Sąd Apelacyjny w Katowicach
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 501/21
Data wyroku: 2023-02-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Chrapoński
Słowa kluczowe: Odsetki, Szkoda górnicza
Podstawa prawna: art. 481 kc, art. 361 kc, art. 363 kc

Sygn. akt V ACa 501/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 lutego 2023 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia SA Dariusz Chrapoński

po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2023 r. w Katowicach
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaM. B. (1)iM. B. (2)
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwK.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach
z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt I Cgg 31/18

1
oddala apelację

2
zasądza od pozwanej na rzecz powodów kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt V ACa 501/21

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 29 czerwca 2021 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach zasądził od(...) S.A.wK.na rzeczM. B. (1)iM. B. (2)496.163,22 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 280.000 zł od 9 października do 15 lutego 2021 r. i od 496.163,22 zł od 16 lutego 2021 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu w wysokości 10.800 zł, nakazując jednocześnie pobranie od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa 38299,97 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.
Sąd Okręgowy ustalił, że powodowie są właścicielami nieruchomości położonej wP.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w(...)wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą o numerze (...). Na nieruchomości posadowiono budynek mieszkalny, podpiwniczony, który na skutek ruchu zakładu górniczego wychylił się od pionu.W związku z ujawnieniem się szkód charakterystycznych dla szkód pochodzenia górniczego, przede wszystkim wystąpieniem znacznego przechyłu budynku strona pozwana złożyła powodom propozycję ugody na naprawę szkody, a to poprzez wypłatę utraty wartości handlowej nieruchomości z uwagi na jej trwałe pochylenie w kwocie 121.377 zł. Powodowie nie wyrazili zgody na ugodę w przedstawionym kształcie, co wyrazili w piśmie z 9 kwietnia 2018 r. Pismem z 24 kwietnia 2018 r. złożono powodom drugą propozycję polegającą na wypłacie kwoty 200.000 zł tytułem jednorazowego odszkodowania za budynek powodów. W odpowiedzi na powyższe powodowie zlecili własną analizę techniczno-ekonomiczną i na jej podstawie zawnioskowali o naprawienie szkody poprzez wypłatę kwoty 267.045,12 zł. W dalszej korespondencji pomiędzy stronami pozwana nie zgodziła się na warunki ugody. Złożyła nową propozycję wypłaty jednorazowej kwoty 219.000 zł. Propozycja została odrzucona przez powodów i w piśmie z 8 sierpnia 2018 r. wnieśli aby pozwana oprócz wypłaty kosztów rektyfikacji dokonała również naprawienia szkody stanowiącej utratę wartości handlowej nieruchomości w kwocie 121.377 zł. Pozwana podtrzymała swoje ostateczne stanowisko wypłaty jednorazowej kwoty 219.000 zł. Nieruchomość powodów znajduje się na terenie objętym wpływami eksploatacji górniczej kategorii III. Budynek został wzniesiony z zabezpieczeniem na wpływy eksploatacji górniczej. Głównym uszkodzeniem budynku jest pochylenie bryły budynku wynoszące 45,7 mm/m od pionu budynku mieszkalnego po przekątnej ze spadkiem w kierunku północno-wschodnim po przekątnej budynku. Wielkość wychyleń z pionu bryły budynku kwalifikuje się jako uciążliwość wykluczająca dalsze użytkowanie obiektu - niedopuszczalna, zarówno ze względu na nadmierne obniżenie właściwości użytkowych budynku jak i zagrożenia bezpieczeństwa jego użytkowania. W takich okolicznościach staje się bezwzględnie konieczna rektyfikacja lub wyburzenie budynku. Jednak z uwagi na koszty, z ekonomicznego punktu widzenia rektyfikacja budynku jest bardziej opłacalna, nadto po dokonaniu naprawy budynku nie będzie mowy o spadku wartości handlowej nieruchomości powodów. Koszt rektyfikacji budynku wynosi: 496.163,22 zł, z kolei wartość likwidacji budynku (wartość szkody) wynosi 652.783,57 zł. Stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów oraz z uzyskanej w sprawie i niepodważonej opinii budowlanej wydanej przez biegłego z zakresu budownictwaA. K..
