Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 554/24
Data wyroku: 2024-05-20 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Anna Przybylska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: 145 a kpc

Sygn. akt VIII U 554/24

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 3.01.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.w związku ze skargą o wznowienie postępowania wniesioną przezB. Z.odmówił jej wznowienia postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, żeT.Konstytucyjny w wyroku z 15 listopada 2023 r. orzekł, że artykuł 17 ustawy zmieniającej związku z art. 25a ust. 2 pkt 2 i ust. 2a ustawy emerytalnej , w zakresie, w jakim pomija emerytury przyznane na wniosek zgłoszony przed 1 czerwca 2021 r., jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku zart. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 listopada 2023 r. został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 16 listopada 2023 r. i od tego dnia wszedł w życie.
ZUS podał, że zgodnie zart. 145a § 2 k.p.a.ubezpieczona mogła wnieść do organu rentowego skargę o wznowienie postępowania w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. do 16 grudnia 2023 r. Z uwagi na to, że 16 grudnia 2023 r. to sobota, a 17 grudnia 2023 r. to niedziela (dzień uznany ustawowo za wolny od pracy), zgodnie zart. 57 § 3 i 4 k.p.a.termin na zgłoszenie skargi o wznowienie postępowania upływał w dniu roboczym następującym po dniu wolnym od pracy, tj. 18 grudnia 2023 r.
Ponieważ skarga ubezpieczonej została wniesiona 20 grudnia 2023 roku, tj. po ustawowym terminie i nie zwróciła się ona z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie skargi o wznowienie postępowania – organ rentowy odmówił wznowienia postępowania.
(decyzja – k. 100-100 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Odwołanie od w/w decyzji wniosłaB. Z..
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenieart. 149 § 3 oraz 145a § 2 k.p.a.w zw. zart. 83b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychorazart. 58 § 1 i 2 k.p.a.w zw. zart. 9 k.p.a.poprzez odmowę wznowienia postępowania w sprawie z uwagi na przekroczenie terminu do wniesienia skargi w sytuacji gdy winna być pouczona o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W odwołaniu został zawarty także wniosek ubezpieczonej o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie.
(odwołanie – k. 3-4)
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podkreślił też, że uprawnienie do wznowienia postępowania w trybieart. 145a k.p.a.przysługuje wyłącznie emerytom, którzy wystąpili z wnioskiem o ponowne ustalenie wysokości świadczenia na podstawie ustawy zmieniającej z dnia 24.06.2021 r. i otrzymali decyzję odmawiającą ponownego ustalenia wysokości świadczenia na podstawie art. 17 tej ustawy. Wnioskodawczyni nie złożyła takiego wniosku. Wobec tego w przypadku wnioskodawczyni nie istniałaby podstawa do wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a).
(odpowiedź na odwołanie – k. 15-15 verte)
Postanowieniem z dnia 23.02.2024 roku sąd ustanowił dla wnioskodawczyni pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego.
(postanowienie –k. 19)
Działający w imieniu ubezpieczonej profesjonalny pełnomocnik w piśmie procesowym z dnia 3.04.2024 r. poparł zaprezentowane przez nią w odwołaniu stanowisko i wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji ZUS z dnia 3.01.2024 r. oraz zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu według nom przepisanych, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości, ani w części.
W uzasadnieniu wskazano, że ubezpieczona powzięła informacje o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania i w celu jego skutecznego złożenia udała się do organu rentowego. Wizyta w organie rentowym miała miejsce w dniu 20 grudnia 2023 roku, a więc po upływie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie w jej sprawie.
Z treści pisma wynikało, że w trakcie wizyty i wypełniania przez ubezpieczoną przygotowanego przez organ wniosku o wznowienia postępowania żaden z pracowników organu nie poinformował jej, ani o fakcie upływu terminu do wniesienia wypełnianego wniosku a co istotniejsze o możliwości złożenia jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia takiego wniosku. Organ pozostał bierny. Jak wskazał pełnomocnik odwołującej, wobec powyższego organ nie wypełnił ciążącego na nim z urzędu obowiązku wskazania ubezpieczonej, iż zasadnym i koniecznym było wraz z wnioskiem o wznowienia złożyć wniosek o przywrócenie terminu.
(pismo –k. 28-29 verte)
Na rozprawie w dniu 23.04.2024 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie, wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając że koszty te nie zostały pokryte, ani w całości ani w części. Natomiast pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.
(końcowe stanowiska stron – rozprawa z dnia 23.04.2024 r. e-protokół (...):07;41-00:09:14 – płyta CD – k. 35)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
B. Z.urodziła się w dniu (...)
(okoliczność bezsporna)
W dniu 15 listopada 2023 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt P 7/22) po rozpoznaniu, z udziałem(...), pytania prawnego Sądu Okręgowego w Elblągu orzekł, że art. 17 ustawy z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw związku zart. 25a ust. 2 pkt 2 i ust. 2a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych- w zakresie, w jakim pomija emerytury przyznane na wniosek zgłoszony przed 1 czerwca 2021 r., jest niezgodny zart. 32 ust. 1w związku zart. 67 ust. 1 Konstytucji RPWyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w dniu 16 listopada 2023 r. i od tego dnia wszedł w życie.
(okoliczność bezsporna)
Wnioskodawczyni nie występowała z wnioskiem o ponowne ustalenie wysokości świadczenia na podstawie art. 17 ustawy zmieniającej z dnia 24.06.2021 r. oraz nie otrzymała decyzji odmownej, w związku z takim wnioskiem.
(okoliczność bezsporna)
W dniu 20.12.2023 r. wnioskodawczyni złożyła do ZUS wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno – rentowego zgodnie z zasadami określonymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 roku wydanego w sprawie o sygn. akt P 7/22.
(wniosek - k. 98-99 załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania upływał zgodnie zart. 145a § 2 k.p.a.w dniu 18.12.2023 r.
(okoliczność bezsporna)
W dniu 3.01.2024 r. ZUS wydał zaskarżoną decyzję. Organ rentowy stał na stanowisku, że skoro skarga ubezpieczonej o wznowienie postępowania została wniesiona 20 grudnia 2023 roku, tj. po ustawowym terminie i nie zwróciła się ona z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie skargi o wznowienie postępowania, to zasadnym było odmówienie jej wznowienia postępowania.
(decyzja – k. 100-100 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Wnioskodawczyni jest osobą schorowaną. Wnioskodawczyni nie wiedziała, nie słyszała o tym, że skargę o wznowienie postępowania w związku z zapadłym wyrokiem TK z dnia 15.11.2023 r. winna złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Skarżąca nie ma w domu radia, ani telewizji. Rzadko opuszcza swoje miejsce zamieszkania.
W dniu 29.01.2024 r. wnioskodawczyni wniosła o przywrócenie terminu na złożenie skargi o wznowienie postępowania.
(wniosek – k. 101 załączonych do sprawy akt organu rentowego, zeznania wnioskodawczyni złożone na rozprawie w dniu 23.04.2024 r. e-protokół (...):06:34-00:07:34 w związku z 00:02:22-00:06:33 – płyta CD – k. 35 )
Decyzją z dnia 6.02.2024 r. organ rentowy w związku ze złożonym przez ubezpieczoną wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania z 29.01.2024 r., na podstawieart. 59 § 1 k.p.a.w zw. z art. 83b ust 1 ustawy systemowej odmówił jej przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Jednocześnie organ rentowy podkreślił, że wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła we wniosku, że uchybienie powyższemu terminowi nastąpiło bez jej winy, wobec czego odmówiono jego przywrócenia.
(decyzja – k. 102-102 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego, zeznania wnioskodawczyni złożone na rozprawie w dniu 23.04.2024 r. e-protokół (...):06:34-00:07:34 w związku z 00:02:22-00:06:33 – płyta CD – k. 35)
Ubezpieczona nie złożyła odwołania od decyzji ZUS z dnia 6.02.2024 r. Decyzja jest prawomocna.
(okoliczność bezsporna, a ponadto zeznania wnioskodawczyni złożone na rozprawie w dniu 23.04.2024 r. e-protokół (...):06:34-00:07:34 w związku z 00:02:22-00:06:33 – płyta CD – k. 35)
Powyższy stan faktyczny, który nie był sporny między stronami, Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego, których wiarygodność nie budziła wątpliwości, a także na podstawie zeznań wnioskodawczyni.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie podlegało oddaleniu.
Spór w przedmiotowej sprawie koncentrował się wokół tego, czy ZUS zasadnie odmówił wnioskodawczyni wznowienia postępowania w sprawie w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 15.11.2023 r., sygn. akt P 7/22.
Zgodnie zart. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego(dalej jako „k.p.a.”) można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
Art. 145a § 2 k.p.a.wskazuje, że w sytuacji określonej wart. 145a § 1 k.p.a.skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
To oznacza, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt P 7/22 został opublikowany w Dzienniku Ustaw w dniu 16 listopada 2023 r., to miesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego przed ZUS winien upłynąć w dniu 16 grudnia 2023 r. jednakże biorąc pod uwagę, że 16 grudnia 2023 r. przypadał w sobotę, to termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania upływał zgodnie zart. 145a § 2 k.p.a.w dniu 18.12.2023 r.,będącym pierwszym dniem roboczym po 16 grudnia 2023 r. przypadającym w sobotę. Podzielić należy zatem stanowisko organu rentowego, że zgodnie zart. 57 § 4 k.p.a.termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upływał w dniu roboczym następującym po dniu tj. sobota, a więc 18 grudnia 2023 r. (poniedziałek). Odwołująca natomiast wniosła skargę o wznowienie postępowania dopiero w dniu 20.12.2023 r., a więc z przekroczeniem terminu przewidzianego na jej złożenie.
Wymieniony termin jest terminem o charakterze procesowym, wobec czego ma do niego zastosowanie instytucja przywrócenia terminu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wG.z dnia 24 listopada 2010r., sygn. akt II SA/Go 710/10, LEX 753130). W przepisachKodeksu postępowania administracyjnegojest ona uregulowana wart. 58 § 1 i 2, który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
W dniu 29.01.2024 r. wnioskodawczyni złożyła w ZUS wniosek o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowej skargi, bez podania przyczyny, zatem organ rentowy uznał, że odwołująca nie uprawdopodobniła braku winy w niezachowaniu terminu. W wyniku powyższego decyzją z dnia 6.02.2024 r. organ rentowy w związku ze złożonym przez ubezpieczoną wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania z 29.01.2024 r., na podstawieart. 59 § 1 k.p.a.w zw. z art. 83b ust 1 ustawy systemowej odmówił jej przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu w rozumieniuart. 58 § 1 k.p.a.wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Można więc termin przywrócić, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie podkreśla się także, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, a contrario zatem, przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2019r., I OSK 401/18). W kontekście powyższego sama okoliczność braku wiedzy o wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny co do zasady nie może zostać uznana za przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu, ponieważ orzeczenia Trybunału, jako akty powszechnie obowiązujące, podlegają niezwłocznemu i obowiązkowemu ogłoszeniu w dzienniku urzędowym. Publikacja w dzienniku urzędowym stanowi główną i nadrzędną formę ogłoszenia aktów normatywnych i orzeczeń, a przez to również ich upublicznienia, w celu stworzenie możliwości zapoznania się z treścią danego aktu lub orzeczenia przez ogół społeczeństwa. Tym samym publikacja orzeczenia w dzienniku urzędowym stwarza domniemanie powszechnej znajomości prawa. Nie wyklucza to potencjalnych sytuacji, kiedy strona z przyczyn obiektywnych nie miała możliwości uzyskania wiedzy co do faktu wydania i wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ( zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 4057/14 i z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1144/15).
Odwołując się od decyzji z dnia 3.01.2024 r. dot. odmowy ZUS-u w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie w związku z zapadłym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.11.2023 r., wnioskodawczyni wskazywała na okoliczności, które w jej ocenie miały uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi o wznowienie. Stanowisko odwołującej koncentrowało się przede wszystkim na stwierdzeniu, że jest osobą schorowaną- rzadko opuszcza swoje mieszkanie, nie ma radia, ani telewizji, za pośrednictwem których mogłaby się dowiedzieć o zapadłym wyroku TK . Wnioskodawczyni wskazywała, że nie wiedziała, nie słyszała o tym, że skargę o wznowienie postępowania w związku z zapadłym wyrokiem TK z dnia 15.11.2023 r. winna złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Tutejszy Sąd nie neguje złożonych w powyższym kształcie zeznań odwołującej, pragnie jednak zauważyć, że postępowanie sądowe w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych wszczynane jest w rezultacie odwołania wniesionego przez ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ma więc ono charakter odwoławczy. Jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Jest zatem postępowaniem kontrolnym. Badanie owej legalności decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. Mówiąc inaczej - postępowanie dowodowe przed sądem jest postępowaniem sprawdzającym, weryfikującym ustalenia dokonane przez organ rentowy (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 20 maja 2004 r., II UK 395/03, OSNAPiUS rok 2005, Nr 3, poz. 43.). Postępowanie sądowe jest bowiem wtórne wobec postępowania administracyjnego, a kontrola sądu winna korespondować z zakresem rozstrzygnięcia dokonanego w decyzji administracyjnej.
Na organie administracji publicznej nie ciąży obowiązek poinformowania strony, po stwierdzeniu, że wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o podstawę zart. 145a § 1 KPAzostał złożony po upływie terminu jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, że przysługuje jej prawo do złożenia prośby o przywrócenie terminu (zob. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. I OSK 168/09,L.).
Poza sporem jest, iż skarżąca wnosząc odwołanie od decyzji z dnia 3.01.2024 wszczęła niniejsze postępowanie sądowe. Niemniej jednak nie sprawia to, iż przedmiotem analizy Sądu może być ocena i zasadność także wydanej względem jej osoby decyzji z dnia 6.02.2024 r.- odmawiającej przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania (której wnioskodawczyni nie zaskarżyła), a do której nawiązywał pełnomocnik wnioskodawczyni w swym piśmie procesowym z dnia 3.04.2024 r. Innymi słowy w tym postępowaniu wnioskodawczyni nie mogła skutecznie podnosić argumentów mających uprawdopodobnić brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, ponieważ odnosiły się one oceny prawidłowości decyzji z dnia 6.02.2024 r., która nie jest jednak w sporze. Argumentacja wnioskodawczyni, która koncentrowała się na wyjaśnieniu z jakich przyczyn uchybiła terminowi do wniesienia skargi o wznowienie postepowania nie miała zatem znaczenia w niniejszej sprawie, a nawet gdyby uznać przeciwnie, to zdaniem sądu powoływane przez odwołującą okoliczności nie mogły stanowić potwierdzenia czy uprawdopodobnienia, że do uchybienia terminowi doszło bez jej winy. Co do stanu zdrowia wnioskodawczyni, to w żadnym stopniu wnioskodawczyni nie wykazała, że posiadane przez nią jednostki chorobowe, w okresie na złożenie skargi wyłączały ją z codziennych spraw życiowych. Natomiast brak wiedzy o konieczności złożenia skargi w terminie miesiąca od ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, bez zaistnienia jakichkolwiek obiektywnych przeszkód czy okoliczności w uchybieniu terminu do wniesienia tej skargi, należało uznać za niedbalstwo strony, niedające podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.
Na marginesie Sąd Okręgowy zważył, że wskazywany powyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 roku wydany w sprawie o sygn. akt P 7/22, ma charakter tzw. wyroku zakresowego, a skutkiem tego typu wyroku jest częściowa utrata mocy obowiązującej przepisu, polegająca na wyłączeniu możliwości jego stosowania w zakresie oznaczonym w wyroku. Utrata mocy obowiązującej, jako skutek orzeczenia negatoryjnego, nie dotyka całego przepisu, który nadal pozostaje elementem ustawy (zob. np. wyr. TK z 18.12.2008 r., K 19/07, OTK-A 2008, Nr 10, poz. 182).
W uzasadnieniu wskazanego rozstrzygnięcia Trybunał stwierdził, że nie sam mechanizm waloryzacji kwartalnej tzw. emerytur czerwcowych jest nieodpowiedni, lecz zbyt wąskie ujęcie art. 17 ustawy nowelizującej z 2021 r. Przepis ten rozstrzyga, że nowe – wprowadzone ustawą nowelizującą z 2021 r. – zasady waloryzacji składek w przypadku ustalania wysokości emerytury w czerwcu mają zastosowanie nie tylko na przyszłość, lecz także do sytuacji sprzed wejścia w życie ustawy, przy czym tylko do niektórych z nich, a mianowicie do emerytur przyznanych na wniosek zgłoszony po 31 maja 2021 r. lub przyznanych na podstawie art. 24a u.e.r. FUS osobom, które wiek emerytalny ukończyły po 31 maja 2021 r. Tymczasem, takiej samej sytuacji, jak emeryci, którzy zgłosili wniosek w czerwcu 2021 r. lub którym, w tym miesiącu, przyznano emeryturę z urzędu, są także osoby, które wystąpiły z wnioskiem lub którym przyznano emeryturę z urzędu, w czerwcu, w latach poprzednich (Rzecznik wskazuje na lata 2009-2019). To podobieństwo sytuacji powoduje, że nowy mechanizm waloryzacji kwartalnej „emerytur czerwcowych” powinien mieć szersze, niż przyjęto, zastosowanie do sytuacji (zdarzeń) przeszłych.
W obrębie wyróżnionej wyżej grupy podmiotów – wskutek postanowienia wyrażonego w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej z 2021 r. – doszło do zróżnicowania: część osób uzyskała możliwość przeliczenia wcześniej przyznanej emerytury z uwzględnieniem nowego korzystniejszego sposobu waloryzacji kwartalnej, natomiast części osób takiej możliwości od-mówiono.
Zdaniem Trybunału oceniane rozwiązanie nie ma charakteru relewantnego, ponieważ nie pozostaje w bezpośrednim związku z deklarowanym celem jego wprowadzenia, którym były naprawa wcześniej obowiązującego stanu prawnego i przyjęcie jednolitych zasad waloryzacji składek także dla osób, które występują z wnioskiem o emeryturę w czerwcu, w szczególności wobec osób, które z takim wnioskiem wystąpiły również przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2021 r.
Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (nie tylko co do emerytur przyznanych na wniosek zgłoszony po 31.05.2021 r.) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy nowelizującej i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do określonego mechanizmu waloryzacji .
Treść tego wyroku przede wszystkim jest skierowana do ustawodawcy, którego obowiązkiem jest znowelizowanie przepisu, którego treść Trybunał Konstytucyjny uznał za niepełną (art. 17 ustawy z dnia 24.06.2021 o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Sam wyrok nie spowodował żadnej zmiany normatywnej, a jedynie spowodował nałożenie na ustawodawcę obowiązku uzupełnienia wskazanej luki prawnej. W szczególności z wyroku nie wynika, iż mechanizm waloryzacji przewidziany w art. 17 może być wprost zastosowany do emerytur przyznanych na wniosek zgłoszony przed 1.06.2021 r.
W konsekwencji powszechnie obowiązujący i ostateczny wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 roku (art. 190 Konstytucji) nie dotyczy odwołującej się, bo ta nie wystąpiła z wnioskiem o ponowne ustalenie wysokości świadczenia na podstawie art. 17 ustawy zmieniającej z dnia 24.06.2021 r. oraz nie otrzymała decyzji odmownej i w efekcie rzeczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego z uwagi na jego charakter nie może stać się podstawą wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją na podstawieart. 145 i nast. k.p.a.Z powyższych względów w przypadku wnioskodawczyni nie istniałaby zatem podstawa do wznowienia postępowania.
Przepisy te służą wzruszeniu decyzji wydanej m.in w oparciu o akt normatywny uznany orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego za niezgodny zKonstytucją, a zatem do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji i ponownego, merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednakże możliwość wznowienia postępowania istnieje tylko w takim zakresie, w jakim Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności danego przepisu zKonstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Organ administracji publicznej, czy sąd wydając postanowienie o wznowieniu postępowania, a w konsekwencji decyzję lub wyrok, jest związany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Nie można w takiej sytuacji przez analogię zastosować instytucji wznowienia w innej chociażby podobnej sytuacji por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 stycznia 2020 r., III AUa 890/19, Legalis Numer 2327829/.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy w Łodzi na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie wnioskodawczyni, uznając je za niezasadne.
O kosztach pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu orzeczono na podstawie z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U.2023.0.2437) uwzględniając zwrot stawki podatku VAT (§ 4 ust.3). Przy tym wysokość kosztów ustalono mając na uwadze treść wyroku TK z 23.04.2020 SK 66/19 Dz. U. z 2020 r. poz 769, wyroku TK z 19.04.2023 SK 85/22 Dz.U. 2023, poz. 796 oraz postanowienia SN z 7.01.2021 I CSK 598/20.