Sąd Okręgowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 24/22
Data wyroku: 2023-01-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Kieć
Słowa kluczowe: Skarga pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 kc

Sygn. akt:I C 24/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 stycznia 2023 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Andrzej Kieć

Protokolant:

Sandra Bień

po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 roku w Gliwicach
sprawy z powództwa GminyR.-(...)wR.
przeciwkoW. W. (1),A. W.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

1
oddala powództwo;

2
zasądza od powódki na rzecz pozwanych kwotę 5 434 (pięć tysięcy czterysta trzydzieści cztery) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

SSO Andrzej Kieć
Sygn. akt I C 24/22

UZASADNIENIE
Powódka GminaR.wniosła o uznanie za bezskuteczną w stosunku do siebie czynności prawnej – umowy sprzedaży z dnia 26 kwietnia 2018 roku sporządzonej w formie aktu notarialnego przez notariuszaW. W. (2)rep.(...), na mocy której pozwaniW. W. (1)orazA. W.nabyli odA. M. (1)spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego wG.przyulicy (...), dla którego SR w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą (...)oraz obciążenie pozwanych kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazała, iż wobec zbywcy nieruchomości przysługuje jej wierzytelność w kwocie głównej 63191,47 zł wraz z odsetkami i kosztami; próba wyegzekwowania tej wierzytelności okazała się bezskuteczna. Zbycie lokalu zostało uznane przez SR w Gliwicach za przestępstwo, za któreA. M.został prawomocnie skazany. Pozwani pozostają z nim w bliskich stosunkach albowiem ich córka w przeszłości była w związku ze zbywcą lokalu w związku. Zachodzą zatem przesłanki uwzględnienia powództwa.
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa oraz obciążenie powódki kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazali, iż nie zachodzą przesłanki uwzględnienia skargi pauliańskiej. Pozwani nie wiedzieli i nie mogli się dowiedzieć, by zawarcie umowy objętej pozwem wiąże się z pokrzywdzeniem powódki jako wierzycieli; nie wiedzieli również o długachA. M.wobec powódki. Podobnie wiedzy tej nie miała ich córka, która była w związku zA. M.do 2017 roku. Zbywcę poznali dopiero w chwili zawierania umowy; do tego czasu kontaktowali się wyłącznie z pośrednikiem w obrocie nieruchomościami(...), która na zlecenieA. M.szukała nabywcy lokalu. Nadto orzeczenie Sądu stwierdzające istnienie wierzytelności powódki wobecA. M.stało się prawomocne już po nabyciu przez nich przedmiotowego prawa do lokalu
Sąd ustalił:
Powodowa GminaR.dysponuje tytułem wykonawczym – nakazem zapłaty wydanym przez Sąd Rejonowy w Rybniku w dniu 27 kwietnia 2018 roku (sygn. akt VI GNc 714/18) zasądzającym odA. M. (1)kwotę 65086,40 zł wraz z odsetkami oraz kosztami postępowania. Dług ten powstał w związku z zaległościami czynszowymi z tytułu najmu lokalu użytkowego stanowiącego własność powódki w okresie maj – października 2017 roku oraz w związku z bezumownym korzystaniem z tego lokalu w okresie listopad – grudzień 2017 roku. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego powódka wszczęła postępowanie egzekucyjne które postanowieniem z 7 maja 2021 roku zostało umorzone z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Wydanie przedmiotowego nakazu zapłaty zostało poprzedzone wezwaniem do zapłaty datowanym na dzień 27 października 2017 roku wysłanym na adres(...)-(...) R.ul. (...). Wezwanie to odebrała córka pozwanychP. W. (1)w dniu 2 listopada 2017 roku, jednakże nie zapoznawała się z jego treścią. (nakaz zapłaty z 27.04.2018r sygn. VI GNc 714/18 k.13, postanowienie komornika z 7 maja 2021 roku k. 14; kserokopia pozwu k. 70 – 71; wezwanie z potwierdzeniem odbioru k. 72 – 73; zeznaniaP. W.k. 99 - 100)

