Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
VIII Wydział Cywliny
Sygnatura akt: VIII C 657/22
Data wyroku: 2023-05-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Małgorzata Sosińska-Halbina
Słowa kluczowe: Dowody
Podstawa prawna: art. 6 kc

Sygnatura akt VIII C 657/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 maja 2023 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi - Widzewa w Łodzi VIII Wydział Cywilnyw składzie:
Przewodniczący Sędzia Małgorzata Sosińska-Halbina
Protokolant st. sekr. sąd Izabella Bors
po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 roku w Łodzi
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.
przeciwkoA. W.
o zapłatę

1
umarza postępowanie w zakresie żądania zasądzenia odsetek umownych równych dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot: 8.027,00 zł (osiem tysięcy dwadzieścia siedem złotych) od dnia 18 czerwca 2022 roku do dnia 1 lipca 2022 roku i od kwoty 43 zł (czterdzieści trzy złote) od dnia 18 czerwca 2022 roku do dnia zapłaty;

2
oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3
zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt VIII C 657/22

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 15 września 2022 roku powód(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wystąpił przeciwko pozwanejA. W.o zapłatę kwoty 8.070 zł wraz z umownymi odsetkami w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 18 czerwca 2022 roku do dnia zapłaty orazo zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu powód wyjaśnił, że dochodzone pozwem roszczenie powstało w związku z umową zawartą z konsumentem. Pozwana poprzez podpisanie weksla w dniu 13 kwietnia 2021 roku zobowiązała się do zapłaty oznaczonej w jego treści sumy pieniężnej, opiewającej na kwotę dochodzoną pozwem. Wezwana do wykupu weksla dłużniczka nie dokonała żadnej wpłaty. Powód wskazał ponadto, że weksel został wystawiony na zabezpieczenie zwrotu całego zadłużenia z tytułuumowy pożyczki nr (...)z dnia 13 kwietnia 2021 roku.
(pozew k. 4-4v.)
W dniu 28 września 2022 roku referendarz sądowy wydał przeciwko pozwanej nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, którym zasądził dochodzoną pozwem kwotę wraz z kosztami procesu. Nakaz ten pozwana, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżyła sprzeciwem w całości, wnosząc oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik pozwanej podniósł, że powód naliczył oprocentowanie umowne od pożyczki obejmującej zarówno kapitał,jak i koszty, które to działanie jest sprzeczne z przepisami prawa, skutkowało nieprawidłowym oznaczeniem(...)i rodzi po stronie pożyczkobiorcy uprawnienie do złożenia oświadczenia o kredycie darmowym. Pełnomocnik pozwanej zakwestionował również postanowienia umowne odnoszące się do prowizji, opłaty przygotowawczej orazusługi (...)wskazując, że mają one abuzywny charakter. Wyeliminowanie spornych postanowień prowadzi do zmiany wysokości zadłużenia i bezzasadności wezwania do zapłaty oraz wypowiedzenia, w rzeczywistości bowiem na datę sporządzenia tych pism brak było zadłużenia pozwanej. W konsekwencji powód uzupełnił wekselin blanconiezgodnie z deklaracją wekslową, wobec czego powództwo należy oddalić, powód dochodzi bowiem roszczenia wekslowego w związku z wypowiedzeniem umowy.
(nakaz zapłaty k. 19, sprzeciw k. 24-27)
Odnosząc się do stanowiska pozwanej pełnomocnik powoda podtrzymał pozew w całości. Wskazał, że oświadczenie o kredycie darmowym zostało złożonez przekroczeniem prekluzyjnego terminu, co przesądza o jego nieskuteczności. Zaprzeczył, aby umowa pożyczki była nieważna w jakiejkolwiek części, a także, aby weksel został uzupełniony niezgodnie z deklaracją wekslową. Dodał, że dochodzone roszczenie jest wymagalne ponieważ powód prawidłowo wezwał pozwaną do zapłaty oraz wypowiedział umowę. Niezależnie od tego podniósł,że na poczet zaciągniętego zobowiązania pozwana wpłaciła łącznie kwotę 3.097 zł, która nie pozwoliła nawet na spłatę kapitału pożyczki. Odnoszącsię do zakwestionowanych w sprzeciwie opłat pełnomocnik wskazał, że opłata przygotowawcza stanowi koszt związany z przygotowaniem umowy, w tym zgromadzeniem koniecznych dokumentów i dokonaniem weryfikacji kredytowej pożyczkobiorcy, uruchomieniem środków, a jej wysokość została skalkulowana tak, że odpowiadarzeczywistymponiesionym przez pożyczkodawcę kosztom wykonania w/w czynności. Z kolei prowizja stanowi wynagrodzenie z udzielenie pożyczki, natomiast opłata za(...)została naliczona zgodnie z zawnioskowaną przez pozwaną usługą, która dawała jej szereg udogodnień związanych z umową. Dodał, że naliczone w umowie koszty nie przekraczają limitu pozaodsetkowych kosztów kredytu, nie są dochodem, a stanowią przychód powoda, zaś na ich wysokość wpływają zarówno koszty stałe (opodatkowania podatkiem CIT, wynagrodzenia pośrednika finansowego, pozyskania kapitału), jak i ryzyko związane z udzieleniem pożyczki. Wartość uiszczonego podatku CIT wyniosła przy tym 19%, wynagrodzenie pośrednika 5%, zaś koszt pozyskania kapitału pożyczki co najmniej 8,9% kwoty kapitału.
(pismo procesowe k. 51-57v.)
W toku procesu powód zmienił żądanie pozwu w zakresie odsetekwnosząc o ich zasądzenie od kwoty 8.070 zł w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 2 lipca 2022 roku (dzień po wypowiedzeniu umowy) do dnia zapłaty oraz od kwoty 43 zł (odsetki dzienne) w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, w pozostałej części żądania odsetkowego powód cofnął powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia. Ponadto wyjaśnił, że na dochodzoną pozwem kwotę składają się: kapitał pożyczki– 3.809,83 zł, opłata przygotowawcza – 381,30 zł, prowizja – 2.652 zł, opłata zausługę (...)– 577,80 zł oraz odsetki umowne – 606,07 zł oraz odsetki dzienne– 43 zł.
(pismo procesowe k. 78-78v., k. 87-87v.)

