Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 85/21
Data wyroku: 2024-02-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Izabela Gluza
Słowa kluczowe: Podział majątku wspólnego
Podstawa prawna: 684 k.p.c.

Sygn. akt I Ns 85/21

POSTANOWIENIE
27 lutego 2024 r.
Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: sędzia Izabela Gluza
Protokolant:  st. sekretarz sąd. Ewa Cieplak
po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. w Nowym Dworze Mazowieckim
na rozprawie
sprawy z wnioskuB. B. (1)
z udziałemW. B.
o podział majątku wspólnego
p o s t a n a w i a

1
ustala, że udziały małżonkówB. B. (1)iW. B.są równe;

2
ustala, że w skład majątku wspólnegoB. B. (1)iW. B.wchodzą:

a
ruchomości takie jak odkurzacz, pralka, lodówka, telewizor, meble kuchenne i dwie szafy o łącznej wartości 1500 zł (jeden tysiąc pięścset);

b
prawo odrębnej własności lokalu mieszkalnego położonego wN.przyul. (...).B.(...), o nrKW (...)o wartości 283 000 zł (dwieście osiemdziesiąt trzy tysiące);

c
środki zgromadzone na subkoncie, o którym mowa wart. 40a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, prowadzonym dlaB. B. (1), w wysokości 54 867,98 zł (pięćdziesiąt cztery tysiące osiemset sześćdziesiąt siedem 98/100),

d
środki zgromadzone na subkoncie, o którym mowa wart. 40a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, prowadzonym dlaW. B., w wysokości 73 776,17 zł (siedemdziesiąt trzy tysiące siedemset siedemdziesiąt sześć 17/100);

e
środki zgromadzone na rachunku(...)Otwartego Funduszu Emerytalnego, prowadzonym dlaB. B. (1), w wysokości 1232,0766 jednostek rozrachunkowych, o wartości 50 465,86 zł (pięćdziesiąt tysięcy czterysta sześćdziesiąt pięć złotych 86/100);

f
równowartość środków pieniężnych w kwocie 4500 zł (cztery tysiące pięćset) pochodzących ze zbycia działki rekreacyjnej;

g
równowartość środków pieniężnych w kwocie 9000 zł (dziewięć tysięcy) pochodzących ze zbycia samochoduV. (...);

3
dokonuje podziału majątku wspólnego w ten sposób, że:

a
B. B. (1)przyznaje na własność środki wskazane w punkcie 2. c. i 2. e. postanowienia;

b
W. B.przyznaje na własność środki wskazane w punkcie 2. a i 2. d. postanowienia;

c
W. B.przyznaje na własność nieruchomość w postaci odrębnej własności lokalu mieszkalnego opisanego w punkcie 2. b. postanowienia;

4
zasądza odB. B. (1)na rzeczW. B.38 307,67 zł (trzydzieści osiem tysięcy trzysta siedem 67/200) tytułem dopłaty, płatne w terminie miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na wypadek uchybienia terminu płatności;

5
zasądza odW. B.na rzeczB. B. (1)141 500 zł (sto czterdzieści jeden tysięcy pięćset) tytułem dopłaty;

6
świadczenie zasądzone w pkt. 5 postanowienia rozkłada na cztery raty:

a
pierwsza w wysokości 41 500 zł (czterdzieści jeden tysięcy pięćset złotych), płatna w terminie miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia,

b
druga w wysokości 35 000 zł (trzydzieści pięć tysięcy), płatna w terminie sześciu miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia,

c
trzecia w wysokości 35 000 zł (trzydzieści pięć tysięcy), płatna w terminie roku od uprawomocnienia się postanowienia,

d
czwarta w wysokości 30 000 zł (trzydzieści tysięcy) płatna w terminie dwóch lat od uprawomocnienia się postanowienia;

– z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na wypadek uchybienia terminu płatności;

2
oddala wniosekM. B.o zwrot nakładów z majątku osobistegoM. B.na majątek wspólny;

3
oddala wniosekB. B. (1)o zwrot nakładów z majątku wspólnego na majątek osobistyM. B.;

4
nakazuje ściągnąć odB. B. (1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim 1023 zł (jeden tysiąc dwadzieścia trzy) tytułem kosztów sądowych;

5
nakazuje ściągnąć odW. B.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim 1023 zł (jeden tysiąc dwadzieścia trzy) tytułem kosztów sądowych;

6
znosi wzajemnie koszty postępowania.

UZASADNIENIE
postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim
z dnia 27 lutego 2024 r.
WnioskodawcaB. B. (1)jak uczestniczkaW. B.ostatecznie zgodnie wnieśli, że w skład majątku ich wspólnego i wchodzą:

a
ruchomości takie jak odkurzacz, pralka, lodówka, telewizor, meble kuchenne i dwie szafy o łącznej wartości 1500 zł (jeden tysiąc pięścset);

b
środki zgromadzone na subkoncie, o którym mowa wart. 40a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, prowadzonym dlaB. B. (1), w wysokości 54 867,98 zł (pięćdziesiąt cztery tysiące osiemset sześćdziesiąt siedem 98/100),

c
środki zgromadzone na subkoncie, o którym mowa wart. 40a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, prowadzonym dlaW. B., w wysokości 73 776,17 zł (siedemdziesiąt trzy tysiące siedemset siedemdziesiąt sześć 17/100);

d
środki zgromadzone na rachunku(...)Otwartego Funduszu Emerytalnego, prowadzonym dlaB. B. (1), w wysokości 1232,0766 jednostek rozrachunkowych, o wartości 50 465,86 zł (pięćdziesiąt tysięcy czterysta sześćdziesiąt pięć złotych 86/100);

e
równowartość środków pieniężnych w kwocie 4500 zł (cztery tysiące pięćset) pochodzących ze zbycia działki rekreacyjnej;

f
równowartość środków pieniężnych w kwocie 9000 zł (dziewięć tysięcy) pochodzących ze zbycia samochoduV. (...);

g
prawo odrębnej własności lokalu mieszkalnego położonego wN.przyul. (...).B.(...), o nrKW (...)o wartości 283 000 zł (dwieście osiemdziesiąt trzy tysiące).

