Sąd Apelacyjny w Poznaniu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 120/24
Data wyroku: 2024-08-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 120/24

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego wP.z dnia(...)roku, w sprawie o sygn. akt(...).

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ inny (pełnomocnik wnioskodawców)

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany wart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

---------

---------

---------

------

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

-----

-------

------

-----

-----

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

---------

---------

---------

0.1s2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

-----

-----

-----

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1

1
W zakresie zasądzonego zadośćuczynienia: obraza przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 7 k.p.k.poprzez dowolną ocenę dowodów i wyciagnięcie z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wniosków sprzecznych z zasadami prawidłowego rozumowania, doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy i uznanie, że zasądzone zadośćuczynienie spełnia cel i wymogi określone w art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w przypadku krzywdN. I.doznanych wskutek pozbawienia jej wolności w okresie od(...). w związku z jej działalnością na rzecz niepodległego bytuP.;

2
W zakresie zasądzonego zadośćuczynienia: obraza prawa materialnego, tj.art. 445 § 1 k.c.w zw. zart. 445 § 2 k.c.orazart. 448 k.c.w zbiegu z art. 8 ust. 1 ustawy lutowej poprzez błędne przyjęcie, że zasądzona kwota zadośćuczynienia jest kwota odpowiednią w przypadku krzywdN. I.doznanych wskutek pozbawienia jej wolności w okresie od(...)w związku z jej działalnością na rzecz niepodległego bytuP.;

3
W zakresie zasądzonego zadośćuczynienia: obraza prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. zart. 445 § 1 k.c.poprzez błędne ich zastosowanie skutkujące uznaniem, iż w okolicznościach niniejszej sprawy suma odpowiednią zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przezN. I.jest kwota 30.000 zł, podczas, gdy sąd I instancji nie uwzględnił we właściwy sposób wszystkich istotnych okoliczności, które w sposób wyjątkowy miały wpływ na wymiar krzywd matki i zony wnioskodawców, a w konsekwencji na wysokość zadośćuczynienia, tj. okoliczności zatrzymania i warunków w jakich Represjonowana odbywała izolację, skutków psychicznych i zdrowotnych osadzenia, niewyobrażalnego strachu o utrzymanie zagrożonej ciąży i zdrowie dziecka, obawy o dalszą przyszłość, zdrowie i życie, niepewności co do okresu izolacji, skali moralnego pokrzywdzenia;

4
W zakresie odsetek: obraza prawa materialnego, tj.art. 481 § 1 k.c.poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie od zasądzonej kwoty sumy odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, pomimo, iż takie żądanie zostało zgłoszone we wniosku inicjującym postępowanie

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja pełnomocnika wnioskodawców okazała się zasadna jedynie w zakresie zarzutu dotyczącego zasądzonych przez sąd I instancji odsetek od kwoty zadośćuczynienia (vide: zarzut opisany wyżej w punkcie 4). Stwierdzić należy, że w tej kwestii rację miała skarżąca wskazując, iż określenie użyte przez sąd okręgowy w punkcie 1 zaskarżonego wyroku: „ustawowe odsetki” jest błędne. Sąd rozstrzygający kwestię odsetek od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia winien określić je jako ustawowe odsetki za opóźnienie. Uwzględniając tenże zarzut sąd apelacyjny dokonał stosownej korekty zaskarżonego orzeczenia.
W pozostałej części, a zatem odnośnie zarzutów apelacyjnych opisanych wyżej w punktach: 1-3, sąd apelacyjny nie podzielił wywodów skarżącej. Zarzuty te zostaną omówione poniżej łącznie.
Apelująca nie kwestionuje ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd okręgowy w zakresie sytuacji rodzinnej i zawodowejN. I., jej działalności w strukturach(...), która to działalność nosiła znamiona podejmowanej na rzecz niepodległego bytuP., faktu zatrzymania i pozbawienia wolności, długości izolacjiN. I.i jej warunków. Sąd odwoławczy również w pełni te ustalenia podziela. Zostały one poczynione w oparciu o pełen materiał dowodowy i na podstawie prawidłowej jego oceny. Zauważyć należy, że skarżąca nie czyni zarzutów sądowi I instancji w zakresie oceny dowodów, które legły u podstaw ustalenia stanu faktycznego w analizowanej sprawie. Ocena ta została bowiem została dokonana z uwzględnieniem reguł wynikających zart. 7 k.p.k., jest oceną wszechstronną i bezstronną, nie narusza granic oceny swobodnej, jest zgodna z zasadami wiedzy i doświadczeniem życiowym oraz nie zawiera błędów faktycznych lub logicznych.
Zarzuty podniesione w apelacji pełnomocnika wnioskodawców sprowadzają się do wytknięcia sądowi okręgowego błędów w ocenie rozmiaru krzywdy, jakiej doznałaN. I.na skutek pozbawienia jej wolności w warunkach i okolicznościach prawidłowo ustalonych przez sąd I instancji.
Postępowanie niniejsze jest bardzo ubogie dowodowo jeśli chodzi o szczegółowe ustalenie w jakich warunkach bytowychN. I.odbywała izolację, jaki miało to wpływ na jej psychikę, na ile otrzymywała ona konieczną pomoc medyczną w związku z zagrożoną ciążą, na czym owo zagrożenie ciąży polegało, jaki wpływ na dalsze życie i stan psychicznyN. I.miało pozbawienie jej wolności w okresie od(...)Z zeznań wnioskodawców wynika jedynie:„O tym jakie były warunki nie rozmawialiśmy (…). Teściowa przynosiła żonie jakieś jedzenie”(zeznaniaA. I.),„Mama niechętnie opowiadała o tym. Mówiła, że bała się żebym urodził się zdrowy”(zeznaniaM. I.),„Żona miała potem nerwicę. Nie leczyła się; kiedyś się tego nie leczyło”(zeznaniaA. I.). Tak lakoniczne dowody nakazywały, przy miarkowaniu krzywdy, jakiej doznałaN. I., uwzględnić typowe następstwa tymczasowego aresztowania w sytuacji żony, matki, kobiety w zagrożonej ciąży. Tak też uczynił sąd okręgowy i ze stanowiskiem tym należy się w pełni zgodzić.
Wbrew stanowisku skarżącej sąd I instancji przywiązał dużą wagę do faktu, żeN. I.z powodu pozbawienia wolności nie miała kontaktu z mężem i dzieckiem, które zostało pod opieką babci, co stanowiło silne przeżycie emocjonalne, a także, co najważniejsze, uwzględnił fakt, iż była ona w początkach ciąży, pełna obaw o życie i zdrowie nienarodzonego dziecka, zwłaszcza, że ciąża była zagrożona. Uwzględnił z drugiej strony również fakt, że pozbawienieN. I.wolności trwało(...)dni.
Ustalenie jaka kwota zadośćuczynienia w konkretnych okolicznościach jest "odpowiednia" należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego. Istotne jest to, aby wszystkie relewantne okoliczności sprawy zostały wzięte pod uwagę, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Kwota przyznana wnioskodawcom jest adekwatna do poziomu doznanych krzywd i upokorzeń i nie jest rażąco wygórowana, a zarazem nie stanowi źródła bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd I instancji miał przy tym na względzie panujące w społeczeństwie stosunki majątkowe, siłę nabywczą pieniądza i ustalił wysokość wynagrodzenia za krzywdy na realnym, rozsądnym poziomie, rozważając nie tylko subiektywne doznania Represjonowanej i wnioskodawców, ale także ich obiektywny kontekst historyczny (na kwestie te zwrócił uwagę Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia(...)roku sygn. akt(...))
W świetle powyższego uznać należało, że wyrok sądu okręgowego w zakresie wysokości przyznanego na rzecz wnioskodawców zadośćuczynienia jest słuszny.
Wnioskodawcy nie wykazali dlaczego podstawą miarkowania krzywd, jakich doznałaN. I., a w konsekwencji wysokości zadośćuczynienia miałoby być aktualne przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w(...)roku, tj. 7.670,12 zł.