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
PozwanaA. W.w dniu 8 kwietnia 2021 roku, zawarła z powodem jako konsumentka umowę pożyczki gotówkowej nr(...), na mocy której powód udzielił pozwanej pożyczki w kwocie 5.000 zł (całkowita kwota pożyczki). Wypłaconą kwotę wraz z opłatą przygotowawczą – 528 zł, wynagrodzeniem prowizyjnym – 3.672 zł, opłatą zausługę (...)– 800 zł oraz odsetkami umownymi w stałej wysokości 7,03% w skali roku – 1.124 zł, łącznie 11.124 zł, pozwana zobowiązała się spłacić w 36 ratach po 309 zł każda, wymagalnych w terminie do 18-go dnia każdego miesiąca, począwszy od maja 2021 roku. Wynagrodzenie z tytułu(...)było związane z wykupionąi zawnioskowaną przez pozwaną usługą, na mocy której w czasie trwania umowy: (1) uzyskała ona prawo do jednorazowego w całym okresie kredytowania, według swojego wyboru, skorzystania z: (a) bezpłatnego odroczenia maksymalnie dwóch kolejnych terminów płatności rat albo (b) bezpłatnego obniżenia o 50% maksymalnie czterech kolejnych rat, przy czym odroczone raty lub części obniżonych rat podlegały spłaceniu w dodatkowym okresie kredytowania, (2) przysługiwał jej pakiet powiadomień SMS o przelewie pożyczki na konto, terminie płatności raty oraz zaksięgowaniu jej płatności, (3) ponadto na mocy wykupionego pakietu maksymalny termin postawienia pożyczki do dyspozycji pożyczkobiorcy podlegał skróceniu z 14 do 10 dni roboczych.
Na zabezpieczenie pożyczki pożyczkobiorca obowiązany był wystawići przekazać pożyczkodawcy w dniu podpisania umowy jeden wekselin blanco„nie na zlecenie”, który zachowywał ważność do momentu całkowitej spłaty zobowiązań wynikających z umowy pożyczki. Wierzytelności pożyczkobiorcy wynikające z umowy pokrywane były w ramach danej raty w następującej kolejności: kwota z tytułu pożyczki, odsetki umowne. W przypadku, gdy opóźnienie pożyczkobiorcy w płatności kwoty równej jednej racie przekraczało 30 dni, pożyczkodawca był uprawniony do wypowiedzenia umowy po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania,a także do wypełnienia weksla na zasadach określonych w deklaracji wekslowej. Okres wypowiedzenia wynosił 30 dni. Wypowiedzenie umowy było równoznaczne z postawieniem w stan natychmiastowej wymagalności należnej pożyczkodawcy całkowitej kwoty do zapłaty, o czym pożyczkobiorca był informowany w treści oświadczenia o wypowiedzeniu. Od zadłużenia przeterminowanego powód był uprawniony do naliczania odsetek umownych za każdy dzień zwłoki w wysokości maksymalnych odsetek za opóźnienie.
Zgodnie z deklaracją wekslową pozwana upoważniła powoda do wypełnienia weksla, do wpisania domicyliata i wypełnienia weksla na sumę odpowiadającą jej zadłużeniu wobec pożyczkodawcy wynikającemu z umowy pożyczki łącznie z faktycznie poniesionymi przez pożyczkodawcę kosztami, m.in.gdy opóźnienie w płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania.
W dniu 16 kwietnia 2021 roku powód przelał pozwanej kwotę 5.000 zł tytułem pożyczki.
(umowa pożyczki k. 5-8v., harmonogram spłat k. 9, k. 90, deklaracja wekslowa k. 13, potwierdzenie przelewu k. 58, wniosek o udzielenie pożyczki k. 61-64, okoliczności bezsporne)
W okresie obowiązywania umowy z tytułu zaciągniętej pożyczkiA. W.dokonała 10 wpłat na łączną kwotę 3.097 zł, z czego ostatnia wpłataw wysokości 309 zł miała miejsce w dniu 4 kwietnia 2022 roku (tj. przed terminem wymagalności 12-ej raty). Wobec braku dalszych wpłat pożyczkobiorcy, pismemz dnia 19 kwietnia 2022 roku, doręczonym w dniu 22 kwietnia 2022 roku, powód wezwał dłużniczkę do uregulowania w terminie 7 dni zadłużenia w kwocie 611 zł,tytułem zaległych rat pod rygorem wypowiedzenia umowy pożyczki i postawienia wszystkich zobowiązań z niej wynikających w stan natychmiastowej wymagalności. Następnie, wobec braku spłaty, pismem z dnia 19 maja 2022 roku, doręczonymw dniu 1 czerwca 2022 roku, powód wypowiedział umowę pożyczki z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia oraz poinformował o wypełnieniu weksla na sumę 8.070 zł. Ponadto wezwał do wykupu weksla w ciągu najbliższych 30 dni.
Oznaczone w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy zadłużenie obejmowało: kwotę niespłaconej pożyczki – 8.027 zł oraz umowne odsetki z tytułu braku spłaty rat w terminie za każdy dzień zwłoki – 43 zł.
(weksel k. 10, wypowiedzenie umowy k. 11, wykaz wpłat k. 59, wyliczenie odsetek k. 60, ostateczne wezwanie do zapłaty k. 65, wydruk z systemu Poczty Polskiej k. 66, k. 68, okoliczności bezsporne)
Po wyeliminowaniu z umowy postanowień dotyczących prowizji, opłaty przygotowawczej oraz opłaty zausługę (...), uwzględniając kwotę kapitału pożyczki (5.000 zł), oprocentowanie umowy mające stały charakteri wynoszące 7,03%, równą wysokość rat, a także okres kredytowania (36 miesięcy), harmonogram spłaty pożyczki przedstawiałby się następująco (w poszczególnych kolumnach: nr raty, wysokość zadłużenia, wysokość raty, część kapitałowa raty, część odsetkowa raty):

