Sąd Okręgowy w Suwałkach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 389/23
Data wyroku: 2024-03-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Danuta Poniatowska
Słowa kluczowe: Wysokość świadczenia
Podstawa prawna: art. 173 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III U 389/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 marca 2024r.
Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

sędzia Danuta Poniatowska

Protokolant:

Marta Majewska-Wronowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2024r. w Suwałkach
sprawyB. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o wysokość świadczenia i o wysokość kapitału początkowego
w związku z odwołaniamiB. B.
od dwóch decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 10 maja 2023 r. znak(...)
i z dnia 8 maja 2023 r. znak(...)

zmienia zaskarżone decyzje i do wyliczenia kapitału początkowego i wysokości emeryturyB. B.uwzględnia:

a

      zatrudnienie w Zakładach(...)wG.w okresach od 22 czerwca 1984r. do 13 sierpnia 1984r. i od 12 grudnia 1989r. do 1 października 1990r. w pełnym wymiarze czasu pracy na podstawie umowy o pracę nakładczą;

b

      okres pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego od 1 lipca 1997r. do 30 czerwca 2000r. wypłacanego przez(...)Ośrodek Pomocy Społecznej wG., z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne liczoną od najniższego wynagrodzenia i w wysokości obowiązującej w danym okresie.

UZASADNIENIE
Decyzją z 10.05.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO., powołując się na przepisyustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. jedn. Dz.U. z 2022 poz. 504 ze zm.), przyznałB. B.prawo do emerytury od(...)r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.
Decyzję tę poprzedziła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z 8.05.2023 r., ustalającaB. B.kapitał początkowy. Do ustalenia wartości kapitału początkowego przyjęto 10 lat 3 miesiące i 23 dni okresów składkowych i okresy sprawowania opieki nad dziećmi w wymiarze 3 lat 11 miesięcy i 3 dni. Kapitał początkowy ustalony na 1.01.1999 r. wyniósł(...)zł, przy wskaźniku wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego – 34,92%.
Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie uwzględnił okresów zarejestrowania w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku (od 1.07.1993 r. do 13.04.1994 r. i od 1.07.1997 r. do 7.08.1997 r.), okresu od 22.06.1984 r. do 13.08.1984 r. i od 12.12.1989 r. do 1.10.1990 r. ponieważ złożono kopię świadectwa pracy oraz od 8.08.1997 r. do 31.12.1997 r., gdyż nie został wystarczająco udowodniony.
W odwołaniu od tych decyzjiB. B.domagała się ich zmiany i uwzględnienia do ustalenia wartości kapitału początkowego i wysokości emerytury pominiętego okresu zatrudnienia oraz pobieranego zasiłku okresowego przyznanego przez(...)Ośrodek Pomocy Społecznej wG..
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał podstawy skarżonych decyzji.
Sąd ustalił, co następuje:
B. B.(urodz. (...)) wniosek o prawo do emerytury na podstawieart. 24 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. jedn. Dz.U. z 2022 poz. 504 ze zm.), złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie 14.03.2023 r.
Decyzją z 10.05.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO., przyznałB. B.prawo do emerytury od(...)r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Decyzję tę poprzedziła decyzja z 8.05.2023 r., ustalającaB. B.kapitał początkowy. Do ustalenia wartości kapitału początkowego przyjęto 10 lat 3 miesiące i 23 dni okresów składkowych i okresy sprawowania opieki nad dziećmi w wymiarze 3 lat 11 miesięcy i 3 dni. Kapitał początkowy ustalony na 1.01.1999 r. wyniósł(...)zł, przy wskaźniku wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego – 34,92%.
Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie uwzględnił następujących okresów:

1
zarejestrowania od 1.07.1993 r, do 13.04.1994 r. i od 1.07.1997 r. do 7.08.1997r. w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku;

2
zatrudnienia od 22.06.1984 r. do 13.08.1984 r. i od 12.12.1989 r. do 1.10.1990r. w Zakładach(...)G.;

3
pobierania zasiłku okresowego przyznanego przez(...)Ośrodek Pomocy Społecznej wG.od 8.08.1997 r. do 31.12.1997 r.

B. B.w odwołaniu od decyzji nie kwestionowała prawidłowości odmowy uwzględnienia przy obliczaniu kapitału początkowego wskazanego okresu zarejestrowania w PUP. Odnośnie pozostałych okresów:

    Ad.2. Sporny okres dotyczy zatrudnieniaB. B.w Zakładach(...)wG.od 22.06.1984 r. do 13.08.1984 r. i od 12.12.1989 r. do 1.10.1990 r. Wnioskodawczyni przedstawiła na tę okoliczność dwa duplikaty świadectw pracy potwierdzające te okresy zatrudnienia, opatrzone pieczęcią nagłówkową pracodawcy oraz pieczęcią imienną i podpisem referenta ekonomicznegoB. U.. Wynika z nich, żeB. B.zatrudniona była w tych zakładach na podstawie umowy o pracę nakładczą w pełnym wymiarze jako krawcowa – chałupnik.
Sąd pozyskał akta osobowe wnioskodawczyni prowadzone przez pracodawcę - płatnika składek - Zakłady(...)wG.(koperta – k. 64 akt). Akta te zawierają między innymi umowy o pracę nakładczą zawarte 22.06.1984 r. i 12.12.1989 r., w których określono minimalną wielkość wykonywanej pracy (w pierwszej umowie – 3800 jednostek obliczeniowych, w kolejnej – 50% najniższego wynagrodzenia). W aktach znajdują się też oryginały świadectw pracy sporządzone 13.08.1984 r. i 1.10.1990 r. potwierdzające zatrudnienieB. B.w spornych okresach w pełnym wymiarze czasu pracy na podstawie umowy o pracę nakładczą na stanowisku krawcowej – chałupnika z wynagrodzeniem akordowym wg stawek chałupnika. Pierwsza z umów o pracę została rozwiązana na skutek wypowiedzenia przez pracownika, a druga za porozumieniem stron. Rzetelność prowadzenia akt osobowych i znajdujących się w nich dokumentów nie budzi wątpliwości Sądu.
Na fakt zatrudnienia wnioskodawczyni, wymiaru czasu pracy, sposobu wynagradzania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w okresie zatrudnienia odwołującej w(...)Sąd przesłuchał też świadkaB. U., która zajmowała się w tym zakładzie sprawami kadrowymi (k. 46 akt). Świadek zeznała, że chałupnicy pracowali w akordzie, żeby zaliczyć dany miesiąc należało wyrobić 50% ustalonej normy. W większości norma była wyrabiana przez chałupniczki, które wiedziały, że w innym wypadku nie będzie ten miesiąc zaliczony do stażu pracy i wynagrodzenie będzie też niskie. Praca zorganizowana była w ten sposób, że krojownia kroiła półfabrykaty, które były pobierane lub przywożone do chałupnika, następnie oddawane po uszyciu do kontroli jakości, przekazywane dane do brygadzisty i komórki płacowej. Świadectwa pracy oraz zeznania świadka i odwołującej się wskazują na wyrobienie normy w poszczególnych miesiącach zatrudnienia.

    Ad.3.Okres pobierania zasiłku okresowego przyznanego przez(...)Ośrodek Pomocy Społecznej wG..
Decyzją z 22.07.1997 r.(...)wG.przyznanoB. B.gwarantowany zasiłek okresowy od 1.07.1997 r. na okres 36 miesięcy w wysokości odpowiadającej kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarującej, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przez okres pierwszych 12 miesięcy i 80% kwoty przez okres następnych 24 miesięcy. W punkcie 2 decyzji orzeczono też o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej w formie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości 32% kwoty najniższego wynagrodzenia obowiązującego w danym miesiącu przez okres pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego (kopia decyzji k. 18-19 akt). Fakt objęcia ubezpieczeniem społecznym od 1.07.1997 r. potwierdza decyzja ZUS Oddział wA.z 11.09.1997 r. wydana na podstawieart. 104 k.p.a., w której stwierdza się, żeB. B.zostaje objęta ubezpieczeniem społecznym od 1.07.1997 r. do dnia utraty prawa do zasiłku (w związku z decyzją(...)wG.- kopia decyzji k. 20 akt).
Opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne w roku 1998 oraz wysokość tych składek i wysokość wypłaconego zasiłku gwarantowanego potwierdzona została w piśmie Ośrodka Pomocy Społecznej wG.z 12.04.2023 r. (k.22-23 akt rentowych). DodatkowoB. B.do wniosku o emeryturę dołączyła raporty miesięczne ZUS RMUA za rok 1999 i od stycznia do czerwca 2000 r., z których wynika, że płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne był Urząd Miasta i GminyG.(sporządzający raporty ZUS RMUA) oraz kwoty odprowadzone na poszczególne ubezpieczenia (k. 24-38 akt rentowych). W toku postępowania przed SądemB. B.odnalazła jeszcze dwie decyzje(...)wG.: z 14.09.1998 r. zmieniającą wysokość gwarantowanego zasiłku okresowego od 1.09.1998 r. oraz z 27.10.1999 r. przyznającąB. B.gwarantowany zasiłek okresowy od 1.08.1999 r. do 30.06.2000 r. oraz świadczenie w formie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości 32,52% najniższego wynagrodzenia ze wskazaniem procentowego udziału składek na poszczególne ubezpieczenia (emerytalne 19,52% i rentowe 13% najniższego wynagrodzenia oraz 7,4% na ubezpieczenie zdrowotne liczone od kwoty otrzymywanego świadczenia) przez okres otrzymywania gwarantowanego zasiłku okresowego.
Wskazane dokumenty potwierdzają, że w okresie pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego od 1.07.1997 r. do 30.06.2000 r. wypłacanego przez(...)Ośrodek Pomocy Społecznej wG.B. B.podlegała ubezpieczeniom społecznym, a składki były opłacane przez Urząd Miasta i Gminy wG.w wysokości liczonej od najniższego wynagrodzenia obowiązującego w danym okresie.
Sąd zważył, co następuje:
Jak stanowiart. 173 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. jedn. Dz.U. z 2022 poz. 504 ze zm.), kapitał początkowy jest obliczany dla każdego ubezpieczonego urodzonego po 31.12.1948 r. a przed 1.01.1999 r., opłacającego składkę na ubezpieczenia społeczne lub za którego składkę tę opłacał płatnik składek. Stanowi on rodzaj rozliczenia z systemem ubezpieczeń społecznych obowiązującym przed 1999 r. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1.01.1999 r. Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy emerytalnej, podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176. Do podstawy wymiaru świadczenia przyjmuje się zatem składniki wynagrodzenia (przychód, dochód), które w rozumieniu przepisów o podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, obowiązujących we wskazanym przez wnioskodawcę okresie, podlegały składce na ubezpieczenia społeczne. Nie uwzględnia się natomiast składników wynagrodzenia wyłączonych z tego obowiązku.
Natomiast zgodnie zart. 6 ust. 2 pkt 1 ppkt a ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. jedn. Dz.U. z 2022 poz. 504 ze zm.), za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. okresy zatrudnienia po ukończeniu 15 lat życia na obszarze Państwa Polskiego - w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, jeżeli w tych okresach pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, żeB. B.zatrudniona była od 22.06.1984 r. do 13.08.1984 r. i od 12.12.1989 r. do 1.10.1990r. w Zakładach(...)Oddział wG.w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem miesięcznym akordowym w wysokości ustalonej stawki dla chałupników i za ten okres był obowiązek opłacania składki na ubezpieczenia społeczne. Kolejny sporny okres – pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego - również podlegał zaliczeniu do kapitału początkowego. Za cały ten okres składki na ubezpieczenia społeczne opłacał za ubezpieczoną Urząd Miasta i Gminy wG.w wysokości liczonej od najniższego wynagrodzenia obowiązującego w danym okresie. Opłacanie składek było formą wsparcia wnioskodawczyni, wynikającą z obowiązujących przepisów o pomocy społecznej i wydanych decyzji.
Zgodnie zart. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniemart. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.
Natomiast zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy emerytalnej podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego wart. 173-175oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. la i lb orazart. 185.
W odniesieniu do okoliczności spornych w niniejszej sprawie, nie ma podstaw do uznania, aby przepisy regulujące postępowanie o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym miały zastosowanie w postępowaniu sądowym, które regulowane jest przepisamikodeksu postępowania cywilnego. Ewentualne ograniczenia dowodowe mogą wynikać jedynie z tych przepisów. Przepisy regulujące postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 477 i nast. k.p.c.) nie zawierają zaś dodatkowych ograniczeń w stosunku do przepisów ogólnych regulujących postępowanie dowodowe (art. 235-309 k.p.c.). Przeciwnie, stosownie do treściart. 473 k.p.c.w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron. W postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być zatem udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego.
Ograniczenia dowodowe zawarte w § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. Nr 237, poz. 1412) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 02 lutego 1996 r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 9.01.1998 r., II UKN 440/97 (OSNP 1998/22/667) zaliczenie nieudokumentowanych okresów składkowych do uprawnień oraz wzrostu świadczeń emerytalno-rentowych wymaga dowodów niebudzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych. Postępowanie dowodowe pozwoliło na uwzględnienie do obliczenia wartości kapitału początkowego okresów, jak ustalono powyżej.
W związku z powyższym, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzeczono, jak w sentencji wyroku.