Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1057/23
Data wyroku: 2024-01-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Marta Sawińska
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art.4 i art.49 ustawy z dnia 19.12.2008r. o emeryturach pomostowych

Sygn. aktIII AUa 1057/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 stycznia 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska
Protokolant: Emilia Wielgus
po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2024 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym
sprawyD. P.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o emeryturę pomostową
na skutek apelacjiD. P.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 31 lipca 2023 r. sygn. akt VIII U 663/23
oddala apelację.

Marta Sawińska

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r., znak(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział wO., na podstawieustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2022 r., poz. 504 ze zm.) orazustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz.U. z 2022 r., poz. 1340 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 15 listopada 2022 r., odmówiłD. P.prawa do emerytury pomostowej.
Organ odmówił prawa do emerytury na podstawie art. 4 ustawy pomostowej, bowiem po dniu 31 grudnia 2008 r wnioskodawca nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3, aod 1 stycznia 2009 r. nie został zgłoszony w ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych. Zakład odmówił też emerytury na podstawieart. 4 ustawy o emeryturach pomostowychiart. 49 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem na dzień 1 stycznia 2009 r. wnioskodawca nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w wymiarze co najmniej 15 lat, wymienionej w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy pomostowej. Organ nie uznał okresu pracy od 1 lipca 1982 r. do 31 grudnia 2008 r., ponieważ pracodawca nie potwierdził, iż wnioskodawca wykonywał prace wymienione w ww. załącznikach.
Odwołanie od decyzji złożyłD. P., domagając się jej zmiany i przyznania mu emerytury pomostowej.
Wyrokiem z 31 lipca 2023 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt VIII U 633/23 oddalił odwołanie.
Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
D. P.urodził się (...)Odwołujący legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze 42 lat, 10 miesięcy i 27 dni, z czego 25 lat, 2 miesiące i 5 dni stanowi okres pracy w warunkach szczególnych w rozumieniuart. 4 ustawy o emeryturach pomostowych.
W okresie od 1 lipca 1982 r. do 31 grudnia 2000 r. odwołujący był zatrudniony w(...), a od 1 stycznia 2001 r. do 30 września 2020 r. w(...) Państwowych S.A.na stanowiskach rzemieślnika specjalisty, murarza – tynkarza, starszego rzemieślnika, magazyniera, administratora nieruchomości.
Początkowo odwołujący wykonywał prace budowlano remontowe w budynkach mieszkalnych oraz budynkach użytkowych i służbowych należących do(...). Pracował też na peronach układając płyty chodnikowe. Prace te wykonywał przez około 15 lat. Od 1997 r. do 2005 r. był magazynierem, gdzie przyjmował i wydawał towar – śruby, farby oraz inne rzeczy potrzebne do remontu budynków.
Od 2005 r. do 2022 r. odwołujący pracował jako administrator nieruchomości. W ramach swoich obowiązków odwołujący przeprowadzał przeglądy, wizje lokalne budynków należących do(...).
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym oddalił odwołanieD. P..
Na wstępie rozważań prawnych Sąd Okręgowy wskazał, że odwołanie ubezpieczonegoD. P.okazało się bezzasadne. W dalszej części uzasadnienia zacytował treśćart. 4, art. 3 ust. 1, 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych.
Podkreślił, że za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 1 (ust. 4). Za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 3 (ust. 5).
Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ust.7).
Zgodnie treścią art. 49 ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:
1) po dniu 31 grudnia 2008r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lubo szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;
3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Dla uzyskania prawa do emerytury pomostowej koniecznym jest łączne spełnienie wymienionych powyżej warunków, gdyż brak spełnienia któregokolwiek z nich uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia.
Sąd Okręgowy podkreślił, że okolicznością bezsporną w sprawie było, iż ubezpieczonyD. P.urodził się po dniu 31 grudnia 1948r., ukończył wiek 60 lat, legitymuje się 25 - letnim okresem składkowym i nieskładkowym. Bezspornym jest również, iż ubezpieczony udowodnił 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych o jakiej mowa w art. 4 pkt 2 ustawy w związku zart. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Okresy takiej pracy przypadają jednak przeddniem 1 stycznia 1999r.
W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy ubezpieczony po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wymienione w załącznikach 1 i 2 do ustawy pomostowej.
Sąd Okręgowy dokonując analizy przedstawionych przez odwołującego dokumentów stwierdził, że prace opisane przez odwołującego nie zostały ujęte w załącznikach doustawy o emeryturze pomostowej.
