Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2454/21
Data wyroku: 2023-02-02 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Sędzia SO Agnieszka Gocek
Słowa kluczowe: Renta socjalna
Podstawa prawna: art. 4 ustawy o rencie socjalnej

Sygn. akt VIII U 2454/21

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25 sierpnia 2021 r., znak: SOC/15/053061254 Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłM. G.prawa do renty socjalnej. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 17 sierpnia 2021 r. ustaliła, żeM. G.nie jest całkowicie niezdolna do pracy, a tym samym nie znalazł podstaw do wypłaty świadczenia.
/decyzja k.103 plik I akt ZUS/
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnikM. G.wskazał, że nie jest ona w stanie funkcjonować samodzielnie w życiu codziennym i zmuszona jest korzystać z pomocy innych osób. Odwołująca nie jest w stanie sama posprzątać, czy też przygotować posiłków. PełnomocnikM. G.wniósł o uwzględnienie odwołania i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanieM. G.prawa do renty socjalnej od 1 sierpnia 2021 r.
/odwołanie k.3 – 4 odwrót/
W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie.
/odpowiedź na odwołanie k.8 - 8 odwrót/
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawczyniM. G.urodziła się (...), legitymuje się wykształceniem zasadniczym w zawodzie kucharza małej gastronomii.M. G.posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności przyznany na stałe (01 – U, 06 – E , 04 – O).M. G.do 31 lipca 2021 r. pobierała rentę socjalną.
/okoliczności bezsporne/
W dniu 16 czerwca 2021 r.M. G.złożyła wniosek o ustalenie prawa do renty socjalnej.
/wniosek k.98 – 99 odwrót plik I akt ZUS/
Lekarz orzecznik ZUS rozpoznał u wnioskodawczyni: upośledzenie umysłowe lekkiego stopnia, organiczne zaburzenia osobowości, nastroju i zachowania, padaczkę w wywiadzie (bez napadów od 2008 r. – obecnie niewymagającą leczenia). Orzeczeniem z dnia 2 sierpnia 2021 r. lekarz orzecznik ZUS stwierdził ,żeM. G.nie jest całkowicie niezdolna do pracy.
/opinia lekarska k.40 plik II akt ZUS , orzeczenie k.100 - 100 odwrót plik I akt ZUS/
Od powyższego orzeczenia wnioskodawczyni złożyła sprzeciw.
/okoliczność bezsporna/
Komisja Lekarska ZUS rozpoznała u wnioskodawczyni: upośledzenie umysłowe lekkiego stopnia, organiczne zaburzenia osobowości, nastroju i zachowania, padaczkę w wywiadzie ( bez napadów od 2008 r. – obecnie niewymagającą leczenia). Orzeczeniem z dnia 17 sierpnia 2021 r. Komisja Lekarska ZUS stwierdziła, żeM. G.nie jest całkowicie niezdolna do pracy.
/opinia lekarska k.47 plik II akt ZUS , orzeczenie k.102 - 102 odwrót plik I akt ZUS/
Powyższe orzeczenie legło u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.
/decyzja k.103 plik I akt ZUS/
Badaniem psychologicznym u wnioskodawczyni rozpoznano: spowolnieni psychoruchowe, osłabienie koncentracji, tendencje do perseweracji czynności ruchowych, osłabienie pamięci bezpośredniej, zaburzenia plastyczności procesów intelektualnych, ograniczony krytycyzm wobec swoich postaw i zachowań. U wnioskodawczyni występuje sprawność intelektualna w granicach lekkiego upośledzenia umysłowego. Zaburzenia w funkcjonowaniu procesów poznawczych i czynności wykonawczych na skutek zmian organicznych we wczesnym okresie rozwojowym (aktualnie bez zmian mogących świadczyć o procesie organicznym), cechy osobowości niedojrzałej emocjonalnie i społecznie. Wzmożone reakcje emocjonalne z dominacją objawów lękowych. Aktualnie nie wymaga opieki innych osób.
/opinia biegłego sądowego neuropsychologaL. S.k.118 – 120/
U wnioskodawczyni rozpoznano: padaczkę (w wywiadzie). Wnioskodawczyni była leczona farmakologicznie do 2008 r. z powodu padaczki , która występowała od dzieciństwa. Od 2008 r. napady nie występują. Nie jest leczona farmakologicznie. Do 31 lipca 2021 r. pobierała rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z powodu organicznych zaburzeń osobowości, nastroju i zachowania. U wnioskodawczyni nie występują objawy ogniskowego uszkodzenia układu nerwowego. Zapis EEG nie wykazał zmian patologicznych. Badanie CT mózgu nie wykazało zmian patologicznych w zakresie mózgowia. Z uwagi na schorzenia neurologiczne wnioskodawczyni nie jest całkowicie niezdolna do pracy zarobkowej w myśl ustawy o emeryturach i rentach.