1

5 000,00

154,45

125,16

29,29

2

4 874,84

154,45

125,90

28,56

3

4 748,94

154,45

126,63

27,82

4

4 622,31

154,45

127,38

27,08

5

4 494,93

154,45

128,12

26,33

6

4 366,81

154,45

128,87

25,58

7

4 237,94

154,45

129,63

24,83

8

4 108,31

154,45

130,39

24,07

9

3 977,93

154,45

131,15

23,30

10

3 846,78

154,45

131,92

22,54

11

3 714,86

154,45

132,69

21,76

12

3 582,17

154,45

133,47

20,99

13

3 448,70

154,45

134,25

20,20

14

3 314,45

154,45

135,04

19,42

15

3 179,41

154,45

135,83

18,63

16

3 043,58

154,45

136,62

17,83

17

2 906,96

154,45

137,42

17,03

18

2 769,54

154,45

138,23

16,22

19

2 631,31

154,45

139,04

15,42

20

2 492,27

154,45

139,85

14,60

21

2 352,41

154,45

140,67

13,78

22

2 211,74

154,45

141,50

12,96

23

2 070,24

154,45

142,33

12,13

24

1 927,92

154,45

143,16

11,29

25

1 784,76

154,45

144,00

10,46

26

1 640,76

154,45

144,84

9,61

27

1 495,92

154,45

145,69

8,76

28

1 350,23

154,45

146,54

7,91

29

1 203,68

154,45

147,40

7,05

30

1 056,28

154,45

148,27

6,19

31

908,02

154,45

149,13

5,32

32

758,88

154,45

150,01

4,45

33

608,87

154,45

150,89

3,57

34

457,99

154,45

151,77

2,68

35

306,21

154,45

152,66

1,79

36

153,55

154,45

153,55

0,90

Suma odsetek umownych wyniosłaby za cały okres trwania umowy 560,35 zł,a terminy płatności każdej raty odpowiadałyby terminom oznaczonymw harmonogramie (k. 9, k. 90).
Na datę sporządzenia przez powoda ostatecznego wezwania do zapłaty(19 kwietnia 2022 roku – k. 65) wymagalnych było 12 rat, a więc według powyższego wyliczenia łącznie kwota 1.853,40 zł. Jednocześnie na tę datę pozwana dokonała wpłat w łącznej wysokości 3.079 zł (k. 59), co prowadzi do wniosku, że w dacie wezwania do zapłaty, ale i w dacie wypowiedzenia umowy (19 maja 2022 roku– k. 11), brak było jakiegokolwiek zadłużenia po jej stronie (na dzień wypowiedzenia wymagalna była łącznie kwota 2.007,85 zł, tj. raty nr 1-13).
Tym samym powód nie był uprawniony zarówno do rozwiązania umowy, jaki do wypełnienia weksla – nie zostały spełnione warunki wymienione w treści deklaracji wekslowej w postaci opóźnienia w płatności kwoty równej jednej racie przekraczającego 30 dni.
((...)deklaracja wekslowa k. 13, okoliczności bezsporne)
Do dnia wyrokowania strona pozwana nie spłaciła dochodzonego w sprawie zadłużenia.
(okoliczność bezsporna)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dowodów z dokumentów, których prawdziwość i rzetelność sporządzenia nie budziła wątpliwości, nie była również kwestionowana przez strony procesu.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Wobec tego, że w piśmie procesowym z dnia 18 stycznia 2023 roku (UP) powód cofnął powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie żądania zasądzenia odsetek umownych równych dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot: 8.027,00 zł od dnia 18 czerwca 2022 roku do dnia 1 lipca 2022 roku i od kwoty 43 zł od dnia 18 czerwca 2022 roku do dnia zapłaty, Sąd uznając, że częściowe cofnięcie powództwa ze zrzeczeniem się roszczenia w tym zakresie nie jest sprzeczne z prawem ani zasadami współżycia społecznego, nie zmierza również do obejścia prawa (art. 203 § 4 k.p.c.), na podstawieart. 355 § 1 k.p.c.iart. 203 § 1 k.p.c., umorzył postępowanie w sprawie w części, której dotyczyło cofnięcie, orzekając jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Powództwo w pozostałam zakresie jest niezasadne i jako takie podlega oddaleniu.
Za podstawę dochodzonego w sprawie roszczenia powód przyjął przepisart. 720 k.c.Zgodnie ze stanowiskiem judykatury, kodeksowa definicja pożyczki wskazuje, że świadczeniem dającego pożyczkę jest przeniesienie na własność biorącego pożyczkę określonej ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonychco do gatunku i wykonanie tego świadczenia dający pożyczkę powinien udowodnićw procesie cywilnym. Dopiero wówczas zasadne staje się oczekiwanie od biorącego pożyczkę, że udowodni on spełnienie swego świadczenia umownego tj. zwrot pożyczki (por. m.in. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 2012 roku,I ACa 285/12, LEX). Innymi słowy pozwany, od którego powód domaga się zwrotu pożyczki nie musi wykazywać zwrotu pożyczki, dopóty powód nie wykaże, że pożyczki udzielił.
