Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 929/22
Data wyroku: 2023-10-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Leszek Dąbek
Słowa kluczowe: Nieważność postępowania
Podstawa prawna: art. 379 pkt 5 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.

Sygn. akt III Ca 929/22

POSTANOWIENIE

Dnia 24 października 2023 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:

Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Leszek Dąbek

Protokolant Aleksandra Sado-Stach
po rozpoznaniu w dniu 11 października 2023 r. na rozprawie
sprawy z wnioskuT. J.(J.)
z udziałemG.B.iS.B.
o stwierdzenie nabycia spadku poN. J.
na skutek apelacji uczestników postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 6 lipca 2022 r.,
sygn. akt II Ns 617/19
postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie, znieść postępowanie w części dotyczącej czynności podjętych na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2022r. i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie
o kosztach postępowania apelacyjnego.

SSO Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 929/22

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Gliwicachw postanowieniu z dnia 6 07 2022r. stwierdził, że spadek poN. J., synuS.iM., zmarłym 11 03 2019r. wS.i tam ostatnio stale zamieszkałym nabył na podstawie testamentu z dobrodziejstwem inwentarzaT. J., synR.iE.w całości oraz orzekł o kosztach postępowania i niewykorzystanej części zaliczki na wynagrodzenie biegłego.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia między innymi przywołał regulacjeart. 926 § 1 k.c.,art. 941 k.c.,art. 944 § 1 k.c.,art. 945 § 1 pkt 1 k.c.
Dokonał oceny prawnej poczynionych ustaleń i w jej ramach między innymi wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem nauki psychiatrii, które znalazło odzwierciedlenie w treści sporządzonej w sprawie opinii biegłego„Samo nadużywanie alkoholu nie ma znaczenia dla oceny zdolności do czynności prawnych. Dopiero występowanie trwałych zaburzeń psychicznych jak głębokie otępienie lub przewlekłe psychozy w przebiegu zaawansowanego uzależnienia powoduje stan, który nie pozwala na kierowanie swoim postępowaniem i ważne oświadczenie woli”. Stwierdził, że takich stanów nie stwierdzono uN. J.w całym okresie choroby alkoholowej. Następnie mając to na uwadze. ocenił, że doszło do nabycia spadku po nim przezT. J.na podstawie testamentu, co wobec nie złożenia przez niego oświadczenia o przyjęciu spadku w terminie określonym wart. 1050 k.c.nastąpiło z dobrodziejstwem inwentarza. O kosztach postępowania orzekał na podstawie regulacjiart. 520 § 1 k.p.c.a o niewykorzystanej części zaliczki na wynagrodzenie biegłego stosując regulację art. 84 u.o.k.s.

Orzeczenie zaskarżyliuczestnicy postępowaniaG.B.iS. B., którzy wnosili o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania„celem przeprowadzenia rzetelnego postepowania dowodowego zwłaszcza w zakresie opinii biegłego psychiatry”.
Zarzucali, że przy ferowaniu postanowienia naruszono prawo procesowe, regulację
art. 231 k.p.c.w sposób podany w apelacji oraz regulacjęart. 2322§ 1, 2 i 5 k.p.c.,
które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia„poprzez przyjęcie, iż wniosek o dopuszczenie dowodu uzupełniającej opinii biegłego psychiatry dotyczy faktów bezspornych i zmierza do przedłużenia postepowania, podczas gdy dowód ten miał na celu wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy a zwłaszcza wobec tego, iż opinia biegłego była w tym zakresie niepełna, a jej wnioski wewnętrzne sprzeczne oraz sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem z osobowych źródeł dowodowych”.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Sąd Rejonowy prawidłowo zakwalifikował wniosek, lecz wadliwie rozpoznał sprawę.
Sprawa była bowiem rozpoznawana na rozprawie.
W toku jej rozpoznawania Przewodniczący Sądu Rejonowym w zarządzeniu
z dnia 6 05 2022r. zarządził - na podstawie art. 15 zzs1ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 03 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem(...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych – przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, zawiadomić o tym pełnomocników wnioskodawcy oraz uczestników postępowania i zobowiązał ich do złożenia w terminie do 7 dni od otrzymania zobowiązania pism przygotowawczych,
w których„miały zostać wskazane ostateczne stanowiska w sprawie”, pod sankcją pominięcia.
W wykonaniu tego zobowiązania reprezentujący uczestników postępowania adwokat przesłał do Sądu Rejonowego pismo datowane na dzień 2 06 2022r.
w którym między innymi podtrzymał zgłoszony zarzut nieważności testamentu
oraz wnosił o przeprowadzenie dowodu z uzupełaniającej opinii biegłego psychiatry.
Wniosek ten został przez Sąd pierwszej instancji oddalony na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 07 2022r. i na tym samym posiedzeniu zamknięto rozprawę oraz wydano postanowienie kończące w sprawie zaskarżone.
Przy dokonywaniu tych czynności umknęło jednak uwadze Sądu, że pismo pełnomocnika uczestników postępowania nie zostało przez niego podpisane.
Z tej przyczyny posiadało ono brak formalny (art. 126 § 1 pkt 6 k.p.c.
w związku zart. 13 § 2 k.p.c.), który uniemożliwiał nadanie mu dalszego biegu i stosownie do regulacjiart. 1301a§ 1 k.p.c.powinno zostać zwrócone, a dotyczące tego zarządzenie należało przed zamknięciem rozprawy doręczyć pełnomocnikowi uczestników postępowania, w celu umożliwienia im ewentualnego podjęcia dalszej obrony, czego nie uczyniono.
Powoduje to, że w materiale sprawy pomimo swej oczywistej wadliwości pismo to w dalszym ciągu formalnie funkcjonuje, mimo, że zajętego w nim przez uczestników postępowania stanowiska nie można uznać za w pełni miarodajnego, a czynności podjęte przez Sąd Rejonowy na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 07 2022r. faktycznie pozbawiły uczestników postępowania możności obrony ich praw, gdyż przedwczesne zamknięcie rozprawy uniemożliwiło skarżącym zwrócenia przez nich Sądowi uwagi na uchybienia procesowe (art. 162 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.) np. dotyczących postanowienia o oddaleniu wniosku skarżących o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego i co za tym idzie wyłączyło to postanowienie spod kontroli odwoławczej (art. 162 § 2 zd. 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.), czy też ewentualnego przekształcenia ich obrony lub zgłoszenia nowych wniosków dowodowych.
Dlatego stosownie do regulacjiart. 379 pkt 5 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.stanowi to o występowaniu w sprawie nieważności postępowania, którą Sąd odwoławczy - stosownie do regulacjiart. 378 § 1 k.p.c.w związku zart.13 § 2 k.p.c.- jest zobowiązany uwzględnić z urzędu i zgodnie z regulacjąart. 386 § 2 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.obligowało go do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i zniesienia postępowania w części dotyczącej czynności dokonanych na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 07 2022r.

Reasumując w sprawie zachodzi przewidziana wart. 379 pkt. 5 k.p.c.przyczyna nieważności i dlatego apelację jako uzasadnioną uwzględniono, orzekając jak w sentencji na mocyart. 386 § 2 k.p.c.w związku zart. 378 § 2 k.p.c.
iart. 13 § 2 k.p.c.

Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Rejonowy uwzględni zawartą powyżej ocenę prawną i zwróci pismo pełnomocnika uczestnika postepowania datowane
na dzień 2 06 2022r. oraz umożliwi im podjęcie dalszych czynności w celu obrony ich praw.

SSO Leszek Dąbek