Sąd Rejonowy w Kozienicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 661/19
Data wyroku: 2023-04-24 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Anna Miłosz

Sygn. akt I Ns 661/19

UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 19.11.2019r. (data prezentaty) wnioskodawczyniM. S.wniosła o stwierdzenie, że nabyła własność przez zasiedzenie z dniem 15.02.2014r. części nieruchomości położonej w miejscowościP., gminaG., oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...). Uzasadniła, że w 1983r. zaczęła budowę domu, uzyskała zgodę od ojca uczestnikaJ. B.na budowę domu na części nieruchomości, zamieszkuje tam od 14.02.1984r. Dojazd pozwoliłby jej na dobrą komunikację i ogrodzenie jej ruchomości. (wniosek k- 3).
UczestnikJ. B.wniósł o oddalenie wniosku. Zaprzeczył jakoby jego ojciec wyraził zgodęM. S.na budowę domu na części nieruchomości oznaczonej nr 158. Podniósł, że jego ojciec notarialnie przepisał w 1983r. na jego rzecz gospodarstwo rolne o pow. 3,47 ha położone w miejscowościP.., w skład którego wchodzi m.in.działka nr (...). W tym gospodarstwie uczestnik nadal pracuje, jest w jego posiadaniu, opłaca wszystkie świadczenia, w tym podatek rolny i leśny.Działka nr (...), na której stoi części budynku wnioskodawczyni jest w jego posiadaniu i on użytkuje tę działkę (odpowiedź na wniosek k- 32).
Wnioskodawczyni sprecyzowała, że wnosi o stwierdzenie zasiedzenia częścidziałki nr (...)stanowiącejdziałkę nr (...), oznaczoną na zaewidencjonowanej mapie sporządzonej przez geodetęJ. N.według wariantu III, o powierzchni 0,0293 ha, powstałej z podziałudziałki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Kozienicach prowadziksięgę wieczystą Kw nr (...), a wykazanej na mapie zaewidencjonowanej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym prowadzonym przez Starostę(...) Ośrodek (...)za numerem P.(...).2022.(...)w dniu 9 sierpnia 2022r. ( k-439).
UczestnikJ. B.wniósł o oddalenie wniosku ewentualnie o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości po ogrodzeniu naroża budynku, a następnie 1,5- 2 m za narożem budynku od strony wschodnio-północnej w kierunku północnym, a następnie w kierunku zachodnim do granicy działki uczestnika tj. część zajętą pod budynkiem i wydzielona drewnianym ogrodzeniem (k-412, 439).
UczestnicyD. S. (1),J. S. (1),I. K.,A. T. (1),A. S. (1),J. S. (2),J. S. (3),D. S. (2)przyłączyli się do wniosku (k- 75).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
M. S.po zawarciu małżeństwa zA. S. (2)zamieszkiwała w województwie(...). Została namówiona prze brataJ. W.iR. W. (1), aby zamieszkała z mężem na nieruchomości położonej wP., po przeciwnej stronie nieruchomości rodziców. Jej bratR. W. (1)był właścicielemdziałki nr (...), sąsiadującej zdziałką nr (...), początkowo miał tam zamieszkać, ale jego żona nie chciała osiedlić się na wsi. Ponieważdziałka nr (...)idziałka nr (...)są bardzo wąskie, postawienie budynku mieszkalnego było możliwe tylko równolegle do drogi. Dlatego też ojciecM. S.porozumiał się zP. B., ojcemJ. B., aby zezwolił na zamieszkiwanie na części działki przezM. S.i jej rodzinę oraz na postawienie budynku mieszkalnego. Rodzina wnioskodawczyni iP. B.byli w dobrych relacjach, a ojciec wnioskodawczyni i jej rodzeństwo pomagało wgospodarstwie rolnym (...). W 1983r. rozpoczęła się budowa domu drewnianego mieszkalnego, w którym w 1984r. zamieszkała wnioskodawczyni z mężem i dziećmi. Mieli ośmioro dzieci:D. T.(...),J. S. (1),I. K.,A. T. (1),A. S. (1),J. S. (2),J. S. (3),D. S. (2)(zeznania wnioskodawczyni k- 440-441, 64-65, k- 530, zeznania świadkaS. W.k- 65, zeznania świadkaJ. W.k- 66).
W latach 1997-1998 został postawiony budynek gospodarczy nadziałce nr (...), prostopadle do drogi, w budowie mężowi wnioskodawczyni pomagali jej bracia, a takżeP. B..
Po zamieszkaniu wnioskodawczyni i jej rodzina korzystała też z częścidziałki nr (...)obok budynku mieszkalnego. Ta część jest nieogrodzona, porośnięta trawą, stanowiła podwórko, znajdował się tam klomb, krzewy, kwiatki, oświetlenie, było wieszane pranie. Została posadowiona piaskownica przez męża wnioskodawczyni, zbita z desek, na czas remontu był przechowywany piach. Piaskownica została usunięta w 2017- 2018r. Następnie z podwórka korzystały wnuki wnioskodawczyni, był stawiany basen dla dzieci, grały w piłkę. Przy budynku mieszkalnym, znajdującym się równolegle do drogi publicznej znajduje się ogrodzenie drewniane, od drogi, przylegając do ściany zewnętrznej budynku, z wyodrębnionym ogródkiem. Wnioskodawczyni i jej domownicy dojeżdżali od stronydziałki nr (...). Ta część jest nieutwardzona z koleinami. W domu mieszkalnym nie było toalety, dlatego też równocześnie z domem została postawiona toaleta drewniana, w oddaleniu od domu, na końcu podwórka zajętego przezM. S.. Toaleta jest nadal użytkowana. Wnioskodawczyni do domu ma podłączoną zimną wodę, nie ma w budynku łazienki i toalety. W 1984r. został podłączony prąd. Toaleta drewniana była remontowana, była wymieniana deska, jest zamontowany kocioł. Ze względu na szerokośćdziałki nr (...), wnioskodawczyni oprócz częścidziałki nr (...)stanowiącej podwórko, dojeżdżała przez część działki sąsiedniej stanowiącejdziałkę nr (...), która nie jest objęta wnioskiem ( zeznania wnioskodawczyni k- 440-441, 64-65, k- 530, zeznania uczestniczkiD. S. (1)k- 441-442, zeznaniaJ. S. (1)k- 443, zeznaniaI. K.k- 443, zeznaniaA. T. (1)k- 444, zeznaniaA. T. (2)(...)k- 445, zeznaniaD. S. (2)k- 445).
Pozostała częśćdziałki nr (...)jest zalesiona. Całą powierzchnia działki stanowi 0,36 ha (wypis z rejestru gruntów k- 71, wyrys z mapy ewidencyjnej k- 72, protokół oględzin, zdjęcia k- 304-310, szkic z oględzin k- 333, opinia biegłego , mapa wersja III k- 366-371, mapa k-439).
Na częścidziałki nr (...), która została zagospodarowana przez wnioskodawczynię jako podwórko, znajdowały się dwa drzewa nasadzone przed 1983r., które zostały ścięte przezJ. B.w 2010r.M. S.się temu nie sprzeciwiała ( w części zeznania uczestnikaJ. B.k- 446-447, 00:06:20, k- 128, płyta CD 127, k- 530).
Wnioskodawczyni nie ogrodziła podwórka, stanowiącego częśćdziałki nr (...)tj. odpowiadającejdziałce nr (...)ponieważ nie został uregulowany tytuł własności tej części działki. Ogrodzenie znajduje się od stronydziałki nr (...). Wnioskodawczyni wraz z mężem dbali o częśćdziałki nr (...), odpowiadającejdziałce nr (...)o powierzchni 0,0293 ha, powstałej z podziałudziałki nr (...), a wykazanej na mapie zaewidencjonowanej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym prowadzonym przez Starostę(...) Ośrodek (...)za numerem P.(...).2022.(...)w dniu 9 sierpnia 2022r. Kosili trawę, wraz zdziałką nr (...)stanowiła ich siedlisko, całość gospodarczą, tam koncentrowało się ich życie rodzinne. Pomiędzy nieistniejącą drewnianą szopą a ubikacją znajdował się ogródek warzywny pielęgnowany przez męża wnioskodawczyni (zeznania wnioskodawczyni k- 440-441, 64-65, k- 530, zdjęcia k-436, zeznania świadków:U. W.– 00:22:59 , k- 128, płyta CD 127,S. Ć.00:40:31 , k- 129, płyta CD 127,M. K.00:54:24, k- 129, płyta CD 127,Z. G.01:13:28, k- 129v, płyta CD 127,R. B.k- 270, płyta CD 269,M. F.k - 271, płyta CD 269,S. K.k- 271, płyta CD 269,K. W. (1)k- 272, płyta CD 269, mapa zaewidencjonowana w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym prowadzonym przez Starostę(...) Ośrodek (...)za numerem P.(...).2022.(...)w dniu 9 sierpnia 2022r. k- 460).
