiedzą specjalistyczną oraz szczegółowo i precyzyjnie wyjaśniające okoliczności na podstawie których wydano opinie. Co do określenia wysokości wynagrodzenia za ustanowioną służebność Sąd w całości oparł się na opinii biegłegoW. W., ponieważ w przedmiotowej opinii biegły wskazał sposób wyliczenia wysokości kwot wynagrodzenia w poszczególnych wariantach służebności. Natomiast co do oceny biegłego poszczególnych wariantów służebności, Sąd nie podzielił jego stanowiska, przede wszystkim z uwagi na duży upływ czasu od dat wydawania opinii do daty wydania orzeczenia przez Sąd. W tym czasie zmienił się stan faktyczny co do zagospodarowania niektórych nieruchomości, jak również stan prawny.
Biegły ds. geodezji ustalił w sposób wyczerpujący stan prawny i ewidencyjny zarówno działki władnącej, jak i nieruchomości, które miałyby być obciążone służebnością, oznaczył na mapie i opisał poszczególne warianty służebności, a także wyliczył powierzchnie gruntów poszczególnych działek po których miałby przebiegać szlak służebny.
Z kolei biegły ds. budownictwa drogowego ocenił stan poszczególnych wariantów szlaków służebnych, a także wyliczył koszty należytego wykonania szlaku w wariantach II, VI i VII.
Biegły ds. spraw telekomunikacji zaś wyliczył koszty wykonania koniecznego zabezpieczenia kabli telekomunikacyjnych biegnących pod szlakiem w wariancie VII. Opinie w/w biegłych te nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.Dał Sąd wiarę zeznaniom Prezesa Zarządu uczestnika(...) S.A.wD.P. J., jako spontanicznym i korespondującym z decyzją o warunkach zabudowydziałki (...).
Po poczynieniu powyższych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy przyjął, że;
działka (...)władnąca stanowiąca własność Skarbu Państwa znajdująca się w trwałym zarządzie wnioskodawcy GDDKiA jest odizolowana od drogi publicznej.
Po analizie całego materiału dowodowego uznał Sąd Rejonowy, że najbardziej odpowiednim szlakiem drożnym zapewniającym odpowiednie połączenie z drogą publiczną jest wariant I . Na całej swej długości jest on już utwardzony asfaltem, a zatem jest on już urządzony i nie wymaga ponoszenia dodatkowych kosztów urządzenia. Szlak w tym wariancie przebiegać będzie całą szerokościądziałki nr (...), w odległości 3,5 metra od ściany budynku administracyjnego(...) S.A.znajdującego się na sąsiedniej działce. Aktualnie w miejscu przebiegu tego wariantu znajdują się miejsca parkingowe oznaczone namalowanymi liniami na asfalcie, zatem uznać należy, że w pewnym sensie w miejscu tym odbywa się już komunikacja pojazdami, które w tym miejscu parkują, a więc wjeżdżają i wyjeżdżają. W takiej sytuacji wykonywanie przejazdów do działki władnącej nawet pojazdami o większych gabarytach niż samochody osobowe nie spowoduje utrudnień, czy też zagrożenia dla osób korzystających z budynku administracyjnego. Miejsca parkingowe zaś uczestnik(...) S.A.będzie mógł przenieść czy to z drugiej strony budynku, czy też w inne miejsce nadziałce (...). Jednocześnie w ten sposób uczestnik ten będzie mógł zrealizować swój zamiar rozbudowy istniejących budynków magazynowych nadziałce (...), w czym szlak w wariancie I zdaniem Sądu nie będzie mu kolidował.
Szlak w wariancie I będzie też zajmował najmniejszą powierzchnię ze wszystkich rozważanych. Natomiast rzeczą oczywiście właściciela, czy zarządcy działki władnącej będzie odpowiednie urządzenie i utwardzenie terenu działki władnącej na przedłużeniu szlaku służebnego w celu dostosowania go do przejazdów różnymi pojazdami.
Warianty III we wszystkich odmianach ( a, b, d, e ) w chwili orzekania stały się nie do zaakceptowania w sytuacji, kiedy w toku postępowania w miejscu ich przebiegu powstała i od dłuższego czasu działa już wielostanowiskowa samoobsługowa myjnia samochodowa. W miejscu przebiegi wariantu IIIa i IIIb znajduje się konstrukcja myjni, przez co przejazd byłby niemożliwy. Powyższy stan jest znany Sądowi z własnych obserwacji stanu zagospodarowania tej częścidziałki nr (...), chociażby przy okazji korzystania z powyższej myjni. Wariant IIId w części usytuowanej nadziałce (...)przebiegałby po utwardzonym już gruncie, ale w bezpośredniej bliskości stanowisk myjni, co stwarzałoby zdaniem Sądu niebezpieczeństwo kolizji z pojazdami korzystającymi z niej.
