Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 41/23
Data wyroku: 2023-03-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Joanna Składowska
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 362 kc

Sygn. aktI Ca 41/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 marca 2023 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny
w następującym składzie: Przewodniczący: sędzia Joanna Składowska
po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 roku w Sieradzu na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaR. B.iJ. B.
przeciwkoTowarzystwu (...) Spółce Akcyjnejz siedzibą
wW.
o zadośćuczynienie
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Wieluniu z dnia 25 listopada 2022 roku, sygn. akt I C 220/22

1
oddala apelację;

2
zasądza odTowarzystwa (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na rzeczR. B.900 (dziewięćset) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wrazz odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od doręczenia pozwanemu odpisu niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

3
zasądza odTowarzystwa (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na rzeczJ. B.450 (czterysta pięćdziesiąt) złotychz tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wrazz odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od doręczenia pozwanemu odpisu niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I Ca 41/23

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z 25 listopada 2022 r., wydanym pod sygn. akt I C 220/22,
Sąd Rejonowy w Wieluniu zasądził od pozwanegoTowarzystwa (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.:
- na rzecz powódkiR. B.kwotę 24 100 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 26 lutego 2022 r. do dnia zapłaty (pkt 1) oraz kosztami procesu w kwocie 3 410,34 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (pkt 5), oddalając powództwoR. B.w pozostałej części (pkt 2),
- na rzecz powodaJ. B.kwotę 7 000 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 26 lutego 2022 r. do dnia zapłaty (pkt 3) oraz kosztami procesu w kwocie 1 081,90 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (pkt 6), oddalając powództwoJ. B.w pozostałej części (pkt 4).
Rozstrzygnięcie zapadło przy następujących ustaleniach i wnioskach:
W. W., ojczym powódkiR. B., matki małoletniego powodaJ. B.zmarł w dniu 31 maja 2021 r. wskutek wypadku drogowego wK.spowodowanego przezA. K., która kierując samochodem osobowym markiP. (...)nieumyślnie naruszyła zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, iż widząc kierującego rowerem jadącego w nieprawidłowym oddaleniu od prawej krawędzi jezdni nie dokonała redukcji prędkości do warunków prawidłowej obserwacji przedpola jazdy i podjęła manewr wyprzedzania, nie zachowała szczególnej ostrożności, a zwłaszcza bezpiecznego odstępu od roweru, przez co pozbawiła się możliwości uniknięcia zderzenia z poruszającym się w tym samym kierunkuW. W., w wyniku czegoW. W.doznał obrażeń wielonarządowych i zmarł w ich następstwie. Kierującą samochodemA. K.wyrokiem z dnia 28 lutego 2022 r. Sądu RejonowegowW., sygn. akt II K 37/22 uznano za winną spowodowania wypadku i wymierzono jej karę grzywny oraz zasądzono odA. K.na rzeczR. B.kwotę 2 000 złotychz tytułu nawiązki.
W opinii sporządzonej w toku śledztwa załączonej do akt sprawy II K 37/22 biegły sądowy z zakresu ekspertyzy i rekonstrukcji wypadkówS. K.stwierdził, iż do wypadku przyczynili się obaj jego uczestnicy. Kierujący roweremW. W.przez to, że podczas podejmowania manewru zmiany kierunku jazdy skrętu w lewo nie zachował szczególnej ostrożności i nie zwracał uwagi na zbliżający się do niego pojazd,w wyniku czego doprowadził do zderzenia z samochodem osobowym markiP. (...)kierowanym przezA. K.. Brak jest informacji, czy manewr podjęty przez kierującego rowerem był zawczasu i wyraźnie sygnalizowany wyciągnięciem ręki. Kierująca samochodem osobowym markiP. (...)A. K.przyczyniła się do wypadku przez to, iż widząc kierującego rowerem jadącego w nieprawidłowym oddaleniu od prawej krawędzi jezdni nie dokonała redukcji prędkości do warunków prawidłowej obserwacji przedpola jazdy i podjęła manewr wyprzedzania, w wyniku którego nie zachowała szczególnej ostrożności, a zwłaszcza bezpiecznego odstępu od roweru, przez co pozbawiła się możliwości uniknięcia zderzeniaz poruszającym się w tym samym kierunku jadącym roweremW. W..
Matka powódki zawarła związek małżeński zW. W.w dniu 25 kwietnia 1992 r. Powódka miała wówczas 16 lat i mieszkała z matką i ojczymem. Miała bardzo dobre relacje z ojczymem, traktowała go jak ojca.W. W.dbał o rodzinę, interesował się sprawami powódki, wspierał powódkę, doradzał i pomagał finansowo. Nie posiadał własnych dzieci i traktował powódkę jak córkę. Powódka wraz z synemJ. B.zamieszkiwała z matką i ojczymem. Małoletni traktowałW. W.jak dziadka, spędzał z nim dużo czasu.W. W.zajmował się małoletnim jak swoim wnukiem, interesował się nim, uczestniczył w jego życiu. Zastępował mu ojca, z którym małoletni nie ma częstych kontaktów z uwagi na pracę ojca poza granicami kraju. Dla małoletniegoW. W.był jedynym dziadkiem. Powodowie spędzali wszystkie święta i uroczystości zW. W., w domu panowała rodzinna atmosfera. Po śmierciW. W., który do końca życia był sprawny fizycznie i intelektualnie, na powódkę spadły wszystkie obowiązki związane z prowadzeniem domu. Powodowie nie mogą pogodzić się ze śmierciąW. W., często odwiedzają jego grób.
W dniu 28 grudnia 2021 r. powódka zgłosiła szkodę i wezwała pozwanego do zapłatyz tytułu zadośćuczynienia na swoją rzecz kwoty 40 000 złotych oraz na rzecz małoletniegoJ. B.kwoty 10 000 złotych.
Decyzją z 25 lutego 2022 r., pozwany przyznał na rzecz powódki zadośćuczynieniew wysokości 8 450 złotych i przyjmując 70% przyczynienie się poszkodowanego do powstania wypadku wypłacił powódce kwotę 2 535 złotych. Pozwany odmówił wypłaty zadośćuczynienia na rzeczJ. B.podnosząc, iż przysługuje ono najbliższym członkom rodziny, czyli takim, których z poszkodowanym łączyła wyjątkową więź emocjonalna, a z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wynika wystąpienie krzywdy po stronie małoletniego.
W dniu 4 kwietnia 2022 r. powódka nadała na poczcie pismo do pozwanego,w którym złożyła reklamację i wezwała do zapłaty kwoty 37 465,00 złotych.
Rozstrzygając o zgłoszonych roszczeniach na podstawieart. 446 § 4 k.c., Sąd Rejonowy wskazał, iż powodów łączyła ze zmarłym silna więź emocjonalna. Wspólnie z matką powódki iW. W.tworzyli rodzinę, w której panowały bardzo dobre relacje. Zmarły był dla powodów osobą najbliższą, na pomoc i wsparcie której mogli liczyć. Odczuwają ból i osamotnienie po stracie ojczyma i dziadka, nie mogą pogodzić się z jego nagłą śmiercią w wypadku drogowym. Dlatego też żądanie zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów zadośćuczynienia zasługuje na uwzględnienie. Kierująca pojazdem ponosi odpowiedzialność za skutki wypadku drogowego z dnia 31 maja 2021 r. na zasadzie ryzyka, której przesłanki określa przepisart. 435 § 1 k.c.
Rozpatrując zgłoszony przez pozwanego przyczynienia się do powstania lub zwiększenia szkody w trybieart. 362 k.c., Sąd pierwszej instancji zauważył, że jak wynikaz opinii biegłego sądowego z zakresu ekspertyzy i przebiegu wypadków drogowych, kierujący roweremW. W.przyczynił się do wypadku przez to, że podczas podejmowania manewru zmiany kierunku jazdy skrętu w lewo nie zachował szczególnej ostrożności i nie zwracał uwagi na zbliżający się do niego pojazd, w wyniku czego doprowadził do zderzenia z samochodem osobowym markiP. (...)kierowanym przezA. K.. Brak jest również informacji, czy manewr podjęty przez kierującego rowerem był zawczasui wyraźnie sygnalizowany wyciągnięciem ręki. Mając na uwadze wyniki opinii biegłego Sąd przyjął, iżW. W.przyczynił się w 30% do powstania szkody. Gdyby poszkodowany nie przyczynił się do zaistnienia wypadku zasadne byłoby żądanie powódkiR. B.zadośćuczynienia w kwocie 40 915 złotych stanowiącej sumę kwoty dochodzonej w niniejszej sprawie 32 465,00 złotych i przyznanej w postępowaniu likwidacyjnym 8 450 złotych. Kwota ta jest bowiem adekwatna do rozmiaru krzywdy poniesionej przez powódkę wskutek śmierciW. W.z uwzględnieniem wieku zmarłego. Z uwagi na 30% przyczynienie się poszkodowanego do wypadku powódce należy się kwota 28 000 złotych. Od tej kwoty należy odjąć kwotę już wypłaconą przez pozwanego 2 535 złotych oraz kwotę zasądzonej w sprawie II K 37/22 i zapłaconej powódce nawiązki - 2 000 złotych.
W odniesieniu do powództwa małoletniegoJ. B.Sąd podniósł, żew wypadku gdybyW. W.nie przyczynił się do wypadku żądanie zasądzenia zadośćuczynienia w kwocie 10 000 złotych byłoby uzasadnione rozmiarem krzywdy doznanej przez małoletniego, który nie może zrozumieć i pogodzić się ze śmiercią jedynego dziadkai który do chwili obecnej dotkliwie odczuwa skutki śmierci osoby najbliższej. Mając na uwadze 30% przyczynienie się poszkodowanego do wypadku Sąd orzekł jak w punkcie 3. sentencji.O odsetkach za opóźnienie od zadośćuczynienia Sąd orzekł mając na uwadze treść przepisuart. 817 § 1 i 2 k.c.
Sąd oddalił powództwa w pozostałej części co do kwoty należności głównej, ponieważ powodowie w swoich żądaniach nie uwzględnili przyczynienia się poszkodowanego do wypadku oraz powództwo o odsetki liczone od dnia 28 stycznia 2022 r., przyjmując iż z uwagi na gromadzenie informacji do akt szkody wcześniejsze ustalenie wysokości zadośćuczynienia nie było możliwe.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 100 zdanie pierwsze k.p.c.
Pozwany wniósł apelację od wyroku Sądu Rejonowego, zaskarżając orzeczeniew części, to jest:
- w pkt 1 wyroku - w części zasądzającej kwotę 8 177,50 złotych (tj. ponad kwotę 15 922,50 złotych) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 26 lutego 2022 r. do dnia zapłaty oraz w części zasądzającej ustawowe odsetki za opóźnienie od niezaskarżonej części wyroku (tj. kwoty15 922,50 złotych) od dnia 26 lutego 2022 r. do dnia wyrokowania,
- w pkt 3 wyroku - w części zasądzającej kwotę 2 000 złotych (tj. ponad kwotę 5 000 złotych) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 26 lutego 2022r. do dnia zapłaty oraz w części zasądzającej ustawowe odsetki za opóźnienie od niezaskarżonej części wyroku (tj. kwoty 5 000 złotych) od dnia 26 lutego 2022 r. do dnia wyrokowania,
- w pkt 5 wyroku - w całości,
- w pkt 6 wyroku - w całości.
W apelacji podniesiono następujące zarzuty:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególnościart. 233 § 1 k.p.c.poprzez zaniechanie dokonania wszechstronnego rozważenia zebranego materiału oraz nienadanie odpowiedniej rangi ustalonych w postępowaniu dowodowym okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez:
a. nieprawidłowe przyjęcie, iż zmarłyW. W.przyczynił się do powstania szkody jedynie w 30%, w sytuacji gdy z ustaleń faktycznych, zeznań świadkóww postępowaniu karnymi opinii biegłego rekonstruktora wynika, że powód przyczynił się co najmniej w 50%,
b. nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadkówA. K.,L. W.,B. G.iR. T.wnioskowanych przez pozwanego oraz dowodu z protokołów przesłuchań ww. świadków z akt postępowania karnego, o które wnioskował pozwany, w sytuacji gdy dowody te miałby istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, w tym na możliwość zmniejszenia wysokości przyjętego przyczynienia zmarłego do powstania szkody,
c. nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że powodowie mieszkali ze zmarłym, w sytuacji gdy powódka przez uczyła się, studiowała i pracowała w okolicachŁ., gdzie też mieszkała, a dopiero w 2019 r. wróciła do rodzinnego domu wK.,a małoletniJ. B.większość swojego życia mieszkał z matką, a nie zW. W., co skutkowało nienadaniem odpowiedniego znaczenia temu faktowi, któryw ocenie pozwanego powinien skutkować odpowiednim obniżeniem zadośćuczynienia,
d. nieuwzględnienie faktu, iż powodowie nie leczyli się psychiatrycznie ani psychologicznie po śmierciW. W., co pozwala uznać, że żałoba nie miała powikłanego charakteru i powodowie sami sobie z nią poradzili, co powinno skutkować obniżeniem wysokości zadośćuczynienia,

2
naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.art. 2352§ 1 pkt 2 k.p.c.poprzez nieprawidłowe zastosowanie skutkujące oddaleniem wniosku pozwanego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkówA. K.,L. W.,B. G.iR. T.jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji gdy dowód ten miał istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, a także w sytuacji gdy przepis ten stanowio „pominięciu” wniosków dowodowych, a nie o „oddaleniu”, co doprowadziło do nieprzeprowadzenia wnioskowanych przez pozwanego dowodów;

3
naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególnościart. 362 k.c.poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, żeW. W.przyczynił się do powstania szkody jedynie w 30 %, co w świetle ustaleń co do przebiegu zdarzenia oraz faktu, że rowerzysta jest takim samym uczestnikiem ruchu jak samochód osobowy, jest zdecydowanie zaniżone, a przyczynienie zmarłego do powstałej szkody powinno plasować się na poziomie co najmniej 50%,

4
naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególnościart. 446 § 4 k.c.poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyznaniem zadośćuczynieniaw wygórowanych kwotach, w sytuacji gdy wskazane świadczenie ma jedynie charakter fakultatywny, a zmarły nie należał do kręgu najbliższych członków rodziny powodów, powodowie większość życia mieszkali oddzielnie od zmarłego i prowadzili własne gospodarstwo domowe, a także w sytuacji nieuwzględnienia, iż zmarły przyczynił się do powstałej szkody w co najmniej 50%;

5
naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególnościart. 481 k.c.w zw. z 817§ 1 k.c.poprzez zasądzenie odsetek ustawowych od dnia 26 lutego 2022 r. do dnia zapłaty w sytuacji gdy w razie ustalenia wysokości zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy uzasadnione jest przyznanie odsetek dopiero od chwili wyrokowania.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżący wniósł o:

1
zmianę rozstrzygnięcia w zakresie zaskarżenia poprzez oddalenie powództwaw zaskarżonej części;

2
rozstrzygnięcie o kosztach procesu w zakresie postępowania w I i II instancji,w tym kosztów zastępstwa procesowego, stosownie do wyniku postępowania i zasady odpowiedzialności strony za wynik sprawy;

3
na podstawieart. 380 k.p.c.dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkówL. W.,B. G.,R. T.iA. K.zgodnie z pkt 6 i 7 petitum odpowiedzi na pozew oraz wniosku dowodowego z pkt 4b i 4d petitum odpowiedzi na pozew, tj. dowodu z protokołów przesłuchania ww. świadków z akt postępowania karnego toczącego się pod sygn. akt II K 37/22.

Powodowie domagali się oddalenia apelacji na koszt pozwanego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przede wszystkim, wbrew zarzutom, Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, w takim zakresie, na jaki zezwalały przeprowadzone dowody.
Co więcej, ustalenia te są zgodne z twierdzeniami pozwanego. Rozstrzygnięcie natomiast, czy w świetle okoliczności sprawyW. W.przyczynił się do wypadku w 30, czy też 50 % , to nie kwestia ustaleń faktycznych, lecz ich oceny w kontekście zastosowania norm prawa materialnego, czyliart. 362 k.c.
Sąd nie ustalił również, aby powodowie leczyli się psychiatrycznie lb psychologicznie po śmierciW. W., a żałoba miała powikłany charakter. Nadanie tym okolicznościom właściwego znaczenia przy określaniu wysokości świadczenia to domena prawa materialnego, czyli także ten zarzut nie może być rozpatrywany przy ocenie prawidłowości ustaleń faktycznych.
Wbrew zarzutom, Sąd pierwszej instancji oparł swoje ustalenia na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu karnym, w szczególności opinii biegłegoz zakresu ekspertyzy i rekonstrukcji wypadków, sporządzonej w toku śledztwa, załączonej do akt sprawy II K 37/22, przyjmując, że kierujący roweremW. W.podczas podejmowania manewru zmiany kierunku jazdy skrętu w lewo nie zachował szczególnej ostrożności i nie zwracał uwagi na zbliżający się do niego pojazd, przy czym brak jest informacji, czy manewr podjęty przez kierującego rowerem był zawczasu i wyraźnie sygnalizowany wyciągnięciem ręki. Przyjęcie następnie, że doszło do przyczynienia się zmarłego do wypadku prowadzi do oczywistego wniosku, iż sformułowanie to oznacza, że Sąd przyjął, żeW. W.zamiaru skrętu w lewo nie sygnalizował. Gdyby było inaczej nie można by w ogóle mówić o przyczynieniu, ponieważ wówczas obowiązkiem kierującej pojazdem byłoby zatrzymanie się i umożliwienie wykonania manewru skrętu,a rozpoczęcie wyprzedzania byłoby niedopuszczane.
Z cytowanych przez skarżącego zeznańA. K.,L. W.,B. G.iR. T.wynika dodatkowo jedynie to, żeW. W.był w podeszłym wieku i miał problemy z poruszaniem się, zarówno pieszo, jaki rowerem, przy czym kierująca pojazdem zdawała sobie z tego sprawę. Natomiast, wbrew opinii apelującego, wiedza o kondycji zmarłego powodowała, żeA. K.winna wykonywać manewr mijania z jeszcze większą ostrożnością, co przemawia na jej niekorzyść w zakresie stopnia przyczynienia.
Ustalenia w zakresie bliskich relacji łączących powodów ze zmarłym Sąd Rejonowy poczynił na podstawie dowodów z zeznań świadkówK. M.iM. M.oraz powódkiR. B.. Skarżący wiarygodności tych dowodów nie podważa, podkreślając jedynie fakt, że powódka przez pięć lat mieszkała z synem wŁ., a wróciła do rodzinnego domu wK.w 2019 r. Pomija natomiast wszelkie inne aspekty więzi,w tym to, że w tym czasie powodowie odwiedzali dom rodzinny w każdy weekend, spędzali tam wakacje, bywali na uroczystościach rodzinnych. Wypadek miał zaś miejsce w 2021 r., wiec w czasie, kiedy powodowie iW. W.prowadzili wspólne gospodarstwo domowe.
Konstrukcja przyczynienia się poszkodowanego jest jednym z najbardziej kontrowersyjnych zagadnień prawa cywilnego, wywołujących poważne rozbieżności w orzecznictwie i w piśmiennictwie. Jednakże wspólny dla równych koncepcji jest wymóg takiego zachowania się poszkodowanego, które pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z powstałą szkodą, za którą ponosi odpowiedzialność inna osoba. Zachowanie się poszkodowanego musi być uznane za jedno z ogniw prowadzących do ostatecznego skutku w postaci szkody, a jednocześnie za przyczynę konkurencyjną do przyczyny przypisanej osobie odpowiedzialnej, bowiem skutek następuje tutaj przez współdziałanie dwóch przyczyn, z których jedna „pochodzi” od zobowiązanego do naprawienia szkody, a druga od poszkodowanego.
Trzeba także podkreślić, że ustalenie kryteriów, które należy uwzględnić przy dokonywaniu obniżenia świadczenia na podstawieart. 362 k.c.zostało pozostawione orzecznictwu. Sam przepis przedstawia je bardzo ogólnie, zawierając w zwrocie „stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy stron”. Takie unormowanie niewątpliwie nakazuje, by uwzględniać wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, a nie tylko sam stopień przyczynienia się do szkody. W piśmiennictwie podkreśla się, że elastyczna formuła pozwala sędziemu na pewną swobodę w zakresie kształtowania obowiązku odszkodowawczego (Z. Banaszczyk (w:) Kodeks..., s. 733). Co istotne, miarkowanie jest uprawnieniem sądu, a nie jego obowiązkiem, a kategoryczne brzmienie przepisu („ulega” zamiast „może ulec”) odnieść należy do końcowego fragmentuart. 362 k.c., gdzie mowa jest o przesłankach miarkowania zadośćuczynienia (P.G., W sprawie wykładni...). Zatem samo stwierdzenie przyczynienia, pomimo że jest konieczne do obniżenia świadczenia, nie jest do tego wystarczające i nie prowadzi do niego automatycznie. Konsekwencją stwierdzenia współprzyczynienia jest jedynie powinność badania przez sędziego okoliczności decydujących o tym, czy zmniejszenie i w jakim zakresie winno w ogóle nastąpić.
Z powyższych przyczyn, ocena stopnia przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody stanowi w zasadzie uprawnienie sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy zaś władny jest zakwestionować tę ocenę jedynie wtedy, gdy oparta jest na ustaleniach oczywiście sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, rażąco błędnie ocenia stopień winy obu stron lub ogranicza obowiązek odszkodowawczy w taki sposób, który nie odpowiada określonemu wart. 362 k.c.wymogowi jego „odpowiedniego” zmniejszenia stosownie do wszystkich zachodzących okoliczności.
Dokonując kontroli instancyjnej orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie, Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zakwestionowania dokonanej przez Sąd Rejonowy oceny przyczynienia sięW. W.do swojej śmierci i w konsekwencji zmiany wyroku w kierunku postulowanym przez skarżącego.
Po pierwsze, należy zaznaczyć, iż kierujący pojazdem odpowiada nie na zasadzie winy, lecz ryzyka, zgodnie z treściąart. 436w związku zart. 435 k.c.Jego odpowiedzialność ma zatem charakter obiektywny - dla jej ustalenia wystarczy wskazanie, ze powstała szkoda i że pozostaje ona w zwykłym związku przyczynowo - skutkowym z ruchem pojazdu (art. 361 k.c.) Przyczyną wprowadzenia takiej regulacji było zwiększone zagrożenie spowodowane ruchem samochodów. Przywołana zasada odpowiedzialności jest najsurowszą wśród przewidzianych przezKodeks cywilny. Praktyczną jej konsekwencją jest to, że dla przyjęcia odpowiedzialności nie jest niezbędne ustalenie winy. Co więcej nawet brak winy po stronie posiadacza pojazdu nie oznacza, że będzie on zwolniony od obowiązku naprawienia szkody. Od odpowiedzialności można się uwolnić tylko w przypadku, gdy szkoda nastąpiła na skutek siły wyższej, wyłącznie z winy poszkodowanego lub w skutek działania osoby trzeciej, za którą podmiot kierujący nie ponosi odpowiedzialności. Żadna z wymienionych przesłanek egzoneracyjnych nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie.
Dokonując oceny zachowania kierującej pojazdem należy podkreślić, iż znałaW. W.i wiedziała, że jest osobą w podeszłym wieku, która ma problemy z poruszaniem. Zauważyła, że jedzie rowerem w oddaleniu od prawej krawędzi jedni. Mimo tego nie dokonała redukcji prędkości, a podejmując manewr wyprzedzania nie zachowała szczególnej ostrożności, a zwłaszcza bezpiecznego odstępu. Warto zaznaczyć przy tym, że miała rowerzystę przed sobą, więc jej ogląd sytuacji był niewątpliwie lepsze, aniżeli kierującego rowerem, który musiał odwracać głowę, aby zobaczyć pojazd.
Dokonując zaś oceny zachowania poszkodowanego należało wziąć pod uwagę, że odpowiada on wyłącznie na zasadzie winy. Nie bez znaczenia są zatem jego indywidualne uwarunkowania, które akcentuje sam skarżący (podeszły wiek, niesprawność), a które stopień winy obniżają.
W zakresie prawidłowości zastosowaniaart. 446 § 4 k.c.przypomnienia zaś wymaga, że na podstawie tego przepisu zrekompensowaniu podlega krzywda wynikająca ze śmierci członka najbliższej rodziny. Rozmiar tej krzywdy należy określić więc każdorazowo, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności danej sprawy. Co ważne, z uwagi na niewymierny charakter krzywdy ustalenie, jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest „odpowiednia”, należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego. Dlatego korygowanie przez sąd drugiej instancji zasądzonego zadośćuczynienia może być aktualne tylko wtedy, gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na jego wysokość, jest ono niewspółmiernie nieodpowiednie, tj. albo rażąco wygórowane, albo rażąco niskie.
W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji uzasadnił swoje rozstrzygnięcie
w świetle kryteriów uznawanych powszechnie w doktrynie prawa cywilnego i judykaturze. Przyznana kwota uwzględnia rolę zadośćuczynienia, stanowiąc odczuwalną wartość ekonomiczną, a jednocześnie nie jest nadmierna w kontekście więzi powodów ze zmarłym.
Jak już wskazano, w dacie wypadku powodowie zamieszkiwali zW. W., prowadząc wspólne gospodarstwo domowe i sytuacja taka miała miejsce od dwóch lat, więc nawet jeżeli wcześniej więzi małoletniego powoda ze zmarłym były ograniczone, to nie było to aktualne w chwili śmierci. Mimo braku więzów krwi, powodowieiW. W.traktowali się jak najbliżsi członkowie rodziny, a ich relacja odpowiadała więzi ojciec - córka oraz dziadek - wnuczek. Warto jeszcze raz z całą mocą podkreślić, że tak akcentowany przez skarżącego fakt wspólnego zamieszkiwania, to jedynie jeden z możliwych elementów więzi osób najbliższych, która może być bardzo silna pomimo zamieszkiwania w oddzielnych gospodarstwach domowych, co - jak słusznie podkreślał pełnomocnik powodów - w określonych typach relacji jest w społeczeństwa normą.
Jeśli chodzi o zarzuty co do terminu płatności odsetek trzeba zauważyć, że zobowiązanie do zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego przewidzianego wart. 446 § 4 k.c.ma charakter bezterminowy, stąd też o przekształceniu go w zobowiązanie terminowe decyduje wierzyciel przez wezwanie dłużnika do zapłaty.
Owszem, w orzecznictwie Sądu Najwyższego pojawiały się głosy o zasadności przyznawania odsetek dopiero od daty wyrokowania przez sąd pierwszej instancji, jednakże dotyczyły one specyficznych wypadków, w których dochodziło do ustalania wysokości zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 września 1994r., III CZP 105/94, OSNC 1995, nr 2, poz. 26 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1997r., I CKU 60/96, Prokuratura i Prawo 1997, nr 5, s. 71, i z dnia 18 kwietnia 2002r., II CKN 605/00, niepubl.). Równocześnie Sąd Najwyższy wielokrotnie przekonywająco wyjaśniał, że zasądzenie odszkodowania według cen z daty wyrokowania może uzasadniać przyznanie odsetek od tej daty, jednakże przewidziana wart. 363 § 2 k.c.zasada nie wyłącza w tej materii innych rozwiązań (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2000 r., II CKN 725/98, OSNIC 2000, nr 9, poz. 158).
Rekapitulując należy przyjąć, że odsetki stanowią rodzaj rekompensaty typowego uszczerbku majątkowego doznanego przez wierzyciela, wynikającego z pozbawienia go możliwości czerpania korzyści z należnego mu świadczenia pieniężnego. W przypadku zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przysługują zatem, jeżeli zobowiązany nie płaci należnego świadczenia w terminie wynikającym z przepisu szczególnego lubart. 455 k.c.Nie sprzeciwia się temu okoliczność, że zasądzenie zadośćuczynienia jest fakultatywne, a jego wysokość zależy od oceny sądu oraz, że do zadośćuczynienia stosuje sięart. 363 § 2 k.c.Dlatego też, jeżeli powód żąda zapłaty określonej kwoty tytułem zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od danego dnia poprzedzającego wyrokowanie, odsetki należą się zgodnie z żądaniem o ile zostanie wykazane, że dochodzona kwota rzeczywiście należała się wówczas powodowi.
Wynikająca zart. 455 k.c.reguła, według której dłużnik ma świadczyć niezwłocznie po wezwaniu go przez wierzyciela do wykonania zobowiązania, ulega w odniesieniu do świadczeń przysługujących poszkodowanemu od ubezpieczyciela odpowiedzialności jedynie pewnej modyfikacji. W świetle przepisówart. 14 ust. 1 ustawy  z dnia 22 maja 2003 r.o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, podmiot ten obowiązany jest zaspokoić roszczenie w terminie 30 dni, licząc od dnia otrzymania zawiadomienia o szkodzie. Termin ten, zgodnie z art. 14 ust. 2 powołanej ustawy, może podlegać wydłużeniu, ale wyłącznie w sytuacji, gdy wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności albo wysokości świadczenia w terminie 30 dniowym było niemożliwe.
Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że pozwany po zgłoszeniu szkody uznał, że brak jest podstaw do wypłaty świadczenia wyższego aniżeli 2 535 złotych i to wyłącznie na rzecz powódki. Jeżeli ocena ta była błędna, a zatem w dacie otrzymania przez pozwanego zgłoszenia szkody powodom przysługiwało od pozwanego zadośćuczynieniew większym wymiarze, to mamy do czynienia z opóźnieniem w spełnieniu świadczenia pieniężnego w rozumieniuart. 481 k.c.Wniosek o przyznanie odsetek od daty wydania orzeczenia uznać należałoby za zasadny wyłącznie w sytuacji, gdyby przyznane zadośćuczynienie rekompensowało szkodę niemajątkową wykraczającą poza ramy objęte zgłoszonym wcześniej żądaniem, tj. gdyby sąd uwzględnił pewne jeszcze inne skutki zdarzenia wcześniej nieistniejące, a wpływające na wysokość świadczenia. W sprawie przedmiotowej natomiast wszelkie negatywne konsekwencje, które zostały uwzględnione przez Sąd pierwszej instancji przy określaniu wysokości zadośćuczynienia były aktualne już na dzień zgłoszenia roszczenia.
W świetle powyższego, zgodnie zart. 385 k.p.c., Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c., zasądzając od pozwanego: na rzecz powódki kwotę 900 złotych,a na rzecz powoda kwotę 450 złotych, stanowiące wynagrodzenie reprezentującego powodów pełnomocnika, obliczone na podstawie § 2 pkt 3 i 4 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U.2015., poz. 1804 ze zm.).