Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI C 247/24
Data wyroku: 2024-12-13 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: ASR Agnieszka Pikała

sygn. akt VI C 247/24 upr

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 13 grudnia 2024 r.

I
Stanowiska stron

1
Pozwem z dnia 11 grudnia 2023 r. powódZ.spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wW.wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od(...) spółki akcyjnejz siedzibą wW.kwoty 12.926,91 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 września 2023 r. do dnia zapłaty, opierając swoje roszczenie na oświadczeniu w przedmiocie skorzystania z sankcji kredytu darmowego.

2
Uzasadniając powództwo wskazał, iż w dniu 08 września 2016 r. pozwany zawarł z konsumentem –K. J.– umowę pożyczki na okres 96 miesięcy. Dalej powód wskazał, że zawarł z konsumentem umowę przelewu wierzytelności pieniężnych obecnych, jak i przyszłych wynikających z zastosowania sankcji kredytu darmowego w stosunku do ww. umowy. Powód podniósł, iż na mocy udzielonego przez kredytobiorcę pełnomocnictwa, przesłał pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu przez kredytobiorcę z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 w zw. z art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim i wezwał pozwanego do dobrowolnej zapłaty spornej kwoty.

3
W ocenie powoda pozwany bank dopuścił się następujących naruszeń skutkujących sankcją kredytu darmowego:

a
art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k.– poprzez (i) niejasne i nierzetelne określenie stopy oprocentowania kredytu z odesłaniem do stopy referencyjnej NBP, (ii) niewskazanie okresów, warunków i procedury zmiany samej stopy referencyjnej NBP, determinującej wysokość stopy oprocentowania, a także (iii) niepoinformowanie kredytobiorcy, iż zastosowana stopa oprocentowania odnosi się również do kredytowanych kosztów kredytu oraz (iv) nieokreślenie faktycznie zastosowanej stawki oprocentowania umownego (wyższej niż wskazano w Umowie pożyczki),

b
art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.– poprzez (i) wskazanie nieprawidłowej rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania ((...)) oraz całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta, (ii) niepełne określenie założeń przyjętych do obliczenia ww. danych, z pominięciem, iż przy wyliczeniu(...)i całkowitej kwoty do zapłaty uwzględniono również odsetki umowne od kredytowanych kosztów kredytu oraz (iii) niewyjaśnienie sposobu wykorzystania założeń wskazanych jako przyjętych do ustalenia(...);

c
art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k.– poprzez (i) niepoinformowanie konsumenta o ujęciu w racie odsetkowo-kapitałowej kredytowanych kosztów kredytu i naliczonych od nich odsetkach umownych, a także (ii) jaki jest stosunek spłat: całkowitej kwoty kredytu, kredytowanych kosztów kredytu i odsetek w ratach kredytu;

d
art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.– poprzez (i) niepoinformowanie klienta, iż kosztem kredytu są również odsetki umowne naliczone od kredytowanych kosztów kredytu, a tym samym (ii) zaniżenie faktycznej wysokości kosztu kredytu w postaci prowizji (iii) niepoinformowanie klienta, że zmienna stopa oprocentowania oparta o stawkę referencyjną NBP ma wpływ na koszty kredytu, (iv) pominięcie, iż w przypadku całkowitej spłaty kredytu wszystkie koszty udzielenia kredytu – w tym w szczególności prowizja – podlegają rozliczeniu zgodnie z art. 49 i art. 45 Ustawy;

e
art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k.– (i) niepełne określenie sposobów odstąpienia od umowy pożyczki przez konsumenta i pominięcie uprawnienia konsumenta do odstąpienia od umowy na zasadach określonych w art. 53 ust. 2 ustawy, to jest w przypadku, gdy umowa o kredyt konsumencki nie zawiera elementów określonych w art. 30 ustawy, (ii) błędne pouczenie, iż oświadczenie o odstąpieniu może zostać złożone wyłącznie poprzez złożenie lub wysłanie oświadczenia o odstąpieniu na określony adres banku (albo jej oddziału) oraz (ii) nieokreślenie skutków odstąpienia od Umowy pożyczki w postaci stanu, jakby Umowa pożyczki nie była nigdy zawarta;

f
art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k.– poprzez niepełne i wprowadzające konsumenta w błąd określenie procedury i skutków wcześniejszej spłaty kredytu, tj. (i) uzależnienie możliwości wcześniejszej spłaty kredytu od wydania „pisemnej dyspozycji” przez Pożyczkobiorcę, (ii) niepoinformowanie Pożyczkobiorcy, iż w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu kwota prowizji ulega proporcjonalnemu rozliczeniu zgodnie z art. 49 i art. 52 Ustawy.

4
Pozwana(...) Bank (...) spółka akcyjnaz siedzibą wW.wniósł o oddalenie powództwa w całości, zarzucając: (i) brak legitymacji czynnej po stronie powoda; (ii) wygaśnięcie uprawnienia do złożenia oświadczenia na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w związku z upływem terminu rocznego przewidzianego w ustawie; (iii) brak udowodnienia roszczenia zarówno co do zasady i co do wysokości; (iv) nieskuteczność złożenia oświadczenia; (v) wierzytelność nie istniała w momencie zawierania umowy przelewu, a sam przelew był niedopuszczalny z uwagi na właściwość zobowiązania. Ponadto pozwany wniósł o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

II
Fakty ustalone w sprawie

5
Dnia 08 września 2016 r.K. J.zawarł z(...) S.Az siedzibą wW.umowę pożyczki nr (...)z pakietem ubezpieczeniowym.

6
Podstawowe warunki pożyczki i sposób spłaty określone zostały w § 1 umowy. I tak, całkowita kwota pożyczki – bez kredytowanych kosztów Pożyczki – wynosiła 24.000 zł (§ 1 ust. 2 Umowy).

7
Całkowity koszt pożyczki określono na kwotę 21.540,15 zł (§ 1 ust. 3 Umowy).

8
Całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę określona została na kwotę 45.540,15 zł (§ 1 ust. 4 Umowy).

9
Oprocentowanie pożyczki określono jako zmienne, które w dniu zawarcia umowy określono na 8,99 % w stosunku rocznym. Zmienną stopą jest stopa referencyjna NBP, aktualizowana dwa razy w roku (§ 5 ust. 1 i 2 Umowy).

10
(...)określono na 19,63 % (§ 1 ust. 5 Umowy).

11
§ 1 ust. 1 umowy stanowił (podkreślenia własne Sądu):

(...) S.Audziela Pożyczkobiorcy pożyczki gotówkowej, zwanej dalej „pożyczką”, w kwocie 32.384,61 PLN (słownie złotych: TRZYDZIEŚCI DWA TYSIĄCE TRZYSTA OSIEMDZISIĄT CZTERY ZŁOTE SZEŚĆDZIESIĄT JEDEN GROSZY), obejmującej:

1
całkowitą kwotę pożyczki, określoną w ust. 2

2
kwotę przeznaczoną na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki, wymienionych w § 2 –

jeżeli koszty te, zgodnie z wolą Pożyczkobiorcy podlegają kredytowaniu przez(...) SA

,

na okres kredytowania wynoszący 96 miesięcy, szczegółowo określony w planie, który stanowi integralną część umowy.

12
§ 1 ust. 2 umowy stanowił:

Całkowita kwota pożyczki (

kwota pożyczki bez kredytowanych kosztów pożyczki

) wynosi 24.000,00 zł.

13
§ 1 ust. 3 umowy stanowił:

Całkowity koszt pożyczki wynosi 21.540,15 zł.