A. S. (2)zmarł 6 lipca 2000r. ( odpis skrócony aktu zgonu k- 70). Po jego śmierci całością nieruchomości, na której zamieszkiwała zarządzała wnioskodawczyni, ona zadecydowała o postawieniu dwóch blaszanychgaraży (...)lat temu na miejscu drewnianej szopy posadowionej w czasie budowy domu mieszkalnego. Drewniana szopa została postawiona podczas budowy domu, następnie się zawaliła i w latach 90 – tych została posadowiona kolejna szopa drewniana przez męża wnioskodawczyni jej teściaL. S.. W garażach wnioskodawczyni przetrzymuje opał i sprzęty. Wnioskodawczyni nie ma samochodu. Z podwórka korzystali przyjeżdżający samochodemD. K., zięć wnioskodawczyni, a także gdy zamieszkiwał w 1999r. przez kilka miesięcy po ślubie zI. K., a obecnieD. S. (1)(zeznania wnioskodawczyni k- 440-441, 64-65, k- 530 ). Najmłodszy syn wnioskodawczyniD. S. (2)zamieszkiwał z nią do 2013r. Budynek drewniany, położony prostopadle do drogi, obecnie jest zamieszkiwany od dwóch lat przez jej córkęD. S. (1)( zeznania wnioskodawczyni k- 440-441, 64-65, k- 530, zeznania uczestniczkiD. S. (1)k- 441-442, zeznaniaJ. S. (1)k- 443, zeznaniaI. K.k- 443, zeznaniaA. T. (1)k- 444, zeznaniaA. T. (2)(...)k- 445, zeznaniaD. S. (2)k- 445).
J. B.opłaca podatki. Prowadzi gospodarstwo rolne, zarejestrowane w(...) sp. z o.o.pod numerem(...)( zaświadczenie k- 160, potwierdzenie przyjęcia dokumentów k- 158-159, materiał graficzny k- 161-173,M. K.00:54:24, k- 129, płyta CD 127,R. B.k- 270, płyta CD 269, w części zeznania uczestnikaJ. B.k- 446-447, 00:06:20, k- 128, płyta CD 127).
Na mocy umowy darowizny z dnia 17.03.2021r.E. W. (1), córkaR. W. (2), darowałaM. S.działkę nr (...)o łącznej powierzchni 0,50 ha (wypis aktu notarialnego Rep. A nr(...)sporządzonego przez notariuszaK. W. (2)k- 285-287). W treści aktu notarialnegoE. W. (1)oświadczyła, że nadziałce nr (...)znajduje się budynek mieszkalny o pow. użytkowej ok. 60 m.kw., kwalifikującym się do remontu, w którym jest zameldowanaD. S. (1), a nadziałce nr (...)jest budynek drewniany mieszkalny o pow. ok 50 m.kw, w którym zameldowana jestM. S.orazJ. S. (2),D. S. (2),A. R.iJ. R.. Oba budynki zostały wybudowane wyłącznym nakładem finansowymM. S.( umowa k- 285-287).R. W. (2)zmarł 16.04.2008r., a na mocy postanowienia Sądu Rejowego wK.I Ns 620/08 w sprawie o dział spadku poR. W. (2)własność działek m.ni. 156 i 157 nabyłaE. W. (1)(kopia odpisu postanowienia Sądu Rejowego wK.I Ns 510/08 k- 533, w sprawie I Ns 620/08 k- 534)
J. B.jest właścicielem m.in.działki nr (...)na podstawie umowy darowizny z 05.10.1983r. (treśćksięgi wieczystej Kw nr (...)). Powierzchnia całego gospodarstwa rolnego uczestnika wynosi 3, 47 ha. Ma zapewniony dostęp do lasu nadziałce nr (...)od strony drogi wP.oraz od strony północnejdziałki nr (...). Uczestnik zlecał prace związane z wycinką drzew. Naprzeciwkodziałki nr (...)znajduje się działka rolna stanowiąca własnośćJ. B.(wyrys z mapy ewidencyjnej k- 72, zeznaniaK. S.01:28:36, k- 130, płyta CD 127,M. P.01:36:28, k- 130, płyta CD 127,K. W. (1)k- 272, płyta CD 269,A. S. (3)– 272-273,A. C.k- 273, w części zeznania uczestnikaJ. B.k- 446-447, 00:06:20, k- 128, płyta CD 127, k- 530).