W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, nie budziły wątpliwości twierdzenia faktyczne powoda o tym, że łączyła go z pozwaną umowa pożyczki gotówkowejnr(...), na mocy której udzielił pozwanej pożyczki w kwocie 5.000 zł, zaś pozwana zobowiązana była spłacić łączną kwotę 11.124 zł w 36 ratach zgodniez harmonogramem spłat. Powód na potwierdzenie łączącego go z dłużnikiem stosunku zobowiązaniowego przedłożył umowę podpisaną przezA. W.wraz z harmonogramem spłat, jak również podpisany przez pożyczkobiorcę wekselin blanco,których autentyczność nie była przez stronę przeciwną podważana, w konsekwencji Sąd uznał, że powód wykazał swoje roszczenie co do zasady. W oparciu o twierdzenia powoda Sąd przyjął ponadto,iż na poczet zadłużenia pozwana dokonała wpłat na łączną kwotę 3.097 zł. Podkreślenia wymaga, że to na pozwanej, zgodnie z ciężarem dowodu (art. 6 k.c.,art. 232 k.p.c.), ciążył obowiązek udowodnienia, że spłaciła zadłużenie w całości albo w większym zakresie, aniżeli oznaczonym przez powoda, jeśli z faktu tego chciała wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne. Powinności tej pozwana nawet nie starała się sprostać.
Powód wykazał również, że wobec braku spłaty zadłużenia w terminach określonych harmonogramem umowy powód złożył oświadczenie o wypowiedzeniu przedmiotowej umowy, a następnie wypełnił weksel na sumę, która odpowiadała – biorąc pod uwagę postanowienia umowne – kwocie zadłużenia pozwanej. Wypowiedzenie umowy i uzupełnienie weksla zostało poprzedzone wezwaniem do zapłaty.
W zajętym stanowisku procesowym pełnomocnik pozwanej podnosił jednak, że postanowienia umowne dotyczące prowizji, opłaty przygotowawczej i opłaty zausługę (...)mają abuzywny charakter, wobec czego nie wiążą pozwanej, a ich wyeliminowanie skutkuje brakiem zadłużenia pozwanej na datę wypowiedzenia umowy i wypełnienia weksla, przez co powództwo winno zostać oddalone. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2022 roku, I NSNc 143/21,L., jeżeli dochodzone pozwem roszczenie wynika z wekslain blanco, stanowiącego zabezpieczenie wierzytelności głównej, wynikającej z umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem (jak w przedmiotowej sprawie), zapewnienie ochrony określonej w Dyrektywie Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz.UE.L z 1993 r. Nr 95, str. 29) wymaga, aby sąd rozpoznał sprawę przy uwzględnieniu konsumenckiego charakteru stosunku podstawowego. W konsekwencji sąd, przed którym prowadzone jest postępowanie z weksla wobec konsumenta, obok przepisówKodeksu postępowania cywilnego, musi także z urzędu stosować przepisy mające na celu ochronę konsumenta. Stanowisko takie zostało również wyrażone w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. W wyroku z dnia 7 listopada 2019 roku (C-419/18, MoP(...)) wskazał on, że „Artykuł 1 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz.UE.L z 1993 r., Nr 95, s. 29) należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, takim jak będące przedmiotem postępowania głównego, które w celu zabezpieczenia zapłaty wierzytelności wynikającej z umowy o kredyt konsumencki zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem umożliwiają określeniew tej umowie zobowiązania kredytobiorcy do wystawienia weksla własnego in blanco i które uzależniają zgodność z prawem wystawienia takiego weksla własnego od uprzedniego zawarcia porozumienia wekslowego określającego warunki, na jakich taki weksel może zostać uzupełniony, z zastrzeżeniem – czego zbadanie należy do sądu odsyłającego – że postanowienie to i to porozumienie są zgodne z art. 3 i 5 tej dyrektywy oraz art. 10 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.Urz.UE.L z 2008 r., Nr 133, s. 66). Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 oraz art. 10 ust. 2 dyrektywy(...)należy interpretować w ten sposób, że w wypadku gdy w okolicznościach takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym sąd krajowy ma poważne wątpliwości co do zasadności roszczenia opartego na wekslu własnym, który służy zabezpieczeniu wierzytelności wynikającej z umowy kredytu konsumenckiego, oraz gdy ten weksel własny początkowo został wystawiony przez wystawcę jako weksel in blanco, a następnie uzupełniony przez remitenta, sąd ten powinien z urzędu zbadać, czy postanowienia uzgodnione między stronami mają nieuczciwy charakter, i w tym zakresie może zażądać od przedsiębiorcy przedstawienia pisemnego zapisu tych postanowień, tak aby móc zapewnić poszanowanie praw konsumentów wynikających z tych dyrektyw”. Dlatego też należało ustalić, czy postanowienia umowy z dnia 8 kwietnia 2021 roku były dla jej stron wiążące. Sąd bowiem może, a nawet powinien dokonywać oceny postanowień zawartych umów, a także postanowień samych wzorców umów,co do ich zgodności z prawem. Ocena ta może zostać dokonana równieżin concretow toczącym się miedzy przedsiębiorcą, a konsumentem sporze, którego przedmiotem są skutki prawne określone postanowieniami umowy. Umowy konsumenckie podlegają bowiem ocenie w świetle klauzuli generalnejzart. 