Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI C 754/24
Data wyroku: 2024-10-22 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: ASR Agnieszka Pikała

sygn. akt VI C 754/24 upr

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 22 października 2024 r.

I
Stanowiska stron

1
Pozwem z dnia 30 stycznia 2024 r. powódZ. (...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wK.wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od(...) Bank (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.kwoty 14.392,80 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 maja 2023 r. do dnia zapłaty, opierając swoje roszczenie na oświadczeniu w przedmiocie skorzystania z sankcji kredytu darmowego.

2
Uzasadniając powództwo wskazał, iż w dniu 24 sierpnia 2018 r. pozwany zawarł z konsumentem –A. M.– umowę kredytu konsumenckiego na okres 72 miesięcy. Dalej powód wskazał, że zawarł z konsumentem umowę przelewu wierzytelności pieniężnych obecnych, jak i przyszłych wynikających z zastosowania sankcji kredytu darmowego w stosunku do ww. umowy. Powód podniósł, iż na mocy udzielonego przez kredytobiorcę pełnomocnictwa, przesłał pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu przez kredytobiorcę z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 w zw. z art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim i wezwał pozwanego do dobrowolnej zapłaty spornej kwoty.

3
W ocenie powoda pozwany bank dopuścił się następujących naruszeń skutkujących sankcją kredytu darmowego:

a
art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k.– poprzez (i) niejasne i nierzetelne określenie stopy oprocentowania kredytu z odesłaniem do wskaźnika WIBOR, (ii) niewskazanie warunków i procedury zmiany samego wskaźnika WIBOR, determinującego wysokość stopy oprocentowania, a także (iii) niepoinformowanie kredytobiorcy, iż zastosowana stopa oprocentowania odnosi się również do kredytowanych kosztów kredytu oraz (iv) nieokreślenie faktycznie zastosowanej stawki oprocentowania umownego (wyższej niż wskazano w Umowie pożyczki),

b
art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.– poprzez (i) wskazanie nieprawidłowej rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) oraz całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta, (ii) niepełne określenie założeń przyjętych do obliczenia ww. danych, z pominięciem, iż przy wyliczeniu RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty uwzględniono również odsetki umowne od kredytowanych kosztów kredytu oraz (iii) niewyjaśnienie sposobu wykorzystania założeń wskazanych jako przyjętych do ustalenia RRSO;

c
art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k.– poprzez (i) niepoinformowanie konsumenta o ujęciu w racie odsetkowo-kapitałowej kredytowanych kosztów kredytu i naliczonych od nich odsetkach umownych, a także (ii) jaki jest stosunek spłat: całkowitej kwoty kredytu, kredytowanych kosztów kredytu i odsetek w ratach kredytu;

d
art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.– poprzez (i) niepoinformowanie klienta, iż kosztem kredytu są również odsetki umowne naliczone od kredytowanych kosztów kredytu, a tym samym (ii) zaniżenie faktycznej wysokości kosztu kredytu w postaci prowizji (iii) niepoinformowanie klienta, że zmienna stopa oprocentowania oparta o wskaźnik WIBOR ma wpływ na koszty kredytu, (iv) pominięcie, iż w przypadku całkowitej spłaty kredytu wszystkie koszty udzielenia kredytu – w tym w szczególności prowizja i składka ubezpieczeniowa – podlegają rozliczeniu zgodnie z art. 49 i art. 45 Ustawy;

e
art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k.– (i) poprzez brak zawarcia w umowie informacji o terminie, sposobie i skutkach odstąpienia konsumenta od umowy oraz (ii) brak zawarcia w umowie informacji o obowiązku zwrotu przez konsumenta w przypadku odstąpienia od umowy udostępnionego przez kredytodawcę kredytu i bezzwrotnych kosztów poniesionych przez kredytodawcę na rzecz organów administracji publicznej, a także odsetek należnych w stosunku dziennym, a to w terminie 30 dni od dnia złożenia przez konsumenta oświadczenia o odstąpieniu od umowy;

f
art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k.– poprzez niepełne i wprowadzające konsumenta w błąd określenie procedury i skutków wcześniejszej spłaty kredytu, tj. (i) uzależnienie możliwości wcześniejszej spłaty kredytu od wydania „wystawionego przez pożyczkobiorcę pisemnego polecenia”; (ii) niepoinformowanie Pożyczkobiorcy, iż w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu kwota prowizji i składki ubezpieczeniowej ulegają proporcjonalnemu rozliczeniu zgodnie z art. 49 i art. 52 Ustawy.

4
Pozwany(...) Bank (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, wniósł o sprawdzenie przez Sąd wartości przedmiotu sporu oraz dalej wniósł o oddalenie powództwa w całości, zarzucając: (i) brak legitymacji czynnej po stronie powoda; (ii) bezskuteczność umowy cesji, (iii) nieważność umowy cesji, (iv) nieskuteczność złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w związku z tym, że powód jako spółka niebędąca konsumentem, nie mogła złożyć tego oświadczenia w swoim imieniu, (v) nieskuteczność złożenia oświadczenia w trybieart. 45 u.k.k., gdyż oświadczenie zostało podpisane nie tylko przez kredytobiorcę ale też przez powodową spółkę, (vi) nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.); brak wykazania roszczenia co do zasady i co do wysokości w związku z brakiem skutecznego wykazania niedochowania obowiązku informacyjnego przez pozwanego; (vii) wygaśnięcie uprawnienia do złożenia oświadczenia na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w związku z upływem terminu rocznego przewidzianego w ustawie. Ponadto pozwany wniósł o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

5
Na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. powód cofnął powództwo w zakresie kwoty 270,23 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od tej kwoty i wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 14.122,57 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 17 maja 2023 r. (k.204)

II
Fakty ustalone w sprawie

6
Dnia 24 sierpnia 2018 r.A. M.zawarł w oddzialebanku (...) S.Az siedzibą wW.umowę o kredyt gotówkowy.

7
Podstawowe warunki kredytu i sposób spłaty określone zostały w § 4 ust. 2 umowy. I tak, całkowita kwota kredytu wynosiła 31.633,30 zł (§ 4 ust. 2 umowy).

8
Całkowity koszt kredytu określono na kwotę 21.747,59 zł – w tym wskazano, że składa się na niego: prowizja z tytułu udzielenia kredytu, w kwocie 2.008,70 zł, odsetki od kredytu w kwocie 13.126,32 zł, koszty ustanowienia zabezpieczeń 0,00 zł oraz koszty usług dodatkowych – składka z tytułu ubezpieczenia „Spokojny kredyt – życie” w kwocie 4.456,97 zł oraz składka z tytułu ubezpieczenia „Spokojny Kredyt – praca” w kwocie 2.155,60 zł (§ 4 ust. 2 umowy).

9
Całkowita kwota do zapłaty przez kredytobiorcę określona została na kwotę 53.380,89 zł jako suma całkowitego kosztu kredytu oraz całkowitej kwoty kredytu (§ 4 ust. 2 umowy).

10
Oprocentowanie kredytu określono jako zmienne, które w dniu zawarcia umowy określono na 9,79% w skali roku. Zmienną stopą jest stopa procentowa, ustalana jako suma wartości stopy referencyjnej NBP i marży Banku w wysokości 8,29 p.p. (punkt procentowy) w stosunku rocznym. Zmiana stopy referencyjnej NBP skutkuje zmianą wysokości oprocentowania kredytu (§ 3 ust. 1).

11
RRSO określono na 21,25% i wskazano, że została wyliczona jako całkowity koszt kredytu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, wyrażona jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (§ 4 ust. 3).

12
Zgodnie z § 1 ww. umowy Bank udziela kredytobiorcy na jego wniosek kredytu w kwocie 40.254,57 zł do dnia 10 sierpnia 2024 r. z przeznaczeniem na finansowanie bieżących potrzeb konsumpcyjnych lub na inny dowolny zadeklarowany cel, w tym na spłatę posiadanych zobowiązań kredytowych w banku lub innych bankach, finansowanie prowizji z tytułu udzielenia kredytu oraz na sfinansowanie składki z tytułu ubezpieczenia „Spokojny Kredyt – życie” i składki z tytułu ubezpieczenia „Spokojny Kredyt – praca” na zasadach ustalonych w: Umowie, Regulaminie kredytowania klientów indywidualnych wBanku (...) S.A., zwanym dalej Regulaminem, będącym integralną częścią umowy;ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim(Dz.U. z 2022 r., Nr 126, poz. 715 z późn.zm.);ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe(Dz.U. z 2012 r., poz. 1376 – tj. z późń.zm. – zwane dalej jakoPrawo bankowe).

