Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 603/22
Data wyroku: 2023-02-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Barbara Bojakowska
Słowa kluczowe: Depozyt sądowy
Podstawa prawna: art. 693 ^20^ kpc

Sygn. akt I Ca 603/22

POSTANOWIENIE
Dnia 9 lutego 2023 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Barbara Bojakowska
po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2023 roku w Sieradzu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z urzędu
z udziałemR. B.iE. S.
o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu
na skutek apelacji uczestniczki postępowaniaE. S.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli
z dnia 24 października 2022 roku, sygn. akt I Ns 1010/22
postanawia:

1
uchylić zaskarżone postanowienie w całości i umorzyć postępowanie w sprawie;

2
ustalić, że każdy zainteresowany ponosi koszty związane ze swoimudziałem w postępowaniu apelacyjnym w granicach przez siebie dotychczas wydatkowanych.

Sygn. akt I Ca 603/22

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli w sprawie z urzędu,z udziałemR. B.iE. S.o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu, stwierdził likwidację, na rzecz Skarbu Państwa, niepodjętego depozytu w wysokości2687 zł z odsetkami, złożonego na podstawie prawomocnego postanowieniaSądu Rejonowego w Zduńskiej Woli Wydział I Cywilny z 14 czerwca 2019 r. w sprawie sygn. akt I Ns 679/19 (kwota zaksięgowana depozyty sygnatura znana PLN(...)pod poz.(...)w dniu 13 sierpnia 2019 nr dowodu wpłaty(...). WB(...)poz. 4) i wykonanie likwidacji depozytu zlecił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego wZ.(pkt 1 i 2).

Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski, których istotne elementy przedstawiają się następująco:

