Sąd Rejonowy w Piszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 182/24
Data wyroku: 2024-07-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Magdalena Łukaszewicz
Słowa kluczowe: Kredyt
Podstawa prawna: 1031 kc

Sygn. akt I C 182/24

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 lipca 2024 r.
Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: sędzia Magdalena Łukaszewicz
Protokolant: sekretarz sądowy Paula Milewska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2024 roku
sprawy z powództwa(...) Banku Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.
przeciwkoP. B.,M. B.
o zapłatę
o r z e k a:

I
Zasądza od pozwanychP. B.,M. B.solidarnie (jako spadkobiercówZ. B.zmarłego dnia 29.01.2022r.)) na rzecz powoda(...) Banku Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.kwotę 61 885,03 zł (sześćdziesiąt jeden tysięcy osiemset osiemdziesiąt pięć złotych 03/100 groszy) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 61 724,44 od dnia 28.03.2023r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 160,59 zł od dnia 22.04.2024r. do dnia zapłaty – z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanych za długi spadkowe do wartości ustalonego w wykazie inwentarza lub spisie inwentarza stanu czynnego spadku.

II
Zastrzec pozwanymP. B.iM. B.prawo do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe do wartości ustalonego w wykazie inwentarza lub spisie inwentarza stanu czynnego spadku.

III
Odstąpić od obciążania pozwanych kosztami procesu.

UZASADNIENIE
w zakresie punktu II. i III. wyroku z dnia 11 lipca 2024 roku
W dniu 22 kwietnia 2024 roku(...) Bank Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.wytoczyła powództwo przeciwkoM. B.iP. B.– spadkobiercomZ. B.– o zapłatę solidarnie kwoty 61 885,03 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 61 724,44 zł od dnia 28.06.2023r. do dnia zapłaty i od kwoty 160,59 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Nadto powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanych solidarnie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że dochodzona wierzytelność wynika z umowy o kredyt konsolidacyjny zawartej w dniu 18.12.2017r. pomiędzy powódką, a spadkodawcąZ. B..
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie na ich rzecz od powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej, w przypadku uwzględnienia żądania pozwu, wnieśli o zastrzeżenie w treści wyroku, że pozwani ponoszą odpowiedzialność tylko do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w wykazie inwentarza lub spisie inwentarza oraz o nieobciążanie pozwanych kosztami procesu. Pozwani podkreślili, że nie dali żadnych powodów do wytoczenia niniejszego powództwa. Wskazali, że przed wytoczeniem powództwa powódka posiadała wiedzę, iż pozwani złożyli oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza oraz, że spadkodawca nie zostawił żadnego majątku.

Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 18 grudnia 2017 roku pomiędzy(...) Bankiem Spółką Akcyjnąz siedzibą wW., aZ. B.zawarta została umowa o kredyt konsolidacyjny o numerze(...), z której warunków pożyczkobiorca nie wywiązał się.(bezsporne)
W dniu 29 stycznia 2022 rokuZ. B.zmarł.(bezsporne)
W dniu 1 marca 2022 roku spadkobiercyZ. B.– żonaM. B.i synP. B.złożyli przed notariuszem oświadczenia o przyjęciu spadku poZ. B.z dobrodziejstwem inwentarza. Oświadczenia te zostały zarejestrowane w Sądzie Rejonowym w Piszu pod sygn. akt I N 59/22.
W dniu 21 lutego 2023 roku kserokopia ww. oświadczeń została doręczona pełnomocnikowi(...) Banku Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.zgodnie z jego pisemnym wnioskiem.
(dowód: oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza k. 3, wniosek o wydanie kserokopii oświadczeń k. 5, zpo k. 20 – akt sprawy I N 59/22 Sądu Rejonowego w Piszu)
Następnie w dniu 26 kwietnia 2022 rokuM. B.iP. B.złożyli w Sądzie Rejonowym w Piszu wykazy inwentarza po spadkodawcyZ. B., które zarejestrowane są pod sygn. akt I N 123/22.
(dowód: wykazy inwentarza k. 3-4v akt sprawy I N 123/22 Sądu Rejonowego w Piszu)
W dniu 20 marca 2022 roku(...) Bank Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.wystąpiła do Sądu Rejonowego w Piszu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku poZ. B., wskazując jako uczestników postępowaniaM. B.iP. B.. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I Ns 115/23.
W odpowiedzi na ww. wniosek, złożonej w dniu 14 kwietnia 2023 roku,M. B.iP. B.poinformowali Sąd, że złożyli przed notariuszem oświadczenia o przyjęciu spadku poZ. B.z dobrodziejstwem inwentarza, które to oświadczenia zarejestrowane zostały w Sądzie Rejonowym w Piszu pod sygn. akt I N 59/22, oraz, że złożyli wykazy inwentarza, które są zarejestrowane w Sądzie Rejonowym w Piszu pod sygn. akt I N 123/22.
Odpis ww. odpowiedzi na wniosek doręczono pełnomocnikowi wnioskodawczyni(...) Banku Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.w dniu 21 kwietnia 2023 roku.
Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 roku wydanym w sprawie I Ns 115/23 Sąd Rejonowy w Piszu stwierdził, że spadek poZ. B.na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyli: żonaM. B.i synP. B.w udziale po ½ części każdy z nich.
(dowód: wniosek o stwierdzenie nabycia spadku k. 3-5, odpowiedź na wniosek k. 32, zpo k. 36, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku k. 39 – akt sprawy I Ns 115/23 Sądu Rejonowego w Piszu)
W dniu 11 września 2023 roku(...) Bank Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.wystąpiła do Sądu Rejonowego w Piszu z wnioskiem o sporządzenie spisu inwentarza majątku spadkowego poZ. B.(sygn. akt I Ns 377/23).
Postanowieniem z dnia 5 października 2023 roku wydanym w powyższej sprawie, Sąd Rejonowy w Piszu postanowił sporządzić spis inwentarza majątku spadkowego poZ. B.i zarządził ogłoszenie o wydaniu postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza na stronie internetowej oraz na tablicy ogłoszeń Sądu Rejonowego w Piszu.
Odpis ww. postanowienia doręczono pełnomocnikowi wnioskodawczyni(...) Banku Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.w dniu 19 października 2023 roku.
(dowód: wniosek o sporządzenie spisu inwentarza k. 3-4, postanowienie z dnia 05.10.2023r. k. 33, zpo k. 40 – akt sprawy I Ns 377/23 Sądu Rejonowego w Piszu)

Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 1031 § 2 k.c., w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku (odpowiedzialność pro viribus patrimonii).
Stosownie doart. 319 k.p.c., jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, sąd może, nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości, uwzględnić powództwo zastrzegając pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności.
W tym miejscu podnieść należy, iż nabycie przez spadkobiercę spadku z dobrodziejstwem inwentarza wywołuje skutek prawny w postaci faktycznego ograniczenia jego odpowiedzialności za długi spadkowe spadkodawcy, ale w stosunku do tych wierzycieli, wobec których spadkobierca skutecznie procesowo powołał się na to ograniczenie na etapie postępowania rozpoznawczego lub klauzulowego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi w sprawie I ACa 219/13). Kwestia, czy długi spadkowe przekraczają stan czynny spadku, nie podlega badaniu w ramach postępowania rozpoznawczego ani klauzulowego. Ograniczenie odpowiedzialności dłużnika - spadkobiercy może być zastrzeżone w wyroku (art. 319 k.p.c.) bądź w klauzuli wykonalności nadanej przeciwko spadkobiercy (art. 792 k.p.c.).
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawał fakt, iż pozwani w terminie ustawowym złożyli przed notariuszem oświadczenia o przyjęciu spadku poZ. B.z dobrodziejstwem inwentarza. W treści złożonej odpowiedzi na pozew, pozwani skutecznie powołali się względem powódki(...) Banku Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na ograniczenie ich odpowiedzialności za długi spadkowe spadkodawcyZ. B.do stanu czynnego spadku (k. 73).
Wobec powyższego, uznać należało, iż przesłanki zart. 319 k.p.c.zostały w niniejszej sprawie spełnione, dlatego na podstawie powołanego przepisu Sąd orzekł, jak w punkcie II. wyroku.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 102 k.p.c., zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Przepis powyższy ma wprawdzie charakter wyjątkowy, stanowi bowiem odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy, będącej osnową systemu orzekania o kosztach procesu. W ten sposób ustawodawca - w określonych okolicznościach - przyznał prymat zasadzie słuszności, nie określił jednak "wypadku szczególnie uzasadnionego" ani nie podał jego przykładów, podobnie jak nie uczynił tego w innych przepisachkodeksu postępowania cywilnego, w których odwołał się do takich lub podobnych przypadków.
Dynamika postępowania cywilnego, różnorodność występujących w nim stanów faktycznych, a także rozmaitość stron i nieprzewidywalność ich zachowań nie pozwalają na sformułowanie uniwersalnej definicji normatywnej; prawodawca pozostawia ocenę w tym zakresie sądowi, odwołując się do jego kompetencji, bezstronności, doświadczenia oraz poczucia sprawiedliwości. Ocena sądu w tym zakresie ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodził szczególnie uzasadniony wypadek, o którym mowa wart. 102 k.p.c., usprawiedliwiający odstąpienie od obciążenia pozwanych obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie powodowej.
Należy zauważyć, że już w dniu 21 lutego 2023 roku(...) Bank Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.powzięła informację o złożeniu przez spadkobierców ustawowych oświadczeń o przyjęciu spadku poZ. B.z dobrodziejstwem inwentarza. Wtedy bowiem pełnomocnikowi wierzyciela, na jego pisemny wniosek, doręczono - na zarządzenie przewodniczącego - kserokopie wspomnianych oświadczeń. Po raz kolejny, o fakcie złożenia przez spadkobierców ustawowych oświadczeń o przyjęciu spadku poZ. B.z dobrodziejstwem inwentarza, wierzyciel został zawiadomiony w dniu 21 kwietnia 2023 roku w toku sprawy I Ns 115/23 o stwierdzenie nabycia spadku, gdy doręczono mu odpis odpowiedzi na wniosek uczestników postępowania. Z odpowiedzi tej wynikało ponadto, że uczestnicy złożyli wykazy inwentarza, które zostały zarejestrowane w Sądzie Rejonowym w Piszu pod sygn. akt I N 123/22. Z treści tych wykazów wprost wynika, iż spadkodawca nie pozostawił żadnego majątku.
Nadto, nie bez znaczenia jest fakt, iż w dniu 11 września 2023 roku(...) Bank Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.wystąpiła do Sądu Rejonowego w Piszu z wnioskiem o sporządzenie spisu inwentarza majątku spadkowego poZ. B.(sygn. akt I Ns 377/23) i w dniu 5 października 2023 roku uzyskała w tej sprawie postanowienie Sądu Rejonowego w Piszu o sporządzeniu spisu inwentarza, którego odpis doręczono jej pełnomocnikowi w dniu 19 października 2023 roku.
W tych okolicznościach, zasądzenie na rzecz powódki kosztów niniejszego procesu, byłoby w ocenie Sądu rażąco niesprawiedliwe i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, skoro już z treści złożonych przez spadkobierców w dniu 26 kwietnia 2022 roku wykazów inwentarza wprost wynika, że spadkodawca nie pozostawił żadnego majątku, a przed wniesieniem pozwu powód nie przeprowadził procedury spisu inwentarza przez komornika zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Piszu wydanym w sprawie I Ns 377/23. Zdecydował się jednak na wytoczenie powództwa narażając pozwanych na koszty procesu, których nie byli w stanie uniknąć.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 102 k.p.c., Sąd orzekł, jak w punkcie III. wyroku.