Sąd Rejonowy w Piszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 465/22
Data wyroku: 2023-04-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Anna Gajewska
Słowa kluczowe: Nieruchomości
Podstawa prawna: art. 222 § 1 k.c.

Sygn. akt I C 465/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 kwietnia 2023 r.
Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: sędzia Anna Gajewska
Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Zuzga
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2023 roku
sprawy z powództwa GminyP.
przeciwkoM. P. (1),M. P. (2),M. P. (3),D. P.,O. A.zastąpionemu przez przedstawiciela ustawowegoD. P.
o wydanie lokalu mieszkalnego
o r z e k a:

I
Nakazuje pozwanymM. P. (1),M. P. (2),M. P. (3),D. P.,O. A.zastąpionemu przez przedstawiciela ustawowegoD. P., aby opróżnili i wydali powódce GminieP.lokal socjalny oznaczony numerem 3 położony wbudynku mieszkalnym numer (...)przyulicy (...)wP.wraz z pomieszczeniem do niego przynależnym.

II
Przyznaje pozwanymD. P.iO. A.zastąpionemu przez przedstawiciela ustawowegoD. P.prawo do lokalu socjalnego.

I
Nie przyznaje pozwanymM. P. (1),M. P. (2),M. P. (3)prawa do lokalu socjalnego.

III
Nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia i wydania lokalu w stosunku do pozwanychD. P.iO. A.zastąpionego przez przedstawiciela ustawowegoD. P.do czasu złożenia przez Gminę i MiastoP.oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.

IV
Odstępuje od obciążania pozwanych kosztami procesu.

Sygn. akt I C 465/22

UZASADNIENIE
GminaP.wytoczyła powództwo przeciwkoM. P. (1),M. P. (3),M. P. (2),D. P.i małoletniemuO. A.– reprezentowanemu przez przedstawicielkę ustawowąD. P.– o wydanie lokalu socjalnego, wnosząc o nakazanie opuszczenia, opróżnienia i wydania przez pozwanychlokalu socjalnego nr (...), położonego wbudynku mieszkalnym nr (...)wP.przyulicy (...), wraz z przynależnym do tego lokalu pomieszczeniem gospodarczym znajdującym się na zewnątrz budynku. Nadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że jest właścicielem wskazanego wyżej lokalu socjalnego. W dniu 29 maja 2018 roku powódka zawarła z pozwanymM. P. (1)umowę najmu przedmiotowego lokalu socjalnego, oddając mu ten lokal do używania wraz z przynależnym do tego lokalu pomieszczeniem gospodarczym znajdującym się na zewnątrz budynku. Umowa została zawarta na czas oznaczony od 29.05.2018r. do 28.05.2019r. Do zamieszkiwania w tym lokalu razem z najemcą uprawnieni zostali żonaM. P. (1)– pozwanaM. P. (3)oraz synM. P. (2)i córkaD. P.. Na dzień wniesienia pozwu w lokalu tym zamieszkuje również wnukM. P. (1)– małoletni pozwanyO. A.. Umowa najmu uległa rozwiązaniu wraz z upływem okresu, na jaki została zawarta. PozwanyM. P. (1)wystąpił z wnioskiem o przedłużenie umowy najmu, jednak wniosek ten nie został rozpatrzony przez powódkę pozytywnie, albowiem średnio miesięczny dochód na osobę w gospodarstwie domowym najemcy z okresu 3 miesięcy przekracza 75% najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym. W związku z powyższym, pozwani zostali wezwani przez powódkę do wydania lokalu socjalnego w terminie 14 dni. Wezwanie pozostało bezskuteczne.
Pozwani - z tym, żeD. P.również w imieniu i na rzecz małoletniego pozwanegoO. A.- wnieśli o oddalenie powództwa w całości, powołując się na swoją trudną sytuację majątkową. Jednocześnie wnieśli o zwolnienie ich w całości od obowiązku ponoszenia koszów sądowych oraz o ustanowienie im pełnomocnika z urzędu.
PozwaniM. P. (1)iM. P. (3)podnieśli, że na utrzymaniu mają synaM. P. (2), córkęD. P.i wnukaO. A.. Uzyskują dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości po 2 308 zł netto miesięcznie, przy czym posiadają liczne zadłużenia, będące przedmiotem egzekucji prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Piszu.
PozwanyM. P. (2)podniósł, że jest osobą bezrobotną, nie mającą żadnych dochodów ani majątku, pozostającą na utrzymaniu rodziców.
PozwanaD. P.podniosła, że siebie i swojego małoletniego syna utrzymuje ze świadczeń z pomocy społecznej oraz korzysta z pomocy swoich rodziców. Dodała, że nigdzie nie pracuje, bo zajmuje się osobiście wychowaniem i opieką nad małoletnim synem. Przed urodzeniem syna również nigdzie nie pracowała.
Postanowieniem wydanym w niniejszej sprawie w dniu 9 marca 2023 roku Sąd Rejonowy w Piszu zwolnił pozwanych od ponoszenia kosztów sądowych w całości.

