Sąd Okręgowy w Krakowie
VII Wydział Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII Pa 90/24
Data wyroku: 2024-11-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sądu okręgowego Katarzyna Gajewska

Sygn. akt VII Pa 90/24

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 listopada 2024 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
sędzia sądu okręgowego Katarzyna Gajewska
protokolant Marzena Kulig
po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa:E. B.,A. G.,M. B.,R. G.,A. J.,G. K.,A. K.,J. M.,I. G.,M. R.,M. P.,E. R.,S. S.,P. S.,A. T.,D. T.,M. W.
przeciwkoZ.wS.

o przywrócenie do pracy
na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej HutywK.IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 14 grudnia 2023 r. sygn. akt IV P 796/22/N

I
oddala apelację,

II
zasądza odZ.wS.na rzecz powódek:E. B.,A. G.,R. G.,A. J.,G. K.,A. K.,J. M.,I. G.,M. R.,M. P.,E. R.,S. S.,P. S.,A. T.,D. T.,M. W.po 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych), a na rzeczM. B.270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowegow postępowaniu apelacyjnym z ustawowymi odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt VII Pa 90/24

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r. do sygn. akt IV P 796/22/N Sąd Rejonowy dla Krakowa- Nowej Huty w Krakowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń w sprawie z powództwaE. B.,A. G.,M. B., RenatyGronkiewicz,A. J.,G. K.,A. K.,J.I. G.,M. R.,M. P.,E. R.,S. S.,P. S.,A. T.,D.M. W.przeciwkoZ.wS.o przywrócenie do pracy przywrócił powódki do pracy u strony pozwanej na poprzednich warunkach pracy i płacy (punkt I wyroku); zasądził od strony pozwanejZ.wS.na rzecz każdej z powódek po 180 zł wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (punkt II wyroku) oraz nakazał ściągnąć od strony pozwanejZ.wS.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie kwotę 13670 zł tytułem opłaty od pozwu, od ponoszenia której powódki były ustawowo zwolnione (punkt III wyroku).
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym:
Z.wS.jest samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej.

    PowódkaE. B.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku pielęgniarki specjalistki wO.. Posiada tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa oraz specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki.

    PowódkaM. P.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku pielęgniarki specjalistki wO.. Powódka ma tytuł zawodowy magistra położnictwa oraz specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa chirurgicznego.

    PowódkaM. R.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku pielęgniarki specjalistki wO.Powódka ma tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa oraz specjalizacje w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki.

    PowódkaA. G.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku pielęgniarki specjalistki wO.. Powódka ma tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa oraz specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa chirurgicznego.

    PowódkaM. B.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku pielęgniarki specjalistki wO.Powódka ma tytuł magistra pielęgniarstwa oraz specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki.

    PowódkaP. S.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku pielęgniarki specjalistki wO.. Powódka ma tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa oraz specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki.

    PowódkaE. R.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku pielęgniarki specjalistki wO.Powódka ma tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa oraz specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego.

    PowódkaR. G.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku pielęgniarki specjalistki wO.. Powódka ma tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa oraz specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki.

    PowódkaI. G.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku pielęgniarki specjalistki wO.Powódka ma tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa oraz specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki.

    PowódkaS. S.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku pielęgniarki specjalistki na(...)Powódka ma tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa oraz specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa operacyjnego.

    PowódkaJ. M.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku starszej pielęgniarki wO.. Powódka ma tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa oraz specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa chirurgicznego (zdała egzamin państwowy w dniu 27 października 2022 r.).
PowódkiE. B.,M. P.,M. R.,A. G.,M. B.,P. S.,E. R.,R. G.,I. G.,S. S.iJ. M.do dnia 30 czerwca 2022 roku otrzymywały wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 5.480 złotych (P. S.odpowiednio do ¾ etatu – 4.110 zł), przy uwzględnieniu współczynnika pracy na poziomie 1,06 przypisanego do pozycji 7 załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (dalej: „ustawa z dnia 8.06.2017 roku”). Do tej grupy zgodnie z obowiązującym wtedy brzmieniem załącznika do ustawy zaliczane były pielęgniarki z tytułem zawodowym magistra pielęgniarstwa albo położne z tytułem zawodowym magistra położnictwa, które uzyskały tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia.
Na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw (dalej: „ustawa z dnia 26.05.2022 roku”) nastąpiła zmiana załącznika, w którym określone zostały grupy zawodowe według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku. Zmieniona została także wysokość współczynnika pracy przypisanego do danej grupy zawodowej.
Powódki wezwałyZ.wS.do prawidłowego zaszeregowania. Pracodawca odmówił jednak uwzględnienia ich wniosku.
E. B.w dniu 19 października 2022 roku otrzymała od strony pozwanej wypowiedzenie warunków umowy o pracę w zakresie pracy i płacy z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (tj. do 31.01.2023 roku).
J. M.w dniu 23 listopada 2022 roku otrzymała od strony pozwanej wypowiedzenie warunków umowy o pracę w zakresie pracy i płacy z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia (tj. do 31.12.2022 roku).
I. G.,S. S.,M. R.,A. G.,M. B.,P. S.,E. R.,R. G.,M. P.otrzymały od strony pozwanej wypowiedzenie warunków umowy o pracę w zakresie pracy i płacy z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (tj. do 28.02.2023 roku).
Po upływie okresu wypowiedzenia powódkom zostały zaproponowane nowe warunki pracy i płacy, w szczególności – wprowadzono zapis o treści:„Pracownika jako zatrudnionego na stanowisku pielęgniarka specjalistka zaliczono do 5 grupy zawodowej zgodnie z kwalifikacjami wymaganymi na tym stanowisku”. Nowe wynagrodzenie zasadnicze ustalone zostało na kwotę 5.780 złotych brutto. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazano obowiązek ustawowy określony w art. 5a ustawy z dnia 8.06.2017 roku, wynikający z nowelizacji z dnia 26 maja 2022 roku, w związku z przypisaniem do grupy zawodowej określonej w załączniku z uwzględnieniem kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku.

    PowódkaA. T.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku starszej pielęgniarki wO.. Powódka ma tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa.

    PowódkaA. K.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku starszej położnej wO.. Powódka ma tytuł magistra położnictwa.

    PowódkaA. J.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku starszej pielęgniarki wO.Powódka ma tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa.

    PowódkaG. K.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku starszej pielęgniarki wO.. Powódka ma tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa.

    PowódkaD. T.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku pielęgniarki wO.Powódka ma tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa, który uzyskała w dniu 22 lipca 2022 roku.

    PowódkaM. W.
jest zatrudniona wZ.wS.na stanowisku starszej położnej wO.Powódka ma tytuł zawodowy magistra położnictwa.
Do dnia 30 czerwca 2022 roku powódkiA. T.,A. K.,A. J.,G. K.,D. T.iM. W.otrzymywały wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 4.190 złotych, przy uwzględnieniu współczynnika pracy na poziomie 0,81, przypisanego do pozycji 8 załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (dalej: „ustawa z dnia 8 czerwca 2017 roku”). Do tej grupy zgodnie z obowiązującym wówczas brzmieniem załącznika do ustawy zaliczano pielęgniarki albo położne, które uzyskały tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, albo pielęgniarka z tytułem zawodowym licencjat albo magister pielęgniarstwa albo położna z tytułem zawodowym licencjat albo magister położnictwa.
Na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw (dalej: „ustawa z dnia 26.05.2022 roku”) nastąpiła zmiana załącznika, w którym określone zostały grupy zawodowe według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku. Zmieniona została także wysokość współczynnika pracy przypisanego do danej grupy zawodowej.
Powódki wezwałyZ.wS.do prawidłowego zaszeregowania. Pracodawca odmówił jednak uwzględnienia ich wniosku.
A. T.w dniu 21 października 2022 roku otrzymała od strony pozwanej wypowiedzenie warunków umowy o pracę w zakresie pracy i płacy z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia (tj. do 31.01.2023 roku).
A. K.w dniu 2 listopada 2022 roku otrzymała od strony pozwanej wypowiedzenie warunków umowy o pracę w zakresie pracy i płacy z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (tj. do 28.02.2023 roku).
A. J.,G. K.,D. T.,M. W.otrzymały od strony pozwanej wypowiedzenie warunków umowy o pracę w zakresie pracy i płacy z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia (tj. do 31.12.2022 roku).
Po upływie okresu wypowiedzenia powódkom zostały zaproponowane nowe warunki pracy i płacy, w szczególności – wprowadzono zapis o treści:„Pracownika jako zatrudnionego na stanowisku starsza pielęgniarka/starsza położna i pielęgniarka zaliczono do 6 grupy zawodowej zgodnie z kwalifikacjami wymaganymi na tym stanowisku”. Nowe wynagrodzenie zasadnicze ustalone zostało na kwotę 5.330 złotych brutto. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazano obowiązek ustawowy określony w art. 5a ustawy z dnia 8 czerwca 2017 roku, wynikający z nowelizacji z dnia 26 maja 2022 roku, w związku z przypisaniem do grupy zawodowej określonej w załączniku do ustawy z uwzględnieniem kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku pracy.
W dniu 19 lipca 2022 roku DyrektorZ.wS.wydał zarządzenie nr 32/G/22, w którym zostało ustalone, iż od dnia 1 lipca 2022 roku najniższe wynagrodzenie zasadnicze pracowników wykonujących zawód medyczny ustalane będzie jako iloczyn współczynnika pracy określonego w tabeli stanowiącej załącznik numer 1 do zarządzenia i kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2021 roku.
Do przedmiotowego zarządzenia wydanoaneks numer (...)z dnia 26 sierpnia 2022 roku, w którym zostały wprowadzone zmiany w zakresie uznania kwalifikacji wymaganych na danym stanowisku pracy z uwzględnieniem m.in. rodzaju wykonywanej pracy oraz zakresu wykonywanych zadań. Zmiana polegała na: uzupełnieniu załącznika nr 1 o kolumnę 3, zmianie załącznika nr 2 oraz dodanie załącznika numer 3 w zakresie ustalenia współczynników pracy dla zastępcy pielęgniarki/położnej oddziałowej/koordynującej i pielęgniarki/położnej zabiegowej.
Zgodnie z przedmiotowym aneksem do grupy zawodowej pod pozycją 5 zakwalifikowane zostały stanowiska pracy pielęgniarki/położnej ze specjalizacją (pielęgniarka/położna specjalistka) – ze współczynnikiem 1,02. Do grupy zawodowej pod pozycją 2 zakwalifikowane zostały stanowiska farmaceuty, fizjoterapeuty, diagnosty laboratoryjnego, psychologa klinicznego, a także innych pracowników medycznych wymagający wyższego wykształcenia na poziomie magisterskim i specjalizacji - ze współczynnikiem 1,29. Z kolei w grupie 6 znalazły się m.in. stanowiska pielęgniarki i położnej z wyższym wykształceniem na poziomie studiów I stopnia albo ze średnim wykształceniem bez specjalizacji – ze współczynnikiem wynoszącym 0,94.
W dniu 6 października 2022 roku do(...) Organizacji (...)przy ZOZ wS.skierowane zostało zawiadomienie o zamierzeniu wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy i płacy. Wskazane z nim zostały powódki:E. B.,M. R.,M. B.,M. P.,A. G.,A. T.,A. K.,J. M.,A. J.iM. W..(...)przy ZOZ wS.nie zgodził się na proponowane zmiany dotyczące ustalenia wynagrodzenia pracowników.
W dniu 18 listopada 2022 roku do(...) Organizacji (...)przy ZOZ wS.skierowane zostało zawiadomienie o zamierzeniu wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy i płacy. Wskazane z nim zostały powódki:E. R.,R. G.,P. S.,I. G.,S. S..(...)przy ZOZ wS.nie zgodził się na proponowane zmiany dotyczące ustalenia wynagrodzenia pracowników.
W dniu 23 listopada 2022 roku do(...) Organizacji (...)przy ZOZ wS.skierowane zostało zawiadomienie o zamierzeniu wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy i płacy. Wskazane z nim zostały powódki:G. K.iD. T..(...)przy ZOZ wS.nie zgodził się na proponowane zmiany dotyczące ustalenia wynagrodzenia pracowników.
W dniu 29 listopada 2022 roku pomiędzyZ.wS., a Zakładowymi Organizacjami Związkowymi działającymi przy stronie pozwanej zawarte zostało porozumienie, na mocy którego m.in. na okres od 1 grudnia 2022 roku do 30 czerwca 2023 roku wprowadzony został dodatek do wynagrodzenia za posiadany tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa lub położnictwa w wysokości 200 złotych brutto. Zmieniona został również tabela współczynników pracy i obowiązującego minimalnego wynagrodzenia zasadniczego, w ten sposób, że została dodana kolejna kolumna, w której określone zostało wynagrodzenie zasadnicze. Dodane zostały także nowe grupy zawodowe według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku. Pozycja 2 oraz 5 – pozostały bez zmian.
W dniu 2 grudnia 2022 roku zawarte zostało kolejne porozumienie w zakresie wprowadzenia zmian do Regulaminu WynagradzaniaZ.wS..Aneks nr (...)z dnia 1 grudnia 2022 roku do Regulaminu WynagradzaniaZ.wS.powielał rozwiązania przyjęte w porozumieniu z dnia 29 listopada 2022 roku. Dwie organizacje związkowe– (...)przy ZOZS.orazZwiązek Zawodowy (...)przy ZOZ wS.odmówiły podpisania zaproponowanych zmian wynagrodzeń.
Do dnia 1 lipca 2022 r. pracodawca przekazywał do Narodowego Funduszu Zdrowia dane pracowników w tym pielęgniarek i położnych, w którym wskazywał kwalifikacje wymagane jako posiadane przez danego pracownika na danym stanowisku.
Od dnia 1 lipca 2022 r. pracodawca dokonał oceny kwalifikacji wymaganych dla poszczególnych grup pracowników. Stwierdził, iż studia magisterskie są wymagane na stanowiska pielęgniarek funkcyjnych, natomiast w przypadku pielęgniarek i położnych nie funkcyjnych nie są wymagane, albowiem nie podnoszą ich odpowiedzialności i kompetencji.
Od dnia 1 lipca 2022 r. zmienił się sposób finansowania świadczeń medycznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Do dnia 1 lipca 2022 r. środki otrzymywane przez Szpital były przeznaczone na wynagrodzenie konkretnego pracownika na podstawie zgłoszenia danego pracownika do Funduszu. Od dnia 1 lipca 2022 r. środki otrzymywane przez Szpital były przeznaczone ogółem na pokrycie świadczeń medycznych bez przeznaczenia na pokrycie wynagrodzenia konkretnego pracownika.
W ocenie kierownictwa strony pozwanej uzyskanie przez pielęgniarkę lub położną tytułu magistra ma niewielkie przełożenie na kompetencje pracownika oraz jakość jego pracy w szczególności w zakresie opieki nad pacjentem. Odmienne stanowisko prezentują osoby, które uzyskały tytuł magistra, które podkreślają wartość nabytej przez nich wiedzy i umiejętności w czasie studiów magisterskich w pracy zawodowej.
Pielęgniarka lub położna, z tytułem magistra posiada dodatkową wiedzę teoretyczną, która jest częścią programu studiów. Takie wykształcenie może mieć wpływ na jakość i sposób edukacji pacjenta, niekiedy komunikacje z pacjentem w języku obcym. Daje również uprawienia do wykonywania niektórych czynności przez pielęgniarkę samodzielnie, przy czym takie czynności wykonują również inne pielęgniarki na podstawie odbytych kursów. Natomiast nie ma różnic w zakresie obowiązków pielęgniarek i położonych z tytułem magistra i bez takiego tytułu, a jakość pracy i opieki nad pacjentem zależy przede wszystkim od zaangażowania, kompetencji i indywidualnych predyspozycji danej osoby.
W takim stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że żądania powódek są zasadne i zasługują na uwzględnienie.
Jako podstawy prawne swojego stanowiska Sąd przytoczyłart. 45 § 1 i 2 k.p., w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu. W myśl natomiastart. 42 § 1 k.p.przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę stosuje się odpowiednio do wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy.
Zgodnie zart. 30 § 4 k.p., który na podstawieart. 42 § 1 k.p.ma zastosowanie do wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy, w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy. Celem regulacji zawartej wart. 30 § 4 k.p.jest umożliwienie pracownikowi obrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę, a zatem ujęcie przyczyn wypowiedzenia powinno być na tyle konkretne i precyzyjne, aby umożliwiało pracownikowi rzeczową obronę w razie ewentualnego procesu. W konsekwencji, pracodawca nie wywiązuje się z obowiązku wynikającego zart. 30 § 4 k.p.wówczas, gdy albo w ogóle nie wskazuje przyczyny wypowiedzenia, albo kiedy wskazana przyczyna jest niedostatecznie jasna i konkretna, a w rezultacie niezrozumiała dla pracownika.
Wskazana w wypowiedzeniu przyczyna winna być zatem konkretna, rzeczywista i musi wypowiedzenie uzasadniać. Nie budzi również wątpliwości fakt, iż ciężar dowodu wykazania zasadności przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę spoczywa na stronie pozwanej.
W dniu 29 czerwca 2022 roku weszła w życie ustawa z dnia 26 maja 2022 roku o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw ( dalej : ustawa nowelizująca ), która znowelizowała część postanowień ustawy z dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych ( dalej : ustawa z dnia 8.06.2017 r. ). Z tym dniem zmieniony został również załącznik, który wskazywał grupy zawodowe według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku oraz określał współczynnik pracy przyporządkowany do określonych grup zawodowych.
Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego powódkiE. B.,M. P.,M. R.,A. G.,M. B.,P. S.,E. R.,R. G.,I. G.,S. S.iJ. M.przed dniem 30 czerwca 2022 roku przypisane były do 7 grupy zaszeregowania, przy uwzględnieniu współczynnika pracy na poziomie 1,06. Do tej grupy zaliczane były pielęgniarki z tytułem zawodowym magistra pielęgniarstwa albo położne z tytułem zawodowym magistra położnictwa, które uzyskały tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia.
Natomiast powódkiA. T.,A. K.,A. J.,G. K.,D. T.iM. W.przypisane były do pozycji 8, przy uwzględnieniu współczynnika pracy na poziomie 0,81. Do tej grupy zaliczane były pielęgniarki albo położne, które uzyskały tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, albo pielęgniarki z tytułem zawodowym licencjat albo magister pielęgniarstwa albo położne z tytułem zawodowym licencjat albo magister położnictwa.
W październiku i listopadzie 2022 roku strona pozwana dokonała wobec powódek wypowiedzeń warunków umowy o pracę w zakresie pracy i płacy. Na uzasadnienie wskazała, że wypowiedzenia te były konieczne z powodu objęcia powódek procedurą podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego, które wynikało z nowego brzmienia ustawy z dnia 8.06.2017 roku.
Po upływie okresu wypowiedzenia, powódkiE. B.,M. P.,M. R.,A. G.,M. B.,P. S.,E. R.,R. G.,I. G.,S. S.iJ. M.jako pielęgniarki specjalistki zakwalifikowane były do 5 grupy zawodowej, zgodnie z kwalifikacjami wymaganymi na tym stanowisku, z wynagrodzeniem zasadniczym w kwocie 5.780 złotych brutto (P. S.odpowiednio do ¾ etatu). Dodatkowo otrzymały one dodatek za wyższe wykształcenie w wysokości 200 złotych brutto.
Z kolei powódkiA. T.,A. K.,A. J.,G. K.,D. T.iM. W.po upływie okresu wypowiedzenia, jako starsze pielęgniarki/położne oraz pielęgniarki/położne zakwalifikowane były do 6 grupy zawodowej, zgodnie z kwalifikacjami wymaganymi na tym stanowisku, z wynagrodzeniem zasadniczym w kwocie 5.330 złotych brutto. Dodatkowo otrzymały one dodatek za wyższe wykształcenie w wysokości 200 złotych brutto.
Jak stanowi art. 3 ustawy z dnia 8.06.2017 roku stanowi, iż do dnia 1 lipca 2022 r. podmiot leczniczy dokonuje podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego pracownika wykonującego zawód medyczny oraz pracownika działalności podstawowej, innego niż pracownik wykonujący zawód medyczny, którego wynagrodzenie zasadnicze jest niższe od najniższego wynagrodzenia zasadniczego, ustalonego jako iloczyn współczynnika pracy określonego w załączniku do ustawy i kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ustalenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", do wysokości nie niższej niż najniższe wynagrodzenie zasadnicze (ust. 1). Od dnia 2 lipca 2022 r. wynagrodzenie zasadnicze pracownika wykonującego zawód medyczny oraz pracownika działalności podstawowej, innego niż pracownik wykonujący zawód medyczny, nie może być niższe niż najniższe wynagrodzenie zasadnicze ustalone w sposób określony w ust. 1 na dzień 1 lipca 2022 r (ust. 4).
Ustawa nowelizująca wprowadziła również nowy załącznik dotyczący określania współczynnika pracy dla określonej grupy zawodowej.
Wspomniana ustawa weszła w życie w swoim pierwotnym brzmieniu 16 sierpnia 2017 roku. Określa ona sposób ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników wykonujących zawody medyczne zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Do podmiotów ten należy strona pozwana jako samodzielny publiczny zakłady opieki zdrowotnej (art. 2 pkt 2 ustawy w zw. zart. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej).
Załącznik do ustawy ma formę tabeli. Tabela ta dzieli się na trzy kolumny - pierwsza obejmuje kolejne liczby porządkowe, druga wymienia „Grupy zawodowe według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku”, natomiast ostatnia „Współczynnik pracy”.
W pierwotnym brzmieniu załącznika do ustawy, zawód pielęgniarki i położonej podzielony był w trzech wierszach tabeli.
Wiersz nr 7 obejmował pozycję: „Pielęgniarka lub położna z tytułem magistra na kierunku pielęgniarstwo lub położnictwo, ze specjalizacją”, a przypisany mu współczynnik wynosił.
Wiersz nr 8 obejmował pozycję „Pielęgniarka albo położna, ze specjalizacją”, a przypisany mu współczynnik wynosił 0,73.
Wiersz nr 9 obejmował pozycję „Pielęgniarka albo położna, bez specjalizacji”, a przypisany mu współczynnik wynosił 0,64.
Mocą ustawy z 13 września 2018 roku, która weszła w życie 25 października 2018 r. brzmienie załącznika w zakresie wierszy 7-9 uległo zmianie.
Wiersz nr 7 obejmował pozycję: „Pielęgniarka z tytułem zawodowym magister pielęgniarstwa albo położna z tytułem zawodowym magister położnictwa, która uzyskała tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia”.
Wiersz nr 8 obejmował pozycję „Pielęgniarka albo położna, która uzyskała tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, albo pielęgniarka z tytułem zawodowym magister pielęgniarstwa albo położna z tytułem zawodowym magister położnictwa”.
Wiersz nr 9 obejmował pozycję „Pielęgniarka albo położna inna niż określona w lp. 7 i 8, która nie posiada tytułu specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia”.
Poszczególne współczynniki pracy pozostały bez zmian. Wzrosły one natomiast mocą ustawy z 28 maja 2021 roku, która weszła w życie 22 czerwca 2021 roku. Wiersz nr 7 obejmował od tego momentu współczynnik 1,06, wiersz nr 8 - 0,81, natomiast wiersz 9 - 0,73,
Istotą zmianę w treści załącznika przyniosła wspomniana już ustawa z 26 maja 2022 roku, która weszła w życie 29 czerwca 2022 roku. Grupy zawodowe pielęgniarek i położnych zostały przeniesione do wierszy nr 2, 5 i 6.
Wiersz nr 2 obejmował pozycję „Farmaceuta, fizjoterapeuta, diagnosta laboratoryjny, psycholog kliniczny, inny pracownik wykonujący zawód medyczny inny niż określony w lp. 1, 3 i 4 z wymaganym wyższym wykształceniem na poziomie magisterskim i specjalizacją, pielęgniarka z tytułem zawodowym magister pielęgniarstwa albo położna z tytułem magister położnictwa z wymaganą specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia”, a przypisany mu współczynnik wynosił 1,29.
Wiersz nr 5 obejmował pozycję „Farmaceuta, fizjoterapeuta, diagnosta laboratoryjny, pielęgniarka, położna, technik elektroradiolog, psycholog, inny pracownik wykonujący zawód medyczny inny niż określony w lp. 1-4 z wymaganym wyższym wykształceniem na poziomie magisterskim; pielęgniarka, położna z wymaganym wyższym wykształceniem (studia I stopnia) i specjalizacją, albo pielęgniarka, położna ze średnim wykształceniem i specjalizacją”, a przypisany mu współczynnik wynosił 1,02.
Wiersz nr 6 obejmował pozycję „Fizjoterapeuta, pielęgniarka, położna, ratownik medyczny, technik elektroradiolog, inny pracownik wykonujący zawód medyczny inny niż określony w lp. 1-5 z wymaganym wyższym wykształceniem na poziomie studiów I stopnia; fizjoterapeuta, ratownik medyczny, technik analityki medycznej, technik elektroradiolog z wymaganym średnim wykształceniem albo pielęgniarka albo położna z wymaganym średnim wykształceniem, która nie posiada tytułu specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia”, a przypisany mu współczynnik wynosił 0,94.
Jednocześnie do ustawy dodany został art. 5a, który przewidywał, że „ Od dnia 1 lipca 2022 r. w umowie o pracę pracowników wykonujących zawód medyczny lub pracowników działalności podstawowej, innych niż pracownicy wykonujący zawód medyczny, wskazuje się, do której grupy zawodowej określonej w załączniku do ustawy jest zaliczone zajmowane przez pracownika stanowisko pracy”. Z przepisem tym związany był art. 4 ust. 3 ustawy nowelizującej, w myśl którego „Strony umowy o pracę, o której mowa w art. 5a ustawy zmienianej w art. 1, dostosują umowy o pracę pracowników wykonujących zawód medyczny lub pracowników działalności podstawowej, innych niż pracownicy wykonujący zawód medyczny, zawarte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy do wymogów określonych w tym przepisie, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy”.
Zdaniem Sądu Rejonowego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają również przepisyustawy z dnia 15 kwietnia 2011 roku o działalności leczniczej. W art. 50 ust. 5 tej ustawy ustawodawca przewidział konieczność dokonania w drodze rozporządzenia określenia kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorą, kierując się bezpieczeństwem pacjentów oraz potrzebą zapewnienia efektywności zatrudnienia. Takie szczegółowe regulacje zawierarozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 lipca 2011 roku w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami. Dla pracownika zatrudnionego na stanowisku specjalista pielęgniarka (L.p. 32) wymagany jest:
- tytuł magistra na kierunku pielęgniarstwo i tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, lub organizacji i zarządzania, lub w innej dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia oraz 2 lata pracy w zawodzie;
- tytuł zawodowy magistra w zawodzie, w którym może być uzyskiwany tytuł specjalisty w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, i licencjat pielęgniarstwa lub średnie wykształcenie medyczne w zawodzie pielęgniarka i tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, lub organizacji i zarządzania, lub w innej dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia oraz 2 lata pracy w zawodzie;
- licencjat pielęgniarstwa i tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, lub organizacji i zarządzania oraz 2 lata pracy w zawodzie;
- średnie wykształcenie medyczne w zawodzie pielęgniarka i tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, lub organizacji i zarządzania oraz 2 lata pracy w zawodzie.
Analogiczne kwalifikacje zostały określony pod L.p. 33 w odniesieniu do specjalistki położnej.
Z kolei dla pracownika zatrudnionego na stanowisku starsza pielęgniarka/starsza położna (L.p. 34/35) wymagany jest:
- tytuł magistra na kierunku pielęgniarstwo lub położnictwo oraz 1 rok pracy w zawodzie;
- tytuł zawodowy magistra w zawodzie, w którym może być uzyskiwany tytuł specjalisty w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, i licencjat pielęgniarstwa albo położnictwa lub średnie wykształcenie medyczne w zawodzie pielęgniarka albo położna oraz 1 rok pracy w zawodzie;
- licencjat pielęgniarstwa lub położnictwa oraz 3 lata pracy w zawodzie;
- średnie wykształcenie medyczne w zawodzie pielęgniarka lub położna oraz 5 lat pracy w zawodzie.
Dla pracownika zatrudnionego na stanowisku pielęgniarka/położna (L.p. 47/48) wymagany jest:
- tytuł zawodowy licencjata pielęgniarstwa/położnictwa;
- średnie wykształcenie medyczne w zawodzie pielęgniarka/położna.
W ocenie Sądu Rejonowego wypowiedzenia warunków pracy i płacy dokonane wobec powódek nie były zasadne.
W przedmiotowej sprawie jako przyczynę wypowiedzenia warunków umowy o pracę wskazano obowiązek ustawowy określony w art. 5a ustawy z dnia 8.06.2017 roku, wynikający z nowelizacji z dnia 26 maja 2022 roku, w związku z przypisaniem do grupy zawodowej określonej w załączniku z uwzględnieniem kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku. Z formalnego punktu widzenia pracodawca uczynił więc zadość ustawowym wymogom. Przyczyna stanowiąca podstawę działania pracodawcy została bowiem określona – pracodawca wskazał, iż wypowiedzenie zmieniające następuje z powodu zmiany ustawy z dnia 8.06.2017 roku i konieczności ustalenia nowego wynagrodzenia zasadniczego. Jednakże w wypowiedzeniu strona pozwana nie wskazała jakie były powody zaszeregowania powódek akurat do takiej grupy, do jakiej zostały zaliczone (tj. do grupy zawodowej 5 ze współczynnikiem 1,02, a nie do grupy zawodowej 2 ze współczynnikiem 1,29, oraz do grupy zawodowej 6 ze współczynnikiem 0,94, a nie do grupy zawodowej 5 ze współczynnikiem 1,02). Zatem zdaniem Sądu, w związku z pogorszeniem sytuacji pracownika, strona pozwana (oprócz określenia grupy zawodowej, do której zaszeregowane zostało zajmowane przez powódki stanowisko) powinna także wskazać, jakimi konkretnymi przesłankami się kierowała przypisując stanowisko zajmowane przez powódki akurat do tej konkretnej kategorii.
Okolicznością bezsporną na gruncie niniejszej sprawy było to, iż powódkiE. B.,M. P.,M. R.,A. G.,M. B.,P. S.,E. R.,R. G.,I. G.,S. S.iJ. M.do 30 czerwca 2022 roku otrzymywały od pracodawcy wynagrodzenie zasadnicze obliczane z uwzględnieniem współczynnika 1,06, a zatem w oparciu o zaszeregowanie do grupy zawodowej określonej w pkt 7 załącznika do ustawy w jego ówczesnym brzmieniu. O takiej kwalifikacji powódki pracodawca informował także Narodowy Fundusz Zdrowia - wykonując obowiązek wynikający z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 lipca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Zgodnie z Rozporządzeniem z 5 lipca 2021 r. pozwany szpital był obowiązany do przyporządkowania każdego pracownika do grupy zawodowej według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku, o której mowa w załączniku do ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego (§ 2 ust. 1 pkt 1 d), wskazania stanowiska pracy (§ 2 ust. 1 pkt 1 e), danych dotyczących kwoty należnego wynagrodzenia zasadniczego danego pracownika za maj 2021 r., wynagrodzenia brutto, pozostających po stronie pracodawcy kosztach składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz kosztach wpłat na Pracownicze P. Kapitałowe (§ 2 ust. 1 pkt 2). Niewykonanie przez świadczeniodawcę tych obowiązków lub przedstawienie przez świadczeniodawcę danych niezgodnych ze stanem faktycznym, na podstawie których Fundusz dokonał płatności nienależnych środków finansowych, skutkowało nałożeniem na świadczeniodawcę kary umownej w wysokości do 5% kwoty zobowiązania wynikającego z umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Wysokość kary umownej ustalano z uwzględnieniem rodzaju i wagi stwierdzonych nieprawidłowości, a także wartości świadczeń, których dotyczyły te nieprawidłowości.
Powyższe oznacza, iż pracodawca wymagał wówczas posiadania na stanowisku tych powódek - pielęgniarka specjalistka - wykształcenia opisanego w pkt 7 załącznika do ustawy tj. - tytułu zawodowego magistra pielęgniarstwa oraz tytułu specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia. Co więcej wymóg ten jak wskazano powyżej wynikał z obowiązujących przepisów prawa, cytowanych powyżej na podstawie których dokonano zgłoszenia pracowników do Narodowego Funduszu Zdrowia. Wykształcenie to wymienione powódki posiadały. Jednocześnie wykształcenie to odpowiada w pełni wymaganiom opisanym w obecnym brzmieniu pkt 2 załącznika do ustawy, który wskazuje: „pielęgniarka z tytułem zawodowym magister pielęgniarstwa albo położna z tytułem magister położnictwa z wymaganą specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia”. Pomimo tego w oświadczeniu z 19 października 2022 roku strona pozwana zakwalifikowała wymienione powódki do 5 grupy zawodowej, tj. „Farmaceuta, fizjoterapeuta, diagnosta laboratoryjny, pielęgniarka, położna, technik elektroradiolog, psycholog, inny pracownik wykonujący zawód medyczny inny niż określony w lp. 1-4 z wymaganym wyższym wykształceniem na poziomie magisterskim; pielęgniarka, położna z wymaganym wyższym wykształceniem (studia I stopnia) i specjalizacją, albo pielęgniarka, położna ze średnim wykształceniem i specjalizacją”.
Skoro strona pozwana przypisała powódki do innej grupy zawodowej opisanej w załączniku do ustawy, konieczne jest uprzednie stwierdzenie, iż wymagania stawiane pracownikom na danym stanowisku faktycznie uległy zmianie. Dodatkowo zmiana ta musi być faktyczna i odpowiednio uzasadniona, czego strona pozwana nie uczyniła, w szczególności nie wynika to z treści wypowiedzeń zmieniających.
W zakresie pierwszego z opisanych wymogów należy wskazać, iż pracodawca nie przedstawił żadnych dowodów, z których wynikałoby, iż wymaganie wymagane na stanowisku zajmowanym przez wymienione uległy zmianie. Strona pozwana ograniczyła się jedynie do przedłożenia zarządzenia dyrektora z 25 sierpnia 2022 roku, z którego wynika, iż od pielęgniarki specjalistki wymagane są kwalifikacje zgodne z pkt 5 załącznika do ustawy.
Nadto w ocenie Sądu Rejonowego zmiana kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku musi zostać przez pracodawcę w odpowiedni, zgodny z wymogami prawa pracy, uzasadniona. Oświadczenia o wypowiedzeniu warunków pracy i płacy takiego uzasadnienia są pozbawione. Strona pozwana ograniczyła się do stwierdzenia, że „przyczyną wypowiedzenia jest obowiązek ustawowy określony w art. 5a ustawy z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw w związku z przypisaniem do grupy zawodowej określonej w załączniku do w/w ustawy z uwzględnieniem kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku pracy, a co za tym idzie ustalenia nowego wynagrodzenia zasadniczego w wysokości nie mniejszej niż wynika z współczynnika pracy przypisanego do ustalonej grupy zawodowej”. Uzasadnienie to zatem w żaden sposób nie odnosi się do rzeczywistej przyczyny wypowiedzenia, jakim było uznanie, iż od osoby zajmującej stanowisko powódki pracodawca nie wymaga kwalifikacji opisanych w pkt 2 załącznika do ustawy. Pracodawca w żaden sposób nie opisał, z jakich powodów zdecydował się na taką zmianę, lecz w zasadzie ogranicza się do stwierdzenia, jakie są skutki takiej decyzji. Należy mieć na uwadze, że ustawa z 26 maja 2022 roku nie obligowała pracodawcy do wskazania, że powódka należy do grupy zawodowej opisanej w pkt 5 załącznika. Uzasadnieniem oświadczenia pracodawcy nie może być zatem sam przepis ustawy. Wyjaśnieniu podlegają przyczyny, w oparciu o które strona pozwana zadecydowała, iż pracownica należy do innej grupy zawodowej, niż miało to miejsce wcześniej i podlega faktycznej degradacji, pomimo, iż z cała pewnością spełnia wymogi do zakwalifikowania go do grupy 2 zgodnie z cytowanymi przepisamirozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 lipca 2011 roku. Do tych kwestii pracodawca w żaden sposób się nie odniósł.
Podanie w oświadczeniu o wypowiedzeniu warunków pracy i płacy przyczyny pozornej (nierzeczywistej, nieprawdziwej) jest równoznaczne z brakiem wskazania przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie, a to oznacza, że takie wypowiedzenie jest nieuzasadnione w rozumieniuart. 45 § 1 k.p.w zw. zart. 42 § 1 k.p.i usprawiedliwia roszczenia pracownika o przywrócenie dotychczasowych warunków zatrudnienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 października 2009 r., III PK 34/09; postanowienie Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2014 r., I PK 182/13). Z taką pozorną przyczynę należy uznać powołanie się przez pracodawcę w wypowiedzeniu wyłącznika na przepisy ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, z pominięciem powodów zmiany kwalifikacji wymaganych na zajmowanym przez powódkę stanowisku.
Analogiczne rozważania Sąd Rejonowy przeprowadził w stosunku do powódekA. T.,A. K.,A. J.,G. K.,D. T.iM. W.. W ich przypadku do 30 czerwca 2022 roku otrzymywały od pracodawcy wynagrodzenie zasadnicze obliczane z uwzględnieniem współczynnika 0,81, a zatem w oparciu o zaszeregowanie do grupy zawodowej określonej w pkt 8 załącznika do ustawy w jego ówczesnym brzmieniu. O takiej kwalifikacji tych powódek pracodawca informował także Narodowy Fundusz Zdrowia na podstawie analogicznych przepisów, jak w przypadku pozostałych powódek. Powyższe oznacza, iż pracodawca wymagał wówczas posiadania na stanowisku tych powódek wykształcenia opisanego w pkt 8 załącznika do ustawy tj. - tytułu zawodowego magistra pielęgniarstwa lub magistra położnictwa. Wykształcenie to wymienione powódki posiadały. Jednocześnie wykształcenie to odpowiada w pełni wymaganiom opisanym w obecnym brzmieniu pkt 5 załącznika do ustawy, który wskazuje: „Farmaceuta, fizjoterapeuta, diagnosta laboratoryjny, pielęgniarka, położna, technik elektroradiolog, psycholog, inny pracownik wykonujący zawód medyczny inny niż określony w lp. 1-4 z wymaganym wyższym wykształceniem na poziomie magisterskim; pielęgniarka, położna z wymaganym wyższym wykształceniem (studia I stopnia) i specjalizacją, albo pielęgniarka, położna ze średnim wykształceniem i specjalizacją”. Pomimo tego w oświadczeniach o wypowiedzeniu warunków pracy i płacy nie zakwalifikował ich do grupy 5. Jak w przypadku pierwszej grupy powódek również w tym wypadku pracodawca nie przedstawił żadnych dowodów, z których wynikałoby, iż wymaganie wymagane na stanowisku zajmowanym przez wymienione uległy zmianie. Również w przypadku tych powódek uzasadnienie wypowiedzenia warunków pracy i płacy w żaden sposób nie odnosi się do rzeczywistej przyczyny wypowiedzenia, jakim było uznanie, iż od osoby zajmującej stanowisko powódki pracodawca nie wymaga kwalifikacji opisanych w pkt 5 załącznika do ustawy.
W ocenie Sądu Rejonowego jeszcze inne argumenty przemawiały za uwzględnieniem powództwa.
Po pierwsze jak stanowi art. 3 ustawy z dnia 8.06.2017 roku podmiot leczniczy dokonuje podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego pracownika. Zatem w ocenie sądu celem ustawy zarówno w pierwotnym brzmieniu jak również nowelizacji do ustawy jest podwyższenie wynagrodzenia pielęgniarek i położnych. Również ustawa nowelizująca, która weszła w życie w dniu 29 czerwca 2022 r. miała na celu podwyższenie wynagrodzenia tych grup zawodowych, o czym świadczy znaczący wzrost współczynników pracy dla danych grup zawodowych. Skoro tak, to powódki powinny być zakwalifikowane do grup zawodowych, z którymi powiązane są współczynniki gwarantujące im wzrost wynagrodzeń, jeżeli spełniają wymagania do zakwalifikowania ich do danej grupy zawodowej. Tymczasem przy interpretacji ustawy nowelizującej, którą prezentuje strona pozwana powódki zakwalifikowane przed dniem 1 lipca 2022 r. do grupy zawodowej ze współczynnikiem pracy 1,06 po nowelizacji mogłyby, pomimo braku zmiany ich kwalifikacji i wymagań stawianych im na zajmowanym stanowisku być zakwalifikowane do grupy zawodowej o niższym współczynniku – czyli 1,02. Zatem ich wynagrodzenie mogłyby uleć obniżeniu, gdyby przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej nie uległo zmianie. Jest to zdaniem sądu nie do pogodzenia z celem zarówno ustawy pierwotnej jak i nowelizującej, którym jest wzrost wynagrodzenia pracowników służby zdrowia. Również w przypadku pozostałych powódek ( pielęgniarek i położnych z tytułem magistra i bez specjalizacji ) pomimo wydatnego zwiększenia współczynników pracy związanych z ustawą nowelizującą przy podzieleniu interpretacji strony pozwanej zwiększenie współczynnika pracy byłoby niewielkie i nieadekwatne do celu ustawy nowelizującej powiązanego ze wzrostem współczynników pracy, która zakłada znaczący wzrost wynagrodzenia pracowników służby zdrowia.
Po drugie w ocenie Sądu Rejonowego ustawodawca kształtując załącznik do ustawy nowelizującej podtrzymał kryterium wykształcenia pracowników jako jeden z podstawowych wskaźników zróżnicowania wynagrodzenia. Zdaniem sądu ustawa nowelizująca i załącznik do tego ustawy nie może zostać zinterpretowany w ten sposób, iż wykształcenie powódek nie ma praktycznie żadnego znaczenia przy ustaleniu wysokości ich wynagrodzenia. Nawet gdy w ocenie strony pozwanej wykształcenie wyższe pielęgniarki czy położnej nie miało zasadniczego znaczenia dla zakresu obowiązków i jakości wykonywanej przez nie pracy, a dla wykonywania pracy na tych stanowiskach wystarczy wykształcenie średnie powiązane z prawem wykonywania zawodu, to jednak ustawodawca tworząc ustawę a następnie ustawę nowelizującą przyznał wykształceniu pielęgniarki i położnej zasadnicze znaczenie prawne wpływające na wysokość minimalnego wynagrodzenia. Zdaniem sądu nie można pogodzić z celem ustawy faktu, iż prawie wszystkie pielęgniarki i położone z wykształcaniem wyższym zatrudnione u strony pozwanej nie zostałaby zakwalifikowane do grupy odpowiednio 2 i 5, w sytuacji w której ustawodawca wyraźnie różnicuje wynagrodzenie pielęgniarek i położonych mających wykształcenie wyższe od tych, które tego wykształcenia nie posiadają. Gdyby ustawodawca zamierzał w ustawie nowelizującej zerwać związek wynagrodzenia pielęgniarek i położnych w ich wykształceniem i powiązać z samym wymogiem wykonywania pracy na danym stanowisku pominąłby w załączniku sformułowania dotyczące wymogu wyższego wykształcenia a pozostawił jedynie te, które dotyczą wymogu wykonywania zawodu pielęgniarki lub położonej. Natomiast nie sposób twierdzić, że celem racjonalnego ustawodawcy, który pozostawił zarówno w grupie 2 jak i 5 powiązanie wymogu przynależności do danej grupy z wyższym wykształceniem pielęgniarki i położnej było to, aby tak można było zinterpretować ustawę nowelizującą, żeby każda lub niemal każda pielęgniarka lub położna zatrudniona u strony pozwanej mogła zostać zakwalifikowana do grup zawodowych niepowiązanych z wykształceniem wyższym, które to wykształcenie na gruncie ustawy gwarantuje prawo do dużo wyższego wynagrodzenia minimalnego.
Zdaniem Sądu Rejonowego, nie było celem ustawodawcy w ustawie nowelizującej aby masowo zdegradować pielęgniarki i położne, w postaci zakwalifikowania ich do grup o niższym współczynniku pracy tj. niepowiązanych z osiągniętym wykształceniem magisterskim, pomimo, iż przed nowelizacją ich wynagrodzenia było związane z uzyskanym wykształceniem i przez to odpowiednio wyższe. Zdaniem sądu ani treść ustawy nowelizującej ani treść załączników, nie prowadzi do wniosku, aby taki miał być cel ustawodawcy zwłaszcza, że z ustawą nowelizującą jest związany wyraźny wzrost współczynników pracy.
Reasumując Sąd Rejonowy stwierdził, że brak było jakichkolwiek podstaw, aby twierdzić, że wraz ze zmianą grupy zawodowej pracodawca zmniejszył zakres obowiązków powódek, albo ograniczył czynności, które uprawnione są one wykonywać. Wobec więc powyższego działanie strony pozwanej było nieuprawnione. W sposób dowolny zakwalifikowała ona powódki do grupy zawodowej o niższym współczynniku pracy, nie wskazując na żadne realne powody które uzasadniałby takie działanie. W doktrynie przyjmuje się, że wypowiedzenie zmieniające dotyczy tylko pogorszenia warunków umowy dla pracownika, w odniesieniu do ich polepszenia – nie jest konieczne dokonywanie wypowiedzenia warunków (np. podwyżki wynagrodzenia), przyjmuje się bowiem domniemaną zgodę pracownika. Wskazuje to wprost, że skoro strona pozwana wypowiedziała warunki pracy i płacy to sytuacja powódek pogorszyła się w stosunku do tej, w której znajdowały się one uprzednio i jest to pogorszenie faktyczne i realne, albowiem zdaniem sądu wymagane kwalifikacje powódek uprawniały je do zakwalifikowania do innych grup zawodowych, z którymi wiązało się uzyskanie wyższego wynagrodzenia minimalnego. Zatem kłóci się to z celem nowelizacji z dnia 8.06.2017 roku, która miała polepszać sytuację osób pracujących w zawodach medycznych, a nie ją pogarszać i powodować zaszeregowanie pracowników do niższych grup zawodowych. Powyższe uzasadnia twierdzenie, iż pracodawca nie może od dnia 1 lipca 2022 roku, dowolnie zmieniać wymaganych kwalifikacji tylko po to, by płacić pracownikom medycznym mniej.
Mając na uwadze powyższe, treśćart. 45 § 1 k.p., a także fakt, że termin wypowiedzenia zmieniającego już minął, Sąd Rejonowy przywrócił do pracy u strony pozwanej –Z.wS.na poprzednich warunkach pracy i płacy: w punkcie I wyroku - powódkęE. B., w punkcie II wyroku – powódkęA. G., w punkcie III wyroku - powódkęM. B., w punkcie IV wyroku – powódkęR. G., w punkcie V wyroku - powódkęA. J., w punkcie VI wyroku – powódkęG. K., w punkcie VII wyroku - powódkęA. K., w punkcie VIII wyroku – powódkęJ. M., w punkcie IX wyroku - powódkęI. G., w punkcie X wyroku – powódkęM. R., w punkcie XI wyroku - powódkęM. P., w punkcie XII wyroku - powódkęE. R., w punkcie XIII wyroku - powódkęS. S., w punkcie XIV wyroku – powódkęP. S., w punkcie XV - powódkęA. T., w punkcie XVI – powódkęD. T.oraz w punkcie XVII - powódkęM. W..
W punktach od XVIII - XXXIII wyroku orzeczono o kosztach procesu, zgodnie z wyrażoną wart. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Sąd Rejonowy przyznał na rzecz każdej z powódek (z wyłączeniemM. B.) kwoty po 180 zł, stanowiące wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, ustalone w oparciu o § 9 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023, poz. 1935 – tekst jednolity). Od przyznanych należności zasądzono odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego w oparciu oart. 98 § 11k.p.c., zgodnie z którym od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.
Ponadto na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd obciążył stronę pozwaną opłatą od pozwu w łącznej wysokości 13 670 złotych, od uiszczenia której powódki były zwolnione z mocy prawa (punkt XXXIV wyroku).
Apelacjęod powyższego wyroku wniosła strona pozwana, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:
1)art. 233 § 1 k.p.c.polegające na niedokonaniu przez Sąd oceny całokształtu materiału dowodowego zgłoszonego w postępowaniu przez strony i jego wszechstronnego rozważenia, w tym pominięcie zeznań świadkówJ. P.iE. N.pomimo uznania ich za wiarygodne, jak i dowodów z dokumentów a to pism do powódek z 22.09.2022 r. i pism Ministra Zdrowia przez co na błędnej i sprzecznej z zasadami logiki ocenie materiału dowodowego mającej wpływ na treść wyroku i błędy w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, że rzeczywistą przyczyną wypowiedzeń zmieniających było zmniejszenie wymagań wobec powódek, co skutkowało brakiem uzasadnienia wypowiedzeń, przyjęcie że strona pozwana nieprawidłowo zaszeregowała powódki do przypisanych im grup zawodowych, a kwalifikacja do grup odbywała się tylko po to by zmniejszyć im wynagrodzenia oraz że pozwany zastosował ustawę z 8 czerwca(...). w sposób niezgodny z intencją ustawodawcy;
2) naruszenie prawa materialnego tj.:
-art. 45 § 1 Kodeksu pracypoprzez niewłaściwe jego zastosowanie na skutek subsumpcji nieprawidłowych ustaleń faktycznych do ww. normy prawa materialnego,
- art. 1 oraz 3 ustawy z dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz załącznika do ustawy poprzez ich niewłaściwą wykładnię oraz uznanie, że środkiem realizacji ustawy są kwalifikacje posiadane przez pracowników, a nie wymagane na stanowiskach pracy, a przez to bezpodstawne przyjęcie możliwości kształtowania najniższego wynagrodzenia z pominięciem rodzaju wykonywanej pracy przez pracowników,
- art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 2022 roku o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 5 a ustawy z dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych poprzez pominięcie w ramach rozstrzygnięcia sprawy,
-art. 183cKodeksu pracyw zw. zart. 5 Kodeksu pracypoprzez ich niezastosowanie przy rozstrzygnięciu przedmiotowego stanu faktycznego, gdzie zgodnie z powyższym przepisem (art. 183ck.p.) pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości, podczas gdy na mocyart. 5 k.p.zasada równego traktowania pracowników pod względem wynagrodzenia podlegają zastosowaniu również na gruncie ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych.
Na podstawie tych zarzutów strona pozwana wniosła o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództw w całości, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wraz z pozostawieniem temu Sądowi orzeczenia o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona pozwana wniosła o zasądzenie od powódek na rzecz strony pozwanej koszów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, za obie instancje wedle norm prawem przepisanych.
Powódki wniosły o oddalenie apelacji w całości i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja strony pozwanej okazała się bezzasadna, zatem podlegała oddaleniu.
W ocenie Sądu Okręgowego rozstrzygnięcie Sądu I instancji było trafne i odpowiadało prawu. Apelacja strony pozwanej nie zawierała uzasadnionych podstaw i argumentów prawnych pozwalających podważyć prawidłowość rozstrzygnięcia zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostawały poza sporem i dokonał prawidłowej wykładni i zastosowania wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia przepisów. Sąd Okręgowy w całości podzielił przyjęte bezsporne fakty istotne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i poglądy prawne Sądu I instancji, uznając je za własne.
Zdaniem Sądu Okręgowego niezasadny jest zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego zbadania materiału dowodowego. W myślart. 233 § 1 k.p.c.sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Oznacza to, że wszystkie ustalone w toku postępowania fakty powinny być brane po uwagę przy ocenie dowodów, a tok rozumowania sądu powinien znaleźć odzwierciedlenie w pisemnych motywach wyroku. Kontrola instancyjna ogranicza się w tym przypadku tylko do zbadania poprawności logicznego rozumowania sądu pierwszej instancji. W ocenie Sądu Okręgowego, skuteczny zarzut przekroczenia granic swobody w ocenie dowodów może mieć miejsce tylko w okolicznościach szczególnych. Dzieje się tak w razie pogwałcenia reguł logicznego rozumowania bądź sprzeniewierzenia się zasadom doświadczenia życiowego (wyrok Sądu Najwyższego z 6 listopada 2003 r., sygn. akt II CK 177/02). Dla skuteczności zarzutu naruszenia swobodnej oceny dowodów nie wystarcza zatem stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego nie odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest bowiem wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie Sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać jakie kryteria oceny dowodów naruszył Sąd przy ocenie konkretnych dowodów uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając. Ponadto, jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to dokonana ocena nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, można było wysnuć wnioski odmienne (postanowienie Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001 r., sygn. akt IV CKN 970/00; wyrok Sądu Najwyższego z 27 września 2002 r., sygn. akt II CKN 817/00). W ocenie sądu odwoławczego zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.sprowadzały się w zasadzie do polemiki ze stanowiskiem Sądu i jako takie nie mogły się ostać. Argumentacja strony skarżącej ograniczyła się właściwie do przedstawienia własnego postrzegania okoliczności sprawy i oceny materiału dowodowego, z której w jej ocenie miało wynikać, że pracodawca zgodnie z przepisami prawa pracy i w sposób uzasadniony wypowiedział powódkom warunki pracy i płacy.
Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia czy wskazane powódkom przyczyny wypowiedzenia warunków pracy i płacy były uzasadnione i rzeczywiste, gdyż to de facto na etapie postępowania przed sądem I instancji stanowiło asumpt do uwzględnienia ich roszczeń. Jako przyczynę wypowiedzenia warunków umowy o pracę, wskazano obowiązek ustawowy określony w art. 5a ustawy z dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych z uwzględnieniem jej zmiany wynikającej z ustawy z dnia 26 maja 2022 roku o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1352) w związku z przypisaniem do grupy zawodowej określonej w załączniku do w/w Ustawy z uwzględnieniem kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku pracy, a co za tym idzie ustalenia nowego wynagrodzenia zasadniczego w wysokości nie mniejszej niż wynika z współczynnika pracy przypisanego do ustalonej grupy zawodowej.
Zgodnie zart. 30 § 4 k.p., który na mocyart. 42 § 1 k.p.ma odpowiednie zastosowanie do wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy, w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy. Nadto, zgodnie z § 3 powołanego przepisu, oświadczenie o wypowiedzeniu powinno nastąpić na piśmie. Wymogi te mają na celu zapewnienie ochrony pracownikowi jako słabszej strony stosunku pracy poprzez bezpośrednie poinformowanie go o przyczynach, którymi kierował się pracodawca przy podejmowaniu decyzji o wypowiedzeniu mu wynikających z umowy warunków pracy i płacy. Jednocześnie w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że wskazana przez pracodawcę przyczyna musi być rzeczywista, a nie pozorna, jak również musi być dostatecznie skonkretyzowana. Okoliczności stanowiące przyczynę wypowiedzenia warunków pracy muszą być znane pracownikowi najpóźniej w chwili składania oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy o pracę. Zdaniem Sądu Okręgowego przyczyna wypowiedzenia powódkom warunków pracy i płacy była nazbyt ogólnikowa, a przez to wadliwa, co naruszałoart. 30 § 4 k.p.w zw. zart. 42 § 1 k.p.zasadniczo z tego powodu powództwa zasługiwały na uwzględnienie. Bardzo ogólne, a nadto tak ułomne sformułowanie, jak zostało zawarte w wypowiedzeniach, wymusza na skarżących pracownicach wszczęcie sądowej procedury odwoławczej w celu poznania konkretnej i rzeczywistej przyczyny, potencjalnie uzasadniającej dokonanie wypowiedzenia warunków pracy i płacy umowy o pracę na czas nieokreślony. Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy przyjął, że strona pozwana nie wskazała jakie były powody zaszeregowania powódek do grupy zawodowej l.p. 5 (w której to grupie wymagany był licencjat pielęgniarstwa i tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa) z współczynnikiem 1,02, a nie do grupy zawodowej z l.p. 2 (w której to grupie wymagany był tytuł magistra na kierunku pielęgniarstwo i tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa) z współczynnikiem 1,29 i skoro sytuacja zawodowa pracownika się pogorszyła, pracodawca w oświadczeniu winien był wskazać, jakimi przesłankami kierował się przypisując stanowisko zajmowane przez powódki akurat do tej konkretnej kategorii. Tymczasem strona pozwana dopiero na etapie postępowania sądowego, zainicjowanego odwołaniami od wypowiedzeń powódkom warunków pracy i płacy, dążyła do przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków na okoliczność kwalifikacji wymaganych na stanowiskach pracy zajmowanych przez powódki, tj. pielęgniarki specjalisty. Dążenie przez pracodawcę do ustalenia tej okoliczności na etapie postępowania sądowego, czemu miały służyć zeznania świadkówJ. P.- KierownikaD.Służb Pracowniczych Pozwanego orazE. N.z-cy Dyrektora ds. Pielęgniarstwa, wnioskowanych przez stronę pozwaną, jest działaniem spóźnionym i oznacza, że zaproponowane nowe warunki pracy i płacy:Pracownika jako zatrudnionego na stanowisku pielęgniarka specjalistka zaliczono do 5 grupy zawodowej zgodnie z kwalifikacjami wymaganymi na tym stanowisku”,nie wynikały z przyczyny prawdziwej i rzeczywistej, skoro kwalifikacje te nie były określone i sprecyzowane, a zatem nie były wiadome i znane pracownikom. Okoliczność ta stanowi pierwszoplanowy powód uznania zasadności powództw. Zauważyć należy, iż brak określenia wymaganych kwalifikacji na zajmowanym stanowisku, powoduje, iż w szczególności nie jest wiadomym czy podwyższenie kwalifikacji, a takie niewątpliwie miało miejsce w przypadku powódek, będzie skutkowało zaszeregowaniem do innej grupy zawodowej. W tym zakresie regulacja dla pracownika powinna być jasna. Nie można zatem zarzucić Sądowi Rejonowemu, że bezzasadnie pominął w swoich rozważaniach zeznania tych świadków.
W ocenie Sądu Okręgowego również zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, do 1 lipca 2022 r. podmiot leczniczy dokonuje podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego pracownika wykonującego zawód medyczny oraz pracownika działalności podstawowej, innego niż pracownik wykonujący zawód medyczny, którego wynagrodzenie zasadnicze jest niższe od najniższego wynagrodzenia zasadniczego, ustalonego jako iloczyn współczynnika pracy określonego w załączniku do ustawy i kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ustalenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", do wysokości nie niższej niż najniższe wynagrodzenie zasadnicze. Do ustawy dodany jest załącznik zatytułowany: "Współczynniki pracy", w którym określono "Grupy zawodowe według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku" i przynależne grupom "Współczynniki pracy".
Spór w sprawie dotyczył tego, czy do powódek zastosowanie powinien mieć punkt tabeli odpowiadający ich rzeczywistym kwalifikacjom (o co wnosiły powódki), czy ten, który odpowiada minimalnym kwalifikacjom na zajmowanym przez powódki stanowisku (o co wnosiła strona pozwana).
Analiza przepisów ustawy z 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych nie może nastąpić w oderwaniu od zasad uregulowanychkodeksem pracy. Określenie minimalnego wynagrodzenia jest obowiązkiem Państwa -art. 65 ust. 4 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że określenie minimalnego wynagrodzenia za pracę lub sposobu ustalania tej wysokości jest konstytucyjnym obowiązkiem ustawodawcy.Konstytucjanie precyzuje przy tym żadnych zasad ustalania wynagrodzenia za pracę, w szczególności nie wymaga, by wynagrodzenie odpowiadało "ilości i jakości" pracy (wyrok z 10 stycznia 2005 r., sygn. K 31/03, OTK ZU nr 1/(...), poz. 1).Konstytucjanie wyklucza różnicowania wysokości minimalnego zatrudnienia, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy. Zgodnie z uzasadnieniem projektu analizowanej ustawy jej celem było zagwarantowanie pracownikom wykonującym zawody medyczne ochrony wynagrodzenia zasadniczego, a dla najmniej zarabiających stopniowego podwyższania wynagrodzeń w określonej perspektywie czasowej. Ustawa nie miała wyłączać stosowania przepisówkodeksu pracydotyczących zasad ustalania wynagrodzenia, które może być wyższe niż najniższe wynagrodzenie zasadnicze i powinno odpowiadać w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu a także uwzględniać ilość i jakość świadczonej pracy. Projektodawcy przywołali teżart. 183ck.p.o prawie pracowników do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości wskazując, że pracami o jednakowej wartości są prace, których wykonywanie wymaga od pracowników porównywalnych kwalifikacji zawodowych potwierdzonych dokumentami przewidzianymi w odrębnych przepisach lub praktyką i doświadczeniem zawodowym a także porównywalnej odpowiedzialności i wysiłku -art. 183c§ 3 k.p.W dalszej części uzasadnienia projektu podano, że najniższe wynagrodzenie zasadnicze będzie uzależnione od poziomu wykształcenia wymaganego na stanowisku pracy, na którym zatrudniony jest dany pracownik (wykształcenie na poziomie wyższym, średnim, posiadanie specjalizacji). A zatem chodzi o powiązanie najniższego wynagrodzenia z zakresem obowiązków, które wykonywane są na określonym stanowisku. Zwrócono uwagę na możliwość dodatkowego różnicowania wysokości wynagrodzeń w zależności od doświadczenia zawodowego np. stażu pracy czy dodatkowych kwalifikacji. Ustawa nie określa wysokości wynagrodzenia a jedynie najniższą prawnie dopuszczalną wysokość wynagrodzenia zasadniczego. Zatem analizowana ustawa tylko częściowo odnosi się do reguł ustalania minimalnego wynagrodzenia tj., że praca ma być wynagradzana godziwie w takim rozumieniu, iż wystarcza na zaspokojenie pewnych uzasadnionych potrzeb życiowych jednostki (minimalnego standardu godnego życia) - wyrok TK z 7 maja 2001 r., sygn. K 19/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 82, wiążąc jednocześnie najniższe wynagrodzenie zasadnicze pracowników wykonujących zawody medyczne z kwalifikacjami wymaganymi na danym stanowisku pracy i zakresem obowiązków. Zasada ustalania wynagrodzenia za pracę tak aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy wynika również zart. 78 k.p.Kwalifikacje pielęgniarek zakwalifikowanych do grupy 2 i 5 różnią się jedynie tym, że wobec tych z grupy 2 wymagany jest tytuł zawodowy magistra, a wobec tych z grupy 5 tytuł magistra nie jest wymagany. Istotne zatem jest ustalenie czy na stanowisku zajmowanym przez powódki zatrudnione jako pielęgniarki specjalistki tytuł magistra jest wymagany. Przy czym kwestia tych wymagań winna być oceniana aktualnie, tj. po określeniu aktualnych wymagań w zakresie kwalifikacji przypisanych do danego stanowiska tu: pielęgniarki czy położnej specjalisty. Kwalifikacje wymagane od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami zostały uregulowane wRozporządzeniu Ministra Zdrowia z 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami. Zgodnie z tym Rozporządzeniem w punkcie I ppkt 32 Załącznika określono kwalifikacje niezbędne do zajmowania stanowiska specjalisty pielęgniarki. Są to ujęte alternatywnie:
- tytuł magistra na kierunku pielęgniarstwo i tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, lub organizacji i zarządzania, lub w innej dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia
- tytuł zawodowy magistra w zawodzie, w którym może być uzyskiwany tytuł specjalisty w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, i licencjat pielęgniarstwa lub średnie wykształcenie medyczne w zawodzie pielęgniarka i tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, lub organizacji i zarządzania, lub w innej dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia
- licencjat pielęgniarstwa i tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, lub organizacji i zarządzania
- średnie wykształcenie medyczne w zawodzie pielęgniarka i tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, lub organizacji i zarządzania
- i dwuletni staż pracy w zawodzie.
Z rozporządzenia nie można zatem jednoznacznie wywnioskować czy tytuł magistra jest kwalifikacją wymaganą i niezbędną do piastowania omawianego stanowiska. Jak już wskazano wyżej, okoliczność ta nie została także w żaden sposób doprecyzowana przez stronę pozwaną. Jasne jest natomiast jakie kwalifikacje nie są konieczne oraz to, że z pewnością aby zostać pielęgniarką specjalistą należy uzyskać tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, lub organizacji i zarządzania. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy słusznie wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy, powołane przepisy powinny być interpretowane łącznie, z uwzględnieniem tego, iż stanowią integralną część systemu organizacji służby zdrowia. Zatem należy uznać, iż kwalifikacje wymagane, o których mowa w obowiązującym od lipca 2022 r. Załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. to kwalifikacje zgodne z wyżej powołanym Rozporządzeniem. Wobec tego kwalifikacje posiadane przez powódki należy uznać za wymagane na zajmowanym przez nie stanowiskach w rozumieniu załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. i jako takie winny stanowić podstawę do zaliczenia ich do grupy 2. Sąd I instancji słusznie wskazał także, że przed wejściem w życie nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 26 maja 2022 roku o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw, strona pozwana w pełni uznawała wszystkie kwalifikacje zawodowe powódek, w tym ich wykształcenie na poziomie wyższym magisterskim ze specjalizacją. Znajdowało to odzwierciedlenie w wysokości wypłacanego wynagrodzenia, zmiany wysokości wynagrodzenia po osiągnięciu specjalizacji a także w treści zgłoszenia powódek do NFZ. Skoro powódki były wykazane jako osoby zajmujące stanowisko przypisane do 7 grupy zawodowej na podstawie ustawy z 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych według stanu prawnego na 1 lipca 2021 r. to należy przyjąć, że pracodawca wymagał od nich kwalifikacji wykazanej w tej grupie zawodowej czyli – tytułu zawodowego magister pielęgniarstwa i tytułu specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, a przede wszystkim uznawał podstawę do zmiany zaszeregowania po uzyskaniu tytułu magistra. Akta sprawy nie wskazują jakoby te wymagania szpitala uległy zmianie. Grupa zawodowa 2 określona w załączniku do obecnie obowiązujących przepisów ustawy reguluje wynagrodzenie zasadnicze m.in. pielęgniarki z tytułem zawodowym magister pielęgniarstwa albo położna z tytułem magister położnictwa z wymaganą specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia czyli takiej samej grupy jak poprzednio uregulowano w grupie 7. Nie ulega wątpliwości, że na stanowisku specjalistki pielęgniarki wymagana jest specjalizacja, powódki posiadają również tytuł zawodowy magister pielęgniarstwa. Są zatem „pielęgniarką z tytułem zawodowym magister pielęgniarstwa z wymaganą specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia”. I takich kwalifikacji wymagał od nich pracodawca o czym świadczy jednoznacznie informacja, o której mowa w § 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 lipca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przekazana przez pozwany szpital do NFZ w lipcu 2021 r. Zatem ich wynagrodzenie zasadnicze od 1 lipca 2022 r. winno być określane według współczynnika pracy - 1,29. Zauważyć należy, że specjalizacja i inne formy kształcenia pielęgniarek niewątpliwie wpływają na jakość i efektywność świadczonej przez pielęgniarki pracy oraz samodzielność w podejmowaniu decyzji, a w konsekwencji na prawidłowe wykonywanie zleceń lekarskich i wypełnianie funkcji terapeutycznych. Przyczyniają się do większej samodzielność zawodowej oraz zwiększają indywidualną odpowiedzialność za proces pielęgnowania i opieki nad pacjentem. Pielęgniarka, która ma większy zakres obowiązków ma też większy zakres odpowiedzialności. Pielęgniarka legitymująca się ukończeniem specjalizacji ponosi zatem większą odpowiedzialność za stan pacjenta, za proces leczenia i pielęgnowania. Niewątpliwie uzyskanie wykształcenia wyższego magisterskiego i ukończenie specjalizacji potencjalnie przekłada się na ilość, jakość, rodzaj wykonywanej pracy, przekłada się na większy zakres uprawnień pielęgniarek a tym samym winien wpływać na wysokość wynagrodzenia konkretnych pracowników. Dokonując z dniem 1 lipca 2022 roku zaszeregowania powódek do grupy 5, niewątpliwie doszło do pogorszenia ich warunków płacy - zaszeregowano ich do grupy dalszej, właściwej dla pracowników z niższymi kwalifikacjami, obniżając także współczynnik pracy z 1,06 do 1,02. Bez wątpienia zatem doszło od 1 lipca 2022 r. do faktycznego pogorszenia warunków zatrudnienia powódek w zakresie wynagrodzenia. Skoro powódki do końca czerwca 2022 r. były konsekwentnie kwalifikowane przez stronę pozwaną do ówczesnej grupy 7 (tj. w oparciu o rzeczywiście posiadane kwalifikacje – wyższe wykształcenie magisterskie ze specjalizacją) to również od 1 lipca 2022 r. powinny być kwalifikowane w oparciu o te same co uprzednio kryteria. Przepisy ww. ustawy nie uległy zmianom, które uzasadniałyby przyjęcie innych kryteriów. Zmiana ustawy miała na celu podwyższenie wynagrodzenia wszystkim grupom zawodowym wymienionym w Załączniku, a więc nowelizacja przedmiotowej ustawy, w oczywisty sposób prowadziła do polepszenia warunków płacy powódek. Wobec braku zmiany sytuacji prawnej i faktycznej powódek po 1 lipca 2022 r. powinny one otrzymywać wynagrodzenie według współczynnika 1,29 przypisanego dla 2 grupy zawodowej, która odpowiada zdobytym przez powódki kwalifikacjom. Natomiast pozwany pracodawca dokonał degradacji sytuacji ekonomicznej powódek do niższej grupy zawodowej.
Analogiczne uwagi odnoszą się do tych powódek, które do 30 czerwca 2022 r. należały do grupy zawodowej określonej w pkt 8 , która zawiera wymagania odpowiadające tym o których mowa w pkt 5 załącznika do ustawy w obecnym brzmieniu.
Sąd Rejonowy słusznie przyjął, że sytuacja powódek pogorszyła się w stosunku do tej, w której znajdowały się one przed dokonaniem im wypowiedzenia warunków pracy i płacy. To zaś kłóci się z celem nowelizacji z dnia 8 czerwca 2017 roku, która miała polepszać sytuację osób pracujących w zawodach medycznych, a nie ją pogarszać i powodować zaszeregowanie pracowników do niższych grup zawodowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy oddalił apelację strony pozwanej od prawidłowego wyroku Sądu I instancji jako bezzasadną na zasadzieart. 385 k.p.c., o czym orzekł w punkcie I sentencji wyroku.
Sąd orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawie wniosku powódek i zasady zart. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 108 § 1 k.p.c., po zastosowaniu przepisów zart. 98 § 1, 11, 3 i 4 k.p.c.orazart. 109 § 2 k.p.c.w zw. z przepisami z § 15, § 16, § 10 ust. 1 pkt 1 i § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zasądzając od strony pozwanej na rzecz powódek po 270 zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, czyli podwójną stawkę minimalną z uwagi na konieczność przeprowadzenia rozprawy w tej sprawie na wniosek strony pozwanej. .