Postanowieniem z 14 czerwca 2019 r. wydanym w sprawie sygn. I Ns 679/19 sąd zezwoliłE. S.na złożenie do depozytu sądowego 2687 zł, którą to kwotę należało wypłacićR. B.. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wskazana kwota stanowi spłatę udziału spadkowegoR. B., której miejsce pobytu jest nieznane,a tym samym spełnienie świadczenia do rąk własnych nie jest możliwe.
W wykonaniu postanowienia na tablicy ogłoszeń Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli oraz Urzędu MiastaZ.wywieszono na okres 14 dni ogłoszenie zawiadamiająceo zezwoleniu na złożenie do depozytu sądowego kwoty pieniężnej na okres 3 lat oraz wzywające uprawnionąR. B.do jej odbioru w terminie 3 lat od daty ukazania się ogłoszenia, pod rygorem orzeczenia przepadku zdeponowanej kwoty na rzecz Skarbu Państwa. Powyższe ogłoszenie było wywieszone na tablicy ogłoszeń w budynku Urzędu Miasta wZ.w okresie od 9 lipca do 24 lipca 2019 r., zaś na tablicy ogłoszeńw budynku tut. Sądu w okresie od 5 lipca do 22 lipca 2019 r..
UprawnionaR. B.w terminie 3 lat od daty wezwania nie zgłosiła siędo odbioru depozytu sądowego.
Sąd wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzęduna podstawieart. 69320k.p.c.i stwierdził, że zasady i tryb likwidacji niepodjętych depozytów znajdujących się w dyspozycji jednostek sektora finansów publicznych szczegółowo regulujeustawa z 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów(Dz. U. z 2006,Nr 208, poz. 1537 ze zm.).
Kolejno zwrócono uwagę na art. 2 pkt 1a, art. 4 ust. 1, art. 9 ust. 2, art. 4 ust. 2,art. 6 ust. 5 ww. ustawy oraz w szczególności podniesiono, że zgodnie z tym ostatnim przepisem, w przypadku braku możliwości doręczenia wezwania do odbioru depozytulub nieustalenia uprawnionego, przechowujący depozyt jest obowiązany dokonać wezwania poprzez jego wywieszenie na tablicy informacyjnej w swojej siedzibie na okres 6 miesięcya jeżeli szacunkowa wartość depozytu przekracza kwotę 5000 zł, przechowujący depozyt zamieszcza również ogłoszenie w dzienniku poczytnym w danej miejscowościlub w Biuletynie Informacji Publicznej.
Według sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie został złożony wnioseko podjęcie kwoty z depozytu w terminie wyznaczonym przez sąd (3 lata) przez podmiotydo tego uprawnione zgodnie z postanowieniem z 14 czerwca 2019 r. wydanym w sprawieI Ns 679/19, tj. zarówno przez wierzycielaR. B.(art. 69314k.p.c.), jak i przez dłużnikaE. S., która mogła żądać zwrotu depozytu jeżeli wierzycielR. B.nie żądała wydania depozytu (art. 69311k.p.c.). W związku z czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Sąd zaznaczył również, iż zgodnie zart. 470 k.c.ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia. Oznacza to, iż ważne złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego zrównane jest ze skutkami spełnienia świadczenia i powoduje wygaśnięcie zobowiązania, bez konieczności spełnienia dodatkowych przesłanek do osiągnięcia tego skutku. Tym samym dla sądu, świadczenieE. S.jest spełnione względemR. B., pomimo stwierdzenia likwidacji niepodjętego depozytu i przepadku złożonej kwoty na rzecz Skarbu Państwa i wbrew rozumowaniu wnioskodawczyni nie powoduje jego ponownego spełnienia. Z ekonomicznego punktu widzenia dla sądu toR. B.utraciła kwotę 2687 zł, nie zaśE. S..
Apelacjęod postanowienia wniosła uczestniczka postępowaniaE. S.,która w złożonym środku zaskarżenia wniosła o to, aby zmieniono decyzję Sądu Rejonowego i zwrócono jej depozyt. Skarżąca podniosła, że o decyzji sądu dowiedziała się dopieropo doręczeniu jej niniejszego orzeczenia, wskazując, że wcześniej nikt z sądu nie kontaktował się z nią w tej sprawie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie, czego konsekwencją było uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania.
Przede wszystkim trzeba zauważyć, że w toku postępowania o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu sąd ustala w pierwszej kolejności, czy osoba uprawniona do depozytu została wezwana. Po drugie sąd musi sprawdzić, czy wezwanie to było prawidłowe.Po trzecie kontroluje, czy upłynął bezskutecznie 3-letni termin do odbioru depozytu(por. K. Markiewicz, Postępowanie w sprawach depozytowych, s. 304 i n.).
Oceniając się do kwestii skuteczności doręczenia wezwania do odbioru depozytu sąd musi stwierdzić, kto i w jakich okolicznościach mógł rzecz odebrać. W przypadku, gdy nie było znane miejsce zamieszkania osoby uprawnionej, sąd powinien ustalić, czy podjęte były czynności zmierzające do uzyskania tych danych, a więc ustalenia podmiotów, którzy nie byli znani w ogóle.
Kolejną czynnością podlegającą kontroli sądu jest czas ogłoszenia, które powinno nastąpić nie wcześniej niż po upływie trzech lat od zdeponowania i polegać na wywieszeniu na tablicy informacyjnej przez okres co najmniej 6 miesięcy.