Sąd Okręgowy wskazał, iż w myśl art. 144 ust. 1 p.g.g. właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawą. Może on jednak żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody, na zasadach określonych ustawą. Zgodnie z art. 146 ust. 1 p.g.g.  odpowiedzialność za szkodę ponosi przedsiębiorca prowadzący ruch zakładu górniczego, wskutek którego wystąpiła szkoda, przy czym jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do naprawiania szkód, o których mowa w art. 144 ust. 1 i 2, stosuje się przepisyKodeksu cywilnego(art. 145p.g.g.). Przesłankami odpowiedzialności przedsiębiorstwa górniczego za szkody spowodowane prowadzoną działalnością górniczą są: ruch zakładu górniczego, wystąpienie szkody oraz związek przyczynowy pomiędzy ruchem zakładu a powstałą szkodą. Zasada odpowiedzialności pozwanej była poza sporem. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie prowadzi do wniosku, iż zachodzi związek przyczynowy pomiędzy szkodą powstałą w budynku powodów (wychylenie w stopniu wykluczającym użytkowanie budynku) a eksploatacją górniczą prowadzoną przez należący do pozwanej zakład górniczy. Pozwana ponosi tym samym odpowiedzialność za szkody górnicze na nieruchomości powodów. Zakres szkód pozostających w związku z eksploatacją górniczą, jak i sposób ich naprawy wynika z niekwestionowanej opinii budowlanej. W myślart. 363 k.c.naprawienie szkody powinno nastąpić według wyboru poszkodowanego bądź przez przywrócenie do stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Suma ta winna odpowiadać wartości poniesionej szkody. W niniejszej sprawie naprawienie szkody poprzez przywrócenie do stanu poprzedniego jest możliwe z technicznego punktu widzenia i opłacalne przy uwzględnieniu faktu, że koszt naprawy, prowadzącej do definitywnego usunięcia szkód, jest niższy, aniżeli wartość techniczna budynku. Odpowiednia suma w rozumieniuart. 363 k.c.sprowadza się zatem do wartości prac, niezbędnych do przywrócenia budynku do stanu poprzedniego w drodze rektyfikacji i kosztów towarzyszących, koniecznych do poniesienia przy wykonywaniu robót, jak koszt wynajmu lokalu zastępczego i przeprowadzki na czas wykonywania prac. Koszty te, jak wynika z opinii, wynoszą 496.163,22 zł brutto.
Z tego względu powództwo podlegało w całości uwzględnieniu. O odsetkach za opóźnienie orzeczono na podstawieart. 481w zw. zart. 455 k.c., a jako daty wymagalności żądania pierwotnego oraz żądania w części, o jaką zostało rozszerzone w toku procesu przyjmując wskazano dzień następujący po dniu doręczenia pozwu i pisma o modyfikacji żądania.
O kosztach procesu o rzeczono na podstawieart. 98 k.p.c., a o nieuiszczonych kosztach sądowych na podstawie art. 113 ust. 1 u.k.s.c.
W apelacji pozwana zarzucając naruszenieart. 481 § 1 k.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, zaskarżyła wyrok w zakresie rozstrzygnięcia o odsetkach za opóźnienie od daty wyrokowania, wnosząc również o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.
Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja nie była uzasadniona.
Okoliczności faktyczne sprawy są bezsporne, w szczególności co do zasady i wysokości odszkodowania należnego powodom za szkody wywołane ruchem zakładu górniczego pozwanej spółki. W zakresie bowiem należności głównej wyrok Sądu Okręgowego się uprawomocnił, a istota apelacji sprowadza się wyłączenie do zakwestionowania roszczenia o ustawowe odsetki za opóźnienie od zasądzonego świadczenia pieniężnego w wysokości 496.163,22 zł. Stanowisko apelującej w tym zakresie jednak nie jest uzasadnione.
Odpowiedzialność z tytułu szkód górniczych ma charakter odpowiedzialności deliktowej (art. 415 k.c.), a tego rodzaju zobowiązanie – bezterminowy. Postawienie wierzytelności z tego tytułu w stan wymagalności wymaga wykonania przez wierzyciela uprawnienia prawo kształtującego, o jakim mowa wart. 455 k.c.Tymże świadczeniem może być odpis pozwu, tudzież pismo procesowe zawierające jego rozszerzenie, o ile zostały te pisma doręczone dłużnikowi – pozwanemu w procesie. Taki przypadek miał miejsce, a Sąd pierwszej instancji zasądził od pozwanej odsetki za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanej odpisu pozwu i jego rozszerzenia.
Nie można zgodzić się z taką interpretacjąart. 481 § 1 k.c., zgodnie z którą uwzględnienie postanowieńart. 363 § 2w zw. zart. 361 § 2 k.c.prowadzi do wniosku, iż powodom przysługują odsetki za opóźnienie od daty wydania wyroku. Drugi z wymienionych tutaj przepisów realizuje zasadę pełnej kompensacji szkody, nakazując ustalenie jej wysokości według cen z daty ustalenia odszkodowania. Obowiązek zapłaty odsetek za opóźnienie łączy się natomiast z nieprawidłowym wykonaniem zobowiązania do naprawienia szkody. Obowiązek zapłaty odsetek pełni jednocześnie funkcję prewencyjną i motywującą dłużnika do terminowego spełnienia świadczenia. Dlatego też ustalenie odszkodowania według cen z chwili wyrokowania (art. 316 § 1w związku zart. 363 § 2 k.c.) nie stoi na przeszkodzie zasądzeniu odsetek od daty opóźnienia, które w przypadku świadczeń, których termin spełnienia nie jest oznaczony i nie wynika z właściwości zobowiązania, należy łączyć z wezwaniem do zapłaty na podstawieart. 455 k.c.Dlatego też Sąd Okręgowy nie naruszył wskazanych w apelacji i jej uzasadnieniu przepisów prawa materialnego.
Mając na względzie te okoliczności na podstawieart. 385 k.p.c.orzeczono jak na wstępie.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono w oparciu oart. 98 § 1 i 3 oraz art. 99 k.p.c., zasądzając od pozwanego na rzecz powódki 2.700 zł tytułem wynagrodzenia radcowskiego (§ 2 pkt 5w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).