Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 1315/23
Data wyroku: 2024-02-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Kosicka
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art. 5 b ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

sygn. akt VII U 1315/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
11 stycznia 2024 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Kosicka
Protokolant: st. sekr. sądowy Maria Nalewczyńska
po rozpoznaniu 14 grudnia 2023 r. na rozprawie wW.
sprawy z odwołaniaA. C.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

1
z 19 czerwca 2023 r., znak(...)(...)(...).2023

2
z 29 czerwca 2023 r. znak(...)(...)

o ustalenie podlegania ubezpieczeniu rolniczemu
oddala oba odwołania.
Sygn. akt VII U 1315/23

UZASADNIENIE
A. C.złożyła odwołanie od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 19 czerwca 2023 r., znak:(...)(...)(...).2023 w przedmiocie stwierdzenia ustania ubezpieczenia społecznego rolników w okresie 21 października – 31 października 2009 r., zaskarżając decyzję w całości. Odwołująca się wniosła o uwzględnienie odwołania oraz zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie, że skarżąca od 21 października 2009 r. do 31 października 2009 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników (w tym ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu oraz ubepizeczeniu emerytalno-rentowemu oraz orzeczenie, że w zakresie należności składek nastąpiło przedawienie), ewentualnie, uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Prezesowi KRUS do ponowengo rozniania. Nadto, ubezpieczona wniosła o zasądzenie od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji odwołuąca się zarzuciła:

1
naruszenieart. 107 § 3 k.p.c.w zw. zart. 52 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w zw. zart. 123 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez zaniechanie zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia, w szczególności:

- zaniechanie wskazania, jakie konkretne zlecenie, skarżąca wykonywana w okresie od 21 października do 31 października 2009 r. na czyją rzecz i ile wyniosło wynagrodzenie skarżącej z tytułu tego zlecenia za okres nim objęty, tj. za okres 10 dni – ustalenia organu w tym zakresie są niejasne i niepełne;
- zaniechanie wskazania, jakie kryteria zart. 5bnie zostały spełnione w odniesieniu do umowy zlecenia, tj. kiedy obowiązujące minimalne wynagrodzenie za pracę i w jakiej wysokości organ przyjął w celu oceny przesłanek zart. 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników; powyższe uniemożliwia skarżącej pełna i należytą kontrole prawna i instancyjną zaskarżonej decyzji, bowiem powyższych podstaw skarżąca musi się częściowo domyślać;

2
naruszenie art. 5 b ustawy poprzez jego błędną wykładnię oraz art. 3 a ust. 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to wskutek uznania, że wobec zawarcia przez skarżącą umowy zlecenia oraz wykonywania tego zlecenia w okresie 21 października – 31 października 2009 r. oraz osiągnięcia przez skarżącą z tytułu ww. zlecenia przychodu w wysokości 840 zł „ w rozliczeniu miesięcznym”, ustało z mocy ustawy ubezpieczenie społeczne rolników skarżącej za okres 21-31 października 2009 r.;

3
naruszenie naczelnych zasad konstytucyjnych oraz zasad postępowania administracyjnego, tj.: zasady zaufania obywatelu do państwa i zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP,art. 8 k.p.a., w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy), zasady proporcjonalności (art. 31 Konstytucji RP), zasad uwzględnienia w postępowaniu i przy załatwianiu sprawy słusznego interesu jednostki (art. 7 k.p.a.) oraz zasady udzielania informacji faktycznej i prawnej oraz niezbędnej informacji prawnej stronom i uczestnikom postępowania, a co wyraża się w usunięciu skarżącej z ubezpieczenia społeczne rolników w okresie od 21 do 31 października 2009 r. oraz w konsekwencji również od 3 października 2011 r. (na podstawie odrębnie zaskarżonej przez skarżącą decyzji KRUS z 29 czerwca 2023 r. znak(...)(...)), po jedenastu latach prowadzenia przez skarżącą pozarolniczej działalność gospodarczej i opłacania składek z tytułu podlegania ubezpieczeniu w KRUS na tej wyłącznie podstawie, że dwa latach przed rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej skarżąca wykonała jedno zlecenie i osiągnęła z tytułu przychód – 840 zł przekraczający połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego od 1 stycznia 2009 r. o kwotę 202 zł;

4
naruszenie art. 41 b ust. 1 ustawy, polegające na ustaleniu powinności zapłaty przez skarżącą kwoty 63,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego.

