Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACa 684/20
Data wyroku: 2021-09-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Ewa Staniszewska
Słowa kluczowe: Apelacja

Sygn. aktI ACa 684/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 września 2021 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
w składzie:
Przewodnicząca – Sędzia Ewa Staniszewska
Protokolant: st. sekr. sądowy Ewa Gadomska
po rozpoznaniu w dniu 22 września 2021 r. w Poznaniu
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. A. (1)
przeciwkoR. A. (1)
o zapłatę
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt XII C 941/19

1
oddala apelację;

2
zasądza od powódki na rzecz pozwanego 4050 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Ewa Staniszewska
Sygn. akt I A Ca 684/20

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 28 lipca 2017r. powódkaJ. A. (2)wniosła o zasądzenie od pozwanegoR. A. (2)kwoty 38.389,13 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 6 lipca 2017r. tytułem zwrotu kwot przekazanych z jej majątku osobistego w okresie od kwietnia 2008r. do lutego 2012r.
W uzasadnieniu podała, że strony od 2007r. do 2012r. pozostawały w nieformalnym związku partnerskim i na skutek dokonanych w tym czasie przelewów bankowych na konto pozwanego, ten ostatni uzyskał korzyść majątkową kosztem majątku powódki.
Pismem z dnia 4 czerwca 2018r. powódka rozszerzyła powództwo do kwoty 48.420,26 zł . Na dalszą kwotę 10.031,13 zł dochodzoną przez powódkę składały się : 3.084 zł wydatków na najem miejsca postojowego na parkingu celem parkowania pojazdu pozwanego; 5.665,13 zł wszystkich wydatków związanych z zakupem przez strony lokalu mieszkalnego; 1.282 zł części wydatków poniesionych na wakacje stron w 2010r.
W kolejnym piśmie z dnia 19 czerwca 2019r. wniosła o waloryzację dochodzonej przez niej kwoty należności głównej do wysokości 93.438 zł.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zaprzeczając, aby bezpodstawnie wzbogacił się kosztem majątku powódki.
Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2019r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu.
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy powołał się na następujące ustalenia i wnioski prawne.
W latach 2007 – 2012 powódka i pozwany pozostawali ze sobą w nieformalnym związku; zaręczyli się w roku 2011; w wyniku decyzji powódki zostały one zerwane.
W dniu 14 kwietnia 2008r. strony zawarły zbankiem (...) S.A.z siedzibą wW.Oddziałem(...)wK.umowę kredytu mieszkaniowego hipotecznego WłasnyK.; na jej podstawie udzielono im go w wysokości 135.946,74 CHF z przeznaczeniem na zakup lokalu mieszkalnego. W związku z tym w dacie 15 kwietnia 2008r.w drodze umowy sprzedaży nabyli oni odK. W.lokalmieszkalny oznaczony numerem (...), stanowiący odrębną nieruchomość, położoną wP.przyul. (...)(posesja o numerze (...)ł), składający się z jednego pokoju dziennego z aneksem kuchennym, łazienki z wc i hallu o łącznej powierzchni 25,84 m2, dla której Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto wP.prowadziksięgę wieczystą o numerze (...); jego nabycie nastąpiło w udziałach po 1/2 części na rzecz powódki i na rzecz pozwanego. Powódka – nadto - zawarła nieopodal umowę najmu miejsca postojowego, celem parkowania tam swojego skutera.
Z chwilą wspólnego zamieszkania, a nawet jeszcze przed tym faktem, przelewali oni wzajemnie na ich rachunki bankowe różne kwoty pieniężne w celu zaspokajania bieżących potrzeb ich codziennego życia (opłaty związane z eksploatacją zakupionego lokalu mieszkalnego, w tym dostawa mediów, abonamenty nausługi (...)i internetu; zakupy środków czystości, zakupy artykułów żywnościowych, podatek od nieruchomości, ubezpieczenie); tym samym pozwany w trakcie trwania ich wspólnego pożycia ponosił koszty związane nie tylko ze spłatą zaciągniętego przez nich na powyższy cel kredytu mieszkaniowego. Odbywało się zgodnie z wiedzą powódki i ich ustaleniami, dlatego nie miał on nigdy podstaw do liczenia się z obowiązkiem zwrotu korzyści.
