Sąd Apelacyjny w Lublinie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 178/24
Data wyroku: 2024-09-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: SSA Leszek Pietraszko, SSA Jacek Michalski, SSA Beata Siewielec
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko mieniu
Podstawa prawna: art. 286 § 1 k.k.

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 178/24

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 13 marca 2024 roku w sprawie IV K 458/21

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

□ obrońcy oskarżonych

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

na korzyść - obrońcy
☒ na niekorzyść prokurator

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany wart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

□

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

⊠

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☒

uchylenie – prokurator

□

zmiana- obrońcy

1Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

1STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Prokurator zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1
Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, mający wpływ na jego treść , polegający na wyrażeniu niesłusznego poglądu, iż dowody ujawnione w toku rozprawy głównej i ustalone w oparciu o nie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie, aby oskarżonyA. Ś.swoim zachowaniem wyczerpał znamiona zarzucanych mu czynów określonych w pkt. I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIII, XIV, XV, XVI, XVII, XVIII, XIX wyroku co w konsekwencji spowodowało nieuzasadnione uniewinnienie oskarżonego w sytuacji, gdy właściwa i całościowa analiza materiału dowodowego przemawia za twierdzeniem, iż oskarżony dopuścił się zarzucanych mu przestępstw zakwalifikowanych zart. 286§1 k.k.;

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na bezzasadnym przyjęciu , iżA. Ś.nie wyczerpał swoim zachowaniem dyspozycjiart. 296§1 k.k., podczas gdy prawidłowa analiza i ocena zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku przeciwnego,

3
rażącą niewspółmierność orzeczonej wobecA. Ś.kary grzywny w nieadekwatnym wymiarze w stosunku do społecznej szkodliwości zarzucanego oskarżonemu czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 586 k.s.h.w sytuacji, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa wskazują na konieczność wymierzenia kary grzywny w wyższym wymiarze, mogącej spełniać wymogi prewencji ogólnej i szczególnej;

4
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, mający wpływ na jego treść , polegający na wyrażeniu niesłusznego poglądu, iż zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy nie wskazuje, aby oskarżonyD. Z.swoim zachowaniem wyczerpał znamiona zarzucanych mu czynów określonych w pkt. I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIII, XIV, XV, XVI, XVII, XVIII, XIX wyroku co w konsekwencji spowodowało nieuzasadnione uniewinnienie oskarżonego w sytuacji, gdy właściwa i całościowa analiza materiału dowodowego przemawia za twierdzeniem, iż oskarżony dopuścił się zarzucanych mu przestępstw zakwalifikowanych zart. 286§1 k.k.;

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadne

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja oskarżyciela publicznego okazała się niezasadna.

