Sąd Rejonowy w Kętrzynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 397/23
Data wyroku: 2024-01-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sławomir Szubstarski

Sygn. akt: I C 397/23 upr

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 stycznia 2024r.
Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Sławomir Szubstarski

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Mieczysław Budrewicz

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. wK.
sprawy z powództwa(...)Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Wierzytelności z siedzibą wG.
przeciwkoB. W.
o zapłatę
powództwo oddala

UZASADNIENIE
Pozwem wniesionym w dniu 5 czerwca 2023 roku powódE. D.Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny domagał się zasądzenia od pozwanejB. W., na rzecz powoda, kwoty 2029,70 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Ponadto wniósł o zasądzenie poniesionych kosztów opłaty sądowej, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu żądania wskazał, że przedmiotowa wierzytelność powstała w wyniku zawarcia przez stronę pozwaną zC.(...) S.A.wW., jako wierzycielem pierwotnym, umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych o numerze(...)z 28 listopada 2017 r., na podstawie której wierzyciel wystawił siedem dokumentów księgowych (enumeratywnie wymienione w uzasadnieniu), płatnych do 31 sierpnia 2019 r. (6 dokumentów na łączną wartość 1 525,34 zł) oraz nota księgowa na kwotę 75,32 zł płatna do 2 maja 2020 roku. Data wymagalności roszczeń wynikających z poszczególnych dokumentów księgowych, to dzień kolejny po dacie płatności danego dokumentu. Następnie powód wskazał, że umową z 26 kwietnia 2021 roku wierzyciel pierwotny na podstawieart. 509 k.c.dokonał przelewu przysługującej mu wierzytelności na rzecz powoda, o czym ten zawiadomił pozwaną.
Dalej powód wskazał, że na wartość przedmiotowej wierzytelności (2 029,70 zł), składają się kwota 1 524,73 zł stanowiąca niespłacony kapitał udzielonej pożyczki; 282,76 zł stanowiąca sumę odsetek karnych i umownych za opóźnienie; oraz 525,95 zł stanowiąca sumę odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych od dnia następnego po terminie płatności dokumentu księgowego, do dnia wytoczenia powództwa; 0,51 zł suma odsetek umownych od przeterminowanych rat kapitałowych w trakcie obowiązywania umowy pożyczki oraz naliczonych od dnia następnego po wypowiedzeniu umowy pożyczki do dnia sporządzenia pozwu.
Pismem z 13 grudnia 2023 r. powód zawiadomił o zmianie nazwy powodowego funduszu naE. D.Fundusz Inwestycyjny Zamknięty NiestandaryzowanyF.Wierzytelności.
Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2023 roku pozwanaB. W.wniosła o oddalenie w całości powództwa, nie zgadzając się ze zgłoszonym roszczeniem. Zaprzeczyła aby zawierała zespółką (...)+(...) S.A.wW.umowę pożyczki. Przyznała, że zawarła umowę o świadczenie usług, która została załączona do pozwu. Wskazała, że w okresie korzystania z usług opłacała należności. W 2019 roku sprzedała lokal mieszkalny wO., i rozliczyła z operatorem wszystkie należności. Na dzień 3 kwietnia 2019 roku nie miała zaległości, o czym świadczy dokument rozliczenia (k.59). Sprzęt była gotowa wydać operatorowi, jednakże pracownik operatora, z którym kontaktował się jej syn, poinformował o braku potrzeby jego odsyłania.
Sąd ustalił co następuje:
W dniu 28 listopada 2017 r.B. W.zawarła z(...) S.A.wW.umowę o świadczenie usług nr(...)na okres 24 miesięcy .
(dowód: umowa o świadczenie usług k. 44-52)
W dniu 3 kwietnia 2019 r.(...) S.A.wW.wystawił na rzecz pozwanejB. W.dokument – bieżącyrachunek (...), , na kwotę 85,32 zł, z terminem płatności 18 kwietnia 2019 r.
(dowód: dokument i szczegóły rozliczenia k.58-59)
W dniu 3 maja 2019 r.(...) S.A.wW.wystawił na rzecz pozwanejB. W.dokument –bieżącyrachunek (...), , na kwotę 85,07 zł, z terminem płatności 18 maja 2019 r.
(dowód: dokument i szczegóły rozliczenia k.56-57)
W dniu 3 czerwca 2019 r.(...) S.A.wW.wystawił na rzecz pozwanejB. W.dokument – rachunek bieżący(...), , na kwotę 15,20 zł, z terminem płatności 18 czerwca 2019 r.
(dowód: dokument i szczegóły rozliczenia k.54-55)
Spółka (...) S.A.wW.zmieniła firmę na Canal+(...) S.A.
(wgląd w KRS powoda nr(...))
W dniu 16 lipca 2019 r.C.(...) S.A.wW.wystawiłnotę księgową nr (...), na rzecz pozwanejB. W., na kwotę 178,75 zł jako kara umowna za niedotrzymanie warunków promocji, z terminem płatności do 31 lipca 2019 r. Ponadto wystawiłfakturę vat nr (...).C. na rzecz pozwanejB. W., na wartość 1 zł, z terminem płatności 16 lipca 2019 r.
