Sąd Okręgowy w Olsztynie
VI Wydział Cywilny Rodzinny
Sygnatura akt: VI Co 42/24
Data wyroku: 2024-05-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Rafał Jerka
Słowa kluczowe: Wyłączenie sędziego
Podstawa prawna: art. 49 kpc

Sygn. akt: VI Co 42/24

POSTANOWIENIE
Dnia 8 maja 2024 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie VI Wydział Cywilny Rodzinny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Rafał Jerka
po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. w Olsztynie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaA. C.
przeciwkoJ. M. (1)
w przedmiocie wniosku pozwanego o wyłączenie sędziego SSOA. J.na podstawieart. 49 kpc
postanawia
na podstawieart. 49 kpcwyłączyć od rozpoznania sprawy SSOA. J.
SSO Rafał Jerka
VI Co 42/24

UZASADNIENIE
PozwanyJ. M. (1)w sprawie VI C(...)wniósł o wyłączenie od orzekania w sprawie w trybieart. 49 kpcSSOA. J.wskazując iż rozpoznanie sprawy z jego udziałem doprowadzi do naruszenia standardu rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny Sąd.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Wniosek o wyłączenie SSOA. J.w trybieart. 49 kpcjest zasadny.
1.Tytułem wstępu należy wskazać w judykaturze panuje zgodny pogląd, iż w sytuacji wystąpienia ryzyka nieprawidłowej obsady sądu należy podjąć wszelkie środki zapobiegające, a jednym z nich jest
    instytucja wyłączenia sędziego(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO 43/22, LEX nr 3375645; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22, LEX nr 3370369; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22, LEX nr 3375652; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21, LEX nr 3262183 postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO 43/22, LEX nr 3375645; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22, LEX nr 3370369; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22, LEX nr 3375652; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21, LEX nr 3262183). W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości wybrany przez pozwanego procesowy sposób weryfikacji składu sądu tj.art. 49 kpc.
2. Należy zauważyć, iż przedmiotowy wniosek nie podlegał przekazaniu do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego w trybie art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1093 ) a to z następujących względów:
a) w uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego - Izba Cywilna, Karna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110- 1/20 (OSNK 2000 nr 2, poz. 1 i OSNC 2020 nr 4, poz. 34) przesądzono, że udział w składzie Sądu Najwyższego osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (dalej KRS) ukształtowanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3) prowadzi w każdym przypadku do sprzeczności składu sądu z przepisami prawa w rozumieniuart. 379 pkt 4 kpc. Uchwała z chwilą jej podjęcia uzyskała moc zasady prawnej (art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym), a to oznacza, że skład orzekający w niniejszej sprawie jest nią związany. W takiej sytuacji Sąd nie był zobligowany do przekazania przedmiotowego wniosku do rozpoznania Izbie, której orzeczenia w każdym wypadku dotknięte są nieusuwalną wadą.
b) Sąd rozpoznający wniosek musi też uwzględnić wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 5 czerwca 2023 r. (C-204/21), w którym wprost uznano, że przekazanie - na podstawie art. 26 § 2 SNU - do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawania zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego stanowi uchybienie zobowiązaniom, które wynikają z mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. 2004, nr 90, poz. 864/30 ze zm., dalej: „TUE”) w związku z art. 47 Karty praw podstawowych, jak również na mocy art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (tekst skonsolidowany Dz.Urz.UE 2016 C 202, s. 1) i zasady pierwszeństwa prawa Unii. W tej sytuacji stosując zasadę pierwszeństwa prawa UE oraz zasadę lojalnej współpracy Sąd Okręgowy był zobowiązany do pominięcia art. 26 § 2 SNU ( regulacji przekazującej do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN rozpoznanie przedmiotowego wniosku ) i przejęcie tego wniosku do samodzielnego rozpoznania.
3. Nie ulega, też wątpliwości, iż rozpoznania niniejszego wniosku należało dokonać z pominięciem pozostałych sędziów VI Wydziału Cywilno - Rodzinnego SO wO.tj.K. N.,A. J. (1),L. M.,A. N.iJ. B.. Wymienieni wyłączeni byli od rozpoznania tego wniosku w myśl § 43 pkt 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Regulamin urzędowania sądów powszechnych z dnia 18 czerwca 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1141), który wszedł w życie w dniu 8 lutego 2024 r., zgodnie z którym „

    Sprawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego w sytuacji, gdy wśród podstaw tego wniosku znajduje się okoliczność dotycząca powołania sędziego, nie są przydzielane sędziom, którzy objęli stanowisko w wyniku wniosku o powołanie sędziego, przedstawionego Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną z zastosowaniemart. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa(Dz.U. z 2021 r. poz. 269 oraz z 2023 r. poz. 1615). Sędziowie ci nie są uwzględniani w przydzielaniu spraw, o których mowa w zdaniu poprzedzającym, przez SLPS
.” Dodatkowo regulacja ta znajduje oparcie w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2023 r. ( skarga 50849/21 ), a w szczególności w pkt 324 pkt b uzasadnienia, gdzie Trybunał wyraźnie wskazuje, iż w tego rodzaju przypadkach winna mieć zastosowanie podstawowa zasada nemo iudex in causa sua (nie powinni rozpoznawać wniosków o wyłączenie sędziowie, którzy zostali powołani w tej samej wadliwej procedurze co sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie).
4. Przechodząc do merytorycznej oceny przedmiotowego wniosku należy wskazać, iż zgodnie z już utrwalonym orzecznictwem (por. uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. I KZP 2/22, OSNK 2022, nr 6, poz. 22, postanowienie z dnia 23 czerwca 2022 r. III KK 198/22) brak jest podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniuart. 379 pkt 4 kpc.. Oznacza to, że należy wykazać in concreto, że z uwagi na dające się zidentyfikować okoliczności związane z powołaniem danego sędziego do sądu, istnieją tego rodzaju wątpliwości, iż sąd w składzie którego zasiada taki sędzia jest sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniuart. 379 pkt 4 kpc. Zatem wbrew twierdzeniom pozwanego sam fakt, powołania SSOA. J.w procedurze awansowej z udziałem nieprawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa nie jest wystarczającym argumentem za uwzględnieniem wniosku.
5. W ocenie jednak Sądu rozpoznającego niniejszy wniosek, okoliczności powołania SSOA. J.wprost do Sądu Okręgowego, wskazują bez wątpienia, iż Sąd z jego udziałem jest sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniuart. 379 pkt 4 kpc, gdyż wymieniony nie spełnia tzw. „testu niezależności” wskazanego w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I 4110 1/20, OSNKW nr 2/2020, poz. 7) następnie sprecyzowanego w uchwale składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22. Wskazano tam na następujące okoliczności, które należy brać pod uwagę przy powołaniu sędziego:
- czy jest to pierwsza nominacja, czy też jest to awans na kolejne stanowisko sędziowskie,
- do jakiego szczebla jest to awans, gdyż surowsze są wymagania w stosunku do sędziów ubiegających się o awans do sądów, które znajdują się wyżej w strukturze sądownictwa,
- równoczesność (lub zbliżony czas) uruchomienia drogi awansowej z objęciem ważnego stanowiska w administracji sądowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra Sprawiedliwości,
- jednoznacznie negatywna opinia zgromadzenia ogólnego sędziów,
- porównanie osiągnięć zawodowych kandydata z doświadczeniem zawodowym i poparciem środowiska dla kontrkandydatów,
- to, czy kandydat w ogóle miał kontrkandydata do awansu, czy też był jedyną osobą, która wzięła udział w danym konkursie.
6. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria nie ulega wątpliwości, iż SSOA. J.nie spełnia wskazanego testu, a to z następujących powodów:

1
Wymieniony

    podpisał listę poparcia kandydata do Krajowej Rady SądownictwasędziemuM. N.w 2021 r. (https://www.sejm.gov.pl/KRS/lista_M._N..pdf poz. 20) i to w sytuacji gdy wówczas organ ten w świetle jednolitego orzecznictwa najwyższych krajowych instancji sądowych oraz trybunałów międzynarodowych został uznany za organ, którego udział w procedurze nominacji sędziów skutkuje wadliwością nominacji sądowych (por. wyroki Wielkiej Izby Trybunału Sprawiedliwości UE: z dnia 19 listopada 2019 r. w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18 i C-625/18, AK przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, EU:C:2019:982; z dnia 6 października 2021 r. w sprawie C-487/19, postępowanie zainicjowane przez W.Ż., EU:C:2021:798; z dnia 2 marca 2021 r. w sprawie C-824/18, A.B., C.D., E.F., G.H. i I.J. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, EU:C:2021:153, a w jego wykonaniu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2021 r., II GOK 2/18, LEX nr 2687377 i wyroki tego Sądu, II GOK 3/18do II GOK 20/18 oraz wyrok Sądu Najwyższego w dnia 15 kwietnia 2021 r., III PSKP 13/21, OSNP 2022 nr 2, wyroki ETPC w sprawachR.p. Polsce - wyrok z dnia 22 lipca 2021 r., skarga nr 43447/19 orazD. F.iO.p. Polsce - wyrok z dnia 8 listopada 2021 r., skargi nr 49868/19 i 57511/19 ). W tej sytuacji należy przyjąć, że SSOA. J.zdecydował się czynnie wesprzeć kandydata do Krajowej Rady Sądownictwa mając świadomość wydania tych orzeczeń (należy bowiem założyć, że Sędzia, który orzekał już kilka lat w Sądzie Okręgowym znał te orzeczenia, powszechnie komentowane w przestrzeni publicznej).

2
wymieniony w sprawozdaniu z oceny kwalifikacji zawodowych z(...)(...)r. został

    negatywne zaopiniowany przez sędziego wizytatorana stanowisko Sędziego Sądu Okręgowego wO.VI Wydziału Cywilno Rodzinnego, o czym świadczą następujące wnioski z opinii („

    Byłby wzorcowym kandydatem na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego orzekającego w Wydziale Karnym. Specyfika pracy sędziego, a zwłaszcza pracy sędziego okręgowego w instancji odwoławczej orzekającego w innych sprawach niż karne, jest jednak nieco inna niż specyfika pracy(...)P. R.),

3
awans SSOA. J.ze stanowiska(...)P. R.wO.wprost na drugi szczebel w hierarchii sądowej (Sąd Okręgowy) i to do wydziału zajmującego się inną kategorią spraw (sprawy z zakresuprawa rodzinnego) niż specjalizacja kandydata (sprawy z zakresu prawa karnego),

4
uzyskanie

    jednoznacznie negatywnej opinii zgromadzenia ogólnegoSędziów Apelacji Białostockiej z dnia 8 – 9.10.2018 r. (strona 25 protokołu) tj. jedynie 2 (dwóch) głosów ZA i aż 57 (pięćdziesiąt siedem) PRZECIW oraz 11 wstrzymujących się, podczas gdy jego kontrkandydaci – wieloletni sędziowie wydziałów rodzinnych sądów rejonowych, przy wzorcowych opiniach kwalifikacyjnych otrzymali odpowiednio głosy: SSRE. I. (1)66 ZA, 2 PRZECIW, 2 wstrzymujące się, SSRR. K.42 ZA i 3 PRZECIW, 24 wstrzymujące się, SSRW. S.43 ZA, 3 PRZECIW, 23 wstrzymujące się, SSRA. W.52 ZA, 3 PRZECIW, 14 wstrzymujących się,

5
mimo wspomnianej oceny kwalifikacyjnej i nikłego poparcia środowiska sędziowskiego wymieniony uchwałą KRS z dnia 22 stycznia 2019 r., nr 137/2019 został przedstawiony do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym wO.W podejmowaniu uchwały

    brał udział sędziaM. N.w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do jego wyłączenia ze względu na łączące ich bliskie relacje koleżeńskie (https://tvn24.pl/programy/olsztyn-sedzia-bez-doswiadczenia-na-sedziego-sadu-okregowego-ra909714-2287623, reportaż 6 minuta 58, 7 minuta 52 do 7 minuta 43),

6
SSOA. J.uzyskał wysoko sytuowane stanowisko w administracji sądowej, gdyż został powołany przez Ministra SprawiedliwościZ. Z.na wniosek prezesa Sądu Rejonowego wO.M. N.na stanowisko

    w-ce prezesa Sądu Rejonowego wO.(styczeń 2022 r.),

7
otrzymał od prezesa Sądu Okręgowego wO.M. L.nominacje na przewodniczącego VI Wydziału Cywilno Rodzinnego SO wO., mimo, że miał wyraźnie niższe kompetencje niż jego kontrkandydat - wieloletni przewodniczący tego Wydziału sędziaJ. K., osoba z kilkudziesięcioletnim stażem pracy w wydziałach rodzinnych sądu rejonowego a następnie okręgowego.

W świetle powyższych kryteriów ocenionych łącznie, nie ulega wątpliwości, iż wymieniony nie spełnia tzw. testu niezależności wskazanego w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I 4110 1/20, OSNKW nr 2/2020, poz. 7) a zatem wniosek o jego wyłączenie w trybie art.art. 49 kpcjest zasadny
SSO Rafał Jerka
1. odn.,
2. odpis doręczyć:
- pełn. stron
3. orzeczenie opublikować w portalu orzeczeń sądów powszechnych zgodnie z załączoną kartą.