W uzasadnieniu swojego stanowiska odwołująca powołała się na orzecznictwo sądowe, wskazujące na potrzebę odstąpienia od rygoryzmu wykładni językowej na rzecz wykładni uwzględniającej zasady proporcjonalności oraz, że usunięcie z ubezpieczenia rolniczego, nie powinno odbywać się przez użycie środków nieproporcjonalnych(odwołanie z 2 sierpnia 2023 r. – k. 4-7 a.s.).
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o umorzenie postępowania w części dotyczącej zobowiązania odwołującej do zapłacenia kwoty 63 zł wraz z należnymi odsetkami za sporny okres, a w pozostałym zakresie, oddalenie odwołania.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy przywołał treśćart. 5b ust 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikóworaz art. 4 ust. 3 ustawy z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, wskazując, że zainteresowana w spornym okresie osiągnęła 840 zł, a więc przekroczyła kwotę równą połowę minimalnego wynagrodzenia, które wyniosłoby 638 zł, o 202 zł. Okoliczność ta zgodnie zart. 3a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówskutkowała wyłączeniem odwołującej z ubezpieczenia społecznego rolników od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu, tj. od 21 października 2009 r. do 31 października 2009 r. W związku ze złożonym odwołaniem, organ rentowy decyzją z 1 września 2023 r. zmienił zaskarżoną decyzję z 19 czerwca 2023 r. w części dotyczącej zobowiązania odwołującej do opłacenia 63,00 zł z należnymi odsetkami w ten sposób, że odstąpił od tego obowiązku, z uwagi na jego wcześniejsze uregulowanie.
Wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników od 21 października 2009 r. do 31 października 2009 r. spowodowało przerwanie okresu podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, co skutkowało tym, że odwołująca nie spełniła warunkówart. 5a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. nie podlegała nieprzerwanie, przez co najmniej 3 lata ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy przed rozpoczęciem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, które prowadzenie rozpoczęła w dniu 3 października 2011 r. W związku z powyższym organ rentowy na podstawieart. 3a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówdecyzją z 29 czerwca 2023 r. znak(...)-DU.402.1080.2023 wyłączył odwołującą z ubezpieczenia od 3 października 2011 r., tj. od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu. Od tej decyzji zainteresowana odwołała się do sądu.
Jednocześnie organ rentowy wyjaśnił, że w sytuacji, gdy rolniczy organ rentowy ujawni fakt prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub wykonywania innej pracy rodzącej obowiązek podlegania z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym, to wyklucza to od początku (ex ante) dopuszczalności podlegania wnioskodawcy z mocy ustawy rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie prowadzenia takiej działalności lub zatrudnienia. Powoduje to obowiązek wydania decyzji korygującej z mocą wsteczną bezpodstawnie ustalony wcześniej tytuł rolniczego ubezpieczenia społecznego (tak w wyrok SN z 19 września 2007 r., sygn. III UK 39/07, OSNP 2008/21-22/330)(odpowiedź na odwołanie z 6 września 2023 r. - a.r.).
A. C.2 sierpnia 2023 r. złożyła również odwołanie od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 29 czerwca 2023 r., znak(...)(...), wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie, że skarżąca od 3 października 2011 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników (w tym ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu oraz ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, ewentualnie uwzględnienie odwołania oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy Prezesowi KRUS do ponownego rozpoznania. Nadto, ubezpieczona wniosła o zasądzenie od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odwołanie zarejestrowane pod sygn. akt VII U 1316/23, zaś zarządzeniem z 18 września 2023 r. sprawę tę połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą niniejszą(zarządzenie z 18 września 2023 r. – k. 11 akta VII U 1316/23).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie(odpowiedź organu rentowego – k. 7-9 akta VII U 1316/23).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. C.aktem notarialnym z 1 grudnia 2004 r. Repertorium(...)nabyła gospodarstwo rolne o powierzchni 5,55 ha(k. 5-8 a.r). Z tego tytułu podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 września 2006 r. do 31 grudnia 2006 t. i od 13 września 2008 r.(decyzja o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z 11 marca 2010 r. - k. 45).