Z kolei wariant VI, jak podkreślił biegły ds. budownictwa drogowego nie mógłby spełniać odpowiednich parametrów szlaku służebnego z uwagi na przebieg w bezpośredniej bliskości magazynu soli i załamania pod kątem 90º.
Z podobnych względów, tj. załamań pod kątem 90º, ale także wysokich kosztów odpowiedniego urządzenia szlaku nie do przyjęcia jest wariant VII służebności.
W ocenie Sądu nie bez znaczenia jest fakt, że zarówno działka władnąca, jak idziałki (...)- obciążona i(...)stanowią własność jednego właściciela tj. Skarbu Państwa, z tym, że podmioty posiadające te działki w przeszłości nabyły, czy to prawo wieczystego użytkowania, czy też trwały zarząd nimi.
Szlak natomiast w wariancie IV jest dłuższy aniżeli w wariancie I, zajmuje też większą powierzchnię, wymagałby zdemontowania części ogrodzenia dzielącego działkę władnącą i dz. nr(...), a także wykonania nowej bramy wjazdowej. Wprawdzie w przeszłości działką tą ustanowiona była służebność gruntowa na rzeczdziałki nr (...), to jednak na skutek jej niewykonywania przez 10 lat Sąd stwierdził jej wygaśnięcie. Przypuszczalnie związane to było z tym, że ustanowiony wówczas szlak służebny nie miał bezpośredniej łączności z drogą publiczną.
O wynagrodzeniu za ustanowienie służebności orzeczono jak w pkt. II sentencji w oparciu o opinię biegłego ds. gospodarczychW. W..
O kosztach orzeczono jak w pkt. III sentencji po myśliart. 520 § 1 k.p.c.
Wnosząc apelację od powyższego postanowienia /k.1128-1131/ uczestnikPrzedsiębiorstwo (...) S.A.wD.zaskarżyło pkt I, II i III postanowienia zarzucając naruszenieart. 145 § 2 i 3 kcwskutek błędnego przyjęcia, że ustanowienie służebności przejazdu i przechodu oznaczone jako wariant I, zaznaczony kolorem żółtym w opinii biegłego geodety z dnia 22.05.2009r. na prawie wieczystego użytkowaniadziałki nr (...)jest najbardziej odpowiednim szlakiem drożnym zapewniającym połączenie z drogą publiczną dla nieruchomości zarządzanej przez wnioskodawcę podczas gdy przeprowadzenie drogi koniecznej w innych wariantach, w szczególności III d IV odbyłoby się z najmniejszym obciążeniem gruntów przez które droga miałaby prowadzić i uwzględniałoby w wyższym stopniu interes społeczno-gospodarczy wnioskodawcy i uczestników, naruszenieart. 233 § 1 kpcpoprzez ustalenie, że wariant nr I przebiegu szlaku służebnego jest najbardziej odpowiedni, podczas gdy takie usytuowanie szlaku narusza interes uczestnika poprzez znaczące ograniczenie możliwości zabudowy posiadanej nieruchomości i zwiększane zagrożenia dla pracowników i interesantów przebywających do siedziby uczestnika, czy też wytworzenie sytuacji konfliktowej poprzez poprowadzenie dowolnego dojazdu do nieruchomości wnioskodawcy i dostęp osób postronnych do nieruchomości uczestnika.
Apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku, ewentualnie ustanowienie służebności drogi koniecznej oznaczonej jako wariant III d lub wariant IV określonych w opinii biegłego geodety z dnia 22.05.2009r. , zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz apelującego kosztów postępowania apelacyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
W odpowiedzi na apelację wnioskodawca Skarb Państwa – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział wR./ k. 1175-1177/ wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od uczestnika na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.
UczestnicyS. W. (1)iM. W.w odpowiedzi na apelację /k.1188- 1190/ wnosili o jej oddalenie.
Uczestnik(...) S.A.wP./k.1192-1193/wnosił o jej oddalenie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawcy nie zasługują na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie jest obarczone wadami na jakie wskazano w złożonym środku odwoławczym.
Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy i przyjętą podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy aprobuje i przyjmuje jako własne. Podnieść należy, że analiza przeprowadzonych w sprawie dowodów wskazuje, iż zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisuart. 233§ kpcjest całkowicie niezasadny i bezpodstawny. Sąd Rejonowy oparł się bowiem na prawidłowo przeprowadzonych dowodach, z zachowaniem wymagań dotyczących źródeł dowodzenia oraz zasady bezpośredniości i dokonał ich oceny bez naruszenia zasad logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, wobec czego ocena ta zasługuje na jednoznaczną aprobatę. Podkreślenia wymaga przy tym, że przedstawienie przez stronę niezadowoloną z zaskarżonego rozstrzygnięcia własnej wersji stanu faktycznego i własnej oceny dowodów - odmiennych od ustaleń dokonanych lub zaakceptowanych przez Sąd orzekający merytorycznie – nie prowadzi do naruszenia przez Sąd zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z treściart. 233 § 1 kpc(por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 20.01.2010r., II UK 154/09, wyrok SN z 09.12.2009r., IV CSK 290/09, wyrok SA w Poznaniu z 09.07.2008r., I ACa 432/08, wyrok SA w Szczecinie z 19.06.2008r., I ACa 180/08). Sąd Rejonowy wytłumaczył motywy orzeczenia w takim zakresie, iż może być oceniona prawidłowość jego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu Odwoławczego Sąd I Instancji ustanawiając służebność drogi koniecznej w sposób wynikający z zaskarżonego orzeczenia odniósł się w sposób wszechstronny zarówno do przesłanek wynikających z§ 1 art. 145 kcjak i wynikających z§ 2 i 3ww przepisu, a więc do pojęć „odpowiedniego dostępu do drogi publicznej” „najmniejszego obciążenia nieruchomości, przez którą ma prowadzić służebność”, jak i do kwestii potrzeb nieruchomości władnących, a nadto interesu społeczno-gospodarczego. Prawidłowo Sąd I Instancji stwierdził, co potwierdza spetryfikowane orzecznictwo Sądu Najwyższego, iż pojęcie braku odpowiedniego dostępu do drogi to przede wszystkim całkowity brak połączenia z drogą publiczną oraz, że połączenie z drogą publiczną powinno zapewniać wszelką niezbędną - ze społeczno-gospodarczego punktu widzenia - łączność z tą drogą, umożliwiając normalne, gospodarcze korzystanie z nieruchomości. Z mocyart. 145 § 2 KC, przeprowadzenie drogi koniecznej powinno nastąpić z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ta ma prowadzić . Powyższy przepis statuuje zasadę uwzględniania wzajemnych interesów stron, a także, że sprzeczne z tym interesem jest ustalenie drogi koniecznej w taki sposób, iż będzie to stanowiło zarzewie konfliktów sąsiedzkich. Wskazać także należy za Sądem I Instancji, iż w sytuacjach konfliktowych należy wytyczać drogę konieczną w sposób eliminujący przyszłe spory.Sąd odwoławczy zauważa, że w postępowaniu o ustanowienie drogi koniecznej Sąd nie jest związany treścią wniosku, co w konsekwencji oznacza to że do sądu należy wybór odpowiedniego wariantu przebiegu drogi, z uwzględnieniem kryteriów wynikających zart. 145 kc, przy odniesieniu ich do okoliczności faktycznych.
Mając na uwadze kryteria wynikającego z powołanego wyżej przepisu oraz okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, przyjąć należy, że Sąd I Instancji dokonał wyboru najbardziej odpowiedniego wariantu przebiegu drogi koniecznej. W obszernym uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd I instancji rozważył możliwość przebiegu drogi koniecznej zarówno według wszystkich wariantów wskazanych przez biegłego sądowego z zakresu geodezjiW. D.i doszedł do przekonywującego wniosku , który Sąd Okręgowy w pełni podziela, że droga konieczna powinna zostać wytyczona według wariantu I. Sąd Rejonowy należycie wskazał, iż wariant ten nie obciąża ponad potrzebę nieruchomości uczestnika, zważywszy przede wszystkim, że na całej swej długości jest on urządzony –utwardzony asfaltem i nie wymaga ponoszenia dodatkowych kosztów urządzenia . W ocenie Sądu Odwoławczego Sąd I Instancji ustanawiając służebność drogi koniecznej w sposób wynikający z zaskarżonego orzeczenia odniósł się w sposób wszechstronny zarówno do przesłanek wynikających z§ 1 art. 145 kcjak i wynikających z§ 2 i 3ww przepisu, a więc do pojęć „odpowiedniego dostępu do drogi publicznej” „najmniejszego obciążenia nieruchomości, przez którą ma prowadzić służebność”, jak i do kwestii potrzeb nieruchomości władnących, a nadto interesu społeczno-gospodarczego. Prawidłowo Sąd I Instancji stwierdził, co potwierdza spetryfikowane orzecznictwo Sądu Najwyższego, iż pojęcie braku odpowiedniego dostępu do drogi to przede wszystkim całkowity brak połączenia z drogą publiczną oraz, że połączenie z drogą publiczną powinno zapewniać wszelką niezbędną - ze społeczno-gospodarczego punktu widzenia - łączność z tą drogą, umożliwiając normalne, gospodarcze korzystanie z nieruchomości. Z mocyart. 145 § 2 KC, przeprowadzenie drogi koniecznej powinno nastąpić z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ta ma prowadzić . Powyższy przepis statuuje zasadę uwzględniania wzajemnych interesów stron, które Sąd Rejonowy szczegółowo rozważył. Sąd Odwoławczy zauważa, że w postępowaniu o ustanowienie drogi koniecznej Sąd nie jest związany treścią wniosku, co w konsekwencji oznacza to że do sądu należy wybór odpowiedniego wariantu przebiegu drogi, z uwzględnieniem kryteriów wynikających zart. 145 kc, przy odniesieniu ich do okoliczności faktycznych.