Odnośnie zarzutów z punktu I i IV

Do zarzutów zawartych w punktach I i IV Sąd Apelacyjny w Lublinie odniesie się łącznie z uwagi na ich jednolity charakter – podobne zarzuty autora apelacji dotyczące tych samych czynów co do osób oskarżonych -A. Ś.iD. Z..
Przed merytorycznym odniesieniem się do treści zarzutów w pkt. I i IV apelacji, podnieść należy, iż oskarżyciel zarzucając błędy w ustaleniach stanu faktycznych, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, jednocześnie nie postawił odrębnego zarzutu wadliwej oceny materiału dowodowego, w następstwie której to oceny, Sąd I instancji owych błędów miałby się dopuścić. Dopiero lektura w/w zarzutów w konfrontacji z argumentami zaprezentowanymi w uzasadnieniu apelacji, pozwala wywieść, iż intencją skarżącego było również ukazanie braków w ocenie dowodów i dowolność tej oceny. Jednak i te argumenty na uwzględnienie zasługiwać nie mogły.
Przypomnieć należy, iż zaskarżonym wyrokiemA. Ś.iD. Z.zostali uniewinnieni od przestępstw, jakie popełnić mieli w okresie od 30 października 2012 r. do 28 października 2013 r., opisanych odpowiednio w pkt. I - XIX aktu oskarżenia, zakwalifikowanych zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 12k.k. orazart. 286§1 k.k.
Skarżący kwestionując ustalenia Sądu Okręgowego w Lublinie, nie wykazał wadliwości w ocenie materiału dowodowego, w szczególności uchybień zasadom określonym wart. 7 k.p.k., w konsekwencji których Sąd rzekomo miał dopuścić się błędnych ustaleń faktycznych, uniewinniając oskarżonych od czynów zarzucanych im w akcie oskarżenia. Nie wystarczy bowiem, iż oskarżyciel nie podziela oceny Sądu i poczynionych przez ten Sąd ustaleń faktycznych. Nie wystarczy przedstawienie własnego, odmiennego stanowiska, jeśli apelujący nie wskazał tych reguł, którym Sąd uchybił oceniając dowody i dochodząc do wniosków, iż oskarżeni nie popełnili zarzucanych im czynów. Tymczasem apelacja oskarżyciela publicznego w znacznej części ograniczyła się do przytoczenia zeznań pokrzywdzonych osób, czy po prostu do opisania treści ich depozycji oraz przytoczenia wyjaśnień oskarżonych. Skarżący nie dostrzega zaś złożoności problemu, choćby konieczności ustalenia m. in. uwarunkowań ekonomicznych i rynkowych, w jakim podjęła działalność gospodarczą spółka 
E., przez pryzmat których powinna być czyniona pogłębiona analiza strony podmiotowej zachowania oskarżonych.
Przypisując popełnienie przestępstwa zart. 286§1 k.k., należy bowiem wykazać, iż sprawca działał w zamiarze bezpośrednim kierunkowym wprowadzenia kontrahentów w błąd, a nie tylko ograniczyć się do opisania okoliczności zawarcia umów, zamawiania surowca i niewywiązania się z tychże zobowiązań. Oczywiście czyn ten może być popełniony tylko w formie winy umyślnej w zamiarze bezpośrednim (wyrok Sądu Najwyższego z 19 lipca 2007 roku w sprawie V KK 284/06 – LEX nr 299206). Oszustwo jest przestępstwem kierunkowym, gdyż warunkiem odpowiedzialności jest działanie czy zaniechanie sprawcy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Zamiar bezpośredni o szczególnym zabarwieniu związanym z celem działania sprawcy oznacza, że elementy przedmiotowe oszustwa muszą mieścić się w świadomości sprawcy i muszą być objęte jego wolą. Sprawca oszustwa nie tylko musi chcieć uzyskać korzyść majątkową, lecz musi także chcieć użyć w tym celu określonego sposobu działania czy zaniechania. W związku z tym do przestępstwa oszustwa nie dochodzi zarówno wtedy, jeżeli jeden z przedstawionych elementów nie jest objęty świadomością sprawcy, jak i wówczas, jeżeli któregoś z nich sprawca nie chce, lecz tylko się godzi. W przypadku działania sprawcy w zamiarze ewentualnym nie dochodzi więc do popełnienia występku oszustwa przewidzianego wart. 286 § 1 k.k.(Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie VIII AKa 259/23 -LEX nr 3692702 )Powstanie szkody w mieniu nie jest warunkiem koniecznym uznania rozporządzenia mieniem za niekorzystne (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 roku w sprawie V KKN 96/99 - LEX nr 51672). Trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że ustawowe znamię stanowiące skutek przestępstwa oszustwa określonego wart. 286§1 k.k.zostaje wypełnione wtedy, gdy sprawca, działając w sposób opisany w tym przepisie, doprowadza inną osobę do rozporządzenia mieniem, w wyniku którego dochodzi do pogorszenia sytuacji majątkowej pokrzywdzonego. Ocena, czy doszło do niekorzystnej zmiany tej sytuacji w konsekwencji rozporządzenia mieniem, dokonywana powinna być na podstawie kryteriów obiektywnych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 2000 roku w sprawie V KKN 267/00). Nie zawsze jest to konkretna szkoda majątkowa. Podstawą oceny, czy w konkretnym przypadku doszło do niekorzystnego rozporządzenia, jest porównanie sytuacji pokrzywdzonego istniejącej bezpośrednio przed dokonaniem rozporządzenia oraz sytuacji po dokonaniu tej czynności przez oszukanego;
Natomiast zamiar oszustwa musi przyjmować postać chęci skierowanej na zachowanie prowadzące do wywołania błędu, wyzyskania błędu lub wyzyskania niezdolności osoby rozporządzającej mieniem do należytego pojmowania przedsiębranego działania, chęci doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez osobę, w stosunku do której sprawca podejmuje działania wprowadzające w błąd, zaniechania poinformowania o pozostawaniu przez tę osobę w błędnym przekonaniu lub zachowania polegającego na wyzyskaniu jej niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania oraz chęci osiągnięcia przy pomocy obu opisanych wyżej zachowań korzyści majątkowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2004 roku w sprawie IV KK 192/03).Zamiar doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez osobę pokrzywdzoną musi istnieć w świadomości sprawcy co najmniej już w momencie podejmowania czynności wprowadzenia w błąd lub wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania.
Warto w tym miejscu zacytować orzeczenieSądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 1 lutego 2024 roku w sprawie II AKa 274/22 - LEX nr 3752888
Podstawowym kryterium rozgraniczenia przestępstwa oszustwa (art. 286 § 1 k.k.) od niewywiązania się z zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym jest wykazanie, że w chwili zawierania zobowiązania (umowy) sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, tj. dążył do uzyskania świadczenia przez wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu co do okoliczności mających znaczenie dla zawarcia umowy, mając świadomość, że gdyby druga strona umowy znała rzeczywisty stan, nie zawarłaby umowy w ogóle lub nie zawarłaby umowy na tych warunkach, na jakich została zawarta.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że skarżący stawia tezę, iż oskarżeni już w momencie zakładania spółki 
E.czyli 12 września 2012 roku mieli świadomość kryzysu na rynku biomasy, nie posiadali środków finansowych na rozpoczęcie działalności a mimo to zaczęli nabywać surowiec w postaci słomy od rolników, podpisali niekorzystną umowę zF.SA a od 21 listopada 2012 roku spółka 
E.przestała opłacania niektórych zobowiązań regulując je wybiórczo , w dniu 3 grudnia 2012 roku utraciła płynność finansową ,A. Ś.nie złożył wniosku o upadłość spółki a oskarżeni podjęli decyzję o dalszym nabywaniu surowca od rolników aż do września 2013 roku nie uiszczając należności ( apelacja str.10-11 ) bezpodstawnie gromadząc zapasy surowca do produkcji , jednocześnie nie płacąc zań. Twierdził, że oskarżeni świadomie i celowo zatajali przed kontrahentami złą kondycję finansową spółki, doprowadzając pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Z wywodów tych wynika , iż autor apelacji sugeruje, iż oskarżeni praktycznie od początku swej działalności – od założenia spółkiE.mieli zamiar dopuszczenia się przestępstwa oszustwa stypizowanego wart. 286§1 k.k.( chociaż początkowa data w zarzucie wpunkcie Iaktu oskarżenia to 13 listopad 2012 roku ).
Taki wywód oskarżyciela jest zbytnim uproszczeniem oceny kondycji finansowej spółki, gdyż nie odwołuje się do analizy czynników ekonomicznych i płynnościowych spółki, lecz wyłącznie ocenia je przez pryzmat pojawiających się problemów z niektórymi płatnościami. Nie każde zaś niewywiązanie się z umowy, czy umów lub niezapłacenie za towar w terminie dowodzi zamiaru oszustwa. Odnosząc się do argumentów apelacji należy stwierdzić , że :
- nie jest prawdą , iż oskarżeniA. Ś.iD. Z.zakładając w dniu 12 września 2012 roku spółkęE.mieli świadomość kryzysu na rynku biomasy , gdyż kryzys ten nastąpił dopiero po grudniu 2012 roku , co zresztą sam skarżący przyznaje w swej apelacji , stwierdzając ,iż w listopadzie 2012 roku załamanie na rynku biomasy jeszcze nie nastąpiło ( apelacja str. 15 ),
- nie jest prawdą, iż oskarżeni nie posiadali środków finansowych na założenie działalności gospodarczej – sam skarżący zauważa , iż kapitał zakładowy spółkiE.miał wynosić 50 000 złotych a w dniu 30 września 2012 roku została z tego tytułu wpłacona kwota 47 500 złotych a więc kwota tylko minimalnie niższa w stosunku do zadeklarowanego kapitału ( apelacja str. 10 ),
- w dniu 30 października 2012 rokuA. Ś., jako prezes zarządu spółki zawarł umowę o współpracy ze spółkąF.S. A. – szczegóły tejże umowy zostały opisane w uzasadnieniu Sądu Okręgowego w Lublinie ( uzasadnienie str. 2-3 ). Rzeczywiście ocena warunków tejże umowy z punktu widzenia spółkiE.może wydawać się niekorzystna – spółka ta zobowiązuje się do modernizacji zakładu wT., wyposażenia go w sprzęt o określonej wartości, produkcji pelletu na odpowiednim poziomie ilościowym, ponoszenia kosztów energii, refinansowania spółceF.S.A. kosztów zatrudnienia, utrzymywania zakładu, w tym usuwania wad i awarii maszyn i urządzeń znajdujących się w zakładzie niemniej jednak , zdaniem Sądu Apelacyjnego w Lublinie, nie świadczy to jeszcze o tym, że oskarżeni specjalnie zawarli tam niekorzystną umowę nie mając zamiaru naprawdę prowadzić produkcji tegoż pelletu. Zważyć bowiem należy, iż w tejże umowie znalazł się zapis , że spółkaF.S. A. po zakończeniu modernizacji zakładu przez spółkęE.zawrze z nią umową przedwstępną sprzedaży tego zakładu a w terminie od 2 stycznia 2014 roku do końca grudnia 2015 roku umowę przyrzeczoną ustalając cenę zakupu na 2 400 000 złotych. To każe spojrzeć inaczej na treść tej umowy – wszystkie bowiem inwestycje do dokonania których zobowiązała się spółkaE.podnosiły wartość majątku , który i tak za już ustaloną cenę miał się stać jej własnością,
- Sąd Okręgowy w Lublinie oceniając zeznania pokrzywdzonych i wyjaśnienia oskarżonych, ale także wskazując umowy, z których spółkaE.się nie wywiązała lub wywiązała z opóźnieniem, prawidłowo wywiódł, iż kondycja finansowa Spółki mimo pojawiających się problemów pod koniec 2012 r, była jeszcze przez 2013 rokiem na tyle stabilna, że istniały przesłanki, by dać wiarę wyjaśnieniom oskarżonych, w których twierdzili, że dokonując poszczególnych zamówień w 2012 roku mogli liczyć, iż zapłaty dokonają i wywiążą się z umów. Zwrócić należy uwagę, że praktycznie do końca listopada 2012 roku oskarżeniA. Ś.iD. Z.wywiązywali się z zawartych umów , płacą za zamówiony surowiec a trudności pojawiły się w grudniu 2012 roku ( opinia biegłego z zakresu rachunkowości ). Wówczas właśnie miała miejsce modernizacja w zakładzie i kosztami z nią związanymi oskarżeni tłumaczyli pokrzywdzonym opóźnienia w płatnościach za zakupione towary. Okoliczność modernizacji zakładu jest okolicznością bezsporną a wobec braku kryzysu na rynku biomasy w tym czasie oskarżeni mieli uzasadniony powód by przypuszczać, iż po zakończeniu tej modernizacji ich sytuacja finansowa ulegnie poprawie, produkcja pelletu się zwiększy i spłacą zaległe należności. Nie był to przecież warunek nierealny , mający się spełnić w bliżej niesprecyzowanym czasie lecz modernizacja ta trwała przez około miesiąc i zakończyła się pod koniec grudnia 2012 roku,
-kolejną okolicznością bezsporną jest fakt załamania się rynku biomasy po grudniu 2012 roku wynikający z nadpodaży „ zielonych certyfikatów „ i w związku z tym gwałtowny spadek ich cen. Oskarżeni w 2013 roku w celu utrzymania produkcji pelletu podejmowali szereg działań. W tym czasieD. Z.będąc członkiem Stowarzyszenia(...)uczestniczył w rozmowach prowadzonych w Ministerstwie Skarbu i Ministerstwie Gospodarki dotyczących rozwiązania systemowego tego problemu.A. Ś.organizował protesty w związku z tą sytuacją, w których brali udział niektórzy pokrzywdzeni np.Z. G.,W. S.. Jednocześnie oskarżeniA. Ś.iD. Z.nie mogąc wywiązać się z zawartych umów z powodu tego kryzysu , tj. nie mogąc regulować zobowiązań spółkiE.nie ukrywali tego faktu przed pokrzywdzonymi deklarując jednocześnie , iż w wypadku poprawy sytuacji należności te zostaną spłacone. Wobec utrzymującego się kryzysu oskarżeniA. Ś.iD. Z.proponowali niektórym pokrzywdzonym zwrot zakupionej od nich słomy ( K.K.,Z. K.) bądź zapłatę pelletem (J. A.,W. S.);
-część pokrzywdzonych zdawała sobie sprawę z trudnej sytuacji finansowej spółkiE.związanej z kryzysem na rynku biomasy jak chociażbyZ. G.,W. S., biorący udział w protestach związanych z tą sytuacją,K. B.iA.S.prowadzące Centrum(...)„ zajmujące się rachunkowością spółkiE.a mimo to nadal zawierali umowy z ta spółką licząc na poprawę jej sytuacji finansowej w przyszłości.
Zacytować w tym miejscu należy wyrokSądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2024 roku w sprawie II AKa 221/23 - LEX nr 3748239
Z dowodów wynika, że kontrahenci znali sytuację finansową spółki i na własne ryzyko podejmowali decyzje o sprzedaży towarów tej spółce. Jeżeli więc spółka nie zapłaciła określonych faktur, to skutek ten należy oceniać wyłącznie przez pryzmat niewykonania umowy, a nie przestępstwa zart. 286 § 1 kk.
Reasumując : Sąd Apelacyjny w Lublinie całkowicie podziela pogląd Sądu Okręgowego w Lublinie, iż brak jest podstaw do przyjęcia , ze oskarżeniA. Ś.iD. Z.swoim działaniem wyczerpali dyspozycje przestępstwa oszustwa stypizowanego wart. 286§1 k.k.Nie sposób uznać , by w jakimkolwiek momencie tej działalności i wobec któregokolwiek z pokrzywdzonych oskarżeni działali z kierunkowym zamiarem bezpośrednim tj. wprowadzali pokrzywdzonych w błąd doprowadzając do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Zwrócić uwagę należy na modernizację zakładu wT.dokonaną przez oskarżonych w miesiącu grudniu 2012 roku – trudno uznać za racjonalne i logiczne rozumowanie , że oskarżeni mając w tym czasie zamiar wprowadzenia w błąd pokrzywdzonych i doprowadzenia ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez nie płacenie należności za pobrany od nich surowiec jednocześnie dokonywali tej modernizacji celem zwiększenia możliwości produkcji pelletu w tym zakładzie. Bez wątpienia do zaistnienia sytuacji , w której spółka oskarżonychE.nie uregulowała części zobowiązań wobec pokrzywdzonych była okoliczność od oskarżonych niezależna a wiec kryzys na rynku biomasy. Można stwierdzić , iż zachowanie oskarżonych , którzy w obliczu tego kryzysu nadal zapewniali pokrzywdzonych , że gdy kryzys się skończy uregulują swe zobowiązania, było bezpodstawne w tym znaczeniu, iż oskarżeni nie mogli przewidzieć kiedy ten kryzys się skończy – było to bardziej myślenie życzeniowe, jak mówiłM. W.„ chciejstwo „ niż racjonalna ocena sytuacji. Nawet jeśli przyjąć , iż oskarżeni przewidywali, że nie będą mogli spłacić tych zobowiązań, to mamy do czynienia z jedynie z zamiarem ewentualnym , który jeśli chodzi o to przestępstwo nie jest penalizowany.