/opinia biegłego sądowego neurologaJ. B.k.127 – 129/
UM. G.rozpoznano: zaburzenia zachowania i emocji na podłożu upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim. U wnioskodawczyni nie stwierdzono choroby psychicznej oraz organicznego uszkodzenia o.u.n. Zachowanie wnioskodawczyni jest adekwatne do poziomu zdiagnozowanego poziomu upośledzenia. Upośledzanie umysłowe w stopniu lekkim charakteryzuje się poziomem intelektualnym osób dorosłych odpowiadającym 12 – 13 roku życia. Osoby takie są dość samodzielne i zaradne społecznie , nie powinny jednak wykonywać zawodów wymagających podejmowania decyzji. Badana bez problemu ukończyła zarówno szkołę podstawową specjalną oraz szkołę zawodową specjalną w zawodzie kucharza. Stosowane względem wnioskodawczyni leczenie psychiatryczne przyniosło dobre efekty , a od zakończenia pobytu w szpitalu w 2021 r. wnioskodawczyni nie korzystała z pomocy psychiatrycznej. Wprawdzie wnioskodawczyni ujawnia pewną agrawację , nadmiernie skupia się na chorobach, to jednak zdolność do agrawacji i symulacji wskazuje na dość dobrze zachowaną zdolność do dobrego odbierania, analizowania i reagowania na bodźce z otoczenia. Wnioskodawczyni jest częściowo niezdolna do pracy zarobkowej, a niezdolność ta jest trwała z uwagi na nieodwracalne podłoże choroby – upośledzenie umysłowe , które jest wrodzone i nieodwracalne. Poziom dysfunkcji psychicznych może ulec pogłębieniu. Wnioskodawczyni nie była i nie jest obecnie całkowicie niezdolna do pracy.
/opinia k.143 – 152 , opinia uzupełniająca k.175 - 181 biegłego sądowego psychiatry R.Ż./
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, opierając się na dokumentach załączonych do akt oraz akt ubezpieczeniowych oraz opiniach biegłych sądowych neurologa, psychologa oraz psychiatry tj. biegłych właściwych z uwagi na rodzaj schorzeń występujących u wnioskodawczyni. W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że opinia biegłego sądowego psychologa stanowi jedynie opinią pomocniczą dla opinii biegłego psychiatry , który właśnie w oparciu o opinię biegłego psychologa może wydać pełną opinię na temat badanej. Sąd, oceniając zgromadzony materiał dowodowy, w pełni uznał wartość dowodową opinii powołanych w sprawie biegłych. W ocenie Sądu złożone do sprawy opinie nie zawierają żadnych braków i wyjaśniają wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Biegli opinie wydali po przeprowadzeniu stosownych badań i dokonaniu analizy dokumentacji lekarskiej wnioskodawczyni. Określili schorzenia występujące u badanej oraz ocenili ich znaczenie dla jej zdolności do pracy. Zdaniem Sądu, opinie biegłych są rzetelne, zostały sporządzone zgodnie z wymaganiami fachowości i niezbędną wiedzą w zakresie stanowiącym jej przedmiot, a wynikające z nich wnioski są logiczne i prawidłowo uzasadnione.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Na wstępie należy podnieść, że w niniejszym postępowaniu Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawieart. 1481kpc, zgodnie z którym Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, między innymi w sytuacji, gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy.
W rozpoznawanej sprawie strony nie wnosiły o rozpoznanie sprawy na rozprawie, a złożone dotychczas pisma procesowe i brak wniosków dowodowych, po pouczeniu o możliwości ich zgłaszania dawały podstawę do przyjęcia, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W przypadku, gdy głosy stron miałyby się ograniczyć tylko do powtórzenia argumentacji zawartej w pismach procesowych, to wyznaczanie rozprawy tylko w tym celu nie wydaje się uzasadnione./tak wyrok SA w Gdańsku z dnia 26.06.2018, III AUa 1815/17/. Sprawa nie miała charakteru wielowątkowego, wymagającego wyjaśnienia twierdzeń stron oraz odniesienia się do złożonych wniosków dowodowych. Sprawa w świetle stanowisk stron i zebranych dokumentów nie budziła żadnych wątpliwości./por. wyrok SA w Warszawie z dnia 26.04.2018, VI ACa 1694/17/
W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego odwołanieM. G.nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 4 ust.1 ustawy o rencie socjalnej z dnia 27 czerwca 2003 r.(tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 240) renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:
1) przed ukończeniem 18. roku życia;
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia;
3) w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.
