Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1675/22
Data wyroku: 2024-02-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Marta Sawińska
Słowa kluczowe: Podstawa wymiaru składki
Podstawa prawna: art.8 ust. 2a ustawy z 13.10.1998r. o s.u.s.

Sygn. aktIII AUa 1675/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 lutego 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska
Protokolant: Emilia Wielgus
po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym
sprawySpółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle (...)” wP.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
przy udziale :(...) S.A.z siedzibą wW.
o podstawę wymiaru składek
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt VIII U 1187/22

1
oddala apelację;

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle (...)” wP.kwotę 240 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

Marta Sawińska

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 maja 2022 r., Nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP., na podstawieart. 83 ust. 1 pkt 3w zw. zart. 4 ust. 9, art. 8 ust. 2a, art. 18 ust. 1, 1a i 3, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychorazart. 81 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, stwierdził, że przychód z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek Spółdzielnia Mieszkaniowa „Osiedle (...)” wP.oraz przychody uzyskane przez ubezpieczonegoŁ. A.z tytułu umowy zlecenia, zawartej z(...) S.A., stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z tytułu pracy świadczonej w ramach umowy cywilnoprawnej, realizowanej na rzecz własnego pracodawcy Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle (...)” i wynoszą:

miesiąc /rok

kod ubezpieczenia

podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia

składka na ubezpieczenie zdrowotne

emerytalne i rentowe

chorobowe

wypadkowe

zdrowotne

01.2018

(...)

