Sąd Okręgowy w Ostrołęce
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 339/16
Data wyroku: 2016-11-18 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: SO Monika Strzyżewska, SSO Jerzy Dymke, SO Grażyna Szymańska-Pasek
Słowa kluczowe: Stwierdzenie Nabycia Spadku
Podstawa prawna: art. 386§4 k.p.c.  w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c.

Sygn. akt I Ca 339/16

POSTANOWIENIE
Dnia 18 listopada 2016 r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący - SSO Jerzy Dymke (spr.)
Sędziowie - SO Grażyna Szymańska-Pasek
SO Monika Strzyżewska
Protokolant: st. sekr. sądowy Marta Domurad
po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. w Ostrołęce na rozprawie
sprawy z wnioskuS. A.
z udziałemZ. P.
o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Pułtusku z dnia 11 lipca 2016 r., sygn. akt I Ns 395/16

postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Pułtusku, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach za instancję apelacyjną.

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 31 maja 2016 r.S. A.wystąpił do Sądu Rejonowego w Pułtusku o stwierdzenie nabycia spadku po bracieM. A. (1), zmarłym w dniu 22 marca 2016 r. wP., gm.P., gdzie ostatnio stale zamieszkiwał. Na rozprawie w dniu 11 lipca 2016 r. wnioskodawca złożył zapewnienie, z którego wynikało, że spadkodawcaM. A. (1)był kawalerem, nie miał dzieci, nie sporządził testamentu. Z najbliższych krewnych pozostawił matkęZ. P.( ojciec,E. A., zmarł w 1992 r. ), która w dniu rozprawy złożyła przed Sądem Rejonowym w Pułtusku oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, oraz brata w osobie wnioskodawcyS. A., który w tym samym miejscu i czasie złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku. Składający zapewnienie wnioskodawca poinformował ponadto, że ma jedno dziecko, synaA. A., który urodził się w dniu(...). Treść złożonego zapewnienia potwierdziła na rozprawie uczestniczka postępowaniaZ. P.. Po zamknięciu rozprawy Sąd Rejonowy w Pułtusku postanowieniem z dnia 11 lipca 2016r. sygn. I Ns 395/16, stwierdził, że spadek poM. A. (2)nabyła na podstawie ustawy, z dobrodziejstwem inwentarza, matkaZ. P., w całości. W pisemnym uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy wskazał, że okoliczności sprawy były bezsporne i nie budziły wątpliwości. Doszło do dziedziczenia ustawowego, stosownie do zasady zart. 926 k.c.Ponieważ wnioskodawca, odrzucając spadek po bracie, został zgodnie zart. 1020 k.c.wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku, to w świetle przedstawionej interpretacji przepisuart. 932 k.c., który miał zastosowanie w tym przypadku, cały spadek nabyła na jego podstawie matka spadkodawcy.
Od powyższego postanowienia wpłynęła apelacja wnioskodawcy, sporządzona prze niego osobiście, w której zaskarżył postanowienie w całości, wnosząc w dorozumianej konkluzji o jego zmianę przez stwierdzenie, że nabył przypadający mu z mocy ustawy udział w spadku po bracieM. A. (2). Z uzasadnienia apelacji wynikało, że przesłanką żądania było to, iż skarżący wycofuje się ze swojego oświadczenia o odrzuceniu spadku ( „odwołuje” je ) z uwagi na to, że złożył je pod wpływem obietnicy matki, że w zamian zgodzi się ona na określony sposób podzielenia w naturze ziemi spadkowej po ojcu, której to obietnicy jednakże nie dotrzymała.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce zważył, co następuje:
Apelacja zasługiwała na uwzględnienie w tym znaczeniu, że zaskarżone postanowienie nie mogło ostać się w mocy, a sprawa wymagała ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Apelacja w swojej logicznej wymowie oznaczała stanowczy sprzeciw p-ko wydanemu rozstrzygnięciu z uwagi na pominięcie w jego treści skarżącego jako spadkobiercy; tym samym stanowiła środek odwoławczy, który uruchamiał kontrolę instancyjną orzeczenia. W myślart. 670 i art. 677 par.1 k.p.c., sąd spadku jest zobowiązany z urzędu zbadać, kto jest spadkobiercą i dać temu wyraz w postanowieniu końcowym. Nałożony obowiązek implikuje określone zadania w sferze postępowania, dowodzenia i orzekania. W zaistniałymin concretoobrocie sprawy przed Sądem Rejonowym nie było możliwe jej zakończenie bez udziału w charakterze uczestnika postępowania syna wnioskodawcy,A. A., którego należało wezwać z urzędu w trybieart. 510 par. 2 k.p.c.Zakładając bowiem, jak to uczynił Sąd I instancji, że wnioskodawca skutecznie spadek odrzucił, to w takiej sytuacji udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnemu, stosownie doart. 932 par. 5 k.c.Refleks tego unormowania objawił się wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, ale bez przełożenia efektu na dotychczasowe postępowanie pierwszoinstancyjne. Ponieważ syn wnioskodawcy jest jeszcze niepełnoletni i nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych, to w sprawie powinien być reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego, którym – wedle pozyskanych do tej pory informacji - będzie jego matkaA. J.(v. wyjaśnienia wnioskodawcy na rozprawie apelacyjnej, k. 35 odw. ).Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd I instancji w pierwszej kolejności będzie musiał rozstrzygnąć, czy uchylenie się przez wnioskodawcę od skutków prawnych jego oświadczenia o odrzuceniu spadku po bracieM. A. (1), złożonego w dniu 11 lipca 2016 r.( v. załączone akta sprawy SR w Pułtusku, sygn. I Ns 393/16 ),podlega zatwierdzeniu, o jakim mowa wart. 1019 par. 3 k.c., o ile, oczywiście, wnioskodawca będzie podtrzymywał stanowisko w tym zakresie, wyinterpretowane z jego twierdzeń. W razie aktualności problemu może on zostać przesądzony w formie postanowienia wstępnego. W zależności od wyniku przyszłe postanowienie spadkowe będzie ostatecznie opiewać – w zakresie udziału przypadającego rodzeństwu spadkodawcy z powodu tego, że ojciec spadkodawcy nie dożył otwarcia spadku - na wnioskodawcę albo na jego synaA., chyba że ten ostatni również spadek odrzuci w prawnie dopuszczalny i skuteczny sposób, bo wówczas w końcowym rozrachunku zaskarżone postanowienie okaże się w swoim obecnym brzmieniu trafne, aczkolwiek z innym uzasadnieniem niż obecne.
Z powyższych, zasadniczych względów Sąd Okręgowy, uznając, że wystąpił stan sprawy oznaczający nierozpoznanie jej istoty w rozumieniuart. 386 par. 4 k.p.c.– postanowił jak w sentencji na mocy przywołanego przepisu w zw. zart. 13 par. 2 oraz art. 108 par.2 k.p.c.
Grażyna Szymańska – Pasek Jerzy Dymke Monika Strzyżewska