Odwołująca się zgłoszona przez płatnika składek(...)wW.w okresie od 21 do 31 października 2009 r. podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu z tytułu(...)– osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług(pismo ZUS z 4 stycznia 2024 r. – k. 36 a.s.).
Ubezpieczona 3 października 2011 r. rozpoczęła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzją z 20 października 2011 r. o zmianie warunków podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników dla osób rozpoczynających prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej odwołującą zobowiązano do opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w podwójnej wysokości od października 2011 r.(decyzja o zmianie warunków podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników dla osób rozpoczynających wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej- k. 66 a.r.).W związku z prowadzoną działalnością gospodarcząA. C.co roku przedstawiała do organu rentowego zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o wysokości należnego podatku dochodowego. Kwota podatku nie przekraczała kwoty graniczonej, w związku z czym odwołująca podlegała nadal ubezpieczeniu społecznemu rolników.
W złożonym 20 kwietnia 2022 r. wniosku do Centralnej Ewidencji(...)o Działalności Gospodarczej ubezpieczona oświadczyła, że nie przekroczyła kwoty należnego podatku dochodowego od przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok poprzedni(wniosek do(...)k. 111-113).Skutkowało to pozostawieniem odwołującej nadal w ubezpieczeniu społecznemu rolników.
29 maja 2023 r. do KRUS PT wK.wpłynęło pismo ZUS z 25 maja 2023 r., będące odpowiedzią na wniosek KRUS, informujące o okresach podleganiaA. C.w ZUS, w tym o:
- podleganiu ubezpieczeniu z tytułu:(...)– osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług od 21 października 2009 r. do 31 października 2009 r. oraz
- podleganiu z tytułu: 0540 – osoba niepodlegająca ubezpieczeniom społecznym i podlegającą ubezpieczeniu zdrowotnemu od 1 czerwca 2022 r. do 30 listopada 2022 r. oraz od 1 grudnia 2022 r. – opłacająca ubezpieczenie sama za siebie(k. 116).
9 czerwca 2023 r. dodatkowo w odpowiedzi na wniosek organu rentowego wpłynęło kolejne pismo ZUS z 5 czerwca 2023 r., wskazujące, że odwołująca podlegała ubezpieczeniu z tytułu:(...)– osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług od 21 października 2009 r. do 31 października 2009 r. Podstawę wymiaru na ubezpieczenia społeczne stanowiła kwotę 840 zł(k. 118).
W związku z powzięciem takich informacji zaskarżoną decyzją z 19 czerwca 2023 r., znak(...)(...)(...).2023, organ rentowy wyłączył odwołującą z ubezpieczenia społecznego rolników od 21 października 2009 r. do 31 października 2009 r.(decyzja o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników – k. 129 a.r.).
Decyzją z 29 czerwca 2023 r. znak(...)(...)organ rentowy na podstawieart. 3a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówwyłączył odwołującą z ubezpieczenia od 3 października 2011 r., tj. od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu(decyzja o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników - k. 131 a.r.).
W związku ze złożonym odwołaniem, organ rentowy decyzją z 1 września 2023 r. zmienił zaskarżoną decyzję z 19 czerwca 2023 r. w części dotyczącej zobowiązania odwołującej do opłacenia 63,00 zł z należnymi odsetkami w ten sposób, że odstąpił od tego obowiązku, z uwagi na jego wcześniejsze uregulowanie(decyzja zamienna o ustaniu ubezpieczeniu społecznego rolników – k. 137 a.r.).
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy i aktach rentowych odwołującego. Zdaniem sądu, powołane wyżej dokumenty, w zakresie w jakim sąd oparł na nich swoje ustalenia są wiarygodne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny stan faktyczny. Wskazać również należy, że na etapie niniejszego postępowania dokumenty te nie były kwestionowane przez strony w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem okoliczności wynikające z ich treści należało uznać za bezsporne i mające wysoki walor dowodowy.
