Sąd Okręgowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 372/20
Data wyroku: 2021-06-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Łucja Oleksy-Miszczyk
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność Skarbu Państwa
Podstawa prawna: art. 417 § 1 kc, art. 417^1^§2 kc

Sygn. akt:I C 372/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 czerwca 2021 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Łucja Oleksy-Miszczyk

po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2021 roku w Gliwicach
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaT. W.
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w(...)
o zapłatę

1
oddala powództwo;

2
odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu.

SSO Łucja Oleksy-Miszczyk
Sygnatura akt I C 372/20

UZASADNIENIE
Powód wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Okręgowego w(...)kwoty 1820,62 zł tytułem szkody spowodowanej działaniami Sądu Wojewódzkiego w(...)w sprawie II Ca 512/97 i wydanym w tej sprawie wyrokiem. W uzasadnieniu powód wywodził, że wyrok został wydany z naruszeniem prawa, albowiem powód będący stroną w sprawie II Ca 512/97 nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy w tej sprawie. O fakcie nieprawidłowego zawiadomienia dowiedział się w roku 2016. Z wywodów pozwu wynika, że objęta żądaniem kwota stanowi równowartość wpłaty jakiej powód dokonał na rzecz komornika w lutym 2019r.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, podniósł zarzut przedawnienia roszczenia, braku bezprawności działania Skarbu Państwa, braku wykazania szkody i braku związku przyczynowego pomiędzy działaniami Skarbu Państwa i szkodą, a także zarzut niewykazania przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa wynikających zart. 4171§ 2 k.c.
Sąd ustalił co następuje:
Przed Sądem Rejonowym w(...)pod sygnaturą III RC 479/97 toczyła się sprawa z powództwaA.iM. W.przeciwko powodowi –T. W.. Wyrokiem z dnia 9 września 1997r. oddalono powództwo. W dniu 23 października 1997r. wpłynęła do Sądu Rejonowego w(...)apelacjaA.iM. W.. Powód odebrał odpis apelacji osobiście w dniu 27 października 1997r. pod adresemS.ul. (...). Akta wraz z apelacją w dniu 4 listopada 1997r. wpłynęły do Sądu Wojewódzkiego w(...), gdzie zostały zarejestrowane pod sygn. II Ca 512/97. Zarządzeniem z dnia 6 listopada 1997. Wyznaczono termin rozprawy na dzień 9 grudnia 1997r., o czym powoda zawiadomiono, kierując przesyłkę na adresS.ul. (...). Korespondencję odebrałaJ. B. (1). Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaznaczono, że doręczenie nastąpiło do rąk dorosłego domownika. Powód na rozprawie w dniu 9 grudnia 1997r. nie stawił się. W protokole odnotowano, iż został prawidłowo zawiadomiony. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 1997r. Sąd Wojewódzki w(...)zmienił wyrok Sądu Rejonowego w(...)z dnia 9 września 1997r. w ten sposób, że zasądził odT. W.na rzeczA.iM. W.alimenty w określonej w wyroku wysokości.
Jeszcze przed rozprawą apelacyjną tj. w dniu 5 grudnia 1997r. do Sądu Rejonowego w(...)wpłynęło pismo powoda, informujące że nie może stawić się na rozprawę apelacyjną z uwagi na zwolnienie lekarskie. Pismo to zostało przekazane według właściwości do Sądu Wojewódzkiego w(...), gdzie wpłynęło w dniu 15 grudnia 1997r., a więc już po rozprawie. W dniu 15 grudnia 1997r. wpłynęło również do Sądu Wojewódzkiego pismo powoda datowane na 11 grudnia 1997r. zawierające wniosek o doręczenie mu odpisu wyroku z dnia 9 grudnia 1997r. z uzasadnieniem.
Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono powodowi na adresS.,ul. (...)w dniu 9 stycznia 1998r., co powód potwierdził własnoręcznym podpisem. Jednocześnie wezwanie do uregulowania kosztów sądowych zostało mu doręczone na adresS.,ul. (...)– potwierdzenie odbioru podpisała ponownieJ. B., opisana na druku potwierdzenia jako siostra. Ponaglenie do uiszczenia kosztów ponownie skierowano na adresS.,ul. (...). Potwierdzenie odbioru podpisał powód.
W dniu 2 lutego 1998r. Powo wniósł do Sądu Wojewódzkiego w(...)skargę o wznowienie postępowania . W skardze zarzucił, iż nie wziął udziału w rozprawie w dniu 9 grudnia 1997r. z powodu przebywania na zwolnieniu lekarskim, o czym zawiadomił Sąd i był przekonany , iż bez jego udziału wyrok nie zapadnie. Skargę zarejestrowano pod sygnaturą II Ca 46/98. Postanowieniem z dnia 31 marca 199r. skargę odrzucono.
W pismach wysyłanych do Sądu powód posługiwał się adresemS.ul. (...).
Opisany wyżej stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach Sądu Rejonowego w(...)sygn. III RC 479/97 tj. protokół rozprawy i wyrok z dnia 9 września 1997r. w sprawie III RC 479/97 Sądu Rejonowego w(...), apelację od wyroku, zwrotne potwierdzenie odbioru apelacji, pismo przewodnie przesyłające akta z apelacją do Sądu Wojewódzkiego, zarządzenie o zarejestrowaniu sprawy w Sądzie Wojewódzkim i wyznaczeniu terminu rozprawy, zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia o terminie rozprawy apelacyjnej, protokół i wyrok w sprawie III Ca 12/97, wniosek o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, pismo powoda w sprawie niemożności stawiennictwa na rozprawie jakie wpłynęło d Sądu Rejonowego w dniu 5 grudnia 1997r., zwrotne potwierdzenie doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem i zwrotne potwierdzenie doręczenia wezwania do zapłaty kosztów sądowych i ponaglenia do ich zapłaty, skargę o wznowienie postępowania, postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi. Akta III RC 479/97 Sądu Rejonowego w(...)obejmują również postępowania toczące się przed Sądem Wojewódzkim w(...)na skutek apelacji od wyroku w sprawie III RC 479/97 (II Ca 5212/97) oraz postępowania toczącego się ze skargi o wznowienie postępowania zrejestrowanego pod sygn. II Ca 46/98. Z uwagi na toczące się aktualnie inne postępowania z udziałem powoda oryginał akt zwrócono - kopie powyższych dokumentów znajdują się w teczce w załączeniu. Znajdujące się w aktach III RC 479/97 wyżej opisane dokumenty nie budzą żadnych wątpliwości co do swojej autentyczności i wiarygodności, a ustalenia dokonane na ich podstawie okazały się wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd zważył co następuje:
Zgodnie zart. 417 § 1 k.c.za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. W myślart. 4171§Art. 4171[Szkoda wynikająca z aktu normatywnego] § 2

⚫

Orzeczenia: tezowane 264, nietezowane 527

Piśmiennictwo : 9

Praktyczne wyjaśnienia: 1

Czasopisma: 4

n.ius: 3

ius.focus: 1

Kierunki orzecznicze: 1

Interpretacje: 10

Wzory: 4

2zd. 1 k.c.jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.
Art. 4241§ 1 k.p.c.stanowi, iż można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. W wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych (art. 4241b k.p.c.). Powód korzystał z nadzwyczajnego środka zmierzającego do wzruszenia orzeczenia jakie zapadło w sprawie II Ca 12/97 poprzez złożenie skargi o wznowienie postępowania. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie nie była zatem w tej sytuacji dopuszczalna.
Powód dochodzi w niniejszej sprawie odszkodowania za szkodę wywołaną wydaniem wyroku w sprawie II Ca 512/97, a w zasadzie za część tej szkody, obejmującą należność pobraną przez komornika w lutym 2019r. Z pozwu jednoznacznie wynika, iż bezprawności działania Skarbu Państwa powód upatruje w nienależytym zawiadomieniu go o rozprawie jaka odbyła się w dniu 9 grudnia 1997r. w Sądzie Wojewódzkim w(...), na której to rozprawie zapadł wyrok, stanowiący obecne tytuł wykonawczy będący podstawą egzekucji. Powód wyrodzi przy tym, że zawiadomienie o rozprawie zostało doręczone na adresS.ul. (...), natomiast jego miejscem zamieszkania był adresS.ul. (...), a tym samym uznanie doręczenia za skuteczne było bezprawne.
Postępowanie dowodowe wskazuje, że w istocie, tak jak twierdzi powód, doręczenie zawiadomienia o rozprawie w dniu 9 grudnia 1997r. nastąpiło na adresS.ul. (...). Zawiadomienie odebrałaJ. B. (1), opisana na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jako dorosły domownik. Na innym zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdującym się w aktach osoba ta opisana jest jako siostra powoda. Sam powód naprzemiennie w toku postępowania odbierał korespondencję pod adresem(...)(...)i(...)(...). Niemniej poza sporem jest, że powód w pismach kierowanych do Sądu jako swój adres zamieszkania wskazywał konsekwentnieul. (...). W tej sytuacji powód słusznie podnosi, iż przesyłka zawierająca zawiadomienie o rozprawie została skierowana na adres niewłaściwy. Nieobecność powoda na rozprawie w dniu 9 grudnia 1997r. mogła mieć wpływ na treść wydanego w tym dniu wyroku. W realiach niniejszej sprawy nie przesądza to jednak o związku przyczynowym pomiędzy niewłaściwym zaadresowaniem przesyłki, a nieobecnością powoda na rozprawie i treścią wydanego wyroku.
Wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego wskazują jednoznacznie, iż powód wiedział o terminie rozprawy w dniu 9 grudnia 1997r. Wskazuje na to zarówno treść pisma usprawiedliwiającego jego niestawiennictwo, jak treść wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, a przede wszystkim treść złożonej skargi o wznowienie postępowania. Co prawda pismo usprawiedliwiające niestawiennictwo na rozprawie nie zawiera wprost oświadczenia o tym, iż data rozprawy jest powodowi znana, niemniej z połączeniu ze skargą o wznowienie postępowania prowadzi do jednoznacznego wniosku, że powód o rozprawie wiedział. Skargę o wznowienie powód opiera o fakt niemożności udziału w rozprawie w dniu 9 grudnia 1997r. z powodu problemów zdrowotnych. Powołuje się na złożone wcześniej usprawiedliwienie niestawiennictwa i nieuwzględnienie tego usprawiedliwienia spowodowane jego dotarciem do Sądu po rozprawie. Skarga nie zawiera żadnej wzmianki o tym aby powód o rozprawie nie wiedział. Trudno sobie wyobrazić aby powód, gdyby faktycznie o rozprawie nie wiedział, okoliczność tę całkowicie w skardze pominął, powołując się wyłącznie na niemożność udziału w rozprawie z przyczyn zdrowotnych. Takie rozumowanie byłoby całkowicie sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W tych warunkach należy przyjąć, że powód pomimo przesłania mu korespondencji na niewłaściwy adres o rozprawie wiedział. Jego niestawiennictwo na rozprawie nie pozostawało zatem w związku przyczynowym ze skierowaniem zawiadomienia o terminie rozprawy na niewłaściwy adres.
Przesłanką odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa określonej wart. 417 § 1 k.c.jest nie tylko bezprawność działania i powstanie szkody, ale również związek przyczynowy pomiędzy bezprawnym działaniem (zaniechaniem), a szkodą. Obowiązek wykazania istnienia związku przyczynowego obciążał zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 6 k.c.powoda. Obowiązkowi temu powód nie sprostał. Wyniki postępowania dowodowego wskazują, iż pomimo tego, że zawiadomienie o rozprawie apelacyjnej zostało doręczone na niewłaściwy adres, powód o rozprawie wiedział, a zatem nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy niewłaściwym doręczeniem, a nieobecnością powoda na rozprawie, w czym powód upatruje zdarzenia będącego źródłem szkody.
Niezależnie od tego za trafny należy uznać podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia. Ewentualna szkoda, o ile faktycznie zaistniała, spowodowana była zdaniem powoda wydaniem wyroku na rozprawie w dnu 9 grudnia 1997r. pod jego nieobecność i w sytuacji braku należytego zawiadomienia go o terminie rozprawy. O fakcie wydania wyroku powód wiedział już w grudniu 1997r, kiedy to składał wniosek o doręczenie mu odpisu wyroku z uzasadnieniem, a o treści wyroku dowiedział się najpóźniej w chwili dokonania tego doręczenia tj. 9 stycznia 1998r. Oczywistym jest, że powód w tej dacie zdawał sobie również sprawę, że nie był obecny na rozprawie, na której wyrok zapadł i oczywistym jest, że musiał znać przyczynę swojej nieobecności. Najpóźniej zatem z dniem 9 stycznia 1998r. rozpoczął bieg termin przedawnienia roszczeń powoda związanych z ewentualną szkodą tj. termin trzech lat od chwili kiedy powód dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia (art. 442 k.c.). Upływ czasu powodujący wymagalność kolejnych rat alimentacyjnych czy też pociągający za sobą dokonywanie kolejnych czynności egzekucyjnych wynikających z zajęcia świadczeń powoda, pozostaje bez znaczenia dla oceny terminu przedawnienia, bowiem wpływa jedynie na rozmiar ewentualnej szkody, a nie na fakt jej powstania.
W tych warunkach roszczenie powoda, wobec braku związku przyczynowego pomiędzy działaniami Skarbu Państwa, a ewentualną szkodą oraz wobec upływu terminu przedawnienia, podlegało oddaleniu.
O kosztach procesu orzeczono w oparciu o przepisart. 102 k.p.c.
SSO Łucja Oleksy - Miszczyk
.