13
Zgodnie z § 2 ww. umowy kwota kredytu zostanie niezwłocznie udostępniona Kredytobiorcy przez bank zgodnie z warunkami umowy, po ustanowieniu zabezpieczeń, o ile umowa przewiduje ich ustanowienie: w następujący sposób: 1) kwota 31.633,30 zł w formie przelewu na rachunek bankowy nr(...), kwota 16.877,20 zł przelewem na nr(...)tytułem spłata całkowita kredytu gotówkowego, kwota 1.926,46 zł przelewem na rachunek bankowy nr(...)tytułem spłata całkowita kredytu gotówkowego, kwota 5.557,07 zł przelewem na rachunek bankowy nr(...), kwota 7272,57 zł przelewem na rachunek bankowy nr(...); 2) kwota 2.008,70 zł stanowiąca prowizję z tytułu udzielenia kredytu w formie przelewu na rachunek banku, 3) kwota 4.456,97 zł stanowiąca składkę z tytułu ubezpieczenia „Spokojny kredyt – życie” w formie przelewu na rachunek banku, działającego jako agent(...)Towarzystwo (...) S.A.; kwota 2.155,60 zł stanowiąca składkę z tytułu ubezpieczenia „Spokojny kredyt – praca” w formie przelewu na rachunek banku działającego jako agent(...) S.A.W powyższym celu kredytobiorca upoważnia Bank do przekazania wskazanych powyżej kwot na wskazane powyżej rachunki.

14
Zgodnie z § 3 ww. umowy od udzielonego kredytu w wysokości wskazanej w § 1 bank pobiera odsetkiwedług zmiennej stopy procentowej, ustalonej jako suma wartości stopy referencyjnej NBP i marży banku w wysokości 8,29 p.p. (punkt procentowy) w stosunku rocznym. Na dzień zawarcia umowy oprocentowanie kredytu wynosi 9,79% w stosunku rocznym. Zmiana stopy referencyjnej NBP skutkuje zmianą wysokości oprocentowania kredytu. Informacja o aktualnej wysokości stopy referencyjnej NBP dostępna jest na stronie internetowej www.NBP.pl. (ust. 1). Zmiana wysokości oprocentowania wynikająca ze zmiany stopy referencyjnej NBP nie wymaga zawarcia aneksu do umowy.

15
Zgodnie z § 4 umowy opłaty i prowizje związane z udzieleniem i obsługą kredytu pobierane są zgodnie z obowiązująca w dniu dokonywania czynności „Taryfa opłat i prowizji pobieranych przezBank (...) S.A.za czynności bankowe dla ludności” zwaną dalej Taryfą. Przesłanki zmian Taryfy zostały określone w jej treści. Bank informuje o proponowanej zmianie Taryfy nie później niż na 2 miesiące przed proponowana data jej wejścia w życie. Termin wypowiedzenia umowy w tym przypadku wynosi: trzy miesiące (ust. 1). Całkowita kwota do zapłaty na dzień zawarcia umowy wynosi 53.380,89 zł. Na całkowitą kwotę do zapłaty składają się: 1) całkowita kwota kredytu 31.633,30 zł, 2) całkowity koszt kredytu 21.747,59 zł, w tym : a) prowizja z tytułu udzielenia kredytu w kwocie 2.008,70 zł, b) odsetki od kredytu w kwocie 13.126,32 zł, c) koszty ustanowienia zabezpieczeń w kwocie 0,00 zł, d) koszty usług dodatkowych: - składka z tytułu ubezpieczenia „Spokojny Kredyt – życie” w kwocie 4.456,97 zł; składka z tytułu ubezpieczenia „Spokojny kredyt – praca” w kwocie 2.155,60 zł (ust. 2). Rzeczywista roczna stopa oprocentowania na dzień zawarcia umowy wynosi 21,25% i została wyliczona jako całkowity koszt kredytu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2) wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (ust. 3). Całkowita kwota do zapłaty, o której mowa w ust. 2 oraz rzeczywista roczna stopa oprocentowania, o której mowa w ust. 3 zostały obliczone z uwzględnieniem całkowitej kwoty kredytu, kwoty i terminu pobrania prowizji za udzielenie kredytu, kosztów zabezpieczeń, kosztów usług dodatkowych, terminów i kwot spłat wskazanych w harmonogramie stanowiącym integralną część umowy, przy założeniu, że prowizja za udzielenie kredytu jest kredytowana oraz że uruchomienie kredytu nastąpi w dniu zawarcia umowy (ust. 4). W przypadku, gdy uruchomienie nastąpi w terminie późniejszym niż zawarcie umowy, całkowita kwota do zapłaty ulegnie zmniejszeniu, a bank przekaże kredytobiorcy nowy harmonogram spłat (ust. 5).

16
§ 11 ww. umowy stanowił, żekredytobiorca uprawniony jest do wcześniejszej spłaty części lub całości zadłużenia z tytułu kredytu w każdym czasie. Z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu bank nie pobiera prowizji (ust. 1). Wpłaty z tytułu częściowej lub całkowitej spłaty kredytu przed terminem powinny być dokonywane przez kredytobiorcę narachunek nr (...)(ust. 2). Wpłacona na rachunek wskazany w ust. 2 kwota, bez odrębnej dyspozycji kredytobiorcy, zostanie zaliczona na poczet spłaty kapitału przeznaczonego do spłaty w ramach ostatniej (ostatnich) raty kredytu, z uwzględnieniem w pierwszej kolejności należności wymienionych w § 8 ust. 3, których termin płatności minął przed dokonaniem wpłaty. Wcześniejsza spłata części kredytu spowoduje przekazanie kredytobiorcy nowego harmonogramu spłat uwzględniającego skrócenie łącznego okresu kredytowania w formie papierowej lub na innym nośniku (ust. 3). W przypadku dokonania wcześniejszej spłaty części kredytu kredytobiorca może wnioskować o zmniejszenie wysokości rat spłaty kredytu. Wniosek o zmniejszenie wysokości rat kredytu musi być złożony w formie pisemnej, najpóźniej w dniu dokonania wcześniejszej spłaty. Wcześniejsza spłata części kredytu z wnioskowaną opcją zmniejszenia wysokości rat spłaty kredytu spowoduje przekazanie kredytobiorcy nowego harmonogramu spłat uwzględniającego zmniejszenie wysokości rat spłaty w formie określonej w ust. 3 (ust. 4). Wcześniejsza spłata całości kredytu skutkuje rozliczeniem kredytu za okres jego wykorzystania na warunkach określonych w § 13 ust. 2. Kredytobiorca płaci wówczas oprocentowanie za okres do spłaty kredytu (ust. 5).

17
Zgodnie z § 12 ww. umowy na wniosek kredytobiorcy bank przedstawi mu aktualny stan zadłużenia z tytułu kredytu lub końcowy wyciąg po całkowitej spłacie kredytu wraz z odsetkami.

18
Zgodnie z § 13 ww. umowy spłata kredytu z uwzględnieniem postanowień ust. 2 oznacza wygaśnięcie umowy (ust. 1). W ciągu 14 dni od dokonania spłaty całości zadłużenia bank dokona ostatecznego rozliczenia kredytu, uwzględniając powstałe nadpłaty (ust. 2).

19
Zgodnie z § 14 ww. umowy bank informuje kredytobiorcęo prawie do odstąpienia od umowy w drodze złożenia oświadczenia o odstąpieniu od tej umowy: a) pod adresem wskazanym w przykazanym mu wzorze oświadczenia o odstąpieniu albo, b) za pośrednictwem infolinii, albo c) za pośrednictwem połączenia wideo z Doradcą online w ramach usługi(...)Internet/aplikacji(...)mobile zgodnie z zasadami korzystania z usług(...)dla ludności. Wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy stanowi załącznik nr 1 do umowy (ust. 1). Kredytobiorca może odstąpić od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia (ust. 2). Do zachowania ww. terminu wystarczy, przed upływem terminu do odstąpienia, wysłanie oświadczenia pod wskazany na oświadczeniu adres albo złożenie oświadczenia za pośrednictwem infolinii, albo złożenie oświadczenia za pośrednictwem połączenia wideo z Doradcą online w ramach usługi(...)internet/aplikacji(...)mobile zgodnie z zasadami korzystania z usług(...)dla ludności (ust. 3). W przypadku odstąpienia od umowy kredytobiorca jest zobowiązany do niezwłocznego zwrotu całkowitej kwoty kredytu, o której mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 wraz z odsetkami naliczonymi od dnia udostępnienia kredytu do dnia spłaty kredytu nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy na rachunek, o którym mowa w § 6 ust. 4. Dzienna kwota odsetek liczona od całkowitej kwoty kredytu wynosi 8,60 zł. Dniem spłaty jest dzień wpływu środków na ww. rachunek (ust. 4). Oświadczenie o odstąpieniu, o którym mowa w ust. 1, jest skuteczne wyłącznie po podpisaniu tego oświadczenia przez wszystkich kredytobiorców będących stronami umowy (ust. 5). Kredytobiorca potwierdza odbiór wzoru oświadczenia o odstąpieniu od umowy stanowiącego załącznik nr 1 do umowy (ust. 6). W przypadku odstąpienia od umowy bankowi nie przysługują żadne inne opłaty, z wyjątkiem bezzwrotnych kosztów poniesionych przez niego na rzecz organów administracji publicznej (ust. 7).

20
Zgodnie z § 16 umowy Kredytobiorca oświadcza, że przed zawarciem umowy otrzymał pełną treść Regulaminu wraz z Taryfą, która obowiązuje w zakresie opłat i prowizji za czynności związane z umowa. Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego. Z treścią otrzymanych dokumentów kredytobiorca zapoznał się przed zawarciem umowy, akceptuje i potwierdza, że jest ich treścią związany (ust. 1). Kredytobiorca oświadcza, że bank poinformował kredytobiorcę o istnieniu ryzyka zmiany stóp procentowych oraz o tym, że zmiana stopu oprocentowania ma wpływ na wysokość należności banku z tytułu umowy oraz na wysokość rat kapitałowo-odsetkowych (ust. 2). Kredytobiorca oświadcza, że otrzymał pisemną informacje wyjaśniającą znaczenie i konsekwencje ryzyka zmiany stóp procentowych wraz z przykładami (ust. 3). Kredytobiorca oświadcza, że przed zawarciem umowy otrzymał informacje niezbędne do podjęcia decyzji w zakresie zaciąganego zobowiązania kredytowego, wszelkie informacje istotne dla oceny ryzyka i kosztów związanych z zawarciem umowy oraz zapoznał się z projektem umowy. Kredytobiorca oświadcza również, że przed zawarciem umowy uzyskał od banku wyjaśnienia do zgłaszanych wątpliwości i ma świadomość ryzyka związanego z zaciągniętym zobowiązaniem kredytowym (ust. 4). Kredytobiorca oświadcza, że w związku z tym, że uzyskuje dochód w walucie innej niż waluta, w której został udzielony kredyt, Bank poinformował kredytobiorcę o ryzyku kursowym oraz wpływie spreadu walutowego na obciążenia z tytułu spłaty kredytu (zapis dotyczy kredytobiorców, którzy uzyskują dochód w walucie innej, niż złoty) (ust. 5). Kredytobiorca oświadcza, że rozumie, akceptuje i przyjmuje ryzyka, o których mowa w ust. 2-5, tj. ryzyko zmiany stóp procentowych oraz ryzyko walutowe związane z niedostosowaniem, w trakcie trwania umowy, waluty kredytu do waluty w jakiej kredytobiorca osiąga dochody, a także możliwe skutki, jakie mogą wyniknąć z tych ryzyk (ust. 6).

dowód:

umowa kredytu, k. 60-62, wzór oświadczenia o odstąpieniu, k. 152, formularz informacyjny, k. 153-155, regulamin kredytowania, k. 157-158v, taryfa opłat i prowizji, k. 159-165

21
W dniu 05 maja 2023 r. została zawarta umowa powierniczego przelewu wierzytelności pomiędzy kredytobiorcąA. M.oraz powodemZ. (...)sp. z.o.o. w formie elektronicznej i podpisana podpisem elektronicznym za pośrednictwem platformy WeryfikacjaPodpisu.pl. (...)umowy przelewu były wierzytelności aktualne i przyszłe przysługująceA. M.w z związku z umową pożyczki z 24 sierpnia 2018 r. zawartą przezA. M.z(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.. Cesja wierzytelności obejmowała w szczególności tzw. sankcję kredytu darmowego wraz ze wszystkimi związanymi z tym wierzytelnościami m.in. odsetki za zwłokę i opóźnienie. Kwestie rozliczenia stron umowy cesji powierniczej przedstawiały się następująco – Cesjonariuszowi przysługiwać będzie 50% wartości wierzytelności obejmującej żądanie główne (tj. odsetki umowne, prowizję i inne koszty kredytu naliczone przed kredytodawcę), odzyskanej od Dłużnika Cedenta w związku z realizacją Umowy. Cesjonariuszowi przysługiwać miały wszelkie zasądzone koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego, a ponadto wszelkie opłaty i koszty konieczne do wyegzekwowania przedmiotu umowy ponoszone miały być przez Cesjonariusza. W przypadku braku skutecznego wyegzekwowania roszczenia, niewyegzekwowana część zostaje przeniesiona w całości lub odpowiedniej części na Cedenta (przelew zwrotny wierzytelności). Pozostałe postanowienia umowne wskazywały, że pozostałe 50% wartości wyegzekwowanej wierzytelności przysługiwać miała Cedentowi.

dowód:

umowa cesji powierniczej, k. 63-63v, elektroniczne poświadczenie weryfikacji, k. 64-66; zeznania świadkaA. M., k. 204v-205

22
A. M.udzielił pełnomocnictwaZ. (...)sp. z.o.o. do jego reprezentacji w zakresie umowy o kredyt gotówkowy zawartej z(...) Bank (...) S.Az siedzibą wW.dnia 24 sierpnia 2018 r. Pełnomocnictwo swoim zakresem obejmowało w szczególności do złożenia oświadczenia wynikającego zart. 45 u.k.k.

dowód:

pełnomocnictwo, k. 77, elektroniczne poświadczenie weryfikacji, k, 75v-77v,  zeznania świadkaA. M., k. 204v-205

23
Pismem z dnia 09 maja 2023 r.Z. (...)Sp. z.o.o. złożyła w imieniu kredytobiorcy w stosunku do(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Pismo doręczono bankowi za pośrednictwem korespondencji e-mailowej.

dowód:

oświadczenie, k. 67-68, elektroniczne potwierdzenie weryfikacji, k. 69-70v, oświadczenie, k. 71, zawiadomienie o przelewie wierzytelności, k. 71v, elektroniczne potwierdzenie weryfikacji, k. 72-74, korespondencja e-mail, k. 78-78v

III
Ocena dowodów

24
Sąd oparł fakty ustalone w sprawie na podstawie przedłożonych przez strony dokumentów (stanowiących dowód bez wydania w tym przedmiocie postanowienia,art. 2432k.p.c.), których prawdziwość i treść nie została zakwestionowana oraz nie budziła wątpliwości Sądu. W dokonywaniu ustaleń Sąd oparł się również na twierdzeniach stron stanowiących okoliczności bezsporne i niezaprzeczone oraz przyznane w rozumieniuart. 229 i 230 k.p.c.

25
Sąd oparł ustalenia faktyczne w sprawie także na zeznaniach świadka – kredytobiorcy,A. M.. Sąd uznał zeznania świadka jako spójne, logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym.

