Sąd Okręgowy w Rzeszowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1336/19
Data wyroku: 2020-01-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Krzywonos
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: przepisy kpa i ustawy o emeryturach i rentach z FUS
Teza: zmiana decyzji i przewrócenie terminu oraz nakazanie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania przed organem rentowym.

Sygn. aktIV U 1336/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 stycznia 2020 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Jolanta Krzywonos
Protokolant: st. sekr. sądowy Maria Misiuda
po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2020 r. w Rzeszowie
sprawy z wnioskuK. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o wysokość emerytury
na skutek odwołaniaK. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 03/06/2019 r. znak(...)
z dnia 23/07/2019 r. znak :(...)
I.zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia 03/06/2019 r , znak:(...)w ten sposób, że przywracaK. R.termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania
II. zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia 23/07/2019 r. znak :(...)w ten sposób ,że nakazuje organowi rentowemu rozpoznanie wniosku o wznowienie postępowania i wydania orzeczenia w sprawie .
Sygn. akt IV U 1336/19

UZASADNIENIE
Wyroku z dnia 23 stycznia 2020 r.
Decyzją z dnia 3 czerwca 2019 r. znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówiłK. R.przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Jako podstawę prawną organ rentowy przywołał przepisart. 59 §1 kpaw zw. zart. 83 b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania z powołaniem się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. P 20/16 upłynął 23 kwietnia 2019 r., natomiast ubezpieczona złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą o wznowienie postępowania w dniu 15 maja 2019 r. W uzasadnieniu odmowy organ rentowy wyjaśnił, iż wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, że uchybienie miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło bez jej winy. Dlatego odmówionoK. R.uwzględnienia jej wniosku o przywrócenie terminu.
Kolejną decyzją z 23 lipca 2019 r. znak(...)-SER ZUS odmówił wznowienia postępowania w sprawie. Wskazał, iż skarga o wznowienie postępowania została złożona w dniu 15 maja 2019 r. a więc po ustawowym terminie, który upływał z dniem 23 kwietnia 2019 r. Nadto termin do wniesienia skargi, z uwagi na brak uprawdopodobnienia, że uchybienie miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło bez winy wnioskodawczyni, nie został przywrócony.
W odwołaniach złożonych od powyższych decyzjiK. R.wnosiła o zmianę decyzji. Podnosiła, że o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. i możliwości wznowienia postępowania dowiedziała już się po upływie terminu do złożenia skargi, z prasy. Wskazała, że stale opiekuje się chorą matką, co zajmuje cały jej czas. Nie miała wiedzy, że Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok, który dotyczy jej sytuacji, nie miała też wiedzy, że może złożyć skargę o wznowienie postępowania. O powyższym dowiedziała się dopiero zgazety (...)z 9 maja 2019 r., którą otrzymała od rodziny ale dopiero po kilku dniach od ukazania się artykułu w gazecie. Po przeczytaniu artykułu niezwłocznie w dniu 15 maja 2019r. złożyła skargę o wznowienie postępowania w sprawie przeliczenia jej emerytury i jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi.
Odwołująca zarzuciła, iż ZUS nie wyjaśnił motywów uznania, że nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi. Dlatego też, w jej przekonaniu będącą konsekwencją odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie, kolejna decyzja Zakładu o odmowie wznowienia postępowania w sprawie, nie jest prawidłowa.
W odpowiedzi organ rentowy wniósł o oddalenie złożonych odwołań podtrzymując stanowiska zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Podkreślał, że wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Dodał, że tylko obłożna choroba uniemożliwiająca stronie działającej osobiście podjęcie czynności, przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar mogą uzasadniać przywrócenie uchybionego terminu. Przy ocenie zaś winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W ocenie organu rentowego stan faktyczny sprawy świadczy o zawinionym przez wnioskodawczynię uchybieniu.
Sprawy z odwołańK. R.od decyzji ZUS z dnia 3 czerwca 2019 r. i 23 lipca 2019 r. zostały połączone do wspólnego prowadzenia i rozpoznania.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
K. R.urodziła się (...)
Decyzją z dnia 24 kwietnia 2008 r. ZUS przyznał jej emeryturę od dnia 1 marca 2008 r. Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z przepisem art. 53 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS.
W dniu 8 lipca 2013 r.K. R.złożyła wniosek o przyznanie emerytury po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego i decyzją z dnia 19 lipca 2013 r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej emeryturę od dnia 1 lipca 2013 r. Wysokość emerytury została ustalona według zasad wynikających z art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z uwzględnieniem kwoty zwaloryzowanych składek na koncie ubezpieczonej, kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego i średniego dalszego trwania życia, przy czym podstawa obliczenia emerytury została pomniejszona o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur – stosownie do brzmienia obowiązującego wówczas 25 ust. 1b ustawy emerytalno - rentowej. Kwota ustalona do wypłaty okazała się mniej korzystna od kwoty emerytury wcześniejszej już wypłacanej, zatem ZUS zawiesił wypłatę emerytury ustalonej tą decyzją.
W dniu 15 maja 2019 r. do ZUS wpłynęło pismoK. R., w którym wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie ponownego przeliczenia jej świadczenia emerytalnego zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. P 20/16. We wskazanym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 25 ust. 1b ustawy z w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczyurodzonych w (...)r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Uzasadniając niedotrzymanie terminu złożenia skargi do dnia 23 kwietnia 2019 r. wnioskodawczyni wskazała, że od wielu lat stale, całodobowo opiekuje się chorą, leżącą mamą i opieka ta pochłania cały jej czas. Z uwagi na powyższe nie miała możliwości uzyskania na czas wiedzy o wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Decyzją z dnia 3 czerwca 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił w/w przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Natomiast kolejną decyzją wydaną w dniu 23 lipca 2019 r. organ rentowy odmówił wznowienia postępowania w sprawie. Decyzje te stanowią przedmiot zaskarżenia w sprawie.
K. R.o wydanym przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 6 marca 2019r. wyroku, który może dotyczyć jej osoby, dowiedziała się już po upływie miesiąca od ogłoszenia tego wyroku tj. po 23 kwietnia 2019 r., zgazety (...), którą otrzymał od rodziny. Gazeta wydana została w dniu 9 maja 2019 r., natomiast wnioskodawczyni otrzymała ją kilka dni później. Skargę o wznowienie postępowania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia ubezpieczona złożyła wówczas niezwłocznie, w dniu 15 maja 2019 r. Wcześniej, z uwagi na konieczność sprawowania całodobowej opieki nad chorą matką, nie śledziła bieżących informacji na temat wyroku Trybunału, nie miała też wiedzy o tym, że wyrok ten dotyczy jej sytuacji, w jakim terminie należy złożyć skargę o wznowienie postępowania.
Powyższy stan faktyczny nie budzi wątpliwości, a wynika wprost z dokumentów zalegających w aktach emerytalnych wnioskodawczyni oraz z jej stanowiska wyrażonego w złożonych odwołaniach. Sąd miał przy tym też na uwadze, że informacja dotycząca wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. podawana w środkach masowego przekazu była bardzo ogólnikowa i sprowadzała się głównie do stwierdzenia, że jest on korzystny dla kobiet z rocznika 1953, które przeszły na emeryturę, a nie do kwestii terminu i sposobu składania skargi o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych decyzjami organu rentowego.
Sąd zważył, co następuje:
Termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania przed organem rentowym z powołaniem się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, określony przepisemart. 145a § 2 kpa(jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia) jest terminem, który może być przywrócony zgodnie z przepisemart. 58 § 1 i 2 kpa. Stosownie do brzmienia wskazanych regulacji przywrócenie terminu jest możliwe na prośbę zainteresowanej osoby jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ rentowy w niniejszej sprawie odmówiłK. R.przywrócenia terminu jedynie z tej przyczyny, że uznał, iż wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminowi. Następnie wydał też decyzję o odmowie wznowienia postępowania wskutek złożenia skargi o wznowienie po ustawowym terminie.
Przypomnieć wypada jednak, że przepisy procedury administracyjnej nie definiują samodzielnie pojęcia winy, zatem przy ocenie tego elementu bez wątpienia trzeba uwzględnić konkretny stan faktyczny i ocenić go z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności wymaganej w danych okolicznościach. Należy zauważyć, że większość terminów procesowych rozpoczyna swój bieg od daty dokonania jakieś czynności wobec strony np. doręczenia jej odpisu decyzji z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania. W takiej sytuacji wymagania wobec strony mogą być surowsze. Natomiast termin przewidziany wart. 145a §2 kpajest nie tylko relatywnie krótki, ale też początek jego biegu – ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w dzienniku urzędowym – może być stronie niewiadomy. Wnioskodawczyni powoływała się na niewiedzę, która wynikała z braku możliwości codziennego śledzenia bieżących informacji prasowych, telewizyjnych w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad poważnie chorą matką, na brak świadomości, że wyrok ten odnosi się również do niej, do jej sytuacji. Bez wątpienia też, nie będąc osobą z wykształceniem prawniczym wnioskodawczyni nie wiedziała nawet, że obowiązuje jakiś termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Sądu orzekającego stan wiedzy osoby zainteresowanej nie może być pomijany przy ocenie żądania przywrócenia terminu procesowego na gruncie procedury administracyjnej, zwłaszcza gdy mamy do czynienia z terminem, o którym nikt zainteresowanych nie pouczał. Trudno też wymagać od wnioskodawczyni aby na bieżąco śledziła doniesienia w mediach o sprawach emerytalnych, a powziętą wiedzę odnosiła do swej sytuacji, zwłaszcza, że jak wskazano wcześniej, doniesienia medialne sprowadzały się jedynie do ogólnikowych informacji, że kobiety z rocznika 1953 mogą dokonać korzystnego dla siebie przeliczenia emerytur.
Zauważyć należy, że przepisart. 58 §1 kpastanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Sformułowanie to prowadzi a contrario do wniosku, że terminu nie przywraca się w sytuacji gdy uchybienie terminowi było zawinione przez stronę. W ocenie Sądu Okręgowego wnioskodawczyniK. R.nie sposób przypisać jakąkolwiek postać winy, w tym nawet jej najlżejszą postać tj. niedbalstwo polegające na niedołożeniu staranności wymaganej okolicznościami tej sprawy od osoby należycie dbającej o swoje interesy, jak również zawinionej nieznajomości prawa.
W przekonaniu Sądu okoliczności przywoływane przezK. R.pozwalają na przyjęcie, że uprawdopodobniła ona, że do uchybienia przez nią terminowi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 19 lipca 2013 r. o przyznaniu emerytury w wieku powszechnym, doszło bez jej winy. W związku z tym należało uwzględnić odwołanie i zmienić zaskarżoną decyzję organu rentowego z 3 czerwca 2019 r. przywracając wnioskodawczyni termin do złożenia skargi o wznowienie tego postępowania, o czym orzeczono na podstawie przepisuart. 47714§ 2 kpcw pkt I wyroku.
Mając z kolei na uwadze powyższe i uznając, że wnioskodawczyni skargę o wznowienie postępowania złożyła w sposób skuteczny, Sąd Okręgowy w oparciu o normę zart. 47714§ 2 kpczmienił również drugą z zaskarżonych decyzji ZUS z 23 lipca 2019 r. nakazując organowi rentowemu rozpoznanie wnioskuK. R.o wznowienie postępowania i wydanie orzeczenia w sprawie – pkt II.