Wniosek

1
zmiana zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz wnioskodawców dalszej kwoty 108.062,16 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przezN. I.wskutek pozbawienia jej wolności w okresie od(...)w związku z jej działalnością na rzecz niepodległego bytuP.wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

2
zmiana zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz wnioskodawców ustawowych odsetek za opóźnienie od zasądzonej kwoty 30.000 zł zadośćuczynienia

ewentualnie
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy wP.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Niezasadność zarzutów podniesionych przez skarżącą w punktach I.1 i I.2 apelacji (punkty 1-3 opisane w tabeli 3.1 niniejszego uzasadnienia).
Zasadność zarzutu podniesionego przez skarżącą w punkcie II.1 apelacji (punkt 4 opisany w tabeli 3.1 niniejszego uzasadnienia).
Brak podstaw do dalszej zmiany bądź uchylenia zaskarżonego wyroku z urzędu.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

-----

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

--------

4

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

0.1Całość zaskarżonego wyroku, za wyjątkiem zmiany opisanej w punkcie 1 wyroku sądu apelacyjnego – w zakresie ustawowych odsetek za opóźnienie od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Sąd odwoławczy po dokonaniu analizy dokumentów zebranych w aktach sprawy w pełni zaakceptował stanowisko sądu I instancji co do ustaleń faktycznych i w konsekwencji co do wysokości zasądzonego zadośćuczynienia i przyjął je za własne, co szczegółowo zostało uzasadnione w treści powyższych rozważań.
Nadto wskazać należy, iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane wart. 439 § 1 k.p.k.iart. 440 k.p.k., które byłyby podstawą do ingerencji z urzędu w zaskarżone rozstrzygnięcie.

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.11.

Przedmiot i zakres zmiany

Rozstrzygnięcie sądu I instancji w zakresie ustawowych odsetek od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia.
Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że przyjął, iż zasądzone w punkcie 1 na rzecz wnioskodawców zadośćuczynienie obejmuje ustawowe odsetki za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Zwięźle o powodach zmiany

Sąd apelacyjny uznał za zasadny zarzut apelacji co do nieprawidłowego rozstrzygnięcia w zakresie odsetek od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia – sąd I instancji wskazał, iż są to ustawowe odsetki, zamiast prawidłowo określić je jako „ustawowe odsetki za opóźnienie”.

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

-----

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

-----

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

-----

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

-----

4.1.

-----

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

-----

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

-----

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

-----

-----

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

3.

Koszty sądowe za postępowanie odwoławcze, zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytuP.(t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2099 ze zm.) ponosi Skarb Państwa, stąd rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku sądu apelacyjnego.

6

PODPIS

A. A.K. P.M.

0.11.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik wnioskodawców

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Rozstrzygnięcie oddalające wniosek ponad zasądzoną kwotę 30.000 złotych oraz w zakresie ustawowych odsetek od zasądzonego zadośćuczynienia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany wart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana