Sąd Okręgowy w Suwałkach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 84/22
Data wyroku: 2024-03-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Danuta Poniatowska
Słowa kluczowe: Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 136 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III U 84/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 marca 2024r.
Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

sędzia Danuta Poniatowska

Protokolant:

Marta Majewska-Wronowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2024r. w Suwałkach
sprawyS. D.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o wypłatę niezrealizowanego świadczenia
w związku z odwołaniemS. D.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
z dnia 4 stycznia 2022 r. znak(...)

zmienia zaskarżoną decyzję i zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.do wypłatyS. D.niezrealizowanego świadczenia po zmarłym(...)T. D., poczynając od daty przyznania świadczenia, tj. 1 lipca 2021r.

UZASADNIENIE
Decyzją z 4.01.2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych, powołując się na przepisyustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 291 ze zm.) i innych odmówiłS. D.prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłym(...)ojcuT. D., z uwagi na to, ze w dniu śmierciT. D.prawo do świadczenia było zawieszone.
Odwołanie od tej decyzji złożyłS. D., wskazując, że prawo do świadczenia było przyznane, toczyło się jedynie postępowanie wyjaśniające z wojskowym biurem emerytalnym, dlatego na podstawie art. 136 ust. 1 ustawy emerytalnej świadczenie to powinno być wypłacone, jako niezrealizowane.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie, wskazując na zawieszenie postępowania w związku z tym, że zmarły nie udokumentował rozwiązania stosunku pracy – na dzień złożenia wniosku o emeryturę nie można ustalić czy pozostawał w zatrudnieniu. Ponadto wskazał, że w tym zakresie trwa postępowanie wyjaśniające z instytucją ubezpieczeniową wW. B.
Sąd ustalił, co następuje:
T. D.(urodz. (...)) wniosek o emeryturę złożył dnia 23.07.1921 r. Przebywał wówczas wS.wA.We wniosku wskazał, że nie pozostaje w stosunku pracy w Polsce, ani za granicą i po przyznaniu emerytury nie zamierza osiągać przychodów. Dołączył świadectwa pracy dotyczące swego zatrudnienia w Polsce przed 1.01.1999 r. oraz od 1.09.2003 r. do 31.10.2005 r. Ponadto w związku z pobytem za granicą udzielił pełnomocnictwo do załatwiania spraw w ZUSM. Q..
Wcześniej, na początku roku 2019,(...)instytucja ubezpieczeniowa zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych o wskazanie polskich okresów zatrudnieniaT. D.. Zaświadczenie dotyczące przebiegu ubezpieczenia w Polsce ZUS O/G.sporządził 25.09.2019 r. (akta rentowe).
Decyzją z 17.09.2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych, powołując się na przepisyustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 291 ze zm.) oraz Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.04.166.1 z 30.04.2004 r.) i Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 (Dz.U.UE.L.09.284.1 z 30.10.2009 r.) oraz umowę o wystąpieniu(...)z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz. Urz. UE C 384 I z 12 listopada 2019 r., s. 1) przyznałT. D.emeryturę w kwocie zaliczkowej(...)zł. od 1.07.2021 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Emerytura nie została podwyższona do kwoty najniższej emerytury, gdyż ubezpieczony nie udowodnił okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze 25 lat.
W decyzji wskazano też, że wypłata emerytury podlega zawieszeniu, gdyż wnioskodawca nie udokumentował rozwiązania stosunku pracy i w celu podjęcia wypłaty świadczenia należy przedłożyć w oddziale ZUS zaświadczenie P45, potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury oraz wniosek o podjęcie wypłaty emerytury. Ponadto wskazano, że jeżeli wymagane zaświadczenie zostanie złożone w terminie 30 dni od otrzymania decyzji, wypłata emerytury zostanie podjęta od nabycia prawa do świadczenia. Poinformowano też wnioskodawcę, że wystąpiono o skompletowanie formalnego wniosku o emeryturę i potwierdzenie okresów zatrudnienia wW. B.oraz trwa postępowanie wyjaśniające z MSWiA, prawo do dopłaty do minimalnej emerytury zostanie rozpatrzone po otrzymaniu potwierdzonych okresów ubezpieczenia wW. B.
Odpis decyzji wysłano na adres pełnomocnika -M. Q.. Wprawdzie brak potwierdzenia odbioru korespondencji, ale z adnotacji na decyzji wynika, że przekazano do wysłania 23.09.2021 r. W dniu 21.10.2021 r., a więc w zakreślonym terminie 30 dni,S. D.wniósł do organu rentowego żądane zaświadczenie P45, a także akt zgonu ojcaT. D.zmarłego(...)wS.i wniosek o wypłatę niezrealizowanych świadczeń po osobie uprawnionej. Z aktu zgonu wynika, żeT. D.był emerytowanym pracownikiem fabryki. Natomiast z zaświadczenia P45, że zakończył zatrudnienie 13.04.2018 r. Zaświadczenie P45 o treści tożsamej ze złożonym przezS. D.znajduje się również w aktach rentowych opatrzone datą wpływu 15.11.2021 r.S. D.złożył tez wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego – załatwiono pozytywnie decyzją z 23.12.2021 r.
Z wyjaśnieńS. D.wynika, że ostatnim rokiem zatrudnienia jest 2018 (co wynika też z zaświadczenia P45), a ponadto, że w roku 2017T. D.poważnie zachorował, przebył udar mózgu, co spowodowało, że leczył się, przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie podjął już zatrudnienia. Natomiast w okresie od 2018 r. do 2019 r. otrzymywał zasiłek dla chorych niezdolnych do pracy, a od 22.01.2020 r. został mu przyznany(...)który przysługuje wyłącznie osobom pozostającym bez zatrudnienia (na dowód złożył decyzję o przyznaniu(...)zmarłemuT. D.oraz potwierdzone okresy ubezpieczenia wW. B.– druki P45 i P60 (k. 74-93). Dokumenty te zostały doręczone pełnomocnikowi organu rentowego do zapoznania i ustosunkowania się 17.01.2024 r.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniemart. 136 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 291 ze zm.), w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba. Niezrealizowane świadczenie emerytalne lub rentowe w rozumieniu zacytowanego przepisu to takie świadczenie, do którego prawo zostało już ustalone lub co najmniej osoba uprawniona wystąpiła o nie jeszcze za życia, ale nie zostało ono jej wypłacone, niezależnie od przyczyn opóźnienia w wypłacie świadczenia. A contrario świadczenie zrealizowane to takie świadczenie, które dotarło do rąk osoby uprawnionej albo zostało przekazane na konto bankowe wskazane przez uprawnionego. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt III AUa 386/13).
Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie, czyS. D.przysługuje prawo do wypłaty emerytury, należnej jego ojcuT. D.do dnia śmierci, jako świadczenia niezrealizowanego. Organ rentowy odmawiając wypłaty świadczenia odwołującemu podniósł, że przyznaneT. D.decyzją z 17.09.2021 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych świadczenie emerytalne było zawieszone. W decyzji wskazano, że wypłata emerytury podlega zawieszeniu, gdyż wnioskodawca nie udokumentował rozwiązania stosunku pracy i w celu podjęcia wypłaty świadczenia należy przedłożyć w oddziale ZUS zaświadczenie P45, potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury oraz wniosek o podjęcie wypłaty emerytury. Ponadto wskazano, że jeżeli wymagane zaświadczenie zostanie złożone w terminie 30 dni od otrzymania decyzji, wypłata emerytury zostanie podjęta od nabycia prawa do świadczenia. Poinformowano też wnioskodawcę, że wystąpiono o skompletowanie formalnego wniosku o emeryturę i potwierdzenie okresów zatrudnienia wW. B.oraz trwa postępowanie wyjaśniające z MSWiA, prawo do dopłaty do minimalnej emerytury zostanie rozpatrzone po otrzymaniu potwierdzonych okresów ubezpieczenia wW. B.
Organ rentowy domagał się przede wszystkim przedłożenia zaświadczenia P45. Niewątpliwie zaświadczenie to zostało złożone w terminie 30 dni od daty wezwania. Wynika z niego, żeT. D.zakończył zatrudnienie 13.04.2018 r. Zaświadczenie P45 o treści tożsamej ze złożonym przezS. D.znajduje się również w aktach rentowych, opatrzone datą wpływu 15.11.2021 r. Tych okoliczności organ rentowy nie kwestionował w odpowiedzi na odwołanieS. D.od zaskarżonej decyzji. PonadtoS. D.wskazał, że od udaru mózgu w 2017 r. jego ojciec nie był zdolny do podjęcia zatrudnienia i go nie podejmował. Ponadto w dacie złożenia wniosku o emeryturę z ZUS, ukończył 68 lat. Tylko wyjątkowo nieprzychylna interpretacja organu rentowego, spowodowała, że nie uwzględniono złożonych dokumentów i emerytura zmarłego pozostawała zawieszona.
Podsumowując, emeryturaT. D.do daty śmierci była mu świadczeniem należnym, a żądanie wypłaty tego świadczenia przez osobę uprawnioną znajduje oparcie w treści art. 136 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W okolicznościach niniejszej sprawy niesporne jest, że wnioskodawca jest osobą z kręgu uprawnionych do niezrealizowanego świadczenia po zmarłym w rozumieniu art. 136 ust. 1 ustawy emerytalnej oraz że wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do niezrealizowanego świadczenia po zmarłym ojcu w terminie określonym w art. 136 ust. 3 ustawy. Sąd uznał, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do przyznania prawa do wypłaty świadczenia niezrealizowanego od daty jego przyznania.
W związku z powyższym, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzeczono, jak w sentencji wyroku.