Sąd Rejonowy w Grudziądzu
III Wydział Rodzinny
Sygnatura akt: III RC 300/22
Data wyroku: 2023-05-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Justyna Szczepkowska
Słowa kluczowe: Podwyższenie alimentów
Podstawa prawna: art.138 k.r. i op. w zw. z art. 135 k.o.op.

Sygn. akt III RC 300/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 maja 2023 r.
Sąd Rejonowy w Grudziądzu, Wydział III Rodzinny i Nieletnich
w składzie:
Przewodnicząca sędzia Justyna Szczepkowska
Protokolant st. sek. sąd.J. K.
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2023 r. wG.
sprawy  z powództwa
1.małoletniegoN. K.dział. przez matkęW. K. (1)
2.S. K. (1)
przeciwkoD. K. (1)
o podwyższenie alimentów
I.podwyższa od pozwanegoD. K. (1)alimenty na rzecz małoletniegoN. K.zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego w Grudziądzu z dnia 5.07.2021 r. w sprawie III RC 3/21z kwoty 650 zł miesięcznie do kwoty po 800 zł /osiemset zł/miesięcznie, poczynając od dnia 1.07.2022 r. płatne do dnia
4-go każdego miesiąca z góry do rąk matki małoletniego powodaW. K. (1);
II. oddala powództwo w pozostałym zakresie;
III.oddala powództwoS. K. (1)w całości;
IV. nie obciąża pozwanego kosztami sądowymi tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której małoletni powód był zwolniony z mocy ustawy;
V.nie obciąża powodów kosztami procesu;
VI.nadaje wyrokowi w pkt. I rygor natychmiastowej wykonalności.
Sygn. akt III RC 300/22

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Rejonowego w Grudziądzu z dnia 5 maja 2023 r.
Pozwem z dnia 27 czerwca 2022 r., zmodyfikowanym w dniu 29 listopada 2022 r.,W. K. (1)wniosła w imieniu małoletnichS. K. (1)iN. K.o podwyższenie alimentów od ich ojcaD. K. (1)z kwot po 650 zł miesięcznie do kwot po 850 zł miesięcznie, łącznie do kwoty 1700 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wskazała, że nastąpiła istotna zmiana w zakresie usprawiedliwionych potrzeb powodów. Podała, że obecnie obaj chłopcy uczęszczają do szkoły średniej oddalonej o ok. 8 km od ich miejsca zamieszkania, co wiąże się z wysokimi wydatkami na dojazdy oraz edukację. Wskazała ponadto, że obaj chłopcy są pod kontrolą wielu lekarzy specjalistów, co wiąże się z wysokimi wydatki na leczenie. Podniosła, że wydatki na dzieci wzrosły również z powodu wysokiej inflacji.
PozwanyD. K. (1), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w odpowiedzi na pozew z dnia 9 sierpna 2022 r. wniósł o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że jego możliwości majątkowe i zarobkowe nie pozwalają na płacenie wyższej kwoty alimentów. Ze względu na zły stan zdrowia nie ma możliwości zwiększenia swoich dochodów. Obecna kwota alimentów została ustalona zaledwie rok temu i od tego czasu w żadnym stopniu nie wzrosły usprawiedliwione potrzeby powodów.
W toku procesu powódS. K. (1)osiągnął pełnoletność. Udzielił pełnomocnictwa procesowego swojej matceW. K. (1).

Sąd Rejonowy ustalił, co następuje:
MałoletniN. K.ur. (...)iS. K. (1)ur. (...)są dziećmiW. K. (1)iD. K. (1).
Wyrokiem z dnia 5 lipca 2021 r. Sąd Rejonowy w Grudziądzu, sygn. akt III RC 3/21, podwyższył odD. K. (1)na rzecz małoletnichN.iS. K. (1)alimenty z kwot po 450 zł miesięcznie na każdego z powodów zasądzone wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt I C 279/19 do kwot po 650 zł miesięcznie na rzecz każdego z powodów, łącznie 1300 zł miesięcznie. Wyrok stał się prawomocny z dniem 13 lipca 2021 r.