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie niekwestionowanych dokumentów zgromadzonych w sprawie. Sąd dał wiarę zeznaniom wnioskodawczyni ( k- 440-441, 64-65, k- 530) oraz znacznej części zeznaniom uczestników:D. S. (1)k- 441-442,J. S. (1)k- 443,I. K.k- 443,A. T. (1)k- 444,A. T. (2)(...)k- 445,D. S. (2)k- 445. Dzieci wnioskodawczyni potwierdziły sposób i zakres posiadania przedmiotowej nieruchomości przez ich rodziców, a po śmierci ojca przez wnioskodawczynię. Nie było kwestionowane, że to wnioskodawczyni objęła w samoistne posiadaniedziałkę oznaczoną numerem (...)i to w zakresie wskazanym przez wnioskodawczynię. W pierwszej kolejności należy podnieść, że ich percepcja zależy od ich wieku, różnicach w postrzeganiu i zapamiętywaniu, zatem nie byli w stanie podać dokładnych dat dokonywani czynności na działce związanych z posadowieniem szop, toalety, remontem, posadowieniem klombu, piaskownicy, ale ich zeznania sąd spójne w zasadniczej, istotnej części. Ze zgormadzonego materiału dowodowego wynika, że oprócz posadowienia części budynku nadziałce nr (...)oraz ogrodzenia do ściany budynku, to nadziałce nr (...)zostało zagospodarowane podwórko, którego koniec wyznaczało posadowienie toalety. Należy podkreślić, że względu na to, żedziałki nr (...)są bardzo wąskie, nie było możliwe korzystanie z budynku, w którym zamieszkuje wnioskodawczyni bez posiadania części działki pomiędzy budynkiem i toaletą ( część działki obecnie stanowiącadziałkę nr (...), zdjęcia k-436 protokół oględzin, zdjęcia k- 304-310, szkic z oględzin k- 333, opinia biegłego , mapa wersja III k- 366-371, mapa k-439). Zarówno z zeznań wymienionych uczestników, jak też zeznań świadków (U. W.– 00:22:59 , k- 128, płyta CD 127,S. Ć.00:40:31 , k- 129, płyta CD 127,M. K.00:54:24, k- 129, płyta CD 127,Z. G.01:13:28, k- 129v, płyta CD 127,R. B.k- 270, płyta CD 269,M. F.k - 271, płyta CD 269,S. K.k- 271, płyta CD 269,K. W. (1)k- 272, płyta CD 269) wynika, że wnioskodawczyni zamieszkiwała razem z rodziną, następnie dzieci wyprowadzały się z domu rodzinnego, tam koncentrował się ich życie rodzinne, przebywały i bawiły się dzieci, wnuki, wnioskodawczyni dbała o działkę i zagospodarowała ją. Nie było również żadnych sporów w tym zakresie, ani sprzeciwówJ. B.. W budowie domu pomagał jego ojciecP. B.. Należy podkreślić, że wskazani wyżej świadkowie są osobami obcymi wnioskodawczyni, zamieszkują w pobliżu nieruchomości od wielu lat, nadto byli to również świadkowie, zgłoszeni przez uczestnikaJ. B.. Nie są zainteresowani wynikiem postępowania, nie pozostają w konflikcie z uczestnikami postępowania.
Sąd nadał walor wiarygodności zeznaniom świadków świadkaS. W.(k- 65), zeznania świadkaJ. W.( k- 66). Mając na uwadze, że są braćmi wnioskodawczyni i należy podchodzić z ostrożnością do ich relacji, to ich zeznania są kompatybilne nie tylko z zeznaniem wnioskodawczyni, ale również świadków, nie zawierają sprzeczności. Mimo, iżJ. B.zaprzeczał, aby wnioskodawczyni posiadała samoistnie częśćdziałki nr (...), to finalnie akceptował, że część jej budynku wraz z ogrodzeniem drewnianym jest w jej samoistnym posiadaniu, kwestionując pozostały zakres posiadania.
Z zeznań świadków:M. K.00:54:24, k- 129, płyta CD 127,R. B.k- 270, płyta CD 269, którzy pełnili funkcje sołtysa wynika, że wnioskodawczyni nie płaciła podatków zdziałki nr (...), jak również z pozostałych będących w jej posiadaniu.
Natomiast świadkowieK. S.01:28:36, k- 130, płyta CD 127,M. P.01:36:28, k- 130, płyta CD 127,K. W. (1)k- 272, płyta CD 269,A. S. (3)– 272-273,A. C.k- 273 potwierdzili, że uczestnikJ. B.użytkował część orną gospodarstwa, po drugiej stroniedziałki nr (...), i zlecał wycinkę z części zalesionejdziałki nr (...), ale świadkowie nie byli w stanie wskazać, czy wykonywali jakieś prace w pobliżu budynku wnioskodawczyni. Bezsporne jest natomiast, że uczestnik usnął dwa drzewa z podwórka wnioskodawczyni, które były posadzone przed 1983r.
Z powodu położenia i szerokościdziałek nr (...)bracia wnioskodawczyni zwrócili się doP. B.o zezwolenie na posadowienie budynku równolegle do drogi.P. B.nie tylko zezwolił na zamieszkiwanie wnioskodawczyni i jej rodziny, ale pomagał jej również w budowie domu. Późniejsze zamieszkiwanie wnioskodawczyni nie generowało żadnych konfliktów.
Zeznania świadkaS. S.,J. P.nie wniosły nic istotnego do sprawy (01:41:16, k- 130, płyta CD 127, k- 272).
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z treściąart. 172 k.c.posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba, że uzyskał posiadanie w złej wierze. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.Jeśli w czasie biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania obecny posiadacz może doliczyć do czasu przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika (art. 176 k.c.). Nabyć nieruchomość rolną w rozumieniu przepisówustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego(Dz. U. z 2022 r. poz. 461) przez zasiedzenie może jedynie rolnik indywidualny w rozumieniu przepisów tej ustawy, jeżeli - ustalona zgodnie z przepisami art. 5 ust. 2 i 3 tej ustawy - powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z nieruchomościami rolnymi stanowiącymi jego własność nie przekroczy 300 ha użytków rolnych. Regulacja ta ogranicza krąg podmiotów uprawnionych do nabycia w drodze zasiedzenia nieruchomości rolnych w rozumieniuustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.(...)te może nabyć przez zasiedzenie jedynie rolnik indywidualny w rozumieniu przepisów tej ustawy, o ile – ustalona zgodnie z przepisami art. 5 ust. 2 i 3 tej ustawy – powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z nieruchomościami rolnymi stanowiącymi jego własność nie przekroczy 300 ha użytków rolnych. Przepisu art. 172 § 3 w aktualnym brzmieniu nie stosuje się jednak, jeżeli zasiedzenie zakończyłoby się przed upływem 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy z 14.04.2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (por. art. 14 tej ustawy). Oznacza to, że do 30.04.2019 r. zasiedzenie będzie mogło nastąpić według poprzedniego stanu prawnego, w szczególności nie tylko na rzecz rolnika indywidualnego. W niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania.
Ustawodawca przewidując możliwość nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie wskazał na przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby doszło do zasiedzenia. Brak którejkolwiek z nich dyskwalifikuje wniosek o stwierdzenie nabycia własności. Zasiedzenie dotyczy nieruchomości nie będącej własnością posiadacza, a posiadanie winno cechować się samoistnością. Dobra, czy zła wiara posiadacza nie stanowi ze swej istoty przesłanki zasiedzenia, ale rzutuje na przesłankę ostatnią, odnoszącą się do wymaganego okresu posiadania samoistnego. Przesłanką zasiedzenia nie jest samo posiadanie rzeczy, ale posiadanie charakteryzujące się samoistnością. Ustawową definicję posiadania samoistnego zawarto wart. 336 k.c.zgodnie, z którym posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel. Trzeba wskazać, że stan posiadania współtworzą fizyczny element władania rzeczą oraz intelektualny element zamiaru władania rzeczą dla siebie. W przypadku posiadania samoistnego posiadacz samoistny włada rzeczą „jak właściciel”, podczas gdy posiadacz zależny włada rzeczą w zakresie prawa innego niż własność. Jak wskazał Sąd Najwyższy posiadanie samoistne może wchodzić w grę nie tylko w sytuacji, gdy posiadacz jest przekonany o swoich uprawnieniach właściciela, lecz także wówczas gdy wie, że nie jest właścicielem, ale chce posiadać rzecz i posiada ją, tak jak by był jej właścicielem (postanowienie z 7 kwietnia 1994 r., III CRN 18/94). Czynnik woli stanowi kryterium, które pozwala na odróżnienie posiadania samoistnego od posiadania zależnego. W praktyce więc, o tym czy mamy do czynienia z posiadaniem charakterystycznym dla własności czy też zależnym, decydują zewnętrzne (a więc widoczne dla otoczenia) przejawy władztwa nad rzeczą, jednoznaczne manifestowanie dla otoczenia władania jak właściciel.Art. 339 k.c.stanowi, że domniemywa się, iż ten kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym. Przytoczone domniemanie należy do grupy domniemań wzruszalnych. Jego obalenie jest zatem dopuszczalne w każdym postępowaniu. Jednakże wartość tego domniemania polega na tym, że zwalnia ono posiadacza od konieczności prowadzenia dowodów i legitymizuje go do chwili obalenia domniemania przez tego, kto twierdzi, że jest ono w konkretnej sprawie nieprawdziwe. Rzeczywistą wolę posiadacza, która decyduje o charakterze samego posiadania ustala się na podstawie zamanifestowanych na zewnątrz przejawów władania rzeczą (por. postanowienie SN z dnia 5 września 2008 roku, I CSK 54/08 LEX 457865).
Dla oceny woli posiadania nieruchomości mogą mieć znaczenie zachowania posiadacza i jego następców prawnych zarówno w okresie wymaganym do zasiedzenia, jak i po jego upływie (LEX nr 2499792postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2018 r.II CSK 6/18, (por.m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1997 r., II CKN 408/97, OSNC 408/97, OSNC 1998, Nr 4, poz. 61, z dnia 7 stycznia 2009 r., II CSK 405/08, nie publ., z dnia 29 czerwca 2010 r., III CSK 300/09, nie publ., z dnia 2 marca 2012 r., II CSK 249/11, nie publ. z dnia 20 września 2012 r., IV CSK 117/12, nie publ., z dnia 15 maja 2013 r., III CSK 263/12, nie publ., z dnia 13 października 2013 r., V CSK 488/12, nie publ., z dnia 2 kwietnia 2014 r., IV CSK 412/13, nie publ., z dnia 8 maja 2014 r., V CSK 324/13, nie publ., z dnia 4 lipca 2014 r., II CSK 622/13, nie publ., z dnia 5 listopada 2014 r., III CSK 280/13, nie publ., z dnia 30 stycznia 2015 r., III CSK 179/14, nie publ., i z dnia 12 lutego 2015 r., IV CSK 251/14, nie publ., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2016 r. I CSK 55/15 LEX nr 2008736). Przesłankami nabycia własności nieruchomości są więc samoistny charakter posiadania oraz upływ czasu zależny od dobrej lub złej wiary. Należy podkreślić, iż z posiadaniem jako stanem faktycznym łączą się domniemania określone wart. 339 k.c.- domniemanie posiadania samoistnego,art. 341 k.c.domniemanie posiadania zgodnego z prawem,art. 340 k.c.- domniemanie ciągłości posiadania.
Dla oceny dobrej i złej wiary posiadacza decyduje jego świadomość w chwili uzyskania samoistnego posiadania. Pojęcie dobrej wiary nie zostało zdefiniowane wkodeksie cywilnym, ale w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Jako dominujący należy uznać pogląd, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu posiadacza, że przysługuje mu takie prawo do władania rzeczą jakie faktycznie wykonuje (SN z 07.05.1971r. I Cr 302/71 NP. 4/73). Sąd Najwyższy wielokrotnie w swoich orzeczeniach wypowiadał się i przyjął jako zasadę prawną, iż „osoba, która weszła w posiadanie nieruchomości na podstawie umowy mającej na celu przeniesienie własności, zawartej bez zachowania formy aktu notarialnego, nie jest samoistnym posiadaczem w dobrej wierze” (tak też orzeczenia SN z 4.12.1998r. III CKN 48/98 nie publ., z 22.12.1998r. II CKN 59/98, z 23.04.1997r. I CKN 74/97, OSNC 11/97).
Obowiązek zaś wykazania tych okoliczności spoczywał na wnioskodawczyni. Zdaniem Sądu sprostała w tym zakresie obowiązkowi wynikającemu zart. 6 k.c.iart. 232 k.p.c.
W zasadniczej, istotnej części zeznania wnioskodawczyni oraz uczestników – jej dzieci oraz świadków nie zawierają sprzeczności. Należy mieć na uwadze, że różnice wynikają z różnej percepcji, upływu czasu lub subiektywnej oceny przebiegu zdarzeń.
Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, żeP. B.dokonał rozporządzenia częścią przedmiotowej nieruchomości w sposób nieformalny na rzeczM. S.iA. S. (2). Celem tego rozporządzenia było posadowienie budynku mieszkalnego, który położony równolegle do drogi znajdował się na częścidziałki nr (...). Wynikało to z położenia i powierzchnidziałek nr (...), stanowiący własnośćR. W. (1). Zgodnie z wolą jego oraz pozostałych braci wnioskodawczyni miała zamieszkać nadziałce nr (...). O tym świadczą nie tylko zeznania jej braciJ. W.iS. W., ale również decyzja spadkobierczyniR. W. (1)o dokonanej darowiźnie na rzecz wnioskodawczyni w celu uregulowania na jej rzecz tytułu własności, co odbyło się na podstawie dobrowolnej czynności prawnej.E. W. (2)nie kwestionowała ustaleń rodzinnych, ani faktu zamieszkiwania i wybudowania budynków m.in. na tych działkach.
UczestnikJ. B.twierdził, że nie było wolą jego ojca oddanie w posiadanie samoistne częścidziałki nr (...), ponieważ w 1983r. przekazał mu cało gospodarstwo rolne w tymdziałkę nr (...).
Sporny był zakres posiadania częścidziałki nr (...)przez wnioskodawczynię i jej męża oraz charakter posiadania.
Zdaniem Sądu w toku postępowania wnioskodawczyni wykazała, że posiadała samoistnie z mężem, a po jego śmierci samodzielnie częśćdziałki nr (...), zajętą przez budynek mieszkalny i ogrodzoną od tego budynku do drogi gminnej, ale również tę część zagospodarowaną jako podwórko. Sąd Najwyższy kategorycznie stwierdził, że wola posiadacza władania rzeczą dla siebie przejawia się w podejmowanych czynnościach faktycznych wskazujących na rzeczywisty, samodzielny i niezależny od woli osób trzecich stan władztwa. Z pewnością posadowienie budynku oraz ogrodzenia do tego budynku stanowi manifestację samoistnego posiadania. Fakt uiszczania podatków przez uczestnikaJ. B.nie pozbawia posiadania wnioskodawczyni charakteru samoistności.
Wraz z budową budynku mieszkalnego w 1983r., a następnie zamieszkaniem w 1984 w budynku wnioskodawczyni objęła w posiadanie siedliskową cześćdziałki nr (...), orazdziałki (...), o czym świadczy budowa toalety drewnianej, drewnianej szopy ( obecnie garaże blaszaki) oraz w 1997 -1998r. budynku gospodarczego ( nadziałce nr (...)), położonego prostopadle do drogi, następnie remontowanego, w którym obecnie zamieszkujeD. S. (1). Całość stanowiła siedlisko, podwórko, zagospodarowane przez wnioskodawczynię, choć nieogrodzone, to wnioskodawczyni decydowała o sposobie użytkowania całego siedliska. Nie zmienia tego fakt, że wnioskodawca wyciął dwa drzewa z siedliska, które były posadzone przed 1983r., co przyznała wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni nie kwestionowała, że było to drzewo uczestnika, skoro nie zostało posadzone przez nią. Nie każde korzystanie z cudzej nieruchomości, choćby na zasadzie umowy użyczenia, skutkuje objęciem w samoistne posiadanie. Z chwilą postawienia budynku mieszkalnego i toalety oraz zamieszkania w 1984r. przez wnioskodawczynie i jej rodzinę nastąpiło przekształcenie w zakresie corpus i animus skutkujące objęciem w posiadanie samoistne części nieruchomości. Dopiero od 1984r. można liczyć termin 30 lat. Zdaniem Sądu jako datę pewną objęcia w tej części nieruchomości należy przyjąć najwcześniej 31 grudnia 1984r., ponieważ brak jest szczegółowych danych co do dat podejmowanych czynności w 1984r., a wnioskodawczyni nie przedstawiła dowodu, że została zameldowana 14 lutego 1984r. Zatem termin zasiedzenie upłynął 1 stycznia 2015r. Ponieważ w trakcie nieformalnej umowy zawartej zP. B.strony nie określiły precyzyjnie jaka częśćdziałki nr (...)zostanie zajęta przez małżonkówT.velS., to zakres ten wyznaczały czynności faktyczne podejmowane na przełomie 1983/1984, a potem niezakłócony zakres posiadania. Tym bardziej, że przez wiele lat ten zakres posiadania nie był kwestionowany choćby przezP. B.który przecież zawierał tę umowę i to on oddał część działki w posiadanie wnioskodawczyni, ani przezJ. B..
