Sąd Okręgowy w Rzeszowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 410/18
Data wyroku: 2019-03-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Krzywonos
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność
Podstawa prawna: art. 116 ordynacji podatkowej
Teza: zmiana decyzji i stwierdzenie, że wnioskodawca nie odpowiada za zabezpieczenie osoby trzeciej.-

Sygn. aktIV U 410/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 marca 2019 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Jolanta Krzywonos
Protokolant: st. sekr. sądowy Maria Misiuda
po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2019 r. w Rzeszowie
sprawy z wnioskuP. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek
na skutek odwołaniaP. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 29/12/2017 r. znak(...)
I.zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia 29/12/2017r , znak:(...)w ten sposób, iż stwierdza, żeP. R.nie ponosi jako były prezes zarządu(...) Sp. z o.o.wŁ.odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne , zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami ,
II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.na rzeczP. R.kwotę 5 400 złotych / słownie : pięć tysięcy czterysta / tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sygn. aktIV U 410/18

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 26 marca 2019 r.
Decyzją z dnia 29.XII.2017r., znak pisma(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.przeniósł naP. R.jako byłego prezesa zarządu „G.(...)Sp. z o.o. odpowiedzialność za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne , ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 188 212,72 zł. w tym :
a/ na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracownik w(...) Sp. z o.o.
1/ 95 744,61 zł z tytułu nieopłaconych składek za okres od kwietnia 2012r do lutego 2012r,
2/ 45 322,00 – z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 29.XII.2017r.,
b/ na ubezpieczenie zdrowotne za w/w pracowników w kwocie :
1/ 24 089,88 zł z tytułu nieopłaconych składek za okres od kwietnia 2012r do lutego 2013r,
2/ 11 400,00 zł z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 29.XII.2017r,
c/ na Fundusz Pracy i gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych w/w pracowników w kwocie :
1/ 7 913, 23 zł z tytułu nieopłaconych za okres od kwietnia 2012r do lutego 2013r,
2/ 3 743,00 zł z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 29.XII.2017r.
W uzasadnieniu organ rentowy wskazał ,że na podstawie zgromadzonych dokumentów ZUS Odział wR.ustalił , że(...) Sp. z o.o.prowadziła działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego pod Nr(...). W okresie od marca 2012r do stycznia 2013r spółka zatrudniała pracowników .
Z tego tytułu była zobowiązana jako pracodawca , a więc płatnik , do opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne , ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych . We wskazanym okresieP. R.pełnił w spółce funkcję Prezesa zarządu.
Wyjaśniając przyczyny powstania zadłużenia określonego w niniejszej decyzji od strony formalno -prawnej organ rentowy podnosi ,iż w ujęciuustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnikiem składek jest każdy podmiot zobowiązany – w myśl obowiązujących przepisów – do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z jakiegokolwiek tytułu. Przy czym przedmiotowa ustawa nie definiuje pojęcia „płatnik składek” , lecz enumeratywnie wylicza w art. 4 pkt.2 lit.a-z katalog podmiotów mających ten status , wskazując jednocześnie expressis verbis , iż płatnikiem składek w stosunku do pracowników jest pracodawca / art. 4 pkt. 2a/.
Jak wynika z analizy zapisów w bazie danych Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS poszczególni pracownicy byli zgłaszani do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika(...) Sp. z o.o.do 29.II.2012r.