Co do zasady sąd uznał za wiarygodne zeznaniaA. C., lecz nie oparł się na nich, bowiem ubezpieczona nie pamiętała okoliczności dotyczących ustalenia podlegania ubezpieczeniom społecznym w spornych okresach oraz nie wiedziała kto i na jakiej podstawie zgłosił ją do tego ubezpieczenia.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołaniaA. C.od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 19 czerwca 2023 r., znak(...)
(...)
(...).2023 oraz z 29 czerwca 2023 r. znak(...)(...)były nieuzasadnione.
Zgodnie zart. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu z mocy ustawy, podlega rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, prowadzący działalność rolniczą w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym, jeżeli rolnik ten nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Stosownie do treściart. 3a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówubezpieczenie ustaje od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu, z zastrzeżeniemust. 3.
Zgodnie natomiast z art. 5b ust. 1 ww. ustawy, dodanym ustawą z 23 października 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1831), który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2015 r., rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy, został objęty innym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy, o której mowa wart. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2013 r. poz. 1442, z poźń. zm.)., lub powołania do rady nadzorczej, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie wykonywania umowy, o której mowa wart. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, lub pełnienia funkcji w radzie nadzorczej, pomimo objęcia go z tego tytułu innym ubezpieczeniem społecznym, jeżeli przychód osiągany z tego tytułu w rozliczeniu miesięcznym nie przekracza kwoty równej połowie minimalnego wynagrodzenia za prace, ustalone na podstawie odrębnych przepisów.
Zgodnie z obwieszczeniem Rady Ministrów w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r. (M.P. nr 55, po. 499) minimalne wynagrodzenie za pracę od 1 stycznia 2009 r. wyniosło 1276 zł.
Odwołująca się wskazywała, że pracowała jako skrzypaczka w orkiestrze i uzyskany przez nią dochód mógł dotyczyć jednego albo dwóch koncertów i nie była świadoma, że może ją to wykluczyć z ubezpieczenia. Odnosząc się do twierdzeńA. C.wskazać należy, że przepisy prawa nie pozwalają, aby uznać, że jednorazowa czynność mogła skutkować przywróceniem odwołującej się statusu osoby ubezpieczonej w okresach wskazanych w odwołaniach. W toku postępowania sąd ustalił, że odwołująca się zgłoszona przez płatnika składek(...),(...)-(...) W.,ul. (...), w okresie od 21 do 31 października 2009 r. podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Wskazać należy, żeA. C.w spornym okresie osiągnęła dochód w wysokości 840 zł, a więc przekroczyła kwotę równą połowę minimalnego wynagrodzenia, które wyniosłoby 638 zł, o 202,00 zł. Okoliczność ta zgodnie zart. 3a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówskutkowała wyłączeniem odwołującej z ubezpieczenia społecznego rolników od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu, tj. od 21 października 2009 r. do 31 października 2009 r. W związku ze złożonym odwołaniem, organ rentowy decyzją z 1 września 2023 r. zmienił zaskarżoną decyzję z 19 czerwca 2023 r. w części dotyczącej zobowiązania odwołującej do opłacenia 63 zł z należnymi odsetkami w ten sposób, że odstąpił od tego obowiązku, z uwagi na jego wcześniejsze uregulowanie.
Wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników od 21 października 2009 r. do 31 października 2009 r. spowodowało przerwanie okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, co skutkowało tym, że odwołująca nie spełniła warunkówart. 5a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. nie podlegała nieprzerwanie, przez co najmniej 3 lata ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy przed rozpoczęciem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, które prowadzenie rozpoczęła 3 października 2011 r. W związku z powyższym, słusznie organ rentowy na podstawieart. 3a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówdecyzją z 29 czerwca 2023 r. znak(...)(...)wyłączył odwołującą z ubezpieczenia od 3 października 2011 r., tj. od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu.
W związku z powyższym, sąd w oparciu o przepisart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił oba odwołania.