Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1540/22
Data wyroku: 2023-09-12 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 361 kc

Sygn. akt III Ca 1540/22

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 czerwca 2022 r. w sprawie z powództwaM. S.przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wS.o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi:

zasądził od(...) Spółki AkcyjnejwS.na rzeczM. S.następujące kwoty:

4.784,70 zł (cztery tysiące siedemset osiemdziesiąt cztery złotei siedemdziesiąt groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 6 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty;

2.354,28 zł (dwa tysiące trzysta pięćdziesiąt cztery złotei dwadzieścia osiem groszy), tytułem zwrotu kosztów procesuz ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

nakazał pobrać od(...) Spółki AkcyjnejwS.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi kwotę 660,24 zł (sześćset sześćdziesiąt złotych i dwadzieścia cztery grosze), tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od uwzględnionej części powództwa;

nakazał pobrać odM. S.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi kwotę 57,41 zł (pięćdziesiąt siedem złotych i czterdzieści jeden groszy), tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od oddalonej części powództwa.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany, zaskarżając gow części objętej pkt.1a wyroku w zakresie kwoty 1.376,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od dnia 6 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty, w części objętej pk1b wyroku co do całości rozstrzygnięcia orazw części objętej pkt 3 wyroku co do całości rozstrzygnięcia.
Zaskarżonemu orzeczeniu apelujący zarzucił:
1.naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
a)art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 232 k.p.c.iart. 327§pkt 1 k.p.c.- poprzez brak wszechstronnego rozważenia stanowiska pozwanej i podniesionych zarzutów, do których Sąd I instancji w ogóle się nie odniósł w uzasadnieniu orzeczenia- to jest:
• faktów wynikających z wynikających z dokumentów z akt szkody CA20/14961/21 co do tego, że pozwana poinformowała powódkę mailem w dniu 22 stycznia 2021 r. o możliwości zorganizowania najmu pojazdu zastępczego i warunkach na jakich ma to być zorganizowane ,
• faktów, iż pozwana przedstawiła powódce propozycję najmu pojazdu wskazującą na warunki - stawki najmu pojazdu, wypożyczalnie, z którymi współpracuje pozwana wypożyczają pojazdy zastępcze bez limitu kilometrówz aktualnym ubezpieczeniem OC i AC, a wynajmujący pojazd w związkuz likwidowaną przez pozwaną szkodą nie ponoszą także ewentualnych kosztów związanych z pokryciem udziału własnego w nieumyślnie wyrządzonych szkodach w pojeździe zastępczym,
• faktu nie przekazania przez powódkę jako pełnomocnika poszkodowanej informacji w sprawie możliwości wynajmu pojazdu zastępczego w jednejz wypożyczalni, z którymi współpracuje pozwana, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało uznaniem za uzasadniony kosztów najmu pojazdu zastępczego według stawki powódki w kwestionowanym przez pozwaną okresie 10 dni najmu, w sytuacji, gdy koszty te nie były ani celowe, ani ekonomicznie uzasadnione ponad stawkę uwzględnioną przez pozwaną,
b)art. 227 k.p.c.w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie wadliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia i uznanie, że wydana w sprawie opinia biegłego sądowego specjalisty z zakresu wyceny oraz kosztorysowania napraw pojazdów samochodowych w zakresie, w jakim dotyczyła stawek dobowych najmu pojazdu zastępczego z segmentu pojazdu uszkodzonegow wypożyczalniach z rynku lokalnego właściwego dla powódki, stanowi dowód okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia i w konsekwencji uznanie na jej podstawie za uzasadnioną stawki najmu pojazdu w wysokości 369 zł brutto/dobę, w sytuacji, gdy opinia biegłego w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie stanowi dowodu na zasadność stawki, a jedynie potwierdzenie, że kwota najmu u powódki nie przekraczała średnich stawek najmu pojazdów zastępczych przy uwzględnieniu warunków najmu w przedmiotowej sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało uznaniem za uzasadnione kosztów najmu pojazdu zastępczego według stawek powódki w wysokości 369 zł brutto/dobę,
