Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 815/14
Data wyroku: 2015-05-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Wojtczuk
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 815/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 maja 2015r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Elżbieta Wojtczuk

Protokolant

st. sekr. sądowy Marzena Mazurek

po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. w Siedlcach na rozprawie
odwołaniaI. G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 17 czerwca 2014 r. Nr(...)
w sprawieI. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do emerytury

I
zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że ubezpieczonemuI. G.przysługuje prawo do emerytury od dnia 26 sierpnia 2014 r.,

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.na rzeczI. G.kwotę 73,80 (siedemdziesiąt trzy i 80/100) zł wraz z podatkiem VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adw.G. S., prowadzącego Kancelarię Adwokacką wS.ubezpieczonemuI. G..

Sygn. akt: IV U 815/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 17 czerwca 2014 r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., działając na podstawieart.184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odmówiłI. G.prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczony nie udowodniła, iż do dnia 1 stycznia 1999r. ma wymagany staż ubezpieczeniowy 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Organ rentowy przyjął za udowodnione przez ubezpieczonego na datę 01.01.1999 r. okresy nieskładkowe: 1 miesiąc i 28 dni, okresy składkowe: 24 lata, 8 miesięcy i 19 dni tj. łącznie 24 lata, 10 miesięcy i 17 dni, w tym staż pracy w warunkach szczególnych 15 lat, 4 miesiące i 10 dni. Organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu do stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym matki Berty Baczek od 26.08.1970 r. do 25.11.1970 r., z uwagi na brak dokumentów potwierdzających posiadanie gospodarstwa rolnego przez matkę ubezpieczonego.
Odwołanie od w/w decyzji złożyłI. G.wnosząc o jej zmianę i ustalenie mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że organ rentowy nie zasadnie nie uznał mu pracy w gospodarstwie rolnym. Ubezpieczony w uzasadnieniu odwołania wskazał, że od urodzenia mieszkał i pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, a następnie brataA. G. (1). Wskazał, że jego ojciecA. G. (2)zmarł w 1964 r., gdy on miał 10 lat, a jego brat 17 lat. Jego matkaB. G.w dniu 26 listopada 1970 r. ponownie wyszła za maż i wyprowadziła się z rodzinnego domu. Ubezpieczony natomiast w dalszym ciągu mieszkał w rodzinnym domu z bratemA. G. (1)i pomagał mu we wszystkich pracach w gospodarstwie rolnym w wymiarze ponad 4 godziny dziennie (odwołanie k.1-2).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa i uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.3-5).
Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyI. G.ur. (...), w dniu 26 sierpnia 2014 r. ukończył 60 lat. W dniu 21 maja 2014 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. Na podstawie przedłożonych do wniosku dokumentów organ rentowy ustalił, że na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczony udowodnił staż ubezpieczeniowy w wymiarze 24 lata, 10 miesięcy i 17 dni, z czego okresy składkowe wynoszą 24 lata, 8 miesięcy i 19 dni, a okresy nieskładkowe 1 miesiąc i 28 dni. Ponadto organ rentowy uznał ubezpieczonemu staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat, 4 miesięcy i 10 dni. Organ rentowy nie zaliczył do stażu pracy ubezpieczonej okresu pracy w gospodarstwie rolnym tj. od 26.08.1970 r. do 25.11.1970 r. z uwagi na brak dokumentów potwierdzających fakt posiadania gospodarstwa rolnego przez matkę ubezpieczonego. Z uwagi na brak wymaganych ustawą 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych decyzją z 17 czerwca 2014 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu przyznania emerytury (decyzja z 17.06.2014 r. k.42 akt emerytalnych).