MałoletniN. K.miał wówczas 15 lat i ukończył VIII klasę szkoły podstawowej. Zamierzał kontynuować naukę w technikum mechanicznym. Ze względu na wrodzoną wadę serca pozostawał pod opieką lekarza kardiologa wG.i wW.. Ponadto był pod opieką lekarza alergologa w związku z astmą oskrzelową. Przyjmował na stałe leki na astmę i doraźnie stosował inhalacje. Przyjmował również leki na trądzik. Spożywał obiady w szkole. Z koleiS. K. (1)miał wówczas 17 lat. Uczęszczał do szkoły średniej wG., co wiązało się z koniecznością dojeżdżania do szkoły zeŚ.doG.. Ponadto matka musiała zakupić dla niego nowe podręczniki szkolne, ponieważ ze względu na nową podstawę programową nie można było odkupić książek używanych. Powód był pod opieką Poradni Neurologicznej z powodu migren. Ponadto we wrześniu 2019 r. zdiagnozowano u niego młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, co wiązało się z pobytami w szpitalu i wizytami w Poradni Reumatologicznej wB.. Małoletni odbywał zabiegi rehabilitacyjne i przyjmował na stałe leki. Ponadto pozostawał pod opieką Poradni Okulistycznej. Chłopcy nie uczęszczali na dodatkowe zajęcia sportowe.
Matka małoletnichW. K. (1)była zatrudniona wZakładzie (...)za wynagrodzeniem w wysokości około 3800 zł netto miesięcznie. Mieszkała z dziećmi we własnościowym mieszkaniu wŚ.. Całkowity koszt utrzymania mieszkania wynosił ok. 500 zł miesięcznie. PozwanyD. K. (1)utrzymywał się ze świadczenia emerytalnego w wysokości około 3600 zł netto. Chorował na marskość wątroby. Dołożył się do zakupu komputera dla dzieci, ponadto dawał im prezenty na urodziny i święta, dokładał się do wakacji.
Okoliczności bezsporne oraz dowody: dokumenty znajdujące się w aktach SR w Grudziądzu, sygn. akt III RC 3/21, wyrok SR w Grudziądzu z dnia 5 lipca 2021 r. - k. 193 akt III RC 3/21.
Obecnie małoletniN. K.ma 17 lat i uczęszcza do Technikum Mechanicznego wG.. W ciągu roku szkolnego musi dojeżdżać do i ze szkoły pociągiem. Matka zawozi i odbiera go z dworca kolejowego wB., który jest oddalony o około 8 km odŚ.. Bilet miesięczny na pociąg kosztuje 36,50 zł. Ponadto matka musi zapewnić chłopcu wyprawkę szkolną, w tym podręczniki, opłaci składki klasowe i zakupić odzież na praktyki. Nadal pozostaje pod opieką lekarza kardiologa ze względu na wrodzoną wadę serca. Co dwa lata jeździ doCentrum (...)wW.na badania. Pozostaje pod opieką Poradni Kardiologicznej wG., leczenie odbywa się w ramach NFZ. Jego matka ponosi koszty dojazdów do lekarza. Małoletni przyjmuje leki kardiologiczne oraz leki alergologiczne ze względu na astmę oskrzelową. Leki kardiologiczne są płatne 100%, natomiast leki na astmę są refundowane w 30%. Małoletni doraźnie korzysta z prywatnej opieki lekarskiej. Nie ma specjalnych wymagań w zakresie diety.
