Sąd Okręgowy w Poznaniu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 1466/24
Data wyroku: 2024-10-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Alina Szymanowska
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie OC
Podstawa prawna: art. 822 kc

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 października 2024 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodnicząca: sędzia Alina Szymanowska
po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. w Poznaniu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaM. S.
przeciwkoTowarzystwu (...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.
o zapłatę
na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu
z dnia 16 maja 2024 r.
sygn. akt I C 413/23

I
zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1, 3, 4 i 5 w ten sposób, że:

a
w punkcie 1.: kwotę zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda obniża do 4 247,12 zł (cztery tysiące dwieście czterdzieści siedem złotych 12/100);

b
w punkcie 3.: koszty procesu stosunkowo rozdziela pomiędzy stronami i z tego tytułu zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1 867 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

c
w punkcie 4.: kwotę podlegająca ściągnięciu od powoda na rzecz Skarbu Państwa podwyższa do 34,75 zł;

d
uchyla punkt 5. wyroku;

II
zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 900 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

Alina Szymanowska

UZASADNIENIE
PowódM. S.wniósł przeciwko pozwanemuTowarzystwu (...) spółka akcyjnaz siedzibą wW.pozew o zapłatę kwoty13.435,10 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty, a także kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.
Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym z dnia 28 lutego 2023 r. referendarz sądowy orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.
W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko pozwany wskazał, że bezspornym jest, że świadczył ochronę ubezpieczeniową w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej na rzecz sprawcy szkody. Pozwany zakwestionował wysokość szkody podaną przez powoda. Jego zdaniem znaczenie powinien mieć koszt rzeczywiście poniesionej naprawy. Pozwany zakwestionował kosztorys powoda wskazując, że uwzględnia on uszkodzenia niepozostające w związku ze zdarzeniem z dnia 26 stycznia 2022 r. Wskazał, że oferował poszkodowanemu naprawę w warsztacie współpracującym za kwotę wskazaną w kalkulacji ubezpieczyciela. Podał również, że powód nie uwzględnił w kosztorysie rabatów na materiał lakierniczy oraz oryginalne części zamienne. Pozwany dysponował bowiem wieloma umowami z dostawcami materiału lakierniczego oraz części zamiennych do pojazdówF.. Zdaniem pozwanego wysokość odszkodowania należy ustalać według rzeczywiście poniesionych kosztów naprawy, a nie hipotetycznie. Pozwany zakwestionował również przyznanie odszkodowania za zakup części oryginalnych fabrycznie nowych, w sytuacji gdy pojazd nie jest nowy. Zdaniem pozwanego, spowodowałoby to bezpodstawne wzbogacenie po stronie poszkodowanego. Pozwany wskazał również, że odszkodowanie winno być umniejszone o kwotę 1.000 zł tytułem franszyzy redukcyjnej.
Wyrokiem z 16 maja 2024 r. Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu:

1
zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 10.062,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty,

2
oddalił powództwo w pozostałym zakresie,

3
koszty procesu rozdzielił stosunkowo i z tego tytułu zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.060,89 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

4
nakazał ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Sądu RejonowegoPoznań - Stare Miasto w Poznaniu kwotę 58,95 zł tytułem części wynagrodzenia biegłego za sporządzenie opinii, która została pokryta tymczasowo ze środków Skarbu Państwa,

5
nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu kwotę 175,80 zł tytułem części wynagrodzenia biegłego za sporządzenie opinii, która została pokryta tymczasowo ze środków Skarbu Państwa.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się pozwany, zaskarżając je w części,tj. w zakresie w jakim Sąd I instancji zasądził od pozwanego na rzecz powoda świadczenie ponad kwotę 4.247,12 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14.04.2022 r. do dnia zapłaty, tj. co do kwoty 5.815,61 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14.04.2022 r. do dnia zapłaty (pkt 1 wyroku), a nadto w punktach 3 i 5 wyroku.
Apelujący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1
art. 362 k.c.orazart. 354 § 2 k.c.w zw. zart. 822 § 1 k.c.w zw. zart. 826 § 1 k.c.w zw. zart. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(dalej: ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych) przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że poszkodowani nie mają obowiązku skorzystania z rabatu na zakup oryginalnych części zamiennych i materiałów lakierniczych, podczas gdy poszkodowani - wierzyciele obowiązani są do minimalizowania w miarę możliwości skutków szkody i nie przyczyniania się do jej powiększania, a więc do skorzystania z zaproponowanych przez towarzystwo ubezpieczeń likwidujące szkodę rabatów, które obowiązywały w dniu szkody,

2
art. 361 § 1 k.c.w zw. zart. 822 § 1 k.c.w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że poszkodowany poniósł szkodę w kwocie 29.062,83 zł podczas gdy biorąc pod uwagę obowiązujące w dniu szkody rabaty na zakup oryginalnych części zamiennych (20 %) oraz na zakup materiału lakierniczego (40%), koszt naprawy nie powinien przekroczyć kwoty 23.247,22 zł brutto,

- naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

1
art. 232 k.p.c.w zw. zart. 233 k.p.c.polegające na błędnym uznaniu, iż skorzystanie z oferowanych przez pozwanego rabatów wiązałoby się z obowiązkiem naprawy uszkodzonego pojazdu we wskazanym przez pozwanego warsztacie zaś rabaty wpływające na wysokość ceny części, jakie posiada pozwany nie są elementami powszechnie obowiązujących cen na rynku części zamiennych; podczas gdy pozwany oferował poszkodowanemu możliwość uzyskania rabatu na zakup oryginalnych części (20%) oraz na zakup materiału lakierniczego (40%), która to możliwość uzyskania rabatu była niezależna od miejsca naprawy oraz niezależna od sposobu jej przeprowadzenia, zaś stosowanie rabatów jest powszechną praktyką ubezpieczycieli, zaakceptowaną przez orzecznictwo SN (uchwale składu 7 sędziów Sadu Najwyższego z dnia 8 maja 2024 r., III CZP 142/22),

2
art. 233 k.p.c.w zw. zart. 232 k.p.c.przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że rabaty na zakup oryginalnych części zamiennych i materiału lakierniczego nie mogą mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, podczas gdy rabaty wynikają z konkretnych porozumień z dostawcami, a nadto z uwagi na powszechność wypadków komunikacyjnych i zgłaszanych roszczeń z tytułu ubezpieczenia oc posiadaczy pojazdów mechanicznych, wynegocjowane rabaty pojawiają się w obrocie na szeroką skalę, w związku z czym mają charakter rynkowy, zaś poszkodowany miał realną możliwość skorzystania z nich.