14
§ 1 ust. 4 umowy stanowił:

Całkowita kwota do zapłaty przez Pożyczkobiorcę wynosi 45.540,15 zł. Całkowita kwota do zapłaty jest sumą całkowitej kwoty pożyczki i całkowitego kosztu pożyczki.

15
§ 1 ust. 5 umowy stanowił:

Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania wynosi 19,63 %.

16
§ 1 ust. 6 umowy stanowił:

    Do wyliczenia wielkości, o których mowa w ust. 1-5 przyjmuje się, że umowa pożyczki będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta oraz, że(...)SA i Pożyczkobiorca wypełnią zobowiązania wynikające z umowy pożyczki w terminach określonych w tej umowie.

17
§ 2 umowy stanowił:

Pożyczkobiorca zobowiązuje się do zapłaty przy wypłacie przez(...) SApożyczki kosztów, obejmujących:

1
prowizję za udzielenie pożyczki w wysokości 239,98 zł;

2
składki ubezpieczeniowe za cały okres ubezpieczenia równy okresowi kredytowania, określonym w § 1 ust. 1 w wysokości 8.144,63 zł z tytułu zawarcia:

a

    umowy ubezpieczenia na życie zawartej na podstawie Warunków Ubezpieczenia dla Pożyczkobiorców(...) Banku (...)obejmujących warunki ubezpieczenia na życie oraz warunki ubezpieczenia spłaty Pożyczki Gotówkowej na wypadek Utraty źródła dochodu albo Inwalidztwa w następstwie Nieszczęśliwego Wypadku, zwanych dalej „WU”,

b
umowy ubezpieczenia Utraty źródła dochodu albo Inwalidztwa w następstwie Nieszczęśliwego Wypadku zawartej na podstawie WU.

18
§ 5 umowy stanowił (podkreślenia własne Sądu)

Kwota pożyczki, o której mowa w § 1 ust. 1

jest oprocentowana

według zmiennej stopy procentowej

, która w dniu zawarcia umowy wynosi 8,99 % w stosunku rocznym .
W okresie obowiązywania umowy,(...) SAdokona obniżenia albo podwyższenia oprocentowania pożyczki w przypadku odpowiednio spadku albo wzrostu:

1
którejkolwiek z podstawowych stóp procentowych NBP ustalanych przez Radę Polityki Pieniężnej, publikowanych na stronie internetowej NBP, a co najmniej 0,25 punktu procentowego, lub

2
ustalonych jako średnia arytmetyczna notowań z miesiąca kalendarzowego, którejkolwiek z następujących stawek referencyjnych dla depozytów złotowych udzielanych na polskim rynku międzybankowym: WIBOR 1M, WIBOR 3M, WIBOR 6M, WIBOR 9M, WIBOR 12M, publikowanych w serwisie informacyjnymR., o co najmniej 0,10 punktu procentowego.

(...) S.A., uwzględniając kierunek zmian stóp lub stawek, o których mowa w ust. 2, uprawniony jest do podjęcia decyzji o zmianie oprocentowania w terminie 3 miesięcy od zaistnienia okoliczności będących podstawą prawną zmiany, przestrzegając zasad dobrej praktyki bankowej oraz dobrych obyczajów.
Zakres zmiany oprocentowania pożyczki w okolicznościach, o których mowa:

1
w ust. 2, pkt 1 – wynosi od 0,25 punktu procentowego do trzykrotności wartości, o którą została zmieniona określona stopa procentowa,

2
w ust. 2 pkt 2 – wynosi od 0,10 puntu procentowego do trzykrotności wartości, o którą uległa zmianie określona stawka referencyjna

(...) SAinformuje Pożyczkobiorcę, w sposób o którym mowa w § 14, o zmienionej wysokości oprocentowania, okoliczności, na podstawie których podjęto decyzję o tej zmianie oraz dacie jej wejście w życie, określonej przez(...) SA.
Pożyczkobiorcy przysługuje prawo złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w przypadku braku akceptacji zmiany oprocentowania, w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o tej zmianie. W przypadku złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu, zmiana oprocentowania nie wiąże Pożyczkobiorcy, a umowa ulega rozwiązaniu po upływie 30-dniowego okresu wypowiedzenia.
W przypadku braku złożenia oświadczenia Pożyczkobiorcy o wypowiedzeniu umowy w terminie określnym w ust. 6, zmiana oprocentowania pożyczki obowiązuje od daty wejścia w życie, określonej przez(...) SA.
Odsetki są liczone od aktualnego stanu zadłużenia, za faktyczny okres wykorzystania pożyczki.

19
§ 6 umowy stanowił:

Pożyczkobiorca jest zobowiązany do spłaty pożyczki wraz z odsetkami w 96 równych ratach kapitałowo – odsetkowych, płatnych w okresach miesięcznych, w wysokości i terminach wyszczególnionych w planie spłaty, który stanowi integralną część umowy. Plan spłaty jest wręczany pożyczkobiorcy przy zawieraniu umowy.
Pierwsza i ostatnia rata są ratami wyrównującymi tj.:

1
w wyższej wysokości niż pozostałe raty, w przypadku gdy dana rata obejmuje okres obrachunkowy dłuższy niż jeden miesiąc, ale nie dłuższy niż dwa miesiące,

2
w niższej wysokości niż pozostałe raty, w przypadku gdy rata obejmuje okres obrachunkowy krótszy niż jeden miesiąc.

Spłaty rat będą dokonywane przez(...) SAw drodze potrącenia wymagalnych należności ze środków pieniężnych narachunku (...) nr (...)prowadzonym przez(...) SA.
Pożyczkobiorca zobowiązuje się do zapewnienia środków pieniężnych na spłatę raty na rachunku, o którym mowa w ust. 3, w terminach ustalonych w planie spłaty.
Wpłaty na rachunek, o którym mowa w ust. 3, są przez(...) SAzaliczane na poczet należności w następującej kolejności: prowizje i opłaty, odsetki od zadłużenia przeterminowanego, odsetki zaległe, zadłużenie przeterminowane z tytułu pożyczki, odsetki bieżące, zadłużenie z tytułu kwoty pożyczki.

20
§ 7 umowy stanowił:

Pożyczkobiorca ma prawo do spłaty całości albo części pożyczki przed terminem ustalonym zgodnie z planem spłaty. Spłata dokonywana jest zgodnie z pisemną dyspozycją Pożyczkobiorcy.
Wcześniejsza częściowa spłata kwoty pożyczki powoduje skrócenie okresu kredytowania albo zmniejszenie wysokości rat kapitałowo – odsetkowych przy zachowaniu dotychczasowego okresu kredytowania stosownie do dyspozycji pożyczkobiorcy.
Spłata, o której mowa w ust. 2, zostanie zaliczona na poczet spłaty pożyczki, po dokonaniu rozliczenia wymaganych zobowiązań i odsetek naliczonych do dnia wcześniejszej spłaty.

21
§ 8 umowy stanowił:

Kwoty niespłaconych w całości lub w części rat pożyczki – w terminach określonych zgodnie z planem spłaty – stają się następnego dnia po upływie tych terminów zadłużeniem przeterminowanym i wymagalnym.
W przypadku nie spłacenia raty w terminie,(...) SApobiera od kwoty zaległej raty pożyczki odsetki według zmiennej stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego.
Stopa procentowa, o której mowa w ust. 2, odpowiada aktualnej wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie wynikającej z powszechnie obowiązujących przepisów prawa i w dniu zawarcia umowy wynosi dwukrotność sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych tj. 14 % w stosunku rocznym.
Zmiana wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie powodować będzie równoczesną i analogiczną zmianę wysokości stopy procentowej, o której mowa w ust. 3.(...) SApoinformuje o zmianie wysokości stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego do końca miesiąca kalendarzowego, w którym nastąpiła zmiana, poprzez udostępnienie aktualnej wysokości tej stopy na stronie www.pkobp.pl oraz w oddziałach(...) SA.
W okresie obowiązywania umowy,(...) SAjest uprawniony do zmiany sposobu ustalania stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego w przypadku zmiany lub uchylenia powszechnie obowiązujących przepisów prawa dotyczących odsetek od zadłużenia przeterminowanego w sposób wynikający ze zmiany lub uchylenia tych przepisów. O zmianach Pożyczkobiorca zostanie poinformowany w sposób określony w § 14.

