Sąd Okręgowy w Toruniu
VI Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VI Gz 268/17
Data wyroku: 2017-12-21 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jerzy P. Naworski, Zbigniew Krepski, Małgorzata Bartczak-Sobierajska

Sygn. akt VI Gz 268/17

POSTANOWIENIE
Dnia 21 grudnia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Toruniu Wydział VI Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący SSO Jerzy P. Naworski (spr.)
Sędziowie: SO Zbigniew Krepski, SO Małgorzata Bartczak-Sobierajska
po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. w Toruniu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuE. F.iM. F.
przy uczestnictwie(...) S.A.wG.
o ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu
na skutek zażalenia uczestniczka na pkt 2 (drugi) postanowienia Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 11 września 2017r., sygn. akt V GNs 12/14
postanawia
oddalić zażalenie
Jerzy P. Naworski

     Zbigniew Krepski Małgorzata Bartczak-Sobierajska

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 11 września 2017 r. Sąd Rejonowy umorzył postępowanie i nie obciążył wnioskodawców kosztami postępowania należnymi uczestnikowi wskazując, że ci pierwsi w piśmie z dnia 21 sierpnia 2017 r. cofnęli wniosek, na co uczestnik wyraził zgodę domagając się jednak zasądzenia kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w świetleart. 203 § 2w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., w przypadku cofnięcia wniosku, kosztami postępowania obciąża się wnioskodawcę. W okolicznościach sprawy nie można jednak abstrahować od tego, że przyczyną cofnięcia wniosku była jego bezprzedmiotowość spowodowana wydaniem przez sąd cywilny postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia służebności gruntowej dotyczącej urządzeń przesyłowych, co do których wnioskodawcy wnosili o ustanowienie służebności przesyłu. Z tego względu Sądmeritiuznał, że rozstrzygniecie o kosztach postępowania należy oprzeć na zasadzie wyrażonej wart. 102 k.p.c.i uznać, że w sprawie względy słuszności przemawiają za odstąpieniem od zasady wyrażonej wart. 203 § 2w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Podstawowym celem wniosku było uregulowanie tytułu prawnego uczestnika do korzystania z nieruchomości wnioskodawców w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu. Niespornym było, że w dacie złożenia wniosku uczestnik nie legitymował się tytułem prawnym do władania nieruchomością stanowiącą własność wnioskodawców. Wnioskodawcy inicjując postępowanie w sprawie mieli uzasadnione podstawy przypuszczać, że wniosek jest słuszny. Postępowanie leżało nie tylko w ich interesie, ale w równym stopniu w interesie uczestnika. Cel w postaci tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości wnioskodawców został osiągnięty w innym postępowaniu (k. 1247 i 150-151, s. 2).
W zażaleniu na to postanowienie uczestnik zarzucił mu naruszenie:
1.art. 102w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., polegające na jego błędnym zastosowaniu w sytuacji, gdy nie było podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające nie obciążenie wnioskodawców kosztami postępowania należnymi uczestnikowi,
2.art. 203 § 2w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., polegające na jego błędnym zastosowaniu w sytuacji, gdy nie było podstaw przemawiających za odstąpieniem od zasady obciążania wnioskodawców kosztami postępowania,
3. art. 520 § 3 w zw. z § 7 pkt 3 taryfy radcowskiej poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, w której interesy uczestników postępowania były sprzeczne, co stanowiło podstawę do zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz uczestnika.
Wskazując na te zarzuty żalący się wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jego rzecz od wnioskodawców kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w łącznej wysokości 257,00 zł oraz kosztów postępowania zażaleniowego.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że już na etapie postępowania przedsądowego uczestnik informował wnioskodawców, że ma tytuł prawny do korzystania z nieruchomości. Mimo tego i ugruntowanego poglądu o dopuszczalności nabycia służebności przez zasiedzenie o treści odpowiadającej służebności przesyłu, wnioskodawcy zdecydowali się na drogę sądowa. W związku z tym nie występowały okoliczności dające podstawę przypuszczać, że wniosek jest słuszny. Ponieważ uczestnik podnosił zarzut zasiedzenia służebności stworzył opozycję interesów, co uzasadniało stosowanieart. 520 § 3 k.p.c.
