Sąd Rejonowy w Zawierciu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 431/20
Data wyroku: 2021-03-30 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

UZASADNIENIE

Formularz UK 1

Sygnatura akt

II K 431/20

Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybieart. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k.albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza.

1

USTALENIE FAKTÓW

2

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.1.1.

M. M. (1)

w dniach 23 grudnia 2019r. i 27 stycznia 2020r., wP., woj.(...), działając w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności, w pismach skierowanych do Burmistrza MiastaP.i odczytanych na sesjach Rady Miejskiej wP., znieważyłR. S., wypowiadając pod jego adresem słowa sugerujące podobieństwo do zbrodniarzy hitlerowskich,
tj. o czyn zart.216§1kkw zw. zart.91§1kk

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

1. OskarżonyM. M. (1)jest działaczem społecznym miastaP., który nie był zadowolony z działalności Burmistrza MiastaP.R. S.związanej z kontroląfirmy (...)w zakresie zanieczyszczania powietrza.
2. Oskarżony w pismach z dnia 27.01.2020r. i 22.12.2019r. skierowanych do Burmistrza wyrażał swoje niezadowolenie z działalności oskarżyciela prywatnego i porównywałR. S.do zbrodniarzy hitlerowskich tj.J. M.iJ. G..
3. Na sesjach Rady MiastaP.w dniach 23.12.2019r. i 27.01.2020r. oskarżony publicznie odczytał powyższe pisma przez co znieważył oskarżyciela prywatnego kierując pod jego adresem słowa sugerujące podobieństwo do zbrodniarzy hitlerowskich.

pismo z dnia 27.01.2020r.

4

pismo z dnia 22.12.2019r.

5

płyta CD z nagraniem

12

częściowe wyjaśnieniaM. M. (2)

113v-114

zeznaniaR. S.

114v-115

pismo Rady MiastaP.

119

płyta CD

120

dokumenty z Urzędu Miasta wP.

121-125

zeznaniaE. D.

127v-128

zeznaniaK. B.

128-129

4. Uprzednia niekaralność oskarżonego.

karta karna

103, 126

3

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.2.1.

M. M. (1)

w dniu 24 lutego 2020 r. skierował doR. S.w czasie obrad sesji Rady MiastaP.pisemne i werbalne wypowiedzi, które miały na celu gorszące znieważenie i poniżenie jego osoby, a tym samym naraził go na utratę zaufania potrzebnego do zajmowanego stanowiska Burmistrza MiastaP.
- tj. o czyn zart. 212§1 kk

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

Pomówienie i poniżenie oskarżyciela prywatnego w piśmie oczytanym na sesji w dniu 24 lutego 2020r.

skarga z dnia 23.02.2020r.

6

4

OCENA DOWODÓW

5

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.1

pismo z dnia 27.01.2020r. i z dnia 22.12.2019r.

Dowody bezsporne, nie kwestionowane ani autorstwo ani treść pism.

płyta CD z nagraniem

Nagrania z sesji Rady MiejskiejP.przedstawiają oskarżonego, który wypowiada pod adresem oskarżyciela posiłkowego słowa porównujące go do zbrodniarzy hitlerowskich. Treść nagrań zbieżna z treścią skarg autorstwa oskarżonego, znajduje potwierdzenie w zeznaniach oskarżyciela i wyjaśnieniach oskarżonego. Nagranie załączone do prywatnego aktu oskarżenia tożsame z nadesłanym przez Urząd Miasta wP..

częściowe wyjaśnieniaM. M. (2)

Wyjaśnienia oskarżanego zasługują na wiarę w zakresie, w jakim przyznał, że używał nazwiskaG.iM.pod adresem Burmistrza MiastaP., krytykując tym samym jego działalność. Nie sposób jednak zaakceptować twierdzenia, że słowa te nie były kierowane personalnie do oskarżyciela prywatnego, ale celem jego wypowiedzi było wywołanie presji na nim jako burmistrzu do podjęcia działań. Niewątpliwie oskarżony działał w słusznym w swej ocenie interesie społecznym, miał pełne prawo do krytyki działań burmistrza, nie był jednak uprawnionym do naruszenia jego godności, znieważania, poprzez używanie określeń sugerujących podobieństwo do zbrodniarzy hitlerowskich.

zeznaniaR. S.

Zeznania oskarżyciela prywatnego są jasne, logiczne, wewnętrznie spójne oraz korespondowały z zebranym materiałem dowodowym. Zeznał, że mieszkańcy zgłaszali mu problemy z zatruwaniem powietrza przezfirmę (...), ale gmina nie posiadała narzędzi do kontroli przedsiębiorstwa. Podjął działania i zgłosił problem Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska, ale kontrola ta nie stwierdziła naruszeń przepisów, co kwestionowali mieszkańcy w tym oskarżony. Zaprzeczył aby informował mieszkańców o podpisaniu umowy na użycie dronu do badania powietrza, gdy umowa została podpisana informacja pojawiła się na stronie urzędu.

pismo Rady MiastaP.

Dokument wiarygodny, potwierdza rejestrowanie sesji Rady MiastaP.w dniach 23.12.2019r., 27.07.2020r. i 24.02.2020r. oraz transmitowanie ich na żywo w Internecie.

płyta CD

Ukazuje nagrania z sesji Rady Miasta wP.w dniach 23.12.2019r., 27.07.2020r. oraz 24.02.2020r. Nagranie tożsame z załączonym do prywatnego aktu oskarżenia.

dokumenty z Urzędu Miasta wP.

Dokumentacja potwierdza podjęcie działań kontrolnych wobecfirmy (...)dotyczących prawidłowości spalania przez nią odpadów. W 2020r. prowadzone były pomiary jakości powietrza przy użyciu dronu przezfirmę (...) Sp. z o.o.Treść dokumentów, w tym daty zawarcia umów nie kwestionowane przez strony.

zeznania świadkówE. D.iK. B.

Zeznania świadków zasługują na wiarę w tym znaczeniu, iż świadkowie, podobnie, jak oskarżony wyrażali swoją negatywną opinie odnośnie nie wystarczających w ich ocenie działań burmistrza w zakresie kontroli zanieczyszczeń i spalania odpadów przezfirmę (...). Oznacza to, iż stanowisko oskarżonego wobec tego problemu nie było odosobnione, a tym samym potwierdza szczerość wyjaśnień, co do motywacji, którą się kierował, odczytując swoje wystąpienia na sesjach rady gminy. Inną kwestią jest zasadność takiej oceny, która w świetle informacji z Urzędu Miasta dot. działań podejmowanych w sprawie oraz treści umów z operatorem drona, nie zasługuje na aprobatę, mieści się jednak w granicach dozwolonej krytyki.

6

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

wyjaśnienia oskarżonego

Niewiarygodne w zakresie w jakim nie przyznaje się do popełnienia zarzucanego czynu, co w obliczu zebranego materiału dowodowego jest gołosłowne. Oskarżony w swoich wyjaśnieniach nie zaprzeczył, że użył słów znieważających wobec oskarżyciela prywatnego, dlatego nieprzyznanie się do winy stanowi wyłącznie przyjęte przez oskarżonego stanowisko w sprawie.