22
§ 15 umowy stanowił:

(...) SAinformuje Pożyczkobiorcę o możliwości odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od zawarcia umowy. Odstąpienie będzie skuteczne, jeżeli Pożyczkobiorca dostarczy lub wyśle oświadczenie na adres wskazany we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy, przed upływem powyższego terminu.
W razie odstąpienia od umowy Pożyczkobiorca zwróci(...) SAcałkowitą kwotę pożyczki wraz z odsetkami naliczanymi od dnia następnego po dniu wypłaty do dnia spłaty pożyczki włącznie.
Kwotę, o której mowa w ust. 2 Pożyczkobiorca zwróci niezwłocznie(...) SA, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy.
W dniu zawarcia umowy wysokość należnych odsetek, o których mowa w ust. 2, za każdy dzień korzystania z pożyczki wynosi 5,91 zł.
W przypadku zmiany oprocentowania, o którym mowa w § 5, wysokość należnych odsetek, o których mowa w ust. 4 nie ulega zmianie.
W razie odstąpienia od umowy,(...) SAzwróci Pożyczkobiorcy poniesione przez niego koszty udzielonej pożyczki, z wyjątkiem bezzwrotnych kosztów poniesionych przez Pożyczkobiorcę na rzecz organów administracji publicznej oraz opłat notarialnych oraz z wyłączeniem kosztów składek ubezpieczeniowych poniesionych przez pożyczkobiorcę w związku z zawarciem umów ubezpieczenia, o których mowa w § 2 pkt 2, które to składki zostaną zwrócone pożyczkobiorcy za pośrednictwem(...) S.A., przez zakłady ubezpieczeń, z którymi pożyczkobiorca zawarł ww. umowy ubezpieczenia.

dowód:

umowa kredytu, wnioskopolisa, wzór oświadczenia o odstąpieniu, formularz informacyjny, harmonogram spłat pożyczki, informacja o ryzyku stopy procentowej, ryzyku walutowym oraz ryzyku zmiany cen rynkowych zabezpieczeń, k. 36-47v

23
W dniu 28 lutego 2023 r. została zawarta umowa powierniczego przelewu wierzytelności pomiędzy kredytobiorcąK. J.oraz powodemZ.sp. z.o.o. (...)umowy przelewu były wierzytelności aktualne i przyszłe przysługująceK. J.w z związku z umową pożyczki z 08 września 2016 r. zawartą przezK. J.z(...) Bankiem (...) spółką akcyjnąz siedzibą wW.. Cesja wierzytelności obejmowała w szczególności tzw. sankcję kredytu darmowego wraz ze wszystkimi związanymi z tym wierzytelnościami m.in. odsetki za zwłokę i opóźnienie. Kwestie rozliczenia stron umowy cesji powierniczej przedstawiały się następująco – Cesjonariuszowi przysługiwać będzie 50% wartości wierzytelności obejmującej żądanie główne (tj. odsetki umowne, prowizję i inne koszty kredytu naliczone przed kredytodawcę), odzyskanej od Dłużnika Cedenta w związku z realizacją Umowy. Cesjonariuszowi przysługiwać miały wszelkie zasądzone koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego, a ponadto wszelkie opłaty i koszty konieczne do wyegzekwowania przedmiotu umowy ponoszone miały być przez Cesjonariusza. W przypadku braku skutecznego wyegzekwowania roszczenia, niewyegzekwowana część zostaje przeniesiona w całości lub odpowiedniej części na Cedenta (przelew zwrotny wierzytelności). Pozostałe postanowienia umowne wskazywały, że pozostałe 50% wartości wyegzekwowanej wierzytelności przysługiwać miała Cedentowi.

dowód:

umowa cesji powierniczej, k. 48-48v; zeznania świadka, k. 109v-110

24
K. J.udzielił pełnomocnictwaZ.sp. z.o.o. do jego reprezentacji w zakresie umowy o pożyczkę gotówkową zawartej z(...) Bank (...) spółka akcyjnaz siedzibą wW.dnia 08 września 2016 r. Pełnomocnictwo swoim zakresem obejmowało w szczególności do złożenia oświadczenia wynikającego z art. 45 ukk.

dowód:

pełnomocnictwo, k. 53,  zeznania świadka, k. 109v-110

25
Pismem z dnia 15 września 2023 r.Z.Sp. z.o.o. złożyła w imieniu kredytobiorcy w stosunku do(...) Banku (...) spółki akcyjnejz siedzibą wW.oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Pismo doręczono bankowi za pośrednictwem poczty polskiej.

dowód:

oświadczenie, k. 49-50, potwierdzenie nadania, k. 51, oświadczenie, 52, zawiadomienie o przelewie wierzytelności, k. 54, potwierdzenie nadania korespondencji, k. 55-56

III
Ocena dowodów

26
Sąd oparł fakty ustalone w sprawie na podstawie przedłożonych przez strony dokumentów (stanowiących dowód bez wydania w tym przedmiocie postanowienia,art. 2432k.p.c.), których prawdziwość i treść nie została zakwestionowana oraz nie budziła wątpliwości Sądu. W dokonywaniu ustaleń Sąd oparł się również na twierdzeniach stron stanowiących okoliczności bezsporne i niezaprzeczone oraz przyznane w rozumieniuart. 229 i 230 k.p.c.

27
Sąd oparł ustalenia faktyczne w sprawie także na zeznaniach świadka – kredytobiorcy,K. J.. Sąd uznał zeznania świadka jako spójne, logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym.

28
Sąd oddalił wniosek powoda o zawieszenie postępowania (k. 121). Sąd doszedł do przekonania, że nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania na podstawieart. 177 § 1 pkt 31k.p.c.W tej sprawie, zdaniem Sądu, była możliwość wydania rozstrzygnięcia, jak i ustosunkowania się argumentów obu stron, bez posiłkowania się orzeczeniem organu unijnego. Dlatego też wniosek też został oddalony.

IV
Ocena prawna

29
Powództwo podlegało oddaleniu z uwagi na brak ziszczenia się przesłanek określonych wart. 45 ust. 1 u.k.k.do złożenia oświadczenia w przedmiocie skorzystania z sankcji tzw. kredytu darmowego.

Legitymacja czynna powoda

30
Powierniczy przelew wierzytelności w celu jej ściągnięcia i przekazania zbywcy to umowa, na podstawie której cedent przekazuje wierzytelność do majątku osoby trzeciej, aby ta realizowała wierzytelność wobec dłużnika w imieniu własnym, ale na jego rzecz za przykładowo odpowiednim wynagrodzeniem na podstawie umowy zlecenia. Podstawy ukształtowania czynności powierniczej dostarczaart. 3531k.c.z uwzględnieniem ograniczeń wskazanych w tym przepisie oraz wart. 58 k.c.Cechami konstytutywnymi tego rodzaju czynności są: przeniesienie przez powierzającego na powiernika jakiegoś prawa (wierzytelności) w następstwie czego powiernik może korzystać z niego względem osób trzecich w zakresie wyznaczonym jego treścią (stosunek zewnętrzny) oraz zobowiązanie powiernika wobec powierzającego (stosunek wewnętrzny), że będzie z tego prawa korzystał w ograniczonym zakresie wskazanym treścią umowy powierniczej w szczególności, że prawo to (wierzytelność) powróci do powierzającego. Występują tu zatem dwa podstawowe stosunki prawne – zewnętrzny pomiędzy dłużnikiem wierzytelności a nabywcą (powiernikiem) i wewnętrzny (z reguły zlecenia) pomiędzy zbywcą wierzytelności a nabywcą. Tego rodzaju umowa uznawana jest za przelew wierzytelności (art. 509 k.c.) z osłabionymi skutkami prawnymi w stosunku do przelewu w pełni rozporządzającego, ponieważ związanie powiernika (nabywcy) stosunkiem wewnętrznym jest ściśle określone do czynności mających na celu odzyskanie wierzytelności od dłużnika i przekazanie jej powierzającemu (tak:uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 13 lutego 2014 r., I ACa 656/13).

31
Przelew powierniczy wierzytelności może mieć przy tym za przedmiot wierzytelności przyszłe i jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 2017 r., III CSK 274/16). Do przelewu wierzytelności przyszłej stosować należy odpowiednio przepisy o przelewie (art. 509-518 k.c.), to oznacza, że na nabywcę wierzytelności przyszłej przechodzą wszystkie prawa, które przysługiwałyby uprawnionemu z takiej wierzytelności. Uprawniony (wierzyciel) z wierzytelności przyszłej ma ukształtowane już roszczenie do dłużnika o spełnienie świadczenia. Roszczenie to przysługuje mu już od chwili gdy w umowie stron zostało ono skonkretyzowane, a możliwość jego zrealizowania zostaje odroczona do czasu gdy spełnione zostaną warunki, od których uzależniono możliwość żądania spełnienia świadczenia przez wierzyciela. Umowa o przelew wierzytelności przyszłej przenosi na nabywcę uprawnienie do żądania spełnienia świadczenia przez dłużnika z takiej wierzytelności. Fakt zatem, iż umowa przelewu została zawarta w tej sprawie przed złożeniem przez kredytobiorcę oświadczenia przewidzianego wart. 45ukk nie wpływa na jej ważność.

32
Zgodnie zart. 58 § 1 k.c., czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Zgodnie zart. 58 § 2 k.c., nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Jednocześnie, zgodnie zart. 22 ust. 2Dyrektywy PE i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki państwa członkowskie zapewniają, by konsumenci nie mogli zrzekać się praw przyznanych im na mocy przepisów prawa krajowego wprowadzających w życie niniejszą dyrektywę lub do niej się odnoszących. Zgodnie natomiast z art. 23 Dyrektywy 2008/48/WE, państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

33
Ocenę ważności analizowanej umowy przelewu powierniczego wierzytelności rozpocząć należy od zaznaczenia, żeK. J.występował w tej umowie jako konsument, powodowa spółka zaś – przedsiębiorca. Zgodnie z postanowieniami umowy,K.J.nie otrzymał z tytułu zawartego powierniczego przelewu wierzytelności żadnego wynagrodzenia. Jednocześnie, w razie uzyskania od banku środków pieniężnych z tytułu sankcji kredytu darmowego, strony miały rozliczyć się w ten sposób, że połowę tych środków otrzyma powodowa spółka, a połowęK. J.. Rozliczenie to nie dotyczyło kosztów procesu, które – w razie wygranej sprawy sądowej – należeć się miały w całości powodowej spółce.

34
Nie jest przy tym w ocenie sądu tak, aby sąd nie mógł z urzędu, przesłankowo, ocenić danej umowy jako nieważną, a to naruszającą zasady współżycia społecznego (art. 58 § 3 k.c.) czy też zawierającą postanowienia abuzywne, w sytuacji, gdy nie żąda tego konsument (niebędący zresztą stroną sporu). W tej sprawie bowiem nie mamy do czynienia z roszczeniem konsumenta, ale z roszczeniem wytoczonym przez przedsiębiorcę, który to przedsiębiorca wywodzi swoją legitymację czynną z umowy zawartej z konsumentem. Jeśli umowa ta narusza zasady współżycia społecznego, a w konsekwencji jest nieważna, w oparciu o przepis zart. 58 § 3 k.c., czy też zawiera abuzywne postanowienia umowne, to sąd jest uprawniony do tego, aby to stwierdzić i wywieźć z tej okoliczności wszystkie konsekwencje, w tym stwierdzenie braku legitymacji czynnej powoda. W przeciwnym wypadku sąd w żadnej tego typu sprawie, toczącej się bez udziału konsumenta, nie byłby uprawniony do ocenienia ważności czy abuzywności umowy stanowiącej podstawę legitymacji czynnej powoda.

35
Jak wynika z orzecznictwa TSUE, sąd krajowy obowiązany jest do zbadania z urzędu (to jest niezależnie od zarzutu konsumenta) niedozwolonego charakteru postanowień umowy zawartej z konsumentem, ponieważ nieuczciwy warunek umowny nie wiąże konsumenta i że nie jest konieczne w tym względzie, żeby został on przez niego wcześniej skutecznie zaskarżony (tak wyrok z dnia 4 czerwca 2009 r. w sprawieP. Z.. PrzeciwkoE. G., C-243/08,(...):EU:C:2009:350, wyrok z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawieB. E.de(...) SAprzeciwkoJ. C., C-618/10,(...):EU:C:2012:349, wyrok z dnia 14 marca 2013 r. w sprawieM. A.przeciwkoC.d’E.deC.,T.iM.(C.), C-415/11,(...):EU:C:2013:164, wyrok z dnia 1 października 2015 r. w sprawie(...)Bank HungaryZ.. przeciwkoA. S., C-32/14,(...):EU:C:2015:637). W ocenie sądu wyrok TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, z którego wynika obowiązek sądu pouczenia konsumenta o konsekwencjach prawnych, jakie może za sobą pociągnąć stwierdzenie nieważności umowy, nie dotyczy spraw takich jak niniejsza, bowiem w tej sprawie konsument w ogóle nie jest dysponentem procesu (stroną) i nie może żądać stwierdzenia nieważności umowy czy też wyrazić stanowisko, że nie dochodzi stwierdzenia nieważności umowy.

36
W tej sprawie sąd doszedł do przekonania, że umowa powierniczego przelewu wierzytelności jest nie jest nieważna (art. 58 § 2 k.c.). Nie narusza zasad współżycia społecznego i ani nie zawiera postanowień rażąco naruszające interes konsumenta (art. 3851§ 1 k.c.).

Roczny termin zawity zart. 45 ust. 5 u.k.k.

37
Zgodnie zart. 45 ust. 1 u.k.k., w przypadku naruszenia przez kredytodawcęart. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36ckonsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Zgodnie natomiast zart. 45 ust. 5 u.k.k., uprawnienie, o którym mowa wust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.

38
Termin ustawowy „wykonanie umowy” w rozumieniuart. 45 ust. 5 u.k.k.nie jest w chwili obecnej interpretowany jednolicie, tak w orzecznictwie sądów powszechnych, jak i w doktrynie. Termin ten nie był dotychczas przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego. Zdaniem części orzecznictwa (m. in.

    wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2019 r., V ACa 188/18, wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 14 marca 2023 r., II Ca 98/23;) oraz doktryny (m. in.

     Czech Tomasz, Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. III, komentarz do art. 45, LEX 2023, akapit 68) wykonanie umowy w rozumieniu omawianego przepisu powinno być wykładane jako zrealizowanie wszystkich obowiązków wynikających z umowy przez obydwie jej strony, a zatem również kredytobiorcę. W konsekwencji, termin roczny na zrealizowanie uprawnienia przez konsumenta liczony będzie – wedle zwolenników tej wykładni – od momentu spłacenia przez kredytobiorcę całości kredytu, niezależnie od tego, czy spłata kredytu realizowana jest terminowo. Przeciwny pogląd zakłada, że wykonaniem umowy w rozumieniuart. 45 ust. 5 u.k.k., stanowiącym początek rocznego terminu zawitego na złożenie oświadczenia w przedmiocie skorzystania z sankcji kredytu darmowego, jest wykonanie umowy przez kredytodawcę, tj. wypłata środków kredytobiorcy (

    por. wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 27 lutego 2019 r., sygn. akt XII C 1503/18, wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 30 maja 2023 r., sygn. akt XXVII Ca 309/23; Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz. Red. dr hab. Konrad Osajda, 2019, wyd. 2/M. Grochowski, Legalis 2023, nr boczny 18-21).

39
Ustawodawca nie wskazał, iż przez wykonanie umowy należy rozumieć wypłatę kwoty kredytu przez kredytodawcę, bądź chwilę zawarcia umowy. Ustawodawca nie zawęził również w aspekcie podmiotowym pojęcia wykonania umowy poprzez połączenie go ze spełnieniem świadczenia przez którąś ze stron.

40
Wykładając przepis zart. 45 ust. 5 u.k.k.pod kątem wykładni systemowej, należy mieć ponadto na uwadze uchylony przepisart. 46 u.k.k., który wust. 3również posługiwał się terminem „wykonania” umowy. Zgodnie zart. 46 ust. 1 u.k.k., w przypadku naruszenia przez kredytodawcęart. 35, konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcyza okres 4 lat poprzedzających dzień złożenia tego oświadczenia i w sposób ustalony w umowie.Zgodnie natomiast zart. 46 ust. 3u.k. uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasapo upływie roku od dnia wykonania umowy.Z zestawienia brzmieniaust. 3 i 1uchylonegoart. 46 u.k.k.niezbicie wynika, że termin wykonania umowy należy rozumieć jako wypełnienie wszystkich obowiązków przez obie strony umowy. W przeciwnym razie przepisy te nie miałyby logicznego sensu. Gdyby termin zart. 46 ust. 3 u.k.k.– rok od „wykonania umowy” – liczyć od momentu wypłaty środków kredytobiorcy, to dyspozycja przepisu zart. 46 ust. 1 u.k.k.– w zakresie, w jakim przewiduje uprawnienie konsumenta do zwrócenia kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy „za okres 4 lat poprzedzających dzień złożenia tego oświadczenia” - byłaby pusta.

41
Nie ulega zatem wątpliwości, że roczny termin zawity został w tej sprawie dochowany.

Przesłanki do złożenia oświadczenia w przedmiocie skorzystania z sankcji tzw. kredytu darmowego

42
Należy wskazać, że w sprawie brak było podstaw do skorzystania przez kredytobiorcę z omawianego uprawnienia. Podstawą prawną żądania pozwu był przepisart. 45 ust. 1 u.k.k.stosownie do treści którego w przypadku naruszenia przez kredytodawcęart. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36ckonsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

43
Rozważania w tym zakresie rozpocząć należy od stwierdzenia, że użyty wart. 45 ust. 1 u.k.k., zwrotu „naruszenie” rozumieć należy wyłącznie jakozupełny brak zamieszczenia w umowie kredytu konsumenckiego konkretnych informacji lub postanowień wymienionych w ust. 1 lub określenie ich w sposób wadliwy, nieprawidłowy, co aktualizować będzie się w zakresie określenia wysokości poszczególnych elementów(np. wysokości stóp oprocentowania, wysokości odsetek dziennych, całkowitego kosztu kredytu). Wskazuje na to w pierwszej kolejności literalne brzmienieart. 45 ust. 1 u.k.k., który wylicza postanowienia, które umowa powinna określać. Należy zatem wywnioskować, iż jego naruszenie może polegać tylko na sytuacji, gdy w danej umowie nie zamieszczono któregoś z tych postanowień lub postanowienie to zostało błędnie określone. Ideą wprowadzenia w u.k.k.obowiązku informacyjnego skorelowanego z surową sankcją kredytu darmowego, było założenie, by konsument mógł ocenić tak ryzyko związane z danym instrumentem finansowym, jak i ocenić konkurencyjność danego produktu, a zatem by mógł podjąć świadomą decyzję co do dokonania określonej transakcji kredytowej z bankiem.

44

    Zauważyć należy przy tym, iż zgodnie zart. 29 ust. 3 u.k.k., umowa powinna być sformułowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Zart. 45 ust. 1 u.k.k.nie wynika zaś, by naruszenieart. 29 ust. 3 u.k.k.przez kredytodawcę łączyło się z możliwością zastosowania sankcji kredytu darmowego. Oczywiście Sąd miał na uwadze, iż treść stosunku prawnego winna być przez strony ukształtowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały jednak istotne było, czy w przypadku niejasności postanowień umowy czy jej niejednoznaczności możliwe jest zastosowanie sankcji – w tym przewidzianej wart. 45 u.k.k.W piśmiennictwie wskazuje się, iż

    wyłącznie brak zamieszczenia określonych w art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim konkretnych punktach elementów,może prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego

    (Kaszubski Remigiusz W., Obzejta Łukasz, Tytuł: Karty płatnicze w Polsce, Opublikowano: WKP 2012, monografia).

45
W ocenie Sądu zatem sankcja kredytu darmowego nie powstaje, gdy kredytodawca naruszył obowiązek, którego źródłem jest przepis niewymieniony wart. 45 ust. 1 u.k.k., tj. inne postanowienie ustawy, zasady współżycia społecznego lub ustalone zwyczaje. Katalog przepisów określonych wart. 45 ust. 1 u.k.k.ma charakter zamknięty i ze względu na wyjątkowy, sankcyjny charakter regulacji, nie podlega wykładni rozszerzającej ani wnioskowaniuper analogiam.

46
W efekcie stwierdzić należy, iż nawet, gdy dane postanowienia umowy wymienione wart. 30 u.k.k.są zredagowane w sposób niejasny i budzący wątpliwości, to nie ma podstaw, aby stosować sankcję zart. 45 ust. 1 u.k.k., chyba że stopień niepewności, czy niejasności wyklucza możliwość uznania, że dane uregulowanie umowne niesie za sobą w ogóle jakąkolwiek informację.

47
Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 23 Dyrektywy 2008/48/WE, państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Wykładając przepis z art. 45 ukk w świetle zacytowanego art. 23 Dyrektywy – nakazującego proporcjonalność sankcji – należy wskazać, że skorzystanie z sankcji kredytu darmowego może być uprawnione jedynie w sytuacji, w której naruszenie któregokolwiek z przepisów wymienionych w art. 45 ust. 1 ukk mogło mieć wpływ na decyzję konsumenta odnośnie zawarcia umowy (por. pkt 73 uzasadnienia wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 9 listopada 2016 r., C-42/15:„art. 23 dyrektywy(...)należy interpretować w ten sposób, iż nie stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie przewidziało w uregulowaniu krajowym, że w wypadku gdy umowa o kredyt nie zawiera wszystkich elementów wymaganych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, umowę tę uważa się za nieoprocentowaną i bezpłatną,o ile chodzi o element, którego brak może pozbawić konsumenta możliwości dokonania oceny zakresu ciążącego na nim zobowiązania”).

48
Należy także z całą mocą podkreślić, że sankcja kredytu darmowego a abuzywność postanowień umownych to dwie całkowicie odrębne od siebie instytucje prawne. Sąd nie podziela poglądu, jakoby abuzywność postanowień umownych – skutkująca tym, że dane postanowienia, przykładowo postanowienie w przedmiocie prowizji – nie wiążą konsumenta ex tunx – miała, tak naprawdę, wedle stanowiska powoda, w każdej sprawie, powodować, że bank naruszył obowiązki informacyjne, o którym mowa w art. 30 ukk (ponieważ w zawartej umowie poinformował konsumenta o, przykładowo, wysokości prowizji i ustalonej w związku z tą prowizją wysokości(...), mimo że prowizja ta nie wiązała konsumenta od początku). Naruszenie przez bank obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 30 ukk, mogących skutkować sankcją kredytu darmowego, należy oceniać na moment zawierania umowy oraz w oderwaniu od kwestii, czy któreś z postanowień zawartych w umowie jest postanowieniem abuzywnym.

49
W ocenie sądu w tej sprawie nie doszło do naruszenia żadnego z powołanych przez stronę powodową przepisów ukk w stopniu, który uprawniałby konsumenta do skorzystania z sankcji kredytu darmowego.

50
Zarzut naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt. 6 u.k.k.powód uzasadniał niejasnym i nierzetelnym określeniem stopy oprocentowania kredytu z odesłaniem do stopy referencyjnej NBP, a także niewskazaniem okresów, warunków i procedury zmiany samej stopy referencyjnej NBP, determinującej wysokość stopy oprocentowania, a także niepoinformowanie kredytobiorcy iż zastosowana stopa oprocentowana odnosi się również do kredytowanych kosztów kredytu oraz nieokreślenie faktycznie zastosowanej stawki oprocentowania umownego. W ocenie sądu nie doszło do naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k.z uwagi na to, że informacja o stopie referencyjnej NBP jest jawna i łatwo dostępna dla każdego i z łatwością każdy zainteresowany może sprawdzić na stronie NBP wysokość stopy referencyjnej i w związku z tym może samodzielnie ustalić wysokość ustawowych odsetek maksymalnych. Ponadto, w ocenie Sądu, Bank nie ma obowiązku informowania konsumentów o wysokości stopy referencyjnej, która jest w istocie ustalana przez organy państwa.

51
Ponadto, pozwany nie utajniał informacji odnoszących się do tego, że koszty kredytu powiększane są o odsetki naliczane przez cały czas trwania Umowy kredytu. Nie jest prawdą, jak wskazuje strona powodowa, że pozwany bank nie poinformował kredytobiorcy, iż prowizja za udzielenie kredytu podlega oprocentowaniu. Po pierwsze, z § 1 ust. 1 umowy wyraźnie wynika, że Bank udziela pożyczki w wysokości 32.384,61 zł obejmującą całkowitą kwotę pożyczki (24.000 zł) oraz kwotę przeznaczoną na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki wymienionymi w § 2 – jeżeli koszty te zgodnie z wolą pożyczkobiorcy podlegają kredytowaniu przez(...) S.A– zgodnie z § 2 była to prowizja w wysokości 239,98 zł oraz składki 8.144,63 zł. O oprocentowaniu pożyczki stanowił § 5, który stanowił, że oprocentowanie w wysokości 8,99 % stosuje się do kwoty pożyczki w tym kosztu jej udzielenia, czyli prowizji.

52
Zarzut naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k.powód uzasadniał błędnym wskazaniem przez pozwanego rzeczywistej stopy oprocentowania i całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta ustalonej w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Stosownie do treściart. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k.umowa o kredyt konsumencki powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Przez rzeczywistą roczną stopę oprocentowania należy rozumieć całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 pkt. 12 u.k.k.). Całkowitą kwotą do zapłaty przez konsumenta jest suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty pożyczki (art. 5 pkt. 8 u.k.k.). W umowie jako(...)wskazano 19,63%, a całkowitą kwotę do zapłaty 45.540,15 zł (k. 36).

53
Istota argumentacji powoda sprowadza się do tezy, że nie można naliczać odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, co powodowało zawyżenie kosztów kredytu, a w konsekwencji błędne określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i całkowitej kwoty do zapłaty. Sąd stoi na przeciwnym stanowisku, uznając, że aktualne przepisy – tak ustawy o kredycie konsumenckim, jak i dyrektywy konsumenckiej – nie zakazują pobierania odsetek umownych od kredytowanych kosztów kredytu. Sankcja kredytu darmowego mogłaby mieć hipotetycznie zastosowanie w takim wypadku jedynie w sytuacji, w której sama umowa kredytu konsumenckiego wprowadzałaby w tym zakresie konsumenta w błąd. W tej sprawie tak jednak nie było. W umowie wyraźnie wskazano, że prowizja jest kredytowana przez bank, wchodzi w skład wypłaconej kwoty pożyczki oraz całkowitego kosztu pożyczki, zaś oprocentowanie pożyczki naliczane będzie od całkowitej kwoty pożyczki udostępnionej pożyczkobiorcy.

54
Należy zauważyć, że aktualnie żaden przepis prawa nie zabrania pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu (
    por. wyrok SO w Warszawie z dnia 31 marca 2023 r., V Ca 3217/22; wyrok SO w Warszawie z dnia 31 lipca 2023 r., V Ca 2068/23).Zart. 5 pkt. 10 u.k.k.wynika natomiast, iż określenie stopy oprocentowania kredytu powinno nastąpić w relacji do kwoty
    faktycznie wypłaconej, co też bezspornie miało w okolicznościach sprawy miejsce. Prowizja za udzielenie pożyczki wchodziła w skład wypłaconej kwoty pożyczki i była kredytowana przez bank. Zart. 5 pkt. 10 u.k.k.nie wynika natomiast zakaz naliczania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu. W wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r. (C-377/14) podkreślono, iż nie można prezentować tej samej kwoty w całkowitych kosztach kredytu jak i w całkowitej kwocie kredytu. Powyższe stanowisko zostało podzielone również w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2017 r., w sprawie VI ACa 560/16 oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2019 r., I NSK 9/18. W okolicznościach sprawy jako całkowita kwota kredytu została wyłącznie wskazana kwota wypłacona cedentowi ,,na rękę’’, a zatem nie zostały w niej ujęte kredytowane koszty kredytu. W konsekwencji nie doszło do nieprawidłowego zawyżenia całkowitej kwoty kredytu poprzez ujęcie kosztu kredytu w całkowitej kwocie kredytu, co powodowałoby zaniżenie(...).

55
W orzecznictwie Prezesa UOKiK jednoznacznie przyjęto, że całkowita kwota kredytu (w rozumieniuart. 5 pkt 7 u.k.k.) nie obejmujekosztów, które mają być pokryte z kapitału kredytu. Wniosek taki wynika z porównaniaart. 5 pkt 6 oraz art. 5 pkt 7u.k.. Pozwala to na uniknięcie dwukrotnego uwzględniania kosztów w całkowitej kwocie do zapłaty przez konsumenta (decyzja Prezesa UOKiK nr(...)z 10.05.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr(...)z 21.06.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr(...)z 9.10.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr(...)z 30.12.2015 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr(...)z 8.08.2016 r.; wyrok(...)z 6.05.2015 r., XVII AmA 5/14, LEX nr 2155798; wyrok(...)z 3.12.2015 r., XVII AmA 124/14, LEX nr 2155537; wyrok(...)z 11.12.2015 r., XVII AmA 125/14, LEX nr 1973757; wyrok(...)z 26.01.2016 r., XVII AmA 165/13, LEX nr 1997815; wyrok(...)z 20.12.2016 r., XVII AmA 53/16, LEX nr 2206139). Do tego poglądu przychylił się także Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który orzekł, że: „Artykuł 3 lit. l) i art. 10 ust. 2 dyrektywy(...), a także pkt I załącznika I do rzeczonej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych przez kredytodawcę z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi” (wyrok TSUE z 21.04.2016 r., C-377/14,R., pkt 91).

56
U.k.k.nie wyłącza możliwości ani kredytowania pozaodsetkowych kosztów kredytu (domagania się spłaty ich równowartości), ani pobierania od tych skredytowanych kosztów odsetek.Kredytobiorca korzysta w takiej sytuacji z kapitału kredytodawcy, który jednoznacznie uzależnił udzielenie pożyczki od pokrycia dodatkowych kosztów, a skoro kredytobiorca ich nie poniósł od razu, to dzięki ich skredytowaniu mógł w ogóle zawrzeć umowę pożyczki. Jeśli kredytobiorca wolał pokryć pozaodsetkowe koszty kredytu od razu, bez obowiązku zapłaty odsetek na rzecz kredytodawcy, miał zresztą taką możliwość.

57
Powoływanie się na dosłowne brzmienieart. 5 pkt 10 u.k.k.i art. 3 lit. j) dyrektywy 2008/48/WE (w tłumaczeniu na język polski) i użyty w nich zwrot „

    wypłaconejkwoty kredytu” nie stanowi argumentu za tezą, jakoby niezgodne z ustawą było pobieranie odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu. Przepisy u.k.k.należy interpretować w świetle przepisów dyrektywy 2008/48/WE, która przepisami u.k.k.została zaimplementowana do krajowego systemu prawnego. Interpretacja językowa przepisów dyrektywy nie może się z kolei ograniczać do jej brzmienia w tłumaczeniu na jeden z oficjalnych języków Unii Europejskiej, skoro tekst dyrektywy jest tekstem autentycznym w każdym z tych tłumaczeń, a (przynajmniej docelowo) prawo europejskie powinno być w każdym z krajów członkowskich takie samo. Sąd dokonując wykładni językowej dyrektywy(...)uwzględnił również brzmienie dyrektywy w innych językach niż język polski i uznał, że wykładnia taka skłania się w stronę pojęcia „zaciągnięcia i „wykorzystania” kredytu, a niekoniecznie jego wypłaty. W celu osiągnięcia efektu odwrotnego w ocenie Sądu, posłużono by się zwrotem jednoznacznie odwołującym się do rzeczywiście otrzymanej albo rozdysponowanej lub wypłaconej kwoty i byłoby to widoczne w wielu różnych wersjach językowych. W wersji dyrektywy w języku angielskim użyto sformułowania ”

    total amount of credit”-

    means the ceiling or the total sums made avalaible under a credit agreement”. W wersji zaś niemieckiej „Gesamtkreditbetrag”-die Obergrenze oder die Summe aller Beträge, die aufgrund eines Kreditvertrags zurV.gestellt warden”.

58
Obecnie brzmienie tłumaczenia dyrektywy w ujęciu języka polskiego oraz innych języków na które dyrektywa została przetłumaczona, wskazuje, iż celem definicji stopy procentowej nie było ograniczenie możliwości naliczania odsetek wyłącznie do całkowitej kwoty kredytu, bez pozaodsetkowych kosztów kredytu, którymi w niniejszej sprawie okazały się prowizja oraz składka ubezpieczeniowa. Jak wskazano w Wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 marca 2024 r.C-714/22 w punkcie 40 w Dyrektywie przyjęto szeroką definicję pojęcia całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta (podobnie C 686-19, C 377-14). W konsekwencji nie są uprawnione oczekiwania pomijania odsetek w całkowitym koszcie kredytu, a zatem i w(...), które to odsetki pożyczkobiorca nalicza od kredytu, choćby przeznaczonego na spłatę zobowiązania pożyczkobiorcy dotyczącego np. kosztów zawarcia umowy pożyczki.

59
Zgodnie z motywem 31 Dyrektywy celem obowiązków informacyjnych ma być umożliwienie konsumentom poznanie swoich praw i obowiązków, a informacje te winny być podane w sposób jasny i zwięzły (pkt 90 wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 9 września 2021 r. C 33-20 TSUE). Celem ustanowienia obowiązków informacyjnych nie jest więc zastosowanie sankcji kredytu darmowego i wykorzystanie tego środka ochrony konsumenta dla wypracowania zysku przez innego przedsiębiorcę. Chodzi o to, aby konsument znał swe prawa oraz obowiązki, a jeśli tych praw i obowiązków nie poznał, aby był chroniony środkiem ochrony w postaci sankcji kredytu darmowego. Jest to zarazem sankcja poważna i w ujęciu praktycznym poważniejsza niż nawet nieważność całej umowy kredytu. Zatem zwrócenie uwagi na to czemu mają służyć obowiązki informacyjne, w tym z art. 30 Ustawy o kredycie konsumenckim jest istotne, aby przy stosowaniu sankcji zachować wszystkie cechy opisane motywem 47 Dyrektywy i art. 23 Dyrektywy 2008, to jest także proporcjonalność, obok skuteczności czy waloru odstraszającego. W tym miejscu należy przytoczyć motyw 31 Dyrektywy 2008:

60
Z uwagi na zakres obowiązków informacyjnych - odpowiednio z Dyrektywy (art. 10 w zw. z art. 3) jak i z Ustawy o kredycie konsumenckim ( art. 30 w zw. z art. 5) – umowy o kredyt już aktualnie są dość obszerne. Jeszcze szersze informowanie, poza konkretne wymagania co do tych informacji będzie sprzeczne z motywem 31 Dyrektywy i uniemożliwi konsumentowi poznanie swoich praw i obowiązków. Informacja jest adresowana do konsumenta i to on ma poznać swoje prawa i obowiązki: w tym jakie koszty ma ponieść, jakie obowiązki np. co do zapłaty go obciążają. Obowiązki informacyjne nie są podawane same dla siebie czy po to, aby osoba trzecia przy obrocie wierzytelnościami powołała się na sankcję kredytu darmowego, a w oderwaniu od samego konsumenta i od tego czy poznał czy nie swoje prawa i obowiązki. Już teraz konsumenci wskazują, że umowy z bankami są za długie i trudne do zrozumienia. Wyjście na wprost oczekiwaniom strony powodowej doprowadziłoby paradoksalnie do zatracenia celu informacyjnego, przekraczałoby możliwości poznawcze nie tylko przeciętnego konsumenta ale nawet osób obeznanych z materią kredytów.

61
Naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt. 8u.k.k.strona powodowa upatrywała w szczególności w niepoinformowanie konsumenta o ujęciu w racie odsetkowo – kapitałowej kredytowanych kosztów kredytu i naliczonych od nich odsetkach umownych, a także jaki jest stosunek spłat: całkowitej kwoty kredytu, kredytowanych kosztów kredytu i odsetek w ratach kredytu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Bank załączył do umowy pożyczki harmonogram spłaty pożyczki, w którym szczegółowo wskazał ile wynosi kwota odsetek a ile kwota kapitału w każdej racie przez cały okres kredytowania. Ponadto, w harmonogramie dostępnym dla pożyczkobiorcy jest aktualizowane saldo zadłużenia po spłacie każdej raty. W umowie kredytu zamieszczono informację o kolejności zaliczania rat kredytu. Ustalono, że wpłaty na rachunek zaliczane są na poczet należności w następującej kolejności: prowizje i opłaty, odsetki od zadłużenia przeterminowanego, odsetki zaległe, zadłużenie przeterminowane z tytułu pożyczki, odsetki bieżące, zadłużenie z tytułu kwoty pożyczki (§ 6 ust. 5 umowy). Ponadto wskazano, że wcześniejsza częściowa spłata kwoty pożyczki powoduje skrócenie okresu kredytowania lub zmniejszenie wysokości rat kapitałowo – odsetkowych przy zachowaniu dotychczasowego okresu kredytowania (§ 7 ust. 2 umowy). Sąd uznał zatem, że nie doszło do naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt. 8 u.k.k.

62
Naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.powód upatrywał w niepoinformowaniu klienta, że kosztem kredytu są również odsetki umowne naliczone od kredytowanych kosztów kredytu, a tym samym zaniżenie faktycznej wysokości kosztu kredytu w postaci prowizji oraz przez niepoinformowanie klienta, że zmienna stopa oprocentowania oparta o stawkę referencyjną NBP ma wpływ na koszty kredytu, oraz przez pominięcie, iż w przypadku całkowitej spłaty kredytu wszystkie koszty udzielenia kredytu – w tym w szczególności prowizja – podlegają rozliczeniu zgodnie zart. 49 i art. 45 u.k.k.W ocenie Sądu warunki zmiany omawianych kosztów zostały określone precyzyjnie i nie przewidywały po stronie pozwanego arbitralności w procesie wprowadzania tych zmian. § 5 ust. 1-8 umowy kredytu wskazuje, iż umowa w sposób jasny i precyzyjny określała sytuacje, w których mogą wzrosnąć koszty udzielonego kredytu. Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z § 5 ust. 5 umowy pozwany zobowiązał się do informowania kredytobiorcy o każdej zmianie bądź wprowadzeniu nowych opłat w trybie § 5 ust. 3 umowy kredytu. Podkreślić należy, iż w przypadku braku zgody na zmianę kredytobiorcy przysługuje prawo do wypowiedzenia umowy. Zdaniem Sądu, Bank zadośćuczynił wszystkim wymogom informacyjnym, a jego działanie nie nosiło znamion naruszenia. Ponadto z § 1 umowy wyraźnie wynika, że pożyczka udzielana kredytobiorcy przez bank obejmuje zarówno całkowitą kwotę pożyczki, jak i kwotę przeznaczoną na koszty związane z udzieleniem pożyczki.

63
Naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k.powód upatrywał w niepełnym określeniu sposobów odstąpienia od umowy pożyczki przez konsumenta i pominięcie uprawnienia konsumenta do odstąpienia od umowy na zasadach określonych w art. 53 ust. 2 ustawy, to jest w przypadku, gdy umowa o kredyt konsumencki nie zawiera elementów określonych w art. 30 ustawy, oraz na błędnym pouczeniu, iż oświadczenie o odstąpieniu może zostać złożone wyłącznie poprzez złożenie lub wysłanie oświadczenia o odstąpieniu na określony adres banku (albo jego oddziału) oraz przez nieokreślenie skutków odstąpienia od Umowy pożyczki w postaci stanu, jakby Umowa pożyczki nie była nigdy zawarta.Art. 30 ust. 1 pkt. 15 u.k.k.wskazuje, że umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym. Ustawa o kredycie konsumenckim przewiduje dwie postacie odstąpienia od umowy. Pierwsza z nich jest związana prawem do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Druga postać jest związana z sytuacją, gdy umowa kredytu nie zawiera elementów wymienionych wart. 30 u.k.k.(art. 53 ust. 1 i 2 u.k.k.). Bezspornie w umowie określono wyłącznie tą pierwszą postać odstąpienia. W orzecznictwie wskazuje się, iż powinność poinformowania o treściart. 53 ust. 2 u.k.k.aktualizuje się wyłącznie w sytuacji, gdy w umowie faktycznie wystąpiły braki uzasadniające odstąpienie od umowy na tej podstawie (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 28 czerwca 2019 r., I ACa 281/19). Dla pozostałych konsumentów (w tym cedenta) powyższa okoliczność była bez znaczenia, albowiem nie wpływała na wysokość oraz charakter ich zobowiązania (por. wyrok SR dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, sygn.. akt XVI C 2870/21, wyrok SR dla Warszawy-Woli w Warszawie I C 516/22, Tomasz Czech w: Kredyt Konsumencki. Komentarz. Wyd. 2 komentarz do art. 30, Lex).

64
Literalnieart. 53 ust. 2 u.k.k.brzmi ,,jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie zawiera elementów określonych wart. 30, konsument może odstąpić od umowy o kredyt konsumencki w terminie 14 dni od dnia dostarczenia wszystkich elementów wymienionych wart. 30’’. Wart. 14 ust. 1 lit. bDyrektywy powyższą przesłankę zdefiniowano jako ,,okres, w którym możliwe jest odstąpienie od umowy, rozpoczyna się: w dniu, w którym konsument otrzymał warunki umowy oraz informacje zgodnie zart. 10, jeżeli dzień ten przypada po dniu zawarcia umowy’’. Posłużenie się słowem ,,jeżeli’’ świadczy o tym, iż druga przesłanka ma charakter warunkowy i aktualizuje się wyłącznie w sytuacji, w której przy zawarciu umowy nie doszło do przekazania wszystkich informacji określonych wart. 30 u.k.k., co w okolicznościach sprawy nie miało miejsca. W ocenie Sądu, umowne ujęcie tej drugiej podstawy odstąpienia w sytuacji, gdy kredytodawca przekazuje wszystkie istotne informacje przy zawarciu umowy niepotrzebnie komplikowałoby treść umowy, a dla cedenta byłoby informacją zbędną. Podkreślenia wymaga, iż w sytuacji zachowania wymogów zart. 30 u.k.k.obie podstawy odstąpienia aktualizują się tego samego dnia, a zatem zbiorcze ich określenie w umowie, należy uznać za prawidłowe.

65
Naruszeniaart. 30 ust. 1 pkt. 16 u.k.k.powód upatrywał w niepełnym i wprowadzającym w błąd konsumenta określeniu procedury i skutków wcześniejszej spłaty kredytu, tj. uzależnienie możliwości wcześniejszej spłaty kredytu od wydania „pisemnej dyspozycji” przez Pożyczkobiorcę oraz w niepoinformowaniu Pożyczkobiorcy iż w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu kwota prowizji ulega proporcjonalnemu rozliczeniu zgodnie zart. 49 i art. 52 u.k.k.Zdaniem Sądu, zarzut ten należy uznać za niezasadny. Wcześniejsza spłata pożyczki zgodnie zart. 49 ust. u.k.k.powoduje, iż całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Obowiązek poinformowania kredytodawcy o zamiarze wcześniejszej spłaty należy uznać za uzasadniony z uwagi na to, że bez złożonej dyspozycji dla Banku do pobrania środków w wyższej wysokości z rachunku celem dokonania przedterminowej spłaty Bank nie mógłby ich samodzielnie pobrać ponad kwotę wskazaną w harmonogramie na dany miesiąc. Należy wspomnieć, że umowa pożyczki spłacana była poprzez potrącanie należności Banku ze środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym klienta. W związku z tym, bez udzielonej przez klienta dyspozycji, Bank nie mógłby pobrać wyższej kwoty celem przedterminowego spłacenia pożyczki bez dyspozycji właściciela rachunku. Ponadto w § 7 umowy wyraźnie uregulowano zarówno prawo do wcześniejszej spłaty pożyczki, jak i procedurę wcześniej spłaty, zgodnie z obowiązkiem ustawowym określonym wart. 30 ust. 1 pkt 16ukk.

V
Koszty procesu

66
O kosztach procesu sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy wyrażoną wart. 98 § 1 k.p.c., zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.617,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Na zasądzoną kwotę składała się kwota 3 600,00 zł (§ 2 pkt 5 Rozporządzenia MS z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz 17,00 zł (opłata skarbowa od pełnomocnictwa).

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

ASR Agnieszka Pikała