Od dnia 1. III. 2012r do dnia 31.I.2013r poszczególni pracownicy figurowali jako osoby bezzasadnie zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu rzekomego zatrudnienia na podstawie umowy o pracę , najpierw u płatnika(...) Sp. z o.o., jako osoby zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika(...)Sp. z o.o. Za podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne przyjęto kwoty stanowiące podstawę wymiaru składek wykazane przez(...) Sp. z o.o.i(...)Sp. z o.o. w miesięcznych raportach imiennych składanych za okres od marca 2012r do lutego 2013r . Raport za marzec 2012r złożony z zerową podstawą. Z uwagi na powyższe kwoty określone niniejszą decyzją dotyczą okresu od kwietnia 2012r do lutego 2013r.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe –potwierdzone także w trakcie prowadzonych postepowań sądowych z udziałem pracowników –wykazało ,że poszczególni pracownicy świadczyli faktycznie pracę na rzecz dotychczasowego płatnika tj.(...) Sp. z o.o.w ramach wyłącznie jego ryzyka gospodarczego i w zakresie tylko jego przedmiotu podstawowej działalności gospodarczej. Tylko podmiot(...) Sp. z o.o.odbierał efekty wykonanej pracy , jak również z nich korzystał.
Powyższe oznacza, iż podmiot(...) Sp. z o.o.był wyłącznym beneficjentem pracy świadczonej przez poszczególnych pracowników .
Czynność prawna sprzeczna z ustawą , albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna , chyba, że właściwy przepis przewiduje inny skutek , w szczególności ten ,iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy .
Powyższe należy odnosić oczywiście do bezzasadnego „przekazania pracowników „ do podmiotów(...) Sp. z O.o.czy to(...)Sp. z o.o. w sytuacji gdy nadal wyłącznie to dotychczasowy pracodawca czyli(...) Sp. z o.o.w całości był beneficjentem pracy świadczonej przez pracowników.
Skoro- jak wskazano powyżej – w stosunku do poszczególnych ubezpieczonych prawomocnie uznano za płatnika(...) Sp. z o.o.P. R.jest odpowiedzialny jako członek zarządu w myśl art. 116 Ordynacji podatkowej.
Zadłużenie objęte nin. decyzją jest związane i wynika z kwoty składek jaką należy uiścić na rzecz ZUS za zatrudnionych pracowników , bezzasadnie przekazanych doR.Sp. z o.o i(...)Sp. z o.o. przez płatnika. ZUS zwraca uwagę ,że zadłużenie objęte zaskarżoną decyzją nie było egzekwowane bezpośrednio od płatnika składek(...) Sp. z o.o.albowiem w chwili prawomocnego zakończenia postępowań co do poszczególnych ubezpieczonych , płatnik składek(...) Sp. z o.o.już nie istniał. Biorąc pod uwagę powyższe , ZUS nie miał jakichkolwiek realnych szans wyegzekwowania zadłużenia od płatnika .Podmiot został bowiem wykreślony w KRS z dniem 18.II.2016r.
Powyższe powoduje ,iż ZUS nie miał możliwości prowadzenia jakiegokolwiek postepowania egzekucyjnego w stosunku do dłużnika pierwotnego. Jak jednak wskazują liczne orzeczenia sądownictwa administracyjnego ,bezskuteczność egzekucji na gruncie art. 116 Ordynacji podatkowej może być wykazywana każdym dowodem , a nie jedynie postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W stanie faktycznym nin. sprawy , bezskuteczność , wynika wprost z faktu nieistnienia płatnika .Ta okoliczność bezsprzecznie oznacza obiektywną niemożność zarówno wszczęcia jak i prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko płatnikowi jako dłużnikowi pierwotnemu .
W postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości spółki , organy podatkowe nie są zobligowane do poszukiwania mienia , obowiązek wskazania majątku spełniającego wymogi , o których mowa w art. 116 § 1 pkt.2 0.p. spoczywa bezwzględnie na stronie postępowania .
Reasumując należy wskazać ,iż w stanie faktycznym nin. sprawy nie ma możliwości stwierdzenia bezskuteczności egzekucji , ale wyłącznie w aspekcie formalnym / postanowienie o umorzeniu postepowania egzekucyjnego wobec płatnika / ze względu na brak możliwości wszczęcia egzekucji przy jednoczesnym niewątpliwym stwierdzeniu ,iż zaspokojenie należności z majątku nieistniejącej spółki nie jest możliwe .