W załączniku nr 2 pkt 5-7 wskazano, że praca w szczególnym charakterze to praca maszynistów pojazdów trakcyjnych (maszynista pojazdów trakcyjnych, maszynista instruktor, maszynista zakładowy, maszynista wieloczynnościowych i ciężkich maszyn do kolejowych robót budowlanych i kolejowej sieci trakcyjnej, kierowca lokomotywy spalinowej o mocy do 300 KM, pomocnik maszynisty pojazdów trakcyjnych) i kierowników pociągów, prace bezpośrednio przy ustawianiu drogi przebiegu pociągów i pojazdów metra (dyżurny ruchu, nastawniczy, manewrowy, ustawiacz, zwrotniczy, rewident taboru bezpośrednio potwierdzający bezpieczeństwo pociągu, dyspozytor ruchu metra, dyżurny ruchu i stacji metra) oraz prace funkcjonariuszy straży ochrony kolei.
Tymczasem jak podkreślił Sąd I instancji odwołujący zajmował się remontowaniem budynków mieszkalnych oraz budynków użytkowych i służbowych należących do(...), układaniem płyt chodnikowych na peronach, a następnie był magazynierem i wreszcie pracował jako administrator nieruchomości. Na żadnym z wymienionych stanowisk nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Sąd Okręgowy zaakcentował, że zgodnie zart. 232 k.p.c., strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne (ciężar dowodu w znaczeniu procesowym). Z kolei stosownie doart. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne (ciężar dowodu w znaczeniu materialnym). Żądanie oparte na uprawnieniu musi być wykazane uzasadniającymi je faktami. Tak samo strona zaprzeczająca istnieniu takiego uprawnienia obowiązana jest udowodnić, że świadczące o tym fakty zaistniały lub nawet istnieją nadal.
Zdaniem Sądu Okręgowego odwołujący nie wykazał swoich racji zgłoszonychw odwołaniu na tyle, aby można je było uznać, bowiem po 31 grudnia 2008 r.nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w rozumieniu art. 4 ustawy pomostowej. Powyższe dotyczy również pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w rozumieniu art. 4 w zw. z art. 49 ustawy pomostowej. W ocenie Sądu Okręgowego odwołujący nie udowodnił bowiem, by prace, które wykonywał w spornym okresie były tymi, które zostały wymienione, w którymkolwiek załączniku do ustawy pomostowej. Odwołujący nie zaprezentował w tym przedmiocie żadnych dowodów np. w postaci świadectw pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze czy świadków. Z kolei z zeznań odwołującego nie wynika, by pracował w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze po 1 stycznia 2008 r. Ponadto okresu pracy przed 1 stycznia 2008 r., która na gruncie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. - w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze – była pracą w szczególnych warunkach, nie można jednak zaliczyć do wymaganego stażu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ na gruncieustawy o emeryturach pomostowychpraca wykonywania przez odwołującego nie została uznana za pracę w szczególnych warunkach.
Reasumując Sąd I instancji wskazał, że odwołujący nie spełnił przesłanek warunkujących nabycie prawa do emerytury pomostowej, przewidzianych w art. 4 w zw. z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej tj. nie wykonywał takiej pracy po 31 grudnia 2008 r. oraz art. 4 w zw. z art. 49 ustawy, gdyż nie wykonywał prac ujętych w załącznikach 1 i 2 ustawy pomostowej.
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie jako bezzasadne.
Apelację od powyższego wyroku wniósł odwołującyD. P., zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego przepisów ustawy emeryturach pomostowych w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że odwołujący nie udowodnił prawa do emerytury, gdy przy prawidłowym zastosowaniu tych przepisów, Sąd powinien przyznać prawo do emerytury.
Odwołujący podkreślił, że w całym spornym okresie wykonywał pracę w szczególnych warunkach, podając, że była to praca na rzecz(...) S.A., a zatem winna zostać uznana za pracę w warunkach szczególnych (praca na kolei). Odwołujący podkreślił, że tereny(...) S.A.są terenami zamkniętymi, bez możliwości wykonywania jakichkolwiek prac przez inne podmioty (po za uprawnionymi) na terenach zamkniętych bez zgody i nadzoru właściciela(...) S.A.
Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zaliczenie spornych okresów i przyznanie mu emerytury pomostowej.
