Sąd Okręgowy w Poznaniu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 2216/22
Data wyroku: 2023-01-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Ewa Blumczyńska
Słowa kluczowe: Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie
Podstawa prawna: art. 225 w zw. z art. 224 kc

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 stycznia 2023 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Ewa Blumczyńska
po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2023 r. w Poznaniu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa Skarbu Państwa – Prezydenta MiastaP.
przeciwko(...) Sp. z o. o.z siedzibą wP.
o zapłatę
na skutek apelacji wniesionej przez pozwaną
od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
z dnia 04 lipca 2022 r.
sygn. akt V C 879/21

I
oddala apelację;

II
zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Ewa Blumczyńska

UZASADNIENIE

    Wyrokiem z dnia 04 lipca 2022r. Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu :

1
zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 113,33 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 07 kwietnia 2020r.

2
kosztami postępowania obciążył pozwaną w całości i na tej zasadzie :

a). zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 90,
b). nakazał ściągnąć od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego Poznań Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu kwotę 30 zł.
Apelacjęod powyższego rozstrzygnięcia złożyła pozwana zaskarżając wyrokw całości.
Jako zarzuty apelacyjne wskazała :

1
naruszenie przepisów postępowania cywilnego tj.art. 233 § 1 kpcprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, iż zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na uznanie, iż przysługiwał jej tytuł prawny do korzystania z nieruchomości położonej wP.ul. (...), obrębG., arkusz(...)działka numer (...)oraz, że pozostawała „w dobrej wierze” w zakresie korzystania z tejże nieruchomości w okresie od 01.05.2019r. do dnia 16.03.2020r. tj. do dnia poprzedzającego ustanowienie służebności przesyłu;

2
naruszenie przepisów prawa materialnego będącego następstwem naruszenia przepisu postępowania cywilnego tj.art. 224§ 2 kciart. 225 kcpoprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy posiadała zgodę powoda na korzystanie z nieruchomościi pozostawała w dobrej wierze;

3
naruszenie przepisów prawa materialnego tj.art. 7 kcpoprzez niezastosowanie pomimo istnienia domniemania dobrej wiary po stronie(...) sp. z o.o.wynikającejz treści tegoż przepisu;

4
naruszenie przepisów prawa materialnego tj.art. 5 kcpoprzez błędne uznanie, że nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki do jego zastosowania.

Przy powyższych zarzutach apelująca wniosła o :

1
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości;

2. zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych;
Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Apelacja okazała się zasadna.
Na wstępie zaznaczenia wymaga, że Sąd Okręgowy nie uzupełnił ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego. Przede wszystkim nie było takich wniosków w postępowaniu apelacyjnym i zarazem Sąd nie stwierdził potrzeby ich uzupełnienia. Poza tym nie ocenił odmiennie dowodów przeprowadzonych przez ten Sąd uznając, iż ustalenia te poczynione zostały w zakresie istotnym dla przedmiotu rozstrzygnięcia - na podstawie zgromadzonegoi prawidłowo ocenionego materiału dowodowego. W związku z tym podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy jako zgodne z prawem - bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów wyznaczonychart. 233 § 1 kpc. Dało to podstawę Sądowi Okręgowemu do ich przyjęcia za własne bez konieczności ich powtarzanie(art. 387§21pkt 1 kpc). Poza tym Sąd Okręgowy podzielił ocenę prawną Sądu Rejonowego (art. 387§21pkt 2 kpc).
Odnosząc się do postawionego w apelacji zarzutu naruszeniaart. 233§1 k.p.c.upatrywanego w przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów wskazać należałow pierwszym rzędzie, że skarżąca nie odniosła się do konkretnych dowodów, lecz swój zarzut wywodziła z oceny prawnej Sądu Rejonowego sformułowanej przez ten Sąd w oparciu o poczynione ustalenia faktyczne. W tym kontekście zaznaczenia wymaga, że dla skuteczności zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 kpcoprócz przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie skarżąca powinna wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając (tak : Sąd Najwyższy m.in. w orzeczeniach: z 23.01.2001 r., IV CKN , z 12.04.2001 r., II CKN, z 10.01.2002 r., II CKN publik. Legalis ). Należy bowiem podkreślić, że sama polemika z ustaleniami, czy tez jak w omawianym przypadku wniosku Sądu I instancji i przedstawianie własnej - oczekiwanej konkluzji nie mogło stanowić wystarczającej podstawy do uwzględnienia zasadności omawianego zarzutu. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał omawianego zarzut za nieprawidłowy a w efekcie nie mogący odnieść zamierzonego przez apelującą skutku.
Ustosunkowując się do kolejnego zarzutu sformułowanego na gruncie naruszenia prawa materialnego w postaci art. 225 w zw. zart. 224 § 2 kcorazart. 7 k.c.na wstępie zaznaczyć należy, że w orzecznictwie zgodnie uznaje się, że dobrą wiarę wyłącza nie tylko świadomość braku uprawnienia, ale też brak takiej świadomości spowodowany niedbalstwem. Niewątpliwie o dobrej albo złej wierze decydują konkretne okoliczności sprawy i to na ich podstawie należy badać stan świadomości danego posiadacza, w tym również wypełnienie obowiązku dołożenie należytej staranności.
Na kanwie niniejszej sprawy nie sposób było przyjąć – wbrew twierdzeniu apelującej, że władając przedmiotowym gruntem była w dobrej wierze. Jak już bowiem wskazano w dobrej wierze jest ten, kto powołując się na przysługujące mu prawo błędnie przypuszcza, że prawo to mu przysługuje, jeśli tylko owo błędne przypuszczenie w danych okolicznościach sprawy uznać należy za usprawiedliwione. Natomiast nie mogło ulegać wątpliwości, że pozwana była w złej wierze. Przede wszystkim wiedziała, że prawo do władania przedmiotowym gruntem jej nie przysługuje, co wynikało chociażby ze stanowiska wyrażonego w korespondencji do powoda w której zwracała się o wyrażenie zgody na wykonanie opisanej w piśmie przebudowy linii napowietrznej – informując jednocześnie o zakresie przewidywanych robót. W odpowiedzi w piśmie z 07 września 2017r. powód uzależniał zawarcie z pozwaną, jako wykonawcą robót umowę najmu gruntu na czas wykonania przewidzianych robót od dostarczenia przez nią określonych dokumentówi zawarcia umowy najmu przesłanej pozwanej w dniu 12 kwietnia 2019r., która nie została sfinalizowana. Zatem nielogicznym byłoby przyjęciem nieświadomości pozwanej, co do nieprzysługiwania jej określonego prawa, czy nawet jej niewiedzy, która nie mogłaby byćw żaden sposób usprawiedliwiona w świetle okoliczności sprawy. Zatem słusznie Sąd Rejonowy przyjął, powołując się na poglądy orzecznictwa – że w odniesieniu do władania przez pozwaną przedmiotowym gruntem dobra wiara była wyłączona, gdyż całokształt okoliczności sprawy wskazywał, że pozwana musiała mieć pełną świadomość bezpodstawnego zajmowania terenu, który nie stanowił jej własności i do którego nie miała tytułu prawnego. Przy tym, że tej oceny nie mogło zmieniać oczekiwanie na ustanowienie służebności przesyłu, czy też kontynuowanie z powodem określonych ustaleń w omawianym przedmiocie.
W konkluzji stwierdzić należało, że powód obalił domniemanie o którym mowawart. 7 kc.Przy tym okoliczności sprawy nie dały również podstaw do przyjęcia, że ze strony powoda była akceptacja zajmowania przedmiotowego terenu bez uprzedniego uregulowania tej kwestii przez pozwaną – zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w piśmie z dnia z 07 września 2017r. w której powód jednoznacznie podał konsekwencje związane z brakiem zawarcia umowy najmu pod lokalizację urządzenia przesyłowego poprzez zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu. Przy tym – jak słusznie podniósł powód w odpowiedzi na apelację - dobrej wiary nie można również było wywodzić z braku jego sprzeciwu do korzystania przez pozwaną z przedmiotowej nieruchomości. Powołując się w tym względzie na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 24 lipca 2009r. ( II CSK 121/09 publik. Legalis ), że nawet sam fakt biernego zachowania strony powodowej, bez wykazania szczególnych okoliczności uzasadniających uznanie takiego zachowania za złożenie oświadczenia woli nie wystarcza do uznania, że umowa została zawarta w sposób konkludentny. Bierne zachowanie może bowiem prowadzić do złożenia oświadczenia woli jedynie w szczególnych uzasadnionych okolicznościach, które nakazują przypisać milczeniu - woli dokonania czynności prawnej. W konsekwencji, że brak wykazania takich okoliczności wyklucza możliwość uznania biernego zachowania za ujawnienie takiej woli.
Sąd Okręgowy przychylając się do powyższego stanowiska i mając na względzie przytoczone okoliczności podzielił ocenę prawną Sądu Rejonowego, że pozwanej nie przysługiwał tytuł do korzystania z przedmiotowej nieruchomości i miała tego pełną świadomość, co skutkowało – jak słusznie przyjął Sąd Rejonowy przyjęciem, iż posiadała przedmiotową nieruchomość bezumownie w złej wierze a konsekwencją tego była zasadność żądania wynagrodzenia z tego tytułu.
Odnosząc się do ostatniego zarzutu apelacyjnego naruszenia prawa materialnego tj.art. 5 kcsformułowanego jako błędne uznanie przez Sąd Rejonowy, że nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki pomimo – jak wywodziła apelująca – „na przeciągającą się po stronie Miasta procedurą ustanowienia służebności przesyłu” i prowadzenia sprawy jej ustanowienia przez ponad dwa lata Sąd Okręgowy nie podzielając argumentacji przytoczonej przez skarżącą miał na względzie, że powód nie tylko zaproponował pozwanej możliwość prawnego uregulowania korzystania z nieruchomości na czas przygotowania odpowiedzi na wniosek o ustanowienie służebności przesyłu z której to propozycji pozwana nie skorzystała, ale również znaczącą okoliczność, iż czas trwania rozpoznawania wniosku związany był z koniecznością podjęcia szeregu czynności w tym związanych ze sporządzeniem operatu szacunkowego mającego na celu ustalenie wysokości wynagrodzenia z powyższego tytułui której to potrzeby – co do zasady - apelująca nie podważała. Zatem nie sposób przyjąć, że – jak wywodziła skarżąca – wydłużony czas trwania tego postępowania – uprawniał ją do bezumownego korzystania z przedmiotowego gruntu, co miałyby skutkować oddaleniem żądania powoda jako stanowiącego z jego strony nadużycie prawa podmiotowego.
W konsekwencji uznając apelację za nieuzasadnioną Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt I wyroku na podstawieart. 385 kpcmając na względzie, że sama wysokość dochodzonej w pozwie kwoty nie była kwestionowana.
Powodowi - jako wygrywającemu apelację - przysługiwał zwrot kosztów zastępstwa procesowego o czym Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie drugim wyroku na podstawie na podstawieart. 98 § 1 kpcw zw. zart. 391 § 1 kpcprzy uwzględnieniu uregulowania zawartego w § 2 pkt 1 w zw. z § 10 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościz 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( t.j. Dz. U. 2018.265).
Ewa Blumczyńska