PowódS. K. (1)ma niespełna 19 lat. W tym roku szkolnym zakończył naukę w I Liceum Ogólnokształcącym wG.i przystąpił do egzaminów maturalnych. Planuje kontynuować naukę na wyższej uczelni. Powód ma prawo jazdy, kurs nauki jazdy opłacił mu ojciec. Nadal pozostaje pod stałą opieką Poradni Reumatologicznej, Neurologicznej, Rehabilitacyjnej, Kardiologicznej i Okulistycznej. Leczenie w większości jest refundowane przez NFZ. Od 18 roku życia nie przyjmuje na stałe żadnych leków. Obecnie uczęszcza prywatnie do lekarza reumatologa wG.. Wizyty są co 3-4 miesiące, koszt jednej wynosi 180 zł. W styczniu 2023 r. powód przeszedł operację nadgarstka. Po operacji zalecono mu rehabilitację. Z powodu młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów musi stosować specjalną dietę. Kontynuuje treningi piłki nożnej w klubie wJ.. Nie płaci składek członkowskich, natomiast musi zaopatrzyć się w odzież i obuwie sportowe. Otrzymał z klubu 200 zł dofinansowania do zakupu butów. Powód opłaca ubezpieczenie na życie. Składa wynosi 75 zł miesięcznie.
S. K. (1)w 2022 r. przez 2 dni pracował wZakładzie (...). Zrezygnował z niej, bo wykonywana praca była dla niego za ciężka. Z okazji 18 urodzin otrzymał w ramach prezentów łącznie 8000 zł. Kwotę tę przeznaczył na zakup nowego telefonu, dołożył mamie do remontu samochodu, wyjechał na koncert doW.oraz kupił trochę odzieży. Pozostało mu 1000 zł oszczędności.
W. K. (1)nadal pracuje wZakładzie (...)za wynagrodzeniem w wysokości 4379 zł netto miesięcznie. Mieszka z synami we własnościowym mieszkaniu wŚ.. Jej wydatki na utrzymanie miejsca zamieszkania wynoszą około 700 zł miesięcznie. Na małoletniegoN. K.otrzymuje świadczenie 500+. Ponadto otrzymuje świadczenie(...)w wysokości 300 zł rocznie na zakup wyprawki szkolnej dla małoletniego powoda.
PozwanyD. K. (1)nadal pobiera świadczenie emerytalne. Jego świadczenie w okresie od lipca 2022 r. do lutego 2023 r. wynosiło 4669,66 zł netto. W marcu 2023 r. pozwany otrzymał 5316,64 zł netto. Ponadto w 2020 r. pozwany otrzymał odprawę w wysokości 32 561,36 zł brutto (ok. 28 000 zł netto). Pozwany nie posiada już tych środków. Spożytkował je na własne potrzeby. Mieszka z partnerkąJ. D. (1)w mieszkaniu wynajętym z zasobów gminyŚ.. Czynsz najmu wynosi ok. 200 zł, opłaty za ogrzewanie ok. 650 zł miesięcznie, opłaty za energię elektryczną ok. 250 zł miesięcznie. Spłaca kredyt konsumencki. Rata kredytu wynosi około 1000 zł miesięcznie. Pozwany choruje na marskość wątroby i niedokrwistość. Przyjmuje na stałe lekarstwa, które kosztują około 165 zł miesięcznie. Obecnie leczy się prywatnie. Wizyty u lekarza odbywają się co kilka miesięcy i kosztują 250-300 zł. Pozwany oczekuje na wizytę refundowaną przez NFZ. Stosuje specjalną dietę. Ze względu na swój stan zdrowia nie może podjąć dodatkowe zatrudnienia. Utrzymuje sporadyczny kontakt z powodami. Kupił im telewizor oraz dołożył się do zakupu komputera. Ponadto opłacił starszemu synowi kurs nauki jazdy, czasem jeździł z nim na rehabilitację. W tym roku nie obdarował synów prezentami na urodziny i święta.