I ostatnia uwaga formalna dotycząca zarówno apelacji jak i pisemnych motywów wyroku. Sąd I instancji zastosował taką technikę sporządzenia uzasadnienia, iż niezależnie od ogólnej oceny działania oskarżonych omawiał w zbliżony sposób każdą transakcję oskarżonych z poszczególnymi pokrzywdzonymi a skarżący zastosował podobną metodę kwestionując te poszczególne ustalenia faktyczne sądu i wyprowadzane z nich wnioski. Wobec faktu , iż w większości przypadków argumentacja zarówno sądu I instancji jak i skarżącego jest praktycznie tożsama sąd odwoławczy uznał, iż nie ma konieczności odnoszenia się do każdego z tych konkretnych stanów faktycznych i dokonał zbiorczej ich oceny.
Ad 2/ Całkowicie bezzasadny jest zarzut autora apelacji dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych i ustalenia , iż działania oskarżonegoA. Ś.nie wyczerpują dyspozycjiart. 296§1 k.k.Przede wszystkim należy przypomnieć , iż przestępstwo zart. 296 § 1 k.k.jest przestępstwem materialnym, którego znamieniem jest skutek w postaci wyrządzenia znacznej szkody materialnej (lub szkody w wielkich rozmiarach przyart. 296 § 3 k.k.) zaś szkoda ta obejmuje zarówno stratę, jaką doznaje pokrzywdzony (damnum emergens), jak i utratę korzyści (lucrum cessans).Wystąpienie szkody jest warunkiem koniecznym sine qua non zaistnienia przestępstwa stypizowanego wart. 296§1 k.k.
Warto w tym miejscu zacytowaćwyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 11 października 2023 roku w sprawie II AKa 160/22 - LEX nr 3654363
Szkodą w rozumieniuart. 296 k.k.będzie zatem takie następstwo działania osób obowiązanych do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą innej osoby (fizycznej lub prawnej) albo jednostki organizacyjnej, stanowiącego nadużycie udzielonych uprawnień lub niedopełnienie obowiązku, które skutkowało uszczupleniem majątku wyrażającym się w różnicy pomiędzy stanem majątkowym osoby fizycznej lub prawnej albo jednostki organizacyjnej, jaki zaistniałby, gdyby do nadużycia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków nie doszło, a stanem jaki istnieje po zaistnieniu tych uchybień. Szkodą będzie więc każde nieuzasadnione uszczuplenie stanu majątkowego jednostki niezależnie od tego, czy w konsekwencji działania stanowiące nadużycie udzielonych uprawnień lub niedopełnienie obowiązku przyniosło tej jednostce w przyszłości jakieś realne korzyści.
oraz wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2022 roku w sprawie II AKa 67/20 - LEX nr 3499944
Szkoda majątkowa w rozumieniuart. 296 § 1 i 3 k.k.zamyka się uszczerbkiem w majątku danego podmiotu, tj. rzeczywistą stratą (damnum emergens) lub utratą spodziewanych korzyści, utratą zysku (lucrum cessans), a skoro tak, to musi być konkretnie określona w pieniądzu. Jeśliby zachowania podjęte przez osobę określoną wart. 296 § 1 k.k., polegające na przekroczeniu uprawnień lub niedopełnieniu obowiązku nie były nawet uzasadnione z punktu widzenia gospodarczego, były nieetyczne, niecelowe, bądź kontrowersyjne, lecz w efekcie ich podjęcia lub zaniechania nie prowadziłyby do powstania szkody, to wówczas nie byłoby podstaw do przypisania przestępstwa zart. 296 § 1-3 k.k.
Przenosząc powyższe poglądy na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do przypisaniaA. Ś.popełnienia czynu wyczerpującego znamionaart. 296§1 k.k.– w tym zakresie Sąd Apelacyjny w Lublinie w pełni podziela ustalenia Sądu Okręgowego w Lublinie. Sąd ten w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia jasno i logicznie uzasadnił swój pogląd ( str. 13-13v). Wskazać w tym miejscu należy główne fakty podlegające ocenie w tym przedmiocie :
- spółkaE.w latach 2012-2013 ( III i IV kwartał 2012 roku i I kwartał 2013 roku ) osiągnęła przychód netto w wysokości 1.046.192,00 złotych ( opinia biegłejI. P.nie kwestionowana przez strony ),
- szkoda , jaką rzekomo wyrządziła spółceE.działalność oskarżonegoA. Ś.miała wynieść kwotę 364. 628,72 złotych , na którą to kwotę składały się kwoty : 214. 285, 85 złotych stanowiąca koszt realizacji umowy ze spółkąF., 104 832, 90 złotych z tytułu czynszu dzierżawy granulatora odL.Konsorcjum (...)oraz 45.510, 00 złotych z tytułu zakupu młyna bijakowego.
Już z porównania chociażby tych kwot jednoznacznie wynika, że działalnośćA. Ś.nie spowodowała szkody w mieniu spółkiE.a wprost przeciwnie spowodowała zwiększenie jej majątku. Kwota przychodu spółkiE.znacznie przewyższa rzekomą kwotę szkody jaką miałby spółce wyrządzićA. Ś.. Brak jest więc wypełnienia znamion czynu zart. 296§1 k.k.Lecz , zdaniem Sądu Apelacyjnego w Lublinie, nie tylko to o tym świadczy. Zdaniem skarżącego lwią cześć szkody jaką miała wyrządzić spółceE.działalność oskarżonegoA. Ś.stanowią koszty zawarcia umowy ze spółkąF.– kwota 214.285,85 złotych – zdaniem skarżącego niekorzystnej dla tej spółki. Powtórzyć więc w tym miejscu należy, iż rzeczywiście ocena warunków tejże umowy z punktu widzenia spółkiE.może wydawać się niekorzystna – spółka ta zobowiązuje się do modernizacji zakładu wT., wyposażenia go w sprzęt o określonej wartości, produkcji pelletu na odpowiednim poziomie ilościowym, ponoszenia kosztów energii, refinansowania spółceF.S.A. kosztów zatrudnienia, utrzymywania zakładu, w tym usuwania wad i awarii maszyn i urządzeń znajdujących się w zakładzie ( wcześniejsza część uzasadnienia). Zważyć lecz należy, iż w tejże umowie znalazł się zapis , że spółkaF.S. A. po zakończeniu modernizacji zakładu przez spółkęE.zawrze z nią umową przedwstępną sprzedaży tego zakładu a w terminie od 2 stycznia 2014 roku do końca grudnia 2015 roku umowę przyrzeczoną ustalając cenę na 2 400 000 złotych. To każe spojrzeć inaczej na treść tej umowy – wszystkie bowiem inwestycje do dokonania których zobowiązała się spółkaE.podnosiły wartość majątku , który i tak za już ustaloną cenę miał się stać jej własnością. Tak więc w dalekosiężnych lecz skonkretyzowanych czasowo planach ( treść aktu notarialnego) wszystkie te wydatki spółkiE.miały w przyszłości z chwilą nabycia zakładu wT.zwiększyć jej majątek.
Kolejną niezasadnie wydaną ( wg. skarżącego) była kwota 104. 832,90 złotych z tytułu dzierżawy granulatora odL.Konsorcjum (...)– skarżący stawia tezę o tym, że dzierżawa tej maszyny nie znajdowała uzasadnienia, gdyż nie był on dostosowany do produkcji pelletu ( apelacja str. 34 ). Jest to pogląd całkowicie dowolny. Przecież Sąd Okręgowy w Lublinie ustalił, iż spółkaE.po wydzierżawieniu tego urządzenia dokonała wymiany matrycy co pozwoliło na wykorzystanie tego urządzenia do produkcji pelletu co zresztą miało miejsce. Autor apelacji zdaje się o tym nie pamiętać chociaż w innej części apelacji fakty te wprost przyznaje ( apelacja str. 34 „ Granulator wymagał wymiany matrycy aby urządzenie nadawało się do wykorzystania w produkcji pelletu ze słomy i siana. SpółkaE.dokonała wymiany matrycy na własny koszt „). Wymiana matrycy na własny koszt przez spółkęE.było więc uzasadnione z punktu widzenia wykorzystania tego urządzenia do produkcji pelletu.
I wreszcie ostatnią rzekomo niezasadnie wydaną kwotą było 45. 510,00 złotych z tytułu zakupu młyna bijakowego. W tej części wywód skarżącego jest dla sądu odwoławczego zupełnie niezrozumiały. Skarżący bowiem stwierdza , iż spółkaE.urządzenie to kupiła za kwotę 45.510 złotych w dniu 15 listopada 2012 roku a następnie po dwóch tygodniach sprzedała je za