Przyjęcie odmiennej koncepcji postępowania oraz wykładni przepisów po wykreśleniu płatnika z KRS – prowadziłoby do nieuzasadnionego wniosku ,że ZUS nie posiada możliwości prawnej dochodzenia należności w stanach faktycznych jak w nin. sprawie . Szybkie wykreślenie podmiotu z KRS – niejako automatycznie – oznaczałoby brak możliwości orzekania o odpowiedzialności członków zarządu .Taka wykładnia jest niczym nie uzasadniona, a wręcz sprzeczna z wykładnią celowościową przepisów odpowiedzialności członków zarządów.
W związku , a także w powyższym kontekście , dodatkowo należy zwrócić uwagę ,iż możliwość wydania decyzji o odpowiedzialności członków zarządu , po utracie bytu prawnego przez podmiot , jest jak najbardziej dopuszczalna co do zasady .
Zgodnie z art. 116 § 1 , § 2 Ordynacji podatkowej : za zaległości podatkowe spółki z o.o. , spółki z o.o. w organizacji , spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu , jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna , a członek zarządu :
1/ nie wykazał ,że :
a/ we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości , lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości / postępowanie układowe / , albo
b/ jest zgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości lub nie wszczęcie postepowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości /postępowania układowego/ nastąpiło bez jego winy,
2/ nie wskazuje mienia spółki , z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części .
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań , których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu .
Przepisy § 1, § 2 stosuje się również do byłego członka zarządu .
Należy zwrócić uwagę ,iż na gruncie art. 116 Ordynacji podatkowej doszło do jednoznacznego ukształtowania linii orzeczniczej sądów administracyjnych , zgodnie z którą to na członku zarządu spoczywa obowiązek wykazania przesłanek egzoneracyjnych skutkujących brakiem odpowiedzialności .
Z uwagi na niemożność prowadzenia egzekucji wobec spółki oraz brak znanych składników majątkowych , z których byłoby możliwe zaspokojenie zaległości z tytułu składek, zachodzi konieczność skorzystania z subsydiarnej i solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki .
Odwołanie od tej decyzji wniósłP. R.wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji .
Ostatecznie w piśmie z dnia 12.II.2019r wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, żeP. R.nie ponosi jako były prezes zarządu(...) Sp. z o.o.wŁ.odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne , ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 188 212,72 zł .
W uzasadnieniu swojego stanowiska podał ,że(...) Sp. z o.o.została założona na podstawie umowy sporządzonej w dniu 10.V.2004r przez notariuszaL. K.z Kancelarii Notarialnej wR., Rep. A.nr(...).W Krajowym rejestrze Sądowym została zarejestrowana w dniu 28.V.2004r .Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego(...) Sp. z o.o.została wykreślona z rejestru Przedsiębiorców Krajowego rejestru Sądowego w dniu 3.II.2016r ; uprawomocnienie wykreślenia z KRS nastąpiło z dniem 18.II.2016r.
Do dnia wykreślenia(...) Sp. z o.o.z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie została wydana jakakolwiek prawomocna decyzja stwierdzająca odpowiedzialność spółki za zobowiązania z tytułu składek , nie została również wydana jakakolwiek decyzja ustalająca bądź określająca w stosunku do(...) Sp. z o.o.podstawę bądź wymiar składek na ubezpieczenia społeczne , zdrowotne ,Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych .
W dniu 7.I.2016r Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wydał dla(...) Sp. z o.o.w likwidacji zaświadczenie o nie zaleganiu w opłacaniu składek nr(...)zaświadczające , że spółka ta na dzień 7.I.2016r nie posiada zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne , ubezpieczenie zdrowotne ,Fundusz Pracy , Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych .Według zaświadczenia o nie zaleganiu w podatkach z dnia 7.I.2016r., nr(...), wystawionego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w(...) Sp. z o.o.w likwidacji nie posiadała na dzień 7.I. 2016r również zaległości podatkowych .Te zaświadczenia potwierdzały brak zobowiązań publicznoprawnych z tytułu składek i podatków oraz uprawniały(...) Sp. z o.o.do złożenia wniosku o wykreślenie spółki z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.