3135,00 zł

3135,00 zł

3135,00 zł

2705,18 zł

243,47 zł

Odwołanie od powyższej decyzji wywiodła Spółdzielnia Mieszkaniowa „Osiedle (...)” wP.. Odwołująca domagała się zmiany zaskarżonej decyzji w ten sposób, że podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zatrudnienia ubezpieczonej na podstawie umowy o pracę u płatnika składek, nie uległa zmianie oraz, że wymiaru tych składek nie ustala się od kwot przychodów, uzyskiwanych przez ubezpieczoną z tytułu zawartej przez nią umowy zlecenia z(...) S.A., za okresy, rodzaje ubezpieczeń i z podstawą wymiaru składek, wymienionych w zaskarżonej decyzji. Odwołująca wniosła nadto o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu.
Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2022 r., na podstawieart. 47711§ 2 k.p.c.Sąd I instancji z urzędu zawiadomił zainteresowanego,(...) S.A.wŁ., o toczącym się postępowaniu w przedmiocie ustalenia wysokości podstawy wymiaru składekŁ. A.. Spółka przystąpiła do sprawy.
Sąd Okręgowy nie wzywałŁ. A.do udziału w postępowaniu odrębnym postanowieniem, bowiem był on już stroną postępowania administracyjnego przed organem rentowym i adresatem decyzji, stając się automatycznie stroną postępowania odwoławczego.
W związku z połączeniemspółek (...) S.A.wŁ.z(...) S.A.wW., powstała(...) S.A.wW..
Wyrokiem z 15 listopada 2022 r., sygn. akt VIII U 1187/22, Sąd Okręgowy w Poznaniu, zmienił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził, że podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne dla ubezpieczonegoŁ. A.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle (...)” wP.w styczniu 2018 r. stanowi kwota zadeklarowana przez tego płatnika składek (pkt 1 wyroku), zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału wP.na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle (...)” wP.oraz(...) S.A.wW.po 90 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 2 i 3 wyroku).
Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
Spółdzielnia Mieszkaniowa „Osiedle (...)” wP.jest wpisana do Rejestru Spółdzielni (KRS(...)). Odwołująca działa w oparciu o przepisyustawy – Prawo spółdzielcze,ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, innych ustaw oraz statutu z dnia 18 stycznia 2002 r.
Celem spółdzielni jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu. Członkowie spółdzielni, właściciele lokali, niebędący członkami i osoby, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, w świetle §72 statutu są zobowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów, związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na ich lokale, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości, stanowiących mienie Spółdzielni przez uiszczanie opłat, zgodnie z postanowieniami statutu.
Odwołująca spółdzielnia skupia łącznie 15 osiedli mieszkalnych, 10 domów kultury, kilkanaście świetlic oraz klubów, urozmaicających życie kulturalne mieszkańców. Przedmiot działalności odwołującej został szczegółowo określony w §4 statutu z dnia 18 stycznia 2002 r.; jest nim między innymi działalność związana z obsługą rynku nieruchomości, wykonywana na zlecenie, w tym zarządzanie nieruchomościami na zlecenie.
Spółdzielnią kieruje trzyosobowy Zarząd, którego Prezesem jestI. S.. Zastępcą Prezesa ds. ekonomicznych jestA. T. (1). W ramach udzielonych przez Zarząd pełnomocnictw, wyodrębnionymi organizacyjnie i gospodarczo jednostkami, tj. Osiedlami iZakładem Budowlano- (...)kierują pełnomocnicy Zarządu - Kierownicy Osiedli.
Zainteresowana(...)Towarzystwo (...)wW.(poprzedni:(...) S.A.wŁ., jeszcze wcześniejKonsorcjum (...) S.A.) prowadzi działalność ubezpieczeniową – ubezpieczenia osobowe oraz majątkowe.
W latach 1998 – 2006 poszczególne Kierownictwa Osiedli, wchodzące w skład odwołującej spółdzielni (Piastowskiego,J., Oświecenia, Powstań Narodowych, Armii Krajowej, etc.) zawierały indywidualne umowy z ówczesną(...) S.A., a następnie(...) S.A., których przedmiotem była techniczna obsługa – kompleksowego ubezpieczenia mieszkań w ramach opłaty za używanie lokalu przez odwołującą, w zakresie poboru zadeklarowanej przez członków spółdzielni miesięcznej składki ubezpieczeniowej, a następnie rozliczanie jej z ubezpieczycielem. Przedmiotowe umowy zawierały nadto informację o zakresie ubezpieczenia. Suma ubezpieczenia natomiast była podawana przez lokatora w indywidualnym wniosku o zawarcie kompleksowego ubezpieczenia mieszkania. Odwołująca na podstawie przedmiotowych umów, zobowiązała się do przyjmowania miesięcznej składki ubezpieczenia mieszkania, płatnej w czynszu od swoich lokatorów, którzy dobrowolnie zadeklarowali chęć ubezpieczenia lokalu (np. mieszkania), a następnie do przekazywania zebranych kwot wraz z aktualizowanym miesięcznym wykazem tych osób. Tytułem wynagrodzenia za techniczną obsługę poboru składki i przyjmowania zgłoszeń szkód, odwołująca spółdzielnia otrzymywała od ubezpieczyciela 10% zainkasowanej i przekazywanej składki (obsługa była zwolniona z VAT-u). Rozliczenie należnego wynagrodzenia następowało w systemie miesięcznym na podstawie rachunku Spółdzielni Mieszkaniowej.
Dnia 27 stycznia 2016 r.(...) S.A.wŁ.Oddział wP.zawarła ze Spółdzielnią Mieszkaniową „Osiedle (...)” wP.Umowę (...) nr (...)_00_(...). Przedmiotem tej umowy było określenie warunków, na jakich Spółdzielnia będzie świadczyć usługi administracyjne w zakresie umów ubezpieczenia, zawartych w(...) S.A.przez mieszkańców Spółdzielni. Usługi te miały polegać na pobieraniu od ubezpieczonych należnej składki i przekazywaniu jej do(...) S.A.oraz wsparciu działań marketingowych i prewencyjnych, prowadzonych przez(...) S.A.w zasobach mieszkaniowych Spółdzielni,m.in. dystrybucja ulotek reklamowych, wskazanie miejsc do umieszczenia materiałów reklamowych(...), udostępnienie miejsca na stronie www. Spółdzielni, sporządzanie miesięcznych wykazów ubezpieczonych. Czynności te Spółdzielnia była zobowiązana wykonywać we własnym zakresie i przy wykorzystaniu własnych zasobów. W praktyce m.in. pracownicy odwołującej sprawdzali, czy dany mieszkaniec ma ubezpieczone mieszkanie, czy uiścił składkę i w jakiej wysokości, czy zrobił to w terminie; było to dodatkowe obciążenie dla nich. Jeżeli jakiś mieszkaniec zdecydował się na ubezpieczenie mieszkania, wówczas Spółdzielnia na nowo ustalała dla niego wysokość miesięcznego czynszu z uwzględnieniem wysokości należnej składki na to ubezpieczenie. Składka na ubezpieczenie wpływała w ramach jednej opłaty miesięcznej wraz z czynszem do Spółdzielni, która następnie rozksięgowywała ją i kwotę, odpowiadającą składce na ubezpieczenie, przekazywała do(...) S.A.Za czynności te(...) S.A.zobowiązała się do wypłaty wynagrodzenia w wysokości netto 10% sumy miesięcznych składek ubezpieczeniowych z tytułu umów ubezpieczenia, zawartych z mieszkańcami Spółdzielni, przekazanych przez Spółdzielnię na rachunek bankowy(...) S.A.i zarejestrowanych w systemie(...) S.A.Wynagrodzenie było naliczane w okresach miesięcznych i płatne na podstawie faktury, przedstawionej zainteresowanej przez Spółdzielnię.(...) S.A.współpracuje w ten sposób od ponad 20 lat z wieloma spółdzielniami mieszkaniowymi i wspólnotami w całym kraju.
UbezpieczonyŁ. A.został zatrudniony w Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle (...)” wP.na podstawie umowy o pracę z dnia 1 grudnia 2016 r., gospodarza domu, w wymiarze całego etatu. Z tytułu tego zatrudnienia ubezpieczony został zgłoszony przez pracodawcę – płatnika składek do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1 grudnia 2016 r.
Do obowiązkówŁ. A.należy m.in.: dbałość o powierzone jego pieczy budynki i ich wyposażenie oraz urządzenia techniczne, a w szczególności – zapobieganie zniszczeniom lub uszkodzeniom elementów budynków i pomieszczeń oraz urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku, sprawowanie kontroli nad prawidłowym działaniem urządzeń technicznych budynku, a także natychmiastowe zgłaszanie awarii w Kierownictwie Osiedla lub w MiędzyosiedlowymPogotowiu (...)czyPogotowiu (...), sprawdzanie co najmniej 2 razy w miesiącu prawidłowości działania wszelkich urządzeń pomiarowych, przestrzeganie przepisów o ochronie przeciwpożarowej, wywieszanie instrukcji przeciwpożarowych w przypadku ich braku, utrzymywanie korytarzy piwnicznych w stanie zapewniającym zawsze swobodne przejście, alarmowanie straży pożarnej w razie pożaru, wywieszanie wykazu numerów alarmowych na tablicy ogłoszeń, systematyczna kontrola zabezpieczeń włazów dachowych, zamykanie na noc drzwi wejściowych do korytarzy piwnicznych, czuwanie nad sprawnym działaniem urządzeń i punktów świetlnych budynków, zapalanie i wygaszanie świateł i lamp w budynku wraz z oznaczeniem numeru porządkowego nieruchomości i nazwy osiedla lub Spółdzielni oraz inne obowiązki gospodarza domu wynikające z administrowania nieruchomościami oraz w zakresie porządkowo - sanitarnym.
(...) S.A.we własnym zakresie przygotowuje cyklicznie akcje promocyjne o własnych produktach ubezpieczeniowych, wówczas pracownicy zainteresowanej rekrutują zleceniobiorców m.in. do roznoszenia ulotek reklamowych. Zainteresowana poszukiwała zleceniobiorców w pierwszej kolejności wśród pracowników swoich partnerów biznesowych, którym oferuje niezależną umowę cywilnoprawną na wykonanie określonych prac.
Dnia 8 grudnia 2017 r. ubezpieczonyŁ. A.zawarł z(...) SAz Centralą wŁ.(zleceniodawcą) umowę zlecenia. Na podstawie tej umowy zajmował się: dystrybucją materiałów marketingowych dotyczących ubezpieczenia mienia będącego w ofercie(...) SA, w sposób uzgodniony ze zleceniodawcą, w ramach akcji marketingowych oraz przekazywania zainteresowanym ogólnych informacji o możliwości zawierania umów ubezpieczenia mienia ze składką płatną miesięcznie dla mieszkańców zasobów mieszkaniowych zarządzanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową.
Umowa została sporządzona na czas określony od dnia 14 grudnia 2017 r. do 31 grudnia 2018 r. z możliwością rozwiązania przez każdą ze stron z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca. Z tytułu umowy zlecenia z(...) S.A.Ł. A.został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie obowiązywania umowy zlecenia.
Z tytułu wykonywanych czynności, ubezpieczonemu przysługiwało wynagrodzeniew wysokości:

A
143 złotych za każdą przeprowadzoną akcję dystrybucji materiałów marketingowych,

B
5 złotych za każdy nowy wniosek ubezpieczeniowy Klienta przyjęty do obsługi technicznej.