c)art. 232 k.p.c.w zw. zart. 233 § 2 k.p.c.iart. 327' §pkt 1 k.p.c.poprzez ich niezastosowanie i uznanie, iż odszkodowanie z tytułu przygotowania uszkodzonego pojazdu do oględzin powinno wynieść 200 zł netto, tj. 246 zł brutto, pomimo iż powódka nie udowodniła zasadności żądanej stawki co do wysokości.
- a w konsekwencji naruszenie:
2.art. 100zd. pierwszek.p.c.w zw. zart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(dalej u.k.s.c.) - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i obciążenie pozwanej kosztami procesu na rzecz powódki w kwotach wskazanych w wyroku,
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a)art. 354 § 2 k.c.w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (dalej: „ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych”) poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że nie naruszało zasady minimalizacji szkody wynajmowanie przez poszkodowaną pojazdu zastępczego po stawce zaproponowanej przez powódkę w wysokości 369 zł brutto/dobę , w sytuacji gdy pozwana przestawiła ofertę wynajmu pojazdu zastępczego powódce po stawce 256 zł brutto /dobę, a fakt nie przekazania powyższej informacji poszkodowanej przez powódkę nie może obciążać strony pozwanej;
b)art. 822 k.c.w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez ich błędną wykładnię oraz niezastosowanie wskutek czego obciążenie pozwanej obowiązkiem zapłaty odszkodowania z tytułu przygotowania uszkodzonego pojazdu do oględzin w wysokości stawki żądanej przez powódkę, w sytuacji, gdy koszty te jako nie pozostające w związku przyczynowym ze szkodą nie były celowe i ekonomicznie uzasadnione, a w konsekwencji nie są objęte odpowiedzialnością pozwanej z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego;
c)art. 6 k.c.poprzez jego niezastosowanie wskutek czego obciążenie pozwanej obowiązkiem zapłaty odszkodowania z tytułu stawki nie została przez powódkę w żaden sposób udowodniona.
W konkluzji skarżący wniósł o zmianę pkt 1.a). wyroku zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zakresie kwoty 1.376,00 zł wrazz odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od dnia 6 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty, zmianę pkt. 1.b) i pkt 3 wyroku poprzez rozstrzygnięcie o kosztach procesu za I instancję stosownie do wyniku procesu oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania przed sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkamiw wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, zgodnie zart. 98 § 11 k.p.c.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że do rozpoznania wywiedzionej w sprawie apelacji zastosowanie znajdują przepisy o postępowaniu uproszczonym. W konsekwencji Sąd Okręgowy na podstawieart. 50510§ 1 k.p.c.orzekł w składzie jednego sędziego. Wobec faktu zaś, że ani w apelacji ani w odpowiedzi na apelację strony nie złożyły wniosku o przeprowadzenie rozprawy, Sąd Okręgowy uznając, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, rozpoznał apelację na posiedzeniu niejawnym (art. 374 k.p.c.).
Zarzuty naruszenia przepisuart. 233 § 1w zw. zart. 232 i art. 3271§pkt 1 k.p.c.orazart. 232w zw. zart. 233 § 2 i art. 327' §pkt 1 k.p.c.nie są zasadne. Sąd Rejonowy, czyniąc zadość dyrektywom wskazanym wart. 233 § 1 k.p.c., dokonał kompleksowej oceny materiału dowodowego sprawy, wyciągnąłz dowodów wnioski logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowymi w konsekwencji w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny. Sąd Okręgowy ustalenia te podziela, przyjmując za własne i czyniąc je podstawą rozstrzygnięcia w instancji odwoławczej.
Skarżący, formułując zarzut naruszeniaart. 233 § 1w zw. zart. 232 i art. 3271§pkt 1 k.p.c., argumentował że przedstawił poszkodowanemu propozycję zorganizowania najmu pojazdu zastępczego oraz poinformował o akceptowanej przez niego stawce i warunkach najmu. Tak rzeczywiście było i okoliczności te zostały ustalone zgodnie ze stanowiskiem pozwanego. Sąd Rejonowy dostrzegł je, uwzględnił w stanie faktycznym i na gruncie prawa materialnego wyciągnął odpowiednie wnioski. Z tych przyczyn skarżący nie kwestionuje rozstrzygnięcia dotyczącego uznanego w postępowaniu likwidacyjnym okresu 20 dni najmu pojazdu za stawkę wynikającą z propozycji ubezpieczyciela. Przyjęcie innej stawki za dodatkowe, też już niesporne, 10 dni najmu pojazdu wynika z innych przyczyn niż wskazane w omawianym zarzucie apelacji.
Zarzut naruszeniaart. 227 k.p.c.w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.jest chybiony. Odnosząc się do dowodu z opinii biegłego należało podkreślić, że dowód ten podlega ocenie sądu jak inne dowody przeprowadzone w danej sprawie (art. 233 § 1 k.p.c.), choć z uwzględnieniem istoty ekspertyzy biegłego, który ocenia fakty z wykorzystaniem posiadanych wiadomości specjalnych (art. 278 k.p.c.). Skarżący nie kwestionuje opinii biegłego w zakresie prawidłowości wyliczenia średnich stawek najmu pojazdu, uważa tylko, że były to okoliczności nieistotne dla rozstrzygnięcia. Argumentacja ta nie dotyczy oceny dowodów, tylko odnosi się do sposobu zastosowania prawa materialnego.
Nie można zgodzić się z apelującym, że doszło do naruszeniaart. 232 k.p.c.w zw. zart. 233 § 2 k.p.c.iart. 327' §pkt 1 k.p.c.w kontekście uwzględnienia przez Sąd Rejonowy kosztów przygotowania pojazdu do oględzin. W toku postępowania przed Sądem I instancji strona pozwana zakwestionowała samą możliwość uwzględnienia tych kosztów, ale nie odniosła się do stawki, która z tą czynnością była związana. Z tej przyczyny okoliczność ta nie została poddana ocenie biegłego. Spór w tym przypadku dotyczył tylko zasady odpowiedzialności, a więc podlegał rozstrzygnięciu na podstawie właściwego prawa materialnego.
Zarzuty naruszenia prawa materialnego są chybione.
Zgodnie zart. 354 § 1 k.c., dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno - gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel (§ 2). Powyższe przepisy nakładają na strony stosunku prawnego obowiązek współdziałania. Jak trafnie zauważa apelujący, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 621) na poszkodowanym ciążył obowiązek zapobieżenia, w miarę możliwości, zwiększeniu się szkody. Nie oznacza to jednak, że poszkodowany ma obowiązek podjąć wszelkie, nawet uciążliwe dla niego działania, by zmniejszyć ewentualną odpowiedzialność ubezpieczyciela. Obowiązek minimalizacji skutków szkody musi być utrzymany i stosowanyw rozsądnych granicach i nie powinien być wykorzystywany do nakłaniania poszkodowanego by zrezygnował z realizacji przysługujących mu praw podmiotowych. W ocenie Sądu Okręgowego brak jest podstaw do przypisania wierzycielowi nielojalnego postępowania, gdy ubezpieczyciel bezzasadnie odmówił poszkodowanemu prawa do najmu pojazdu ponad 20 dni (na etapieII instancji nie kwestionowano już okoliczności, że poszkodowany miał prawo do korzystania z pojazdu zastępczego przez 30 dni). Nie ma żadnych wątpliwości, że poszkodowany ma prawo do skorzystania z pojazdu zastępczego za stawki rynkowe. W gospodarce rynkowej takie działanie poszkodowanego musi być uznane za celowe, a stawki rynkowe z istoty swej są ekonomicznie uzasadnione. Biegły potwierdził rynkowy charakter spornych stawek. Niższe stawki, które wynikają z porozumień wynegocjowanych przez ubezpieczyciela, można było uznać za wyznaczające poziom odpowiedzialności tylko w zakresie zasadnie oczekiwanego współdziałania stron, a więc w odniesieniu do bezspornego czasu najmu. Taki sposób rozumienia zasad likwidacji szkody zaprezentował SądI instancji. Pogląd ten zasługuje na pełną akceptację Sądu odwoławczego.