3851§1 k.c.z wyłączeniem jedynie jednoznacznie sformułowanych postanowień określających główne świadczenia stron oraz tych postanowień, na których treść konsument miał rzeczywisty wpływ, co musi zostać wykazane przez proferenta (por. m.in. wyrok SA w Warszawie z dnia 15 czerwca 2007 roku, VI Ca 228/07, LEX). Finalnie przypomnieć należy, że w piśmiennictwie i orzecznictwie niemal jednolicie przyjmuje się, że w wypadku roszczenia wywodzonego z weksla, to pozwany powinien udowodnić, iż powód nie miał prawa w ogóle wypełnić wekslain blancolub wypełnił go niezgodnie z porozumieniem wekslowym (uzgodnionym między wierzycielem i dłużnikiem) lub deklaracją wekslową (stanowiącą jednostronne oświadczenie dłużnika). Pozwany powinien zatem wykazać, jaka była treść porozumienia wekslowego (deklaracji wekslowej), jak i to, że nie powstały przewidziane w nim (niej) przesłanki do uzupełnienia weksla i uruchomienia zabezpieczenia wekslowego (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2010 roku,I CSK 641/09, OSNC-ZD 2011, nr 2, poz. 35; z dnia 18 lutego 2011 roku,I CSK 226/10, Biul. Sn. 2011/6; z dnia 11 marca 2011 roku,II CSK 311/10, Biul. Sn. 2011/7; z dnia 13 grudnia 2012 roku,V CSK 21/12,L.; z dnia 18 grudnia 2018 roku,IV CSK 465/17,L..). Jeżeli powód przedstawi ważny weksel, czyli spełniający wymaganiaprawa wekslowego, to pozwany ma obowiązek udowodnić nieprawidłowość wypełnienia wekslain blanco. W wyniku podniesionych zarzutów spór przenosi się na płaszczyznę stosunku podstawowego, jeżeli zarzuty dotyczą również tego stosunku.
Godzi się przypomnieć, że całkowita kwota do zapłaty została w umowie oznaczona na kwotę 11.124 zł i obejmowała poza kwotą kapitału: wynagrodzenie prowizyjne – 3.672 zł, opłatę przygotowawczą – 528 zł, opłatę zausługę (...)– 800 zł oraz odsetki umowne – 1.124 zł. Biorąc zaś pod uwagę, że strona pozwana nie wykonała swojego zobowiązania, powód wypowiedział umowę pożyczki, wskazując, że zadłużenie z tego tytułu wzrosło o odsetki karne dzienne w wysokości 43 zł.
Pierwsze co budzi wątpliwości na gruncie umowy stron to naliczenie przez powoda wynagrodzenia prowizyjnego w wysokości 3.672 zł, która to kwota stanowi ponad 73% kwoty udzielonej pożyczki. W ocenie Sądu postanowienia przedmiotowej umowy, w której zastrzeżono prowizję uznać należy za sprzecznez zasadami współżycia społecznego w rozumieniuart. 58 § 2 k.c.,art. 3531k.c.iart. 5 k.c., a także za stanowiące niedozwolone klauzule umowne w myślart. 3851§ 1 k.c.W myśl bowiem tego ostatniego przepisu, postanowienia umowy zawartej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Wskazania wymaga, że w sprawie w ogóle nie wyjaśniono kryteriów, jakimi kierował się pożyczkodawca ustalając wysokość omawianej prowizji. O ile za niesporne uznać należy, że pożyczkodawca ma prawo pobierać wynagrodzenie z tytułu udzielenia pożyczki, to jednocześnie oczywistym pozostaje, iż wynagrodzenie to nie może być kształtowane w sposób dowolny. Konstatacji tej nie zmienia okoliczność, iż przepisy ustawy o kredycie konsumenckim (art. 36a) ograniczają wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu poprzez wprowadzenie matematycznego wzoru służącego do obliczenia tychże. Wzór ten ustala bowiem maksymalną, a nie powszechnie obowiązującą wysokość kosztów dodatkowych. Zamieszczony w ustawie wzór nie może stanowić sposobu obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych przez dodawanie do kwot spłaty bliżej nieuzasadnionych i z niczego nie wynikających dodatkowych obciążeń. Pożyczkodawca udzielając pożyczki w wysokości 5.000 zł i pobierając od tej kwoty odsetki umowne nie może doliczać do kwoty spłat dalszych 3.672 zł tylko dlatego, że z wzoru zawartego w art. 36a cyt. wyżej ustawy taka kwota odnośnie tej pożyczki może być wyliczona. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 października 2020 roku (V CNP 7/20,L.), rozpatrując stan faktyczny, w którym pozaodsetkowe koszty kredytu były równe kwocie kapitału pożyczki, który to stan jest tożsamy z sytuacją występującą na gruncie omawianej sprawy, „ustalenie opłaty przygotowawczej, opłaty za pakiet oraz prowizji w wysokości 100 % faktycznie otrzymanej kwoty pożyczki nie pozwalało na stwierdzenie, że świadczeniu konsumenta odpowiadało wzajemne świadczenie podmiotu udzielającego pożyczki”. Powtórzenia wymaga, że w sprawie całkowicie nieweryfikowalne jest, czy koszty tego rodzaju, co omawiane, są faktycznie ponoszone, w szczególności w związku z nakładem pracy, wygenerowanymi wydatkami, czy też współistniejącym ryzykiem. Kwestie te powód zdaje się całkowicie pomijać, przyjmując odgórnie, że koszty około kredytowe w wysokości zbliżonej do maksymalnych ustawą przewidzianych należą mu się tylko i wyłącznie z uwagi na brzmienie komentowanego przepisu ustawy. Taki tok rozumowania, a więcde factowyłączający jakąkolwiek kontrolę ze strony Sądu pod kątem rażącego naruszenia interesów konsumenta (nadmierność ustalonych kosztów wobec faktycznie poniesionych wydatków) nie może zasługiwać na aprobatę. Nie budzi przy tym wątpliwości, że wprowadzenie do ustawy o kredycie konsumenckim konstrukcji pozaodsetkowych kosztów kredytu nie wyłącza możliwości badania, czy zapisy umowne przewidujące tego rodzaju koszty nie stanowią niedozwolonych klauzul umownych. Wprawdzie sporna prowizja została ustalona w umowie zawartej przez strony, to jednak pamiętać należy, że swoboda umów nie pozostaje całkowicie dowolna i podlega pewnym ograniczeniom. I tak, w myślart. 