26
Sąd oddalił wniosek powoda o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu oraz wniosek o zawieszenie postępowania (k. 205). Sąd doszedł do przekonania, że nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania na podstawieart. 177 § 1 pkt 31k.p.c.Wystąpienie przez Sąd do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest bowiem uprawnieniem a niego obowiązkiem Sądu rozstrzygającego sprawę w I instancji, zatem do jego uznania pozostaje to, czy z takim pytaniem do organu sądowego UE się zwróci. W tej sprawie, zdaniem Sądu, była możliwość wydania rozstrzygnięcia, jak i ustosunkowania się argumentów obu stron, bez posiłkowania się orzeczeniem organu unijnego. Dlatego też wniosek też został oddalony. Wartość przedmiotu sporu została w niniejszej sprawie właściwie określona.

IV
Ocena prawna

27
W punkcie I wyroku sąd umorzył postępowanie w zakresie, w jakim powód cofnął powództwo (art. 355, art. 203 k.p.c.– k. 204).

28
Powództwo podlegało oddaleniu z uwagi na brak ziszczenia się przesłanek określonych wart. 45 ust. 1 u.k.k.do złożenia oświadczenia w przedmiocie skorzystania z sankcji tzw. kredytu darmowego.

Legitymacja czynna powoda

29
Powierniczy przelew wierzytelności w celu jej ściągnięcia i przekazania zbywcy to umowa, na podstawie której cedent przekazuje wierzytelność do majątku osoby trzeciej, aby ta realizowała wierzytelność wobec dłużnika w imieniu własnym, ale na jego rzecz za przykładowo odpowiednim wynagrodzeniem na podstawie umowy zlecenia. Podstawy ukształtowania czynności powierniczej dostarczaart. 3531k.c.z uwzględnieniem ograniczeń wskazanych w tym przepisie oraz wart. 58 k.c.Cechami konstytutywnymi tego rodzaju czynności są: przeniesienie przez powierzającego na powiernika jakiegoś prawa (wierzytelności) w następstwie czego powiernik może korzystać z niego względem osób trzecich w zakresie wyznaczonym jego treścią (stosunek zewnętrzny) oraz zobowiązanie powiernika wobec powierzającego (stosunek wewnętrzny), że będzie z tego prawa korzystał w ograniczonym zakresie wskazanym treścią umowy powierniczej w szczególności, że prawo to (wierzytelność) powróci do powierzającego. Występują tu zatem dwa podstawowe stosunki prawne – zewnętrzny pomiędzy dłużnikiem wierzytelności a nabywcą (powiernikiem) i wewnętrzny (z reguły zlecenia) pomiędzy zbywcą wierzytelności a nabywcą. Tego rodzaju umowa uznawana jest za przelew wierzytelności (art. 509 k.c.) z osłabionymi skutkami prawnymi w stosunku do przelewu w pełni rozporządzającego, ponieważ związanie powiernika (nabywcy) stosunkiem wewnętrznym jest ściśle określone do czynności mających na celu odzyskanie wierzytelności od dłużnika i przekazanie jej powierzającemu (tak:uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 13 lutego 2014 r., I ACa 656/13).

30
Przelew powierniczy wierzytelności może mieć przy tym za przedmiot wierzytelności przyszłe i jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 2017 r., III CSK 274/16). Do przelewu wierzytelności przyszłej stosować należy odpowiednio przepisy o przelewie (art. 509-518 k.c.), to oznacza, że na nabywcę wierzytelności przyszłej przechodzą wszystkie prawa, które przysługiwałyby uprawnionemu z takiej wierzytelności. Uprawniony (wierzyciel) z wierzytelności przyszłej ma ukształtowane już roszczenie do dłużnika o spełnienie świadczenia. Roszczenie to przysługuje mu już od chwili gdy w umowie stron zostało ono skonkretyzowane, a możliwość jego zrealizowania zostaje odroczona do czasu gdy spełnione zostaną warunki, od których uzależniono możliwość żądania spełnienia świadczenia przez wierzyciela. Umowa o przelew wierzytelności przyszłej przenosi na nabywcę uprawnienie do żądania spełnienia świadczenia przez dłużnika z takiej wierzytelności. Fakt zatem, iż umowa przelewu została zawarta w tej sprawie przed złożeniem przez kredytobiorcę oświadczenia przewidzianego wart. 45ukk nie wpływa na jej ważność.

31
Zgodnie zart. 58 § 1 k.c., czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Zgodnie zart. 58 § 2 k.c., nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Jednocześnie, zgodnie zart. 22 ust. 2Dyrektywy PE i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki państwa członkowskie zapewniają, by konsumenci nie mogli zrzekać się praw przyznanych im na mocy przepisów prawa krajowego wprowadzających w życie niniejszą dyrektywę lub do niej się odnoszących. Zgodnie natomiast z art. 23 Dyrektywy 2008/48/WE, państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

32
Ocenę ważności analizowanej umowy przelewu powierniczego wierzytelności rozpocząć należy od zaznaczenia, żeA. M.występował w tej umowie jako konsument, powodowa spółka zaś – przedsiębiorca. Zgodnie z postanowieniami umowy,A. M.nie otrzymał z tytułu zawartego powierniczego przelewu wierzytelności żadnego wynagrodzenia. Jednocześnie, w razie uzyskania od banku środków pieniężnych z tytułu sankcji kredytu darmowego, strony miały rozliczyć się w ten sposób, że połowę tych środków otrzyma powodowa spółka, a połowęA. M.. Rozliczenie to nie dotyczyło kosztów procesu, które – w razie wygranej sprawy sądowej – należeć się miały w całości powodowej spółce.

33
Nie jest przy tym w ocenie sądu tak, aby sąd nie mógł z urzędu, przesłankowo, ocenić danej umowy jako nieważną, a to naruszającą zasady współżycia społecznego (art. 58 § 3 k.c.) czy też zawierającą postanowienia abuzywne, w sytuacji, gdy nie żąda tego konsument (niebędący zresztą stroną sporu). W tej sprawie bowiem nie mamy do czynienia z roszczeniem konsumenta, ale z roszczeniem wytoczonym przez przedsiębiorcę, który to przedsiębiorca wywodzi swoją legitymację czynną z umowy zawartej z konsumentem. Jeśli umowa ta narusza zasady współżycia społecznego, a w konsekwencji jest nieważna, w oparciu o przepis zart. 58 § 3 k.c., czy też zawiera abuzywne postanowienia umowne, to sąd jest uprawniony do tego, aby to stwierdzić i wywieźć z tej okoliczności wszystkie konsekwencje, w tym stwierdzenie braku legitymacji czynnej powoda. W przeciwnym wypadku sąd w żadnej tego typu sprawie, toczącej się bez udziału konsumenta, nie byłby uprawniony do ocenienia ważności czy abuzywności umowy stanowiącej podstawę legitymacji czynnej powoda.

34
Jak wynika z orzecznictwa TSUE, sąd krajowy obowiązany jest do zbadania z urzędu (to jest niezależnie od zarzutu konsumenta) niedozwolonego charakteru postanowień umowy zawartej z konsumentem, ponieważ nieuczciwy warunek umowny nie wiąże konsumenta i że nie jest konieczne w tym względzie, żeby został on przez niego wcześniej skutecznie zaskarżony (tak wyrok z dnia 4 czerwca 2009 r. w sprawieP. Z.. PrzeciwkoE. G., C-243/08,(...):EU:C:2009:350, wyrok z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawieB. E.de(...) SAprzeciwkoJ. C., C-618/10,(...):EU:C:2012:349, wyrok z dnia 14 marca 2013 r. w sprawieM. A.przeciwkoC.d’E.deC.,T.iM.(C.), C-415/11,(...):EU:C:2013:164, wyrok z dnia 1 października 2015 r. w sprawie(...)Bank HungaryZ.. przeciwkoA. S., C-32/14,(...):EU:C:2015:637). W ocenie sądu wyrok TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, z którego wynika obowiązek sądu pouczenia konsumenta o konsekwencjach prawnych, jakie może za sobą pociągnąć stwierdzenie nieważności umowy, nie dotyczy spraw takich jak niniejsza, bowiem w tej sprawie konsument w ogóle nie jest dysponentem procesu (stroną) i nie może żądać stwierdzenia nieważności umowy czy też wyrazić stanowisko, że nie dochodzi stwierdzenia nieważności umowy.