Sąd Okręgowy w Poznaniu orzeczeniem z dnia 21 października 2015r.,wydanym w sprawie o sygn. akt XV Ca 679/15 zniósł współwłasność w/w nieruchomości poprzez przyznanie jej na wyłączną własność powódki bez obowiązku spłaty na rzecz pozwanego. W postępowaniu tym zostały rozliczone również ich wspólne nakłady na lokal. Nie uwzględniono, natomiast, ich żądań dotyczących ich wzajemnych roszczeń o rozliczenie innych ich wydatków. W wyniku powyższego ustalone zostało, że powódka poniosła je w łącznej kwocie 64.758,61 zł, zaś pozwany w kwocie 116.159,74 zł, w związku z czym zasądzono od niej na jego rzecz kwotę 25.700,56 zł (tj. 1/2 różnicy pomiędzy nakładami o wartości 51.401,13 zł). Ponadto w postępowaniu tym ustalono, iż od czerwca 2008r. do maja 2012r.pozwany  przelał na rachunek bankowy powódki kwotę 89.540 zł przy uznaniu, iż połowa tej kwoty, tj. 44.770 zł przeznaczona była na koszty związane z eksploatacją w/w lokalu mieszkalnego; natomiast od czerwca 2012r. do marca 2013r.kwotę 9.900 zł, która stanowiła nakład. Tym samym nie rozliczono wszystkich zgłoszonych przez niego w tamtym postępowaniu roszczeń w stosunku do powódki.
W okresie od kwietnia 2008r. do marca 2013r.pozwany przekazał powódce kwotę 99.440,40 zł z przeznaczeniem na spłatę w/wskazanego kredytu oraz na wspólne wydatki związane z prowadzeniem przez nich razem domowego gospodarstwa, w tym na artykuły żywnościowe.
Kwota kredytu zaciągniętego przez strony tylko częściowo, bo w zakresie 252.500 zł została przekazana na poczet ceny nabycia cyt. lokalu mieszkalnego; kwota 39.500 zł natomiast została przekazana w kwietniu 2008r.bezpośrednio na rachunek bankowy powódki. Połowa tych środków, tj. kwota 19.750 zł należała zatem do pozwanego jako współkredytobiorcy i w całości została wykorzystana na spłatę pożyczki zaciągniętej przez niego na zakup samochodu; natomiast powódka swoją część przeznaczyła na potrzeby własne. Pozwany kupił, bowiem, w dniu 15 marca 2008r. samochód osobowy markin. (...), za kwotę 20.500 zł, posiłkując się na ten cel ową pożyczką gotówkową. Z uwagi na to, iż warunkiem udzielenia stronom w/opisanego kredytu mieszkaniowego była spłata powyższego zobowiązania, zdecydowały się one go zwiększyć i część nadwyżki przeznaczyć na jego realizację. Wysokość jej kapitału wraz z jego oprocentowaniem przewyższała jednak wartość jego udziału w powyższej dodatkowej kwocie kredytu wyrażającej się sumą 19.750 zł, to różnicę tą strony postanowiły rozliczyć w ten sposób, że powódka miała odkupić od pozwanego udział we własności tego samochodu wynoszący 1/4 część; aby uniknąć płacenia podatku od tej transakcji postanowiły dokonać tego w drodze umowy darowizny.
W trakcie trwania związku stron - pozwany na wydatki wiążące się z szeroko rozumianym prowadzeniem ich domowego gospodarstwa (płatności kartą; wypłaty z bankomatów) wydał kwotę 138.094,22 zł, na którą składały się m.in.:
- 54.740,57 zł – spłata zadłużenia powstałego na karcie kredytowej,
- 2.356,13 zł – koszty prowizji pośrednika sprzedającego nieruchomość przyul. (...)(...)wP.,
- 5.355,50 zł – opłaty notarialne związane z nabyciem lokalu mieszkalnego,
- 1.600 zł – opłata za kurs na prawo jazdy na motocykl dla niego i powódki,
- 8.574 zł – opłata za kurs języka angielskiego dla siebie i powódki,
- 5.500 zł – opłata za zakup zestawu do nauki języka angielskiego(...)dla powódki,
- 8.125,40 zł – opłata za zakupy dokonywane przez powódkę na allegro,
- 2.537 zł – opłata za ich wspólne wakacje w 2010r.,
-5.934 zł – opłata za ich wspólną wycieczkę do(...)
- 3.410 zł – kwota przelana przez pozwanego na rzecz powódki w całym 2007r.,
- 2.500 zł – kwota przelana przez pozwanego na rzecz powódki w okresie od 1 stycznia 2008r. do 1 kwietnia 2008r.
