Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 770/18
Data wyroku: 2019-06-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Urszula Kapustka, Katarzyna Kwilosz-Babiś, Mieczysław H. Kamiński
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt IlI Ca 770/18

POSTANOWIENIE
Dnia 12 czerwca 2019 r.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, III Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący -  Sędzia SO Mieczysław H. Kamiński,
Sędzia SO Urszula Kapustka,
Sędzia SO Katarzyna Kwilosz – Babiś (sprawozdawca),
Protokolant: prot. sąd. Katarzyna Gołyźniak
po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2019 r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. K.
z udziałemZ. K. (1),H. B.reprezentowanej przez opiekuna prawnegoA. B.,S. R.,R. K. (1),R. K. (2),K. K. (1)
o zasiedzenie nieruchomości
na skutek apelacjiZ. K. (1)
od postanowienia Sądu Rejonowego w Zakopanem,
z dnia 30 kwietnia 2018 r., sygn. akt I Ns 231/18

postanawia:
oddalić apelację.
(...)
Sygn. akt III Ca 770/18

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 30 kwietnia 2018 r. Sąd Rejonowy w Zakopanem stwierdził, żeA. K., synT.iA.iK. K. (2), córkaT.iA.nabyli z dniem 19 maja 1974 roku po ½ części własność nieruchomości położonej wZ., obręb(...), stanowiącej działkę ewid. nr(...), objętej wykazem zmian gruntowych sporządzonym przez geodetę mgr inż.J. B.z dnia 30 października 2001 roku L.ks.rob.(...)( pkt I.) i koszty postępowania wzajemnie zniósł ( pkt II.).
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, żeD. K.w dniu 21 października 2013 r. skierowała do Sądu Okręgowego w Nowym Sączu skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt III Ca 185/12 oddalającym apelację uczestnikaZ. K. (1)od postanowienia Sadu Rejonowego w Zakopanem z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I Ns 914/09 o zasiedzenie nieruchomości składającej się z działek ewid. nr(...)i(...)obr.(...)wZ.w całości.D. K.w treści złożonej skargi domagała się uchylenia postanowienia Sądu Rejonowego w Zakopanem i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia bądź jego zmianę poprzez orzeczenie o zasiedzeniu udziału w prawie własności działek ewid. nr(...)i(...)również przezD. K.poprzez stwierdzenie, że:D. K.iZ. K. (1)nabyli udział wynoszący 1/2 części działki ewid. nr(...)obr.(...)Z.na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej z dniem 19 maja 1974 r., a pozostałą 1/2 część nabyłT. K.,D. K.iZ. K. (1)nabyli z dniem 19 maja 1974 r. udział w prawie własności wynoszący 1/12 częśćdziałki nr (...)obr.(...)Z.na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, a pozostałą część nabyliT. K.w 1/12,A. K.w 5/12 części orazK. K. (2)w 5/12 części.
UczestniczkaR. K. (1)wniosła o oddalenie skargiD. K.argumentując, iż przedmiotowe nieruchomości zostały podzielone zgodnie z wolą spadkodawcy pomiędzy jego następców prawnych, w imieniu których posiadanie do czasu uzyskania pełnoletniości sprawowała matkaA. G. (1), a po uzyskaniu pełnoletniości spadkodawcy zarządzali nieruchomością zgodnie z wolą ojca. Dodała, iż na dzień 19 maja 1974 r. spadkobiercom przysługiwało prawo zasiedzenia wcześniej zakupionych w trybie nieformalnym przez spadkodawcę nieruchomości.
UczestnikZ. K. (1)również wniósł o oddalenie skargi. Nadto przyznał, że od 1967 r.D. K.zamieszkiwała w domu, w którym jest on współwłaścicielem w połowie z bratemT., to jednak nie nabyła ona praw do tej nieruchomości.
Postanowieniem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 4 września 2014r., sygn. akt III Ca 823/13 wznowiono postępowanie zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt III Ca 185/12w części dotyczącej stwierdzenia zasiedzeniadziałki ewid nr (...)i w tym zakresie uchylono postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I Ns 914/09 i przekazano sprawę Sądowi Rejonowemu w Zakopanem do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania.
WnioskodawcaA. K.w piśmie z 29 grudnia 2014 r. wniósł o oddalenie skargiD. K.podnosząc, że zgodnie z wolą ojca po 1/2 części domu i działki ewid. nr(...)od drogi do studni mieli otrzymać synowieT.iZ., a dalejA.,K.iL.po 1/3 części pozostałego ogrodu, od studni do potoka. Zaznaczył również, że po spłacieK.iL., rodzeństwo nie rościło sobie żadnych pretensji do działki ewid. nr(...)i w konsekwencji nieruchomości te znajdują się w jego wyłącznym posiadaniu. Ponadto dodał, że nie jest prawdą, żeD. K.współposiadała dom nr(...)idziałki (...)w sposób właścicielski, ponieważ jako żona mieszkała u mężaZ. K. (1), którego jest współwłaścicielem w połowie z bratemT., to nie nabyła więc praw do tej nieruchomości. Jedynie do części męża, jako żonaZ. K. (1).
UczestnikR. K. (2)w piśmie z dnia 19 kwietnia 2013 r. uznał żądanieD. K., wnosząc dodatkowo o zasiedzenie udziału 5/12 części w działce ewid. nr(...)przezK. K. (2)na rzeczR. K. (2). W uzasadnieniu przytoczył okoliczności podnoszone przez swoją matkę -D. K.. Na rozprawie w dniu 23 września 2016 r. wnioskodawca podtrzymał wniosek o zasiedzenie działki ewid. nr(...). Skarżąca podtrzymała skargę co do działki ewid. nr(...)o nabycie jej w udziałach wymienionych w treści skargi.
Na posiedzeniu w dniu 23 kwietnia 2018 r. wnioskodawca podtrzymał dotychczasowe stanowisko procesowe. UczestnikZ. K. (1)wniósł o oddalenie wniosku. UczestnicyD. K.iR. K. (2)wspólnie wnieśli o stwierdzenie, że działkę ewid. nr(...)nabyli:A. K.w udziale 55/120,K. K. (2)55/120 iD. K.udział 10/120.
Dalej Sąd Rejonowy wskazał, że przedmiotem postępowania, po uwzględnieniu skargi o wznowienie postępowania wniesionej przezD. K., jest nieruchomość położona wZ., stanowiąca działkę ewid. nr(...)obr.(...)o powierzchni 0,1781 ha. Zgodnie z wykazem zmian gruntowych sporządzonym przez geodetęJ. B.w dniu 30 października 2001 r., l.ks.rob.(...), działka ewid. nr(...)odpowiada p.gr.l.kat.(...). Działka ta objęta jest KW nr(...)tut. Sądu, gdzie jako właściciel figurujeW. R.S..
W terenie na działce ewid. nr(...)znajduje się parterowy budynek nr(...). Od strony południowej działka dochodzi dopotoku K.. Od strony wschodniej znajduje się płot siatkowy na słupkach.Budynek nr (...), po pożarze nie jest zamieszkiwany. UczestnikR. K. (2)użytkuje go jako magazyn, gdzie trzyma maszyny i sprzęt. Przestrzeń pomiędzybudynkami (...)i(...)założona jest pniami drzew przygotowanymi do obróbki. Stoi tam także samochód ciężarowy z dźwigiem, jak również inne elementy drewniane i maszyny budowlane. Obok budynku nr(...)widoczne są fragmenty muru dawnej rozbudowy. Na spornym gruncie znajduje się również ogródek, który sięga do zniszczonego ogrodzenia z siatki na metalowych słupkach, usytuowanego od strony wschodniej. Ogródek znajduje się częściowo na działkach ewid. nr(...)i(...). Pomiędzy działkami nie ma widocznej granicy w terenie. Teren ogródka jest obecnie zarośnięty, widoczne są krzewy truskawek, maliny i kwiaty. W narożniku południowo - zachodnim znajduje się wiata, w której składowane jest drzewo i inne elementy. W terenie widoczne są ślady wykaszania wokół budynku od strony południowej i wschodniej.
Zarówno działka ewid. nr(...), jak i działka ewid. nr(...)w latach 40-tych poprzedniego stulecia stanowiły własność ojca wnioskodawcy -T. K., który w 1944 r. w drodze nieformalnej umowy sprzedaży, zakupił je odW. R.S..
T. K.z pierwszego małżeństwa posiadał dwóch synów:L. K.iR. K. (3). Z drugiego małżeństwa zA. G. (1)miał czworo dzieci: wnioskodawcęA. K., uczestnikaZ. K. (1)orazK. K. (2), która zmarła bezdzietnie iT. K.s.T., którego spadkobierczynią jest jego córka, uczestniczkaR. K. (1).
Ojciec wnioskodawcy zmarł 18 maja 1944 r., zgodnie z jego wolą zawartą w testamencie, przedmiotowe nieruchomości zostały podzielone pomiędzy jego następców prawnych i tak stanowiąca obecnie działka ewid. nr(...), będąca wówczas częścią ogrodu, miała przypaść na współwłasnośćA. K.,K. K. (2)iL. K., natomiast działka ewid. nr(...), zabudowana starym domem rodzinnym, miała stanowić współwłasnośćT. K.s.T.iZ. K. (1)z tym, żeA. G. (1)miała tam mieszkać do śmierci.
Matka wnioskodawcy miała sprawować ogólną pieczę nad majątkiem rodzinnym, troszcząc się, by dyspozycje testamentu jej męża były przestrzegane.
Dalej Sąd ustalił, żeL. K.w latach 30-tych ubiegłego wieku wyjechał na(...)i nie przyjeżdżał w rodzinne strony. Jego udział w rzeczonej nieruchomości został spłacony przez matkę wnioskodawcy w 1956 r. Z koleiR. K. (3)przy testamencie zrzekł się wszystkiego, ponieważ był kształcony przez ojca, a to było kosztowne.R. K. (3)otrzymał także od ojca strój góralski.