Okoliczności bezsporne oraz dowody: kopia odpisu aktu urodzenia - k. 9-10 akt, dokumentacja medyczna powodów - k. 11-24, 29-36, 129-131, 154-156, 158-159, 166-169 akt, rachunki i faktury - k. 25-28, 37-82, 98, 102-103, 107-110, 128, 137, 139, 160-161, 163, 188-197 akt, potwierdzenie przelewu - k. 99-100, 120-122, 136, 138, 140-145, 148-151, 157 akt, dowód wpłaty - k. 101, 104-106 akt, zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach W.K.- k. 119 akt, bilety kolejowe - k. 132-135, 146-147, 152-153 akt, ubezpieczenie telefonu - k. 162 akt, polisa - k. 170-173 akt, dokumentacja medyczna pozwanego - k. 178, 183-187 akt, informacja(...)wG.- k. 181 akt, informacja Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA - k. 182 akt, zeznania świadkaJ. D.- k. 123v akt, przesłuchanie powodaS. K.- k. 124-124v akt, przesłuchanie przedst. ust. powodaW. K.- k. 124v-125, 198 akt, przesłuchanie pozwanegoD. K.- k. 174v-175 akt.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty przedłożone przez strony, podmioty do których Sąd zwrócił się o udzielenie stosownych informacji oraz zeznania świadkaJ. D. (1)i przesłuchanie stron. Przedłożone dokumenty co do zasady nie były kwestionowane przez strony. Ostatecznie matka powodów nie kwestionował dokumentacji medycznej przedłożonej przez pozwanego.
Sąd podchodził z ostrożnością do pozycji wskazanych w paragonach i potwierdzeniach dokonania przelewu bankowego, ponieważ z tych dokumentów wynika jedynie fakt dokonania płatności za różnego rodzaju produkty i usługi, jednak nie sposób stwierdzić w jakiej części zakupy te był przeznaczone dla powodów.
Przechodząc do rozważań prawnych należy zauważyć, że zgodnie z treściąart. 133 § 1 k.r.o.rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku (§ 2). Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się (§ 3).
Zgodnie z treściąart. 138 k.r.o.strony w razie zmiany stosunków mogą żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Przez zmianę stosunków rozumie się zaś istotne zwiększenie, zmniejszenie lub ustanie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji albo istotne zwiększenie się lub zmniejszenie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, w skutek czego ustalony zakres obowiązku alimentacyjnego wymaga skorygowania przez stosowne zmniejszenie lub zwiększenie wysokości świadczeń alimentacyjnych, a niekiedy nawet ustanie obowiązku alimentacyjnego. Zakres świadczeń wyznaczają natomiast, zgodnie z treściąart. 135 k.r.o., z jednej strony usprawiedliwione potrzeby uprawnionego, z drugiej zaś rzeczywiste możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Współzależność między tymi dwoma czynnikami wyraża się w tym, że usprawiedliwione potrzeby uprawnionego powinny być zaspokajane w takim zakresie, w jakim pozwalają na to możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami judykatury i doktryny prawniczej zatem dopiero ustalenie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego, następnie porównanie tych wartości umożliwia ustalenie, czy i w jakim zakresie (w całości bądź w części) potrzeby uprawnionego mogą być zaspokojone przez zobowiązanego.