W myśl art. 4 ust.2 osobie, która spełnia warunki określone w ust. 1, przysługuje:
1) renta socjalna stała - jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała;
2) renta socjalna okresowa - jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest okresowa.
Z kolei stosownie doart. 5 ustawy o rencie socjalnejustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na zasadach i w trybie określonych wustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tj. Dz. U z 2022 r. poz. 504).
Natomiast w myślart.15 ustawy o rencie socjalnej, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio: art. 12-14, 61, 71-81, 88, 89, 93, 94, 98, 100 ust. 1 i 2, art. 101, 102 ust. 1, art. 104 ust. 4, art. 107, 114, 116 ust. 1b i 2, art. 118 ust. 1-5, art. 119 ust. 1, art. 121, 122 ust. 1, art. 126, 128, 129 ust. 1, art. 130 ust. 1, art. 133-135, 136a i 138-144 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Zgodnie zart.12 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychniezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu.
Przepisy ust. 2 i 3 art. 12 wskazują, że całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, natomiast częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
Natomiast zgodnie z art. 13 ust. 1 przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy uwzględnia się stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.
Dokonując analizy pojęcia „całkowita niezdolność do pracy” należy brać pod uwagę zarówno kryterium biologiczne (stan organizmu dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do jakiejkolwiek pracy), jak i ekonomiczne (całkowita utrata zdolności do zarobkowania wykonywaniem jakiejkolwiek pracy).
Osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art.12 ust.2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest więc osoba, która spełniła obydwa te kryteria, a więc jest dotknięta upośledzeniem zarówno biologicznym, jak i ekonomicznym.
W orzecznictwie przyjmuje się również, że decydującą dla stwierdzenia niezdolności do pracy jest utrata możliwości wykonywania pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu przy braku rokowania odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Gdy więc biologiczny stan kalectwa lub choroba, nie powodują naruszenia sprawności organizmu w stopniu mającym wpływ na zdolność do pracy dotychczas wykonywanej lub innej mieszczącej się w ramach posiadanych lub możliwych do uzyskania kwalifikacji, to brak prawa do tego świadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2004 r., I UK 28/04; LEX nr 979161, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2003 r., II UK 11/03, LEX nr 585793; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2005 r., I UK 222/04, LEX nr 989232).Nie ma wobec tego podstaw do przyznania renty socjalnej osobie, która z medycznego punktu widzenia nie jest całkowicie niezdolna do pracy, choćby nie miała możliwości jej podjęcia z innych przyczyn /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r. II UK 98/05, opubl. OSNP 2007/5-6/77/.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie dało podstaw do uwzględnienia odwołania wnioskodawczyni. Wprawdzie u wnioskodawczyni występują zaburzenia zachowania i emocji na podłożu upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim, a w okresie dzieciństwa występowała u niej padaczka, to jednak powołani w sprawie biegli nie znaleźli podstaw do stwierdzenia u wnioskodawczyni znacznego stopnia naruszenia sprawności organizmu, który powodowałby jej całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej w myśl ustawy o rentach i emeryturach.
Podkreślić w tym miejscu należy, że przy ocenie opinii biegłych lekarzy Sąd nie może zająć stanowiska odmiennego, niż wyrażone w opinii, na podstawie własnej oceny stanu faktycznego. Odmienne ustalenie w tej mierze może być dokonane tylko na podstawie opinii innych biegłych lekarzy, jeżeli ich opinia jest bardziej przekonywująca oraz wszechstronnie przedstawia kwestię nasuwającą wątpliwości w sprawie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1987 roku, II URN 228/87,(...)). Jednakże opinię innego biegłego sądowego Sąd może dopuścić jedynie wtedy, gdy opinia, która została już złożona do sprawy zawiera istotne braki, względnie nie wyjaśnia istotnych okoliczności (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1974 roku, II CR 817/73, niepubl).
Reasumując, wnioskodawczyni nie spełnia podstawowej przesłanki o jakiej mowa w art. 4 ust. 1 ww. ustawy i tym samym na podstawieart.47714§1 k.p.c., Sąd Okręgowy oddalił odwołanie jako niezasadne.

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi wnioskodawczyni – PI.
2 II 2023 roku.