Wnioskodawca i uczestniczka nie zgadzali się co do sposobu rozliczenia składnika majątku jakim było prawo odrębnej własności lokalu mieszkalnego położonego wN.przyul. (...).B.(...), o nrKW (...)oraz co do rozliczenia ewentualnych nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny oraz ze wspólnego na majątek osobisty związanych z nabyciem tego mieszkania.
I tak pełnomocnik wnioskodawcy uważał, że w skład majątku wspólnego małżonków wchodzi prawo odrębnej własności lokalu mieszkalnego położonego wN.przyul. (...).B.(...), o nrKW (...)o wartości 283 000 zł. Wnosił również o rozliczenie nakładu dokonanego jego zdaniem z majątku wspólnego na majątek osobisty w postaci spłaty zadłużenia wkładu budowlanego, który uczestniczka nabyła odR. W.w wysokości 12 000 zł, a który to wkład został spłacony z pożyczki spłacanej przez obojga małżonków. Wniósł tym samym o zasądzenie od uczestniczki kwoty 6000 zł.
Co do podziału majątku wnioskodawca wnosił o przyznanie nieruchomości na własność uczestniczce i zasądzenie od niej spłaty w kwocie 142 500 zł oraz dokonanie stosownych dopłat związanych z podziałem składek ubezpieczeniowych i sprzedażą składników z punktu e. i f. (pismo procesowe k. 237-239)
Pełnomocnik uczestniczki wnosił natomiast o rozliczenie nakładu z majątku osobistego – w postaci nabycia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu na skutek zamiany umowy prawa najmu lokalu komunalnego – na majątek wspólny w postaci nabycia prawa własności lokalu mieszkalnego przez strony i przyjęcie, że nakład ten wynosi 100 % wartości lokalu, ewentualnie 48 110 zł (pismo procesowe k. 224-228 oraz pismo procesowe k. 296-297) Ponadto pełnomocnik uczestniczki wniósł o rozłożenie spłaty na 10 lat.
Stan faktyczny:
W. B.iB. B. (1)zwarli związek małżeński w 1998 r. Małżeństwo ustało na skutek rozwodu orzeczonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie, III Wydział Cywilny, z dniem 29 stycznia 2020 r. Sąd obu małżonków uznał za winnych rozkładu pożycia.
Bezsporne było, żeW. B.zamieszkiwała jeszcze przed ślubem w mieszkaniu, którego najemczynią była jej babciaB. K.położonego przyul. (...)wN.. Razem z uczestniczką zamieszkiwała babcia, która zmarła w 2006 r. oraz niepełnosprawna siostra uczestniczkiP. G..
W. B.za zgodę babci weszła w prawo najmu powyższego lokalu zawierając umowę najmu z(...) Zakładem (...)18 sierpnia 1995 r. (wniosek, k. 39 umowa k. 101)
Następnie – już w trakcie trwania związku małżeńskiego – uczestniczka postanowiła dokonać zamiany lokalu komunalnego położonego przyul. (...)na większe mieszkanie położone przyul. (...)(poprzednioB.) Zamiana nastąpiła w zamian za spłatę długu lokatoraR. W., który zrzekł się swojego wkładu budowlanego w kwocie 21 119,22 zł. (pisma k. 40 – 43). Zadłużenie lokalu wynosiło wówczas 12 000 zł i zostało ono w całości spłacone z pożyczki, którą zaciągnąłB.B.. Pożyczka była spłacona z dochodów małżonków w czasie trwania małżeństwa.
Przydział spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu uczestniczceW.B.nastąpił dnia 4 kwietnia 2001 r. W mieszkaniu tym mieli prawo zamieszkiwać członkowie rodziny tj. mąż –B. B. (1), siostraP. G.oraz babciaB. K.. (przydział k. 111)
Na mocy umowy z dnia 18 października 2007 r. o ustanowieniu odrębnej własności lokalu i przeniesienia własności zawartej pomiędzySpółdzielnią Mieszkaniowej (...)aW. B.iB. B. (1)powyższe spółdzielcze prawo do lokalu zostało przekształcone w prawo odrębnej własności lokalu, które weszło do majątku wspólnego małżonków. (akt notarialny k. 13-18) Wartość mieszkania na chwilę zamknięcia rozprawy wynosiła 283 000 zł. (opinia biegłego rzeczoznawcy k. 169-183, opinia uzupełniająca 217-219, opinia uzupełniająca k. 252-263)
W toku trwania małżeństwa małżonkowie weszli również w posiadanie działki rekreacyjnej na terenie ogródków działkowychP.wN..B. B. (1)sprzedał powyższą działkę za 4500 zł. Również w czasie trwania małżeństwa sprzedał samochódV. (...)za kwotę 9000 zł.

B. B. (1)zgromadził na subkoncie, o którym mowa wart. 40a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychśrodki w wysokości 54 867,98 zł (pięćdziesiąt cztery tysiące osiemset sześćdziesiąt siedem 98/100) oraz środki zgromadzone na rachunku(...)Otwartego Funduszu Emerytalnego, w wysokości 1232,0766 jednostek rozrachunkowych, o wartości 50 465,86 zł (pięćdziesiąt tysięcy czterysta sześćdziesiąt pięć złotych 86/100).
W. B.zgromadziła na subkoncie, o którym mowa wart. 40a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychśrodki w wysokości 73 776,17 zł (siedemdziesiąt trzy tysiące siedemset siedemdziesiąt sześć 17/100).
Uczestniczka pozostała z dziećmi w mieszkaniu będącym przedmiotem postepowania. Posiada 5000 zł oszczędności. Starszy syn studiuje zaocznie i odbywa staż z urzędu pracy za 1200 zł miesięcznie. Młodszy syn jest w szkole średniej. Uczestniczka zarabia 5000 zł netto. Otrzymuje 800 zł alimentów na rzecz młodszego syna, starszy syn otrzymuje 800 zł od ojca do rąk własnych. Dodatkowo otrzymuje świadczenie 800+. Razem z uczestniczką i synami zamieszkuje jej niepełnosprawna siostra, która otrzymuje rentę rodzinną w kwocie 2500 zł miesięcznie. (zeznania uczestniczki k. 317, umowa o pracę k. 298, PIT k. 299-302).
Stan faktyczny nie był właściwie sporny. Wynikał on ze złożonych przez strony dokumentów, a także został doprecyzowany przez właściwie zgodne zeznania stron na rozprawie. Osią sporu była natomiast kwestia tego czy można traktować zamianę prawa najmu lokalu mieszkalnego na spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu jako nakład uczestniczki z majątku osobistego na majątek wspólny, a jeśli tak, to w jakim zakresie i w jakiej wysokości.
Stan prawny:
W postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków sąd z urzędu ustala skład dorobku i jego wartość (art. 567 § 3w zw. zart. 684 k.p.c.), mając jednak na względzie przede wszystkim zgodne oświadczenia samych małżonków w tym przedmiocie. Wartość tych składników ustala się według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej oraz według cen obowiązujących w chwili zamknięcia rozprawy.
Podstawowy sposób podziału majątku to jego podział fizyczny (przyznanie byłym małżonkom konkretnych rzeczy i praw wchodzących w skład majątku,art. 211 k.c.). Wartość udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne (art. 212 § 1 k.c.).
Co do rzeczy ruchomych uczestnicy byli zgodni co do ich wartości. Wedle ich woli sąd przyznał wszystkie ruchomości uczestniczce. Omyłkowo nie zasądzono kwoty 750 zł od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy tytułem spłaty połowy wartości rzeczy. Lokal mieszkalny został także przyznany uczestniczce z obowiązkiem spłaty połowy jego wartości na rzecz wnioskodawcy w wysokości 141 500 zł (283 000 zł : 2).
Środki emerytalne (i na subkontach ZUS, i na kontach OFE) sąd pozostawił przy każdym z małżonków, zgodnie z ich stanowiskiem. W związku z tym, że uczestniczka otrzymała składniki o niższej wartości (73 776,17 zł, a wnioskodawca 105 333,84 zł), zgodnie z przepisemart. 212 par. 3 k.c.należało zasądzić od wnioskodawcy na jej rzecz dopłatę pieniężną w wysokości 31 557,67 zł. Sąd rozliczył również równowartość środków pieniężnych, które uczestnik otrzymał za zbycie działki rekreacyjnej (4500 zł) oraz samochoduV.P.(9000 zł) zasądzając na rzecz uczestniczki kwotę 6750 zł tytułem dopłaty (13 500 zł : 2)
Zgodnie z art.art. 45 § 1 k.r.o.każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.
Sąd uznał za nieuzasadnione żądania wnioskodawcy rozliczenia nakładu z majątku wspólnego na osobisty uczestniczki w postaci spłaty zadłużenia w zamian za wkład budowlany oraz wniosku uczestniczki o rozliczenie nakładu z majątku osobistego uczestniczki na majątek wspólny stron w postaci spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.