Mając to na uwadze, pozwany domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa powyżej kwoty 4.247,12 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty, zmiany zaskarżonego wyroku w punkcie 3. poprzez rozdzielenie kosztów postępowania proporcjonalnie do stopnia przegrania sprawy przez strony oraz w punkcie 4 poprzez nakazanie ściągnięcia od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa części wynagrodzenia biegłego proporcjonalnie do stopnia przegrania sprawy przez strony, a nadto zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania w II instancji, według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja podlegała oddaleniu jako bezzasadna.
Sąd Okręgowy podziela poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne, które znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym, prawidłowo przez ten sąd ocenionym. Sąd Okręgowy nie przeprowadzał postępowania dowodowego i nie uzupełniał ustaleń faktycznych przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Co do podstawy faktycznej swego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wskazuje zatem jedynie, że przyjął za własne ustalenia Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy nie dopatrzył się naruszenia przez Sąd I instancji treściart. 232 k.p.c.orazart. 233 k.p.c., które skarżący upatruje w braku uwzględnienia przez Sąd Rejonowy przy ustaleniu wysokości odszkodowana rabatów na zakup części i materiału lakierniczego proponowanych przez pozwanego niezależnie od miejsca i sposobu przeprowadzenia naprawy pojazdu.
Trzeba podkreślić, żeartykuł 232 zd. 1 k.p.c.wskazuje jedynie na obowiązek przedstawienia faktów i dowodów przez strony.Zdanie drugie art. 232 k.p.c.dotyczy możliwości przeprowadzenia przez sąd dowodu z urzędu (w niniejszej sprawie przesłanki ku temu nie zachodziły).Artykuł 232 zd. 1 k.p.c.nie stanowi podstawy wyrokowania sądu i z tego względu nie może mieć wpływu na poprawność wydanego przez sąd rozstrzygnięcia (wyr. SN z 15.2.2008 r., I CSK 426/07, Legalis). Adresatem komentowanej normy są strony, a nie sąd, co oznacza, że to strony obowiązane są przedstawiać dowody, a sąd nie jest władny tego obowiązku wymuszać. Nie może również co do zasady zastępować stron w jego wypełnieniu (wyrok SN z 7.11.2007 r., II CSK 293/07, Legalis, komentarz do art. 232 k.p.c. red. Marszałkowska-Krześ/Gil 2024, wyd. 35/E. Rudkowska-Ząbczyk).
Zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.nie jest zasadny. Sąd Rejonowy ustalił, żeTowarzystwo (...) spółka akcyjnaz siedzibą wW.wiążą ze sprzedawcami części do pojazdów markiF.oraz materiałów lakierniczych umowy, na podstawie których klienci wskazani przez ubezpieczyciela mogli nabyć części oryginalne i materiały lakiernicze z rabatami. Sąd Rejonowy nie dopatrzył się jednak pomimo takich ustaleń przesłanek do ustalenia należnego poszkodowanemu odszkodowania przy uwzględnieniu rabatów na części i materiały lakiernicze możliwych do uzyskania u sprzedawców wskazywanych przez pozwanego. Sposób sformułowania zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazuje, że apelujący w rzeczywistości podważa ocenę znaczenia faktu z punktu widzenia rozstrzygnięcia w sprawie, co nie jest kwestią oceny dowodów i podstawy faktycznej wyroku, ale jej subsumcji pod zastosowane w sprawie normy prawnej.
Rozważenia wymagają zatem zarzuty naruszenia prawa materialnego w szczególności zarzut naruszeniaart. 361 § 1 k.c.w zw. zart. 822 § 1 k.c.orazart. 362 k.c.orazart. 354 § 2 k.c.w zw. zart. 822 § 1 k.c.w zw. zart. 826 § 1 k.c.w zw. zart. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Rejonowy podzielił kierunek wykładni w/w przepisów prezentowany w orzecznictwie (dotyczy szkody z ubezpieczenia OC), który przyjmuje, że obowiązek naprawienia szkody przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje z chwilą wyrządzenia szkody i nie jest uzależniony od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy i czy w ogóle zamierza ją naprawić. Odszkodowanie ma wyrównać uszczerbek majątkowy powstały w wyniku zdarzenia, istniejący od chwili wyrządzenia szkody do czasu, gdy zobowiązany wypłaci poszkodowanemu sumę pieniężną odpowiadającą szkodzie ustalonej w sposób przewidziany prawem, a tym uszczerbkiem majątkowym są koszty przywrócenia pojazdowi jego wartości sprzed wypadku (por. uchwały SN: z 15.11.2001r., III CZP 68/01, publ. OSNC 2002/6/74 i z 17.05.2007r., III CZP 150/06, publ. OSNC 2007/10/144). Uznaje się zatem, że ze względu naart. 822 § 1 k.c., który ogranicza roszczenie odszkodowawcze wobec ubezpieczyciela wyłącznie do żądania zapłaty, roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego przyjmuje postać roszczenia o zapłatę z góry kosztów naprawy.
W uzasadnieniu postanowienia z 7.12.2018r., III CZP 51/18 (publ. OSNC 2019/9/94), Sąd Najwyższy wskazał, że w razie szkody w pojeździe odszkodowanie nie ogranicza się do równowartości wydatków poniesionych na naprawę pojazdu, lecz obejmuje niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy pozwalającej na przywrócenie pojazdu do stanu poprzedniego, a więc do stanu, który pod każdym istotnym względem (stanu technicznego, trwałości, wyglądu estetycznego itp.) będzie odpowiadał stanowi pojazdu przed uszkodzeniem. Sąd Najwyższy stwierdził, że skoro szkoda i jej zakres (określone uszkodzenia w samochodzie) są niewątpliwe, to posłużenie się przez przy konstrukcji żądania określoną metodologią wykazywania wysokości szkody (rachunkowa, kosztorysowa) nie ma żadnego wpływu na jego uprawnienie do odszkodowania obejmującego wszystkie ekonomicznie uzasadnione i celowe wydatki niezbędne do przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego niezależnie od tego czy dokonuje naprawy i czy sam ją organizuje czy też korzysta z usług autoryzowanego zakładu. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano również, że Sąd Najwyższy analizując różnorodne stany faktyczne mające miejsce w tego typu sprawach zwracał uwagę, że dokonanie przez poszkodowanego naprawy sposobem gospodarczym, w niepełnym zakresie lub przy użyciu części niższej jakości, nie powoduje naprawienia szkody w całości, co uzasadnia przyznanie mu tytułem odszkodowania również różnicy między kosztorysową ceną naprawy, a kosztem faktycznie poniesionym. Analogicznie w przypadku dokonania przez poszkodowanego naprawy w większym zakresie niż technicznie uzasadnione uszkodzeniami z danego wypadku lub zwiększenia wartości pojazdu na skutek użycia do naprawy nowych części o wysokości odszkodowania nie decydują faktycznie poniesione koszty naprawy, a celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty, które pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem wywołującym szkodę i powinny zostać wydatkowane na przywrócenie pojazdu do stanu poprzedniego. Hipotetyczne koszty naprawy są zatem wyznacznikiem wysokości należnego poszkodowanemu odszkodowania, skoro niezależnie od naprawy pojazdu, powinno ono odpowiadać kosztom przywrócenia pojazdowi jego wartości sprzed wypadku. Każdorazowo zatem będzie niezbędna odpowiednia selekcja kosztów naprawy i ich weryfikacja na podstawie zobiektywizowanych kryteriów z perspektywy kosztów celowych i ekonomicznie uzasadnionych (por. uzasadnienie wyroków Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 1988 r., I CR 151/88, z dnia 20 lutego 1981 r., I CR 17/81, z dnia 20 listopada 1970 r., II CR 452/72, OSNC 1973, nr 6, poz. 111, uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012 r., III CZP 80/01 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2003 r., III CZP 32/03). W konsekwencji w indywidualnych okolicznościach sprawy odszkodowanie wyliczone przez poszkodowanego metodą kosztorysową (in abstracto) lub rachunkową (in concreto) może być obniżone. Będzie to miało miejsce, jeżeli ubezpieczyciel wykaże, że taki sposób rozliczenia szkody przewyższa wielkość uszczerbku w majątku poszkodowanego. Przykładowo w przypadku skorzystania z usług naprawczych lub zakupu części w warunkach promocyjnych (np. karta stałego klienta) rzeczywisty wydatek poniesiony przez poszkodowanego może być niższy niż przeciętny koszt naprawy wyliczony przez biegłego. Podobna sytuacja będzie miała miejsce, gdy poszkodowany może odliczyć podatek od towarów i usług stanowiący część ceny zakupu części lub kosztów naprawy od podatku dochodowego (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1997 r., III CZP 14/97, OSNCP 1997, nr 8, poz. 103 i z dnia 16 października 1998 r., III CZP 42/98, OSNC 1999, nr 4, poz. 69). Również użycie do naprawy pojazdu nowych części i materiałów może doprowadzić do wzrostu wartości pojazdu, jako całości, choć z reguły przeprowadzenie naprawy przy użyciu nowych części w miejsce zużytych nie wpływa na jego wartość rynkową po naprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012 r., III CZP 80/01).
Nadto należy wskazać, że w przypadku tzw. szkód ubezpieczeniowych wysokości szkody, należy sięgać do odpowiednich regulacji zawartych wkodeksie cywilnym. Szkodę w rozumieniuart. 361 § 2 k.c.definiuje się przy uwzględnieniu tzw. teorii dyferencyjnej, a więc jako uszczerbek w prawnie chronionych dobrach wyrażający się w różnicy między stanem dóbr, jaki istniał i jaki mógłby następnie wytworzyć się w normalnej kolei rzeczy, a stanem jaki powstał na skutek zdarzenia wywołującego zmianę w dotychczasowym stanie rzeczy (por. uzasadnienie wyroku SN z 7.08.2003r., IV CKN 387/01). Zgodnie zart. 361 § 2 k.c.tak rozumiana szkoda obejmuje straty, jakie poszkodowany poniósł oraz korzyści, które osiągnąłby, gdyby szkody mu nie wyrządzono. Gdy zaś chodzi o reguły ustalania wysokości odszkodowania, to należy podkreślić kompensacyjną funkcję odpowiedzialności odszkodowawczej, polegającą na tym, że odszkodowanie powinno ściśle odpowiadać wysokości szkody – nie powinno być niższe od tej wysokości, tak że nie rekompensuje całej szkody, ale i nie powinno być od niej wyższe i stanowić źródła bezpodstawnego wzbogacenia poszkodowanego (tak również Sąd Najwyższy m.in. w: uchwale z 22.04.1997r., III CZP 14/97, publ. OSNC 1997/8/103 czy wyroku z 16.01.2002r., IV CKN 619/00). Trzeba ponadto przypomnieć, że chwilą właściwą dla ustalenia odszkodowania jest moment wyrokowania (art. 363 § 2 k.c.iart. 316 § 1 k.p.c.).
W odniesieniu do szkody komunikacyjnej w momencie jej wyrządzenia (a tym samym powstania odpowiedzialności odszkodowawczej sprawcy i jego ubezpieczyciela) sprowadza się ona do różnicy pomiędzy wartością, jaką pojazd przedstawiał przed i po wypadku. Odszkodowanie ma wówczas na celu wyrównanie uszczerbku, jaki pojawił się w majątku poszkodowanego, a więc – jak już wyjaśniono – musi odpowiadać kosztom naprawy umożliwiającej przywrócenie pojazdowi jego wartości sprzed wypadku (o ile oczywiście nie zachodzi przypadek określony wart. 363 § 1 zd. 2 k.c., a zatem brak możliwości lub niecelowość naprawy). Roszczenie odszkodowawcze nie ulega jednak petryfikacji i nie staje się stałym, niezmiennym składnikiem majątku poszkodowanego. Szkoda ma bowiem charakter dynamiczny, który może powodować jej zmienność w czasie zarówno pod względem jakości, jak i ilości. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest zarówno możliwość pojawienia się, obok pierwotnego uszczerbku, także uszczerbku nowego, pozostającego w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem stanowiącym podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej, jak i przekształcenie się postaci oraz zakresu owej szkody na skutek określonych przesunięć w majątku poszkodowanego. Zmiany powstałe od momentu wyrządzenia szkody do chwili orzekania winny być uwzględnione przy ustalaniu wysokości należnego odszkodowania(por. uwagi w uzasadnieniu cyt. już postanowienia SN z 7.12.2018r., III CZP 51/18, a także postanowienie SN z 17.07.2020r., V CNP 43/19, wyrok SN z 10.06.2021r., IV CNPP 1/21, publ. OSNC 2022/3/33 i wyrok SN z 8.12.2022r., II CSKP 726/22, publ. OSNC 2023/6/62).