3531k.c.treść lub cel stosunku prawnego ułożonego przez strony nie może sprzeciwiać się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Tymczasem zapisy umowy odnoszące się do przedmiotowej prowizji są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i kształtują obowiązki drugiej strony umowy (pożyczkobiorcy – pozwanej) w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, albowiem określona przez pożyczkodawcę prowizja nie ma jakiegokolwiek uzasadnienia. W tym miejscu wypada przypomnieć, że w judykaturze uznaje się, że pod pojęciem działania wbrew dobrym obyczajom– przy kształtowaniu treści stosunku zobowiązaniowego – kryje się wprowadzanie do umowy klauzul, które godzą w równowagę kontraktową stron takiego stosunku, natomiast przez rażące naruszenie interesów konsumenta rozumie się nieusprawiedliwioną dysproporcję – na niekorzyść konsumenta – praw i obowiązków stron, wynikających z umowy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 lipca 2005 roku, I CK 832/04, Biul. SN 2005/11/13 oraz z dnia 3 lutego 2006 roku, I CK 297/05, Biul. SN 2006/5-6/12). Dokonując oceny rzetelności określonego postanowienia umowy konsumenckiej należy zawsze rozważyć indywidualnie rozkład obciążeń, kosztów i ryzyka, jaki wiąże się z przyjętymi rozwiązaniami oraz zbadać jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w sytuacji, w której postanowienie to nie zostałoby zastrzeżone, pamiętając jednocześnie podczas dokonywania kontroli o tym, że każdorazowo istotny jest charakter stosunku prawnego regulowanego umową, który w konkretnej sytuacji może usprawiedliwiać zastosowaną konstrukcję i odejście do typowych reguł wyznaczonych przepisami dyspozytywnymi. Wskazać wreszcie należy, że nie jest rolą Sądu ustalanie, w jakiej wysokości pożyczkodawca był uprawniony naliczyć prowizję od udzielonej pozwanej pożyczki. To powód winien wykazać kryteria, jakimi kierował się ustalając omawianą opłatę i właściwie uzasadnić konieczność naliczenia wynagrodzeniaw tej właśnie wysokości, której to powinności powód nie sprostał. Powód nie zaoferował również żadnych dowodów, które potwierdzałyby jego twierdzenia na okoliczność uiszczenia podatku CIT, zapłaty prowizji agentowi, czy też poniesienia kosztów związanych z koniecznością nabycia środków na wypłatę pożyczki pozwanej, przez co twierdzenia te nie poddają się jakiejkolwiek weryfikacji.
Odnosząc się natomiast do opłaty przygotowawczej Sąd uznał, iż powód nie wykazał (art. 6 k.c.,art. 232 k.p.c.), aby czynności związane z przygotowaniem umowy pożyczki pociągały za sobą wydatek rzędu aż 528 zł (!!!). Skoro opłata przygotowawcza, w myśl twierdzeń powoda, była pobierana za czynności faktyczne związane z przygotowaniem umowy, należało w sprawie udowodnić, fakt dokonania tych czynności oraz ich koszt, zwłaszcza w sytuacji, w której– jak twierdzi sam powód – omawiana opłata została skalkulowana w taki sposób, iż odpowiadarzeczywistym poniesionym przez pożyczkodawcę kosztom. W świetle zasad doświadczenia życiowego trudno przy tym przyjąć, aby samo przygotowanie dla pozwanej umowy pożyczki wymagało poniesienia kosztów w kwocie 528 zł, zwłaszcza, jeśli uwzględni się okoliczność, że przedłożona do akt umowa ma charakter szablonowy, a jedynymi zmiennymi w jej treści są w istocie kwota udzielanej pożyczki i okres zobowiązania.
W ocenie Sądu uzasadnione wątpliwości budzi także pobrana w umowie opłata za(...).  Niespornie postanowienia dotyczące opłaty za(...)nie dotyczą głównych świadczeń stron. Nie może podlegać również dyskusji, iż postanowienia te nie zostały indywidualnie uzgodnione z pozwaną. Są one częścią standardowej umowy, którą – co jest Sądowi wiadome z urzędu – powód stosuje do wszystkich klientów. Uważna analiza zapisów umownych dotyczących spornego pakietu daje przy tym asumpt do wniosku, iż niósł on ze sobą dla pożyczkobiorcy w istocie niewielkie korzyści, z tytułu których pożyczkodawca był obowiązany uiścić znacznie zawyżoną i zupełnie nieodpowiadającą tymże korzyściom opłatę. Zdaniem Sądu nie sposób uznać, aby uruchomienie pożyczki w terminie do 10 dni (przy umownym 14-dniowym terminie) miało nieść ze sobą szczególny pożytek w sytuacji,w której ogromna większość firm trudniących się udzielaniem pożyczek stawia pożyczkę do dyspozycji klienta niemal natychmiast, po zaakceptowaniu wniosku o