Sąd ustalił, co następuje:
GminaP.jest właścicielemlokalu socjalnego nr (...), położonego wbudynku mieszkalnym nr (...)przyulicy (...)wP., oraz przynależnych do tego lokalu pomieszczeń gospodarczych znajdujących się na zewnątrz budynku.
W dniu 29 maja 2018 roku pomiędzy GminąP., aM. P. (1)zawarta została umowa najmu, której przedmiotem był opisany wyżej lokal socjalny. Wraz z lokalem najemcy oddane zostało do użytkowania przynależne do lokalu pomieszczenie gospodarcze położone na zewnątrz budynku.
Do zamieszkiwania w ww. lokalu razem z najemcą uprawnieni zostali jego żonaM. P. (3), synM. P. (2)i córkaD. P.. Na dzień orzekania w przedmiotowej sprawie, w lokalu tym zamieszkiwał również synD. P.– małoletniO. A..
Umowa najmu zawarta została na czas oznaczony od 29.05.2018r. do 28.05.2019r. i uległa rozwiązaniu wraz z upływem okresu, na jaki została zawarta.
M. P. (1)zwrócił się do GminyP.z wnioskiem o przedłużenie umowy najmu opisanego wyżej lokalu socjalnego. Wniosek ten nie został rozpatrzony przez GminęP.pozytywnie, albowiem średnio miesięczny dochód na osobę w gospodarstwie domowym pozwanych przekracza 75% najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym.
GminaP.wezwałaM. P. (1),M. P. (3),M. P. (2),D. P.i małoletniegoO. A.do opróżnienia i wydania opisanego wyżej lokalu socjalnego wraz z przynależnym do niego pomieszczeniem gospodarczym, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Wezwanie pozostało bezskuteczne.
(dowód: umowa najmu lokalu socjalnego k. 11-13v; wniosek o przedłużenie umowy najmu wraz z odpowiedzią GminyP.k. 9-10; wezwanie do wydania lokalu z 11.03.2022r. wraz z dowodem doręczenia k. 7-7v)
M. P. (1),M. P. (3)iM. P. (2)nie są objęci finansową pomocą społeczną.M. P. (1)iM. P. (3)zatrudnieni są wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wP.i osiągają stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości najniższej krajowej.M. P. (2)nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna.
D. P.zarejestrowana jest jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Pobiera świadczenie wychowawcze (500+) i zasiłek rodzinny na dziecko.
(dowód: informacja z(...)wP.k. 100; informacja z PUP wP.k. 101)