Organ rentowy nie wniósł odpowiedzi na apelację odwołującego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, a zebrany materiał dowodowy poddał wszechstronnej ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów przewidzianej przezart. 233 § 1 k.p.c.Na tej podstawie Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, z których wyprowadził prawidłowe wnioski. Sąd Odwoławczy w pełni podziela te ustalenia, jak również rozważania prawne leżące u podstaw zaskarżonego wyroku, a w konsekwencji przyjmuje je za własne.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest posiadanie wymaganego przez odwołującego wieku 60 lat i dysponowanie 25 latami okresów składkowych i nieskładkowych. Nadto organ rentowy nie kwestionował tego, że przed dniem 1 stycznia 1999r. odwołujący wykonywał pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w wymiarze 25 lat, 2 miesięcy i 5 dni.
W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy ubezpieczony po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wymienione w załącznikach 1 i 2 do ustawy pomostowej.
Zgodnie zart. 4 ustawy o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2008r., nr 237, poz. 1656), prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełniałącznienastępujące warunki:
1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;
2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
5)przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;
6)po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.
W myśl art. 3 ust. 1 ustawy - prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.
Art. 3 ust. 3 - prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.
Stosownie do art. 49 tej ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:
1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;
3)w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3
Podobnie jak w przypadku emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach tak i w przypadku emerytur pomostowych katalog prac kwalifikowanych jako prace w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze jest zamknięty (enumeratywnie ujęty) w załącznikach nr 1 (praca w szczególnych warunkach) i nr 2 (prace w szczególnym charakterze). Oznacza to, że tylko prace ujęte w tych załącznikach mogą być kwalifikowane jako prace wykonywane w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 maja 2014 r. UK 460/13 OSNP 2015/4/55; z dnia 13. (...)., II UK 164/11, OSNP 2013 nr 5-6, poz. 62; z dnia 24 stycznia 2014 r. III UK 33/13 OSNP 2015/4/).
Należy również przypomnieć, że prawo do emerytury pomostowej podobnie jak prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach są regulacjami wyjątkowymi, uprzywilejącymi określone grupy pracowników, a jak wiadomo przepisy wprowadzające wyjątek od ogólnych zasad nabywania prawa do emerytury nie powinny być wykładane w sposób rozszerzający. W prawie ubezpieczeń społecznych zresztą z zasady przepisy powinny być wykładane w sposób ścisły z wyraźną dominacją wykładni literalnej. Nie powinno się więc stosować do nich zasadniczo wykładni celowościowej, funkcjonalnej lub aksjologicznej w opozycji do wykładni językowej, jeżeli ta ostatnia prowadzi do jednoznacznych rezultatów interpretacyjnych, a zatem nie można ich poddawać ani wykładni rozszerzającej, ani zwężającej, modyfikującej (por. w tym zakresie wyroki Sadu Najwyższego z: z dnia 8 stycznia 1993 r., III ARN 84/92, OSNC 1993 Nr 10, poz. 183; z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999 Nr 1, poz. 7; z dnia 25 kwietnia 2003 r., III CZP 8/03, OSNC 2004 Nr 1, poz. 1; z dnia 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 218; z dnia 23 października 2006 r., wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 9 listopada 1999 r., II UKN 187/99, OSNAPiUS 2001 Nr 4, poz. 121; wyrok z 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 218 i z dnia 25 czerwca 2008 r., II UK 315/07, LEX nr 496396, I UK 128/06, OSNP 2007 nr 23-24, poz. 359; z dnia 29 stycznia 2008 r., I UK 239/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 103; z dnia 4 marca 2008 r., II UK 129/07, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 155; z dnia 19 maja 2009 r., III UK 6/09, LEX nr 509028; z dnia 25 października 2016 r., I UK 386/15, LEX nr 2169474).
W świetle prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego, odwołujący się po dniu 31 grudnia 2008 r. nie pracował w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów ustawy pomostowej, co wyklucza możliwość nabycia przez niego prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy.
W okresie od 1 lipca 1982 r. do 31 grudnia 2000 r. odwołujący był zatrudniony w(...), a od 1 stycznia 2001 r. do 30 września 2020 r. w(...) Państwowych S.A.na stanowiskach rzemieślnika specjalisty, murarza – tynkarza, starszego rzemieślnika, magazyniera, administratora nieruchomości. Początkowo odwołujący wykonywał prace budowlano remontowe w budynkach mieszkalnych oraz budynkach użytkowych i służbowych należących do(...). Pracował też na peronach układając płyty chodnikowe. Prace te wykonywał przez około 15 lat. Od 1997 r. do 2005 r. odwołujący był magazynierem, gdzie przyjmował i wydawał towar – śruby, farby oraz inne rzeczy potrzebne do remontu budynków. Od 2005 r. do 2022 r. odwołujący pracował jako administrator nieruchomości. W ramach swoich obowiązków odwołujący przeprowadzał przeglądy, wizje lokalne budynków należących do(...).
