Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1624/22
Data wyroku: 2023-03-31 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Sędzia SO Barbara Kempa
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13.10.1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych
Teza: niemal jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest w aspekcie ubezpieczeniowym traktowany jako  osoba prowadząca działalność gospodarczą

Sygn. akt VIII U 1624/22

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 22 stycznia 2021 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.stwierdził, żeJ. S.jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą będąca wspólnikiem jednoosobowejspółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...). zo.o..
1.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, tj. ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym oraz ubezpieczeniu wypadkowemu od dnia 2.09.2019 r.
2. Miesięczne podstawy wymiaru składek z tego tytułu wynoszą:

Okres

(...)
emerytalne

Ubezpieczenie

Ubezpieczenie

(rrrr/mm)

i rentowe

wypadkowe

zdrowotne

2019-09

2 763,70

2 763,70

3 803,56

2019-10

2 859,00

2 859,00

3 803,56

2019-11

2 859,00

2 859,00

3 803,56

2019-12

2 859,00

2 859,00

3 803,56

2020-01

3 136,20

3 136,20

4 026,01

2020-02

3 136,20

3 136,20

4 026,01

2020-03

3 136,20

3 136,20

4 026,01

2020-04

3 136,20

3 136,20

4 026,01

2020-05

3 136,20

3 136,20

4 026,01

2020-06

3 136,20

3 136,20

4 026,01

2020-07

3 136,20

3 136,20

4 026,01

2020-08

3 136,20

3 136,20

4 026,01

2020-09

3 136,20

3 136,20

4 026,01

2020-10

3 136,20

3 136,20

4 026,01

2020-11

3 136,20

3 136,20

4 026,01

2020-12

3 136,20

3 136,20

4 026,01

2021-01

3 155,40

3 155,40

4 242,38

2021-02

3 155,40

3 155,40

4 242,38

2021-03

3 155,40

3 155,40

4 242,38

2021-04

3 155,40

3 155,40

4 242,38

2021-05

3 155,40

3 155,40

4 242,38

2021-06

3 155,40

3 155,40

4 242,38

2021-07

3 155,40

3 155,40

4 242,38

2021-08

3 155,40

3 155,40

4 242,38

2021-09

3 155,40

3 155,40

4 242,38

2021-10

3 155,40

4 242,38

4 242,38

2021-11

3 155,40

3 155,40

4 242,38

2021-12

3 155,40

3 155,40

4 242,38

2021-12

3 155,40

3 155,40

4 242,38

2022-01

3 553,20

3 553,20

6 221,04

2022-02

3 553,20

3 553,20

6 221,04

2022-03

3 553,20

3 553,20

6 221,04

2022-04

3 553,20

3 553,20

6 221,04

2022-05

3 553,20

3 553,20

6 221,04

Oraz podstawa wymiaru składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy wynosi:

Okres (rrrr/mm)

Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy

2019-09

2 763,70

2019-10

2 859,00

2019- 11

2 859,00

2019- 12

2 859,00

2020- 01

3 136,20

2020 - 02

3 136,20

2020 - 03

3 136,20

2020 - 04

3 136,20

2020 - 05

3 136,20

2020 - 06

3 136,20

2020 - 07

3 136,20

2020 - 08

3 136,20

2020 - 09

3 136,20

2020 - 10

3 136,20

2020 - 11

3 136,20

2020 - 12

3 136,20

2021 -01

3 155,40

2021 - 02

3 155,40

2021 -03

3 155,40

2021 -04

3 155,40

2021 -05

3 155,40

2021 -06

3 155,40

2021 -07

3 155,40

2021 -08

3 155,40

2021 -09

3 155,40

2021 - 10

3 155,40

2021 - 11

3 155,40

2021 - 12

3 155,40

2022 -01

3 553,20

2022 - 02

3 553,20

2022 - 03

3 553,20

2022 - 04

3 553,20

2022 - 05

3 553,20

W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że w sytuacji posiadania przez jednego wspólnika większości udziałów- 97,5 % na 100%, a przez drugiego 2,5% z tych udziałów (wspólnik iluzoryczny), z perspektywy norm prawa ubezpieczeń społecznych tego rodzaju spółkę należy traktować jak spółkę jednoosobową. Stanowisko to potwierdza wyrok SN z 3.08.2011 sygn akt I UK 8/ 11.
W związku z powyższym pomimo posiadania 97,5% udziałów współce (...). zo.o.J. S.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym : emerytalnemu rentowym i wypadkowemu w spornym okresie jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a wysokość składek z tego tytułu oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy została określona w sentencji decyzji.
/ decyzja k. 12-15 akt ZUS/
Odwołanie od w/w decyzji wniósłJ. S.reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. naruszenie przepisuart. 4 § 1 pkt 3 kodeksu spółek handlowychpoprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że(...) sp. z o.o.jest spółką jednoosobową;
2. naruszenie przepisuart. 8 ust. 6 pkt 4) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, żeJ. S.podlega ubezpieczeniom jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, jako że jest niemal jedynym wspólnikiem(...) sp. z o.o.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji; zasądzenie od organu na rzecz odwołującego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych;
/ odwołanie k. 3-6/
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zakażonej decyzji.
/ odpowiedź na odwołanie k. 9-13/
Na rozprawie w dniu 23.01.2023 r. organ rentowy wniósł dodatkowo o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
/ stanowisko procesowe organu rentowego protokół z rozprawy z dnia 23.01.2023 r. 00:02:42 -00:03:29/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W okresie od 3 czerwca 2015 r. do 1 września 2019 r.J. S.prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą podFirmą (...)w zakresie sprzedaż hurtowa paliw i produktów pochodnych. Z dniem 2 września 2019 r.J. S.zgłosił w organie ewidencyjnym likwidację działalności gospodarczej.
/ bezsporne wypis z(...)k. 45-46/
Jednocześnie od 2 września 2019 r.,J. S.założył jednoosobową spółkę kapitałową(...)J. S.SP ZO.O. posiadając w niej od 2 września 2019 r. do 16 października 2019 r. 100 % udziałów, natomiast od 17 października 2019 r. 768 udziałów o wartości 76 800 zł z 788 udziałów o wartości 78 800 czyli 97,5 %. udziałów. Przedmiotem prowadzonej działalności w(...) spółki (...).O. jest także sprzedaż hurtowa paliw i produktów pochodnych.
J. S.wfirmie (...). zo.o. pełni funkcję Prezesa Zarządu. W ramach tej funkcji uprawniony jest do samodzielnego składania oświadczeń woli w imieniu spółki.
/ odpis z KRS k 1- 3 akt ZUS oraz k. 24 -27, 41-44/
Od 17 października 2019 r. 20 udziałów w ww. spółce posiada inna spółka:(...)sp. zo.o. Wskazana spółka została wpisana do KRS 5.06.2019 r. Wspólnikami w spółce są:J. S.posiadający 95 udziałów o łącznej wartości 4750,00 zł na łączną wartość kapitału zakładowego 5000 zł orazD. W.posiadający 5 udziałów. Prezesem zarządu(...)sp. zo.o. uprawnionym do składania oświadczeń woli samodzielnie jestJ. S.. Przedmiotem działalności spółki według wpisu do KRS jest pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania , działalność holdingów finansowych, pozostała finansowa działalność usługowa gdzie indziej nie sklasyfikowana.
/ bezsporne, odpis z KRS k. 88-92/
(...)J. S.Sp. zo.o. zatrudnia pracowników w oparciu o umowy o pracę.J. S.podpisywał zwierane z nimi umowy.
/bezsporne zestawienie k. 51/
Z tytułu prowadzonej działalności przez(...)J. S.SP ZO.O.:
- za rok 2019, strata bilansowa na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego wyniosła 6577,16 zł a strata podatkowa 10.372,66 zł