(...) Sp. z o.o.nie posiadała zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne ,ubezpieczenie zdrowotne , Fundusz Pracy , Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przez cały okres od dnia zawarcia umowy zfirmą (...) Sp. z o.o.weW.do czasu rozpoczęcia likwidacji , co potwierdzają zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia 12.I.2012r.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podnosi ,że zorganizowana częśćprzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.została wniesiona aportem dospółki (...) Sp. z o.o.Przed dokonaniem tej czynności(...) Sp. z o.o.wR.wystąpiła do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego wR.o wydanie zaświadczenia o wysokości zaległości podatkowych(...) Sp. z o.o.jako zbywającego. Zaświadczenie takie wydawane jest na podstawie art.306g w zw. z art.112 Ordynacji podatkowej. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wR.zaświadczeniem z dnia 20.II.2015r., nr:(...), potwierdził ,że spółka nie posiada zaległości podatkowych , a co za tym idzie transakcja nabycia przez(...) Sp. z o.o.wR.zorganizowanej części przedsiębiorstwa jest w pełni legalna i bezpieczna od strony podatkowej.
Jak z powyższego wynika , do czasu ustania bytu prawnego(...) Sp. z o.o.nie została ustalona odpowiedzialność tej spółki za składki na ubezpieczenia społeczne , ubezpieczenie zdrowotne , Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych .
Art.116 § 1 Ordynacji podatkowej rozpoczyna się od zwrotu: „ Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością …”.Odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. zart. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychmoże dotyczyć jedynie zaległości , w tym przypadku za zobowiązania z tytułu składek , spółki .Zaległość taka może zostać stwierdzona do czasu istnienia spółki .Wraz z wykreśleniem spółki z o.o. z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego ustaje byt prawny spółki .Nie mam wówczas podmiotu prawnego , któremu możemy taka odpowiedzialność ustalić bądź określić.
Do chwili wykreślenia(...) Sp. z o.o.z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie została ustalona jakąkolwiek prawomocną decyzją lub prawomocnym wyrokiem odpowiedzialność spółki za zobowiązania z tytułu składek, nie została ustalona podstawa bądź wymiar takich składek.
Brak jest zatem zaległości, które można przenieść na członka zarządu(...) Sp. z o.o.po ustaniu bytu prawnego tej spółki. Proces likwidacji rozpoczęła uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 2.IV.2015r o rozwiązaniu spółki . Proces likwidacji trwał 10 miesięcy. W Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr(...)z dnia 20 kwietnia 2015 r. pod poz. 4762. zostało zamieszczone ogłoszenie o podjęciu uchwały o rozwiązaniu spółki i otwarciu likwidacji. Wezwano również wierzycieli, aby zgłosili swe wierzytelności w terminie trzech miesięcy od daty zamieszczenia ogłoszenia na adres siedziby Spółki. Ogłoszenie to zostało zamieszone na podstawieart. 279 Kodeksu spółek handlowych. W związku z tym ogłoszenie o otwarciu likwidacji było dostępne za pośrednictwem ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym dla każdego, w tym również dla organu rentowego. Jak każdy wierzyciel organ rentowy mógł zgłosić swoje wierzytelności likwidatorowi w odpowiedzi na ogłoszenie zamieszczone w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Skoro organ rentowy nie zgłosił swoich wierzytelności, mając na uwadze publiczne ogłoszenie o otwarciu likwidacji, to znaczy, że takich wierzytelności w stosunku do spółki nie miał.
W Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr(...)z dnia 20 kwietnia 2015 r. pod poz. 4756. zostało zamieszczone ogłoszenie o dokonanym wcześniej w dniu 20 marca 2015r. przez(...) Sp. z o.o.obniżeniu kapitału zakładowego o kwotę 480.000,00 zł, tj. z kwoty 670.000,00 zł do kwoty 190.000,00 zł, z jednoczesnym wezwaniem wierzycieli spółki, którzy nie zgadzają się na obniżenie kapitału zakładowego, do wniesienia sprzeciwu w terminie trzech miesięcy od daty ogłoszenia. To ogłoszenie zostało zamieszczone w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na podstawie art. 264 § 1 Kodeksspółek handlowych. Organ rentowy nie wniósł sprzeciwu co do obniżenia przez(...) Sp. z o.o.kapitału zakładowego.
Jeżeli zatem:
1/całe postępowanie likwidacyjne było prowadzone transparentnie w oparciu o przepisyart. 270 i nast. Kodeksu spółek handlowych,
2/organ rentowy nie sprzeciwił się obniżeniu kapitału zakładowego w następstwie zamieszczonego w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr(...)z dnia 20 kwietnia 2015r. pod poz. 4756. ogłoszenia,
3/ organ rentowy nie zgłosił likwidatorowi wierzytelności w następstwie zamieszczonego w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr(...)z dnia 20 kwietnia 2015 r. pod poz. 4762. ogłoszenia,
4/ przez okres od dnia zawarcia umowy o świadczenie usług zfirmą (...) Sp. z o.o.weW.do dnia rozpoczęcia likwidacji(...) Sp. z o.o.organ rentowy potwierdzał brak zaległości(...) Sp. z o.o.w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
5/ organ rentowy wystawiłspółce (...) Sp. z o.o.w likwidacji zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek nr(...)zaświadczające, że spółka ta na dzień 7 stycznia 2016 r. nie posiada zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
- całkowicie pozbawiona racji jest teza organu rentowego o świadomym zlikwidowaniu spółki.
Art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej stosowany w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne w zw. zart. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychprzewiduje odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. za zobowiązania tej spółki "jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna". Z uzasadnienia decyzji organu rentowego nr(...)z dnia 29 grudnia 2017 r. oraz odpowiedzi na odwołanie niezbicie wynika, że w stosunku do majątku(...) Sp. z o.o.nie została skierowana egzekucja. Odpowiedzi na pytanie czy przeprowadzenie takiej egzekucji jest potrzebne jako warunek przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania na członka zarządu udzielił w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 13 maja 2009 r., I UZP 4/09 (MoPr 2010, nr 4), Sąd Najwyższy stwierdził ,że "Bezskuteczność egzekucji z majątku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o której mowa wart. 116 § 1 ustawy z 29.8.1997r . - Ordynacja podatkowa(t.j. Dz.U.z2005 r. Nr8,poz.60ze zm.) w związku zart.31ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2007r.Nr 11,poz. 74 ze zm.), może być stwierdzona wyłącznie w postępowaniu w sprawie egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (podkr. J.Z.), poprzedzającym wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu spółki za te należności". W uzasadnieniu cytowanej uchwały Sąd Najwyższy przeprowadził szeroki wywód prawny, w którym podnosi, że bez wszczęcia i przeprowadzenia egzekucji nie jest możliwe przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek na członka zarządu. Sąd Najwyższy wskazał w uzasadnieniu omawianej uchwały, że "Decyzja wydana bez uprzedniego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w toku postępowania egzekucyjnego narusza art.116 § 1 Ordynacji w związku z art. 20 ustawy systemowej, który wymaga spełnienia takiego materialnoprawnego warunku do obciążenia członka zarządu odpowiedzialnością za zaległości. Odwołanie od tej decyzji musi być zatem uwzględnione, a w takim przypadku sąd zmienia zaskarżoną decyzję i orzeka co do istoty sprawy (art.477u§ 2 KPC)".
W związku z powyższym nie została spełniona przesłanka odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki z o.o. z tytułu składek, jaką jest wszczęcie i przeprowadzenie bezskutecznego postępowania egzekucyjnego w stosunku do majątku spółki. Kwestią istotną jest to czy do czasu ustania bytu prawnego spółki zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności z art. 116 Ordynacji podatkowej związane bezpośrednio ze spółką. A należą do nich istnienie i ustalenie zobowiązania po stronie spółki za zaległości z tytułu składek oraz przeprowadzenie bezskutecznej egzekucji w stosunku do majątku spółki. To są warunki sine qua non przeniesienia odpowiedzialności na członka zarządu, których wykazanie leży po stronie organu rentowego.
Zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1) Ordynacji podatkowej członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu składek spółki, jeżeli:
1) nie wykazał, że:
a/ we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015r - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1508 oraz z 2018 r. poz. 149 i 398) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, / Dz. U. z 2017r ., poz. 1508 oraz z 2018r ., poz. 149 i 398/ albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu , o którym mowa w ustawie z dnia 15.V.2015r.- Prawo restrukturyzacyjne , albo
b/ niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.
Członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jedynie w okresie pełnienia obowiązków członka zarządu. W przypadku wnioskodawcy będzie to okres do dnia 2kwietnia2015 r.. gdyż z tym dniem nastąpiło otwarcie likwidacji i powołanie likwidatora, co wiązało się z wygaśnięciem mandatu członka zarządu. Do dnia pełnienia przez wnioskodawcę funkcji prezesa zarządu(...) Sp. z o.o.nie występowały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zgodnie z ówcześnie obowiązującymart. 11 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. W związku z tym nie zachodzi negatywna przesłanka odpowiedzialności członka zarządu wskazana w art. 116 § 1 pkt 1) lit. a) Ordynacji podatkowej. Uaktywnia się ona tylko wtedy gdy po stronie spółki wystąpił stan niewypłacalności uzasadniający zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, i do zgłoszenia takiego wniosku we właściwym czasie nie doszło. W przypadku gdy w okresie pełnienia funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki z tytułu składek jest wyłączona.
Podobna sytuacja występuje w stosunku do przesłanki egzoneracyjnej wskazanej w art. 116 § 1 pkt 2) Ordynacji podatkowej, pozwalającej członkowi zarządu uwolnić się od odpowiedzialności w przypadku wykazania, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny wP.w wyroku z dnia 10 maja 2018 r., I SA/Po 1157/17,"Jeżeli nie istniały przesłanki do ogłoszenia upadłości, nie można stronie przypisać winy w niezgłoszeniu takiego wniosku".
Odnosząc się do przesłanki egzoneracyjnej zart. 116 § 1 pkt 2) Ordynacji podatkowejprzywołać należy wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2017 r., III AUa 507/16, w którym Sąd stwierdza: "Wskazanie mienia, o którym mowa wart. 116 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa(t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.), dotyczy czasu po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji. Z brzmienia przepisu wynika, że chodzi o sytuację, w której (najpierw) egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a (następnie) członek zarządu wskazuje mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Nie chodzi więc w tym wypadku o ujawnienie majątku w toku egzekucji, ale po jej zakończeniu".
Taka egzekucja nie została w ogóle przeprowadzona, co skutkuje brakiem odpowiedzialności wnioskodawcy. Nie można zatem w tym momencie wymagać od wnioskodawcy wskazania mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości z tytułu składek spółki w znacznej części.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie uzasadniając jak w decyzji.
Sąd ustalił, następujący stan faktyczny:

(...) Sp. z o.o.wŁ.prowadziła działalność gospodarczą na podstawie wpisu do KRS pod Nr(...)od 2004r. W dniu 1.III. 2012r została zawarta międzySpółką (...) Sp. z o.o.Łące , afirmą (...) Sp. z o.o.weW.umowa o współpracy .W jej wyniku spółki ustaliły, że pracownicy(...) Sp. z o.o.wŁ.przejdą do pracy w(...) Sp. z o.o.weW.na podstawieart.23(

      1 )kp. Pracownicy Ci pracowali na rzecz(...) Sp. z o.o.Następna umowa o współpracy dotyczyła firmy(...)Sp. z o.o. wO.. Od dnia 1.III.2012r do 31.I.2013r pracownicy(...) Sp. z o.o.wŁ.figurowali jako osoby zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę najpierw u płatnika(...) Sp. z o.o.weW., a następnie na podstawie umowy o pracę u płatnika(...)Sp. z wO..