I. G.mieszkał rodzinnym domu w miejscowościJ.gm.G.od urodzenia do 05.2.1973 r. (poświadczenie zameldowania k. 15 za wnioskiem o świadczenie przedemerytalne). Jego ojciecA. G. (2)był posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,09 ha na terenie miejscowościJ.i prowadził razem z żoną gospodarstwo rolne.A. G. (2)zmarł w 1964 r. i po jego śmierci posiadaczami tego gospodarstwa rolnego stali się jego spadkobiercy: żonaB. G.i dwaj synowie:I. G.iA. G. (1). Wymienieni wspólnie pracowali na spadkowym gospodarstwie rolnym i utrzymywali się z niego. Matka ubezpieczonego dnia 26.11.1970 r. ponownie wyszła za mąż zaS. B.i wyprowadziła się do męża doS., natomiastI. G.został w rodzinnym domu wJ.. Na podstawieustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychz dniem 4 listopada 1971 r. właścicielem gospodarstwa rolnego poA. G. (2)stał się jego synA. G. (1)(zaświadczenie k.13 za wnioskiem o świadczenie przedemerytalne).I. G.mieszkał razem z bratemA. G. (1)w rodzinnym domu do 05.12.1973 r. i razem z nim pracował w rodzinnym gospodarstwie rolnym. ZJ.ubezpieczony dojeżdżał codziennie do zasadniczej szkoły zawodowej doW., którą ukończył 20 czerwca 1973 r. (świadectwo k. 31). ZJ.doW.jest 21 km i codziennie ubezpieczony dojeżdżał do szkoły najpierw doG.rowerem ok. 30 min., a zG.doW.autobusem również ok. 30 min. ubezpieczony w ramach zajęć szkolnych miał 3 dni nauki a 2 dni praktyki w ciągu tygodnia. Zajęcia lekcyjne zawsze zaczynał od rana i w domu był już ok. 14.30, natomiast praktyki były na zmiany raz od rana a raz od południa po 5 godzin. Ubezpieczony chodząc do szkoły codziennie pomagał bratu w gospodarstwie rolnym: wyganiał i przyganiał krowy, pomagał przy orce, wywożeniu obornika, sianiu, sianokosach, żniwach, zbieraniu ziemniaków, przy obrządku inwentarza żywego, przy przygotowaniu paszy dla inwentarza. Brat ubezpieczonego trzymał 5 krów, 2 konie, trzodę chlewną – ok. 10-12 sztuk, drób. Ubezpieczony codziennie przed szkołą (jak miał praktyki na druga zmianę) i po szkole pomagał bratu w gospodarstwie rolnym w wymiarze co najmniej 5 godzin dziennie. W okresie wakacji ubezpieczony nigdzie nie wyjeżdżał i cały czas poświęcał na pracę w gospodarstwie rolnym w wymiarze znacznie większym niż 5 godzin dziennie z uwagi na większy zakres prac polowych w gospodarstwie w okresie letnim (zeznania świadków:A. G. (1)k. 28v-29,S. Ł.k. 34v-35,B. A.k. 35, zeznania ubezpieczonego k. 35v).
Ubezpieczony nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego (okoliczności niesporna, oświadczenia zawarte we wniosku o emeryturę -k.1v akt emerytalnych ubezpieczonego).
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonegoI. G.jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart.184 ust.1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego przewidzianego w art.32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz osiągnęli okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.27 ustawy, a także nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl przywołanego wyżej art.32 ust.1 i 4 ustawy pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a w myśl przywołanego wyżej art.27 ustawy wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie z §4 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 ze zm.) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury w w/w wieku jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia (co najmniej 20 lat kobieta), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ponadto zgodnie z §2 ust.1 przedmiotowego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało zbadania, czy ubezpieczony spełnia przesłankę wymaganego okresu 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Poza sporem pozostawało bowiem, że ubezpieczony osiągnął wymagany ustawą wiek oraz spełniła przesłankę 15 –letniego stażu pracy w warunkach szczególnych, nie jest też członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