- za rok 2020, zysk bilansowy na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego wyniósł 32,877,08 a strata podatkowa 42.318,87 zł
- za rok 2021 r. ,zysk bilansowy na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego wyniósł 18.013,25 a zysk podatkowy 23.060,84 zł
/ sprawozdania finansowe k. 52-63/
Protokoły ze Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników(...)J. S.SP ZO.O., za lata 2020-2022, podpisywałJ. S.i protokolant. Na zwyczajnych Zgromadzeniach,J. S.występował jako posiadający 768 udziałów co dawało prawo do 768 głosów i, jako prezes zarządu(...) sp. z o.o., dysponującej 20 udziałami ,co dawało prawo do 20 głosów. Na protokołach ze zgromadzeń,J. S.podpisywał się, w imieniu własnym i w imieniu(...) sp. z o.o.
/ protokoły ze zwyczajnych Zgromadzeń Wspólników(...)J. S.SP ZO.O. za lata 2020 -2022 r. k. 68- 75/
Również, Protokoły ze Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników(...).O. za lata 2020-2022 podpisywałJ. S.i protokolant, z tym, że na zwyczajnych ZgromadzeniachJ. S.występował jako posiadający 95 udziałów co dawało prawo do 95 głosów, natomiastD. W.dysponował 5 udziałami 5 głosami.
/ protokoły ze zwyczajnych Zgromadzeń Wspólników(...)sp zo.o. za lata 2020 -2022 r. k. 76-83/
Powyższy stan faktyczny, niesporny między stronami, Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dowodów w postaci dokumentów załączonych do akt sprawy. WnioskodawcaJ. S., po złożeniu informacyjnych wyjaśnień, prawidłowo wezwany do osobistego stawiennictwa na rozprawie w dniu 23.01.2023 r., nie stawił się na termin i nie złożył zeznań je potwierdzających. Niemniej jednak, okoliczności podniesione w ramach informacyjnych wyjaśnień nie były przez organ rentowy kwestionowane – Sąd uznał, zatem, fakty w nich wskazane, za niesporne. Korespondowały one zresztą z pozostałym , zgromadzonym w sprawie, materiałem dowodowym.
Podkreślić należy, że strony z ustalonego w zakresie koniecznym dla rozstrzygnięcia sprawy, stanu faktycznego, wywodziły odmienne skutki prawne, ta zaś kwestia należy do oceny prawnej zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego Sąd dokona poniżej w ramach rozważań prawnych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myślart. 6 ust. 1 pkt 5ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U. z 2022 r. poz. 1009 t.j. ) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniemart. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 12 ust. 1 ustawy).
Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się też wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej (art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Podkreślenia wymaga, iż ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, podlegają wyłącznie osoby fizyczne (w tym wspólnicy spółek osobowych i wyjątkowo jedyny wspólnik jednoosobowej sp. z o.o.). Osoby prawne (np. sp. z o.o., czy akcyjna) nie podlegają omawianym ubezpieczeniom – mogą występować jednak w roli płatnika. Z kolei wspólnicy spółek z o.o. (poza jednoosobową), czy akcyjnych podlegają ubezpieczeniom społecznym nie z tytułu bycia wspólnikiem (samo bycie wspólnikiem nie stanowi tytułu ubezpieczeniowego, chyba że jest to jednoosobowa sp. z o.o.), a z innych tytułów (umowy o pracę, umowy zlecenia itd.).
Okres podlegania obowiązkowi ubezpieczeń, określa przepis art. 13 pkt. 4 ustawy systemowej, zgodnie z którym osoby prowadzące pozarolniczą działalność obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone czy to pierwotnie na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej następnie zaś na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.
Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 10, z zastrzeżeniem ust. 2, należy do tych osób (art. 36 ust. 1, ust. 3, ust. 4 powołanej ustawy).
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowaw art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a,stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.( art. 18 ust. 8)
Jednocześnie zgodniezart. 18 ust. 9 ustawyo systemie ubezpieczeń społecznychza miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi lub ich ustanie i jeżeli trwały one tylko przez część miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu.
Natomiast podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe w/w osób, w myśl art. 20 ust. 1 wskazanej ustawy, stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenie rentowe, z zastrzeżeniem ust.2.
Na podstawie, zaś,art. 66 ust. 1 pkt. 1custawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 roku(Dz.U. z 2022 r. poz. 2561 t.j.) osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Przy tym na podstawie art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, użyte w ustawie o świadczeniach określenie osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. W konsekwencji, art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach wyraźnie odsyła do ustawy systemowej w zakresie pojęcia osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, które precyzuje – jako przepis szczególny – art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. Przepis art. 8 ust. 6 ustawy systemowej definiuje osobę prowadzącą pozarolniczą działalność w zakresie zarówno ubezpieczeń społecznych, jak i ubezpieczenia zdrowotnego, co wyraźnie wynika z jego treści. Jako dwie odrębne podstawy uznania danej osoby za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: w pkt 1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych oraz w pkt 4) m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
W konsekwencji wspólnicy spółki jawnej a także komandytowej, partnerskiej i wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stosownie do treściart. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które prowadzą działalność pozarolniczą.
Zgodnie zart. 81 ust. 2 w/w ustawy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 1 litera "c" stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego włącznie z wypłatami z zysku, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 01 stycznia do 31 grudnia danego roku i jest miesięczna i niepodzielna. Powołany przepis stosuje się do składek należnych za okres od dnia 1 marca 2009 r.
Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest miesięczna i niepodzielna, oraz zgodnie z art. 69 ust 1 ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
W myślart. 104 ust. 1 i art. 107 ust. 1ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracyobowiązkowe składki na Fundusz Pracy, ustalone od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia, o którym mowa wart. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wynoszących w przeliczeniu na okres miesiąca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę opłacają osoby prowadzące pozarolniczą działalność za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne.
Zgodniez art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. i 2 ustawyo Funduszu Solidarnościowym do obowiązkowych składek na Fundusz stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące obowiązkowych składek na Fundusz Pracy. Składki na Fundusz płatnik składek oblicza się łącznie ze składkami na Fundusz Pracy w wysokości sumy stóp procentowych tych składek wykazuje w deklaracji rozliczeniowej w łącznej kwocie.
Zgodnie zart. 82 ust. 3 i 4 w/wustawy jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednej spółki w ramach tego samego rodzaju działalności, o której mowa w ust. 5 pkt 1-5, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest odrębnie od każdej prowadzonej spółki.
Jak stanowiart. 87 ust.1 w/wustawy osoby i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 80 ust. 2, art. 84, art. 85 i art. 86, są obowiązane, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób i jednostek nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym – w terminie do 15. dnia następnego miesiąca.
Kwestia sporna w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do ustalenia czy wnioskodawcaJ. S.podlega jako wspólnik jednoosobowejspółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...).O. obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, tj. ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 2.09.2019 roku, a tym samym czy winien rozliczyć należne mu składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne Fundusz Pracy Fundusz Solidarnościowy, od podstaw wymiaru wskazanych w treści zaskarżonej decyzji. Organ rentowy stał na stanowisku, że w ujęciu art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się również wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, zaś na gruncie niniejszej sprawy w kontekście posiadania przez odwołującego 987,5% udziałów(...)J. S.SP ZO.O.J. S.winien być traktowany jak ww. Organ rentowy wskazywał, iż w zasadzie wnioskodawca był wspólnikiem jednoosobowym, gdyż udział(...)sp. zo.o. – 2,5 % w spółce faktycznie bowiem miał charakter iluzoryczny.
Skarżący stał natomiast na stanowisku, iż legalną definicję spółki jednoosobowej zawieraart. 4 § 1 pkt 3 KSH.Natomiast spółka z udziałem własnościowym, większościowym 97,5 % ze 100 % udziałów, nie jest, w rozumieniu przytoczonego przepisu, spółką jednoosobową. Tym bardziej, że przepisyustawy o systemie ubezpieczeń społecznychczyustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznychnie zawierają owej definicji. Przytoczone ustawy nie zawierają także określenia jakim jest wspólnik iluzoryczny.
Z takim stanowiskiem, w ocenie Sądu Okręgowego, nie sposób się jednak zgodzić.
Na wstępie zauważyć należy iż, obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 11 września 2013 roku, sygn. akt II UK 36/13, Legalis nr 830688; z dnia 3 sierpnia 2011 roku, sygn. akt I UK 8/11, Legalis nr 458996; z dnia 9 czerwca 2010 roku, sygn. akt II UK 33/10, Legalis nr 317011; z dnia 12 lipca 2017 roku, sygn. akt II UK 295/16, Legalis nr 1668835). W powołanych orzeczeniach Sąd Najwyższy wskazywał, że jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej. Sąd Najwyższy podkreślił, że z treści tego przepisu wynika, iż samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.
Co do posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, Sąd Okręgowy pragnie zauważyć, iż decyduje o niej ,nie tyle fakt posiadania 100 % udziałów, lecz fakt rzeczywistego podejmowania istotnych decyzji w praktyce jednoosobowo. Przy tym kwestia związana z posiadaniem określonej proporcji udziałów w spółce, która de fato powyższe zapewnia, była już wielokrotnie rozważana przez Sąd Najwyższy. Sąd ten nie sprecyzował pojęcia „niemal jedyny udziałowiec” lub „udziałowiec iluzoryczny”, co nasuwa pytanie, przy jakim stosunku udziałów w kapitale spółki, dominujący wspólnik staje się wspólnikiem nieomal jedynym (zobacz wyrok i uzasadnienie SN z dnia 7.03.2018 I UK 575/16).
Pomimo występowania w spółce dwóch wspólników , to zgodnie z interpretacją, dokonaną przezSąd Najwyższy w 3 sierpnia 2011 r. ((...)8/11)w jednakowy sposób oceniana winna być sytuacja jedynego, jak i „niemal jedynego” wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jeśli udział jednego ze wspólników wynosi 99/100, a drugiego 1/100 to udział tego drugiego jest udziałem iluzorycznym. Wspólnik, który posiada 99/100 udziałów jest de facto jedynym wspólnikiem spółki. Wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. podlega ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, bo jego status właścicielski powoduje, że nie może skutecznie zawrzeć ze sobą ani umowy o pracę ani innej umowy o odpłatne zarządzanie majątkiem spółki, gdyż nie zachodzi przesłanka odpłatności pracy.
Jednocześnie uwzględniając zasadę powszechności ubezpieczeń społecznych należy przyjąć, że wspólnik dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który posiada część udziałów zapewniającą mu prawo do samodzielnego decydowania o wynikach zgromadzenia wspólników i niemal wyłączne prawo do zysku oraz który - wskutek pełnienia funkcji jednoosobowego zarządu - ma nieskrępowaną możliwość samodzielnego decydowania o bieżącej działalności spółki, podlega ubezpieczeniom społecznym, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 8 ust. 6 pkt 4w zw. zart. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.)./III AUa 2127/20 - wyrok SA Łódź z dnia 05-10-2021, wyrok SN z dnia 5 marca 2020
III UK 36/19, Legalis nr 2572820/
Oś sporu w niniejszym postępowaniu dotyczy tego, czy zasadnie status jedynego wspólnika spółki z o.o. przypisano, skoro posiadał on w okresie objętym zaskarżoną decyzją od 17.10.2019 r. 97,5 % udziałów w spółce. Podkreślić przy tym należy iż sam stosunek udziałów wspólników w spółce oraz fakt pełnienia przez ubezpieczonego funkcji prezesa zarządu spółki jest na gruncie rozpatrywanej sprawy bezsporny. Niekwestionowanym też jest iż do reprezentowania spółki uprawniony jest samodzielnie każdy z członków zarządu. Bezspornym jest również, żeJ. S.jest udziałowcem większościowym drugiego wspólnika(...)sp. zo.o. posiada także u w tym podmiocie większościowy pakiet udziałów 95 ze 100 i także w tej spółce jako prezes zarządu uprawniony jest do składania oświadczeń woli samodzielnie.