    tę samą kwotęz tym ze termin płatności tej ostatniej faktury był wyznaczony na 27 grudnia 2012 roku. Analiza tej transakcji zarówno co do samej kwoty zakupu i sprzedaży urządzenia jak i czasu obu transakcji ( dwa tygodnie różnicy ) prowadzi do wniosku, iż spółkaE.żadnej szkody z tego powodu nie poniosła. Miesięczny termin płatności faktury nie jest terminem rażąco długim. Zresztą faktycznie do rozliczenia tej ostatniej transakcji doszło acz w dniu 27 lipca 2013 roku w związku z porozumieniem zawartym w dniu 15 stycznia 2013 roku pomiędzy spółkąE.,N.P. Z.iPrzedsiębiorstwem (...). Tak więc pieniądze z tego tytułu trafiły na konto spółkiE..
Reasumując : Sąd Apelacyjny w Lublinie w całości akceptuje pogląd Sądu Okręgowego w Lublinie , iż oskarżonyA. Ś.swoim działaniem nie wyczerpał znamion przestępstwa stypizowanego wart. 296§1 k.k.
Ad 3/ także zarzut rażącej niewspółmierności kary grzywny orzeczonej wobec oskarżonegoA. Ś., której jakoby dopuścił się Sąd Okręgowy w Lublinie ferując wyrok w stosunku do niego za popełnienie czynu zakwalifikowanego zart. 586 k.s.h.jest niezasadny.
Przypomnieć w tym miejscu należy , że z rażącą niewspółmiernością kary za określone przestępstwo mamy do czynienia wówczas , gdy na podstawie wszystkich okoliczności mających wpływ na jej wymiar można ustalić , że zachodzi wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd I instancji , a karą jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej przy prawidłowym zastosowaniu dyrektyw wymiaru kary zawartych wart. 53 k.k.i dalszych ( wyrok Sądu Najwyższego z 14 grudnia 1973 roku w sprawie III KR 254\73 – OSNPG 3-4\1974 poz. 51 , wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 1995 roku w sprawie II KRN 198\94 – OSN Prok. i Pr. 6\1995 poz.18). Nie chodzi w tej sytuacji o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary , ale o różnicę zasadniczą , która powodowałaby , iż karę wymierzoną dotychczas należałoby traktować jako rażąco niewspółmierną , z uwagi na jej łagodność lub surowość.
Wracając do treści apelacji prokuratora skarżący , podnosząc powyższy zarzut , precyzuje go w ten sposób , że rażąca niewspółmierność kary grzywny wymierzonej oskarżonemu wynika z niewłaściwej oceny stopnia winy oraz stopnia szkodliwości społecznej czynu oskarżonego.
Twierdzenie to nie jest słuszne. Przede wszystkim podkreślić należy , iż Sąd I instancji w sposób prawidłowy ustalił , zarówno stopień winyA. Ś., jak i stopień społecznej szkodliwości jego czynu. Okoliczności podnoszone przez prokuratora a dotyczące charakteru jego czynu oraz stopnia społecznej szkodliwości, są ważkimi okolicznościami , mającymi wpływ na wymiar kary ale , jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku , były brane pod uwagę i ocenione przez sąd I instancji.
Jeśli chodzi o karę grzywny wymierzonaA. Ś.to w pisemnych motywach wyroku wskazano okoliczności, które miały wpływ na jej wymiar – kilkumiesięczny okres zaniechania, działanie z chęci uratowania spółki, niekaralność oskarżonego oraz długi okres jaki upłynął od przedmiotowego czynu - mając przy tym na względzie dyrektywy wymiaru kary określone wart. 53 k.k.Dokonana przez Sąd Okręgowy w Lublinie ocena i analiza całości okoliczności mających wpływ na wymiar kary wymierzonej oskarżonemu zasługuje na aprobatę Sądu Apelacyjnego w Lublinie.
Reasumując : w ocenie Sądu Apelacyjnego w Lublinie tak ukształtowana kara grzywny w żadnym razie nie można uznana za rażąco niewspółmiernie surową.

Wniosek

O uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do sądowi I instancji ponownego rozpoznania;

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec nie podzielenia zarzutów apelacyjnych – wniosek uwzględniony być nie mógł – wcześniejsza część uzasadnienia.

1OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

1ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

0.1Całość wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 13 marca 2024 roku w sprawie IV K 458/21

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Wobec nieuwzględnienia zarzutów apelacji oskarżyciela publicznego w w/w zakresie zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy.

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.11.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

1Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II

Orzeczenie o kosztach procesu wydano w oparciu oart. 632 pkt 2 k.p.k.

1PODPIS

SSA Beata Siewielec SSA Jacek Michalski SSA Leszek Pietraszko

0.11.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Uniewinnienie oskarżonychA. Ś.iD. Z.od popełnienia czynów zarzucanych im aktem oskarżenia oraz wymierzenie oskarżonemuA. Ś.zbyt łagodnej kary za czyn zakwalifikowany zart. 586 k.s.h.

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść
☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☒

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana