Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 423/23
Data wyroku: 2023-10-31 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Oszustwo
Podstawa prawna: art. 286§1 kk

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 423/23

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 26 kwietnia 2023 roku sygnatura akt II K 14/23

1.2. Podmiot wnoszący apelację

oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

oskarżyciel posiłkowy

oskarżyciel prywatny

obrońca

oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

na korzyść
na niekorzyść

w całości

w części

co do winy

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany wart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego
zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

art. 439 k.p.k.

brak zarzutów

1.4. Wnioski

uchylenie

zmiana

2. USTALENIE FAKTÓW W ZWIĄZKU Z DOWODAMIPRZEPROWADZONYMI PRZEZ SĄD ODWOŁAWCZY

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu

z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające

znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu

z pkt 2.1.1

albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH

ZARZUTÓW I WNIOSKÓW

Lp.

Zarzuty

Zgłoszone w apelacji obrońcy zarzuty:
1. obrazy przepisów prawa procesowego:art. 4 i art. 7 kpk;
2. błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia.
Zgłoszony w apelacji oskarżonego zarzut:
3. błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia.

zasadny
częściowo zasadne
niezasadne

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Ad. 1, 2 i 3.
Swojego celu nie mogą osiągnąć zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych mające polegać na nieuprawnionym przyjęciu, iż oskarżony chciał doprowadzić pokrzywdzonego niekorzystnego rozporządzenia mieniem w konsekwencji niekorzystnej dla niego oceny dowodów zgromadzonych w sprawie - oceny, która zdaniem skarżących miała nastąpić w wyniku obrazy przepisów postępowania tj.art. 4 kpkiart. 7 kpk.
Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim zasadnie przypisałA. S.sprawstwo zarzucanego mu czynu, gdyż w sposób uprawniony oparł się na dowodach obciążających oskarżonego odmawiając jednocześnie wiary tej części jego wyjaśnień, w której próbuje on całą odpowiedzialność za nie zrealizowanie przedsięwzięcia gospodarczego w postaci prowadzenia lokalu gastronomicznego w budynku zlokalizowanym na działce położonej przyulicy (...)wP.przerzucić na pokrzywdzonego. Niezależnie bowiem od tego, że oczywistym jest, iż w interesieA. S.było to, abyH. A.zainwestował w lokal należący oskarżonego i opłacał czynsz za jego wynajęcie, to najistotniejszą w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że przy zawieraniu umowy najmu oskarżony zataił przed pokrzywdzonym fakt, że budynek w którym miała być prowadzona działalność gospodarcza jest objęty decyzją rozbiórkową. Wbrew temu co podnosi obrońca nie ulega najmniejszym wątpliwościom to, że w obrocie prawnym w dalszym ciągu pozostaje decyzja(...)z 7 kwietnia 1995 roku nr(...)
(...)nakazująca rozbiórkę samowolnie częściowo wybudowanego budynku murowanego zlokalizowanego w południowej części działki położonej przyul. (...). Wskazują na to wprost zeznaniaW. G.(por. k. 120-121 i 467). Ponadto oskarżony z pewnością miał świadomość istnienia ww. decyzji gdyż jak wynika z zeznań wymienionego przed chwilą świadkaA. S.próbował najpierw bezskutecznie uzyskać pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego budynku, a później daremnie wzruszyć decyzję rozbiórkową poprzez wszczęcie postępowania o jej uchylenie i stwierdzenie wygaśnięcia. Pomimo tego,A. S.prowadził negocjacje i zawarł z pokrzywdzonym umowę najmu lokalu położonego w przedmiotowym budynku i w ten sposób wyzyskał błądH. A.(brak wiedzy o ww. decyzji rozbiórkowej). Efektem tego zaś było zainwestowanie przez pokrzywdzonego pieniędzy w kwocie objętej zarzutem na poczet umowy oraz adaptację lokalu i instalację w nim odpowiedniego sprzętu w celu prowadzenia działalności gastronomicznej (niekorzystne rozporządzenie mieniem). Z punktu widzenia doświadczenia życiowego nie może natomiast ulegać wątpliwościom, że nikt rozsądny, a zwłaszcza cudzoziemiec nie wynajmie na kilka lat i nie zainwestuje w lokal w budynku przeznaczonym do rozbiórki, który nie ma decyzji na użytkowanie. Tym samym oskarżony zataił przed pokrzywdzonym bardzo istotną okoliczność, która bez wątpienia miała kluczowe znaczenie dla zawarcia umowy przezH. A.i wydatkowania na ten cel środków finansowych. Pokrzywdzony przecież, gdyby tylko miał wiedzę o decyzji rozbiórkowej z pewnością w ogóle nie zawarłby umowy, a następnie nie poczyniłby nakładów z nią związanych. W sytuacji bowiem jak tylko się dowiedział o powyższym natychmiast chciał się wycofać z przedsięwzięcia i zabrać z lokalu co się tylko da i jedynie na skutek zmiany zamków przez oskarżonego okazało się to niemożliwe. W tym stanie rzeczy dojść należy do wniosku, że zachowanie oskarżonego wyczerpało znamiona przestępstwa oszustwa określonego wart. 286 § 1 kk. Sąd Okręgowy zmodyfikował jedynie opis czynu przypisanegoA. S., gdyż w zachowaniu oskarżonego chodziło tak naprawdę o wyzyskanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej błędu pokrzywdzonego (braku wiedzy o decyzji rozbiórkowej) przy zawieraniu umowy najmu i poczynieniu nakładów z tym związanych, a nie kwestię tego, czy oskarżony zamierzał się wywiązać z umowy najmu. W związku z tym, bezprzedmiotowe są zarzuty obrońcy dotyczące zamiaru wywiązania się z umowy ze stronyA. S.. Kwestia zaś realnych możliwości prowadzenia działalności gospodarczej słusznie została oceniona negatywnie. Pokrzywdzony bowiem najpierw otrzymał telefoniczną informację z Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego, że w związku z przeznaczeniem lokalu do rozbiórki nie otrzyma odpowiedniego „pozwolenia” (por. k. 53 odw.). Później zaś pisemnie został poproszony o przedłożenie dokumentu potwierdzającego zmianę stanu prawnego części budynku (samowolnie wybudowanej) przeznaczonego na lokal gastronomiczny. Oczywistym jest natomiast, żeH. A.nie był w stanie przedłożyć takiego dokumentu, a z istoty wezwania, które otrzymał wynikało, iż jest on niezbędny do odbioru lokalu gastronomicznego przez Powiatowy Inspektorat Sanitarny. Tym samym twierdzenia oskarżonego i jego obrońcy jakoby nie było żadnych przeszkód prawnych do realizacji umowy słusznie uznane zostały za nieprzekonujące, gdyż nie przystają one do realiów niniejszej sprawy. Wynajęcie z kolei lokalu położonego w budynku przeznaczonym do rozbiórki i zatajenie tego faktu przed najemcą z pewnością stanowiło świadome wyzyskanie błędu przez oskarżonego, który działając w ten sposób w celu osiągniecia korzyści majątkowej doprowadził pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.
Reasumując powyższe, zdaniem sądu odwoławczego nie ma podstaw do tego, aby podzielić tezy obrony, że oskarżony nie zamierzał „oszukać” pokrzywdzonego, gdyż ewidentnie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej zataił przedH. A.istotną okoliczność w postaci decyzji rozbiórkowej, która bez wątpienia miała kluczowe znaczenie dla zawarcia i możliwości realizacji umowy najmu lokalu. Rezultatem zaś tego było niekorzystne rozporządzenie mieniem ze strony pokrzywdzonego, który zainwestował pieniądze na poczet umowy oraz adaptację lokalu i instalację w nim odpowiedniego sprzętu w celu prowadzenia działalności gastronomicznej.
Sąd I instancji ma ustawowo zagwarantowaną swobodę w ocenie przeprowadzonych dowodów i ocena ta podlega ochronie przewidzianej wart. 7 kpkdopóty, dopóki nie zostanie wykazana jej błędność. Jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie, przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochronąart. 7 kpkwtedy, gdy: jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 kpk) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 kpk); stanowi wynik rozważenia wszystkich tych okoliczności, przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 kpk); jest wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego - argumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1 kpk); (por.m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 24 lutego 2011 r. w sprawie III KK 382/2010 r., z 7 lipca 2010 r. w sprawie II KK 147/2010, z 13 czerwca 2007 r. w sprawie V KK 5/2007, z 25 września 2002 r. w sprawie II KKN 79/2000 oraz wyroki Sądu Najwyższego z: 22 lutego 1996 r. w sprawie II KRN 199/95, 9 listopada 1990 r. w sprawie WRN 149/90). Sąd odwoławczy rozpoznający apelację dokonuje natomiast kontroli swobodnej oceny dowodów dokonanej przez Sąd pierwszej instancji (porównaj: T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie karne, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2003 r., s. 90 - 94; S. Waltoś, Proces karny - zarys systemu, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2003 r., s. 255 - 259). Może przy tym poprzestać na odwołaniu się do rozważań Sądu I instancji, gdy zarzuty apelacji ograniczają się do gołosłownej polemiki z oceną Sądu (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2021 r. w sprawie II KK 170/21).
W przeciwieństwie do tego, co zostało zarzucone w apelacjach, Sąda quonależycie zweryfikował wyjaśnienia oskarżonego. W sposób uprawniony obalona została wersjaA. S., w świetle której miało nie być przeszkód prawnych prowadzenia lokalu gastronomicznego w wynajętym lokalu, a to sam pokrzywdzony wycofał się z przedmiotowego przedsięwzięcia gospodarczego.
Sąd I instancji dokonując oceny dowodów nie naruszyłart. 7 kpk. Wbrew bowiem nieuprawnionym twierdzeniom apelacji z treści całokształtu pisemnych motywów wyroku wynika, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Przeprowadzona zaś ocena materiału dowodowego mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów, gdyż pozostaje w zgodzie z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Apelacje zaś obrońcy i oskarżonego stanowią w istocie rzeczy jedynie wybiórczą polemikę z ustaleniami sądu rejonowego, która kompletnie pomija fakt zatajenia przez oskarżonego przy zawieraniu umowy bardzo istotnej okoliczności w postaci decyzji rozbiórkowej i kluczowego znaczenia tego faktu dla zawarcia kontaktu i nakładów na jego realizację.

Wnioski

O zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu albo ewentualnie o jego uchylenie.

zasadny
częściowo zasadny
niezasadne

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z uwagi na to, że zarzuty apelacji obrońcy oraz odwołanie oskarżonego okazały się niezasadne, to wnioski również nie zasługiwały na uwzględnienie.

4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Mając na uwadze rozważania opisane w punkcie 3 Sąd Okręgowy zmienił opis czynu przypisanegoA. S.przyjmując, iż polegał on na tym, że oskarżony w okresie od 15 stycznia do 2 marca 2018 roku wP.(woj.(...)), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniemH. A.w kwocie 51 588,51 zł w ten sposób, że pomimo wiedzy odnośnie decyzji(...)z 7 kwietnia 1995 roku nr(...)(...)nakazującej rozbiórkę samowolnie częściowo wybudowanego budynku murowanego zlokalizowanego w południowej części działki położonej przyul. (...), zawarł z pokrzywdzonym w dniu 15 stycznia 2018 roku umowę wynajmu lokalu użytkowego znajdującego w ww. budynku, wyzyskując w ten sposób jego błąd - brak wiedzy - odnośnie ww. decyzji rozbiórkowej, co miało istotne znaczenie dla zawarcia i możliwości realizacji przedmiotowej umowy, w wyniku czego najemca zainwestował pieniądze w wymienionej powyżej kwocie na poczet umowy oraz adaptację lokalu i instalację w nim odpowiedniego sprzętu w celu prowadzenia działalności gastronomicznej.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Omówiono powyżej w punkcie 3.

5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zaskarżony wyrok w części, która nie została zmieniona.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Zarzuty apelacji obrońcy oraz odwołanie oskarżonego okazały się niezasadne, a brak było podstaw do orzekania poza ich granicami.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

Opis czyny przypisanego oskarżonemu.

Zwięźle o powodach zmiany

Omówiono powyżej w punkcie 3.

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Przytoczyć okoliczności

6. KOSZTY PROCESU

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Przytoczyć okoliczności

3
4

Mając na uwadze orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (uznające za niekonstytucyjne różnicowanie wysokości stawek pomiędzy obroną z wyboru, a pomocą prawną świadczoną z urzędu) o zwrocie kosztów obrony udzielonej niniejszej sprawie oskarżonemuex officioSąd orzekł na podstawie § 2 pkt 1 i 2 oraz § 4 ust. 1 - 3 i § 17 ust. 2 pkt 4, a także § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2019 poz. 18) w zw. z § 11 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.).
Z uwagi na nieuwzględnienie apelacji wniesionych na korzyść oskarżonego przeciwko rozstrzygnięciu o winie, sąd na podstawie oart. 8 ustawy z 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. z 1983 r. Nr 49 poz. 223 z późn. zm.) wymierzył oskarżonemu opłatę za postępowanie odwoławcze w wysokości należnej za pierwszą instancję (art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 3 ust. 2 ww. ustawy) – [120 + (3000 x 20%) = 720 zł].
W oparciu natomiast oart. 627 kpkw zw. zart. 634 kpk, sąd zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1259,84 zł tytułem zwrotu wydatków w postępowaniu odwoławczym, na którą to sumę złożył się ryczałt za doręczenie wezwań i innych pism w II instancji postępowania sądowego w wysokości 20 zł oraz kwota 1239,84 zł z tytułu wydatków na poczet kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu.

7. PODPIS

Załącznik do formularza UK 2

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

     1

Podmiot wnoszący apelację

     obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

     całość zaskarżonego wyroku

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

na korzyść
na niekorzyść

w całości

w części

co do winy

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany wart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

art. 439 k.p.k.

brak zarzutów

1.4. Wnioski

uchylenie

zmiana

Załącznik do formularza UK 2

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

     1

Podmiot wnoszący apelację

     oskarżony

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

     całość zaskarżonego wyroku

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

na korzyść
na niekorzyść

w całości

w części

co do winy

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany wart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

art. 439 k.p.k.

brak zarzutów

1.4. Wnioski

uchylenie

zmiana