(dowód: 1. dokument nota księgowa k.60; 2.faktura vat nr (...).C.)
W dniu 9 sierpnia 2019 r.C.(...) S.A.wW.wystawiłnotę księgową nr (...)na kwotę 1160 zł jkao kara za sprzęt: karta ekodująca, Dysk(...), UltraBox+/(...), z terminem płatności do 31 sierpnia 2019 r.
(dowód: dokument noty księgowej k.53)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powyżej powołanych dokumentów jednak w zakresie, o którym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.
Sąd zważył co następuje:
Powództwo podlegało oddaleniu z kilku niezależnych od siebie powodów.
W pierwszym rzędzie odniesienia się wymaga kwestia legitymacji czynnej powódki w niniejszej sprawie. Ustalenie legitymacji stron procesu poprzedza bowiem materialne badanie powództwa. Legitymacja procesowa to uprawnienie wypływające z prawa materialnego (konkretnego stosunku prawnego) do występowania z konkretnym roszczeniem przeciwko innemu konkretnemu podmiotowi, zwłaszcza w sytuacji, gdy jak w niniejszej sprawie powództwo zostało wytoczone przez podmiot, który nie zawierał bezpośrednio z pozwanym umowy, z której wywodzony jest obowiązek zapłaty.
Zgodnie zart. 509 §1 k.c.wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Natomiast stosownie do §2 przywołanego przepisu wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Przelew wierzytelności jest umową między wierzycielem (cedentem) a osobą trzecią (cesjonariuszem), która co do zasady nie wymaga ani udziału, ani zgody dłużnika. Na mocy tej umowy osoba trzecia nabywa od dotychczasowego wierzyciela przysługującą mu wierzytelność. Dotychczasowy wierzyciel przestaje być stroną stosunku zobowiązaniowego na skutek utraty wierzytelności. W jego miejsce do stosunku tego wstępuje nabywca wierzytelności, który uzyskuje pozycję wierzyciela. Umowa przelewu prowadzi do singularnego i translatywnego nabycia prawa podmiotowego przez cesjonariusza (tak np.: K. Zawada, w: SPP, t. 6, 2018, s. 1395; K. Zagrobelny, w: E. Gniewek, P. Machnikowski, Komentarz KC, 2017, art. 509, Nb 1; W. Kurowski, w: M. Habdas, M. Fras, Komentarz KC, t. 3, 2018, art. 509, Nt 1).
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że następstwo prawne usługodawcy wobec pozwanej wywodzi z umowy przelewu wierzytelności, jaką miał zawrzeć zespółką (...)+(...) S.A.z siedzibą wW.. Powód przedstawił wyciąg z umowy sprzedaży wierzytelności (k. 14-24) z odpisami KRS obu stron umowy (k.25-29, 32-40) oraz pełnomocnictw udzielonych przez zarząd(...)(...) S.A.PaniM. G.(k.31) orazŁ. Z.(k.30) reprezentujących spółkę przy umowie sprzedaży wierzytelności.
W ocenie Sądu przedstawione przez powódkę dokumenty nie dają dostatecznych podstaw ustalenia skuteczności zawarcia umowy sprzedaży wierzytelności. Zwrócić należy uwagę, że umowa sprzedaży wierzytelności w żadnej mierze nie precyzuje daty jej zawarcia. Z poszczególnych postanowień można snuć wniosek, że do jej zawarcia doszło po dniu 22 kwietnia 2021 roku, który to dzień stanowił powołaną w umowie datę rozliczenia wierzytelności przysługujących cedentowi (vide: słowniczek – wierzytelności; postanowienia pkt: 2.1; 5.1; 5.6; 6.2; 6.9). Przy tym zwrócenia uwagi wymaga, że pełnomocnictwo udzielone PaniM. G., której podpis miałby widnieć pod umową, było ograniczone czasowo do 31 czerwca 2021 roku. Na podstawie przedłożonych dokumentów nie jest możliwe niewątpliwe ustalenie, że do zawarcia doszło przed wygaśnięciem pełnomocnictwa reprezentanta cedenta, a zatem nie można stwierdzić ważności zawartej umowy i w konsekwencji przejścia wierzytelności Canal+(...) S.A.wW.wobec pozwanejB. W.na rzecz powoda.
Jednakże nawet hipotetycznie przesądzając skuteczność przelewu zwrócenia uwagi wymaga przedawnienie wierzytelności dochodzonej niniejszym powództwem. Stosownie do treściart. 117 §21k.c.po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Oceniając stosunek prawny pozwanej z dostawcą usług przez pryzmat definicji zart. 221k.c.nie może budzić wątpliwości konsumencki status pozwanej.
Termin przedawnienia na podstawieustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne, określają terminy ogólne przewidziane wart. 118 k.c.i wynoszą one 3 lata, jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Przez świadczenie okresowe, jak podkreśla się w doktrynie, dłużnik zobowiązany jest do spełniania go periodycznie, w określonych z góry odstępach czasu, zaś suma świadczeń nie składa się na z góry określoną wielkość. Natomiast z przepisuart. 120 § 1 zd. 1. k.c.wynika, iż „bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne”. Orzecznictwo przyjmuje za taki moment sytuację, kiedy wierzyciel może skutecznie żądać od dłużnika zadośćuczynienia jego roszczeniu. Roszczenie może stać się wymagalne w dniu oznaczonym w umowie lub przepisach ustawy. W przypadku umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych i wystawianych na ich podstawie faktur, określenie terminu ich wymagalności z reguły nie nasuwa wątpliwości.