7

PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Oskarżony

☐

3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

☐

3.2. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

☒

3.3. Warunkowe umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

Prywatnym aktem oskarżenia w niniejszej sprawieR. S.zarzuciłM. M. (1)znieważenie i poniżenie polegające na tym, że na kolejnych sesjach Rady Miejskiej wP.skierował pisemne i werbalne wypowiedzi mające na celu gorszące znieważenie i poniżenie jego osoby, które jednocześnie naraziły go na utratę zaufania potrzebnego do zajmowania stanowiska Burmistrza MiastaP.. Sama treść zarzutu aktu oskarżenia nie zawiera wskazówek o jakie konkretnie wypowiedzi chodzi, są one jednak sprecyzowane w treści uzasadnienia (co uzasadniało uznanie, iż prywatny akt oskarżenia spełnia wymogi formalne wskazane wart. 487kpk). Wynika z niego, że odnośnie wypowiedzi na sesjach w dniach 22.12.2019r. i 27.01.2020r., to oskarżyciel dopatruje się znamion przestępstwa w wypowiedziach które dotyczyły krytycznej oceny działań oskarżyciela prywatnego w zakresie kontroli jakości powietrza wfirmie (...)działającej na terenie gminy a zawierały określenia porównujące osobę oskarżyciela do zbrodniarzy hitlerowskichJ. M.iJ. G., zaś w przypadku wypowiedzi na sesji 24.02.2021r. w wypowiedzi zawierającej stwierdzenie, iż burmistrz oszukał mieszkańców w sprawie drona i że burmistrza łączą niejasne powiązania w właścicielkafirmy (...).
Zarzucany czyn oskarżyciel zakwalifikował, jako przestępstwo zniesławienia zart.212§1kk, choć w treści zarzutu wskazał, iż stanowiły one również znieważenie oskarżyciela.
Odpowiedzialności zart.212§1kkpodlega ten, kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności.
W ocenie Sądu wypowiedzi oskarżonego nie uzasadniają pociągnięcie go do odpowiedzialności za przestępstwo pomówienia, mieszczą się bowiem w granicach pozaustawowego kontratypu - prawa do krytyki. Jak przyjmuje się w orzecznictwie (vide wyrok SN z 15.09.2016 r.,II KK 95/16, LEX nr 2112309) co do zasady, prawo do krytyki uprawnia przede wszystkim do wyrażania ocen, a więc twierdzeń uchylających od sprawdzenia przy pomocy kryterium prawdy i fałszu. Jeżeli zatem uczyniony zarzut poddaje się temu kryterium, to w pierwszej kolejności należy rozważyć go przez pryzmatart. 212 § 1k.k.iart. 213 § 1k.k.Dopiero przyjęcie, że zarzut jest nieprawdziwy, upoważnia (aktualizuje) rozważanie go na płaszczyźnie pozaustawowej konstrukcji tzw. prawa do krytyki. W ocenie Sądu wypowiedzi oskarżonego zarzucające burmistrzowi bezczynność i tolerowanie bezprawnych działań właścicielowizakładu (...), nie polegają na prawdzie, bowiem przedłożone w sprawie dowody w postaci informacji dotyczących podejmowanych przez Urząd MiastaP.kontrolnych wobecfirmy (...), czy umowy z firmą wynajmującą dron, przeczą tym twierdzeniom. Podobnie żadnego potwierdzenia w faktach nie mają sugerowane przez oskarżonego niejasne powiązania burmistrza z właścicielką firmy. Oskarżony jednak jako(...), ma pełne prawo do oceny tych działań, a zwłaszcza oceny krytycznej, skoro uważa je za niewystarczające. Podkreślić bowiem należy, iż oskarżyciel prywatny jest osobą publiczną, burmistrzem gminy, i jako osoba publiczna musi liczyć się z tym i akceptować, iż jego działania mogą być rożnie postrzegane i oceniane przez mieszkańców. Jak podkreśla się w literaturze prawniczej wtedy, gdy krytyka ta realizowana jest w piśmie o charakterze procesowym, skardze kierowanej do władz, czy zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa i kiedy brak podstaw do wskazania, że jedynym lub podstawowym zamiarem działania jest zniesławienie, zachowanie realizujące prawo do krytyki w ogóle pozbawione jest cechy bezprawności, a tym samym nie może być uznane za przestępstwo. Dla wyłączenia odpowiedzialności nie ma wówczas potrzeby wykazania okoliczności wymienionych wart. 213k.k.Nie stanowią zniesławienia różnego rodzaju wypowiedzi dokonywane w ramach przysługujących jednostce uprawnień, m.in. oświadczenia składane w uzasadnieniu lub w obronie praw (np. skargi sądowe, odpowiedzi na zarzuty procesowe, zażalenia, doniesienia pokrzywdzonych o przestępstwie), jeżeli zamiarem składającego nie było naruszenie godności osobistej lub dobrego imienia, a ponadto, gdy nie przekroczył on granic rzeczywistej potrzeby”(wyrok SN z 14.03.2017 r.,III KK 359/16, LEX nr 2329442).W realiach niniejszej sprawy okoliczności wyglądały jednak inaczej, bowiem oskarżony nie ograniczył się do złożenia pism do burmistrza gminy, ale publicznie je odczytał na sesjach rady miasta, zwłaszcza kwestionowane przez oskarżyciela fragmenty pism, sugerujące podobieństwo do zbrodniarzy hitlerowskich, pomimo próśb i nalegań osób obecnych na sesji, by zrezygnować z porównań do nazistów. W ocenie Sądu takie zachowanie oskarżonego, tj. te części wypowiedzi, które sugerowały podobieństwo do zbrodniarzy hitlerowskichJ. M.iJ. G., choć całość wypowiedzi motywowana była ochroną interesu społecznego mieszkańców gminy, to jednak przekraczały granicę rzeczywistej potrzeby, nie służyły bowiem wzmocnieniu argumentacji a ich efektem było publiczne obrażenie oskarżyciela. Zauważyć bowiem należy, iż oskarżony wypowiedzi te nie tylko zawarł w pismach, ale je odczytywał, ponawiał mimo protestów i próśb osób obecnych na sali obrad rady miejskiej. W ocenie Sądu wypowiedzi te mimo, że nie stanowią pomówienia to stanowią znieważenie oskarżyciela prywatnego. Odpowiedzialności karnej za to przestępstwo zart.216§1kkpodlega ten kto znieważa inną osobę w jej obecności albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do osoby tej dotarła. Zniewagę stanowią wypowiedzi godzące w godność danej osoby, obelżywe lub ośmieszające, niedające się zracjonalizować. Ze względu na to, że zniewaga godzi w poczucie własnej wartości danej osoby, znieważenie – inaczej niż zniesławienie – może nastąpić także wtedy, gdy odbiorcą wypowiedzi o treści naruszającej cześć jest wyłącznie ta osoba” wyrok SA w Warszawie z 26.02.2018r.,VI ACa 1576/16, LEX nr 2578915. Jak przyjmuje się w literaturze prawa dla oceny zachowania znieważającego najbardziej miarodajne jest kryterium mieszane, tj. obiektywno-subiektywne, uwzględniające zarówno normy społeczne, jak i stanowisko pokrzywdzonego (R.A. S.,Zniewaga..., s. 150–161). Trafna jest bowiem konstatacja, że „poniżenie godności ludzkiej obrażonego będące zasadniczym czynnikiem składowym karygodnej obrazy osobistej jest samo przez się pojęciem nader luźnym i względnym, bo zależnym od stopnia kultury i uobyczajnienia, od zapatrywań i zwyczajów danego środowiska, od wzajemnego stosunku stron, od ich wrażliwości i uosobienia, od stanowiska i zawodu obrażonego (i honor zawodowy), a poniekąd nawet od okoliczności zewnętrznych miejsca i czasu – słowem od całego splotu warunków zdolnych uczynkom, słowom lub gestom nadać piętno karygodnej zniewagi. Każdorazowa ocena obelżywości zachowania się lub odezwania oskarżonego i uznania w nim znamion karygodnej zniewagi należy do sądu wyrokującego” (orzeczenie SN z 28.08.1932 r., Zb. Orz. 1932, poz. 175). W ocenie Sądu okoliczność, iż oskarżyciel prywatny pełni funkcję publiczną oznacza, iż winien bardziej niż inni obywatele liczyć się z oceną swoich działań i akceptować ten fakt (co nie oznacza, że musi ocenę tę podzielać) nie oznacza natomiast, że musi akceptować działania znieważające go, nawet wtedy, gdy stanowią element słusznego co do zasady działania zmierzającego do ochrony interesu społecznego. Określenie osoby mianem zbrodniarzy hitlerowskich, osoby pełniącej funkcję publiczną, publicznie, w obecności tej osoby i innych osób będących pracownikami urzędu gminy (a więc podwładnymi oskarżyciela) i radnymi gminy oraz innych stanowiących publiczność naS.obrad, narusza jej godność osobistą. W ocenie Sądu kultura debaty publicznej, tak powszechnie obecnie naruszana, jest wartością którą należy chronić, nawet jeśli debata ta ma skalę tylko lokalną.
Z uwagi na fakt, że znieważenie oskarżyciela prywatnego odbywało się w pismach odczytanych na dwóch sesjach rady w dniach 23.12.2019r. i 27.01.2020r. Sąd uznał, że czyny zostały popełnione przez oskarżonego w krótkich odstępach czasu i przy wykorzystaniu tej samej sposobności tj. w warunkach ciągu przestępstw zart91§1 kk.
Zgodnie zart. 66 kk. Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.
Stopień społecznej szkodliwości czynów, oceniany zgodnie z wytycznymi zart.115§2kk, nie jest znaczny, uwzględniwszy zwłaszcza motywację sprawcy, fakt, iż działanie oskarżonego dotyczyło osoby publicznej, a więc takiej, która z uwagi na prowadzoną działalność społeczno-polityczną musi się liczyć z krytyką. Oskarżony miał pełne prawo wyrażenie oceny pracy burmistrza, a wypowiedzi znieważające powiązane były z tą oceną. Okoliczności czynów nie budzą wątpliwości.
Oskarżony jest osobą starszą, nie był wcześniej karany, działał w społecznie uzasadnionym interesie, natomiast realizując swoją misję przekroczył granice kultury i użył sformułowań znieważających burmistrza. Skazanie, nawet na najłagodniejszą karę, mogłoby przynieść efekt odwrotny od oczekiwanego tj. zamiast zmusić oskarżonego do refleksji nad doborem słów w debacie publicznej, w ogóle go do niej zniechęcić. Zadaniem Sądu nie jest cenzurowanie wypowiedzi oskarżonego a jedynie reakcja na naruszenie godności osoby, która to wypowiedzią poczuła się dotknięta. Sąd uznał, iż warunki i właściwości osobiste pozwalają na przyjęcie pozytywnej prognozy kryminologicznej na przyszłość. Zdaniem Sądu warunkowe umorzenie postępowania karnego na minimalny okres 1 roku próby będzie dostatecznym środkiem dla osiągnięcia wobec oskarżonego celów z zakresu prewencji indywidualnej. Oskarżony winien jedynie przeprosić oskarżyciela w ten sam sposób, w jaki go obraził tj. publicznie, na sesji rady miejskiej poprzez odczytanie stosownego oświadczenia.

☐

3.4. Umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania

☒

3.5. Uniewinnienie

1

M. M. (1)

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia

Wypowiedzi oskarżonego na sesji Rady Miejskiej w dniu 24 lutego 2020r. mieściły się w granicach dozwolonej krytyki, wobec powyższego nie można mu przypisać odpowiedzialności za pomówienie, natomiast nie zawierały sformułowań znieważających oskarżyciela prywatnego.

8

KARY, ŚRODKI KARNE, PRZEPADEK, ŚRODKI KOMPENSACYJNE IŚRODKI ZWIĄZANE Z PODDANIEM SPRAWCY PRÓBIE

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Punkt z wyroku odnoszący siędo przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

M. M. (2)

na podstawieart. 63§3 kkw zw. zart. 72§1 pkt 2 kkorzeczenie obowiązku przeproszenia pokrzywdzonego

2

Przeproszenie oskarżyciela przez oskarżonego w analogicznej formie, do znieważenia, wpłynie na oskarżonego wychowawczo, a dla pokrzywdzonego będzie stanowić niejako "zadośćuczynienie" za naganne zachowanie, jakiego oskarżony wobec niego się dopuścił

9

INNE ROZSTRZYGNIĘCIA ZAWARTE W WYROKU

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

10

INNE ZAGADNIENIA

W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę

7

KOSZTY PROCESU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Na podstawieart. 628 pkt 1 kpkzasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela prywatnego kwoty 300 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu

Zgodnie zart.628 pkt 1 kpkstosowanym poprzezart.629 kpk, koszty postępowania prywatnoskargowego, które poniósł oskarżyciel prywatny w przypadku warunkowego umorzenia postępowania sąd zasądza na rzecz oskarżyciela prywatnego

8

PODPIS