Przedstawiciel handlowy zainteresowanego dostarczał ubezpieczonemu materiały marketingowe. Realizując przedmiotową umowę zleceniaŁ. A.roznosił ulotki reklamujące ubezpieczenia w(...), w swoim rewirze. W większości ulotki te wrzucał lokatorom do ich skrzynek pocztowych, w przypadku osób starszych zanosił im do ich mieszkań. Ubezpieczony roznosił ulotki przez kilka dni, po zakończonej pracy na rzecz Spółdzielni, zazwyczaj po południu w dni robocze. Ubezpieczony oprócz ulotek roznosił też pisma ze Spółdzielni.Ł. A.nie sporządzał rachunku za wykonane prace, nie orientuje się jak zostało wyliczone wynagrodzenie, które dostał z umowy zlecenia. Od wynagrodzenia wypłaconegoŁ. A.przez(...) S.A.naliczono i odprowadzono składkę na ubezpieczenie zdrowotne.
Spółdzielnia miała wiedzę o tym, że zatrudnieni w niej pracownicy etatowi, zawierali z(...) S.A.umowy cywilnoprawne – zlecenia, nie znała jednak treści tych umów, ani wysokości wynagrodzenia proponowanego zleceniobiorcom. Spółdzielnia nie ewidencjonowała na swoje potrzeby tych umów, ani nie miała wiedzy, który konkretnie pracownik ma zawartą taką umowę z towarzystwem.
Umowa generalna z 27 stycznia 2016 r., zawarta przez(...) S.A.ze Spółdzielnią Mieszkaniową „Osiedle (...)” wP.nie stanowiła ani podstawy, ani zobowiązania do wykonywania przez ubezpieczoną zlecenia w interesie i na rachunek pracodawcy Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle (...)” wP..
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.od 11 lutego 2020 r. do 31 marca 2020 r. przeprowadził kontrolę u płatnika składek Spółdzielnia Mieszkaniowa „Osiedle (...)” wP.w zakresie prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Kontrola zakończona została protokołem kontroli z 31 marca 2020 r.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji uznał odwołanie za zasadne.
Sąd Okręgowy podkreślił, że przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowiło ustalenie, czy odwołująca Spółdzielnia Mieszkaniowa „Osiedle (...)” wP.w istocie uzyskała w istotnym stopniu pożytki i korzyści z przejawu działalności, realizowanej przez ubezpieczonego w ramach umowy cywilnoprawnej, zawartej z(...) S.A., nadto czy współpraca między odwołującą a zainteresowaną była realizowana poprzez zawarte między zainteresowaną a pracownikami odwołującej, umowy zlecenia. Pozwany organ rentowy w oparciu wyniki własnej kontroli u płatnika składek doszedł bowiem do przekonania, że umowa zleceniaŁ. A.mimo, że zawarta z innym podmiotem niż własny pracodawca, była w istotnej części realizowana na rzecz swojego pracodawcy, tj. Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle (...)” wP..
W dalszej części uzasadnienia Sąd Okręgowy wskazał na treśćart. 4 pkt 1, 2a, 9, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Następnie Sąd I instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy w stanie faktycznym znajdzie zastosowanie przytoczonyart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychi czy przychód uzyskany przez ubezpieczonegoŁ. A.z tytułu wykonywania umowy zlecenia zawartej zespółką (...) S.A., tj. z innym podmiotem niż własny pracodawca, w miesiącach i kwotach szczegółowo opisanych powyżej, stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pracy wykonywanej w ramach umowy o pracę z odwołującą oraz czy w związku z tym prawidłowo kwoty te doliczono do przychodu osiągniętego przez ubezpieczonego we wskazanych miesiącach. Sąd Okręgowy przytoczył również orzecznictwo sądów w ww. zakresie (w tym orzecznictwo SN).
Sąd Okręgowy wskazał, że bezsporne jest to, że odwołującą i zainteresowaną łączy Umowa Generalna z dnia 27 stycznia 2016 r., określająca zasady współpracy między tymi podmiotami, a nadto, że zainteresowana zawarła z ubezpieczoną, która jest pracownicą odwołującej, umowę cywilnoprawną w czasie trwającego stosunku pracy. Bezsporne jest także to, że odwołująca i zainteresowana prowadzą działalność w odmiennych sferach i w oparciu o odmienne regulacje prawne. Celem spółdzielni jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i administracja nieruchomościami, zainteresowana natomiast jest podmiotem komercyjnym, oferującym odpłatne usługi ubezpieczenia mienia. Okoliczności te wskazują na potencjał współpracy między odwołującą i zainteresowaną, odwołująca bowiem ma interes w uwolnieniu się od potencjalnego ryzyka szkody, zaistniałej w jej mieniu (w tym dla części wspólnych), aczkolwiek zainteresowana nie jest jedynym podmiotem, oferującym usługi ubezpieczenia mienia na rynku. Kierując się zatem kwestiami ekonomicznymi, oferta zainteresowanej musi nie tylko odpowiadać potrzebom odwołującej, ale także być konkurencyjna na tle innych.
W ocenie Sądu Okręgowego, treść umowy współpracy z 27 stycznia 2016 r. nie budzi wątpliwości co do celu jej zawarcia, środków i metod jej realizacji. Umowa została zawarta między odwołującą i zainteresowaną z poszanowaniem zasady swobody umów, a każda ze stron uzyskuje dzięki niej określone benefity. Wolą odwołującej było umożliwienie mieszkańcom przystąpienia do dobrowolnego systemu ubezpieczenia mienia od rozmaitych ryzyk na uprzywilejowanych zasadach, tj. uiszczania składki na ubezpieczenie lokali w comiesięcznych, przystępnych ratach, w ramach jednej opłaty wraz z czynszem. W tym zakresie odwołująca przyjęła na siebie ciężar administrowania wpłatami lokatorów w części dotyczącej składki, albowiem całościowe wpłaty podlegały rozksięgowaniu przez pracowników Spółdzielni z podziałem na czynsz i składkę, a następnie przekazaniu części składkowej zainteresowanej. Pracownicy Spółdzielni weryfikowali przy tym regularność wpłat od mieszkańców, wysokość składek, aktualizowali listę mieszkańców, pozostających w ubezpieczeniu. Czynności te zatem zwiększały zakres zwykłych obowiązków pracowników odwołującej, code factostanowiłoby koszt własny odwołującej, nie związany z przedmiotem jej działalności, nie przynoszący realnych korzyści samemu pracodawcy. W ocenie Sądu I instancji zatem, prawidłowo w realiach rynku i zasad zarządzania zasobami ludzkimi, koszt administrowania składkami ubezpieczeniowymi, stanowiący przychód zainteresowanej, winien zatem obciążać ją bezpośrednio – z racji faktu, iż to zainteresowana finalnie uzyskuje z tego tytułu regularne wpływy. Tym samym nie dziwi zapis w ww. umowie z 27 stycznia 2016 r., że(...) S.A.zobowiązała się względem Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle (...)” wP.do wypłaty wynagrodzenia, obejmującego powyższe kwestie, określonego w §4. W przedmiotowej umowie odwołująca wyraziła nadto zgodę na prowadzenie przez zainteresowaną działań marketingowych w zakresie działalności ubezpieczeniowej w obszarze lokatorskim i biurowym, m.in. poprzez wyznaczenie miejsc do umieszczania materiałów reklamowych oraz zobowiązała się wskazać mieszkańcom osobę, która na mocy odrębnej umowy, będzie odpowiedzialna za obsługę umowy ubezpieczenia (por. §2 pkt 1 umowy z 27 stycznia 2016 r.). W świetle zeznańA. T. (1)osoba taka, tj. w rzeczywistości koordynator spraw, związanych z obsługą ubezpieczeń(...), został rzeczywiście powołany w administracji odwołującej i w zakresie odrębnej umowy zlecenia z zainteresowaną, stanowił swoisty łącznik między mieszkańcami a towarzystwem ubezpieczeniowym, poza stosunkiem pracy, łączącym go z odwołującą.
Biorąc zatem pod uwagę zakres umowy z 27 stycznia 2016 r. – w ocenie Sądu Okręgowego - należy uznać, że umowa zlecenia, zawarta przez zainteresowaną z ubezpieczonym, stanowiła konsekwencję i zwykłe następstwo umowy o współpracy z odwołującą z 27 stycznia 2016 r., niezależne jednakże od stosunku prawnego, wiążącego ubezpieczonego z odwołującą. W świetle bowiem czynności, oznaczonych w § 2 tej umowy, realne i uzasadnione wydaje się być postępowanie zainteresowanej, polegające na tym, że w pierwszej kolejności ich realizację powierzała pracownikom odwołującej w ramach indywidualnych, okazjonalnych zleceń – w relacji do prowadzonej przez siebie cyklicznie kampanii marketingowej. Pracownicy odwołującej byli bowiem zaznajomieni z infrastrukturą, zasobami i zasadami, panującymi u odwołującej, z perspektywy zainteresowanej posiadali zatem niezbędny „know-how”, a tym samym koszty zlecenia po stronie zainteresowanej były niższe. Zainteresowana przy tym słusznie zakładała, że czynności podejmowane przez pracowników odwołującej na jej rzecz, przełożą się na określony rezultat, mający odzwierciedlenie w liczbie nowych klientów na usługi ubezpieczeniowe wśród mieszkańców odwołującej. Tym samym, szansa na osiągnięcie celu gospodarczego przez zainteresowaną rosła.