W odniesieniu do usprawiedliwionych potrzeb małoletniegoN. K.doszło do zmian na tyle dużych, by uznać je za istotne w rozumieniuart. 138 k.r.o.W dniu ustalania dotychczasowych alimentów małoletni miał 15 lat i dopiero planował rozpoczęcie nauki w szkole średniej. W tym miejscu dodać należy, że do 18 roku życia trwa obowiązek nauki, zatem plany edukacyjne małoletniego powoda musiały zostać zrealizowane. Obecnie małoletni uczęszcza do Technikum Mechanicznego wG.co wiąże się z zupełnie nowymi wydatkami na dojazdy, zakup podręczników, a także odzieży i obuwia na zajęcia praktyczne. Nie wymaga stosowania specjalnej diety, jednak z pewnością potrzeby żywieniowe siedemnastolatka są większe niż piętnastolatka. Sąd miał tu jednak na uwadze, że o ile potrzeby żywieniowe powoda się zwiększyły ze względu na jego wiek, tak fakt, że koszty wyżywienia rosną z powodu inflacji dotyczy również pozwanego, co też należało mieć na uwadze przy ustalaniu usprawiedliwionych potrzeb małoletniego oraz możliwości majątkowych i zarobkowych pozwanego. Odnośnie do usprawiedliwionych potrzeb małoletniegoN.w zakresie utrzymania miejsca zamieszkania wskazać należy, że jednym z usprawiedliwionych potrzeb dziecka jest obowiązek zapewnienia „dachu nad głową”. M. in. w ten sposób matka powoda realizuje swój obowiązek alimentacyjny, dlatego też w zakresie utrzymania mieszkania należało uwzględnić udział chłopca ryczałtowo - w zakresie korzystania z mediów. Ponadto nie znajduje uzasadnienia równe dzielenie wydatków np. na abonament telefoniczny, TV i Internet. Wszak gdybyW. K. (1)mieszka sama również z pewnością opłacałaby tego typu abonamenty na swoje własne potrzeby. Również niektóre koszty związane np. w wydatkami na fryzjera dwa razy w miesiącu budzą wątpliwość w kontekście przesłanek zart. 135 k.r.o.Ponadto podkreślić należy, że wydatki związane z leczeniem małoletniego powoda nie należą do wydatków nowych. Małoletni leczy się kardiologicznie i alergologicznie od wielu lat, zatem wydatki te zostały już uwzględnione przez Sąd w wyroku z lipca 2021 r. Matka małoletniego powoda nie wykazała zaś, aby w tym zakresie miała miejsce jakaś istotna zmiana.
Obowiązek alimentacyjny obciąża rodziców w równym stopniu. Jeśli żyją razem to każdy spełnia ten obowiązek przeważnie w obu formach - finansowej i osobistej. W przypadku gdy rodzice żyją w rozłączeniu obowiązek tzw. rodzica wiodącego realizowany jest w obu postaciach, natomiast obowiązek drugiego rodzica przyjmuje głównie postać finansową.W. K. (1)jako rodzic wiodący spełnia swój obowiązek alimentacyjny głównie w formie osobistych starań o utrzymanie lub wychowanie małoletniegoN.. Spełnia go również w formie finansowej.
W odniesieniu do sytuacji majątkowej i zarobkowej pozwanego stwierdzić należy, że jest stabilna. Pozwany utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 4600 zł netto. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z partnerkąJ. D. (1). Mieszkają wspólnie w lokalu wynajętym z zasobów gminy. Ich wspólne koszty mieszkaniowe wynoszą około 1100 zł miesięcznie. Pozwany choruje na marskość wątroby i niedokrwistość. Przyjmuje lekarstwa, których miesięczny koszt wynosi około 160 zł. Ponadto chce zrezygnować z odpłatnego leczenia i oczekuje na wizytę u lekarza w ramach NFZ. Z powodu problemów zdrowotnych nie może podjąć dodatkowej pracy. Nie posiada oszczędności, a jedyny jego majątek stanowi samochód osobowyF. (...).
Pozwany wskazywał, że spłaca kredyt konsumencki. Niezależnie od tego na co ostatecznie zostały przeznaczone środki z tego kredytu (czy na remont i wyposażenie mieszkania, czy na zakup samochodu, czy też - jak twierdziła matka powoda - zostały przekazane członkowi rodziny pozwanego) sąd nie uwzględnił spłaty tych środków jako uzasadnionego wydatku. Konsumpcyjne długi prywatne pozwanego nie korzystają bowiem z pierwszeństwa zaspokojenia przed alimentami na rzecz małoletniego powoda.
Co do zasady inflacja i jej skutki dotyka wszystkich żyjących w Polsce. W marcu 2023 r. wyniosła ostatecznie 14,70% (dane GUS). Należy zauważyć, że wynagrodzenie matki małoletniego powoda i emerytura pozwanego w pewnym stopniu uwzględniają czynnik inflacyjny - w przeciwieństwie do alimentów, które nie są waloryzowane. W ocenie Sądu zasadne jest zatem, aby również małoletnia odczuwała w mniejszym stopniu skutki inflacji w kraju.