Przedstawione przez powoda zestawienie dokumentów księgowych, z których wynika dochodzone roszczenie, wskazuje że wszystkie kwoty (z wyłączeniem noty księgowej na kwotę 75,32 zł) wymagalne były najpóźniej z 31 sierpnia 2019 roku. Zatem trzyletni termin wymagalności upłynął z końcem roku 2022. Tymczasem powód wystąpił z powództwem o zapłatę w czerwcu 2023 roku, czyli po upływie terminu wymagalności. Jedyna pozycja, której termin wymagalności powód ustalił na dzień 2 maja 2020 roku (nota księgowa na kwotę 75,32 zł) stanowi odsetki za opóźnienie, które jako roszczenie uboczne przedawnia się wraz z roszczeniem głównym. Skoro zgłoszone roszczenie główne jest zobowiązaniem naturalnym, to odsetki za opóźnienie, jako świadczenie uboczne, dzielą ten sam los.
N.od dotychczasowych uwag w ocenie Sądu roszczenie powoda w zakresie kwoty 1 338,75 zł objętej notami obciążeniowymi nr(...)oraz(...)powinno podlegać oddaleniu również z tego powodu, że powyższa kwota stanowi karę umowną zastrzeżoną na wypadek braku spełnienia świadczenia pieniężnego.
Zgodnie z treścią przepisuart. 3531k.c.strony, zawierające umowę, mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Cytowany przepis jednoznacznie zakreśla granicę swobody umów wskazując, iż ta jest ograniczona w szczególności przepisami ustawy. Takim przepisem jest między innymiart. 483 § 1 k.c., zgodnie z treścią którego można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody, wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi, przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Cytowany przepis, z uwagi na zawartą w nim normę prawną, jest przepisem bezwzględnie obowiązującym. Wskazać przy tym należy, że jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, który Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela, przy ocenie charakteru zastrzeżonej kary należy brać pod uwagę charakter prawny zobowiązań, które należą doessentialia negotii, a nie obowiązki pochodne (dodatkowe) nie mające charakteru dominującego, a przez to nie wpływające na charakter zobowiązania strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2000 roku, w sprawie sygn. akt V CKN 171/00, LEX nr 52662). Tym samym to właśnie obowiązki, które można określić mianem podstawowych, decydują o charakterze zobowiązania strony i przesądzają, czy jest to zobowiązanie pieniężne czy też nie. Obowiązki dodatkowe jako niemające podstawowego znaczenia dla zobowiązania stron, tj. nie wpływające na istnienie samego zobowiązania, nie wpływają również na jego charakter.
W przedmiotowej sprawie na podstawie zawartej z pozwanym umowy o świadczenie usług, pierwotny wierzyciel zobowiązał się do świadczenia na rzecz pozwanego określonych usług, natomiast pozwana jako abonent zobowiązana była do opłacania abonamentu i uiszczania należności za inne usługi zgodnie z cennikiem. Taka treść umowy stron pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż zobowiązania pozwanego niewątpliwie były od początku zobowiązaniamistrictepieniężnymi.
Zastrzeżenie kar umownych w sytuacji, o której mowa, uznać należy za niedopuszczalne i jako takie w świetle przepisuart. 58 k.c.nieważne. Zgodnie bowiem z treściąart. 58 § 1 k.c.czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy, jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 2005 roku, sygn. akt V CK 90/05, M. Prawn. 2005/18/874; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1966 roku, sygn. akt III CR 45/66, LEX nr 5962; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 lipca 2005 roku, sygn. akt I ACa 368/05, OSAB 2005/3/3).
Reasumując w ocenie Sąd powództwo podlegało oddaleniu albowiem powód nie wykazał skuteczności nabycia przez siebie wierzytelności wynikającej ze stosunku prawnego między Canal+(...) S.A.wW., a pozwanąB. W., która to wierzytelność w przeważającej części nie jest należna z powodu sprzeczności z ustawą tych postanowień umowy, z których powód wywodził roszczenie zapłaty kary umownej, a nadto z powodu przedawnienia dochodzonej wierzytelności z końcem 2022 roku.