    Postępowania sądowe z udziałem pracowników wykazały ,że brak podstaw do przyjęcia ,iż doszło do przejęcia zakładu pracy przez podmioty(...) Sp. z o.o.czy też(...)Sp. z o.o. / akta kontroli ZUS , akta IV.U.(...)k.268 – 281 /. Za okres od 1.III. 2012r do 31.I.2013r ZUS ustalił wysokość należnych składek od(...) Sp. z o.o.wŁ.i wydał przedmiotową decyzję. W w/w okresie członkiem zarządu byłP. R..Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego(...) Sp. z o.o.wŁ.została wykreślona z KRS w dniu 3.II. 2016r.Zorganizowana część tego przedsiębiorstwa została wniesiona aportem dospółki (...) Sp. z o.o.Przed dokonaniem likwidacji jak również wniesieniem zorganizowanej części przedsiębiorstwa doSpółki (...) Sp. z o.o.zarówno ZUS jak i Urząd Skarbowy wykazały ,żeSpółka (...) Sp. z o.o.wŁ.nie posiada zaległości składkowych i zaległości podatkowych . Do dnia likwidacji spółki nie została ustalona odpowiedzialność tej spółki za składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne , Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych . W trakcie trwania procesu(...) Sp. z o.o.wŁ.organ rentowy nie złożył wierzytelności wobec tej spółki .Organ rentowy nie prowadził postępowania egzekucyjnego do majątkuspółki (...) Sp. z o.o.wŁ..Do czasu rozpoczęcia likwidacji spółki , spółka nie miała zobowiązań , które byłyby podstawą do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości / akta ZUS, akta IV.U.(...)k. 268-281, k.105 akt sądowych , k. 116 zeznania wnioskodawcy/.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody.

Sąd zważył co następuje:

Przedmiotem sporu jest odpowiedzialnośćP. R.członka zarządu za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne , zdrowotne , Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych(...) Sp. z o.o.wŁ.w kwocie łącznej 188 212,72 zł. z odsetkami .
Zgodnie zart. 116 ustawy z dnia 29.VIII.1997r Ordynacja podatkowa/ tj. DZ,.U. 2018.800 ze zm. / w zw. zart. 31 i 32/ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu , jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że :
- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postepowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości , albo
- nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez winy członków Zarządu ,
- nie wskazuje mienia spółki z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych .
Odpowiedzialność członków Zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań , których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka Zarządu.
Przepisy stosuje się również do byłego członka Zarządu.
Przepisy art.116 Ordynacji podatkowej są zamieszczane w Dziale III rozdziale 15 –tej ustawy zatytułowanym „ odpowiedzialność podatkowa osób trzecich ” .
Z tego wynika , że członek Zarządu Spółki z o.o. odpowiada za zobowiązania tej spółki jako osoba trzecia w stosunku do płatnika .Jest to więc odpowiedzialność za zobowiązania spółki.
Jest to regulacja o charakterze wyjątkowym.
Odpowiedzialność członka Zarządu ma więc charakter odpowiedzialności solidarnej .
Ten charakter odpowiedzialności wynika z art. 107 Ordynacji podatkowej stosowanego odpowiednio do należności składkowych na mocyart. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W pierwszej kolejności roszczenie z tytułu składek musi być skierowane do płatnika składek / tu spółka z o.o. /.
Odpowiedzialność osób trzecich ma charakter akcesoryjny i następczy .Nie może powstać odpowiedzialność osoby trzeciej bez uprzedniego powstania obowiązku wobec spółki //pierwotnego dłużnika /.
Odpowiedzialność osoby trzeciej jest ściśle powiązana ze zobowiązaniem spółki.