Prace, które wykonywał w spornym okresie odwołujący (rzemieślnika specjalisty, murarza – tynkarza, starszego rzemieślnika, magazyniera, administratora nieruchomości) nie stanowią jednak pracy w warunkach szczególnych w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Powyższe stanowiska nie ujęto bowiem w wykazach prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze określonych w załącznikach nr 1 i nr 2 doustawy o emeryturach pomostowych.
W załączniku nr 2 pkt 5 wskazano, że praca w szczególnym charakterze to praca maszynistów pojazdów trakcyjnych (maszynista pojazdów trakcyjnych, maszynista instruktor, maszynista zakładowy, maszynista wieloczynnościowych i ciężkich maszyn do kolejowych robót budowlanych i kolejowej sieci trakcyjnej, kierowca lokomotywy spalinowej o mocy do 300 KM, pomocnik maszynisty pojazdów trakcyjnych) i kierowników pociągów, z kolei w pkt 6 załącznika nr 2 wskazano, że do ww. pracy zalicza się również, prace bezpośrednio przy ustawianiu drogi przebiegu pociągów i pojazdów metra (dyżurny ruchu, nastawniczy, manewrowy, ustawiacz, zwrotniczy, rewident taboru bezpośrednio potwierdzający bezpieczeństwo pociągu, dyspozytor ruchu metra, dyżurny ruchu i stacji metra), natomiast w pkt 7 załącznika nr 2 zaliczono pracę funkcjonariuszy straży ochrony kolei.
Tymczasem z ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie wynika, by odwołujący wykonywał pracę wymienioną powyżej (pkt 5-7 załącznika nr 2), gdyż odwołujący zajmował się remontowaniem budynków mieszkalnych oraz budynków użytkowych i służbowych należących do(...), układaniem płyt chodnikowych na peronach, następnie był magazynierem, a potem pracował jako administrator nieruchomości. Odwołujący pracował w tzw. dziale gospodarczym(...), na żadnym z wymienionych wyżej stanowisk odwołujący nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych).
Skoro zatem wymogiem nabycia prawa do emerytury pomostowej jest wykazanie łącznie legitymowaniem się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (w rozumieniu powołanej ustawy lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życieustawy o emeryturach pomostowych, a więc po 1 stycznia 2009 r. (w rozumieniu obecnych przepisów), stwierdzić należy, że tych przesłanek apelujący nie spełnia.
Brak wykazania okresu pracy w szczególnych warunkach po dniu 31 grudnia 2008 r. powoduje, iż nie jest możliwe nabycie prawa do emerytury przez odwołującego na podstawie art. 4 ustawy. Nabycie zaś na podstawie na podstawieart. 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowychdotyczy ubezpieczonych, którzy nie kontynuują pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów. Osoba taka może nabyć prawo do przedmiotowego świadczenia ale jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów jako prace w warunkach szczególnych (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 tej ustawy). Brak zatem podstaw prawnych do przyznania - z mocy art. 49 ustawy - emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie jest okresem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych(wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2015 r. III UK 73/14; z dnia 13 marca 2012 r., II UK 164/11, OSNP 2013 nr 5 - 6, poz. 62; z dnia 4 września 2012 r., I UK 164/12, OSNP 2013). W tym przypadku organ rentowy w odniesieniu do art. 49 ustawy nie uznał odwołującemu żadnego okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach przed dniem 31 grudnia 2008 r., który mieściłby się teraz w katalogu załącznika nr 1 lub 2 do ustawy pomostowej, a 15 lat takiej pracy było koniecznym warunkiem nabycia prawa emerytury pomostowej.
Sąd Okręgowy słusznie ustalił, że ubezpieczony przed 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze, natomiast okoliczność ta jest niewystarczająca do przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej. Jak bowiem wskazano wyżej, nawet jeśli wnioskodawca po dniu 1 stycznia 2009 r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 lub 3 ustawy o emeryturach pomostowych, a legitymuje się stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, to może nabyć prawo do emerytury pomostowej tylko wówczas, gdy jego dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (tj. przepisówart. 3 ust. 1 lub 3 ustawy o emeryturach pomostowych).
W rozpoznawanej sprawie jednak pracy wnioskodawcy na stanowiskach rzemieślnika specjalisty, murarza – tynkarza, starszego rzemieślnika, magazyniera, administratora nieruchomości nie można zakwalifikować do prac w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów.
W konsekwencji ustalenie przez Sąd Okręgowy, że odwołujący nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze prac wymienionych w załącznikunr 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowychjest prawidłowe i zgodnie ze swobodną oceną dowodów, o której mowa w treściart. 233 § 1 k.p.c.
Zgodnie z treścią powołanego przepisu Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Przy tej ostatniej czynności Sąd jest zobligowany uwzględnić wszystkie dowody przeprowadzone w postępowaniu, jak też uwzględnić wszelkie okoliczności towarzyszące ich przeprowadzaniu (wyrok SN z 11.07.2002r. sygn. IV CKN 1218/00). Granice swobodnej oceny dowodów winny być wyznaczone wymogami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia. W myśl powyższych dyrektyw Sąd I instancji rozważa w sposób racjonalny i wszechstronny materiał dowodowy, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych, a wiążąc ich moc i wiarygodność odnosi do pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (wyrok SN z 10.06.1999r. w sprawie II UK 685/98).
W związku z powyższym o naruszeniuart. 233 § 1 k.p.c.można mówić w sytuacji wykazania Sądowi I instancji uchybienia podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego rozumowania, zasadom doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów. Sąd Apelacyjny wskazuje, że w realiach niniejszej sprawy takich uchybień w rozumowaniu Sądu Okręgowego nie sposób się dopatrzeć.
Prawidłowe ustalenia faktyczne pozwoliły Sądowi I instancji na dokonanie trafnej wykładni prawa materialnego. Odwołujący nie spełnia przesłanek opisanych wart. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, bowiem nie wykonywał prac o szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008r. Nie spełnia zatem warunku opisanego wart. 4 pkt 6omawianej ustawy. Nie spełnia także przesłanek wynikających z treściart. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, gdyż w dniu wejścia w życie ustawy nie legitymował wymaganym 15 letnim okresem wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
W orzecznictwie podkreśla się, że przesłanki do nabycia prawa do emerytury na podstawie przepisów o emeryturach pomostowych muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak choćby jednego z tych warunków powoduje niemożność nabycia uprawnień emerytalnych (tak wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt III AUa 252/12).
W ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych przyjmuje się, że jeśli osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do „nowego” świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniudziś obowiązujących przepisów(wyrok Sądu Najwyższego z 14.06.2011 r. I UK 415/10, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 14.05.2014 r. III AUa 1850/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 13.03.2014 r. III AUa 3489/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 25.04.2013 r. III AUa 1857/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 01.02.2017 r., III AUa 841/16).
Sąd Apelacyjny podkreśla raz jeszcze, że prace w szczególnych warunkach zostały określone poprzez definicję zawartą wart. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, wyliczenie rodzajów prac związanych z czynnikami ryzyka występującymi w szczególnych warunkach pracy zawarte wart. 3 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowychoraz wykaz takich prac zawarty w załączniku nr 1 doustawy o emeryturach pomostowych. Natomiast prace o szczególnym charakterze zostały zdefiniowane wart. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowychi wyliczone w załączniku nr 2 do tej ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że wykaz prac określonych wart. 3 ust. 1 i 3jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy „o szczególnym charakterze„ lub „w szczególnych warunkach” nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2011 r., IV SA/Po 335/11).
Sąd Apelacyjny zaznacza, że żadne z zajmowanych przez odwołującego stanowisk w spornym okresie nie zostało wymienione w wykazach stanowiących załączniki nr 1 i 2 doustawy o emeryturach pomostowych, zatem praca ta, nie jest pracą wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu przepisówustawy z dnia 19 grudnia 2008 r.
Na marginesie zwrócić uwagę w tym miejscu należy, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest prawo do wcześniejszej emerytury wynikające z art. 32 w zw. z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, lecz prawo do emerytury pomostowej, regulowane odrębnymi przepisami, zawężającymi katalog prac uznawanych za prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Reasumując w ocenie Sądu Apelacyjnego twierdzenia odwołującego zawarte w apelacji przedstawiały własną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, nie zostały poparte przekonującymi dowodami, a zatem nie zasługiwały na uwzględnienie.
Wobec powyższego brak jest zatem w analizowanym stanie faktycznym podstaw do zastosowaniaustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowychi przyznania odwołującemu prawa do emerytury pomostowej.
Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny, w oparciu o treśćart. 385 k.p.c.oddalił apelację odwołującego.
sędzia Marta Sawińska