Sąd Okręgowy w Sieradzu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 273/23
Data wyroku: 2023-12-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Dorota Załęska
Słowa kluczowe: Nienależne świadczenie
Podstawa prawna: art. 138 ust. 3 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS
Teza: zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że w-ca nie jest zobowiązany do zwrotu świadczenia.

Sygn. akt IV U 273/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 grudnia 2023 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Dorota Załęska
Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Krysiak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2023 roku w Sieradzu
odwołaniaT. O.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.
z dnia 19.05.2023 r. nr(...)
w sprawieT. O.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.

o zwrot nienależnego świadczenia

zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, żeT. O.nie jest zobowiązany do zwrotu świadczenia za okres od 1 kwietnia 2023 roku do 30 kwietnia 2023 roku.

Sygn. akt IV U 273/23

UZASADNIENIE
Decyzją z 19.05.2023r., na podstawie art. 138 ust. 1 i 3 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS w zw. zart. 84 ust. 1 ustawy z 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.zobowiązałT. O., do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1.04.2023 – 30.04.2023 w łącznej kwocie 3.338,94zł. z tytułu: emerytury w kwocie 1716,07zł., dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 294,39zł., oraz dodatkowego rocznego świadczenia w kwocie 1328,48zł. wypłaconychZ. D..
W odwołaniu od powyższej decyzjiT. O.wnosił o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że nie jest zobowiązany do zwrotu świadczeń za w/w okres. Wskazywał, że przekazane na konto środki, przeznaczył na rozliczenie wydatków związanych z pochówkiem, opłaty, rozliczenia z tytułu zapewnienia opieki i pomocy za życia mamy. Podnosił, że do momentu otrzymania zaskarżonej decyzji, nie miał wiedzy i świadomości, że świadczenia powyższe będą podlegać zwrotowi.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Z. D.- matka wnioskodawcy, zmarła w dniu 28.03.2023r.; zgonZ. D.został zaewidencjonowany w rejestrze zgonów w systemie ZUS w dniu 30.03.2023r. o godz. 5.05.39.
Z. D.mieszkała sama, była osobą leżącą, praktycznie niechodzącą, chorowała onkologicznie. Odwołujący zatrudniał opiekunkę dla matki. Kilka razy w miesiącu doZ. D.przychodziła pani doktor. Odwołujący z matką byli współwłaścicielami konta w(...), na które ZUS przekazywał emeryturęZ. D.. Termin płatności świadczenia ustalony przez Zakład był z góry i przypadał 1 dnia miesiąca. Matka zawsze mówiła wnioskodawcy, że emerytura, która wpływała na konto na początku miesiąca, dotyczy świadczenia za miesiąc poprzedni. Połowa emeryturyZ. D.była zawsze przeznaczana na opiekunkę, opłatę rachunków; duże środki były wydawane na leki. Wnioskodawca był przekonany, że pieniądze, które wpłynęły z ZUS na konto w kwietniu 2023r., dotyczą emerytury matki za marzec, nie miał wiedzy i świadomości, że wypłata emerytury jest płatna z góry, nie miał decyzji emerytalnej matki, nie znał pouczenia zawartego w decyzji. Rodzeństwo wnioskodawcy również było przekonane, że emerytura wypłacona po śmierci matki była należna za miesiąc marzec.
T. O.złożył w ZUS wniosek o zasiłek pogrzebowy w trakcie załatwiania spraw związanych z pochówkiem z zakładem pogrzebowym, tj. 7.04.2023r. Zasiłek został wypłacony 26.04.2023r. i w całości przekazany zakładowi pogrzebowemu, który zgodził się, aby poczekać na wypłatę zasiłku przez ZUS. Na resztę kosztów związanych z pochówkiem, tj. miejsce na cmentarzu, mszę, wnioskodawca złożył się z rodzeństwem. Pieniądze które wpłynęły z ZUS, wnioskodawca przeznaczył na leki, zaległe rachunki, opiekunkę, media i częściowo na pochówek, gdyż zasiłek pogrzebowy nie wystarczył(wyjaśnienia wnioskodawcy i pełnomocnika ZUS – na nagraniu CD – 00:01:51 – 00:16:15 k. 12/akta sprawy;kserokopia skróconego aktu zgonu k. 52, wydruk z rejestru zgonów/akta ZUS).
Decyzją z 19.05.2023r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.zobowiązałT. O.do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1.04.2023 – 30.04.2023 w łącznej kwocie 3.338,94zł. z tytułu: emerytury w kwocie 1716,07zł., dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 294,39zł., oraz dodatkowego rocznego świadczenia w kwocie 1328,48zł. wypłaconychZ. D.na wspólne konto, którego współposiadaczem jestT. O.(decyzja/akta ZUS).
Powyższy niesporny stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w postępowaniu przed organem rentowym.
Sąd Okręgowy zważył:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 138 ust. 1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. 2022, poz. 504 j.t.), osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu tego przepisu uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Zgodnie z art. 138 ust. 3 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu.
Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, nie można mówić o nienależnie pobranym świadczeniu, gdyż o tym decydujące znaczenie ma świadomość i zamiar ubezpieczonego, który pobrał świadczenie w złej wierze. Wypłacenie świadczenia w sposób, na który nie miała wpływu wina świadczeniobiorcy, nie uzasadnia powstania po stronie osoby ubezpieczonej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (por. wyrok SA w Szczecinie z 12.04.2018r., III AUa 369/17).
Bezsporne jest, że świadczenieZ. D.przekazane przez ZUS za kwiecień 2023r. było świadczeniem nienależnym, bowiemZ. D.zmarła 28.03.2023r. W realiach niniejszej sprawy, przedmiot sporu sprowadzał się do oceny, czyT. O.jest zobowiązany do zwrotu wypłaconego przez ZUS świadczenia za kwiecień 2023r., na rzecz zmarłej 28.03.2023r. matki , posiadającej wspólne konto bankowe z synem. Wypłata świadczenia przysługującego matce wnioskodawcy za kwiecień 2023r. nastąpiła wprawdzie po śmierci uprawnionej, jednakże brak podstaw do uznania, że wypłata świadczenia nastąpiła w sposób, na który miała wpływ wina świadczeniobiorcy – syna zmarłej. W świetle niekwestionowanych wyjaśnień wnioskodawcy, był przekonany, że pieniądze, które wpłynęły na wspólne konto, dotyczą emerytury za marzec. Odwołujący nie miał wiedzy, ani świadomości, że wypłata emerytury matki jest płatna z góry, bowiem matka zawsze mówiła, że emerytura, która wpływa na konto na początku miesiąca, dotyczy świadczenia za miesiąc poprzedni. Podnieść także należy, że organ rentowy w dniu 30.03.2023r, posiadał wiedzę o śmierci uprawnionej, co wynika z wydruku z rejestru zgonów w systemie ZUS.
Mając na uwadze powyższe, na podstawieart. 47714§2 kpc, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł, jak w sentencji.