Zgodnie bowiem z art. 215 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. (w brzmieniu obowiązującym na dzień 4 kwietnia 2001 r.) spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego przydzielonego obojgu małżonkom lub jednemu z nich w czasie trwania małżeństwa dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny należy wspólnie do obojga małżonków bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe. Zgodnie z § 4 jeżeli stosunki majątkowe między małżonkami podlegają wspólności ustawowej, wkład mieszkaniowy lub budowlany należy przed przydziałem lokalu wspólnie do obojga małżonków, niezależnie od pochodzenia środków, z których został zgromadzony. Przepis ten nie narusza uprawnienia każdego z małżonków do żądania zwrotu wydatków i nakładów poczynionych z jego majątku odrębnego na majątek wspólny. Członkami spółdzielni mogą być oboje małżonkowie, choćby spółdzielcze prawo do lokalu przysługiwało tylko jednemu z nich. (§ 5)
Strony pozostawały małżeństwem od 1998 r. do 2020 r. Przydział spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu uczestniczceW.B.nastąpił dnia 4 kwietnia 2001 r. Bezspornie zatem wynika, że z mocy ww. ustawy prawo to pomimo jego przydzielenia jedynie uczestniczce należało do obojga małżonków. Nie sposób zgodzić się z wywodami pełnomocnika uczestniczki zawartymi w odpowiedzi na wniosek (k. 36), jakoby na skutek „zamiany lokalu komunalnego” (które to prawo należało do majątku osobistego uczestniczki) na prawo lokatorskie doszło do surogacji i prawo lokatorskie również weszło w skład majątku osobistego uczestniczki. Nie można zgodzić się również z twierdzeniem, że skoro „zrzeczenie się wkładu lokatorskiego” nastąpiło wyłącznie na rzecz uczestniczki to była to darowizna do jej majątku osobistego. W rzeczywistości do żadnej darowizny przecież nie doszło. Uczestniczka nie otrzymała fizycznie wkładu lokatorskiego bądź jego równowartości. Spółdzielnia Mieszkaniowa powinna była wypłacić wkład lokatorski zrzekającemu się prawaR. W.i dopiero takim wkładem mógłbyR. W.rozporządzać. Takiej sytuacji jednak nie było. Uczestniczka nigdy żadnego wkładu nie otrzymała, ani też nie wniosła do spółdzielni. Wnioskodawca i uczestniczka zapłacili natomiast zadłużenieR. W.z tytułu opłat eksploatacyjnych. Spłata została dokonana z majątku wspólnego, jednak nie była ona w takiej sytuacji nakładem na majątek osobisty uczestniczki (w postaci wkładu lokatorskiego) gdyż takiego majątku nie było.
Dlatego żądanie rozliczenia wskazanych wyżej nakładów sąd oddalił.
Wnioskodawca żądał zapłaty całej kwoty bez odraczania terminu jej płatności. Oczywiście ma on prawa domagać się zapłaty w rozsądnym terminie, ale jasne było, że uczestniczka nie ma środków na natychmiastową spłatę całości świadczenia. Przewidziana wart. 212 § 3 k.c.możliwość rozłożenia zasądzonej spłaty na raty, analogicznie do rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty na zasadach przewidzianych wk.p.c.(art. 320), zależy od uznania sądu. Zastosowanie władzy dyskrecjonalnej powinno mieć w tym przypadku jednak miejsce tylko w wypadkach szczególnie uzasadnionych. Sąd po przeanalizowaniu trudnej sytuacji majątkowej uczestniczki zdecydował rozbić płatność 141 500 zł na cztery części, choć w sposób kompromisowy. Pierwsza rata 41 500 zł płatna ma być w terminie miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia. Takim samym terminem sąd opatrzył spłatę wnioskodawcy w kwocie 38 307,67 zł na rzecz uczestniczki (pkt. 4). Tym samym jeżeli strony postanowią wzajemnie potrącić swoje roszczenia, uczestniczka będzie musiała zapłacić początkowo jedynie kwotę 3192,33 zł. Takimi środkami niewątpliwie dysponuje na dzień dzisiejszy. Pozostałe raty w wysokości po 35 000 zł i 30 000 zł zostały odroczone na łącznie dwa lata. Pozwoli to uczestniczce na odłożenie części potrzebnych środków, resztę zapewne będzie musiała uzyskać z kredytu/pożyczki.
W toku postępowania Skarb Państwa wyłożył 2046 zł na wydatki (k. 191, k. 265). Uczestnicy powinni zwrócić tę kwotę Skarbowi Państwa po połowie, na podstawie art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz520 § 1 k.p.c.Kosztów postępowania między uczestnikami sąd nie zasądzał, kierując się zasadą, że w postępowaniu podziałowym uczestnicy są w równym stopniu zainteresowani rozstrzygnięciem i ich interesy są wspólne, w takim rozumieniu, że celem postępowania jest wyjście ze wspólności majątkowej i uregulowanie wzajemnych stosunków majątkowych (art. 520 § 1 k.p.c.).