Sąd Rejonowy w Koninie
V Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: V GC 526/22
Data wyroku: 2023-06-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Grzegorz Turlakiewicz
Słowa kluczowe: Bezpodstawne wzbogacenie
Podstawa prawna: art. 405 k.c., art. 415 k.c.

Sygnatura akt V GC 526/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Konin, dnia 9 czerwca 2023 r.
Sąd Rejonowy w Koninie V Wydział Gospodarczy w następującym składzie:
Przewodniczący:sędzia Grzegorz Turlakiewicz
Protokolant:st. sekr. sąd. Anna Dostatnia
po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2023 r. w Koninie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...)z siedzibą wP.(N.
przeciwkoP. S.

1
oddala powództwo;

2
zasądza od powódki(...)z siedzibą wP.(N.) na rzecz pozwanegoP. S.kwotę 3 617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

3
nakazuje pobrać od(...)z siedzibą wP.(N.) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Koninie kwotę 185,13 zł (sto osiemdziesiąt pięć złotych trzynaście groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

sędzia Grzegorz Turlakiewicz
Sygn. akt: V GC 526/22

UZASADNIENIE
Powódka(...)spółka prawa niemieckiego z siedzibą wP.wniosłao zasądzenie od pozwanegoP. S.kwoty 8 157,13 euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu oraz kosztów procesu.
W uzasadnieniu wskazała, że powódka w 2019 r. podjęła współpracę z pozwanym, w ramach której pozwany wykonywał dla powódki usługi transportowe na terenie Niemiec. Strony ustaliły, że rozliczenie usług świadczonych przez pozwanego na rzecz powódki następować będzie za pośrednictwemspółki (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ.. W ramach współpracy powódka powierzyła pozwanemu kartę paliwową wraz z kodem(...), która miała być przez niego wykorzystywana do nabywania paliwa do samochodów należących do pozwanego dla celów realizowania usług transportowych na rzecz strony powodowej. Po zaprzestaniu świadczenia usług na rzecz powódki pozwany w okresie od 12 października 2019 r. do 2 listopada 2019 r. nadal aktywnie korzystał z kart paliwowych, tankując paliwo. Powódka poniosła koszt zakupu tego paliwa, który ujęła wrachunku nr (...)wystawionym 12 listopada 2019 r. z terminem płatności 3 dni. Powódka wyjaśniła, że na dochodzoną pozwem kwotę 8 157,13 euro składają się kwoty: 6 859,49 euro tytułem należności głównej wynikającej zrachunku nr (...)oraz 1 297,64 euro tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 6 859,49 euro za okres od dnia 16 listopada 2019 r. do dnia wniesienia pozwu.
Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym orzeczono zgodnie z żądaniem powódki.
Pozwany sprzeciwem zaskarżył nakaz zapłaty w całości i wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto złożył wniosek o pominięcie przepisówo postępowaniu gospodarczym. W uzasadnieniu przyznał, że współpracował z powódkąw zakresie usług transportowych na terenie Niemiec, w ramach której współpracy powódka powierzyła mu kartę paliwową. Potwierdził także, że rozliczanie świadczonych usług przez pozwanego na rzecz powódki miało następować za pośrednictwemspółki (...)spółkiz ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wJ.. Podkreślił jednakże, że zobowiązania z tytułu świadczonych przez niego usług miały być pokrywane solidarnie również przez powódkę. Pozwany wskazał również, że strony współpracowały do 23 października 2019 r., gdyż wtedy wykonana została przez pozwanego ostatnia usługa transportowa na rzecz powódki. Pozwany podniósł, że wartość netto żądanej przez powódkę należności wynosi 5 556,18 euro, a powódka zdaniem pozwanego nie może żądać podatku VAT, ponieważ ma możliwość obniżenia własnych zobowiązań o koszt podatku VAT. Zarzucił również, że powódka nie udowodniła wysokości roszczenia. Ponadto podkreślił, że współpracował z powódką także w okresie od 12 października 2019 r. do 23 października 2019 r., a zatem powódka nie może domagać się zwrotu kosztów paliwa nabytego w tym okresie – o wartości 2 311,94 euro. Ponadto z ostrożności procesowej zgłosił ewentualny zarzut potrącenia wierzytelności: w kwocie 2 060,25 euro wynikającej zfaktury VAT nr (...), w kwocie 1 400 euro wynikającej zfaktury VAT nr (...), w kwocie 1 900,35 euro wynikającej zfaktury VAT nr (...)oraz w kwocie 524,40 z tytułu rekompensaty za koszty odzyskiwania należności z wierzytelnością powódki dochodzoną pozwem.
W piśmie z 9 marca 2023 r. powódka wskazała, że podstawy prawnej dochodzonego roszczenia upatruje w instytucji bezpodstawnego wzbogacenia, ewentualnie czynach niedozwolonych, uregulowanych wart. 405 k.c.,414 k.c.oraz415 k.c.
W piśmie z dnia 20 marca 2023 r. pozwany wskazał, że podczas uzgodnień strony nie ustaliły terminu zwrotu karty paliwowej na rzecz(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ., czy też powódki, jak również warunków, od których uzależnione jest zakończenie korzystania z karty paliwowej przez pozwanego oraz ewentualnego sposobu rozliczenia po zakończeniu współpracy stron.
Podczas rozprawy z 19 maja 2023 r. pełnomocnik powoda oraz pozwany oświadczyli że poddają rozstrzygnięcie sporu toczącego się przez Sądem Rejonowym w Koninie w sprawie o sygn. akt V GC 526/22 prawu polskiemu.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Strony rozpoczęły współpracę w 2019 r. Współpraca stron polegała na tym, że pozwany miał zapewnić pojazd wraz z kierowcą do przewożenia materiałów budowlanych na rzecz powódki na terenie Niemiec. W imieniu powódki z pozwanym kontaktował się dyspozytorŁ. K.. Powód miał otrzymywać wynagrodzenie za każdy dzień przewożenia towarów. Po pewnym czasieŁ. K.polecił pozwanemu, aby wystawiał faktury na rzecz(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ., wskazując, że celem jest, aby zwiększyć obroty(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ..
(dowód: przesłuchanie w charakterze powódkiN. P.podczas rozprawy z dnia 3 marca 2023 r. czas od 00:51:11 do 00:58:56 k. 98, przesłuchanie pozwanegoP. S.podczas rozprawy z dnia 3 marca 2023 r. czas od 01:11:38 do 01:18:13 k. 99)
W początkowym okresie współpracy pozwany przewozy wykonywał samochodem ciężarowym. Następnie pozwany rozpoczął wykonywanie usługi przy użyciu busa. Gdy pozwany rozpoczął wykonywanie usługi busem, kierowcy pozwanego przekazano kartę paliwową. Przedstawiciele powódki nie rozmawiali z pozwanym na temat warunków korzystania z karty.Ł. K.przekazał jedynie, że karta zostanie przekazana kierowcy.
(dowód: przesłuchanie pozwanegoP. S.podczas rozprawy z dnia 3 marca 2023 r. czas od 01:10:38 do 01:19:33 k. 99)
Pozwany i powódka rozpoczynając współpracę nie ustalili okresu trwania tej współpracy. Nie ustalili również, kiedy pozwany ma zwrócić kartę paliwową.
(dowód: przesłuchanie pozwanegoP. S.podczas rozprawy z dnia 3 marca 2023 r. czas od 01:27:14 do 01:32:45 k. 99)
Pozwany z tytułu wykonanych usług obciążył(...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąfakturami o numerach: (...)na kwotę 1400 euro z terminem płatności 29 września 2019 r.,(...)na kwotę 2 060,25 euro z terminem płatności 3 października 2019 r. oraz(...)na kwotę 1900,35 euro na kwotę 26 października 2019 r.
(dowód: faktury VAT k. 33-35)
Żadne faktury wystawione przez pozwanego na rzecz(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ.nie zostały zapłacone. Z tego powodu pozwany próbował telefonicznie skontaktować się zŁ. K., jednakże telefon odebrał jego kuzyn, który poinformował pozwanego, żeŁ. K.jest zatrzymany przez policję. Gdy pozwany nie mógł dodzwonić się doŁ. K., to polecił swojemu kierowcy wrócić do bazy. Kierowca, wracając do Polski, przewoził jeszcze towar, realizując zlecenie na rzecz(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ..
(dowód: przesłuchanie pozwanegoP. S.podczas rozprawy z dnia 3 marca 2023 r. czas od 01:19:33 do 01:27:14 k. 99)
Pozwany po powrocie jego busa do bazy, postanowił, korzystając z otrzymanej karty paliwowej, zatankować swoje samochody. W ten sposób pozwany chciał odebrać swoje należności.
(dowód: przesłuchanie pozwanegoP. S.podczas rozprawy z dnia 3 marca 2023 r. czas od 01:33:15 do 01:37:26 k. 99)
W dniu 12 października 2019 r. przy użyciu karty paliwowej dokonano płatności za paliwo na stacjach paliw w miejscowościL.w Niemczech oraz wS.. Następne tankowania w okresie od 14 października 2019 r. do 2 listopada 2019 r. miały miejsce już na stacjach wS.iK.. Cena, z tytułu nabycia paliwa na stacjach na terytorium Polski wyrażona była w złotówkach.
(dowód: kopia poświadczonego tłumaczeniafaktury nr (...)k. 13, przesłuchanie pozwanegoP. S.podczas rozprawy z dnia 3 marca 2023 r. czas od 01:33:15 do 01:37:26 k. 99)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zebranych w sprawie dokumentów i wydruków, które w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości. Na podstawieart. 233 k.p.c., Sąd dokonując ich oceny w ramach swobodnej oceny dowodów, uznał je za wiarygodne i przydatne dla ustalenia stanu faktycznego. Godzi się bowiem zauważyć, że strony nie kwestionowały ich treści.
Nie zasługiwał na wiarę przesłuchiwany w charakterze powódkiN. P.. Po pierwsze jego zeznania były wewnętrznie sprzeczne.N. P.najpierw twierdził, że nie ma nic wspólnego z(...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Następnie jednak przyznał, że posiada 100 procent udziałów w(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z czego jednak po chwili się wycofał, stwierdzając, że od 2019 r. nie jest już udziałowcem rzeczonej spółki. Przy czym twierdzeniu temu przeczą informację zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym, z którego wynika, żeN. P.posiada całość udziałów(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąo łącznej wysokości 50 000 zł PonadtoN. P.z jednej strony twierdził, że powódka nie miała bezpośrednich ustaleń z pozwanym, gdyż kartę przekazał(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, dodatkowo twierdząc, że nie uczestniczył w rozmowach między(...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąa pozwanym na temat karty paliwowej. Z drugiej strony twierdził, że pozwany nie miał zgody na używanie karty po zakończeniu współpracy oraz że miał zalecenie, aby zwrócić kartę po zakończeniu współpracy. Skoro zatemN. P.nie miał żadnego kontaktu z pozwanym przed zakończeniem współpracy oraz nie uczestniczył w rozmowach(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz pozwanym, to jego zeznania nie mogły mieć wystarczającej mocy dowodowej dla ustalenia, jakie były ustalenia pozwanego z(...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ.dotyczące karty paliwowej.
Sąd uznał za wiarygodne przesłuchanie pozwanegoP. S., który zeznawał logicznie i szczerze. O szczerości pozwanego świadczy przede wszystkim fakt, że potwierdzał fakty niekorzystne z punktu widzenia jego sytuacji procesowej. Pozwany przyznał bowiem, że przy użyciu karty paliwowej tankował swoje prywatne pojazdy. Przyznał także, że wysłał do powódki wiadomość email, w której prosi o korektęrachunku nr (...)na kwotę 4516,47 euro netto. Zwrócić przy tym należy uwagę, że powódka w istocie nie przedstawiła żadnych dowodów, że pozwany w ogóle korzystał z karty paliwowej powódki. Gdyby więc pozwany nie przyznał, że korzystał z karty powódki brak byłoby podstaw, aby ustalić ten fakt – zwłaszcza, żeN. P.zeznał, że kartę pozwanemu miała przekazać(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ., z którą twierdził, że nie miał nic wspólnego.
Sąd zważył co następuje:
Powódka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w piśmie z 9 marca 2023 r. wskazała, że podstawy prawnej dochodzonego roszczenia upatruje w instytucji bezpodstawnego wzbogacenia, ewentualnie w czynach niedozwolonych, uregulowanych wart. 405 k.c.,414 k.c.oraz415 k.c.
Na wstępie z uwagi na fakt, że powódka ma siedzibę na terenie Republiki Federalnej Niemiec oraz część zachowań, z którymi powódka wiązała odpowiedzialność pozwanego, miała miejsce na terytorium tego państwa, rozstrzygnięcia wymagało zagadnienie, jakie prawo materialne jest właściwe dla oceny żądania strony powodowej. Udzielając odpowiedzi na powyższe pytanie, należy zwrócić uwagę, że na rozprawie w dniu 19 maja 2023 r. pozwany oraz pełnomocnik powódki zgodnie oświadczyli, że poddają rozstrzygnięcie sporu toczącego się przed Sądem Rejonowym w Koninie w sprawie o sygn. akt V GC 526/22 prawu polskiemu. Zgodnie zaśz art. 14 ust. 1 Rozporządzenia (WE) NR 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych ((...)) (Dz. U. UE. L. z 2007 r. Nr 199, str. 40) strony mogą poddać zobowiązanie pozaumowne wybranemu przez siebie prawu w drodze porozumienia zawartego po wystąpieniu zdarzenia powodującego szkodę. Jak trafnie przyjmuje się w doktrynie następczy wybór prawa może nastąpić także w czasie trwania postępowania sądowego (zob.M. Pazdan(red.), Prawo prywatne międzynarodowe. Komentarz, Warszawa 2018, uwagi do art. 14). W tym kontekście należy również wskazać, że pełnomocnik powódki posiadał umocowanie również do czynności materialnoprawnych, co wynikało z treści pełnomocnictwa (k. 90), w którym wskazano, że pełnomocnictwo upoważnia do występowania w imieniu powódki także przed osobami fizycznymi – w szczególności do składania wszelkich oświadczeń. Reasumując, należało stwierdzić, że właściwym do oceny roszczenia strony powodowej jest prawo polskie.
Powołany przez powódkęart. 405 k.c.stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Bezpodstawne wzbogacenie to odrębne zdarzenie prawne kreujące stosunek zobowiązaniowy, a polega ono na uzyskaniu korzyści majątkowej przez jedna osobę kosztem drugiej. Dla powstania roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia muszą wystąpić 4 ogólne przesłanki:
1.wzbogacenie musi nastąpić kosztem innej osoby-zubożonego,
2.wzbogacenie i zubożenie musi być wynikiem tego samego zdarzenia,
3.uzyskana przez wzbogaconego korzyść musi mieć charakter majątkowy,
4.wzbogacenie musi nastąpić bez podstawy prawnej.
Nie ulega wątpliwości, że w sprawie spełnione były pierwsze trzy przesłanki bezpodstawnego wzbogacenia. Na skutek korzystania przez pozwanego z karty paliwowej powódki następowało wzbogacenie pozwanego, który nabywając paliwo uiszczał płacił za nie przy użyciu karty paliwowej, a powódka obciążona została kosztami nabycia tego paliwa. Zachodzi zatem wzajemna zależność pomiędzy uzyskaniem korzyści majątkowej przez pozwanego a uszczerbkiem majątkowym doznanym przez powódkę. Przyjęcie, że powódce przysługuje roszczenie na podstawieart. 405 k.c.wykluczone było jednak z uwagi na fakt, że uzyskana przez pozwanego korzyść majątkowa posiadała uzasadnienie prawne w postaci umowy łączącej pozwanego z powódką, na podstawie której powódka udostępniła pozwanemu do korzystania kartę paliwową. Zwrócić przy tym należy uwagę, że z zeznań pozwanego wynikało, że przedstawiciel powódki poinformował go jedynie, że karta paliwowa zostanie przekazana kierowcy pozwanego, natomiast strony nie ustaliły warunków korzystania z tej karty ani okresu, na jaki karta zostaje przekazana pozwanemu. Jednocześnie powódka nie zaoferowała żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że pozwany z rzeczonej karty paliwowej korzystał bez podstawy prawnej. PrzesłuchiwanyN. P.twierdził bowiem, że kartę paliwową udostępnił(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ., która następnie przekazała kartę pozwanemu. Abstrahując zatem od kwestii braku wiarygodnościN. P., to nawet przyjęcie jego wersji, nie uzasadniałoby roszczenia zart. 405 k.c.W takiej sytuacji bowiem należałoby stwierdzić, że uzyskana przez pozwanego korzyść majątkowa posiadała uzasadnienie prawne w postaci umowy łączącej pozwanego zespółką (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ.. Jak zaś trafnie przyjmuje się w orzecznictwie tytułem prawnym legitymizującem przesunięcie korzyści majątkowej do majątku wzbogaconego może być również czynność prawna osoby trzeciej, co w literaturze określa się mianem wzbogaceniaex contractu alieno(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2022 r., II CSKP 441/22, OSNC 2023, nr 6, poz. 64). Zwrócić przy tym należy uwagę, żeN. P.podkreślał, że bezpośrednich rozmów z pozwanym na temat korzystania z karty nie prowadził, a zatem jego zeznania nie miały wystarczającej mocy dowodowej dla ustalenia, na jaki okres i na jakich warunkach karta została wydana pozwanemu. Tym samym zeznaniaN. P.nie podważały zeznań pozwanego, że przy przekazaniu mu karty nie doszło do ustalenia, na jaki okres i na jakich warunkach może korzystać z karty paliwowej.
Umowę, na podstawie której doszło do przekazania karty pozwanemu należało zakwalifikować jako umowę o świadczenie usług, na podstawie której powódka zobowiązała się do finansowania paliwa nabywanego przez pozwanego. Jak już wcześniej wskazano ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikało, aby strony ustaliły czas trwania rzeczonej umowy. W takiej sytuacji stosownie do treściart. 746 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 750 k.c.należało stwierdzić, że do rozwiązania łączącej strony umowy konieczne było jej wypowiedzenie przez którąkolwiek ze stron. Tymczasem ani powódka, ani pozwany nie wskazywali, aby składali oświadczenie drugiej stronie o wypowiedzeniu umowy korzystaniaz karty paliwowej. W konsekwencji należy stwierdzić, że pozwany korzyść w postaci nabywanego paliwa uzyskiwał na podstawie umowy łączącej go z powódką, co wykluczało uwzględnienie roszczenia powódki opartego o przepisy bezpodstawnego wzbogacenia. Jak już wcześniej wskazano oceny Sądu w żadnym stopniu nie zmieniałaby prezentowana przezN. P.wersja, że kartę udostępnił(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ., nie uczestnicząc w rozmowach miedzy tą spółką a pozwanym na temat karty. W takiej sytuacji bowiem uzasadnieniem uzyskanej przez pozwanego korzyści byłaby umową łączącą go z(...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ.(ex contractu alieno).
Dochodząc do powyższych wniosków, Sad nie tracił z pola widzenia eksponowanej przez powódkę treści wiadomości e-mail wysłanej przez pozwanego, w której prosi powódkę o dokonanie korektyrachunku nr (...)na kwotę 4516,47 euro netto. Po pierwsze wbrew sugestiom pełnomocnika powódki prośba o skorygowanie faktury nie może być uznana za oświadczenie o uznaniu długu – brak bowiem w niej oświadczenia, że pozwany akceptuje lub zamierzać płacić rachunek w pozostałym zakresie. Po drugie nawet przyjmując, że pozwany oświadczeniem tym potwierdził, że posiada wobec powódki zadłużenie na kwotę 4 516,67 euro, to nie uzasadnia toper seprzyjęcia, że pozwany potwierdził, że wierzytelność ta przysługuje powódce z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, którego powódka domaga się we wniesionym pozwie. Moc dowodowa rzeczonego oświadczenia ogranicza się zatem jedynie do tego, że pozwany potwierdza, że przy użyciu otrzymanej karty nabył paliwo na kwotę 4516,47 euro netto.
W tym kontekście wyjaśnienia wymaga, że nie można wykluczyć, że pozwany korzystającz karty paliwowej przy tankowaniu innych pojazdów, naruszył swoje zobowiązanie wynikające z łączącej go z powódką umowy. W takiej sytuacji powódka powinna jednak dochodzić roszczenia odszkodowawczego z tytułu nienależytego wykonania przez pozwanego zobowiązania. Oczywiście Sąd nie jest związany wskazaną przez powódkę podstawą prawną. Nie oznacza to jednak, że twierdzenia powoda i jego ocena skutków konkretnych zdarzeń faktycznych pozostaje bez znaczenia prawnego, bowiem sąd orzekający nie może wbrew żądaniu powoda (art. 187 § 1 k.p.c.) zasądzić czegoś jakościowo innego, czy też zasądzić roszczenie na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda. Związanie sądu żądaniem sformułowanym w procesie ma charakter bezwzględny, obejmuje nie tylko związanie co do samej treści żądania, ale także co do uzasadniających je elementów motywacyjnych.” (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 8 listopada 2018 r., I ACa 528/17, LEX nr 2606450). W konsekwencji w przypadku roszczenia odszkodowawczegoex contractopowódka powinna powołać się i wykazać, że pozwany nie wykonał lub nienależycie wykonał swoje umowne zobowiązanie względem powódki. Powódka na fakt taki jednakże się nie powoływała, co oznaczało, że w świetleart. 321 k.p.c.Sąd nie mógł uwzględnić żądania powódki na podstawieart. 471 k.c.
Abstrahując, od powyższych przyczyn, należało wskazać, że roszczenie oparte na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu nie mogłoby zostać uwzględnione z jeszcze jednego powodu. Otóż jak wynikało z kopii poświadczonego tłumaczeniafaktury nr (...)(k. 13), jedynie jedno tankowanie w dniu 12 października 2019 r. miało miejsce w Niemczech – przy czym z ustalonego stanu faktycznego wynikało, że tankowanie to miało miejsce, gdy pozwany wykonywał jeszcze ostatnie zlecenie na rzecz powódki. Następne tankowania w okresie od 14 października 2019 r. do 2 listopada 2019 r. miały miejsce już na stacjach wS.iK., zaś cena, z tytułu nabycia paliwa na stacjach na terytorium Polski wyrażona była w złotówkach. Skoro zatem przedmiot wzbogacenia – czyli uiszczenie ceny za paliwo przy użyciu karty paliwowej wyrażony był w walucie polskiej, to powódka nie może domagać się od pozwanego spełnienia świadczenia w walucie euro. Podkreślenia bowiem wymaga, że przepisyart. 358 § 1w związku zart. 365 § 1 k.c.jednoznacznie wskazują, że świadczenia pieniężne wyrażone w obcych walutach są świadczeniami rodzajowo odmiennymi (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2015 r. w sprawie II CSK 783/14).
Dlatego domaganie się spełnienia świadczenia przez zapłatę kwoty należności w walucie euro, gdy przedmiotem wzbogacenia był brak konieczności zapłaty ceny wyrażonej w walucie polskiej, jest żądaniem spełnienia świadczenia rodzajowo innego. Brak w takiej sytuacji uprawnienia po stronie powódki do realizacji takiego roszczenia co musi prowadzić do oddalenia powództwa (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 11 lutego 2015 r., I ACa 1116/14, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 10 lutego 2016 r., I ACa 840/15).
Przechodząc do alternatywnie powołanej przez powódkę podstawy prawnej zart. 415 k.c., należy wskazać, że aby dane zdarzenie sprawcze mogło powodować odpowiedzialność deliktową w świetleart. 415 k.c.musi ono cechować się bezprawnością. Bezprawne jest zachowanie sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym, przez który rozumie się nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, jak również nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych, czyli zasad współżycia społecznego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 21 maja 2015 r., IV CSK 539/14). W ocenie Sądu brak jest podstaw, aby przyjąć, że zachowanie pozwanego było sprzeczne z normami prawnymi. Oczywiście pozwany korzystał z karty paliwowej, której nie był właścicielem, jednakże korzystanie to nie było sprzeczne z prawem, gdyż był do tego uprawniony na podstawie łączącej go z powódka umowy. Brak również podstaw, aby przyjąć, że zachowanie pozwanego było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, gdyż zdaniem Sądu to zachowanie przedstawicieli powódki było niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Godzi się bowiem zauważyć, że po początkowym okresie współpracy dyspozytor powódkiŁ. K.polecił pozwanemu wystawiać faktury na(...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ., mimo iż w dalszym ciągu, to powódka udzielała zleceń pozwanemu. Zwrócić przy tym należy uwagę na ustalenia Policji zawarte w postanowieniu o umorzeniu dochodzenia (k. 14), z których wynika, że(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ.nie posiada rzeczywistego adresu, ujawniony w KRS-ie jedyny członek zarządu zrezygnował z pełnienia funkcji członka zarządu a telefon kontaktowy jest nieaktywny oraz na wpisy w Krajowym Rejestrze Sądowym, z których wynika, że oprócz wpisania spółki w dniu 13 kwietnia 2018 r. i wpisania jej NIP-u w dniu 17 kwietnia 2018 r., żadne inne wpisy nie były dokonywane, co oznacza, że spółka nie złożyła nigdy nawet obowiązkowego sprawozdania finansowego. Powyższe fakty w pełni uzasadniają wniosek, że(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ.jest w istocie spółką widmem, której jedynym wspólnikiem jestN. P., będący jednocześnie jedynym reprezentantem powódki. W ocenie Sądu uzasadnione jest zatem przyjęcie domniemania faktycznego, że powódka polecając pozwanemu wystawianie faktur na rzecz(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ., naruszając zasady uczciwości kupieckiej, dążyła do tego, aby pozwany za wykonaną przez siebie usługę uzyskał nieściągalną wierzytelność przysługująca mu wobec „spółki widmo”.
Reasumując, brak jest podstaw, aby przyjąć, że powódce przysługuje wobec pozwanego roszczenie na podstawieart. 415 k.c.
Na marginesie należy wskazać, że skuteczny byłby również zgłoszony z ostrożności procesowej ewentualny zarzut potrącenia przysługujących pozwanemu wierzytelności: w kwocie 2 060,25 euro wynikającej zfaktury VAT nr (...), w kwocie 1 400 euro wynikającej zfaktury VAT nr (...), w kwocie 1 900,35 euro wynikającej zfaktury VAT nr (...)oraz w kwocie 524,40 z tytułu rekompensaty za koszty odzyskiwania należności z wierzytelnością powódki dochodzoną pozwem. Należy bowiem stwierdzić, że to iż na polecenie powódki pozwany faktury wystawiał na rzecz(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ.nie zmienia tego, że zlecającą pozwanemu wykonywanie przewozów była powódka. W konsekwencji to powódka powinna uiścić należne pozwanemu wynagrodzenie. Pozwany mógłby zatem dokonać skutecznego potrącenia przysługujących mu wierzytelności. Pamiętać jednakże należy, że zgłoszony zarzut potrącenia miał charakter ewentualny, a ostatecznie Sąd oddalił powództwo z uwagi na brak materialnoprawnych podstaw dochodzonego roszczenia.
Orzekając w pkt 2 wyroku o kosztach procesu, Sąd oparł się o zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania określoną wart. 98 k.p.c., uznając za zasadne obciążenie strony powodowej zwrotem kosztów procesu. Na koszty poniesione przez pozwanego złożyły się koszty zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa (ustalone stosownie do treści § 2 pkt. 5 w zw. z § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) – 3617 zł.
sędzia Grzegorz Turlakiewicz