Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 2621/21
Data wyroku: 2023-11-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 1019 kc

III Ca 2621/21

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 5 października 2021 r. Sąd Rejonowy w Kutnie w sprawie z wnioskuM. B.iJ. K.z udziałemK. K. (1),H. K.,E. P.iK. P.o zatwierdzenie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku poW. K.:

zatwierdził uchylenie się przezM. B.z domuK., córkęW.iK.,urodzoną (...)wK., od skutków prawnych złożenia oświadczenia w dniu 14 lipca 2000 roku przed Sądem Rejonowym w Kutnie o odrzuceniu spadku po ojcuW. K., synuK.iA., zmarłym dnia 24 maja 2000 roku wK., ostatnio stale zamieszkałym wK.;

zatwierdził uchylenie się przezJ. K., synaW.iK.,urodzonego (...)wK., od skutków prawnych złożenia oświadczenia w dniu 14 lipca 2000 roku przed Sądem Rejonowym w Kutnie o odrzuceniu spadku po ojcuW. K., synuK.iA., zmarłym dnia 24 maja 2000 roku wK., ostatnio stale zamieszkałym wK.

stwierdził, że wnioskodawcy i uczestnicy postępowania ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Apelację od tego postanowienia złożyli uczestnicyH. K.,E. P.iK. P.zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego tj.art. 1019 § 1 kcw zw. zart. 84 kcpoprzez ich błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że:

jest możliwe uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o odrzuceniu spadku, jeżeli spadkobiercy pozostawali w błędzie co do prawa,

spadkobiercy mogą uchylić się od skutków prawnych oświadczenia o odrzuceniu spadku tylko na tej podstawie, że pozostawali w błędzie co do konsekwencji prawnych swojego oświadczenia,

która to błędna wykładnia doprowadziła Sąd do przekonania, że wniosek o zatwierdzenie uchylenia się przez wnioskodawców od skutków prawnych złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku zasługuje na uwzględnienie.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosków.
Wnioskodawcy wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie od skarżących kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja skarżących jest bezzasadna i podlega oddaleniu.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Poczynione ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym, który w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczny i wzajemnie spójny. Ustalenia te Sąd Okręgowy przyjmuje za własne.
Niezasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego tj.art. 1019 § 1 kcw zw. zart. 84 kcpoprzez ich błędną wykładnię, bowiem w ocenie skarżącego nie jest możliwe uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o odrzuceniu spadku, jeżeli spadkobiercy pozostawali w błędzie co do prawa.
Do uchylenia się od skutków złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli. (§ 1 art.1019 k.c.) Oznacza to, iż w przypadku błędu – musi to być błąd co do treści czynności prawnej, który jest istotny, czyli uzasadniający przypuszczenie, że gdyby spadkobierca nie działał pod jego wpływem i oceniał sprawę rozsądnie to złożyłby stosownej treści oświadczenie spadkowe (art. 84 k.c.w zw. zart. 1019 k.c.), zaś od strony formalnej – uchylenie się winno nastąpić w ciągu roku od wykrycia błędu (art. 88 § 2 k.c.w zw. zart. 1019 § 1 k.c.)
Sąd Rejonowy wskazał, że bezspornym jest, iż błąd co do przedmiotu spadku jest błędem co do treści czynności prawnej. Podstawę uchylenia się od skutków prawnych złożenia przez spadkobiercę oświadczenia o odrzuceniu spadku może stanowić błąd jedynie prawnie doniosły. Błędem takim jest błąd w postaci nieznajomości przedmiotu spadku, gdy brak takiej wiedzy nie jest wynikiem braku staranności po stronie spadkobiercy, ale jest usprawiedliwiony okolicznościami sprawy.
W rozważanej sprawie, w ocenie Sądu I instancji spełnione zostały materialne podstawy do uchylenia się przez wnioskodawców od skutków prawnych złożenia oświadczeń o odrzuceniu spadku po ojcu. Odrzucając spadek wnioskodawcy działali w przeświadczeniu, że dzięki temu spadek w całości nabędzie ich matka. Słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że orzeczenie Sądu z dnia 14 lipca 2000 r. o stwierdzeniu nabycie spadku przezK. K. (1)jako jedynego spadkobiercę spowodowało, że wnioskodawcy zostali utwierdzeni w przekonaniu, że spadek po ojcu w całości obejmie ich matka. Dopiero dalsze czynności związane z gospodarstwem rolnym wchodzącym w skład spadku i informacja Sądu, że wobec odrzucenia spadku przez dzieci zmarłego, w zbiegu z jego żoną dziedziczy rodzeństwo zmarłego, wykazało, że wnioskodawcy pozostawali w błędzie co do kręgu osób dziedziczących. Błąd ten z cała pewnością był prawne doniosły.
Z tych też przyczyn apelacja jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.