W świetle powyższego, choć w określonych okolicznościach faktycznych nie można całkowicie odrzucić możliwości dochodzenia przez poszkodowanego roszczenia w wysokości odpowiadającej hipotetycznym kosztom naprawy pojazdu. Stan faktyczny zachodzący w konkretnej sprawie wymaga indywidualnej oceny dokonywanej przy uwzględnieniu przywołanych norm prawa materialnego. W niniejszej sprawie nie zachodzą dostateczne przesłanki ustalenia odszkodowania na podstawie kosztorysu. W ocenie Sądu odwoławczego nie można uznać, jak chce tego powód i jak przyjął Sąd Rejonowy, że sprzedaż pojazdu przez poszkodowanego po jego częściowej naprawie pozostaje obojętna przy wyrokowaniu.
Trzeba przypomnieć, że poszkodowany nie może wskutek zdarzenia szkodzącego i uzyskując kompensatę stać się wzbogacony kosztem osoby odpowiedzialnej za szkodę, gdyż byłoby to sprzeczne z funkcją odpowiedzialności odszkodowawczej. Z wypłatą odszkodowania wyliczonego na podstawie metody kosztorysowej zawsze wiąże się ryzyko wzbogacenia poszkodowanego, gdyż osoba ta nie musi przeznaczyć uzyskanych z tytułu odszkodowania środków na rzeczywistą naprawę rzeczy.
W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji nieprawidłowo zastosował prawo materialne, na co słusznie uwagę zwrócił apelujący. Sąd Rejonowy naruszyłart. 361 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 822 k.c.Sąd Okręgowy wyraża odmienne stanowisko, niż Sąd Rejonowy, co do zakresu w jakim roszczenie powoda jest zasadne.
Sąd Rejonowy ustalił, żeF.należący doK. O.został sprowadzony ze Stanów Zjednoczonych Ameryki w stanie uszkodzonym. Po sprowadzeniu pojazdu poszkodowany wymieniał w nim maskę i zderzak przedni. Zdecydował się wówczas na zamontowanie zamienników, bo części oryginalne były trudno dostępne. Po szkodzie auto zostało naprawione przez poszkodowanego tylko częściowo Poszkodowany wymienił szybę oraz polakierował maskę, zamontowana szyba nie była oryginalna. Z ustaleń Sądu Rejonowego wynika, że poszkodowany naprawił auto a następnie dokonał jego sprzedaży. Z zeznań poszkodowanego wynika, że nie rozważał montażu części oryginalnych ze względu na plan sprzedaży auta. Trzeba zauważyć, że pozwany w toku postępowania likwidacyjnego informował o możliwości zakupu części i materiału lakierniczego z określonym rabatem. Nadto w dokumencie - wycenie naprawy pojazdu do szkody(...)-04 z dnia 26 stycznia 2022 r. (k. 58) pozwany wskazał na możliwość skorzystania z naprawy uszkodzonego pojazdu za kwotę wskazaną w kosztorysie w konkretnym warsztacie naprawczym, podając jego dane adresowe. Nie można stwierdzić, że skorzystanie z przedmiotowej oferty nie było możliwe, jak też, że stanowiłoby nadmierne obciążanie dla poszkodowanego. Poszkodowany nie podjął działań w celu należytej naprawy pojazdu (przywrócenie pojazdu do stanu przed szkodą) gdyż był zdecydowany na jego sprzedaż. Wystarczające przy dokonywaniu naprawy byłoby uzgodnienie z warsztatem naprawczym, który dystrybuuje zarówno części, jak i materiały lakiernicze z określonym rabatem, że prześle on takie części i materiały do warsztatu, któremu naprawę zleciłby poszkodowany. Zatem w tym zakresie poszkodowany w niczym nie zostałby ograniczony, natomiast niewątpliwie, korzystając z oferty pozwanego, ograniczyłby koszty związane z naprawą uszkodzonego pojazdu. Poszkodowany tak jednak nie postąpił. Skoro zatem samo odszkodowanie ma być wyliczone według hipotetycznych kosztów naprawy, to tak samo, w tym samym stopniu można wziąć pod uwagę ofertę pozwanego i również w odniesieniu do tej oferty określić hipotetyczne umniejszenie kosztów związanych z naprawą pojazdu, gdyby na taką naprawę poszkodowany się zdecydował. Dlatego też należało podzielić w całości stanowisko apelującego. Zważywszy na realia niniejszej sprawy nie można stwierdzić, że zasadność skorzystania z rabatów oferowanych przez pozwanego ograniczała poszkodowanemu swobodę w wyborze warsztatu naprawczego czy sposobie naprawy. Skorzystanie z rabatu na części i materiały lakiernicze, nie było uzależnione od wybranego przez poszkodowanego warsztatu naprawczego.
Wobec powyższego stwierdzić należało, że uwzględniając koszt naprawy wgA.z zastosowaniem cen nowych części oryginalnych, pochodzących z sieci dealerskiej(...)oraz przy uwzględnieniu rabatów na zakup części oraz zakup materiału lakierniczego – koszt naprawy pojazdu przy uwzględnieniu proponowanych rabatów wynosi 23.247,22 zł (punkt 1 lit. d) opinii, k. 115). Skoro zatem w toku postępowania likwidacyjnego poszkodowanemu wypłacono jedynie 18.000,10 zł, na rzecz powoda należało zasądzić dodatkowo kwotę4.247,12 zł (23.247,22 zł – 18.000,10 zł). Sąd Okręgowy nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia powództwa w szerszym zakresie.
Powyższe doprowadziło do zmiany orzeczenia Sądu Rejonowego na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.i znalazło wyraz w treści punktu I sentencji wyroku.
Merytoryczna zmiana zaskarżonego wyroku miała także wpływ na rozstrzygnięcie o kosztach procesu, które podlegały rozliczeniu zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 100 k.p.c.Powód wygrał postępowanie przed Sądem I instancji w 32%, a zatem winien ponieść 68% wszystkich kosztów. Na koszty strony powodowej złożyły się: kwota 3.600,00 zł stanowiąca wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika ustalone w oparciu o stawkę minimalną wynikającą z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, kwota 17,00 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz opłata od pozwu w kwocie 750,00 zł. Na koszty poniesione przez stronę pozwaną złożyły się: kwota 3.600,00 zł stanowiąca wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika ustalone w oparciu o stawkę minimalną wynikającą z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, kwota 1 200,00 tytułem kosztów opinii biegłego oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Całość kosztów postępowania wyniosła 9.218,75 zł (wraz z kosztami tymczasowo wyłożonymi przez Skarb Państwa), 68% kosztów postępowania stanowi kwota 6.268,75 zł, a 32% to kwota 2.950 zł. W związku z powyższym, mając na uwadze stosunkowe rozdzielenie kosztów w punkcie I. b) zasądzono od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.867 zł.
Wpunkcie I. c) nakazano ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu od powoda część wynagrodzenia biegłego za sporządzenie opinii, która została pokryta tymczasowo ze środków Skarbu Państwa. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie zapadło na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U. z 2023 r. poz. 1144 t.j.). Pozwany uiścił tytułem zaliczki na koszty sporządzenia przez biegłego opinii kwotę 1 200 zł (k. 104), a koszt jej sporządzenia wyniósł 1.234,75 zł (k. 164), brakującą kwotę 34,75 zł winien uiścić powód.
W związku z całkowitym rozliczeniem kosztów postępowania, w sposób opisany powyżej należało uchylić punkt 5. zaskarżonego wyroku, o czym orzeczono w punkcie I. d).
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z jego wynikiem na podstawieart. 98 § 1 i § 11k.p.c.Zasądzeniu na rzecz pozwanego podlegało wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w wysokości 900 zł, ustalone w oparciu o treść§ 2 pkt 4w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Alina Szymanowska