Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 29/23
Data wyroku: 2023-06-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Maciej Flinik
Słowa kluczowe: Podstawa wymiaru składki
Podstawa prawna: art. 8 ust. 6 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt VI U 29/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 czerwca 2023 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący Sędzia Maciej Flinik
Protokolant – starszy sekretarz sądowy Marta Walińska
po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2023 r. w Bydgoszczy
na rozprawie
odwołania:J. D.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 1 grudnia 2022 r., nr(...)
w sprawie:J. D.
przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o podleganie ubezpieczeniu i podstawę wymiaru składek
zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.z dnia 1 grudnia 2022 roku w ten sposób, że:
- ubezpieczony nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 6 lutego 2019 roku,
- podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe za okres od 6 lutego 2019 roku wynosi „0”,
- podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 marca 2019 roku wnosi „0”.
Sędzia Maciej Flinik
Sygn akt VI U 29/23

UZASADNIENIE
Odwołujący sięJ. D.wniósł o uchylenie decyzji(...) OddziałwT.z dnia 1 grudnia 2022r. , którą stwierdzono, iż podlega obowiązkowo ubezpieczeniom – emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą oraz ustalono podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne za okresy i w kwotach wskazanych w zaskarżonej decyzji. W/w- ny argumentował, że powinien zapłacić składki do ZUS jako jedyny(...) spółka z o.o.wyłącznie za okres od 1 maja 2018 r. do 5 lutego 2019 r. , ponieważ od 6 lutego 2019 r. do chwili obecnej nie jest już jedynym wspólnikiem tej spółki. . Drugim wspólnikiem jestA. G. (1)., który posiada 1 % udziałów w spółce. Osoba ta współpracując ze spółką była zainteresowana pogłębieniem z nią więzi gospodarczej , co spotkało się z propozycją objęcia przez niego 1 udziału . Taki rozkład ( podział ) kapitałowy w spółce nie jest zabroniony. Tymczasem organ rentowy w zaskarżonej decyzji arbitralnie zakwestionował sprzedaż udziałuA. G. (1)bezprawnie uznając, że od dnia 25 maja 2018 r. to odwołujący się jest jedynym wspólnikiem.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od odwołującego się na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych wraz z odsetkami. W uzasadnieniu opisując poczynione przez siebie ustalenia pozwany stwierdził , iż jego zdaniem ustanowienie w spółce od 6 lutego 2019 r. drugiego wspólnika z jednym udziałem należy traktować jako obejście prawa zmierzające do wytworzenia fikcyjnego stanu. W stanie faktycznym prawy rzeczywistym celem sprzedażyA. G. (1)wyłącznie jednego udziału miało na celu obejście przepisów ustawy dotyczącej ograniczeń w zakresie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wspólników spółek jednoosobowych . W postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono i nie przedłożono żadnych dokumentów i dowodów potwierdzających wpływA. G. (1)na organizację działalnościspółki (...) spółka z o.o.przy posiadaniu wyłącznie jednego udziału.
Sąd Okręgowy ustalił co następuje :
W dniu 21 maja 2018 r. ubezpieczonyJ. D.nabył wszystkie udziały współce (...) spółka z o.o.Następnie, umową zbycia udziałów z 6 lutego 2019 r. w/w- ny zbył jeden udziałA. G. (1). W związku z tym udziały w kapitale zakładowym zostały objęte przez ubezpieczonego w liczbie 49 udziałów o łącznej wartości 4900 zł ( 98 % udziałów w spółce ) oraz przezA.G.w liczbie 1 udziału o wartości 100 zł.
/ bezsporne /
W umowiespółki (...) spółka z o.o.przewidziano ( § 17 ) , iż uchwały zgromadzenia wspólników oprócz spraw wymienionych w przepisachkshwymagają emisja obligacji, objęcie lub nabycie udziałów lub akcji w innych spółkach, w sytuacji , gdy łączna wartość nominalna tych udziałów ( akcji ) przekroczy pięciokrotność wartości kapitału zakładowego, zawarcie umów powodujących przyjęcie przez spółkę zobowiązań przekraczających 2 miliony zł. W § 23 stwierdzono, iż w sprawach nieuregulowanych przedmiotową umową, mają zastosowanie przepisykodeksu spółek handlowych.
/ dowód : umowa spółki k. 14- 15 akt ZUS /
A. G. (1)jest siostrzeńcem odwołującego się . Dorywczo współpracował z ubezpieczonym w prowadzonej przezeń działalności ( polegającej na projektowaniu i wykonywaniu mebli na wymiar, głównie kuchennych) pomagając przy rozładunkach, pakowaniu i wykonywaniu mebli kuchennych . W okresie, w którym doszło do objęcia przez niego 1 udziału współce (...)w/w- ny zmieniał zatrudnienie. Ubezpieczony liczył między innymi na możliwość rozwoju firmy poprzez oferowanie usług stolarskich spółki przez siostrzeńca w zakładach, w którym ten był zatrudniony lub w firmach z nimi kooperujących. Przykładowofirma (...), w której pracuje(...)G.wykonywała zabudowy na klatkach schodowych i w związku z tym w/w- ny jako odpowiedzialny w niej za przyjmowanie ofert miał zaproponować swojemu pracodawcy również ( wśród innych ) ofertę odwołującego. Do wyboru oferty spółki nie doszło z uwagi na poważną chorobę ubezpieczonego. Wfirmie (...), w której w latach 2015 – 2017A. G. (1)pracował jako projektant konstrukcji aluminiowych i która poszukiwała wykonawcy nowych mebli biurowych polecił kierownictwu ofertę odwołującego się ( ta ostatecznie nie została wybrana ).
/ dowód : zeznania ubezpieczonego oraz świadkaA. G.- zapis AV k. 29 akt sprawy /
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie zeznań ubezpieczonego i świadka , które uznał za co do zasady wiarygodne. Koresponduje z nimi ( w zakresie dotyczącym współpracy pomiędzy odwołującym się , aA. G. (1)) przedłożona dokumentacja ofertowa. W części dotyczącej okoliczności zbycia udziału w spółce, nie było sporu pomiędzy stronami – powyższe obrazuje dokumentacja związana ze sprzedażą tegoż udziału.
Sąd Okręgowy zważył co następuje :
Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd nie podziela stanowiska organu rentowego , zgodnie z którym zbycie przezJ. D.jednego ( na 50 ) udziału w spółce jego siostrzeńcowiA. G. (1)miało na celu obejście ustawy to jest uchylenie sięJ. D.od obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne jako wspólnika jednoosobowejspółki z o.o. (...)taki procent posiadanych udziałów ( 2 % ) skutkował brakiem jakiejkolwiek możliwości po stronieA. G. (1)wpływania na losy spółki - nie miał on ani prawnej ani realnej możliwości przeforsowania swoich pomysłów lub zablokowania działań drugiego wspólnika. Brak jest jednak wystarczających dowodów dla potwierdzenia forsowanej przez pozwanego tezy o de facto jednoosobowym charakterzespółki (...). Deklarowane motywy , jakie miały stać za zbyciem jednego udziału ( chęć pogłębienia współpracy ze spółką ) znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w każdym razie nie sposób ich , wobec braku innych dowodów na tezę postawioną przez ZUS , zignorować .A. G. (1)pomagał krewnemu przy prowadzeniu przezeń działalności gospodarczej dwutorowo – z jednej strony dorywczo uczestniczył w wykonywaniu , pakowaniu, załadunku i rozładunku mebli na wymiar produkowanych przez odwołującego się, z drugiej pozostając zatrudniony na etacie umożliwiał ubezpieczonemu kierowanie jego oferty do firm z branży budowlanej , w których był zatrudniony. Ułatwiał tym samym w sposób oczywisty dojścieJ. D.z jego ofertą do intratnych ( z uwagi na skalę ) zamówień w tym przedmiocie ( stolarki aluminiowej czy zabudów w klatkach budynków wielorodzinnych ). Skalę opisanego wyżej zaangażowaniaA. G. (1)jako udziałowca spółki w jej działalność należy postrzegać przez pryzmat wielkości spółki – oprócz odwołującego i zatrudnianego okresowo pracownika był on trzecią osobą wydatnie , w opisany wyżej sposób , uczestniczącą w jej funkcjonowaniu. Nadto należy zauważyć, iż pozwany podpierając się orzecznictwem sądowym w ogóle nie dostrzega, iż we wskazywanych przezeń przypadkach dotyczy ono kwestii skuteczności powstania i istnienia stosunku pracy pomiędzy spółką, a udziałowcami. W analizowanej sprawie zagadnienie to nie wystąpiło, gdyż aniA. G. (1), aniJ. D.nie byli zatrudnieni w spółce na podstawie umowy o pracę. Tym samym należy ograniczyć się do kwestii rozumieniaart. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych/ Dz.U. 2022. 1099 t.j./ Przepis ten stanowi, iż za osobę prowadzącą działalność gospodarczą uważa się między innymi wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. W postanowieniu Sądu Najwyższego z 30 sierpnia 2022 I USK 538/21 ) wskazano, że

    nie ma podstaw do niejako automatycznego przyjmowania , że w każdej sytuacji , gdy w rejestrze przedsiębiorców ujawniony jest tylko jeden większościowy wspólnik, to na gruncie prawa ubezpieczeń powinien być on traktowany tak jak wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością .W uzasadnieniu SN wskazał