Z tego wynika ,że odpowiedzialność osób trzecich ma charakter posiłkowy i egzekwowanie ich najpierw powinno być skierowane przede wszystkich przeciwko spółce z o.o.
Zaznaczyć należy ,że osoby trzecie odpowiadają solidarnie ze spółką z o.o. w zakresie całego przedmiotu odpowiedzialności .
Osoba trzecia / członek Zarządu / jest więc współodpowiedzialna solidarnie ze spółką z o.o.za jej zobowiązania . Zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne powstają w datach zaktualizowania się obowiązku samoobliczania i opłacania składki na ubezpieczenie społeczne w terminach określonych w przepisach .
Nie opłacenie składki w terminie powoduje powstanie zaległości .
Zaległości te winny być egzekwowane od płatnika .
Przed wydaniem decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania spółki osoba trzecia nie jest dłużnikiem solidarnym . Wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej powoduje , że staje się ona zobowiązana solidarnie ze spółką za jej zobowiązania .
W niniejszej sprawie chodzi o przypadek utraty bytu przez spółkę jeszcze przed powstaniem zobowiązania członka Zarządu, a więc przed orzeczeniem wobec niego o jego odpowiedzialności .
W takiej sytuacji nie ma możliwości powstania zobowiązania solidarnego w sytuacji kiedy współodpowiedzialny nie istnieje już / tak. wyrok NSA z 4.IV.1984r II SA 1899 /83 i ONSA z 1984r Nr 1 poz. 35/.
Określenie w tym wypadku odpowiedzialności członka zarządu nie jest odpowiedzialnością solidarną za zobowiązania spółki , a ma raczej charakter odpowiedzialności za własny dług / a to przecież nie jest jego własny dług /.
Taka sytuacja zaprzecza podstawowym zasadom odpowiedzialności osób trzecich za cudze zobowiązania .
Warunkiem odpowiedzialności członka Zarządu spółki jest wykazanie ,iż egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.
Ta przesłanka odpowiedzialności członka Zarządu spółki z o.o. jest konsekwencją subsydialnego charakteru odpowiedzialności osoby trzeciej za należności Spółki z o.o. / Uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 13. V.2009r I UZP 4/09/.
Nie pozwala to na dowolny wybór podmiotu w stosunku do którego kierowane będzie roszczenie zapłaty zobowiązania i wymaga najpierw dochodzenia należności od Spółki .
Bezskuteczność egzekucji z majątku spółki w niniejszej sprawie nie jest równoznaczna z utratą bytu prawnego przez spółkę / likwidacja / .
Wobec powyższego Sąd stwierdza ,że orzeczenie odpowiedzialności członka Zarządu Spółki z o.o. za jej zobowiązania po utracie przez nią bytu prawnego jest niedopuszczalne ,niezależnie od tego czy była wcześniej wydana decyzja określająca zobowiązanie właściwego dłużnika , czy też takiej decyzji nie wydano .
Spółka (...) Sp. z o.o.wŁ.do chwili jej likwidacji nie była spółką co do której brak byłoby możliwości wyegzekwowania należności organu rentowego.
Jej likwidacja nie może być traktowana jako wykazanie bezskuteczności egzekucji .
Skoro zatem nie został spełniony bezwzględny wymóg wykazania bezskuteczności egzekucji wobec zobowiązanej spółki to z motywów wyżej naprowadzonych nie może być mowy o odpowiedzialności osoby trzeciej.
Sytuacja spółki przed jej likwidacją nie spełniała przesłanek zgłoszenia wniosku o jej upadłość.
Zarówno organ rentowy jak i Urząd Skarbowy w wydanych zaświadczeniach potwierdzały brak zadłużenia .
Wobec powyższego Sąd zmienił zaskarżoną decyzję jak w wyroku zgodnie zart. 47714§ 2 kpc.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie zart. 98 kpcw zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.X.2015r w sprawie opłat za czynności radców prawnych .