Odnośnie zakresu posiadania Sąd dał wiarę zeznaniom wnioskodawczyni i jej dzieci, złożonym zdjęciom. Nie zasługują na wiarę w tym zakresie zeznania uczestnikaJ. B., nie znajdują potwierdzenia w zeznaniach świadków. Wnioskodawczyni nie korzystała jedynie z wjazdu obok budynku, ale z całego podwórka. Jest to też zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, skoro działka jest tak wąska, że przejeżdża również przezdziałkę nr (...), która nie jest objęta wnioskiem i nie stanowi własności uczestnikaJ. B.. Odnośnie osób uprawnionych, na rzecz których ma nastąpić stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie to Sąd rozważałart. 176 § 1 i 2 k.c.W uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2013r. II CSK 445/12LEX nr 1347836stwierdzono: „ Zgodnie zart. 176 § 1 k.c., jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzenika. Przepis ten, zgodnie zart. 176 § 2 k.c., stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy obecny posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego posiadacza. W odniesieniu więc do spadkobiercy, który przed objęciem spadku, nie był posiadaczem rzeczy, będącej w posiadaniu jego poprzednika prawnego, rozszerzono zakres zastosowania reguły wyrażonej wart. 176 § 1 k.c.wymagającej przeniesienia posiadania przez przyjęcie, że do przeniesienia posiadania dochodzi także w drodze spadkobrania. Wykładniaart. 176 § 2 k.c.musi uwzględniać zasady dotyczące dziedziczenia, według których spadkobiercy wchodzą we wszystkie prawa i obowiązku zmarłego spadkodawcy (art. 922 § 1 k.c.). Dotyczy to również sytuacji faktycznych z udziałem spadkodawcy, z którymi właściwe przepisy wiążą określone konsekwencje prawne, w tym posiadania. W konsekwencji spadkobiercy wchodzą wskutek dziedziczenia także w sytuację prawną spadkodawcy związaną z posiadaniem rzeczy, a zaliczenie posiadania rzeczy przez poprzenika prawnego, na podstawieart. 176 § 1w zw. z§ 2 k.c., powinno nastąpić na rzecz każdego ze spadkobierców, ale tylko w granicach nabytego udziału w spadku. Do zastosowania tych skutków nie jest przy tym konieczne dokonanie przez spadkobierców posiadacza szczególnych czynności.”  W niniejszym stanie faktycznym przepis ten nie znajduje zastosowania. W chwili objęcia w posiadanie przedmiotowej nieruchomości wnioskodawczyni była w związku małżeńskiemu aż do śmierci męża do 2000r. Niemniej jednak ze zgodnego stanowiska uczestników postępowania – jej dzieci wynika, że to ona przejęła w samoistne posiadanie przedmiotową nieruchomość po jego śmierci, sama podejmowała decyzje, w tym o zamieszkaniu córkiD. S. (1), o dokonywanych pracach na działce, o czym świadczy też dokonana darowizna na jej rzecz przez spadkodawczynię jej brataR. W. (1).
Mając powyższe na uwadze orzeczono na podstawie powołanych przepisów. O kosztach sądowych Sąd orzekł wpkt 2na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U. 2016.623.j.t. z późn. zm.) w zw. zart. 520 § 1 k.p.c.Składają się na tę kwotę wydatki tymczasowo poniesione przez Skarb Państwa tj. łącznie 7.661,57 zł (k- 335, 376, 383, 462). Mając na uwadze treśćart. 520 § 1 k.p.c.o kosztach postępowania Sąd orzekł jak wpkt 2również z uwagi na jego wynik.
sędzia Anna Miłosz
Z. 1. odnotować,
2. odpis uzasadnienia z odpisem postanowienia doręczyć pełnomocnikowi uczestnikaadw. T. B.(przez PI, o czym zawiadomić) oraz uczestnikowiJ. B., informując w trybieart. 369§ 11k.p.c., że termin do sporządzenia uzasadnienia był przedłużony i termin do wniesienia apelacji wynosi trzy tygodnie od dnia doręczenia wyroku z uzasadnieniem.
24.04.23.
sędzia Anna Miłosz