     : ... Sąd Najwyższy, rozpoznając inne sprawy o podobnych stanach faktycznych, dokonywał już wykładniart. 6 ust. 1 pkt 5w związku zart. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych- chociażby cytowanym przez Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 maja 2021 r. postanowieniu z dnia 24 marca 2021 r. (III USK 156/21, LEX 3152850). Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że wspólnik, który ma większościowe udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, nie może korzystać z ubezpieczenia społecznego jako pracownik (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 3 lipca 2011 r., I UK 8/11, OSNP 2012 nr 17-18, poz. 225, oraz z dnia 11 września 2013 r., II UK 36/13, Legalis nr 830688). Z tym stanowiskiem nie koliduje możliwość pracowniczego ubezpieczenia wspólników wieloosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością na stanowiskach członków zarządu (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1995 r., , OSNAPiUS 1995 Nr 18, poz. 227). Także w wyroku z dnia 15 września 2021 r. w sprawie o sygn. akt I USKP 44/21 (LEX nr 3352541) Sąd Najwyższy podkreślił, że po zmianach legislacyjnych, wprowadzonych ustawą z 18 grudnia 2002 r., nie może budzić wątpliwości, że jedyny wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (sensu stricto) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą (art. 6 ust. 1 pkt 5w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s.). Natomiast w przypadku ustalenia, że pozycja prawna dominującego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zbieżna z pozycją prawną jedynego wspólnika, uzasadnione jest kwestionowanie więzi prawnopracowniczej między dominującym wspólnikiem a spółką. Decydują bowiem w tym przypadku te same względy aksjologiczne (jedność kapitału i pracy), ekonomiczne (brak odpłatności pracy, fikcja odrębności majątkowej) oraz prawne (brak możliwości wydawania wiążących poleceń, wyłączne decydowanie o funkcjonowaniu zakładu pracy w kontekście ryzyka pracodawcy) co w przypadku spółki jednoosobowej sensu stricto. Według literalnej wykładni art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się tylko i wyłącznie wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, czyli wspólnika, który jest jedynym wspólnikiem tej spółki, ujawnionym w rejestrze przedsiębiorców stosownie doart. 38 ust. 8 lit. d ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, nie zaś tego wspólnika, który figuruje w tym rejestrze jako jedyny ujawniony spośród kilku wspólników spółki wyłącznie z powodów określonych w art. 38 ust. 8 lit. c tej ustawy. Także wykładnia systemowa (w obrębieKodeksu spółek handlowych) nie może prowadzić do utożsamiania pojęcia spółki jednoosobowej oraz spółki, w której jeden wspólnik (bądź kilku wspólników) ma udziały niższe niż 10% kapitału zakładowego, co czyni go udziałowcem iluzorycznym. Z samego tylko faktu objęcia udziałów o wartości niższej niż 10% kapitału zakładowego nie wynikają dla wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością tak istotne ograniczenia w zakresie praw wspólników, wymienionych wtytule III dziale I rozdziale 2 k.s.h., które czyniłyby go wspólnikiem nic nie znaczącym, czyli iluzorycznym. Nie ma zatem podstaw do niejako automatycznego przyjmowania, że w każdej sytuacji, gdy w rejestrze przedsiębiorców ujawniony jest tylko jeden (większościowy) wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, to na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych powinien być on traktowany tak jak wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela stanowisko zajęte we wskazanych wyżej sprawach, a dokonana w nich wykładnia wskazanych przez stronę skarżącą przepisów, przyjęta została w orzecznictwie sądów powszechnych. Wobec powyższego w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z potrzebą dokonywania kolejnej wykładni przepisów - nie ma bowiem mowy o wątpliwościach w ich stosowaniu oraz rozbieżności w orzecznictwie.Z kolei w wyroku z dnia 7 kwietnia 2022r. III AUa 1313/20 SA w Poznaniu stwierdził , iż

    wyłącznie wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. podlega ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. Nie będzie zatem tak w przypadku wspólnika spółki wieloosobowej ( dwu - i więcej ) , nawet jeżeli w konkretnych realiach faktycznych jeden ze wspólników posiadający większościowy pakiet udziałów ( wspólnik dominujący ) w istocie skupia w swoich rękach całą wiązkę uprawnień o charakterze majątkowym oraz uprawnień o charakterze korporacyjnym w tej spółce.

Reasumując, nie ma w ocenie sądu na gruncie niniejszej sprawy podstaw do przyjęcia, jak domaga się tego organ rentowy, iżspółka (...) spółka z o.o.pomimo zbycia udziału przezJ. D.na rzeczA. G. (1)w dniu 6 lutego 2019 r. nadal pozostawała jednoosobową spółką z o.o. , co z kolei miało skutkować podleganiem w/w- nego nadal, również po tej dacie obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym .
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.