A. M. (1)przysługiwało spółdzielcze własnościowe prawa do lokalu mieszkalnego położonego wG.przyul. (...). W związku z problemami finansowymi związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą w 2017 roku postanowił lokal ten zbyć. Znalezienie nabywców zlecił pośrednikowi w obrocie nieruchomościami(...), pracującej wówczas wbiurze (...)wG.(lokal znajdował się naprzeciwko tego biura).K. P. (1)początkowo planowała kupić to mieszkanie dla siebie. Rozmowy w tej sprawie zA. M.były zaawansowane na tyle, iż zawarli oni w dniu 6 marca 2017 roku umowę przedwstępną sprzedaży aK. P.wpłaciłaA. M.część ceny sprzedaży w wysokości 89 900 złotych, z czego 20 000 zł tytułem zadatku a w księdze wieczystej wpisano stosowne roszczenie o zawarcie przyrzeczonej umowy sprzedaży. W rozmowach zK. P.A. M.nie informował jej, iż jest w jakikolwiek sposób zadłużony. OstatecznieK. P.mieszkania tego nie kupiła m. in. dlatego, iżA. M.zażądał tytułem ceny kupna kwoty 130 000 zł (początkowo umówiono się na 90 000 zł). WówczasK. P.postanowiła znaleźć nabywcę mieszkania aby odzyskać wpłaconeA. M.pieniądze. Ofertę sprzedaży zamieszczała na portalach internetowych, wskazując jako numer kontaktowy swój prywatny numer telefonu. Na tak złożoną ofertę odpowiedzieli pozwani, którzy szukali mieszkania dla swojej córkiP. W. (1). Oględzin mieszkania dokonywałaA. W., która od razu wyraziła zainteresowanie jego kupnem, uzależniając to jednakże od uzyskania kredytu. Po przyznaniu kredytuK. P.umówiła wizytę w kancelarii notarialnej. Gdy wszystkie strony umowy sprzedaży stawili się w kancelarii okazało się, że przyszli nabywcy lokalu znają jego zbywcę. Wcześniej pozwani nie sprawdzali komu przysługuje prawo do tego lokalu. Ostatecznie na mocy umowy sprzedaży z dnia 26 kwietnia 2018 roku zawartej przed notariuszemW. W. (3)wG.rep.(...)rokuA. M.sprzedał lokal pozwanym za kwotę 120 000 złotych.K. P.odzyskała swoje pieniądze wpłaconeA. M.gdyż część ceny sprzedaży trafiło na konto, którego była dysponentem. (wydruk z księgi wieczystej k. 7 – 12; zeznania świadkaK. P.k. 97 – 99; umowa przedwstępna k. 310 akt związkowych karnych; umowa z 26 kwietnia 2018 roku k. 104 - 107).
A. M. (1)był w związku z córką pozwanychP. W. (1)w okresie 2014 – 2017. Pozwani poznali go w barze ale nie został on im przedstawiony przez córkę. Nie uczestniczył on w żadnych spotkaniach towarzyskich oraz rodzinnych z udziałem pozwanych. Pozwani nie akceptowali związku córki z tym mężczyzną z powodu dużej różnicy wieku. Córka pozwanych nie wiedziała o zamiarze zbycia mieszkania. Zarówno ona jak i pozwani nie wiedzieli również nic o długachA. M.. Pozwani nie dociekali dlaczegoA. M.chce mieszkanie sprzedać. Córka pozwanych nie wiedziała, iż pozwani zamierzają mieszkanie kupić – o tym, iż pozwani kupili mieszkanie odA. M.córka pozwanych dowiedziała się już po zawarciu umowy. (zeznaniaP. W.k. 99 – 100; zeznania pozwanych k. 108 - 111)
Prawomocnym wyrokiem z 30 listopada 2020 rokuA. M. (1)został uznany winnym przestępstwa polegającego na udaremnieniu zaspokojenia wierzyciela – powódki – poprzez zbycie składników majątku w postaci ww. prawa do lokalu (art. 300 par. 1 kk); za czyn tenA. M.został skazany przez Sąd Rejonowy na karę ograniczenia wolności. (wyrok SR Gliwice III K 107/19 z uzasadnieniem oraz protokołami rozpraw k. 15 - 33).
Powyższe ustalenia faktyczne poczyniono w pierwszej kolejności na podstawie wyżej wskazanych dokumentów, które z mocyart. 2432kpcpodlegały zaliczeniu w poczet materiału dowodowego. Całość dokumentacji nie została w sposób skuteczny zakwestionowana przez żadną ze stron pod względem swojej prawdziwości oraz autentyczności. Ustalenia w zakresie dokumentów zostały potwierdzone zeznaniami pozwanych oraz świadkówK. P.orazP. W.. Zeznania świadków oraz pozwanych te zbieżne są z zeznaniami składanymi w postępowaniu karnym. W ocenie Sądu są one wiarygodne; wzajemnie się potwierdzają oraz uzupełniają, nadto znajdują potwierdzenie w dowodach z dokumentów.
Sąd oddalił wniosek pozwanej zawarty w punkcie IV pisma z 7.06.2022r albowiem sąd może zobowiązać osobę trzecią do złożenia oznaczonych dokumentów już istniejących (i sprecyzowanych) a nie do złożenia informacji (zatem do wytworzenia dokumentu). Nadto, jak wynikało z zeznań świadkaK. P., będącej pracownikiem biura nieruchomości prowadzonego przezS. N., w biurze tym nie znajdują się żadne dokumenty dotyczące sprzedaży spornego mieszkania, poza umową zawartą przezK. P.zA. M..