Przedmiotowy podział zaczął funkcjonować od 19 maja 1944 r. i był respektowany przez całe rodzeństwo. Początkowo posiadanie działki ewid. nr(...)w imieniuA. K.iK. K. (2)sprawowała ich matka, aż do osiągnięcia przez nich pełnoletniości.
A. G. (1)od 1950 r. część „starego domu” wynajmowałafirmie (...), która zajmowała się produkcją guzików. Na dole znajdowały się maszyny, a na górze biura. Ponieważ firma nie mieściła się w zajmowanej przez siebie części, w latach 50-tych ubiegłego wieku matka wnioskodawcy postanowiła wykonać drewnianą dobudówkę, którą sfinansowała. Matka wnioskodawcy zajmowała się handlem , a także prowadziła skład materiałów budowlanych i nawozów. W tym czasieA. K.pracował wGminnej Spółdzielni (...). Uległ również poważnemu wypadkowi. Do starej części domu dobudowano 2 piwnice i 4 pokoje. Dobudówka została ukończona w 1957 r. Po wykonaniu dobudówki zamieszkali w niejA. K.iK. K. (2).
A. G. (1)w 1959 r. pojechała w rodzinne strony do Czechosłowacji, skąd wróciła dopiero kilka lat przed swoją śmiercią. Po powrocie zamieszkała w przybudówce na parterze. W czasie nieobecności matki czynsz odI.-V., do 1963 - 1964 r., pobierałaK. K. (2). W 1961 r.A. K.uzyskał pozwolenie na wykonanie robót budowlanych, szczegółowo opisanych w decyzji z dnia 29 kwietnia 1961 r. tj. budowę budynku gospodarczego, w sposób zaznaczony na zatwierdzonym planie sytuacyjnym. Początkowo budynek ten miał stanowić zaplecze dlafirmy (...), ostatecznie jednak firma nie mogła kontynuować swojej działalności wZ.i przeniosła się doB.Dunajca, zaś budowa została wstrzymana.A. K.najpierw zaczął budować za własne pieniądze, przy wykorzystaniu materiałów pozostałych po wybudowaniu przybudówki. Pieniądze na dalszą budowęA. K.uzyskał odI.-V.z tytułu odszkodowania za zniszczenie pomieszczeń w starym domu. Dom był budowany na wspólnej działceA. K.iK. K. (2).
K. K. (2)uważała siebie za współwłaścicielkę działki ewid. nr(...). Na rzeczonym gruncie miała swój ogródek, w którym m.in. sadziła ziemniaki. Hodowała również w dużej ilości kury w starej szopie sprzed 1930 r., która w chwili obecnej już nie istnieje. W terenie nie było wyraźnej granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami.
W latach 60-tych ubiegłego wiekuZ. K. (1)wrócił zW., gdzie się kształcił. W 1967 r. ożenił się zD. K..A. K.na prośbę matki udostępnił mu wraz z siostrąK. K. (2)dwa pomieszczenia na parterze w przybudówce na czas ślubu, ale tam zostali już na stale.D. K.na zasadzie użyczenia użytkowała ogródek znajdujący się częściowo na działce ewid. nr(...).
Po przykryciu dachu budynku na działce ewid. nr(...)zaczął prowadzić tam najem. GdyA. K.iK. K. (2)wynajęli pomieszczenia rodzinie kominiarzaN.w starym domu, to wówczas razem zamieszkali w nowym domu. Następnie wrócili do starego domu i mieszkali tam, aż do śmierciK. K. (2). Po jej śmierciA. K.z bratemT.zostali w starym domu do pożaru domu w 2000 r., po czym przenieśli się do nowego domu, gdzieT. K.s.T.mieszkał do swojej śmierci w 2013 r. Od tego czasuA. K.sam mieszka w nowym domu.

R. K. (2)synZ. K. (1)iD. K.był bardzo lubiany przezK. K. (2). Mówiła ona, że dla niego przeznacza swoją część pomiędzy budynkami. Od początku lat 90-tych ubiegłego wiekuR. K. (2)zaczął użytkować obie działki ewid. nr(...)i(...)w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W chwili obecnej na każdej z działek znajduje się drewno, maszyny budowlane oraz stare samochody.A. K.godził się na użytkowanie części działki ewid. nr(...)przezR. K. (2)na zasadzie użyczenia .
W roku 1999 - 2000 prowadzone było postępowanie na wniosekR. K. (2)przez Burmistrza MiastaZ.(...).(...)dotyczące warunków zabudowy działek ewid. nr(...)i(...)budowa budynku mieszkalno - usługowego.
Powyższy stan faktyczny, Sąd ustalił w oparciu o dokumenty wskazane w uzasadnieniu i zeznania świadkówE. K.iJ. K.a także zeznania stron. ŚwiadkowieE. K.iJ. K.zeznawali na okoliczność czasu, charakteru używania oraz osób posiadających przedmiotową działkę.E. K.kolegował się z uczestnikiemR. K. (2)i stan na gruncie zna od początku lat 70-tych ubiegłego wieku. Świadek ten wskazywał, żeK. K. (2)„była gospodynią na całości tzn. od ulicy do potoka”. W swoich zeznaniach podkreślał również, żeR. K. (2)był pupilemK. K. (2), ponieważ ciągle powtarzała, że dla niego przeznacza swoją część pomiędzy budynkami. Jego zeznania należy uznać za wiarygodne.J. K.od urodzenia mieszka naprzeciwko przedmiotu wniosku, kolegował się z uczestnikamiK. K. (1)iR. K. (2). W swoich zeznaniach podkreślał, że gdy miał 5-7 latK. K. (2)pozwalała im bawić się przy budowiebudynku nr (...)a (na działce ewid. nr(...)), „jakby ona tu zarządzała”. Nadto posiadał wiedzę, iżK. K. (2)hodowała kury. ZarównoE. K., jak iJ. K.zgodnie utrzymywali, żeK. K. (2)mieszkała w nowym budynku, w czasie gdy razem z bratem wynajmowali w starym budynku rodzinie kominiarza. Świadkowie ci w sposób wiarygodny zeznawali również o sposobie użytkowania nieruchomości przezR. K. (2). Niewiarygodne pozostawały dla Sądu natomiast zeznaniaJ. K., w których podnosił, żeD. K.użytkowała ogródek jak właściciel. Zeznania w tej części pozostają w sprzeczności z zeznaniamiA. K.,R. K. (1)iZ. K. (1).
Zeznania uczestniczkiD. K., wnioskodawcyA. K.oraz uczestników:R. K. (2),K. K. (1),R. K. (1)pozostawały dla Sądu wiarygodne jedynie w części. Sąd zeznania w/w stron ocenił przez pryzmat ich interesu prawnego. Z kolei zeznania uczestnikaZ. K. (1)Sąd ocenił jako wiarygodne w całości. Dowód z zeznań stron został dopuszczony na okoliczność czasu, charakteru posiadania oraz osób posiadających przedmiot wniosku.
Strony postępowania zgodnie utrzymywały, że zgodnie z ustaleniamiT. K.obecną działkę ewid. nr(...)po 1/2 mieli otrzymaćZ. K. (1)iT. K.s.T., zaś obecną działkę ewid. nr(...)mieli dostaćL. K.,K. K. (2)iA. K., z tym, że udziałyL.wnioskodawca i jego siostra musieli spłacić.
Wiadomości uczestniczkiD. K.odnośnie stanu na gruncie sięgają od 1967 r., kiedy to zawarła związek małżeński z uczestnikiemZ. K. (1). W sposób wiarygodny zeznawała, żeK. K. (2)uważała siebie za właścicielkę połowy działki ewid. nr(...). Podobnie jak uczestnikZ. K. (1)uważała, że dobudówkę do starego domu sfinansowała jej teściowaA. G. (1). Niewiarygodne są natomiast jej zeznania w części, w której uważała siebie za właścicielkę części działki ewid. nr(...). W ocenie Sądu posiadanie przez skarżącą ogródka odbywało się na zasadzie użyczenia przez wnioskodawcęA. K.iK. K. (2), ponieważ w świetle testamentu, respektowanego przez całe rodzeństwo nie było żadnych podstaw do objęcia w samoistne posiadanie części ogródka przezD. K..
Zeznania wnioskodawcyA. K.Sąd ocenił jako niewiarygodne w części dotyczącej spłaty przez niego udziałówL. K.orazK. K. (2), jak również sfinansowania przez niego wykonania dobudówki do starego domu. W ocenie Sądu zasługują tu na uwzględnienie zeznaniaZ. K. (1). Podkreślić bowiem należy, iżA. K.w latach 50-tych ubiegłego wieku był młodą osobą, nie widział na jedno oko, co na pewno utrudniało mu pracę zawodową. Natomiast matka wnioskodawcy była osobą zaradną życiowo, a nadto posiadała środki finansowe z prowadzenia własnej działalności, czy też pochodzące z dzierżawy odfirmy (...). Także twierdzenia wnioskodawcy, iż spłacił udziałyK. K. (2)poprzez wykonanie dobudówki są niewiarygodne. Podkreślić przecież trzeba, że grunt, na którym powstała dobudówka miał przypaść zgodnie z testamentem braciom wnioskodawcy –Z. K. (2)iT. K.i do któregoA. K.nie rościł sobie pretensji. Należy również mieć na uwadze, iż całe rodzeństwo respektowało ustalenia testamentowe ojca, a zatem spłataK. K. (2)nastąpiłaby kosztem braci wnioskodawcy. W ocenie Sądu mogło dojść do spłaty manka przezA. K., jednakże nie można z tego wywodzić, że wnioskodawca spłacił w ten sposób siostrę. Podkreślić też trzeba, że samA. K.zamieszkiwał w dobudówce do czasu pożaru w 2000r.
UczestnikR. K. (2)posiadał wiedzę odnośnie dzierżawy pomieszczeńfirmie (...), jak również historii powstania dobudówki do starej części domu, jak i budowy nowego domu. Ponadto uczestnik zeznał, żeK. K. (2)użytkowała przedmiot wniosku jak właścicielka. Pozostała część jego zeznań dotyczyła użytkowania przez niego rzeczonej nieruchomości. Pozbawione wiarygodności były natomiast, z przyczyn podanych powyżej, zeznania, gdzie wskazywał, żeD. K.nie pytała się nikogo, czy wolno jej użytkować ogródek, ponieważ teren ten traktowała jak swoją własność. UczestnikK. K. (1)potwierdził zeznania brata.
UczestniczkaR. K. (1)wiarygodnie zeznawała, że toczyło się wiele rozmów na temat sposobu dzielenia się działkami i do tej poryD. K.nigdy nie twierdziła, że uważa się za właścicielkę ogrodu. Uczestniczka uważała, że zasiedzenie działki ewid. nr(...)powinno nastąpić na rzeczA. K., po uzyskaniu przez niego wiadomości, żeK. K. (2)została przez niego spłacona. Zdaniem Sądu pozbawione waloru wiarygodności, z przyczyn podanych powyżej, pozostawały jej zeznania, gdzie wskazywała, że: „CiotkaK.nie czuła się właścicielką konkretnego placu, aby mogła go komuś dać”, a także by jej ciotka została spłacona.
W ocenie prawnej Sąd Rejonowy stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wykazało, iż cała rodzina wnioskodawcy respektowała testament ojca, zgodnie z treścią którego obecna działka ewid. nr(...)miała przypaśćA. K.,K. K. (2)iL. K., przy czymL.został bezspornie spłacony, a dodatkowo nie był on posiadaczem tejże działki. W ocenie Sądu posiadanie samoistne przedmiotowej nieruchomości sprawowaliA. K.iK. K. (2)od 19 maja 1944 r. Siostra wnioskodawcy początkowo razem z rodzeństwem i matkąA. G. (1)mieszkała w starej części domu. Po wybudowaniu przybudówki zamieszkała razem z bratemA.w nowej części, gdzie ostatecznie przebywała, aż do swojej śmierci. Przez krótki okres czasu mieszkała w budynku usytuowanym na działce ewid. nr(...)w czasie, kiedy swoje pomieszczenia wynajmowała rodzinie kominiarza. Mimo, iżK. K. (2)mieszkała w dobudówce, to wykonywała akty właścicielskie na działce ewid. nr(...)m.in. poprzez prowadzenie własnego ogródka, hodowanie kur. Budynek na działce ewid. nr(...)miał pełnić rolę budynku gospodarczego dlafirmy (...). Jednakże, gdy wytwórnia guzików zmuszona była przenieść swoją działalność doB.Dunajca, wówczasA. K.zaczął stopniowo kontynuować budowę, aby docelowo w nim zamieszkać. Wnioskodawca ostatecznie wyprowadził się z dobudówki po pierwszym pożarze, który miał miejsce w 2000 r.
Odnośnie zaś roszczenia skarżącejD. K.wskazać trzeba, iż będąc żonąZ. K. (1)musiała zdawać sobie sprawę z ustaleń pomiędzy rodzeństwem odnośnie podziału dokonanego przezT. K.. W ocenie Sądu nie było podstaw, aby skarżąca w sposób samoistny użytkowała część obszaru, który nie był w testamencie przypisany doZ. K. (1). Dlatego też posiadanieD. K.nie miało charakteru właścicielskiego, a odbywało się na zasadzie użyczenia. Nie sposób również ustalić, od kiedyD. K.prowadziła ogródek, bowiem związek małżeński zZ. K. (1)zawarła w 1967 r., a więc w okresie zasiedzenia, jednakże sam ogródek powstał w okresie późniejszym.
Dalej Sąd stwierdził, że bieg terminu zasiedzenia ustalony został zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa. Zgodnie z dyspozycjąkodeksu cywilnegoaustriackiego, który do 31 grudnia 1946 r. obowiązywał na przedmiotowym terenie, własność nieruchomości w drodze zasiedzenia nabywał jej samoistny posiadacz, którego prawo nie było ujawnione w księgach wieczystych - po upływie lat 30-tu. Wedługdekretu Prawo rzeczowe, obowiązującego od dnia 1 stycznia 1947 r. na długość terminów zasiedzenia wpływał fakt wpisania samoistnego posiadacza do księgi wieczystej, jako właściciela; nabywał on bowiem własność nieruchomości przez zasiedzenie w krótszym terminie (10 lub 20 lat) aniżeli posiadacz nie wpisany jako właściciel (20 lub 30 lat). Ponieważ nabyta przez ojca wnioskodawcy przedmiotowa działka nie została ujawniona w księdze wieczystej, toteż w niniejszej sprawie był wymagany okres 30-letni.
Przepisy wprowadzającedekret Prawo rzeczowewart. XXXIIIwskazywały, że „do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed wejściem w życieprawa rzeczowego, stosuje się od tej chwili przepisy tego prawa; dotyczy to w szczególności możności nabycia prawa przez zasiedzenie, przy czym jeżeli termin zasiedzenia wedługprawa rzeczowegojest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg zasiedzenia rozpoczyna się z chwilą wejścia w życie tego prawa; jeżeli jednak zasiedzenie, rozpoczęte przed wejściem w życieprawa rzeczowego, nastąpiłoby przy uwzględnieniu terminu określonego w przepisach dotychczasowych wcześniej, zasiedzenie następuje z tym wolniejszym terminem”.
Postanowienia kodeksu cywilnego z dnia 1 stycznia 1965 r., w brzmieniu obowiązującym do 1 października 1990 r., skróciły wymagany do zasiedzenia okres posiadania do 20 lat (w złej wierze). W konsekwencji w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdzie dyspozycja art. XLI § 2 przepisów wprowadzających kodeks cywilny, który stanowi, że jeżeli termin zasiedzenia wedługkodeksu cywilnegojest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg zasiedzenia rozpoczyna się z dniem wejścia kodeksu w życie; jeżeli jednak zasiedzenie rozpoczęte przed dniem wejścia w życiekodeksu cywilnegonastąpiłoby przy uwzględnieniu terminu określonego w przepisach dotychczasowych wcześniej, zasiedzenie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Dlatego też mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że termin nabycia prawa własności działki ewid. nr(...)w obr.(...)miastaZ.przezA. K.iK. K. (2)po 1/2 części został określony na dzień 19 maja 1974 r., tj. po upływie 30-letniego okresu samoistnego posiadania przedmiotowego gruntu.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 520 k.p.c.i dokonano ich wzajemnego zniesienia.
Powyższe orzeczenie zaskarżył apelacją uczestnikZ. K. (1), zarzucając, że :
- orzeczenie wydano w sprawie, której na wokandzie nie było i się nie toczyła,
- że sędzia(...)dopuściła się „rabulistyki prawnej” i powinna być wyłączona od rozpoznania sprawy, o co wnosił,
- że postępowanie o zasiedzenie jest kontynuacją szalbierstwa, którego dopuścił się sędzia(...)nie dopuszczając do głosu akt A219/22 Sądu GrodzkiegoZ., w których jest prawomocnie dokonany dział spadku poT. K.zmarłym 18 maja 1944r.,
- że sędzia(...)nie dopuścił do głosu testamentu własnoręcznie sporządzonego przez ojca,
- że ignorowano jego wnioski o wyłączenie sędziów,
- żeA. K.usiłował zniszczyć budynek rodzinny i pobawić ojcowizny.
Apelujący zażądał odrzucenia jako nieważnego orzeczenia z 30 kwietnia 2018 r. oraz dokonania działu spadku według testamentu zalegającego w aktach I Ns 247/92. Nadto apelujący wniósł o przeprowadzenie dowodów wskazanych w apelacji, w tym dowodów zawartych w aktach I Ns 247/92, I Ns 914/09, III Ca 185/12 i Ns 799/14.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesione w apelacji zarzuty są nieskuteczne. Nie zachodzą również uchybienia, które Sąd Okręgowy bierze pod uwagę z urzędu, a których skutkiem byłaby nieważność postępowania –art. 378 § 1 k.p.c.
Postanowienie Sądu Rejonowego jest prawidłowe, gdyż znajduje uzasadnienie w przeprowadzonych dowodach i odpowiada prawu materialnemu. Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego za wyjątkiem ustalenia, że ojciec wnioskodawcy i apelującego tj.T. K.senior zakupił nieruchomość obecnie stanowiącądziałki (...)w drodze nieformalnej umowy sprzedaży w 1944 r. Wnioskodawca i uczestnicy niniejszego postępowania nie mieli w tej kwestii pewnych wiadomości a jest możliwe, żeT. K.kupił ww. nieruchomości formalnie, tyle, że z uwagi na stan wojny nie zdążył ujawnić swojego prawa w księdze wieczystej. Poza tym w aktach sprawy I Co 45/94 na karcie 12 zalega niepoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia postanowienia z 10 maja 1938 r. Sądu Grodzkiego wZ.o przysądzeniu własności nieruchomości objętej lwh(...)księgi gruntowejK.należącej doW. S.sprzedanej na licytacji w dniu 26.10.1937 r. na rzecz nabywcyT. K.za 2400 zł. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia, czyT. K.senior w chwili śmierci był właścicielem, czy tylko samoistnym posiadaczem ww. nieruchomości, ponieważ czas jego posiadania nie jest doliczany do czasu posiadania wnioskodawcy iK. K. (2).
Sąd Okręgowy podziela także wnioski prawne wyciągnięte na podstawie dokonanych przez sąd pierwszej instancji ustaleń i przyjmuje je za własne.
Odnosząc się do zarzutów apelacji w pierwszej kolejności należy podkreślić, że nie ma racji apelujący gdy zarzuca, że zaskarżone apelacją postanowienie wydano w sprawie, która się nie toczyła. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że niniejsze postępowanie toczyło się na skutek częściowego uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania wniesionej przezD. K.( postanowieniem tut. Sądu Okręgowego z 4 września 2014r. w sprawie III Ca 823/13) i w konsekwencji stanowiło kontynuację sprawy z wnioskuA. K.iT. K.z 1 grudnia 2009 r., w części dotyczącejdziałki (...). ( sprawa ta w pierwszej instancji była rozpoznawana pod sygnaturami: I Ns 914/09, I Ns 799/14 i ostatnio I Ns 231/18).
Jako nieskuteczne należy ocenić zarzuty dotyczące wyłączenia sędziów(...)iI. K. (1). Jak wynika z akt sprawy sędzia(...)wydawał pierwsze postanowienie o zasiedzeniu z 8.11.2011r., które w zakresie dotyczącymdziałki (...)uprawomocniło się, natomiast w części dotyczącejdziałki (...)na skutek skargi o wznowienieD. K.zostało uchylone. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sędzia(...)nie podejmował już żadnych czynności procesowych w niniejszej sprawie. Dalej z akt wynika, że wnioskodawca składał wniosek o wyłączenie sędzi(...)który został oddalony postanowieniem Sądu Rejonowego w Zakopanem z 7 sierpnia 2015 r. Apelujący składał zażalenie na ww. orzeczenie, które zostało oddalone postanowieniem tut. Sądu Okręgowego z 27 kwietnia 2016 r.
Jako bezzasadne należy ocenić zarzuty apelacji sugerujące, jakoby orzeczenie o zasiedzeniu oznaczało w praktyce pozbawienie wnioskodawcy majątku rodzinnego. Sąd Okręgowy zapoznał się z aktami sprawy I Co 45/94 i I Ns 247/92 i z przedmiotowych akt wynika co następuje:
Sprawa I Ns 247/92 to sprawa o dział spadku poT. K.zainicjowana przezZ. K. (1). We wniosku z 3 kwietnia 1992r.Z. K. (1)podnosił, że ojciec zostawił testament na podstawie którego on i bratT. K.są właścicielami budynku na parceli(...), a siostraK. K. (2)i bratA. K.otrzymali parcelę(...).Działka (...)to poprzedni numerdziałki (...)adziałka (...)to poprzedni numerdziałki (...).
( dowód: wniosek w sprawie I Ns 247/92, wyrys z mapy ewidencyjnej k. 14 akt I Co 45/94, wykaz zmian k. 13 ).
Na rozprawie w dniu 6 listopada 1992r.Z. K. (1)przedłożył testament napisany pismem ręcznym nie zawierający podpisu i daty sporządzenia. Strony tego postępowania zgodnie oświadczały, że to testamentT. K.seniora. W piśmie tym jest fragment o treści: „ na rzeczT.iZ.oddaję budynek cały z podwórzem aż po studnię wraz z przyrządami sklepu i mieszkania….. Druga połowa parceli, czyli ogród otrzymująA.iK.wieczyście, matka ichA.1/3 część dożywotnio oraz prawo gospodarowania i administrowania całością. SynL., jeżeliby pragnął pozostać pod tutejszym dachem i prowadzić jakieś rzemiosło, to sobie swoim kosztem wybuduje lokal potrzebny na ten cel i zapłaci nieznaczną dzierżawę..”. Na rozprawie 6 listopada 1992r. strony podały, że było także rozrządzenie testamentowe przy świadkach. Sprawa o dział spadku została zawieszona postanowieniem z 5 marca 1993r. na podstawieart. 177 §1 pkt 6 k.p.c.Postanowieniem z 22 lipca 1997r. Sąd umorzył postępowanie.
( dowód: akta I Ns 247/92 )
Sprawa o sygn. I Co 45/94 to sprawa z wnioskuZ. K. (1)o odtworzenie akt Sądu Grodzkiego z 18 maja 1944 r. o spadek poT. K.. W aktach tych jest sporządzonyprzezZ. K. (1)odpis dekretu przyznania spadku i odpis testamentu z 18 maja 1944r. sporządzonego przy świadkach. Według tego odpisu w dekrecie przyznania spadku było: „T. G.iZ. G.po ½ części parceli od drogi aż po studnię oraz po ½ części budynku wraz z urządzeniami sklepowymi, dalejA. G. (2)iK. G.po 1/3 części pozostałego ogrodu od studni do potoka iL. K.1/3 części ogrodudo spłaty..”. Według odpisu testamentu: „ na rzeczT.iZ.zapisuję połowę ogrodu od drogi aż po studnię wraz z budynkiem i urządzeniem sklepowym…. Drugą połowę ogrodu otrzymująA.iK.. Z realności tej spłacąL.1/3 części.”
Postanowieniem z 19.10.1994r Sąd Rejonowy w Zakopanem oddalił wniosek o odtworzenie akt. PełnomocnikZ. K. (1)składał wniosek o uzasadnienie tego orzeczenia, natomiast nie składał środka odwoławczego. Z ww. orzeczenia uzasadnienia wynika, że powodem oddalenia wniosku był brak jednoznacznych dowodów na stwierdzenie, że postępowanie spadkowe poT. K.zostało zakończone i wydano orzeczenie opisane we wniosku.
Jak z powyższego wynika ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie pozostają w zgodzie z zeznaniami apelującego oraz twierdzeniami, jakie podnosił w innych sprawach, a mianowicie, że część nieruchomości jego ojca od strony drogi ( tj.działka (...)według woli ojca miała przypaść na rzeczZ.iT. K.( poprzednioG.) druga część nieruchomości tj. ogród ( obecnadziałka (...)) miała przypaśćA. K.iK. K. (2). W żadnej wersji testamentu nie ma jednoznacznego postanowienia, żeL. K.również ma być współwłaścicielem ogrodu w 1/3 części. Jest natomiast postanowienie, że ma otrzymać spłatę równą 1/3 części wartości ogrodu. Zgodnie z twierdzeniami apelującego Sąd Rejonowy ustalił, że spłatę tęL.otrzymał i że dokonała jejA. G. (1), która do czasu uzyskania pełnoletniości przez swoje dzieci tj.T.,Z.,A.iK.zarządzała całym majątkiem. Brak jakichkolwiek podstaw do ustalenia, że spłacającL.,A.działała na rzecz wszystkich jego spadkobierców ( jak sugeruje w swoich zeznaniach apelujący). Skoro ogród miał przypaśćA.iK.i mieli oni spłacićL.z 1/3 części tego ogrodu, to spłata dokonana przez ich matkę została dokonana na ich rzecz. Bardzo istotne dla rozstrzygnięcia jest to, żeL.nigdy nie posiadałdziałki (...)a nawet brak dowodów, aby rościł do niej pretensje. Podkreślenia wymaga, że fakt nieformalnego podziału spadku poT. K.nie tylko nie był sporny ale także został usankcjonowany prawomocnym postanowieniem o zasiedzeniudziałki (...)przezT. K.w ½ części. Składając wniosek o zasiedzenieT. K.wskazywał, że pozostała ½ części we współwłasności jest w samoistnym posiadaniu apelującegoZ. K. (1), które jednakże na razie nie wniósł o stwierdzenie zasiedzenia udziału we współwłasnościdziałki (...)na swoją rzecz.
Dalej trzeba podkreślić, że nie jest możliwe w niniejszym postępowaniu przeprowadzenie działu spadku poT. K.seniorze - jak domaga się tego apelujący, ponieważ przedmiotem sprawy rozpoznanej przez Sąd Rejonowy był wniosekA. K.o zasiedzeniedziałki (...). Sprawa o dział spadku została prawomocnie umorzona i nikt – w tym apelujący nie ponawiał wniosku. Zgłoszenie takiego wniosku w apelacji od postanowienia o zasiedzeniu nie jest skuteczne. Zgodnie bowiem zart. 383 k.p.c.w związku zart. 13 §2 k.p.c.w postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami. Warto dodać, że przeprowadzenie działu spadku nie jest możliwe bez uprzedniego stwierdzenia nabycia spadku. Podkreślany przez apelującego fakt, żedziałki (...)to majątek spadkowy poT. K., nie wykluczają możliwości stwierdzenia zasiedzenia. Jeśli bowiem dojdzie do nieformalnego działu spadku i spadkobiercy obejmą poszczególne części spadku w posiadanie samoistne – a tak było w niniejszej sprawie - to mogą domagać się stwierdzenia zasiedzenia.
Jeśli chodzi o wnioski dowodowe zawarte w apelacji a dotyczące zarobkówA. K.i rejestracji motocyklu, to nie zasługiwały na uwzględnienie jako, że dotyczyły okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia o apelacji. Przypomnieć trzeba, że Sąd Rejonowy nie dał wiaryA. K., jakoby to on spłaciłL.ani nie dał wiary twierdzeniem, że spłaciłK. K. (2)z jej udziału wdziałce (...). Zawarte w apelacji roszczenie o zwrot pieniędzy pobranych odI.-V.również nie mogło być uwzględnione, albowiem roszczenie to nie było przedmiotem postępowania pierwszoinstancyjnego.
Mając na uwadze te wszystkie okoliczności uznać należało apelację za bezzasadną, co prowadziło do jej oddalenia na podstawieart. 385 k.p.cw zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
(...)
ref. SSR(...)