W tak ustalonych okolicznościach Sąd Okręgowy uznał, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Podstawy prawnej swojego roszczenia powódka poszukiwała w normie zart. 405 k.c., zgodnie z którą …kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości… W przypadku zajścia przesłanek w niej określonych (wzbogacenie jednego podmiotu kosztem innego podmiotu) powstaje stosunek zobowiązaniowy (zobowiązanie), w ramach którego zubożonemu przysługuje roszczenie o zwrot wzbogacenia przeciwko temu podmiotowi, który bezpodstawnie wzbogacił się jego kosztem. Najogólniej i w uproszczeniu można więc powiedzieć, że bezpodstawne wzbogacenie jest instytucją prawa cywilnego, umożliwiającą odzyskanie przez dany podmiot wartości majątkowej, którą utracił bez podstawy prawnej na rzecz innego podmiotu.
W ocenie Sądu powódka nie zdołała wykazać, że środki finansowe, przekazywane pozwanemu przed laty na jego rachunki bankowe spowodowały jego bezpodstawne wzbogacenie się kosztem jej majątku osobistego.
Zgodnie zart. 409 k.c.… obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ja lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu…To właśnie pozwany udowodnił, iż wszystkie przekazane mu przez powódkę środki finansowe przekazywał na ich bieżące potrzeby. Zostały one skonsumowane i spożytkowane nie przyczyniając się w żaden sposób do powiększenia jego majątku osobistego kosztem jej majątku osobistego. Co więcej – materiał dowodowy zebrany w przedmiotowej sprawie nie dał pozytywnej odpowiedzi na pytanie czy był on informowany przez powódkę o potrzebie ich zwrotu. W trakcie składania zeznań nie była ona w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy rzeczywiście za każdym razem informowała go o takiej konieczności w przypadku zakończenia ich związku. Sąd wskazał, że przypadki zużycia lub utraty wzbogacenia, powodujące odpadnięcie wzbogacenia, muszą ograniczyć się zatem do tych tylko sytuacji, kiedy nastąpiło to bezproduktywnie, a więc bez uzyskania jakiegokolwiek ekwiwalentu, czy też innej korzyści dla majątku wzbogaconego (tak też SN w wyr. z 4.4.2008 r., I PK 247/07, OSN 2009, Nr 17–18, poz. 223) (komentarz do art. 409 k.c. Kodeks cywilny. Komentarz pod red. prof. dra hab. Edward Gniewka, prof. dra hab. Piotr Machnikowskegoi, rok wydania 2019). Pozwany w żaden sposób nie wzbogacił się, jego majątek się nie powiększył, z uwagi na fakt, że wszystkie przekazane mu środki przez powódkę przeznaczył on na ich wspólne potrzeby i wydatki.
Pozwany traktował przelewy tych środków i to zarówno te, których sam dokonywał, jak i te które otrzymywał od powódki w sposób na potrzeby stron; nie dysponował nimi w innym zakresie, nie odkładał ich na odrębny rachunek i nie wzbogacił się za ich pośrednictwem, skoro zostały one skonsumowane przez strony w trakcie trwania ich kilkuletniego związku.
Na końcu Sąd dodatkowo wyjaśnił, że powódka rozszerzając swoje roszczenie wniosła o jego waloryzację. Z normy z§ 3 art. 358 (1) k.c.wprost wynika, iż…w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego…Analiza tego zapisu wprost wskazuje na to, że punktem wyjścia rozważań na tym tle jest istnienie zobowiązania pieniężnego. Skoro pozwany nie ma takiego wobec powódki – nie mogło to mieć zastosowania w niniejszym postępowaniu.