Reasumując stwierdzić należy, że podwyższona o 150 zł kwota alimentów zaspokoi usprawiedliwione i rzeczywiście ponoszone koszty na rzecz małoletniego powoda oraz nie przekracza możliwości majątkowych i zarobkowych pozwanego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawieart. 133 § 1 k.r.o.w zw. zart. 135 § 1 i 2 k.r.o.iart. 138 k.r.o.orzekł jak w pkt I. oraz w pkt II. (a contrario) sentencji.
W odniesieniu do usprawiedliwionych potrzeb powodaS. K. (1)nie doszło do zmian na tyle dużych, by uznać je za istotne w rozumieniuart. 138 k.r.o.
Należy wskazać, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka nie jest ograniczony żadnym terminem, w szczególności dojściem alimentowanego do pełnoletności. Nie jest też związany stopniem wykształcenia, w tym sensie, że uprawniony nie traci prawa do alimentowania z chwilą uzyskania określonego podstawowego lub średniego wykształcenia. Jedyną okolicznością, od której uzależnione jest trwanie bądź ustanie tegoż obowiązku jest możliwość samodzielnego utrzymania się dziecka. W przypadku uzyskania przez dziecko faktycznej, realnej zdolności do samodzielnego utrzymania dochodzi do wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego według zasad znajdujących wyraz wart. 133 § 1 k.r.o.
Powód jest osobą pełnoletnią, zatem obowiązek alimentacyjny w postaci osobistych starań o jego wychowanie nie jest już przez rodziców realizowany. W tej sytuacji obowiązek alimentacyjny w postaci finansowej obojga rodziców wysuwa się na pierwszy plan. Możliwości zarobkowe i majątkowe obojga rodziców są zbliżone wobec powyższego koszty utrzymania powoda powinni ponosić po połowie.
Podkreślić również należy, że zgodnie zart. 316 § 1 k.p.c.Sąd po zamknięciu rozprawy wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. W chwili zamknięcia rozprawy powód zakończył naukę w szkole średniej i zamierzał przystąpić do egzaminów maturalnych. Z racji wieku nie ciąży na nim już obowiązek nauki. Obecnie zatem nie kontynuuje nauki, a matka nie musi ponosić wydatków związanych z jego edukacją i dojazdami do szkoły. Co więcej, na obecnym etapie nie sposób stwierdzić, czy powód będzie kontynuował naukę, a jeśli tak to w jakiej formie. Ponadto problemy zdrowotne małoletniego występują od wielu lat, zatem wydatki na ten cel te zostały już uwzględnione przez Sąd w wyroku z lipca 2021 r. Powód nie wykazał aby w tym zakresie miała miejsce jakaś istotna zmiana. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że dotychczasowa wysokość alimentów jest adekwatna do potrzeb powoda. W sytuacji, gdy powód będzie kontynuował naukę może wystąpić z ponownym żądaniem podwyższenia alimentów.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawieart. 133 § 1 k.r.o.w zw. zart. 135 § 1 i 2 k.r.o.iart. 138 k.r.o.(a contrario) orzekł jak w pkt III. sentencji.
O nieuiszczonych kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, obciążając nimi Skarb Państwa (pkt IV. wyroku).
O kosztach procesu orzeczono w pkt V. wyroku na podstawieart. 102 k.p.c.Zgodnie z tym przepisem w wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów. Sąd nie obciążył powodów kosztami procesu, bowiem nie posiadają oni żadnego majątku ani regularnych dochodów, zatem koszty procesu zostałyby de facto ściągnięte z zasądzonego roszczenia.
Rygor natychmiastowej wykonalności co do punktu I. wyroku nadano w trybieart. 333 § 1 pkt 1 k.p.c.