W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji podkreślił, że Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 3 października 2017 r. sygn. II UK 488/16 wskazał, że z punktu widzenia przepływów finansowych, to pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy. W takim przypadku pracodawca - w sensie organizacyjnym - jest odbiorcą pracy swoich pracowników, a w sensie prawnym - nabywcą zamówionej przez siebie usługi (dzieła). Natomiast w odwrotnym przypadku, gdy pracodawca sprzedaje usługi innemu podmiotowi, które wykonują jego pracownicy, nie ma zastosowania norma z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.
Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu I instancji, organ rentowy pozostaje w błędzie przyjmując, że realizacja umowy zlecenia przez ubezpieczonego na rzecz zainteresowanej, przekładała się istotnie na zwiększenie korzyści po stronie odwołującej. Umowa zlecenia zawarta zŁ. A.dotyczyła rozniesienia ulotek, promujących konkretne produkty ubezpieczeniowe zainteresowanej.(...) S.A.upatrywała zatem bezpośrednio własnego interesu w tym, aby ze swoją ofertą produktową dotrzeć do jak największej liczby mieszkańców, co zwiększało liczbę chętnych na jej usługi. Ubezpieczony to gospodarz domu, zatrudniony przez odwołującą. Zakres jego czynności został jednoznacznie określony pisemnie i ich analiza prowadzi do jednoznacznego wniosku, że są to czynności, związane tylko i wyłącznie z przedmiotem działalności statutowej odwołującej Spółdzielni.
Nie ma wśród nich ani jednaj wzmianki o jakichkolwiek czynnościach marketingowych na czyjąkolwiek rzecz. Reasumując zatem, zwykłe czynności ubezpieczonego w ramach etatuu odwołującej i czynności, wynikające z umowy zlecenia, nie pokrywają się. Ubezpieczonyw szczególności, realizując umowę zlecenia, nie wykonywał także czynności, należących do gospodarza domu, należy zatem wykluczyć jakąkolwiek próbę ukrywania nadgodzin po stronie odwołującej. Ubezpieczony przy tym wskazał w toku postępowania, że ulotki roznosił lokatorom w czasie wolnym, po południu, po godzinach swojej zwyklej pracy. Odwołująca wiedziała o ofercie zainteresowanej, skierowanej do jej pracowników na wykonanie rozmaitych czynności, w tym marketingowych na rzecz zainteresowanej w drodze umowy zlecenia. Odwołująca nie ingerowała ani w treść tych umów, ani w wysokość wynagrodzenia dla zleceniobiorców. Zainteresowana dotarła do pracowników odwołującej w kwestii zleceń we własnym zakresie, nawiązując najpierw taką umowę z jednym z pracowników administracji odwołującej i następnie, poprzez niego, do reszty zainteresowanych pracowników. Podpisanie umowy zlecenia z zainteresowaną było całkowicie dobrowolne, odwołująca nie wywierała w tym zakresie żadnego nacisku na swoich pracowników, nie kontrolowała tych umów, nie ewidencjonowała ich liczby ani nie wnikała w sferę finansową. Kwestia wynagrodzenia zleceniobiorców, w ocenie Sądu Okręgowego, również nie pozostawia żadnych wątpliwości, jest ono bowiem ściśle związane z rezultatem, jaki w przypadku osoby ubezpieczonej spowodowało rozniesienie ulotek reklamowych. Wynagrodzenie zostało nadto wypłacone ubezpieczonemu bezpośrednio przez zainteresowaną, co znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy.
Zatem w ustalonym stanie faktycznym przyjąć należało, iż ubezpieczony wykonywał prace z zakresu marketingu, który w ten sposób realizowała(...) S.A.Z zawartej umowy współpracy z 27 stycznia 2016 r. wynika, iż Towarzystwo nie powierzyło marketingu Spółdzielni tylko Spółdzielnia umożliwiała prowadzenie marketingu zainteresowanej poprzez swoje zasoby.
Odnosząc powyższe do ustaleń organu rentowego, należy zatem w pierwszej kolejności wskazać, że organ rentowy nie wykazał w żaden sposób, aby odwołująca, jako pracodawca, przekazywała osobie trzeciej, jaką jest zainteresowana, środki na sfinansowanie zadań, wynikających z umowy zlecenia zŁ. A., co ostatecznie przełożyłoby się na korzyść zwrotną dla odwołującej w postaci wypłaty finalnego, wyższego wynagrodzenia z umowy generalnej z 27 stycznia 2016 r. W ocenie Sądu I instancji, w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego, udowodnienie tego jest niemożliwe. Nawet, gdyby bardzo szeroko przyjąć – jak zdaje się tego chcieć organ rentowy, że rozniesienie przez ubezpieczoną ulotek reklamujących usługi zainteresowanej, zwiększyło liczbę klientów zainteresowanej (co nieznacznie mogło mieć miejsce, zważywszy na wysokość wynagrodzenia ubezpieczonego w relacji do § 3 umowy zlecenia), to zakres czynności odwołującej, wynikający z § 2 umowy o współpracy z 27 stycznia 2016 r. pozostał w praktyce na niezmienionym poziomie. Finalnie bowiem, biorąc pod uwagę liczbę mieszkańców odwołującej całościowo, w tym liczbę mieszkańców korzystających już z ochrony ubezpieczeniowej, potencjalnie dwie - trzy osoby, które przystąpiłyby do ubezpieczenia wskutek kampanii marketingowej zainteresowanej, zrealizowanej przez osobę ubezpieczoną, nie zmieniłyby zakresu obowiązków pracownika odwołującej, wydelegowanego do obsługi wpłat łącznych czynszu i składek. Finalnie też, dodatkowe wynagrodzenie dla odwołującej, wskutek pozyskania tych nowych klientów zainteresowanej, byłoby prawdopodobnie z perspektywy wpływów całościowych odwołującej, niezauważalne i nieodczuwalne. Już na marginesie jedynie należy dodać, że faktu pozyskania tych klientów przez zainteresowaną, nie można z całą pewnością przypisać ubezpieczonemu, bowiem jego czynności miały wyłącznie charakter informacyjny. Ubezpieczony nie miał bowiem kompetencji do reprezentowania zainteresowanej, jak i podpisywania umów w jej imieniu z mieszkańcami podległych jej bloków.
Reasumując powyższe, w ocenie Sądu Okręgowego, między zainteresowaną i odwołującą, między odwołującą i ubezpieczonym oraz między zainteresowaną i ubezpieczonym istnieją odrębne stosunki prawne, funkcjonujące niezależnie od siebie i powiązane ze sobą jedynie przez prymat organizacyjny, a nie ekonomiczny.
Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy wskazał, że doszedł do przekonania, iż ustalenia organu rentowego w toku kontroli u płatnika składek, odzwierciedlone w zaskarżonej decyzji są zbyt daleko idące, nie licują z rzeczywistym charakterem i celem zawartych między odwołującą, zainteresowaną i ubezpieczonym umów, a także są sprzeczne z celem przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej (przeciwdziałanie fluktuacji pracodawców, przeciwdziałanie omijaniu przepisów o normach czasu pracy i przeciwdziałanie unikaniu „oskładkowania” określonych przychodów pracownika związanych z działalnością pracodawcy, ale uzyskanych na skutek wykonywania umowy zawartej z osobą trzecią) i w tej sytuacji nie można włączyć do podstawy wymiaru składek ubezpieczonego na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z tytułu umowy o pracę wynagrodzenia uzyskanego przez ubezpieczoną w związku z wykonaniem umowy zlecenia.
Z tych przyczyn Sąd Okręgowy na podstawie ww. przepisów orazart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego i orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O kosztach Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i uwzględniając wartość przedmiotu sporu wynoszący 143 zł, zasądził od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującej Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle (...)” oraz zainteresowanej(...) SA, po 90 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (kosztów zastępstwa procesowego).
Apelację od powyższego wyroku wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP., zaskarżając go w całości i zarzucając:

1
naruszenieart. 233 k.p.c.poprzez sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że praca ubezpieczonegoŁ. A.i pozostałych pracowników Spółdzielni jako zleceniobiorców(...)nie przyniosła takiego rezultatu dla spółdzielni, aby uznać, że jest to praca na rzecz swego pracodawcy, bo prowizja w wysokości 10 % netto wartości składki - tj. 94.487,50 zł w roku 2018 kiedy ubezpieczony realizował sporne zlecenie z(...), nie miała charakteru wymiernego, istotnego w porównaniu do wysokości przychodów spółdzielni, która pokrywała jedynie zwiększone koszty obsługi umowy generalnej z(...), przy czym odwołująca w żaden sposób nie udowodniła jakie koszty ponosiła w związku z obsługą umowy generalnej, wskazując jedynie, że udostępniała stronę internetową do ogłoszeń, miejsce w zasobach spółdzielni do rozwieszania plakatów, ponosiła koszty przelewów, koszty korzystania ze sprzętu spółdzielni - conota benepozostaje dodatkowo w sprzeczności z zeznaniemA. T.o nie zajmowaniu się spółdzielni ubezpieczeniami mieszkań (vide:pkt a, zarzutów apelacyjnych), Spółdzielnia nie wykazała w przypadku pracowników spółdzielni w jaki sposób przy zwiększonych obowiązkach pracowniczych związanych z realizacją umowy generalnej zostało podniesione wynagrodzenie pracowników spółdzielni (bo jest oczywiste, że zawierając umowę generalną z(...), jej realizację spółdzielnia musiała powierzyć pracownikom, a nie przedstawicielom zarządu);

2
naruszenieart. 233 k.p.c.poprzez sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że współpraca odwołującej spółdzielni i zainteresowanej(...)nie pozostaje w bezpośrednim związku ze stosunkiem cywilnoprawnym, łączącym zainteresowaną z ubezpieczonym, skoro istnieje ścisły związek miedzy ww. umowami i podmiotami, co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy sprawy, z którego wprost wynika, że wykonywanie umowy generalnej bez umów zlecenia na „roznoszenie ulotek i wniosków ubezpieczeniowych” nie byłoby możliwe, bo nie byłoby umów ubezpieczenia do obsługi przez spółdzielnię, a jeśli teoretycznie byłoby to możliwe, to procent zawartych umów ubezpieczenia byłby mniejszy; umowy zlecenia są potrzebne do zebrania portfela ubezpieczonych”, a z kolei portfel ubezpieczonych i zainkasowanej składki bezpośrednio wpływa na wysokość prowizji jaką uzyskuje odwołująca od zainteresowanej, co potwierdza treść umowy generalnej,

3
naruszenie prawa materialnego tj.art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, powoływanej dalej jako ustawa systemowa, poprzez jego niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że sporna umowa zlecenia zawarta pomiędzy ubezpieczonymŁ. A.będącym pracownikiem odwołującej Spółdzielni, a(...)nie stanowiła pracy na rzecz własnego pracodawcy i dlatego wynagrodzenie ze spornej umowy zlecenia nie wlicza się do podstawy wymiaru składek z tytułu umowy o pracę ze Spółdzielnią, a płatnikiem pozostaje zainteresowana(...) S.A.

Wskazując na powyższe zarzuty organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w tym za II instancję.
W odpowiedzi na apelację odwołująca Spółdzielnia MieszkaniowaOsiedle (...)wP.wniosła o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.nie zasługiwała na uwzględnienie.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe w sposób staranny, nieuchybiający zasadzie swobodnej oceny dowodów wyrażonej wart. 233 § 1 k.p.c.Zgromadzone w niniejszej sprawie dowody Sąd I instancji oceniał wszechstronnie, tj. wiarygodność i moc poszczególnych dowodów oceniona została w odniesieniu do całokształtu pozostałych dowodów. Sąd I instancji dokonał ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie i Sąd Apelacyjny podstawę faktyczną wyroku w pełni podziela. Sąd Apelacyjny zaaprobował ustalenia i ocenę prawną Sądu Okręgowego.
W sprawie istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy organ rentowy zasadnie ustalił wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotneŁ. A.wliczając do podstawy wymiaru tych składek kwoty wypłacone z tytułu umów zlecenia zawartych przez ubezpieczonego z(...) S.A., które w ocenie organu rentowego były wykonywane na rzecz pracodawcy ubezpieczonej.
Sąd Apelacyjny przypomina, że zgodnie zart. 8 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychza pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
W przepisieart. 18 ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychwskazano, iż podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców stanowi przychód, o którym mowa wart. 4 pkt 9 i 10, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.
Z kolei zgodnie z art. 18 ust. 1a cyt. ustawy w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło.
Natomiast wedługart. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpodstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniemust. 2 i ust. 3.
Konsekwencją podlegania ubezpieczeniom społecznym jest także obowiązek ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne. Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 81 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1938 ze zm.).
Zgodnie zart. 4 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r.użyte w tej ustawie określenia, oznaczają przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu umowy o pracę lub umowy zlecenia.
Przepisart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychdodany od 30 grudnia 1999 r.ustawą z 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustawodnosi się do równoczesnego zobowiązania się pracownika wobec jednego pracodawcy do świadczenia pracy na podstawie stosunku pracy oraz pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej, zawartej z innym podmiotem. Na taki wypadek przewidziano w prawie ubezpieczeń społecznych konstrukcję „uznania za pracownika”. Stwierdzenie, że pracownik, który zawarł z innym podmiotem umowę cywilnoprawną wykonuje w ramach takiej umowy w rzeczywistości pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy oznacza, że – bez względu na charakter lub rodzaj tej dodatkowej umowy – podlega z jej tytułu ubezpieczeniu na podstawieart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Celem takiej regulacji było zapobieżenie praktyce powielania umów o zatrudnienie z własnym pracownikiem w celu obejścia przepisów o czasie pracy oraz o ubezpieczeniu społecznym.
Przesłanką decydującą o uznaniu za pracownika osoby świadczącej w ramach umowy zlecenia pracę na rzecz swojego pracodawcy jest to, że w ramach takiej umowy wykonuje faktycznie pracę dla swojego pracodawcy (uzyskuje on rezultaty jej pracy). Zwrot „działać na rzecz” użyty został wart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychw innym znaczeniu, niż w języku prawa, w którym działanie „na czyją rzecz” może się odbywać w wyniku istnienia określonej więzi prawnej (stosunku prawnego) - wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 17 października 2012 r., III AUa 1092/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 20 sierpnia 2014 r., III AUa 204/14, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 23 lutego 2017r., III AUa 838/16. Decydujące znaczenie przy kwalifikacji normyart. 8 ust. 2aww. ustawy ma ustalenie, czy pracodawca faktycznie uzyskał korzyść z pracy swojego pracownika, który świadczył pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z podmiotem trzecim (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10.09.2020 r., sygn. III AUa 133/20).
Z kolei w wyroku z dnia 7 lutego 2017 r., II UK 693/15 (na co również w swoim uzasadnieniu powołał się Sąd Okręgowy) Sąd Najwyższy stwierdził, że „praca wykonywana na rzecz pracodawcy” to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych przez pracownika czynności wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowaniaart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychjest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy – w ocenie Sądu Apelacyjnego, niesporne jest, że odwołującą spółdzielnię łączyła z zainteresowaną umowa współpracy z dnia 27 stycznia 2016 r., jak i to, że(...) S.A.zawarła zŁ. A., który jest pracownikiem odwołującej, umowę cywilnoprawną w czasie trwającego stosunku pracy. Treść umowy współpracy nie budzi wątpliwości co do celu jej zawarcia, środków i metod jej realizacji. Nie ulega także wątpliwości, że odwołująca i zainteresowana prowadzą działalność w odmiennych sferach i na podstawie odmiennych regulacji prawnych. Celem spółdzielni jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i administracja nieruchomościami, natomiast zainteresowana jest podmiotem komercyjnym, oferującym odpłatne usługi ubezpieczenia mienia.
Zdaniem Sądu II instancji interes odwołującej spółdzielni w podjęciu współpracy wyrażał się jedynie w uwolnieniu się od potencjalnego ryzyka szkody zaistniałej w mieniu spółdzielni dzięki zawarciu przez lokatorów umów ubezpieczenia mieszkania. Lokatorzy nie byli przy tym zobowiązani do skorzystania usług ubezpieczeniowych wyłącznie zainteresowanej.
Z kolei zainteresowana zyskiwała atrakcyjnego i potencjalnie stałego klienta, jakim jest spółdzielnia (o czym świadczy także dotychczasowa wieloletnia współpraca między tymi podmiotami, sięgająca poprzednika zainteresowanej, tj.Konsorcjum (...)) oraz kolejnych nabywców usług (lokatorów zawierających umowy ubezpieczenia mieszkania). Dzięki tej współpracy zainteresowana zwiększała zatem swój zysk.
W przypadku ubezpieczonegoŁ. A.umowa zlecenia przez niego zawarta była co prawda związana z umową z dnia 27 stycznia 2016 r., nie pokrywała się jednak w swej treści z treścią tej umowy i pozostawała niezależna od stosunku pracy łączącego ubezpieczonego z odwołującą Spółdzielnią. Z zakresu czynności wymienionych w § 2 umowy z dnia 27 stycznia 2016r. wynikało, że współpraca co do działań marketingowych miała charakter ogólny.
Sąd Apelacyjny podkreśla, że nie można automatycznie przyjmować, iż w każdym przypadku, gdy praca zleceniobiorcy wykazuje jakikolwiek związek z działalnością własnego pracodawcy, będzie istniał obowiązek zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Ustawodawca nie wprowadził tutaj fikcji prawnej i nie ma podstaw by w każdym takim przypadku z mocy prawa stwierdzać podleganie ubezpieczeniu społecznemu u pracodawcy. Przyjęcie takiej oceny jest nadinterpretacją treści normy zawartej w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Po to by stwierdzić, na czyją rzecz pracuje zleceniobiorca, należy uwzględnić wszystkie okoliczności w jakich realizowana jest umowa zlecenia zawarta z osobą trzecią, nie jest wystarczająca fragmentaryczna ocena działalności podmiotów, sprowadzająca się do stwierdzenia istnienia jakiejkolwiek więzi pracy zleceniobiorcy z działalnością podmiotu będącego jednocześnie pracodawcą zleceniobiorcy.
W niniejszej sprawie, organ rentowy automatycznie zastosował normę z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, bez wniknięcia w zagadnienie, kto w istocie organizował pracęŁ. A.jako zleceniobiorcy i bezpośrednio korzystał z jego efektów oraz bez oceny wartości chronionych ww. przepisem.
(...) S.A.przeprowadzając własną akcję marketingową zaangażowałaŁ. A.do roznoszenia materiałów marketingowych, odwołująca nie podejmowała w tym zakresie żadnej inicjatywy.
W ramach współpracy objętej umową generalną odwołująca Spółdzielnia nie zobowiązywała się do wykonywania działań marketingowych i nie podejmowała takiej aktywności, nie zobowiązywała się, że będzie prowadzić sporne działania, a tym bardziej, że będzie je prowadzić przy wykorzystaniu swoich pracowników, a jedynie umożliwiała zainteresowanej podjęcie takich działań, które zmierzały do informowania mieszkańców spółdzielni o możliwości skorzystania z dedykowanych im ubezpieczeń (spółdzielnia wyraziła w umowie z dnia 27 stycznia 2016 r. jedynie zgodę na prowadzenie przez zainteresowaną działań marketingowych w zakresie działalności ubezpieczeniowej, a nie zobowiązywała się, że będzie to robić, a tylko wtedy musiałaby wykorzystać do realizacji swoich zobowiązań własną kadrę pracowniczą). Wynagrodzenie z tego tytułu dla poszczególnych osiedli było symboliczne, nie pokryłoby zatem kosztów ewentualnych akcji marketingowych.
Co również istotne, odwołująca spółdzielnia nie zobowiązywała się w umowie generalnej do wykorzystania swoich pracowników do realizowania takich zadań jak roznoszenie wśród mieszkańców ulotek, czy wniosków o zawarcie umowy ubezpieczenia. Przedmiot zobowiązania Spółdzielni wobec(...)nie pokrywał się z przedmiotem umów cywilnoprawnych gospodarzy domów z(...). Pracownicy odwołującej nie realizowali zatem zobowiązania Spółdzielni wobec ubezpieczyciela. Zobowiązanie Spółdzielni było wręcz bierne, pasywne, ograniczone do znoszenia działalności marketingowej, którą, odrębnie od aktywności Spółdzielni, prowadzić miała(...). Praca ubezpieczonych w ramach umów o świadczenie usług odrywała się zatem od umowy o współpracy między Spółdzielnią a(...).
Zgodzić się należy w ocenie Sądu Apelacyjnego ze stanowiskiem odwołującej Spółdzielni zawartym w odpowiedzi na apelację, że zeznaniaA. T. (1)wbrew twierdzeniom organu rentowego są spójne i wynika z nich jasno, że działalność ubezpieczeniowa nie jest działalnością statutową Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle (...)” wP., a odwołująca nie była inicjatorem zawarcia umowy zlecenia ubezpieczonej z(...)i w żaden sposób nie ingerowała w stosunek prawny pomiędzyŁ. A.a zainteresowaną(...) S.A.Z kolei twierdzenie organu rentowego dot. niemożliwości wykonywania umowy generalnej bez zawarcia umowy zleceniaŁ. A.z(...)jest gołosłowne i nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonymi materiale dowodowym sprawy. W zasobach Spółdzielni znajduje się 15 bardzo dużych osiedli mieszkaniowych, a przychody osiągnięte na mocy umowy generalnej z(...)w 2018 r. stanowią jedynie 0,05% przychodów odwołującej.
Sąd Apelacyjny zaznacza przy tym, że to na organie rentowym spoczywał obowiązek wykazania, iż stan faktyczny w sprawie w odniesieniu doŁ. A.wypełnia przesłanki określone w art. 8 ust. 2a u.s.u.s., to znaczy, że w ramach umowy zlecenia w istocie wykonywał on pracę na rzecz swojego pracodawcy. W ocenie Sądu Apelacyjnego organ rentowy nie sprostał temu obowiązkowi i nie wykazał, aby działania podejmowane przezŁ. A.w ramach umowy zlecenia były wykonywane na rzecz odwołującej. Przeciwnie, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że rzeczywistym beneficjentem pracy świadczonej przezŁ. A.w ramach umowy zlecenia była(...) S.A.
Zainteresowana(...)powierzyła wykonywanie tych zadań pracownikom odwołującej (w tymŁ. A.), w ramach incydentalnych zleceń, w związku z prowadzonymi cyklicznie przez zainteresowaną kampaniami reklamowymi. Miała przy tym na uwadze, że pracownicy odwołującej byli zaznajomieni z infrastrukturą i zasobami odwołującej, dzięki czemu koszty zlecenia po stronie zainteresowanej były niższe. Zainteresowana słusznie zakładała, że czynności podejmowane przez pracowników odwołującej na jej rzecz przełożą się na określony rezultat, mający odzwierciedlenie w liczbie nowych klientów na usługi ubezpieczeniowe wśród mieszkańców odwołującej. Tym samym szansa na osiągnięcie celu gospodarczego przez zainteresowaną rosła.
Realizacja umów zlecenia zawieranych przez pracowników odwołującej, w tym też umowa zlecenia zawarta zŁ. A.nie przekładała się zatem wprost na zwiększenie korzyści po stronie odwołującej. Umowa ta dotyczyła rozniesienia ulotek, promujących konkretne produkty ubezpieczeniowe zainteresowanej, której zależało, aby ze swoją ofertą produktową dotrzeć do jak największej liczby mieszkańców (potencjalnych nabywców jej usługi). Z pisemnego zakresu czynności ubezpieczonych, którzy byli zatrudnieni przez odwołującą na stanowiskach gospodarzy domów (w tym równieżŁ. A.) wynikało, że byli oni zobowiązani do wykonywania czynności zgodnych z działalnością statutową odwołującej. Nie było wśród nich mowy o czynnościach marketingowych na czyjąkolwiek rzecz. Nie było też podstaw do wnioskowania, że czynności wykonywane przez ubezpieczonegoŁ. A.w ramach umowy zlecenia pokrywały się z jego obowiązkami pracowniczymi polegającymi na doręczaniu pism i zawiadomień spółdzielni, ponieważ ubezpieczony jako zleceniobiorca nie doręczał korespondencji wychodzącej od odwołującej spółdzielni.
Reasumując w ocenie Sądu Apelacyjnego podnieść należy, że zakres obowiązków pracowniczych ubezpieczonegoŁ. A.nie pokrywał się z obowiązkami wynikającymi z umowy zlecenia. Realizując umowę zlecenia ubezpieczony nie wykonywał czynności należących do zadań gospodarza domu. Ubezpieczony, w ramach czynności wynikających z umowy cywilnoprawnej, w żaden sposób nie realizował zadań Spółdzielni. Aktywność ubezpieczonych (gospodarzy domów) nie mieściła się w aktywności odwołującej, także tej wynikającej z umowy o współpracy z(...).
Nie było zatem podstaw do twierdzenia, że intencją odwołującej było np. uchylanie się od obowiązku wypłaty wynagrodzenia z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. Nie było to posunięcie celowe, zmierzające do sztucznego rozbicia obowiązków na dwie umowy. W niniejszej sprawie nie było sporu co to tego, że odwołująca nie przekazywała(...) S.A.jakichkolwiek środków na sfinansowanie wynagrodzeń dla zleceniobiorców(...).
Sąd Apelacyjny akcentuje, że zainteresowana dotarła do pracowników odwołującej w kwestii zleceń we własnym zakresie. Odwołująca wiedziała o ofercie zainteresowanej skierowanej do jej pracowników na wykonanie rozmaitych czynności, w tym marketingowych na rzecz zainteresowanej w drodze umowy zlecenia. Odwołująca nie ingerowała jednak w treść tych umów, ani w wysokość wynagrodzenia dla zleceniobiorców. Nie kontrolowała tych umów, nie ewidencjonowała ich liczby. Podpisanie umowy zlecenia z zainteresowanymi było całkowicie dobrowolne. Odwołująca nie zlecała ubezpieczonym (w tymŁ. A.) rozniesienia ulotek(...).
Mając na uwadze treść zobowiązań ubezpieczonego, wynikających z umowy zlecenia, która sprowadzała się do dystrybucji materiałów reklamowych i promocyjnych oraz zasady ich wynagradzania z tego tytułu, potencjalna korzyść odwołującej w postaci prowizji od składek ubezpieczeniowych odprowadzonych przez ubezpieczonych mieszkańców była bardzo hipotetyczna, niepewna i odległa. Nawet przy założeniu rzetelnego wykonywania zobowiązania, za co uzyskała ona wynagrodzenie, nadal niepewne było zawarcie umowy ubezpieczenia przez zainteresowaną z konkretnym mieszkańcem.
Nawet, gdyby bardzo szeroko przyjąć, że samo rozniesienie ulotek reklamujących usługi zainteresowanej zwiększyło liczbę klientów zainteresowanej, to finalnie dodatkowe wynagrodzenie dla odwołującej, wskutek pozyskania tych nowych klientów zainteresowanej, byłoby prawdopodobnie z perspektywy wpływów całościowych odwołującej, niezauważalne i nieodczuwalne. Zresztą pozyskania tych klientów, nie można z całą pewnością przypisać ubezpieczonym (pracownikom odwołującej), bowiem ich czynności miały wyłącznie charakter informacyjny. Ubezpieczony nie reprezentował(...) S.A., nie zawierał w jej imieniu umów ubezpieczenia. Jest to okoliczność, która istotnie odróżniała związek między zadaniami pracowników np. dealerów samochodowych, oferujących w ramach umowy o pracę, sprzedaż produktów finansowych, tożsamych z ich obowiązkami cywilnoprawnymi, a zyskami ich pracodawców z umów finansujących zakup pojazdów. W tym przypadku możliwe było jednoznaczne, precyzyjne ustalenie, że z tytułu sfinansowania za pośrednictwem określonego banku zakupu dokładnie oznaczonego pojazdu, zarówno pracodawca, jak i pracownik uzyskiwali ściśle określoną korzyść.
Podsumowując, pomiędzy(...) S.A.i odwołującą, odwołującą i ubezpieczonymŁ. A.oraz między(...) S.A.i ubezpieczonymŁ. A.istniały odrębne stosunki prawne, funkcjonujące niezależnie od siebie i powiązane ze sobą jedynie przez prymat organizacyjny, a nie ekonomiczny. W ocenie Sądu Odwoławczego w niniejszej sprawie nie istnieje bezpośredni związek między wymierną korzyścią pracodawcy, związaną z realizacją jego celów statutowych, a pracą wykonywaną przez ubezpieczonegoŁ. A.na podstawie umowy zlecenia z(...) S.A.
Wbrew zatem zarzutom apelacji, wszystkie ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji mają pełne pokrycie w zgromadzonym materiale dowodowym. Mając to wszystko na względzie, należało stwierdzić, że chybionym okazał się zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowyart. 233 § 1 k.p.c., jak również nie doszło do obrazy przepisuart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przeprowadzone postępowanie dowodowe dało pełne podstawy do wyłączenia zastosowania powyższego przepisu prawa materialnego w stosunku do ubezpieczonegoŁ. A..
Reasumując - Sąd Apelacyjny uznając zarzuty Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.za bezzasadne na podstawieart. 385 k.p.c.apelację oddalił (punkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawieart. 98 § 1, § 11i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.i § 9 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804). Mając powyższe na względzie zasądzono od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.na rzecz odwołującej Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle (...)” wP.kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej – punkt 2 i 3 sentencji wyroku.
sędzia Marta Sawińska