W ocenie Sądu Okręgowego uznać należy, że okoliczności ustalone w toku postępowania uzasadniają uznanie, żeJ. S.w analizowanym okresie winien być traktowany jako jedyny wspólnik spółki w rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej. Dysproporcja w ilości posiadanych udziałów przez wspólników spółki, w okolicznościach w których zarząd jest jednoosobowy a do reprezentowania spółki uprawniony jest samodzielnie każdy z członków zarządu świadczy o tym, że wpływ drugiego wspólnika na sprawy spółki w istocie uznać należy za iluzoryczny lub symboliczny. Nie należy też tracić z pola widzenia iż sposób działania drugiego wspólnika tj.(...)sp. zo.o. był uzależniony faktycznie także od woliJ. S.. Ten bowiem jest także wspólnikiem większościowym tego podmiotu -posiada tam 95 udziałów ze 100 -sprawuje w nim funkcję prezesa zarządu i w ramach tego zarządu jest uprawniony do podejmowania w pełni samodzielnych decyzji. Takie rozwiązanie nie stanowi oczywiście jakiegokolwiek naruszenia obowiązujących przepisów, ale uniemożliwia skuteczne uznanie, że wobec posiadania pewnych udziałów przez innego wspólnika w(...)J. S.SP ZO.O. nie istniał tytuł do podlegania ubezpieczeniomJ. S.w rozpatrywanym okresie wobec braku jedynego wspólnika spółki.
W podobnym tonie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 15 listopada 2018 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt III AUa 916/18 (Legalis nr 1880407), gdzie wskazał, że przyjęcie literalnej wykładniart. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychprowadzi do naruszenia zasady powszechności ubezpieczeń społecznych i konstytucyjnej gwarancji każdego obywatela do zabezpieczenia społecznego. Wypełnieniem zaś tych gwarancji jest objęcie ubezpieczeniami społecznymi wspólnika dominującego - traktowanego na użytek prawa ubezpieczeń społecznych, jako jedynego udziałowca. Warto odnotować, że powołane orzeczenie zapadło na gruncie stanu faktycznego, w którym jeden ze wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadał 92% jej udziałów zaś w rozpatrywanym przypadku wnioskodawca posiada ich więcej 97,5%. Istotnym jest też, iż w stosowaniu prawa należy uwzględnić także cel i istotę wprowadzenia poszczególnych instytucji, jak i rzeczywiste funkcjonowanie określonych rozwiązań prawnych w praktyce. W sytuacji, kiedy jeden ze wspólników spółki posiada 97,5 % czy 92 % udziałów, zaś drugi 2,5 % lub 8 % udziałów, nie ma żadnej dowolności lub arbitralności w stwierdzeniu, że spółka jest de facto jednoosobowa. Nie ma tu bowiem nawet znaczenia ewentualna praktyka zarządzania spółką, lecz istniejący, potwierdzony w rejestrze, podział wpływów w spółce. W badanej sprawie niewątpliwie,J. S.miał pozycję zdecydowanie i przytłaczająco przeważającą względem drugiego wspólnika, a to ta okoliczność decyduje o zasadności przypisania spółce cechy jednoosobowej w rozumieniu powołanego przepisu. Ponadto na gruncie rozpoznawanej sprawy trudno nawet mówić o potencjalnej różnicy zdań wspólników, skoro o stanowisku drugiego wspólnika decydował nikt inny jakJ. S.. Ustalenie takie nie jest przejawem wykładni rozszerzającej, lecz celowościowej i systemowej. Wyklucza możliwość niepodlegania ubezpieczeniom przez wspólnika spółki w sytuacji, gdy wykonuje on określone zadania w jej strukturach.
W świetle powyższego należało zatem uznać, że wnioskodawca dysponując 97,5 % udziałów przedmiotowej spółki był dominującym (prawie jedynym) wspólnikiem spółki. Posiadane przez niego udziały stanowiły zdecydowaną większość w stosunku do udziałów pozostałego wspólnika który wobec tego iż także w nimJ. S.miał pozycję dominującą nie miał żadnego wpływu na funkcjonowanie spółki. Tym samym wnioskodawca od 2.09.2019 r. winien podlegać ubezpieczeniom z tego tytułu.
Zgodnie z dyspozycją art. 17 ust. 3 ustawy systemowej, składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe ubezpieczeni nie wymienieni w ust. 1, między innymi osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą sami obliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu.
Na mocy art. 46 ust. 1 w/w ustawy, płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.
Z uwagi na treść przytoczonych przepisów, oraz okoliczność, iż w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej , wnioskodawca jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie dopełnił obowiązku opłacenia należnych składek –ich wysokość, ustalona przez ZUS, w procesie, nie była kwestionowana - zaskarżona decyzja w pełni zatem odpowiada prawu.
Z tych względów , Sąd Okręgowy w Łodzi na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.odwołanie jako bezzasadne, oddalił.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.zasądzając odJ. S.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału wŁ.kwotę 180,00 złotych – stosownie do treści § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).
J.L.