pożyczkę. Podobną, nikłą wartość przedstawia opcja powiadomień SMS, która również jest nieodpłatnym standardem u wielu pożyczkodawców. Jedyną realną korzyść dla pozwanej mogło stanowić wyłącznie prawo do bezpłatnego odroczenia maksymalnie dwóch kolejnych terminów płatności rat albo bezpłatnego obniżenia o 50% maksymalnie czterech kolejnych rat. Uwzględniając jednak okoliczność,iż z prawa tego pożyczkobiorca mógł skorzystać wyłącznie jednokrotnie w całym okresie kredytowania, nadto odroczone raty lub części obniżonych rat podlegały spłaceniu w dodatkowym okresie kredytowania, a suma „przesuniętych rat” mogła wynieść maksymalnie 618 zł, brak jest racjonalnych przesłanek do przyjęcia, że naliczona przez powoda z tytułu(...)opłata w wysokości 800 zł(a więc przewyższająca dopuszczalną wartość przesuniętych rat !!!) odpowiada oferowanym pozwanej korzyściom. W ocenie Sądu naliczona z powyższego tytułu opłata była w istocie dodatkowym, nieuzasadnionym obciążeniem dla pożyczkobiorcy, sporny pakiet nie daje bowiem realnych korzyści odpowiadających wartości tej ceny.
Reasumując Sąd doszedł do przekonania, że mimo, iż strony łączył stosunek zobowiązaniowy o charakterze dobrowolnym, to jednak niedopuszczalną jest sytuacja, kiedy jedna ze stron wykorzystując swoją pozycję profesjonalisty, kształtuje wzorzec umowny w taki sposób, że wprowadza do niego konstrukcję prawną, która prowadzi do pokrzywdzenia jednej ze stron stosunku prawnego, w tym wypadku konsumenta. W szczególności nie może mieć miejsca przypadek, w którym konsument zostaje obciążony nadmierną, a wręcz nawet rażąco wygórowaną prowizją, opłatą przygotowawczą oraz opłatą za usługę, która realnie daje pożyczkobiorcy niewielkie korzyści za wygórowaną i całkowicie nieadekwatną do tych korzyści cenę. W niniejszej sprawie pożyczkodawca arbitralnie i całkowicie dowolnie narzucił pozwanej sporne opłaty, które nie znajdują żadnego racjonalnego uzasadnienia, kierując się w tej sferze wyłącznie własnym partykularnym interesem.
Tego typu praktyki polegające na czerpaniu dodatkowych profitów zasługują na szczególne potępienie, zwłaszcza, gdy sięgają po nie podmioty działające na rynku finansowym. Skutkiem przeprowadzonych rozważań jest uznanie przez Sąd, że postanowienia umowne odnoszące się do spornych opłat w postaci: wynagrodzenia prowizyjnego, opłaty przygotowawczej, czy opłaty zausługę (...)nie wiążą pozwanej (por. wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi w sprawie III Ca 1973/21).
W konsekwencji powyższego należało ustalić, jak kształtowałoby się zadłużenie pozwanej po wyeliminowaniu w/w opłat. Nie powielając ustaleń faktycznych przypomnienia wymaga, że w takim przypadku, po uwzględnieniu pozostałych postanowień umownych, wysokość miesięcznej raty wyniosłaby 154,45 zł. Na datę sporządzenia przez powoda ostatecznego wezwania do zapłaty (19 kwietnia 2022 roku) wymagalnych było 12 rat, a więc łącznie kwota 1.853,40 zł, natomiast na datę wypowiedzenia (19 maja 2022 roku) 13 rat, w zatem łącznie kwota 2.007,85 zł. Jednocześnie niesporne było, że na obie podane daty pozwana uiściła z tytułu spłaty pożyczki kwotę 3.079 zł, czyli kwotę znacznie przewyższającą jej zadłużenie. Powyższe prowadzi do wniosku, że powód nie tylko nie miał podstaw do wypowiedzenia umowy, ale również do wypełnienia weksla, skoro po stronie pozwanej nie istniało jakiekolwiek wymagalne zadłużenie. Wprawdzie samo wypełnienie weksla nie było uzależnione od wcześniejszego rozwiązania stosunku zobowiązaniowego, to z deklaracji wekslowej (k. 13) wprost wynika, że powód mógł wypełnić weksel, gdy opóźnienie w płatności kwoty równej wartości jednej pełnej raty przekroczy 30 dni (…). Warunek ten nie został w sprawie spełniony,ergopowód uzupełnił weksel niezgodnie z deklaracją wekslową, co pozwana zdołała wykazać w toku niniejszego procesu. Nieprawidłowe uzupełnienie wekslain blanconależy bowiem rozumieć zarówno jako wypełnienie treści blankietu zgodnie z umową pozawekslową (porozumieniem), ale przez osobę do tego nieuprawnioną, jak też wypełnienie blankietu treścią niezgodnie z warunkami porozumienia lub przepisami prawa. Uzupełnienie weksla podpisanego in blanco może być uważane za niezgodne z wolą dłużnika, jeżeli sprzeciwia się wyraźnie oświadczonej wobec wierzyciela wekslowego woli dłużnika.Art. 10 prawa wekslowegonie podważa przy tym abstrakcyjnego charakteru zobowiązania wekslowego, a jedynie osłabia odpowiedzialność dłużnika wekslowego przez umożliwienie mu odwołaniasię do stosunku podstawowego łączącego wystawcę weksla i remitenta. Udowodnienie przez dłużnika, że weksel został wydany in blanco, a następnie uzupełniony niezgodnie z jego wolą nie zwalnia go z odpowiedzialności wekslowej. Dłużnik odpowiada z weksla w dalszym ciągu, ale o tyle tylko, o ile odpowiadałby, gdyby