Zgodnie zart. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprzy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również, traktując je, z zastrzeżeniemart. 56, jak okresy składkowe przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych wart. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Wskazany przepis nie wymaga, aby praca w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16-ego roku życia była wykonywana w gospodarstwie rodziców.
W przedmiotowej sprawie ubezpieczonemuI. G.brakuje do 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych 1 miesiąca i 13 dni i co do zasady o taki okres może być uzupełniony okres ubezpieczenia o okres pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia a przed 1 stycznia 1983 r. Zgodnie z wytycznymi doktryny i orzecznictwa, aby można było zaliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia traktując je jako okresy składkowe ubezpieczony musi wykazać, iż pracował w gospodarstwie rolnym rodziców co najmniej 4 godziny dziennie.
W przedmiotowej sprawie zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci zeznań świadków:A. G. (1)(k. 28v-29),S. Ł.(k. 34v-35),B. A.(k. 35), zeznań ubezpieczonego (k. 35v) wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, iż ubezpieczony w okresie od 26.08.1970 r. (data ukończenia 16 roku życia) do 20.06.1973 r. (data ukończenia szkoły zawodowej) pracowała w rodzinnym gospodarstwie rolnym wchodzącym w skład spadku po ojcuA. G. (2), a następnie od 04.11.1971 r. będącego własnością jego brataA. G. (1). Od 26.08.1970 r. do 26.11.1970 r. (3 miesiące) ubezpieczony pracował w rodzinnym gospodarstwie rolnym również razem ze swoja matkąB.G.. Po śmierci ojca ubezpieczonego to jego matka razem ze starszym bratem przejęła posiadanie całego gospodarstwa rolnego i pracowała w nim do momentu, gdy drugi raz wyszła za mąż. Ubezpieczony w rodzinnym gospodarstwie rolnym od ukończenia 16-ego roku życia do skończenia szkoły zawodowej pracował w wymiarze przekraczającym 4 godziny dziennie w roku szkolnym, a w okresie wakacji szkolnych poświęcał na prace w gospodarstwie cały wolny czas pracując od rana do wieczora. Ubezpieczony najpierw z matką, a następnie z bratem mieszkając razem z nim i będąc na jego utrzymaniu pomagał we wszystkich pracach domowych i przydomowych oraz przy inwentarzu żywym, które zostały opisane w stanie faktycznym.
Sąd obdarzył wiarygodnością dowód z zeznań wymienionych świadków oraz dowód z zeznań ubezpieczonego. Wymienione dowody są spójne, logiczne i korespondują ze sobą. Natomiast dowód z zeznań świadkaR. P.nie wnosi istotnych okoliczności dla sprawy, gdyż wymieniony świadek nie widział ubezpieczonego przy wykonywaniu prac polowych i gospodarczych z uwagi na zamieszkiwanie w dalszej odległości od zabudowań rodzinnych ubezpieczonego. Mając na uwadze realia pracy w gospodarstwie rolnym w tamtym czasie, kiedy to wszystkie prace wykonywane były ręcznie, a rolnicy dysponowali jedynie sprzętem konnym do pracy w gospodarstwie angażowane były całe rodziny w tym dzieci, które pracowały jak dorośli przy wszystkich pracach polowych i przydomowych. Należy mieć również na uwadze, że ze względu na brak mechanizacji prace rolnicze były wykonywane znacznie dłużej niż obecnie, szczególnie w okresie letnim praca była od rana do wieczora. W ocenie Sądu zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do zaliczenia ubezpieczonemu okresu pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze od 26.08.1970 r. do 20.06.1973 r. tj. 2 lata, 9 miesięcy i 24 dni, czyli znacznie więcej niż to jest niezbędne dla udowodnienia przez ubezpieczonego przesłanki „ogólnego stażu ubezpieczenia” w wymiarze 25 lat. Ubezpieczonemu brakuje bowiem jedynie okresu 1 miesiąca i 13 dni.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie i dlatego na podstawieart.47714§2 kpczmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że ubezpieczonemuI. G.przysługuje prawo do emerytury od 26 sierpnia 2014 r., tj. od osiągnięcia przez ubezpieczonego 60 roku życia.
O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z wynikiem postępowania na podstawieart. 98 kpc.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w wyroku.