Sąd zważył:
Powództwo podlegało oddaleniu. Powodowa Gmina dochodziła roszczeń z tzw. skargi pauliańskiej. Zgodnie zart. 527 Kodeksu cywilnego, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Wart. 527 par. 2 kpczawarto definicję czynności dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli. W myśl tego przepisu czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Zgodnie zpar. 3 i 4 art. 527jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Zaś jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Powódka nie wykazała przesłanek do uznania spornej czynności prawnej za bezskuteczną, określonych wart. 527 kc.
Czynność prawna objęta pozwem miała charakter odpłatny a zatem nie znajdzie do jej oceny zastosowania domniemanie zart. 528 k. c.Zawarta umowa nie miała związku z działalnością gospodarczą, zatem w sprawie nie znajdzie zastosowania również. domniemanie zart. 527 par. 4 kpc. W tej sytuacji przesłanką uwzględnienia powództwa jest generalnie wiedza osoby trzeciej o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Rozważenia wymagało, czy w sprawie zachodzi domniemanie zart. 527 par. 3 kpctj. czy korzyść majątkową uzyskała osoba będąca w bliskim stosunku z dłużnikiem a jeżeli tak to czy wiedziała ona o zamiarze pokrzywdzenia wierzyciela.
W ocenie Sądu brak było przesłanek do zastosowaniaart. 527 par. 3 kpc; powódka nie wykazała ażeby pozwani pozostawali ze zbywcą mieszkania w bliskim stosunku. Stronami umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu byłA. M. (1)oraz pozwaniA.orazW. W. (1). Ze zgromadzonego materiału dowodowego w szczególności z zeznań pozwanych oraz świadkaP. W. (1)wynika, iż zbywca i nabywcy lokalu nie pozostawały ze sobą w bliskich stosunkach. Przed zawarciem umowy strony spornej czynności prawnej poznali się, potem widywali się sporadycznie przy przypadkowych okazjach, jednakże nie spędzali ze sobą czasu. Wprawdzie córka pozwanych była z dłużnikiem (zbywcą lokalu) w związku, jednakże pozwani nie utrzymywali z nimi bliskich relacji; gdy rodzice odwiedzali córkę toA. M.nie było w domu; z drugiej stronyA. M.nie uczestniczył w żadnych spotkaniach rodzinnych oraz towarzyskich rodzinyW..
Powódka nie wykazała ażeby pozwani wiedzieli bądź przy zachowaniu należytej staranności mogli się dowiedzieć, że zbywca lokalu (dłużnik) działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Zarówno pozwani jak i jego córka nie wiedzieli o długachA. M., pozwani nie wiedzieli w jakim celu sprzedaje on mieszkanie; okoliczności te nie zostały wykazane Nadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż pozwani nie byli pierwotnymi kontrahentamiA. M.a w ocenie Sądu proces sprzedaży lokalu przezA. M.należy rozpatrywać w aspekcie całości okoliczności.A. M.planował sprzedaż mieszkania na początku 2017 roku. Początkowo zamierzał on zawrzeć umowę sprzedaży zK. P.– pośrednikiem nieruchomości która planowała jego zakup dla własnych celów. Została zawarta między nimi umowa przedwstępna sprzedaży w formie aktu notarialnego,K. P.wpłaciła część ceny sprzedaży oraz doprowadziła do wpisania w księdze wieczystej roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej (k. 310 akt karnych, wpisy w kw). Umowa przyrzeczona nie doszła do skutku z przyczyn leżących po stronie zbywcy nieruchomości aK. P.chciała znaleźć nabywcę w celu odzyskania wpłaconychA. M.pieniędzy. Nadto należy zwrócić uwagę iż umowa przedwstępna była sporządzona w marcu 2017 roku a zatem w okresie w którym powódka nie była jeszcze wierzycielemA. M.(wierzytelność datuje się od maja 2017 roku); nakaz zapłaty stwierdzający tą wierzytelność został wydany dzień po zawarciu umowy objętej pozwem tj w dniu 27.04.2018r.
Pomimo zatem istnienia prawomocnego wyroku karnego skazującegoA. M.za działanie w celu udaremnienia zaspokojenia wierzycieli, strona powodowa nie wykazała istnienia przesłanek do uznania czynności prawnej za bezskuteczną względem niej określonych wart. 527 kc.
Mając powyższe na uwadze, wobec niezachodzenia przesłanek zart. 527 i nast. Kodeksu cywilnegopowództwo należało oddalić.
O kosztach procesu orzeczono na zasadzieart. 98 kpctj. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty procesu składa się opłata za czynności pełnomocnika wg taryfy 5400 zł (par. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z 22 października 2015 roku) oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw procesowych 34 zł.
SSO Andrzej Kieć
.