Sąd zważył, co następuje:
Żądanie strony powodowej znajduje podstawę prawną w przepisach gwarantujących ochronę interesów właściciela pozbawionego możliwości korzystania z rzeczy w wyniku posiadania jej przez nieuprawnioną do tego osobę. Interesy właściciela chronione są m. in. za pomocą roszczenia windykacyjnego uregulowanego wkodeksie cywilnymwart. 222 § 1 k.c., zgodnie z którym właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
W niniejszej sprawie niespornym było, że pozwani zajmująlokal socjalny nr (...)położony wbudynku nr (...)przyulicy (...)wP., będący własnością powódki. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika natomiast, żeby przysługiwało im skuteczne względem strony powodowej prawo do władania tym lokalem. Bezsporne jest, że – z uwagi na upływ terminu, na jaki umowa najmu tego lokalu została zawarta – pozwani zajmują przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego.
Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania oceny, czy istnieją jakiekolwiek powody, dla których pozwani mogliby odmówić wydania lokalu stronie powodowej oraz czy w przypadku wydania stronie powodowej przedmiotowego lokalu pozwanym przysługuje lokal socjalny.
Nie ulega wątpliwości, że właścicielem przedmiotowego lokalu jest powódka oraz, że w niniejszym przypadku lokal ten jest lokalem socjalnym. Powódce przysługuje zatem, w myśl powołanego wyżej przepisu, legitymacja czynna do wytoczenia powództwa windykacyjnego. Pozwani natomiast faktycznie władają lokalem strony powodowej, przy czym nie przysługuje im skuteczne względem powódki uprawnienie do władania tym lokalem.
Umowa najmu, na podstawie której pozwani byli uprawnieni do używania przedmiotowego lokalu i przynależnego do niego pomieszczenia gospodarczego, została zawarta na czas oznaczony od 29.05.2018r. do 28.05.2019r. Oznacza to, że z dniem 29 maja 2019 roku pozwani utracili tytuł prawny do tego lokalu. Skoro jednak pozwani mają status byłego lokatora, ich prawa podlegają ochronie na gruncieustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(Dz.U. z 2018r., poz. 1234 j.t.).
Powyższe ustalenia nie oznaczają jednak, że pozwanym także obecnie przysługuje skuteczne względem strony powodowej uprawnienie do władania spornym lokalem. Przeciwnie, ponieważ stosunek prawny najmu wygasł i strony nie zawarły nowej umowy najmu ani nie przedłużono dotychczas obowiązującej umowy, wynajmujący może żądać zwrotu rzeczy wprost od osoby trzeciej, tj. od pozwanych.
Ponieważ pozwani nie posiadają tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu i przynależnego do lokalu pomieszczenia gospodarczego, powództwo zasługiwało na uwzględnienie i z tych przyczyn Sąd, na podstawieart. 222 § 1 k.c., orzekł jak w punkcie I. wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II. i III. wyroku Sąd oparł na przepisachart. 14 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego, który stanowi, że w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu.
Regulacja dotycząca lokali socjalnych zawarta jest wrozdziale 4cytowanej wyżejustawy o ochronie praw lokatorów. Ma ona zakres ograniczony. Brak jest normy samodzielnie oznaczającej skutki nakazania opróżnienia i wydania takiego lokalu, bądź wyłączającej wprost stosowanie cytowanego wyżejart. 14. W rozdziale tym nie ma także przepisu odsyłającego, wskazującego na odpowiednie stosowanie przepisów o lokalach, co uzasadnia wniosek o stosowaniu tych przepisów wprost.
Poza tym, należy mieć na uwadze, że aktualne rozwiązania dotyczące lokali socjalnych są wyrazem przypisania godności człowieka znaczenia konstytucyjnego. Przesłanką poszanowania godności człowieka jest między innymi istnienie pewnego minimum materialnego, zapewniającego jednostce możliwość samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie oraz stworzenie każdemu człowiekowi szans na pełny rozwój osobowości w otaczającym go środowisku kulturowym i cywilizacyjnym. Powyższe wyraża się między innymi w jednym z podstawowych zadań własnych gmin od czasu reaktywowania samorządu terytorialnego w Polsce, polegającym na zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, w tym także dostarczaniu lokali socjalnych, w sytuacji, gdy uprawnienie do lokalu socjalnego wynika z wyroku sądu.
Ponadto, stosownie do treściart. 2 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, lokatorem jest najemca lokalu lub osoba używająca lokal na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności. Tytułem takim jest także umowa o odpłatne używanie lokalu socjalnego, zawarta na czas oznaczony. Najemca lokalu socjalnego w okresie trwania tej umowy jest lokatorem, zatem także po ustaniu wynikającego z niej stosunku prawnego dotyczą go ogólne zasady wyznaczające obligatoryjną treść orzeczeń nakazujących opróżnienie lokali mieszkalnych.
Wobec powyższego w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu socjalnego, Sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy(vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2013 roku w sprawie III CZP 11/13, Lex nr 1311654).
Zasadą jest, że Sąd w pierwszej kolejności bada, czy w świetle okoliczności dotyczących szczególnej sytuacji eksmitowanego, w tym dotychczasowego sposobu korzystania z lokalu, z którego następuje eksmisja, oraz szczególnej sytuacji materialnej i rodzinnej eksmitowanego, przysługuje mu lokal socjalny (art. 14 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów). Dopiero po uznaniu, że takowe okoliczności nie zachodzą, Sąd zobligowany jest ustalić, czy w danej sprawie, z mocy ustawy, jest w ogóle możliwe orzeczenie eksmisji bez prawa do lokalu socjalnego z uwagi na wyłączenia zawarte w przepisieart. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów.
Zgodnie zart. 14 ust. 4 cytowanej ustawy o ochronie praw lokatorów,  Sąd nie może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego wobec:
1) kobiety w ciąży,
2) małoletniego, niepełnosprawnego (w rozumieniu przepisówustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej(Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą,
3) obłożnie chorych,
4) emerytów i rencistów spełniających kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej,
5) osoby posiadającej status bezrobotnego,
6) osoby spełniającej przesłanki określone przez radę gminy w drodze uchwały
- chyba że osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany.
Nie budzi wątpliwości, iż żadne z powyższych wyłączeń nie dotyczy pozwanychM. P. (1),M. P. (3)iM. P. (2). W oparciu o załączone do akt sprawy informacje z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy(...)wP.i Powiatowego Urzędu Pracy wP.stwierdzić również należy, iż brak jest podstaw do uznania, że po stronie tych pozwanych zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie prawa do lokalu socjalnego.
Z kolei pozwanyO. A., jak bezspornie ustalono, jest małoletni, w konsekwencji czego Sąd nie mógł nie przyznać jemu i jego matce – pozwanejD. P.sprawującej nad nim opiekę – uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego. PozwanaD. P.posiada ponadto status osoby bezrobotnej i korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Ponadto, powódka nie wykazała, aby dotychczasowy sposób korzystania przez pozwanychD. P.iO. A.z przedmiotowego lokalu socjalnego, nie uzasadniał przyznania im lokalu socjalnego. Nie wykazała, aby lokal był utrzymywany w nienależytym stanie, czy wręcz, aby był dewastowany. Nie wykazała również, aby pozwani mogli zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany.
Mając na uwadze powyższe Sąd przyznał pozwanymD. P.iO. A.prawo do lokalu socjalnego, wstrzymując wykonanie eksmisji do czasu złożenia pozwanej przez GminęP.oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, o czym orzekł na podstawieart. 14 ust. 6 cytowanej ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 102 k.p.c.