35
W tej sprawie sąd doszedł do przekonania, że umowa powierniczego przelewu wierzytelności nie jest nieważna (art. 58 § 2 k.c.). Nie narusza zasad współżycia społecznego i ani nie zawiera postanowień rażąco naruszające interes konsumenta (art. 3851§ 1 k.c.). Sąd nie przychylił się również do zarzutu strony pozwanej dotyczącego nieskuteczności złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego z uwagi na fakt, iż oświadczenie podpisał również powód niebędący kredytobiorcą – powód działa bowiem w imieniu kredytobiorcy konsumenta i wchodzi w całą sytuację prawną konsumenta wraz z jego uprawnieniami i obowiązkami. W tej sprawie nie ma wątpliwości zatem, że oświadczenie zart. 45ukk zostało skutecznie złożone poprzez skierowanie je pod udostępniony przez bank adres e-mailowy. Niezależnie od powyższego, sam pozew w tej sprawie należałoby uznać za skuteczne złożenie omawianego oświadczenia materialnoprawnego.

Roczny termin zawity zart. 45 ust. 5 u.k.k.

36
Zgodnie zart. 45 ust. 1 u.k.k., w przypadku naruszenia przez kredytodawcęart. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36ckonsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Zgodnie natomiast zart. 45 ust. 5 u.k.k., uprawnienie, o którym mowa wust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.

37
Termin ustawowy „wykonanie umowy” w rozumieniuart. 45 ust. 5 u.k.k.nie jest w chwili obecnej interpretowany jednolicie, tak w orzecznictwie sądów powszechnych, jak i w doktrynie. Termin ten nie był dotychczas przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego. Zdaniem części orzecznictwa (m. in.wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2019 r., V ACa 188/18, wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 14 marca 2023 r., II Ca 98/23;) oraz doktryny (m. in.Czech Tomasz, Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. III, komentarz do art. 45, LEX 2023, akapit 68) wykonanie umowy w rozumieniu omawianego przepisu powinno być wykładane jako zrealizowanie wszystkich obowiązków wynikających z umowy przez obydwie jej strony, a zatem również kredytobiorcę. W konsekwencji, termin roczny na zrealizowanie uprawnienia przez konsumenta liczony będzie – wedle zwolenników tej wykładni – od momentu spłacenia przez kredytobiorcę całości kredytu, niezależnie od tego, czy spłata kredytu realizowana jest terminowo. Przeciwny pogląd zakłada, że wykonaniem umowy w rozumieniuart. 45 ust. 5 u.k.k., stanowiącym początek rocznego terminu zawitego na złożenie oświadczenia w przedmiocie skorzystania z sankcji kredytu darmowego, jest wykonanie umowy przez kredytodawcę, tj. wypłata środków kredytobiorcy (por. wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 27 lutego 2019 r., sygn. akt XII C 1503/18, wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 30 maja 2023 r., sygn. akt XXVII Ca 309/23; Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz. Red. dr hab.K. O., 2019, wyd. 2/M. G., Legalis 2023, nr boczny 18-21).

38
Ustawodawca nie wskazał, iż przez wykonanie umowy należy rozumieć wypłatę kwoty kredytu przez kredytodawcę, bądź chwilę zawarcia umowy. Ustawodawca nie zawęził również w aspekcie podmiotowym pojęcia wykonania umowy poprzez połączenie go ze spełnieniem świadczenia przez którąś ze stron.

39
Wykładając przepis zart. 45 ust. 5 u.k.k.pod kątem wykładni systemowej, należy mieć ponadto na uwadze uchylony przepisart. 46 u.k.k., który wust. 3posługiwał się terminem „wykonania” umowy. Zgodnie zart. 46 ust. 1 u.k.k., w przypadku naruszenia przez kredytodawcęart. 35, konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcyza okres 4 lat poprzedzających dzień złożenia tego oświadczenia i w sposób ustalony w umowie.Zgodnie natomiast zart. 46 ust. 3u.k. uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasapo upływie roku od dnia wykonania umowy.Z zestawienia brzmieniaust. 3 i 1uchylonegoart. 46 u.k.k.niezbicie wynika, że termin wykonania umowy należy rozumieć jako wypełnienie wszystkich obowiązków przez obie strony umowy. W przeciwnym razie przepisy te nie miałyby logicznego sensu. Gdyby termin zart. 46 ust. 3 u.k.k.– rok od „wykonania umowy” – liczyć od momentu wypłaty środków kredytobiorcy, to dyspozycja przepisu zart. 46 ust. 1 u.k.k.– w zakresie, w jakim przewiduje uprawnienie konsumenta do zwrócenia kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy „za okres 4 lat poprzedzających dzień złożenia tego oświadczenia” - byłaby pusta.

40
Wobec okoliczności, że od dnia spłaty całości kredytu nie minął rok, zawity termin roczny należy uznać jako dochowany w niniejszej sprawie.

Przesłanki do złożenia oświadczenia w przedmiocie skorzystania z sankcji tzw. kredytu darmowego

41
Należy wskazać, że w sprawie brak było podstaw do skorzystania przez kredytobiorcę z omawianego uprawnienia. Podstawą prawną żądania pozwu był przepisart. 45 ust. 1 u.k.k.stosownie do treści którego w przypadku naruszenia przez kredytodawcęart. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36ckonsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

42
Rozważania w tym zakresie rozpocząć należy od stwierdzenia, że użyty wart. 45 ust. 1 u.k.k., zwrotu „naruszenie” rozumieć należy wyłącznie jakozupełny brak zamieszczenia w umowie kredytu konsumenckiego konkretnych informacji lub postanowień wymienionych w ust. 1 lub określenie ich w sposób wadliwy, nieprawidłowy, co aktualizować będzie się w zakresie określenia wysokości poszczególnych elementów(np. wysokości stóp oprocentowania, wysokości odsetek dziennych, całkowitego kosztu kredytu). Wskazuje na to w pierwszej kolejności literalne brzmienieart. 45 ust. 1 u.k.k., który wylicza postanowienia, które umowa powinna określać. Należy zatem wywnioskować, iż jego naruszenie może polegać tylko na sytuacji, gdy w danej umowie nie zamieszczono któregoś z tych postanowień lub postanowienie to zostało błędnie określone. Ideą wprowadzenia w u.k.k.obowiązku informacyjnego skorelowanego z surową sankcją kredytu darmowego, było założenie, by konsument mógł ocenić tak ryzyko związane z danym instrumentem finansowym, jak i ocenić konkurencyjność danego produktu, a zatem by mógł podjąć świadomą decyzję co do dokonania określonej transakcji kredytowej z bankiem.

43
Zauważyć należy przy tym, iż zgodnie zart. 29 ust. 3 u.k.k., umowa powinna być sformułowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Zart. 45 ust. 1 u.k.k.nie wynika zaś, by naruszenieart. 29 ust. 3 u.k.k.przez kredytodawcę łączyło się z możliwością zastosowania sankcji kredytu darmowego. Oczywiście Sąd miał na uwadze, iż treść stosunku prawnego winna być przez strony ukształtowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały jednak istotne było, czy w przypadku niejasności postanowień umowy czy jej niejednoznaczności możliwe jest zastosowanie sankcji – w tym przewidzianej wart. 45 u.k.k.W piśmiennictwie wskazuje się, iżwyłącznie brak zamieszczenia określonych w art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim konkretnych punktach elementów,może prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego(K. R.W.,O.Ł., Tytuł: Karty płatnicze w Polsce, Opublikowano: WKP 2012, monografia).

44
W ocenie Sądu zatem sankcja kredytu darmowego nie powstaje, gdy kredytodawca naruszył obowiązek, którego źródłem jest przepis niewymieniony wart. 45 ust. 1 u.k.k., tj. inne postanowienie ustawy, zasady współżycia społecznego lub ustalone zwyczaje. Katalog przepisów określonych wart. 45 ust. 1 u.k.k.ma charakter zamknięty i ze względu na wyjątkowy, sankcyjny charakter regulacji, nie podlega wykładni rozszerzającej ani wnioskowaniuper analogiam.

45
W efekcie stwierdzić należy, iż nawet, gdy dane postanowienia umowy wymienione wart. 30 u.k.k.są zredagowane w sposób niejasny i budzący wątpliwości, to nie ma podstaw, aby stosować sankcję zart. 45 ust. 1 u.k.k., chyba że stopień niepewności, czy niejasności wyklucza możliwość uznania, że dane uregulowanie umowne niesie za sobą w ogóle jakąkolwiek informację.

46
Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 23 Dyrektywy 2008/48/WE, państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Wykładając przepis z art. 45 ukk w świetle zacytowanego art. 23 Dyrektywy – nakazującego proporcjonalność sankcji – należy wskazać, że skorzystanie z sankcji kredytu darmowego może być uprawnione jedynie w sytuacji, w której naruszenie któregokolwiek z przepisów wymienionych w art. 45 ust. 1 ukk mogło mieć wpływ na decyzję konsumenta odnośnie zawarcia umowy (por. pkt 73 uzasadnienia wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 9 listopada 2016 r., C-42/15:„art. 23 dyrektywy(...)należy interpretować w ten sposób, iż nie stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie przewidziało w uregulowaniu krajowym, że w wypadku gdy umowa o kredyt nie zawiera wszystkich elementów wymaganych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, umowę tę uważa się za nieoprocentowaną i bezpłatną,o ile chodzi o element, którego brak może pozbawić konsumenta możliwości dokonania oceny zakresu ciążącego na nim zobowiązania”).

47
Należy także z całą mocą podkreślić, że sankcja kredytu darmowego a abuzywność postanowień umownych to dwie całkowicie odrębne od siebie instytucje prawne. Sąd nie podziela poglądu, jakoby abuzywność postanowień umownych – skutkująca tym, że dane postanowienia, przykładowo postanowienie w przedmiocie prowizji – nie wiążą konsumenta ex tunx – miała, tak naprawdę, wedle stanowiska powoda, w każdej sprawie, powodować, że bank naruszył obowiązki informacyjne, o którym mowa w art. 30 ukk (ponieważ w zawartej umowie poinformował konsumenta o, przykładowo, wysokości prowizji i ustalonej w związku z tą prowizją wysokości RRSO, mimo że prowizja ta nie wiązała konsumenta od początku). Naruszenie przez bank obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 30 ukk, mogących skutkować sankcją kredytu darmowego, należy oceniać na moment zawierania umowy oraz w oderwaniu od kwestii, czy któreś z postanowień zawartych w umowie jest postanowieniem abuzywnym.

48
W ocenie sądu w tej sprawie nie doszło do naruszenia żadnego z powołanych przez stronę powodową przepisów ukk w stopniu, który uprawniałby konsumenta do skorzystania z sankcji kredytu darmowego.

49
Zarzut naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt. 6 u.k.k.powód uzasadniał niejasnym i nierzetelnym określeniem stopy oprocentowania kredytu z odesłaniem do wskaźnika WIBOR, a także niewskazaniem okresów, warunków i procedury zmiany samego wskaźnika WIBOR, determinującego wysokość stopy oprocentowania, a także niepoinformowanie kredytobiorcy iż zastosowana stopa oprocentowana odnosi się również do kredytowanych kosztów kredytu oraz nieokreślenie faktycznie zastosowanej stawki oprocentowania umownego. W ocenie sądu nie doszło do naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k.z uwagi na to, że informacja o wskaźniku WIBOR jest jawna i łatwo dostępna dla każdego i z łatwością każdy zainteresowany może sprawdzić wysokość wskaźnika WIBOR i w związku z tym może samodzielnie ustalić wysokość ustawowych odsetek maksymalnych. Ponadto, w ocenie Sądu, Bank nie ma obowiązku informowania konsumentów o wysokości wskaźnika WIBOR, który jest w istocie ustalany w oderwaniu od samodzielnej decyzji banku.

50
Ponadto, pozwany nie utajniał informacji odnoszących się do tego, że koszty kredytu powiększane są o odsetki naliczane przez cały czas trwania Umowy kredytu. Nie jest prawdą, jak wskazuje strona powodowa, że pozwany bank nie poinformował kredytobiorcy, iż prowizja i składki ubezpieczeniowe podlegają oprocentowaniu. Po pierwsze, z § 1 ust. 1 oraz § 4 ust. 2 umowy wyraźnie wynika, że Bank udziela pożyczki w wysokości 40.254,57 zł obejmującą całkowitą kwotę pożyczki (31.633,30 zł) oraz kwotę przeznaczoną na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki – w niniejszym przypadku była to prowizja w wysokości 2.008,70 zł oraz składki na ubezpieczenie w wysokości łącznej 6.612,57 zł. O oprocentowaniu pożyczki stanowił § 3, który stanowił, że oprocentowanie w wysokości 9,79% stosuje się do kwoty pożyczki w tym kosztu jej udzielenia, czyli prowizji oraz składek ubezpieczeniowych.

51
Zarzut naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k.powód uzasadniał błędnym wskazaniem przez pozwanego rzeczywistej stopy oprocentowania i całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta ustalonej w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Stosownie do treściart. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k.umowa o kredyt konsumencki powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Przez rzeczywistą roczną stopę oprocentowania należy rozumieć całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 pkt. 12 u.k.k.). Całkowitą kwotą do zapłaty przez konsumenta jest suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty pożyczki (art. 5 pkt. 8 u.k.k.). W umowie jako RRSO wskazano 21,25%, a całkowitą kwotę do zapłaty 53.380,89 zł (k. 60v).

52
Istota argumentacji powoda sprowadza się do tezy, że nie można naliczać odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, co powodowało zawyżenie kosztów kredytu, a w konsekwencji błędne określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i całkowitej kwoty do zapłaty. Sąd stoi na przeciwnym stanowisku, uznając, że aktualne przepisy – tak ustawy o kredycie konsumenckim, jak i dyrektywy konsumenckiej – nie zakazują pobierania odsetek umownych od kredytowanych kosztów kredytu. Sankcja kredytu darmowego mogłaby mieć hipotetycznie zastosowanie w takim wypadku jedynie w sytuacji, w której sama umowa kredytu konsumenckiego wprowadzałaby w tym zakresie konsumenta w błąd. W tej sprawie tak jednak nie było. W umowie wyraźnie wskazano, że prowizja oraz obie składki ubezpieczeniowe są kredytowane przez bank, wchodzą w skład wypłaconej kwoty pożyczki oraz całkowitego kosztu pożyczki, zaś oprocentowanie pożyczki naliczane będzie od całkowitej kwoty pożyczki udzielonej pożyczkobiorcy.

53
Należy zauważyć, że aktualnie żaden przepis prawa nie zabrania pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu (
    por. wyrok SO w Warszawie z dnia 31 marca 2023 r., V Ca 3217/22; wyrok SO w Warszawie z dnia 31 lipca 2023 r., V Ca 2068/23).Zart. 5 pkt. 10 u.k.k.wynika natomiast, iż określenie stopy oprocentowania kredytu powinno nastąpić w relacji do kwoty
    faktycznie wypłaconej, co też bezspornie miało w okolicznościach sprawy miejsce. Prowizja za udzielenie pożyczki wchodziła w skład wypłaconej kwoty pożyczki i była kredytowana przez bank. Zart. 5 pkt. 10 u.k.k.nie wynika natomiast zakaz naliczania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu. W wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r. (C-377/14) podkreślono, iż nie można prezentować tej samej kwoty w całkowitych kosztach kredytu jak i w całkowitej kwocie kredytu. Powyższe stanowisko zostało podzielone również w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2017 r., w sprawie VI ACa 560/16 oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2019 r.,I (...)9/18. W okolicznościach sprawy jako całkowita kwota kredytu została wyłącznie wskazana kwota wypłacona cedentowi ,,na rękę’’, a zatem nie zostały w niej ujęte kredytowane koszty kredytu (k. 60v). W konsekwencji nie doszło do nieprawidłowego zawyżenia całkowitej kwoty kredytu poprzez ujęcie kosztu kredytu w całkowitej kwocie kredytu, co powodowałoby zaniżenie RRSO.

54
W orzecznictwie Prezesa UOKiK jednoznacznie przyjęto, że całkowita kwota kredytu (w rozumieniuart. 5 pkt 7 u.k.k.) nie obejmuje
    kosztów, które mają być pokryte z kapitału kredytu. Wniosek taki wynika z porównaniaart. 5 pkt 6 oraz art. 5 pkt 7u.k.. Pozwala to na uniknięcie dwukrotnego uwzględniania kosztów w całkowitej kwocie do zapłaty przez konsumenta (decyzja Prezesa UOKiK nr(...)z 10.05.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr(...)z 21.06.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr(...)z 9.10.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr(...)z 30.12.2015 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr(...)z 8.08.2016 r.; wyrok SOKiK z 6.05.2015 r., XVII AmA 5/14, LEX nr 2155798; wyrok SOKiK z 3.12.2015 r., XVII AmA 124/14, LEX nr 2155537; wyrok SOKiK z 11.12.2015 r., XVII AmA 125/14, LEX nr 1973757; wyrok SOKiK z 26.01.2016 r., XVII AmA 165/13, LEX nr 1997815; wyrok SOKiK z 20.12.2016 r., XVII AmA 53/16, LEX nr 2206139). Do tego poglądu przychylił się także Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który orzekł, że: „Artykuł 3 lit. l) i art. 10 ust. 2 dyrektywy(...), a także pkt I załącznika I do rzeczonej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych przez kredytodawcę z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi” (wyrok(...)z 21.04.2016 r., C-377/14, Radlinger, pkt 91).

55
U.k.k.nie wyłącza możliwości ani kredytowania pozaodsetkowych kosztów kredytu (domagania się spłaty ich równowartości), ani pobierania od tych skredytowanych kosztów odsetek.Kredytobiorca korzysta w takiej sytuacji z kapitału kredytodawcy, który jednoznacznie uzależnił udzielenie pożyczki od pokrycia dodatkowych kosztów, a skoro kredytobiorca ich nie poniósł od razu, to dzięki ich skredytowaniu mógł w ogóle zawrzeć umowę pożyczki. Jeśli kredytobiorca wolał pokryć pozaodsetkowe koszty kredytu od razu, bez obowiązku zapłaty odsetek na rzecz kredytodawcy, miał zresztą taką możliwość.

56
Powoływanie się na dosłowne brzmienieart. 5 pkt 10 u.k.k.i art. 3 lit. j) dyrektywy 2008/48/WE (w tłumaczeniu na język polski) i użyty w nich zwrot „wypłaconejkwoty kredytu” nie stanowi argumentu za tezą, jakoby niezgodne z ustawą było pobieranie odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu. Przepisy u.k.k.należy interpretować w świetle przepisów dyrektywy 2008/48/WE, która przepisami u.k.k.została zaimplementowana do krajowego systemu prawnego. Interpretacja językowa przepisów dyrektywy nie może się z kolei ograniczać do jej brzmienia w tłumaczeniu na jeden z oficjalnych języków Unii Europejskiej, skoro tekst dyrektywy jest tekstem autentycznym w każdym z tych tłumaczeń, a (przynajmniej docelowo) prawo europejskie powinno być w każdym z krajów członkowskich takie samo. Sąd dokonując wykładni językowej dyrektywy 2008/48/WE uwzględnił również brzmienie dyrektywy w innych językach niż język polski i uznał, że wykładnia taka skłania się w stronę pojęcia „zaciągnięcia i „wykorzystania” kredytu, a niekoniecznie jego wypłaty. W celu osiągnięcia efektu odwrotnego w ocenie Sądu, posłużono by się zwrotem jednoznacznie odwołującym się do rzeczywiście otrzymanej albo rozdysponowanej lub wypłaconej kwoty i byłoby to widoczne w wielu różnych wersjach językowych. W wersji dyrektywy w języku angielskim użyto sformułowania ”total amount of credit”-means the ceiling or the total sums made avalaible under a credit agreement”. W wersji zaś niemieckiej(...)-dieO.oder dieS.allerB., die aufgrund einesK.zurV.gestellt warden”.

57
Obecnie brzmienie tłumaczenia dyrektywy w ujęciu języka polskiego oraz innych języków na które dyrektywa została przetłumaczona, wskazuje, iż celem definicji stopy procentowej nie było ograniczenie możliwości naliczania odsetek wyłącznie do całkowitej kwoty kredytu, bez pozaodsetkowych kosztów kredytu, którymi w niniejszej sprawie okazały się prowizja oraz składka ubezpieczeniowa. Jak wskazano w Wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 marca 2024 r.C-714/22 w punkcie 40 w Dyrektywie przyjęto szeroką definicję pojęcia całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta (podobnie C 686-19, C 377-14). W konsekwencji nie są uprawnione oczekiwania pomijania odsetek w całkowitym koszcie kredytu, a zatem i w RRSO, które to odsetki pożyczkobiorca nalicza od kredytu, choćby przeznaczonego na spłatę zobowiązania pożyczkobiorcy dotyczącego np. kosztów zawarcia umowy pożyczki.

58
Zgodnie z motywem 31 Dyrektywy celem obowiązków informacyjnych ma być umożliwienie konsumentom poznanie swoich praw i obowiązków, a informacje te winny być podane w sposób jasny i zwięzły (pkt 90 wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 9 września 2021 r. C 33-20 TSUE). Celem ustanowienia obowiązków informacyjnych nie jest więc zastosowanie sankcji kredytu darmowego i wykorzystanie tego środka ochrony konsumenta dla wypracowania zysku przez innego przedsiębiorcę. Chodzi o to, aby konsument znał swe prawa oraz obowiązki, a jeśli tych praw i obowiązków nie poznał, aby był chroniony środkiem ochrony w postaci sankcji kredytu darmowego. Jest to zarazem sankcja poważna i w ujęciu praktycznym poważniejsza niż nawet nieważność całej umowy kredytu. Zatem zwrócenie uwagi na to czemu mają służyć obowiązki informacyjne, w tym z art. 30 Ustawy o kredycie konsumenckim jest istotne, aby przy stosowaniu sankcji zachować wszystkie cechy opisane motywem 47 Dyrektywy i art. 23 Dyrektywy 2008, to jest także proporcjonalność, obok skuteczności czy waloru odstraszającego. W tym miejscu należy przytoczyć motyw 31 Dyrektywy 2008:

59
Z uwagi na zakres obowiązków informacyjnych - odpowiednio z Dyrektywy (art. 10 w zw. z art. 3) jak i z Ustawy o kredycie konsumenckim ( art. 30 w zw. z art. 5) – umowy o kredyt już aktualnie są dość obszerne. Jeszcze szersze informowanie, poza konkretne wymagania co do tych informacji będzie sprzeczne z motywem 31 Dyrektywy i uniemożliwi konsumentowi poznanie swoich praw i obowiązków. Informacja jest adresowana do konsumenta i to on ma poznać swoje prawa i obowiązki: w tym jakie koszty ma ponieść, jakie obowiązki np. co do zapłaty go obciążają. Obowiązki informacyjne nie są podawane same dla siebie czy po to, aby osoba trzecia przy obrocie wierzytelnościami powołała się na sankcję kredytu darmowego, a w oderwaniu od samego konsumenta i od tego czy poznał czy nie swoje prawa i obowiązki. Już teraz konsumenci wskazują, że umowy z bankami są za długie i trudne do zrozumienia. Wyjście na wprost oczekiwaniom strony powodowej doprowadziłoby paradoksalnie do zatracenia celu informacyjnego, przekraczałoby możliwości poznawcze nie tylko przeciętnego konsumenta ale nawet osób obeznanych z materią kredytów.

60
Naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt. 8u.k.k.strona powodowa upatrywała w szczególności w niepoinformowanie konsumenta o ujęciu w racie odsetkowo – kapitałowej kredytowanych kosztów kredytu i naliczonych od nich odsetkach umownych, a także jaki jest stosunek spłat: całkowitej kwoty kredytu, kredytowanych kosztów kredytu i odsetek w ratach kredytu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Bank załączył do umowy pożyczki harmonogram spłaty pożyczki, w którym szczegółowo wskazał ile wynosi kwota odsetek a ile kwota kapitału w każdej racie przez cały okres kredytowania. Ponadto, w harmonogramie dostępnym dla pożyczkobiorcy jest aktualizowane saldo zadłużenia po spłacie każdej raty. W umowie kredytu zamieszczono informację o kolejności zaliczania rat kredytu. Ustalono, że wpłaty na rachunek zaliczane są na poczet należności w następującej kolejności: opłaty i prowizje, odsetki, w tym odsetki od należności przeterminowanych, raty kredytu (§ 8 ust. 3 umowy). Sąd uznał zatem, że nie doszło do naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt. 8 u.k.k.

61
Naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.powód upatrywał w niepoinformowaniu klienta, że kosztem kredytu są również odsetki umowne naliczone od kredytowanych kosztów kredytu, a tym samym zaniżenie faktycznej wysokości kosztu kredytu w postaci prowizji i składek ubezpieczeniowych oraz przez niepoinformowanie klienta, że zmienna stopa oprocentowania oparta o stawkę referencyjną NBP ma wpływ na koszty kredytu, oraz przez pominięcie, iż w przypadku całkowitej spłaty kredytu wszystkie koszty udzielenia kredytu – w tym w szczególności prowizja i składki ubezpieczeniowe – podlegają rozliczeniu zgodnie zart. 49 i art. 45 u.k.k.W ocenie Sądu warunki zmiany omawianych kosztów zostały określone precyzyjnie i nie przewidywały po stronie pozwanego arbitralności w procesie wprowadzania tych zmian. § 3 umowy kredytu wskazuje, iż umowa w sposób jasny i precyzyjny określała sytuacje, w których mogą wzrosnąć koszty udzielonego kredytu. Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z § 3 ust. 3 umowy pozwany zobowiązał się do informowania kredytobiorcy o każdej zmianie bądź wprowadzeniu nowych opłat. Podkreślić należy, iż w przypadku braku zgody na zmianę kredytobiorcy przysługuje prawo do wypowiedzenia umowy. Zdaniem Sądu, Bank zadośćuczynił wszystkim wymogom informacyjnym, a jego działanie nie nosiło znamion naruszenia. Ponadto z § 1 umowy wyraźnie wynika, że pożyczka udzielana kredytobiorcy przez bank obejmuje zarówno całkowitą kwotę pożyczki, jak i kwotę przeznaczoną na koszty związane z udzieleniem pożyczki.

62
Naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k.powód upatrywał w braku zawarcia w umowie informacji o terminie, sposobie i skutkach odstąpienia konsumenta od umowy oraz braku zawarcia w umowie informacji o obowiązku zwrotu przez konsumenta w przypadku odstąpienia od umowy udostępnionego przez kredytodawcę kredytu i bezzwrotnych kosztów poniesionych przez kredytodawcę na rzecz organów administracji publicznej, a także odsetek należnych w stosunku dziennym, a to w terminie 30 dni od dnia złożenia przez konsumenta oświadczenia o odstąpieniu od umowy.Art. 30 ust. 1 pkt. 15 u.k.k.wskazuje, że umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym. Ustawa o kredycie konsumenckim przewiduje dwie postacie odstąpienia od umowy. Pierwsza z nich jest związana prawem do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Druga postać jest związana z sytuacją, gdy umowa kredytu nie zawiera elementów wymienionych wart. 30 u.k.k.(art. 53 ust. 1 i 2 u.k.k.). Bezspornie w umowie określono wyłącznie tą pierwszą postać odstąpienia. W orzecznictwie wskazuje się, iż powinność poinformowania o treściart. 53 ust. 2 u.k.k.aktualizuje się wyłącznie w sytuacji, gdy w umowie faktycznie wystąpiły braki uzasadniające odstąpienie od umowy na tej podstawie (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 28 czerwca 2019 r., I ACa 281/19). Dla pozostałych konsumentów (w tym cedenta) powyższa okoliczność była bez znaczenia, albowiem nie wpływała na wysokość oraz charakter ich zobowiązania (por. wyrok SR dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, sygn.. akt XVI C 2870/21, wyrok SR dla Warszawy-Woli w Warszawie I C 516/22, Tomasz Czech w: Kredyt Konsumencki. Komentarz. Wyd. 2 komentarz do art. 30, Lex).

63
Literalnieart. 53 ust. 2 u.k.k.brzmi ,,jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie zawiera elementów określonych wart. 30, konsument może odstąpić od umowy o kredyt konsumencki w terminie 14 dni od dnia dostarczenia wszystkich elementów wymienionych wart. 30’’. Wart. 14 ust. 1 lit. bDyrektywy powyższą przesłankę zdefiniowano jako ,,okres, w którym możliwe jest odstąpienie od umowy, rozpoczyna się: w dniu, w którym konsument otrzymał warunki umowy oraz informacje zgodnie zart. 10, jeżeli dzień ten przypada po dniu zawarcia umowy’’. Posłużenie się słowem ,,jeżeli’’ świadczy o tym, iż druga przesłanka ma charakter warunkowy i aktualizuje się wyłącznie w sytuacji, w której przy zawarciu umowy nie doszło do przekazania wszystkich informacji określonych wart. 30 u.k.k., co w okolicznościach sprawy nie miało miejsca. W ocenie Sądu, umowne ujęcie tej drugiej podstawy odstąpienia w sytuacji, gdy kredytodawca przekazuje wszystkie istotne informacje przy zawarciu umowy niepotrzebnie komplikowałoby treść umowy, a dla cedenta byłoby informacją zbędną. Podkreślenia wymaga, iż w sytuacji zachowania wymogów zart. 30 u.k.k.obie podstawy odstąpienia aktualizują się tego samego dnia, a zatem zbiorcze ich określenie w umowie, należy uznać za prawidłowe.

64
Naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt. 16 u.k.k.powód upatrywał w niepełnym i wprowadzającym w błąd konsumenta określeniu procedury i skutków wcześniejszej spłaty kredytu, tj. uzależnienie możliwości wcześniejszej spłaty kredytu od wydania zlecenia przez Pożyczkobiorcę oraz w niepoinformowaniu Pożyczkobiorcy iż w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu kwota prowizji oraz składek ubezpieczeniowych ulega proporcjonalnemu rozliczeniu zgodnie zart. 49 i art. 52 u.k.k.Zdaniem Sądu, zarzut ten należy uznać za niezasadny. Wcześniejsza spłata pożyczki zgodnie zart. 49 ust. u.k.k.powoduje, iż całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Obowiązek poinformowania kredytodawcy o zamiarze wcześniejszej spłaty należy uznać za uzasadniony z uwagi na to, że bez złożonej dyspozycji dla Banku do pobrania środków w wyższej wysokości z rachunku celem dokonania przedterminowej spłaty. Bank nie mógłby ich samodzielnie pobrać ponad kwotę wskazaną w harmonogramie na dany miesiąc. Bez udzielonej przez klienta dyspozycji, Bank nie mógłby pobrać wyższej kwoty celem przedterminowego spłacenia pożyczki bez dyspozycji właściciela rachunku. Nadto w umowie wskazano, że bez dyspozycji, kwota wpłacona tytułem częściowej nadpłaty mogłaby być brana pod uwagę dopiero przy końcowym rozliczeniu kredytu i zaliczona w ramach ostatniej (ostatnich) rat kredytu. Ponadto w § 11 umowy wyraźnie uregulowano zarówno prawo do wcześniejszej spłaty pożyczki, jak i procedurę wcześniej spłaty, zgodnie z obowiązkiem ustawowym określonym wart. 30 ust. 1 pkt 16ukk. Należy również wskazać, że w niniejszej sprawie doszło do przedterminowej spłaty całości kredytu, a pozwany bank wypełnił obowiązek obniżenia prowizji stosunkowo do okresu korzystania z kredytu i wypłacił kredytobiorcyA. M.kwotę 270,23 zł co do której powód cofnął powództwo – a Sąd umorzył postępowanie (pkt I wyroku).

V
Koszty procesu

65
O kosztach procesu sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy wyrażoną wart. 98 § 1 k.p.c., zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.617,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Na zasądzoną kwotę składała się kwota 3 600,00 zł (§ 2 pkt 5 Rozporządzenia MS z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz 17,00 zł (opłata skarbowa od pełnomocnictwa).

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

ASR Agnieszka Pikała

W., 15 listopada 2024 r.