Powyższy wyrok w całości zaskarżyła powódka zarzucając:
1.naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
-art. 229 k.p.c.poprzez uznanie faktu dokonywanych przelewów na rachunek bankowy powódki przez pozwanego bez wskazania tytułu za przyznany przez stronę przeciwną, a przez to niewymagający dowodu, podczas gdy przyznanie to budzi wątpliwości, ponieważ zostało dokonane w innej sprawie - rozliczenie jako nakłady na wspólną nieruchomość w sprawie XV Ca 679/15 orzeczenie z dnia 21 października 2015r.;
-art. 217 § 1 i 3w zw. zart. 227 k.p.c.przez niedopuszczenie zgłoszonego prawidłowo dowodu:
- z lokalizacji miejsca parkingowego na okoliczność, iż było to miejsce parkingowe zlokalizowane na części działki wynajmującego utwardzone żwirem bez zadaszenia, a nie jak wskazał pozwany miejsce postojowe w hali garażowej, podczas gdy dowód ten dotyczy okoliczności mających dla sprawy istotne znaczenie, a sporne okoliczności nie zostały jeszcze dostatecznie wyjaśnione,
- o zaświadczenia z Urzędu SkarbowegoP.(...), przedłożone na rozprawie w dniu 13 listopada 2019r., na okoliczność wysokości dochodów powódki oraz uzyskania przychodu w wysokości 250.000 zł, podczas gdy dowód ten dotyczy okoliczności mających istotne znaczenie, a sporne okoliczności dotyczące majątku osobistego powódki w tym dochodów nie zostały dostatecznie wyjaśnione;
-art. 230 k.p.c.polegające na pominięciu okoliczności, że fakt pozwany przyznał, iż posiadał samodzielnie pożyczkę przeznaczoną na dowolny cel w kwocie ok. 30.000 zł zaciągniętą przed zakupem lokalu mieszkalnego w kwietniu 2008r. oraz, że winien ją spłacać samodzielnie w określonych przez bank oprocentowanych ratach, jak również że z uwagi na odpowiedzialność solidarną za kredyt mieszkaniowy pasywa powódki wzrosły o kwotę 20.720,47 zł (kwota doliczona do kredytu mieszkaniowego jest oprocentowana) został przyznany przez pozwanego w sposób konkludentny wobec niekwestionowania przez pozwanego tego faktu w toku procesu;
-art. 230 k.p.c.polegające na pominięciu okoliczności, że fakt pozwany przyznał, że powódka uiściła samodzielnie wszystkie opłaty wynikające z zakupu nieruchomości (jak również pominięciu dowodów, z których wynika w jakiej wysokości one byty) został przyznany przez pozwanego w sposób konkludentny wobec niekwestionowania przez pozwanego tego faktu w toku procesu;
-art. 231 k.p.c.przez przyjęcie faktu przekazywania przez powódkę środków finansowych pozwanemu z przeznaczeniem na jego majątek osobisty w różnych kwotach i terminach (czyli nie w sposób stały, ciągły, zaplanowany) za nieudowodniony, mimo istnienia ku temu dostatecznej podstawy w zebranym materiale dowodowym w postaci dowodów z przelewów bankowych;
-art. 231 k.p.c.przez przyjęcie faktu słownych uzgodnień między stronami konieczności rozliczenia kwot przekazywanych na majątek osobisty pozwanego za nieustalony, mimo istnienia ku temu dostatecznej podstawy w zebranym materiale dowodowym w postaci różnych nieterminowych przelewów, zasądzenia od powódki na rzecz pozwanego kwoty 25.700,56 zł, która to właśnie kwota wynikała z ustaleń stron, iż pozwany będzie uiszczał w ratach kredytu mieszkaniowego spłaconą jego osobistą pożyczkę, powódka wskazuje, iż w procesie o zniesienie współwłasności nieruchomości nie mogła dokonać tego rozliczenia z uwagi na inną podstawę prawną czyliart. 405 k.c.;
-art. 232 k.p.c.poprzez przyjęcie, że powód nie wywiązał się z obowiązku udowodnienia okoliczności, z której wywodzi skutki prawne, podczas gdy powód zaoferował logiczne, wzajemnie uzupełniające się dowody w postaci przedłożonych dokumentów, oświadczeń, potwierdzające, że przysługuje powódce roszczenie wykazane w pozwie i dalszych pismach procesowych;
-art. 233 § 1 i 2 i art. 328 § 2 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji błędnym przyjęciu, zarówno na etapie subsumcji, jak i wyrokowania, że powódka nie udowodniła, iż przysługuje jej roszczenie dochodzone w niniejszej sprawie;
-art. 322 kodeksu postępowania cywilnego, że w sytuacji kiedy określenie wartości świadczenia jest niemożliwe lub nader utrudnione, Sąd może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy;
-art. 328 § 2 k.p.c.poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia dowodów, na których sąd się oparł i przyczyn, dla których sąd odmówił mocy dowodowej dowodom w tym umowy darowizny samochodu, zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, lokalizacji miejsca postojowego;
-art. 328 § 2 k.p.c.poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa, powództwo było oparte również naart. 376 k.p.c.(kwota 11.330.25 zł bez waloryzacji), nie rozpoznano;
oraz
2.naruszenie prawa materialnego tj.art. 3531k.c.poprzez jego niezastosowanie, polegające na dokonaniu przez sąd ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zawartej przez strony umowy darowizny samochodu oraz wynajęcia miejsca postojowego dla samochodu a nie skutera.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o:
1/uchylenie zaskarżonego wyroku w całości,
2/zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 93.433,03 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie licząc do dnia 6 lipca 2017r. do dnia zapłaty;
3/zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania sądowego za II instancję.
Ewentualnie, na wypadek uznania ziszczenia się ku temu przesłanek, o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że bezzasadny jest zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c., albowiem wbrew twierdzeniom skarżącej uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane tym przepisem i pozwala na zapoznanie się z procesem wnioskowania Sądu I instancji. W tym zawiera przedstawienie dowodów, na których Sąd oparł swoje ustalenia, przyczyny odmówienia wiary części zeznaniom powódki. Odrębną kwestią od dopełnienia wymogów treści uzasadnienia jest kwestionowanie oceny dowodów, prawidłowości ustaleń czy prawidłowości subsumpcji faktów pod przepisy prawa materialnego.
Od razu też wskazać należy, że w realiach sprawy zasadna była ocena powództwa w płaszczyźnie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Niespornie bowiem strony pozostawały w konkubinacie, prowadziły wspólne gospodarstwo domowe, jednak ostatecznie leżący u podstaw ich działania cel w postaci stałego wspólnego pożycia nie został osiągnięty, ponieważ związek ich definitywnie uległ rozpadowi. Zatem w zakresie w jakim strony nie zawarły umów regulujących ich stosunki własnościowe (jak np. w przypadku kupna lokalu mieszkalnego), zachodziły podstawy zart. 410 k.c.do stosowania przepisów od 405k.c.do 409k.c.
Odnosząc się do podniesionych w apelacji zarzutów naruszeniaart. 230 k.p.c.to skarżąca zdaje się pomijać, że pozwany przyznając pewne fakty np. co do spłaty z kredytu pożyczki na zakup samochodu czy zapłaty przez powódkę kosztów zawarcia umowy kupna lokalu mieszkalnego, jednocześnie zaprzeczał, aby z tych powodów bezpodstawnie się wzbogacił przedstawiając twierdzenia i dowody na wykazanie swojego stanowiska. W rzeczywistości brak było więc podstaw do przyjmowania w oparciu o treściart. 230 k.p.c.faktów korzystnych dla powódki przy ocenienie jej roszczenia.
Odnośnie do zarzutu naruszeniaart. 217 § 1 i 3 k.p.c.to jest on uzasadniony tylko o tyle, o ile Sąd I instancji pominął, że z zaświadczenia Urzędu Skarbowego z dnia 12 listopada 2019r. (k. 514) wynika, że powódka w 2008r. uzyskała dodatkowy przychód w kwocie 250.000 zł ze sprzedaży nieruchomości wK.. Prawidłowo natomiast Sąd ustalił, że w okresie trwania konkubinatu bieżące dochody pozwanego były znacząco wyższe od powódki. Wynikało to jasno z porównania deklaracji podatkowych pozwanego (k. 483 do 492) z treścią przywołanego zaświadczenia Urzędu Skarbowego.
Natomiast twierdzenia w przedmiocie lokalizacji miejsca parkingowego są chybione, ponieważ Sąd I instancji nie przyjął, że położone ono było w hali garażowej, ograniczając się do podania, że powódka zawarła umowę najmu miejsca postojowego. Ubocznie więc tylko dodać można, że sama okoliczność czy wynajęte zostało miejsce parkingowe na terenie „otwartym” czy w hali garażowej, nie miało istotnego znaczenia.
Za bezzasadne Sąd Apelacyjny uznał zarzuty naruszeniaart. 232 k.p.c.,art. 233 k.p.c.,art. 231 k.p.c.,231 k.p.c.
Sąd Okręgowy dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego bez naruszenia zasad logiki oraz doświadczenia życiowego i bez przekroczenia granicy dopuszczalnej swobody.
Zasadnie Sąd I instancji weryfikował wiarygodność sprzecznych przecież zeznań stron, w oparciu o pozostałe zaoferowane przez nie dowody w postaci dowodów z dokumentów, w tym ilustrujących wzajemny przepływ gotówki z kont bankowych powódki i pozwanego.
Dowody z dokumentów w postaci kont bankowych potwierdzały zaś wiarygodność twierdzeń pozwanego, że z jego konta były przelewane kwoty nie tylko na spłatę w przypadającym na niego udziale rat kredytu czy należności za mieszkanie, ale także na bieżące utrzymanie czy na potrzeby dodatkowe jak np. na koszty nauki j. angielskiego, kurs prawa jazd, wyjazd do(...).
Ze wzajemnych licznych przelewów środków pieniężnych stron wynika przy tym logicznie, że wbrew twierdzeniom powódki, co do zasady, strony dokonywały na bieżąco wzajemnych rozliczeń wydatków. Wskazuje na to także sama wysokość przelewów przedstawianych w pozwie, która niejednokrotnie określona była co do złotówki albo grosza np. 4.856,13 zł, 213,53 zł, 20.720,47 zł, 1.024 zł, 75 zł.
Słusznie Sąd I instancji uznał za niewykazane przez powódkę inne od wzajemnych bieżących rozliczeń stron przyczyny przekazywania przedstawionych w pozwie poszczególnych kwot pozwanemu, skoro nie wynikały one ani z treści samych przelewów ani wiarygodnie z jej zeznań. Całkowicie gołosłowne, pozostały twierdzenia powódki jakoby przekazywała podane w pozwie kwoty na prośby pozwanego i wyłącznie na jego potrzeby, w tym związane z pożyczkami dla jego rodzeństwa, tym bardziej tylko w zestawieniu z rażącą dysproporcją bieżących dochodów stron oraz faktem, że jak przyznała powódka w piśmie z dnia 4 czerwca 2018r., chociaż w 2008r. otrzymała cenę za sprzedaną nieruchomość w kwocie 250.000 zł, to jednak następnie w dniu 25 kwietnia 2010r. kupiła nieruchomość wK.GminaK.za cenę, której zresztą nie określiła i nie wykazała, a wcześniej bo w 2008r. kupiła 25% udziału we własności samochoduN. (...). Trudno bez naruszenia zasad logiki i doświadczenia życiowego przyjmować w świetle uzyskiwanych przez strony bieżących dochodów, że np. od połowy 2010r. to powódka finansowała różne potrzeby pozwanego pomimo jego lepszych dochodów.
Co do kwot 4.856,13 zł i 20.720.47 zł przelanych w dniach 25 kwietnia i 2 maja 2008r. tj. po uzyskaniu kredytu, pozwany wiarygodnie bo w odwołaniu się do dokumentów w postaci umowy darowizny 25% udziału w prawie własności samochoduN. (...)i umowy zakupu tego samochody oraz do niespornych faktów co do wysokości kredytu i ceny zakupu mieszkania wyjaśnił, że podstawą przekazania tych kwot były wzajemne rozliczenia związane de facto niespornie z umową sprzedaży udziału w prawie własności samochodu a nie jego darowizny, oraz zaciągniętą przez obie strony umową kredytu bankowego stosownie do przypadających na nich udziałów w zakresie nadwyżki nad ceną kupna lokalu.
Co do tych twierdzeń i dowodów powódka nie odniosła się w istocie w żaden rzeczowy sposób. Poza całkowicie dowolnym wywodom w świetle dowodów z dokumentów, a nawet własnym twierdzeniom z pisma z dnia 4 czerwca 2018r., że udział w prawie własności samochodu wynosił 20% a nie 25%. A odnośnie do kwoty 20.720,47 zł, że jak podała w pozwie, utraciła korzyść wynikającą z niemożności jej dysponowania tak jakby przeznaczenie tej kwoty nie było elementem podlegającym rozliczeniu w sprawie o zniesienie współwłasności lokalu mieszkalnego.
W świetle prawidłowych ustaleń Sądu I instancji co do sposobu życia stron w trakcie konkubinatu, przyjętego przez nich sposobu jego finansowania, faktycznego udziału pozwanego w kosztach utrzymania i bieżących ustaleń stron – rację należy przyznać Sądowi, gdy w powołaniu na treśćart. 409 k.c.uznał, że nawet przy przyjęciu, że pewne kwoty zostały przekazane pozwanemu poza wzajemnym rozliczeniem kosztów codziennego utrzymania, to brak było przekonywujących podstaw do przyjęcia, że po pierwsze – ostatecznie przez lata trwania konkubinatu środki odpowiadające tym kwotom zostały spożytkowane w sposób wyłącznie skutkujący powiększeniem się jego majątku osobistego kosztem majątku powódki; po drugie – że wydatkując te kwoty powinien liczyć się z ich zwrotem.
Powódka niezasadnie w relacjach między partnerami związku nieformalnego stosuje jak się wydaje odmienne kryteria wzajemnych między nimi rozliczeń wydatków na życie codzienne.
Przyjmuje, że wszelkie przelewy pozwanego niezwiązane ze spłatą kredytu i kosztami mieszkania były objęte porozumieniem stron, jednak ze swojej strony przedstawia do rozliczenia każdy własny przelew gotówki na konto bankowe pozwanego czy inne kwoty przez siebie wydatkowane.
Domagając się zwrotu 1.282 zł tytułem części kosztów pobytu stron na wakacjach w 2010r. zdaje się nie zauważać, że ekwiwalent tej kwoty został już spożytkowany przez pozwanego w czasie pobytu na wczasach, nadto że wcześniej nie domagała się jej zwrotu, a w końcu, że następne wczasy w Egipcie w 2011r. to pozwany finansował co najmniej w większej części.
Podobnie, domagając się kwoty 3.084 zł tytułem zwrotu wydatków na opłaty miejsca parkingowego dla samochodu osobowego pozwanego, pomija swój udział w kosztach utrzymania pojazdu związanych z przysługującym jej udziałem w prawie własności z tytułu jego parkowania oraz ponoszonych w całości przez pozwanego wydatków na ubezpieczenia(...). Pomija w swym rozliczeniu wydatki pozwanego chociażby na jej naukę j. angielskiego czy kurs prawa jazdy, czy wydatki na inne cele wynikające z życia codziennego stron w zakresie przekraczającym ściśle (tak jak to przyjmuje powódka) jego udział w połowie w tych kosztach.
W końcu wskazać należy, że niezrozumiałe są przyczyny dla których powódka domaga się kwoty 5.665,13 zł jako udziału pozwanego w kosztach nabycia mieszkania (wydatki na opłaty związane z kredytem, wydatki na notariusza, wpis do KW, na wymianę zamka do drzwi wejściowych do mieszkania), skoro lokal ten stanowi wyłączną własność powódki. Są to koszty ściśle związane z przysługującym powódce prawem własności lokalu mieszkalnego, stąd nie sposób wydatki te w ogóle rozważać w kontekście wzbogacenia się pozwanego kosztem powódki. Wydatki pozwanego na te cele mogłyby być rozważane jedynie jako jego nakłady na majątek powódki, natomiast w żadnym zakresie nie mogłyby być traktowane jako źródło wzbogacenia jego majątku odrębnego kosztem majątku powódki.
Podkreślić należy, że w przypadku konkubinatu rozliczeniu podlegają świetleart. 410 k.c.te świadczenia, które były spełniane ściśle dla osiągnięcia wspólnego celu w postaci trwałego pożycia stron a jednocześnie skutkowały uzyskaniem korzyść majątkową kosztem innej osoby; nie zaś takie, które wprawdzie spełniane były w czasie trwania konkubinatu, jednak związane były przed wszystkim z wydatkami na aktualne potrzeby partnerów związku i to bez liczenia się z potrzebą ich zwrotu (por. np. wyrok S.N. z dnia 12 stycznia 2006r. sygn. akt II CK 342/05 opubl. OSNC z 2006 nr 10, poz. 170).
Jako chybiony Sąd w realiach sprawy uznał zarzut naruszeniaart. 322 k.p.c.skoro powódka domagała się zwrotu konkretnych kwot z powołaniem się na dokumenty, tyle tylko że nie zdołała wykazać swojego żądania już co do zasady.
Skoro powództwo okazało się bezzasadne w całości to słusznie Sąd I instancji uznał za bezprzedmiotowe żądanie dokonania waloryzacji na podstawieart. 353ze zn. 1k.c.
Z przyczyn wyżej przedstawionych Sąd Apelacyjny w pełni podzielił wniosek prawny Sądu I instancji o bezzasadności powództwa i na podstawieart. 385 k.p.c.apelację oddalił.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. z § 2 pkt. 6 i § 10 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Ewa Staniszewska

(...)
Starszy sekretarz sądowy
B. Z.