weksel został uzupełniony zgodnie z umową. Dłużnik odpowiada w granicach wyznaczonych w porozumieniu. Jeżeli weksel miał zabezpieczać roszczenie tytułu zadłużenia, to pozwany może się bronić wobec posiadacza weksla, że weksel został wypełniony wbrew porozumieniu, gdyż albo zadłużenie, za które pozwany odpowiada w ogóle nie powstało, albo też powstało w mniejszej wysokości (por. M. Czarnecki, L. Bagińska, Prawo wekslowe. Komentarz [w:] Prawo wekslowe i czekowe. Komentarz. Wyd. 7, Warszawa 2018). Przywołać należy również stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 czerwca 1999 roku (I CKN 51/98, OSNC 2000/227), żezobowiązanie wekslowe osoby, która weksel wręczyła, nie powstaje w razie wypełnienia wekslain blancoprzez jego odbiorcę niezgodnie z otrzymanym upoważnieniem. Konsekwencją powyższej oceny musiało być oddalenie powództwa w całości. Wyjaśnienia wymaga, że w sprawie irrelewantne znaczenie ma, czy na datę wyrokowania istniało jakiekolwiek zadłużenie pozwanej. Oparcie odpowiedzialności pozwanej o istniejące na datę wypowiedzenia umowy zadłużenie, którego w istocie nie było, jak również o wypełniony niezgodnie z deklaracją wekslową weksel i fakt rozwiązania umowy pożyczki, wyznaczyło granice podstawy faktycznej dochodzonego roszczenia, którym to wskazaniem Sąd jest związany (por. wyrok SO w Łodzi z dnia 13 maja 2019 roku, III Ca 2086/18, portal orzeczeń; wyrok SO w Łodzi z dnia 2 października 2018 roku, III Ca 1475/18, LEX; cyt. wyrok SN z dnia 8 września 2016 roku).
Powód wywodził swoje żądanie z faktu wypowiedzenia umowy pożyczki i wypełnienia weksla, wobec czego badaniu przez Sąd podlegała jedynie to konkretne zdarzenie prawne. Zgodnie bowiem z treścią przepisuart. 321 § 1 k.p.c.sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem pozwu ani zasądzić ponad żądanie. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 marca 2005 roku (II CK 556/04, OSNC 2006/2/38, Biul. SN 2005/5/10), cytowany przepis daje wyraz tradycyjnej zasadzie wyrokowania statuującej zakaz orzekania ponad żądanie oraz zasadzie dyspozycyjności, która przejawia się w tym, że sąd jest związany granicami powództwa i nie może w tym wypadku dysponować przedmiotem procesu przez określenie jego granic niezależnie od zakresu żądania ochrony przez powoda. Przepis ten określając granice wyrokowania wskazuje, że nie można nie tylko orzekać ponad rozmiar zgłoszonego przez stronę żądania, ale także orzekać, co do rzeczy nie objętej przedmiotem żądania, czyli zasądzić coś innego niż żądała strona. Żądanie powództwa jest zatem zdeterminowane przez podstawę faktyczną żądania. W konsekwencji Sąd nie może uwzględnić roszczenia strony powodowej na innej podstawie aniżeli podstawa faktyczna wskazywana przez nią w pozwiei w dalszym toku postępowania sądowego. Wyrok uwzględniający powództwo na podstawie faktycznej, na której strona powodowa nie opierała powództwa stanowi zasądzenie ponad żądanie (por. m.in. wyrok SN z dnia 9 maja 2008 roku, III CSK 17/08, LEX; wyrok SN z dnia 24 maja 2007 roku, V CSK 25/07, OSNC-ZD 2008/2/32, Pr. Bankowe 2008/4/22; wyrok SN z dnia 29 października 1993 roku, I CRN 156/93, LEX; orzeczenie SN z dnia 30 grudnia 1954 roku, I C 1729/53, OSNCK 1956/3/64). Zasądzenie sumy pieniężnej mieszczącej się w granicach kwotowych powództwa, lecz z innej podstawy faktycznej stanowi orzeczenie ponad żądanie (wyrok SN z dnia 29 listopada 1949 roku, Wa.C. 165/49).
Podkreślić w tym miejscu również należy, że przedmiotowa sprawa jest rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, co czyni zmianę powództwa niedopuszczalną –art. 5054§ 1 k.p.c.. Niedopuszczalna jest przy tym zarówno zmiana powództwa w zakresie przedmiotowym - roszczenia procesowego – przy czym niewątpliwie oparcie żądania na innej podstawie faktycznej stanowi w istocie zmianę powództwa, jak i podmiotowym - celem ustabilizowania już na samym początku postępowania zakresu sprawy i skupienia się na wyjaśnianiu konkretnego roszczenia pomiędzy konkretnymi podmiotami, które znają sprawę od samego początku (por. Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do art. 5054, pod red. Piotra Pogonowskiego, wyd. LEX). Jedynie na marginesie wskazać wreszcie należy,że za zmianę powództwa nie sposób uznać żądania zasądzenia „wymagalnych na dzień orzekania” rat, to bowiem w żaden sposób nie jest skonkretyzowane, w szczególności nie określa wysokości dochodzonego świadczenia.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2).
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.zasądzając od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1.800 zł, na którą złożyło się wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika pozwanej w stawce minimalnej ustalone w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) -§ 2 pkt 4 k.p.c.