Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 613/22
Data wyroku: 2023-11-09 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Ciężar dowodu
Podstawa prawna: art. 6 kc

III Ca 613/22

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2022 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
w sprawie z wnioskuP. W.iB. W.z udziałemA. B. (1)iA. B. (2)o częściowe zniesienie współwłasności:

ustalił, że współwłaścicielami nieruchomości składającej się zdziałek ewidencyjnych: nr (...)w obrębie G-16 położonej wŁ.przyulicy (...)oraz nr 55 w obrębie G-16 położonej wŁ.przyulicy (...)o powierzchni 0,0443 ha, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą o numerze (...)o wartości 276.000 zł są:

B. W.w 4/9 (czterech dziewiątych) części,

P. W.w 4/9 (czterech dziewiątych) części,

A. B. (1)w 1/18 (jednej osiemnastej) części,

A. B. (2)w 1/18 (jednej osiemnastej) części;

zniósł częściowo współwłasność nieruchomości składającej się zdziałek ewidencyjnych: nr (...)w obrębie G-16 położonej wŁ.przyulicy (...)oraz nr 55 w obrębie G-16 położonej wŁ.przyulicy (...)o powierzchni 0,0443 ha, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą o numerze (...)o wartości 276.000 zł (dwieście siedemdziesiąt sześć tysięcy złotych) w ten sposób, że:

udział 1/18 (jednej osiemnastej) części nieruchomości należący doA. B. (1)przekazał na własnośćP. W.,

udział 1/18 (jednej osiemnastej) części nieruchomości należący doA. B. (2)przekazał na własnośćP. W.;

zasądził odP. W.na rzeczA. B. (1)tytułem spłaty kwotę 15.333,33 zł (piętnaście tysięcy trzysta trzydzieści trzy złote trzydzieści trzy grosze) płatną w terminie 14 (czternastu) dni od dnia uprawomocnienia się postanawiania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności;

zasądził odP. W.na rzeczA. B. (2)tytułem spłaty kwotę 15.333,33 zł (piętnaście tysięcy trzysta trzydzieści trzy złote trzydzieści trzy grosze) płatną w terminie 14 (czternastu) dni od dnia uprawomocnienia się postanawiania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności;

oddalił roszczenia uczestnikówA. B. (2)iA. B. (1)(w tym w ramach ich następstwa prawnego poJ. B.) o wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości;

zasądził odA. B. (2)na rzeczP. W.kwotę 51,64 zł (pięćdziesiąt jeden złotych sześćdziesiąt cztery grosze) tytułem zwrotu wydatków na nieruchomość;

zasądził odA. B. (1)na rzeczP. W.kwotę 51,64 zł (pięćdziesiąt jeden złotych sześćdziesiąt cztery grosze) tytułem zwrotu wydatków na nieruchomość;

oddalił roszczenia wnioskodawcówP. W.iB. W.o rozliczenie nakładów i wydatków w pozostałej części;

obciążyłA. B. (1)obowiązkiem zwrotu na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi kwoty 3.022,05 zł (trzy tysiące dwadzieścia dwa złote pięć groszy) tytułem nieuiszczonych wydatków;

obciążyłA. B. (2)obowiązkiem zwrotu na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi kwoty 3.022,05 zł (trzy tysiące dwadzieścia dwa złote pięć groszy) tytułem nieuiszczonych wydatków