Mając na uwadze kryteria wynikającego z powołanego wyżej przepisu oraz okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, przyjąć należy, że Sąd I Instancji dokonał wyboru najbardziej odpowiedniego wariantu przebiegu drogi koniecznej. Rozważając możliwość przebiegu drogi koniecznej według wariantów wskazanych przez biegłego sądowego z zakresu geodezji doszedł Sąd I instancji do wniosku , który Sąd Okręgowy w pełni podziela, że droga konieczna powinna zostać wytyczona według wariantu I, przekonywująco argumentując, że droga konieczna według wariantu I najbardziej spełnia kryteria i przesłanki zart. 145 k.c.Jest ona najkorzystniejsza z zaproponowanych wariantów z uwagi na to, że jest ona najmniej uciążliwa, następuje z najmniejszym obciążaniem prawa wieczystego użytkowania, uwzględnia interesy społeczno – gospodarcze i jest uzasadniona pod względem ekonomicznym. Ponadto droga w tym wariancie spełnia potrzeby nieruchomości władnącej wynikające z ich charakteru i sposobu użytkowania, a biorąc pod uwagę położenie i konfigurację terenu szerokość pasa w zaproponowanym wymiarze zapewnia bezpieczeństwo ruchu drogowego. W tej sytuacji faktycznej stwarza odpowiedni dostęp do drogi publicznej. Należy zauważyć, że Sąd Rejonowy trzykrotnie dokonywał oględzin przedmiotu postępowania i dokonał na tej podstawie właściwego wyboru zaproponowanego wariantu korzystnego z punktu gospodarczego i ekonomicznego. Za tymże wariantem przemawia również okoliczność, że ustanowienie służebności po działce pozostającej w wieczystym użytkowaniu apelującego nastąpi bez nadmiernego uszczerbku dla tej nieruchomości.
Jest to wariant najkorzystniejszy z punktu widzenia potrzeb nieruchomości władnącej oraz uwzględniający postulat jak najmniejszego obciążenia nieruchomości sąsiednich. Wariant ten spełnia wymogi określone w powyższych przepisach – posiada bowiem odpowiednie parametry.
Nie ma wpływu, jak twierdzi apelujący przeprowadzenie szlaku drożnego na ograniczenie funkcjonowania przedsiębiorstwa uczestnika, skoro, inwestycja w postaci budynku handlowo- magazynowego, mającego w przyszłości powstać nadziałce nr (...)/decyzja o ustaleniu warunków zabudowy k.1052-1058/, nie dotyczy i nie koliduje z prawem wieczystego użytkowaniadziałki nr (...)na której ustanowiono przedmiotowy szlak drożny. Wykluczając natomiast ustanowienie służebności drogi koniecznej wedle wariantu III d ewentualnie wariantu IV wskazanych w opinii biegłego geodetyW. D. (2)z dnia 22.05. 2009 r., Sąd Rejonowy wbrew zarzutom apelującego szczegółowo wskazał przyczyny dlaczego ustanowienie szlaku drożnego wedle tych wersji nie jest możliwe.
Z tych motywów, skoro zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i trafne w odniesieniu do okoliczności faktycznych sprawy, zaś apelacja stanowi jedynie subiektywne przekonanie o zasadności przedstawionych w niej zarzutów i wniosków, zatem na podstawieart. 385 kpcpodlegała oddaleniu.
Rozstrzygnięcie o kosztach postepowania apelacyjnego uzasadnia treśćart. 520§1 kpc.
SSO Adam Simoni SSO Małgorzata Mazur SSO Barbara Chłędowska