Zarzut naruszeniaart. 822 § 1 k.c.w zw. z art. 36 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych nie jest trafny. Stosownie do treściart. 822 § 1 k.c.przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Wysokość odszkodowania powinna jednocześnie odpowiadać rzeczywistym, uzasadnionym skutkom zdarzenia, z którego wyniknęła szkoda (musi pozostawać w granicach adekwatnego związku przyczynowego –art. 361 k.c.). Nie ma wątpliwości, że oszacowanie kosztów naprawy przedmiotowego pojazdu markiV. (...)wymagało demontażu elementów nadwozia. Okoliczności tej nie kwestionował ekspert umocowany przez ubezpieczyciela do dokonania oględzin. Nie można więc uznać, że czynności te przekraczały granice adekwatnego związku przyczynowego ze szkodą. Kwestią profesjonalizmu eksperta jest zagadnienie wykonania pierwszych oględzin bez demontażu uszkodzonych elementów. Poszkodowany nie ponosi odpowiedzialności za to, że profesjonalista działający na zlecenie ubezpieczyciela wywołał dodatkowe koszty likwidacji szkody zmuszając poszkodowanego do przygotowania dodatkowych oględzin pojazdu w zakresie wymaganym okolicznościami przypadku.
Od razu trzeba dodać, że skarżący bezzasadnie powołuje się na naruszenieart. 6 k.c., który statuuje zasadę rozkładu ciężaru dowoduw procesie, a nie kwestie związane z oceną, czy strona zaoferowała materiał dowodowy umożliwiający wykazanie okoliczności ją obciążających, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Reguła rozkładu ciężaru dowodu w sporze cywilnoprawnym ma na celu wyłącznie wskazanie, kogo obciążają skutki niepowodzenia procesu dowodzenia. O tym zaś, co strona powinna udowodnić decydują przede wszystkim: przedmiot sporu, prawo materialne regulujące określone stosunki prawne i prawo procesowe normujące zasady postępowania dowodowego (vide: wyrok SA w Warszawie z 22.01.2020 r.,I ACa 295/19, LEX nr 2825703). W niniejszej sprawie strona powodowa wywiązała się z obowiązku wykazania faktów, z których wywodziła skutki prawne, także w zakresie spornego przygotowania pojazdu do oględzin. Tak jak nie ma wątpliwości, że ocena szkody wymagała demontażu uszkodzonych części, tak nie można uznać za uzasadnione przekonania skarżącego, że czynności te nie spowodowały dodatkowych kosztów. Wysokość tych kosztów, jak już napisano, nie została wprost zakwestionowana, co przełożyło się na sposób prowadzenia postępowania dowodowego. Sąd Rejonowy przekonująco wyjaśnił sposób ustalenia wysokości omawianego wydatku, co w pełni akceptuje Sąd II instancji.
Za chybiony należy również uznać zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowyart. 100 zd 1, k.p.c.poprzez stosunkowe rozdzielenie kosztów. W oparciu o treść przywołanego przepisu, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Cytowany przepis wyraża zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy w sytuacji częściowego uwzględnienia powództwa. W przedmiotowej sprawie powództwo zostało uwzględnione częściowo – w 92%, a zatem Sąd I instancji, czyniąc podstawą orzeczenia o kosztach postępowania przepisart. 100 k.p.c., postąpił w sposób prawidłowy. Skarżący nie wskazał żadnych nieprawidłowości w zastosowaniu zasady stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu, a jego twierdzenia, że inne powinny być proporcje sukcesu stron w postępowaniu okazały się całkowicie bezzasadne.
Konkludując, wywiedziona przez pozwanego apelacja nie zawierała zarzutów, mogących podważyć rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego, w związkuz czym, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.