ustalił, że wnioskodawcy i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Apelację od tego rozstrzygnięcia w zakresie punktów 2-7 i 9-11 wywiedli uczestnicy postępowania. Zarzucili postanowieniu:
1.naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia a toart. 233 kpcw zw. zart. 2352§ 1 pkt 2 i 5 kpcw zw. zart. 20512§ 2 kpcpoprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającej na:
- pominięciu wniosku dowodowego uczestników w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego z zakresu szacowania nieruchomości oraz zaniechaniu dopuszczenia dowodu z uzupełniającej opinii ustnej biegłejJ. G., w sytuacji gdy wydana przez nią opinia budziła wątpliwości uczestników, które zgłosili oni w toku postępowania;
- pominięciu wniosku dowodowego w przedmiocie dopuszczenia dowodu z wyjaśnień uczestników na okoliczność utraconych korzyści w związku z faktem, że uczestnicy nie mogli korzystać z nieruchomości chociażby w zakresie parkingu, w sytuacji, gdy dowód ten zmierzał do wykazania wysokości utraconych korzyści;
- uznaniu, że udział 1/8 w spornej nieruchomości, przysługujący każdemu z uczestników warty jest 15.333,33 zł, podczas gdy uczestnicy kwestionowali opinię biegłego, w oparciu o którą została ustalone w/w wartość;
2.naruszenie przepisów postępowania, przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a to:
-art. 210 kcpoprzez uznanie, że kwota spłaty udziałów uczestników wynosi 15.333,33 zł podczas gdy uczestnicy kwestionowali opinię biegłego, w oparciu o którą została ustalone w/w wartość;
-art. 222 § 1 kcw zw. zart. 206 kcpoprzez oddalenie wniosku uczestników o zasądzenie wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości w sytuacji, gdy Sąd I instancji ustalił w/w roszczenie za udowodnione co do zasady , a co do wysokości roszczenie to zostało wykazane przez uczestników;
-art. 226w zw. zart. 207 kcpoprzez orzeczenie o konieczności zwrotu nakładów poczynionych przez wnioskodawców w sytuacji, gdy nakłady te winny ulec kompensacie w związku z żądaniem uczestników zasądzenia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości .
W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie stanowiska uczestników w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od wnioskodawców na rzecz uczestników postępowania kosztów apelacyjnych.
Wnioskodawcy wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie od uczestników kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja uczestników jest niezasadna i skutkuje jej oddaleniem.
Apelacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia, które Sąd Okręgowy przyjmuje za własne, co czyni zbędnym ich ponowne przytaczanie w tym miejscu. Ustalenia te Sąd I Instancji poparł wnikliwą i rzetelną analizą zebranych dowodów, a ocena dowodów dokonana przez ten Sąd odpowiada zasadom logiki i obejmuje wszystkie okoliczności sprawy. Sąd Rejonowy powołał także prawidłową podstawę prawną postanowienia, przytaczając w tym zakresie stosowne przepisy. Sąd Okręgowy nie dostrzega naruszenia przepisów prawa materialnego, które zobligowany byłby wziąć pod uwagę z urzędu.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do przypisywanych Sądowi I instancji uchybień procesowych, gdyż z istoty rzeczy wnioski w tym zakresie determinują kierunek dalszych rozważań.
Nietrafny jest zarzut naruszenia przepisu prawa procesowego tj.art. 233 § 1 k.p.c.Uchybienia w powyższym zakresie apelujący upatrywał w niesłusznym pominięciu przez Sąd I instancji wniosku dowodowego uczestników w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego z zakresu szacowania nieruchomości oraz zaniechaniu dopuszczenia dowodu z uzupełniającej opinii ustnej biegłejJ. G., w sytuacji gdy wydana przez nią opinia budziła wątpliwości uczestników, które zgłosili oni w toku postępowania, pominięciu wniosku dowodowego w przedmiocie dopuszczenia dowodu z wyjaśnień uczestników na okoliczność utraconych korzyści w związku z faktem, że uczestnicy nie mogli korzystać z nieruchomości chociażby w zakresie parkingu, w sytuacji, gdy dowód ten zmierzał do wykazania wysokości utraconych korzyści, uznaniu, że udział 1/8 w spornej nieruchomości, przysługujący każdemu z uczestników warty jest 15.333,33 zł, podczas gdy uczestnicy kwestionowali opinię biegłego, w oparciu o którą została ustalone w/w wartość.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, przepisart. 233 § 1 k.p.c.może zostać naruszony w wyniku nieuwzględnienia przez sąd przy ocenie poszczególnych dowodów zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, całokształtu zebranego materiału dowodowego, czy też na skutek przeprowadzenia określonych dowodów niezgodnie z zasadami procedury cywilnej, na przykład niezgodnie z zasadą bezpośredniości. Postawienie zarzutu naruszenia omawianego przepisu prawa procesowego wymaga zatem wskazania przez skarżącego konkretnych zasad, które naruszył sąd przy ocenie określonych dowodów (tak m.in. SN w wyroku z dnia 16 grudnia 2005 r. w sprawie III CK 314/05, LEX nr 172176; w wyroku z dnia 13 października 2004 r. w sprawie III CK 245/04, LEX nr 174185). W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że przepis ten reguluje jedynie kwestię oceny wiarygodności i mocy (wartości) dowodowej przeprowadzonych w sprawie dowodów, a nie poczynionych ustaleń faktycznych, czy wyprowadzonych z materiału dowodowego wniosków. Uchybienia w tym zakresie winny się skonkretyzować w zarzucie sprzeczności ustaleń faktycznych z materiałem dowodowym. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt II CK 293/02, LEX nr 151622). Nadto, prawidłowo skonstruowany zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.wymaga od apelującego wskazania, które dowody, w jakim zakresie i dlaczego zostały przez sąd ocenione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji, które ustalenia faktyczne są wadliwe i jakie powinny być ustalenia prawidłowe, ewentualnie jakich ustaleń zabrakło w zaskarżonym wyroku. Z całą pewnością postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.nie może polegać na zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego, ustalonego przez niego na podstawie własnej oceny dowodów, a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Apelacja uczestników nie odpowiada przedstawionym wyżej wymogom w zakresie prawidłowo skonstruowanego zarzutu naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.i w istocie stanowi wyłącznie subiektywną polemikę skarżących z wyczerpująco umotywowanym stanowiskiem Sądu Rejonowego co do oceny materiału dowodowego.
Podstawą ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie stanowiły osobowe źródła dowodowe w postaci przesłuchania wnioskodawcy oraz uczestników postępowania, a także dowody z dokumentów, które nie były kwestionowane w toku postępowania, stanowiąc tym samym pełnowartościowy materiał dowodowy. Podstawą konkretnych ustaleń faktycznych dotyczących kwestii ustalenia wartości nieruchomości podlegającej podziałowi, a także oszacowania nakładów koniecznych poniesionych na utrzymanie nieruchomości podlegającej podziałowi stanowiła opinia biegłej, w tym jej opinia uzupełniająca. Słusznie Sąd Rejonowy uznał ją za sporządzoną z zasadami sztuki i uwzględniającą wszystkie problemy występujące na nieruchomości zwłaszcza postępująca degradacje substancji budynkowej. Sporządzona wycena odzwierciedla w prawidłowy sposób jej stan, a zatem kwoty spłat zasądzone na rzecz uczestników postępowania również należy uznać za prawidłowe.
Zarzut dotyczący pominięcia wniosku dowodowego w przedmiocie dopuszczenia dowodu z wyjaśnień uczestników na okoliczność utraconych korzyści w związku z faktem, że uczestnicy nie mogli korzystać z nieruchomości chociażby w zakresie parkingu, w sytuacji, gdy dowód ten zmierzał do wykazania wysokości utraconych korzyści również nie jest zasadny. Uczestnicy domagali się wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości w kwotach: 192.000 zł (za korzystanie z nieruchomości) i 19.200 zł (za możliwość korzystania z parkingu). Roszczenia te oparte są na podstawieart. 222 § 1 k.c.w zw. zart. 206 k.c.i możliwość dochodzenia takiego roszczenia została przyznana w utrwalonym orzecznictwie. Sąd Okręgowy nie dostrzegł uchybienia przepisom prawa w rozstrzygnięciu tej kwestii. Jednakże, jak słusznie podkreślił Sąd I instancji, zgodnie zart. 6 k.c.to na współwłaścicielu pozbawionym współposiadania nieruchomości spoczywa ciężar udowodnienia tego roszczenia zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Przy czym ustalenia w tym zakresie, jeżeli idzie o zasadę, mogą być dokonywane poprzez dowód z przesłuchania świadków, uczestników postępowania, jednakże jeśli idzie o wysokość, to nie wystarczy subiektywne przekonanie uczestników o wysokości należnego odszkodowania. W tym zakresie konieczne są wiadomości specjalne, np. opinia biegłego do spraw czynszów. W dodatku, co również podkreślił Sąd Rejonowy roszczenie to zostało udowodnione co do zasady, ale tylko w zakresie uniemożliwienia korzystania z nieruchomości przezJ. B., nie zaś przezA. B. (1)iA. B. (2), bowiem uczestnicy przyznali, iż nie zwracali się do wnioskodawców o udzielenie dostępu do nieruchomości, a zatem nie byli pozbawieni współposiadania.
Reasumując apelacja skarżących nie zawiera zarzutów, które zasługiwałyby na uwzględnienie zarówno w sferze prawa materialnego jak i procesowego.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy, na podstawieart. 385 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc, oddalił apelację i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawieart. 520 § 1 kpc.