Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 1042/22
Data wyroku: 2023-10-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Gąsior
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art. 17 ust. 4 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

Sygn. akt VII U 1042/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 października 2023 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi(...)
w składzie:
Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior
Protokolant sekr. sądowy Marta Jachacy
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2023 r. wW.
sprawyZ. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o emeryturę pomostową
na skutek odwołaniaZ. G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 5 maja 2022 r. znak:(...)oraz z dnia 9 września 2022 r. znak:(...)

oddala odwołania,

zasądza odZ. G.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.kwotę 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE

Z. G.w dniu 1 sierpnia 2022 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 5 maja 2022 r. znak:(...)i zaskarżył ją w zakresie pkt IV tj. w zakresie w jakim emerytura została zawieszona z uwagi na fakt, że od dnia 1 lipca 2021 r. ubezpieczony wykonuje pracę w warunkach szczególnych.
Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji dokonanie nieprawidłowych ustaleń faktycznych, sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, że od dnia 1 lipca 2021 r. ubezpieczony wykonuje pracę w warunkach szczególnych, podczas gdy ubezpieczony takiej pracy nie wykonuje. W oparciu o powyższe odwołujący wniósł o wznowienie wypłaty świadczenia emerytalnego, wypłatę świadczenia emerytalnego należnego od dnia 1 lipca 2021 r. oraz zasądzenie od organu rentowego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojego stanowiska odwołujący podniósł, że nie wykonuje pracy w warunkach szczególnych od czasu złożenia wniosku i przyznania emerytury pomostowej. Do dnia 28 lutego 2021 r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, pracę o szczególnym charakterze na stanowisku kierowcy autobusu w transporcie publicznym określoną pod poz. 8 załącznika nr 2 wT.(...), następnie rozwiązał ten stosunek pracy i złożył wniosek o przyznanie mu emerytury pomostowej. Z dniem 1 lipca 2021 r. ubezpieczony nawiązał ponownie współpracę zT.(...)na stanowisku kierowca – mechanik. Od tego czasu wykonywał pracę kierowcy autobusu realizującego przewozy wycieczkowe (turystyczne) krajowe oraz międzynarodowe na trasach i w terminach ustalonych przez pracodawcę, dla określonej grupy docelowej, kierowcy autobusu realizującego przewozy pracowników do zakładu pracy, wg harmonogramów, po określonych trasach, dla określonej grupy pracowników, kierowcy autobusu realizującego przewozy dzieci do szkoły zamieszkujących na terenie gminy do szkoły i ze szkoły według na bieżąco opracowywanych harmonogramów, po określonych trasach uwzględniających potrzeby i miejsce zamieszkania przewożonych uczniów, dla uczniów i wyznaczonych opiekunów, a w czasie wakacji i ferii – dzieci uczestniczących w koloniach, imprezach turystycznych. Wobec powyższego w ocenie odwołującego jego praca od dnia 1 lipca 2021 r. nie może zostać zakwalifikowana jako praca o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 3, określonej pod poz. 8 załącznika nr 2, która powinna być oceniona wg definicji zawartej w art. 4 pkt 14 ustawy o transporcie zbiorowym. Zgodnie z tym przepisem publiczny transport zbiorowy to powszechnie dostępny regularny przewóz osób wykonywany w określonych odstępach czasu i po określonej linii komunikacyjnej, liniach komunikacyjnych lub sieci komunikacyjnej. Cech powszechności i regularności nie spełniają przewozy turystyczne, które wykonywał ubezpieczony. Jeżeli chodzi o przewozy dzieci i pracowników, nie były one również powszechnie dostępne, skoro z transportu tego mogli korzystać tylko pracownicy określonego zakładu pracy, bądź uczniowie oraz wyznaczeni opiekunowie. Wobec tego świadczona przez ubezpieczonego praca nie może być uznana za wykonywaną w ramach publicznego transportu zbiorowego, gdyż nie spełnia przesłanki powszechnej dostępności(odwołanie, k. 3-7 a.s.).

Z. G.w dniu 3 października 2022 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 9 września 2022 r. znak:(...). W uzasadnieniu została przedstawiona argumentacja tożsama z tą, która została wskazana w odwołaniu od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 5 maja 2022 r.

    (odwołanie, k. 2-4 akt VII U 1043/22).

Zarządzeniem z dnia 18 października 2022 r. sprawa o sygn. VII U 1043/22 została połączona ze sprawą o sygn. VII U 1042/22 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia(zarządzenie z dnia 18 października 2022 r., k. 8 akt VII U 1043/22).
W odpowiedzi na odwołania Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o ich oddalenie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy podniósł, że wykonujący wyrok Sądu Okręgowego z 1 marca 2022 r. sygn. akt VII U 804/21, decyzja z dnia 5 maja 2022 r. przyznał ubezpieczonemu emeryturę pomostowa w kwocie zaliczkowej. W pkt IV decyzji organ zawiesił wypłatę świadczenia, ponieważ ubezpieczony od 1 lipca 2021 r. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i wykonuje pracę w szczególnych warunkach. Wynika to ze złożonych przez płatnika druków zgłoszenia pracy w szczególnych warunkach(...)ze wskazanym okresem pracy w szczególnych warunkach od 1 stycznia 2021 r. do 28 lutego 2021 r. i od 1 lipca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Organ rentowy wskazał, że zgodnie zart. 17 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowychstanowi, że prawo do emerytury pomostowej ulega zawieszeniu lub emerytura ta ulega zmniejszeniu, a zgodnie zust. 4prawo do emerytury pomostowej ulega zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3(odpowiedź na odwołania, k. 10-10v. a.s.).
Pismem procesowym z dnia 9 listopada 2022 r. odwołujący podtrzymał swoje odwołania i wniósł o zmianę obu zaskarżonych decyzji poprzez zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wypłaty świadczenia emerytalnego od dnia 1 lipca 2021 r.(pismo procesowe z dnia 9 listopada 2022 r., k. 18 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Z. G.urodzony (...)w okresie od 7 listopada 2009 r. do 28 lutego 2021 r. był zatrudniony wT.(...)na stanowisku kierowca – mechanik i w okresie od 7 listopada 2009 r. do 31 października 2018 r. oraz od 1 marca 2019 r. do 28 lutego 2021 r. stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał pracę kierowcy autobusu o liczbie miejsc powyżej 9 wymienioną w załączniku nr 2 poz. 8 wykazu prac o szczególnym charakterze(świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 1 marca 2021 r. – a/o).
W dniu 30 czerwca 2021 r.Z. G.podpisał zT.(...)umowę o pracę na czas nieokreślony od dnia 1 lipca 2021 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierowcy – mechanika. Ubezpieczony zobowiązał się do przestrzegania Regulaminu pracy, stosowania i przestrzegania przepisów ustawy o czasie pracy kierowców, stosowania i przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym. Z dniem 1 lipca 2021 r. ubezpieczony został wpisany do ewidencji pracowników na stanowisku kierowcy autobusu z liczbą miejsc powyżej 9 łącznie z kierowcą. Został poinformowany, że jego praca będzie polegała na przewozie pracowników na ustalonych trasach, dowozie dzieci do szkół oraz przewozach turystycznych na trasach krajowych i międzynarodowych(umowa o pracę z 30 czerwca 2021 r., oświadczenie z 30 czerwca 2021 r., informacja dla pracownika – a/o).
Do obowiązków ubezpieczonego na stanowisku kierowcy – mechanika od dnia 1 lipca 2021 r. należało: prowadzenie autobusów powyżej 15 miejsc podczas realizacji: przewozów turystycznych krajowych oraz międzynarodowych zgodnie z przyjętymi zleceniami, przewozów pracowniczych na wyznaczonych trasach zgodnie z podanymi przez kontrahentów rozkładami odjazdów z poszczególnych miejsc zbiórki, przewozy dzieci do szkół: SPJ.oraz SP nr 1C.na wyznaczonych trasach zgodnie z podanymi przez GminęJ.rozkładami odjazdów z poszczególnych miejsc zbiórki(zaświadczenieT.(...)z 7 lipca 2022 r. – a/o).
W okresie od 1 lipca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.Z. G.oprócz przewozów turystycznych i wycieczek wykonywał zlecenia stałe: przewozy pracownicze na trasieL.–C.–N.–S.(...)i powrót tą samą trasą; przewozy pracownicze na trasieS.1A -S.(...)i powrót tą samą trasą; przewozy pracownicze na trasieN.–L.–B.ul. (...)W.i powrót tą samą trasą. W okresie od 1 września 2021 r. do 31 grudnia 2022 r.Z. G.realizował przewozy dla SP nr 1C.na trasieC.–T.,C.–S.,C.–D.i powrót tą samą trasą; SPJ.na trasieJ.–T., i okoliczne wnioski i powrót tą samą trasą. Od 17 września 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.Z. G.realizował przewozy dzieci z SP nr 1 wC.na basen wGminnym Centrum (...)na trasie SP nr 1C.–B.J.i odwrotnie. Ubezpieczony jeździł w wyznaczone miejsca zbiórki i z wyznaczonych miejsc zbiórki odbierał wszystkich pasażerów, należących do danej grupy, którą akurat przewoził(wykaz przewozów realizowanych przezZ. G.sporządzony przezT.(...)15 grudnia 2022 r., k. 27 a.s., zeznaniaZ. G., k. 49 a.s.).
PracodawcaT.(...)dokonał zgłoszeniaZ. G.do ubezpieczeń społecznych na druku(...)od dnia 1 stycznia 2021 r. do 28 lutego 2021 r. i od 1 lipca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. z zaznaczonym kodem pracy w szczególnych warunkach 208, deklaracja została wypełniona przez płatnika składek 28 marca 2022 r.(deklaracja(...)a.r.).

Z. G.złożył wniosek o emeryturę pomostową. Decyzją z dnia 5 maja 2022 r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wykonując wyrok sądu z dnia 1 marca 2022 r. przyznał zaliczkę na poczet przysługującej emerytury pomostowej od 1 marca 2021 r. tj. od daty określonej w wyroku sądu. Wysokość świadczenia została ustalona na kwotę 1.250,88 zł. Emerytura została zawieszona, ponieważ od 1 lipca 2021 r. ubezpieczony jest zatrudniony na umowę o pracę oraz wykonuje pracę w szczególnych warunkach. Organ rentowy poinformował, że emerytura ma charakter zaliczkowy, a decyzja ostateczna zostanie wydana po przeliczeniu kapitału początkowego
     (decyzja ZUS z 5 maja 2022 r., k. 105 a.r.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w dniu 9 września 2022 r. wydał decyzję znak:(...)w której wykonując wyrok sądu z dnia 1 marca 2022 r. przyznał emeryturę pomostową od 1 marca 2021 r. tj. od daty określonej w wyroku sądu. Wysokość świadczenia została ustalona na kwotę 2.369,09 zł. Emerytura została zawieszona, ponieważ od 1 lipca 2021 r. ubezpieczony jest zatrudniony na umowę o pracę oraz wykonuje pracę w szczególnych warunkach
    (decyzja ZUS z 9 września 2022 r., k. 109 a.r.).

Z. G.odwołał się od powyższych decyzji organu rentowego z 5 maja 2022 r. i 9 września 2022 r.(odwołanie, k. 3-7 a.s.; odwołanie, k. 2-4 akt VII U 1043/22).
Wskazany stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych, które zostały ocenione jako w pełni wiarygodne oraz korespondowały ze sobą tworząc spójny stan faktyczny. Strony nie kwestionowały ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem okoliczności wynikające z tych dokumentów, należało uznać za mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Sąd oparł się także częściowo na zeznaniachZ. G.w części dotyczącej charakteru wykonywanych przez niego czynności na stanowisku kierowcy – mechanika w okresie od 1 lipca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., w zakresie jakim opisywane przez niego czynności były zgodne z tym co wynikało z dowodów w postaci dokumentów takich jak: zaświadczenieT.(...)z 7 lipca 2022 r. oraz wykaz przewozów realizowanych przezZ. G.sporządzony przezT.(...)15 grudnia 2022 r.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołaniaZ. G.nie zasługiwały na uwzględnienie.
Prawo do emerytury pomostowej, o którą ubiegał sięZ. G.oraz przesłanki konieczne do spełnienia określają przepisyustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2023 r. poz. 164).Ubezpieczonemu została przyznana emerytura pomostowa od dnia 1 marca 2021 r. i jest to okoliczność bezsporna. Spór w niniejszej sprawie koncentrował się wokół zawieszenia przez organ rentowy wypłaty emerytury pomostowej ubezpieczonemu z uwagi na wykonywanie przez niego pracy w warunkach szczególnych.
Regulacja ta jest konsekwencją ogólnego założenia przyjętego przy uchwaleniu opisanej ustawy, zgodnie z którym emerytura pomostowa będąca świadczeniem "osłonowym", przysługującym tylko osobom, które nie nabyły jeszcze uprawnień do emerytury, ale wykonywały przez określony czas prace w szczególnych warunkach (o szczególnym charakterze), należy się uprawnionemu w sytuacjach wyjątkowych, po całkowitym i trwałym ustaniu zatrudnienia w szczególnych warunkach (o szczególnym charakterze). Rozwiązanie to należy uznać także za zgodne z charakterystyką ryzyka socjalnego, przed którego skutkami emerytura pomostowa zapewnia ochronę. Jest ona bowiem świadczeniem zapewniającym pracownikowi ochronę przed ryzykiem zaprzestania pracy przed osiągnięciem wieku emerytalnego z powodu domniemanej niezdolności do pracy będącej konsekwencją długiego okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Zgodnie z art. 17 ust. 4 prawo do emerytury pomostowej ulega zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Wobec tego podjęcie, po przyznaniu emerytury pomostowej, pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienionej w wykazach nr 1 i 2, stanowiących załączniki doustawy o emeryturach pomostowych, powoduje zawieszenie wypłaty tego świadczenia(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 sierpnia 2017 r. III AUa 2194/16).
Odwołujący zakwestionował możliwość zawieszenia przysługującego mu świadczenia, ponieważ w jego ocenie nie wykonuje on pracy na stanowisku kierowcy – mechanika w warunkach szczególnych. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było więc ustalenie czy praca ubezpieczonego stanowisku kierowcy – mechanika wykonywana przez niego w okresie od 1 lipca 2021 r. jest pracą w szczególnych warunkach skoro w załączniku nr 2 w pkt 8 wskazano, że pracami o szczególnym charakterze są prace kierowców autobusów w transporcie publicznym.
Zgodnie zart. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.
W pkt 8 w załączniku nr 2 wskazano, że pracami o szczególnym charakterze są prace kierowców autobusów, trolejbusów oraz motorniczych tramwajów w transporcie publicznym.
Należy wskazać, że użycie w pkt 8 zał. nr 2 ww. ustawy, pojęcia transportu publicznego oznacza, że punkt ten dotyczy prac wykonywanych na drogach publicznych objętych zakresemustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych(t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 645). Tak więc wykonywanie przewozu osób autobusem (powyżej 9 osób łącznie z kierowcą), które nie jest przewozem prywatnym lub wewnątrzzakładowym, powinno być uznawane za transport publiczny.
W ocenie Sądu, praca kierowcy autobusu związana z przewozem dzieci szkolnych według określonego harmonogramu spełnia kryteria zaliczenia jej do prac o szczególnym charakterze określonych w pkt 8 zał. nr 2 do ww. ustawy. Powyższe odnosi się także do pracy kierowcy autobusu związanej z przewozami pracowniczymi na trasach:L.–C.–N.–S.(...);S.1A -S.(...);N.–L.–B.ul. (...)W.. Przewozy te realizowane były w obie strony według określonego harmonogramu. Również nie były to przewozy wewnątrzzakładowe ani prywatne, wręcz przeciwnie były realizowane w ramach zleceń i zamówień kontrahentów, które zawierane były przez płatnika składek na realizację konkretnych przewozów w konkretnych dniach i godzinach zgodnie z ustalonymi harmonogramami.
Co więcej materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wykazał, że ubezpieczony był zatrudniony u tego samego płatnika i na tym samym stanowisku, na którym był zatrudniony przed przejściem na emeryturę pomostową, z którego uzyskał prawo do świadczenia, a charakter jego pracy nie uległ żadnej zmianie, zatem twierdzenia zawarte w odwołaniu co do rzeczywistego - innego charakteru pracy ubezpieczonego po otrzymaniu prawa do emerytury pomostowej nie mogą przynieść spodziewanych skutków procesowych.
Wnioskodawca niezmiennie zarówno przed uzyskaniem prawa do świadczenia jak i potem wykonywał prace w warunkach szczególnych, a co za tym idzie bezwzględnie zostały spełnione przesłanki warunkujące zawieszenie prawa do emerytury pomostowej.
Dlatego też praca ubezpieczonego w ww. spornym okresie była pracą w szczególnych warunkach, co oznacza, że w myśl art. 17 ust. 4 prawo do emerytury pomostowej wnioskodawcy należało zawiesić na okres wykonywania ww. pracy kierowcy autobusu.
W okolicznościach sprawy nie sposób przyjąć też, że skarżący nie został odpowiednio pouczony o okolicznościach powodujących zawieszenie emerytury pomostowej i nie miał świadomości, że wobec podjęcia pracy w szczególnych warunkach, świadczenie to nie może być mu wypłacane. Okoliczności tej w procesie odwołujący nie podnosił, a wpunkcie V ust. 1pouczenia do decyzji w przedmiocie przyznania prawa do emerytury pomostowej w kwocie zaliczkowej wskazano precyzyjnie, że prawo do emerytury pomostowej ulega zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisówustawy o emeryturach pomostowych. Wnioskodawca zatem winien mieć pełną świadomość co do tego, że świadczenie to nie mogło być mu wypłacane oraz rzeczywistych okoliczności w jakich nienależne świadczenie przyjmował.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie, jako bezzasadne.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i § 11k.p.c.w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych(tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 265),zasądzając od ubezpieczonego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddziału wW.kwotę 360,00 zł.

Sędzia SO Renata Gąsior