Wnioskodawcy nie udzielili odpowiedzi na zażalenie (k. 163).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W postępowaniu nieprocesowym, a takim trybie toczyła się sprawa, odmiennie niż w procesie, obowiązuje, pominięta w rozważaniach Sądu pierwszej instancji, zasada statuowana wart. 520 § 1 k.p.c.ponoszenia przez każdego uczestnika tego postępowania wszystkich kosztów, jakie związane są z jego udziałem w sprawie. Zasada ta jest nienaruszalna wtedy, gdy uczestnicy są w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub, mimo braku tej równości, ich interesy są wspólne. W pozostałych wypadkach sąd może od niej odstąpić i na żądanie uczestnika orzec według dyrektyw określonych wart. 520 § 2 lub 3 k.p.c.Rację ma skarżący twierdząc, że interesy uczestników w sprawie były sprzeczne, co powoduje, że rozstrzygniecie o kosztach powinno uwzględniać regulacjęart. 520 § 3 k.p.c., ain concretojegozdanie pierwszestanowiące, że sąd w może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika.
Sąd Rejonowy, jak była o tym mowa, nie wskazał na wymienione regulacje, natomiast uznał, że w świetleart. 203 § 2w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., koszty postępowania powinny obciążać wnioskodawców. Takie podejście Sądua quonie jest zasadne, skoro w rachubę wchodzi samodzielna w postępowaniu nieprocesowym norma prawna wyrażona wart. 520 § 3 k.p.c.Odmiennej tezy nie uprawnia to, że przepis ten recypuje zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania wynikającą zart. 98 § 1 k.p.c.Sprzeczność interesów uczestników przejawia się w sporach toczących się między nimi w danym postępowaniu nieprocesowym. Przegrywającym spór będzie ten uczestnik postępowania, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone. Trafnie uznał Sądmeriti, że z uwagi na cofnięcie wniosku wnioskodawców należy uznać za przegrywających sprawę w tym ujęciu. Jednak reguła odpowiedzialności za wynik w postępowaniu nieprocesowym nie obowiązuje w sposób bezwzględny. Różnicę między unormowaniemart. 520 § 3 k.p.c.a zawartym wart. 98 § 1 k.p.c.wyraża to, że ten pierwszy nie statuuje obligu, o którym mowa w drugim, co wyraża formuła „sąd może". Daje to sądowi możliwość, w granicach swobodnej oceny, rozważenia wszystkich względów przemawiających bądź za zasądzeniem, bądź za odmową zasądzenia zwrotu kosztów poniesionych przez innego uczestnika. Uwagi te miały na celu podkreślenie, że Sąd pierwszej instancji nie był zobowiązany do nałożenia na wnioskodawców obowiązku zwrotu uczestnikowi kosztów postępowania nawet bez sięgania doart. 102 k.p.c.
Pojawia się jednak pytanie, czy w świetle regulacjiart. 520 § 3 zd. 1 k.p.c.do pomyślenia jest zastosowanie wynikającej zart. 102 k.p.c.zasady słuszności będącej wyjątkiem od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy wysłowionej wart. 98 § 1 k.p.c.Tylkoprima faciemożna odpowiedzieć na to pytanie przecząco wskazując, że wyklucza go, stanowiący już przecież wyjątek od tej reguły,art. 520 § 3 k.p.c.Wbrew jednak pozorom rację ma Sąda quorozważając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania także w świetleart. 102 k.p.c.Nie sposób przyjąć, że przepisyart. 520 § 3 k.p.c.aart. 102 k.p.c.pozostają w relacjilex specialisdolex generalis, wykluczającej zastosowanie tego drugiego w postępowaniu nieprocesowym. Nie powinna być kwestionowana teza, że przy rozstrzyganiu o kosztach postępowania w sytuacji określonej wart. 520 § 3 zd. 1 k.p.c.powinny być brane pod uwagę względy słuszności.
Sąd odwoławczy za trafną uznaje także ocenę tego Sądu o celowości zastosowania w sprawie tego przepisu i uznanie, że w rachubę wchodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Przekonują argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego przemawiają za odstąpieniem od obciążenia wnioskodawców kosztami postępowania. Wprawdzie zgodzić trzeba się ze skarżącym, że wnioskodawcy przed wszczęciem postępowania mieli świadomość co do dopuszczalności nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie, ale nie zmienia to postaci rzeczy i tego, że podstawowym celem wniosku, jak celnie zauważył Sąda quo, było uregulowanie tytułu prawnego uczestnika do korzystania z nieruchomości wnioskodawców. W dacie jego wniesienia uczestnik nie legitymował się takim tytułem prawnym, a zatem wnioskodawcy inicjując postępowanie kierowali się swoim słusznym interesem, a także, pośrednio, interesem uczestnika. W rezultacie uznanie przez Sąd Rejonowy, że stan faktyczny podpada podart. 102w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.nie budzi zastrzeżeń, a to oznacza bezzasadność zarzutu naruszenia tego przepisu, a takżeart. 203 § 2w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.i przepisuart. 520 § 3 k.p.c.w związku § 7 pkt 3 taryfy radcowskiej.
Z tych powodów należało oddalić zażalenie (art. 385w zw. zart. 397 § 2 zd. 1 i art. 13 § 2 k.p.c.
Jerzy P. Naworski

     Zbigniew Krepski Małgorzata Bartczak-Sobierajska

(...)
(...)
(...)
(...)
(...)
(...)