Ponadto niezbędne jest też ustalenie momentu, z którym nastąpiło doręczenie wezwania do odbioru, a następnie, czy w terminie określonym wart. 4 ust. 2 ustawyo likwidacji niepodjętych depozytów, depozyt nie został odebrany, gdyż tylkoco do nieodebranej w tym terminie rzeczy można orzec jej likwidację.
Zwrócić należy również uwagę, że postępowanie w sprawie o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu może zostać wszczęte także z urzędu. Powszechnie przyjmuje się,że użyte w treści omawianego przepisu sformułowanie „sąd może wszcząć postępowaniez urzędu" nie oznacza, że możliwość wszczęcia przedmiotowego postępowania została pozostawiona swobodnemu uznaniu sądu. Należy raczej przyjąć, iż sąd po powzięciu informacji o spełnieniu przesłanek likwidacji powinien wszcząć takie postępowanie(por. W. Siedlecki, Z. Świeboda).
Wskazać też należy, że zgodnie zart. 9 ust. 2 ustawy o likwidacji niepodjętych depozytówwszczęcie postępowania z urzędu może nastąpić wyłącznie wtedy,gdy depozytariuszem jest sąd. Po upływie terminów likwidacyjnych przewodniczącemu wydziału powinny być przedłożone akta sprawy o złożeniu przedmiotu świadczeniado depozytu, wskazujące jednocześnie na wezwanie uprawnionego do odbioru (art. 4 ww.. ustawy). Dane zawarte w wymienionych aktach powinny stanowić wystarczający materiałdla oceny, czy doszło do spełnienia przesłanek uprawniających do likwidacji depozytu,a tym samym uzasadniać wszczęcie postępowania z urzędu. Wszczęcie postępowaniaw sprawie o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu następuje z chwilą wydania postanowienia w tym przedmiocie lub podjęcia przez sąd pierwszej czynności przygotowawczej zmierzającej do rozstrzygnięcia sprawy (zob.K. M.; por. takżeW. S.,Z. Ś.).
Mając powyższe na uwadze oraz trzeba stwierdzić, że Sąd Rejonowy wydając skarżone postanowienie dopuścił się błędów natury formalnej, które prowadziły do uchylenia takiego rozstrzygnięcia.
W ocenie sądu II instancji, z akt sprawy nie wynika, aby sąd I instancji podjął odpowiednie kroki zmierzające do ustalenia uprawnionego do depozytu oraz jego miejsca zamieszkania, nie ma informacji, czy zwrócił się do odpowiednich organów o jakich mowaw art. 6 ust. 3 ww.. ustawy, gdyż z niewystarczające, w świetle wskazanej regulacji prawnej, należy uznać działania sądu, które sprowadziły się jedynie do wezwania uprawnionej na adres ustalony w PESEL – SAD i następnie dokonania ogłoszenia poprzez obwieszczenie publicznew budynku sądowym i w urzędzie miasta.
Trzeba też podnieść, że w realiach sprawy doszło do naruszeniaart. 6 ust. 5 ww. ustawy, gdyż sąd dokonując ogłoszenia w swojej siedzibie, uczyniłto na okres 14 dni (k. 7 – 7 verte), a nie na okres 6 miesięcy.
Powyższa sytuacja odnosi istotne skutki na bieg trzyletniego terminu do odbioru depozytu, o którym mowa w art. 4 ust. 2 ww. ustawy, gdyż jego bieg rozpoczyna siępo upływie sześciu miesięcy, przez które ogłoszenie powinno być wywieszone na tablicy informacyjnej w siedzibie organu przechowującego depozyt i dopiero, gdy upłynie termin sześciomiesięczny, ma miejsce taki skutek, jakby osoba uprawniona otrzymała wezwanie.
Zwrócić trzeba przy tym uwagę, że czynność wezwania do odbioru depozytu w trybie ogłoszenia nie polega tylko na wywieszeniu ogłoszenia w określonej dacie, ale równieżna jego utrzymywaniu na tablicy informacyjnej przez okres 6 miesięcy. Skorodla skuteczności opisywanej czynności wymagany jest stan utrzymywania ogłoszeniana tablicy ogłoszeń przez 6 miesięcy, to dopiero po upływie tego terminu można przyjąć,że czynność została dokonana, a tym samym, że doszło do skutecznego wezwania do odbioru depozytu.
W oparciu o powyższe, zdaniem sądu II instancji, przyjąć trzeba, że termindo likwidacji depozytu będącego przedmiotem niniejszej sprawy jeszcze nie upłynął, a zatem bezprzedmiotowym było wszczynanie przez Sąd Rejonowy tego postępowania.
Likwidacja depozytu jest bowiem potwierdzeniem ziszczenia się ustawowo określonych warunków pozwalających na orzeczenie z mocy prawa jego przejścia na rzecz Skarbu Państwa ze wskazaniem daty, w której ten skutek wystąpił.
Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawieart. 386 § 3 k.p.c.w zw.zart. 13 § 2 k.p.c.koniecznym było uchylenie zaskarżone postanowienia w całościi umorzenie postępowania, gdyż stosownie doart. 355 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., wydanie orzeczenia o likwidacji depozytu było w okolicznościach sprawy niedopuszczalne,o czym orzeczono jak w punkcie 1 sentencji.
W tym stanie rzeczy odnoszenie się do zarzutów apelującej stało się bezprzedmiotowe. Marginalnie należy jednak zauważyć, że nie ma racji apelująca, że Sąd powinien ją zawiadomić o niepodjętym depozycie.
Obecnie skarżąca może zelżyć wniosek o zwrot niepodjętego depozytu, z tym , ze musi się liczyć z tym , że jej zobowiązanie wobecR. B.nie wygaśnie.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w punkcie 2 sentencji,na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.uznając, że każdyz zainteresowanych ponosi koszty postępowania apelacyjnego w granicach przez siebie dotychczas wydatkowanych.