Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 63/23
Data wyroku: 2023-03-15 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Barbara Bojakowska
Słowa kluczowe: Podział majątku wspólnego
Podstawa prawna: art. 42 kro

Sygn. akt I Ca 63/23

POSTANOWIENIE
Dnia 15 marca 2023 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Barbara Bojakowska
Protokolant: Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2023 roku w Sieradzu
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. O.
z udziałemI. O.
o podział majątku wspólnego
na skutek apelacji uczestnika postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Sieradzu
z dnia 16 grudnia 2022 roku, sygn. akt I Ns 768/21

postanawia:

I
zmienić zaskarżone postanowienie w punktach: 1 f, 1g, 3, 4, 5 w ten sposób, że:

a/ uchylić punkty 1f i 1g w całości;
b/ w punkcie 3 obniżyć wartość nakładu wnioskodawczyniJ. O.poczyniony z jej majątku osobistego na lokal opisany w punkcie 1apostanowienia z 332.189,25 zł do 247.500,00 zł (dwieście czterdzieści siedemtysięcy pięćset złotych);
c/ w punkcie 4 ustalić, że składniki wymienione w puntach od 1b do e przyznaćna wyłączną własność na rzecz uczestnika postępowaniaI. O.,zamiast składników wymienionych w punktach od 1b do g;
d/ w punkcie 5 podwyższyć zasądzoną od wnioskodawczyniJ. O.na rzecz uczestnika postępowaniaI. O.tytułem dopłaty kwotę20.440,00 zł do kwoty 71.683,00 zł (siedemdziesiąt jeden tysięcy sześćsetosiemdziesiąt trzy złote) pozostawiając bez zmian warunki jej płatności;

II
oddalić apelację w pozostałej części;

III
ustalić, że każdy zainteresowany ponosi koszty związane ze swym udziałemw postępowaniu apelacyjnym w granicach sum przez siebie dotychczaswydatkowanych.

Sygn. akt I Ca 63/23

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Sieradzu w sprawie z wnioskuJ. O.z udziałemI. O.o podział majątku wspólnego, ustalił iż w skład majątku wspólnegoJ. O.iI. O.wchodzi: prawo własnościlokalu nr (...)stanowiącego odrębną nieruchomość położonego wS.w budynkuprzyul. (...), o powierzchni 68,2 m2, dla którego Sąd RejonowywS.prowadziksięgę wieczystą o nr (...)wraz z udziałem wynoszącym(...)w nieruchomości wspólnej, którą stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą do wyłącznego użytku właścicieli wydzielonych lokali, dla któregoSąd Rejonowy w Sieradzu prowadziksięgę wieczystą o nr (...)– o wartości 412500 zł (pkt 1a), równowartość samochodu osobowego markiR. (...)1.9 dti onr rej. (...)w kwocie 2000 zł (pkt 1b), równowartość samochodu osobowego markiR. (...)dti onr rej. (...)w kwocie 1300 zł (pkt 1c), 16 udziałów wSpółce z ograniczoną odpowiedzialnością Przedsiębiorstwie (...)z siedzibą wS.o wartości 12000 zł (pkt 1d), środki zgormadzone na rachunku bankowym w(...) SAo nr(...)w wysokości 6335 zł (pkt 1e), środki pobrane przez uczestnika postępowaniaI. O.z rachunku bankowego w(...) SAo nr(...)w łącznej kwocie 9600 zł 9pkt 1f), środki pobrane przez uczestnika postępowaniaI. O.z rachunku bankowego o nr(...)w kwocie8200 zł (pkt 1g). Ponadto sąd ustalił, że udziały w majątku wspólnym zainteresowanychsą równe (pkt 2), ustalił, że wnioskodawczyni poczyniła nakłady z jej majątku osobistegona lokal opisany w pkt 1a postanowienia - o wartości 332186,25 zł (pkt 3) i dokonał podziału majątku wspólnegoJ. O.iI. O., w ten sposób, że wymienionyw punkcie 1a składnik przyznał na wyłączną własność na rzecz wnioskodawczyni, a składniki wymienione w pkt 1b do g przyznał na wyłączną własność na rzecz uczestnika postępowania (pkt 4), zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania kwotę 20440 zł tytułem dopłaty, płatną w terminie 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczeniawraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie razie uchybienia terminowi płatności (pkt 5), nakazał uczestnikowi postępowania, aby opuścił i wydał wnioskodawczyni lokal mieszkalny opisany w punkcie 1a postanowienia, w terminie 1 miesiąca od otrzymania pełnej kwoty dopłaty, o jakiej mowa w punkcie 5 postanowienia (pkt 6), nie obciążył zainteresowanych wydatkami w sprawie (pkt 7) oraz ustalił, iż pozostałe koszty postępowania ponoszą zainteresowani w zakresie dotychczas przez nich wydatkowanym (pkt 8).

Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski, których istotne elementy przedstawiają się następująco:

Związek małżeński zainteresowanych został rozwiązany przez rozwód z winyI. O.wyrokiem Sądu Okręgowego w Sieradzu z 24 marca 2020 roku w sprawieI 1 C 77/18. Wyrok ten uprawomocnił się 7 czerwca 2020 roku. Uczestnicy nie zawierali umów majątkowych małżeńskich, a w trakcie związku małżeńskiego panował między nimi ustrój ustawowej wspólności majątkowej.
Małżonkowie kilka miesięcy mieszkali u rodziców uczestnika. Po narodzinach pierwszego dziecka zamieszali w mieszkaniu należącym do rodziców wnioskodawczyninaul. (...). Po narodzinach drugiego dziecka lokum okazało się za małe, stąd zdecydowali się na wynajem większego mieszkania.
Rodzice wnioskodawczyni sprzedali mieszkanie naul. (...)za ok. 70000 złi kwotę tę rozdysponowali na kilku lokatach. 14 grudnia 2011 roku małżonkowieO.wpłacili na konto rodziców wnioskodawczyni 29100 zł jako pożyczkę, aby zoptymalizować zysk z rozlokowanych pieniędzy. Następnie przekazali córce 120000 zł na zakup mieszkania na przyul. (...)(aktualnieul. (...).W. A.). Kwota ta została przekazana na rachunek córki i zięcia, zaś intencjąA.iM. P. (1)było przekazanie pieniędzy córce. 29100 zł zwracana byłaJ.iI. O.przez rodziców wnioskodawczyni częściowo w różnych kwotach. MałżonkowieO.24 stycznia 2013 roku zakupili mieszkanie za kwotę ok. 150000 zł. Pozostała kwota na zakup mieszkania pochodziła ze zgromadzonych przez nich oszczędności. Rodzice wnioskodawczyni wspierali ją także finansowo przekazując na jej rzecz różne kwoty pieniędzy oraz dokładając m.in. do zakupu samochoduF..
W oparciu o opinię biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomościsąd ustalił wartość mieszkania na 412500 zł.
W czasie trwania małżeństwa 2 kwietnia 2004 roku oraz 28 sierpnia 2013 roku, małżonkowie nabyli łącznie 16 udziałów w kapitale zakładowymPrzedsiębiorstwa (...) sp. z o. o., których wartość sąd ustalił na 12000 zł.
MałżonkowieO.posiadali dwa samochody markiR. (...). Jedenz nich - onr rej. (...),I. O.sprzedał 18.12.2021 r. za 1300 zł, drugi -onr rej. (...), sprzedał 29.01.2021 roku za 2000 zł.
MałżonkowieO.byli posiadaczami wspólnego konta o nr(...), z którego środki w wysokości 8200 zł pobrał uczestnik postępowania. Ponadto, posiadali konto o nr(...)z któregoI. O.pobrał 9600 zł, a na którym pozostała kwota 6335 zł. Na saldo konta składa się także kwota 14100 zł stanowiąca sumę kwot otrzymanych przez dzieci małżonkówO.jako prezenty komunijne, która pozostaje w dyspozycjiI. O.,
Stan faktyczny sąd ustalił bądź jako bezsporny, bądź na podstawie znajdujących sięw aktach sprawy dowodów z dokumentów, które nie budziły wątpliwości,co do prawidłowości i rzetelności ich sporządzenia, nie były także kwestionowaneprzez uczestników postępowania. Za podstawę ustaleń faktycznych sąd przyjął ponadto dowód z przesłuchania uczestników i powołanych przez nich świadków.
Za bezsporne sąd uznał istnienie oraz wartość składników majątku wymienionychw pkt 1b - d wyroku. Zostały one ustalone w toku postępowania i nie były kwestionowane przez zainteresowanych.
Niezgodności stanowisk uczestnika oraz wnioskodawczyni sprowadzały się- w zakresie najistotniejszym dla sprawy - do kwestii pochodzenia środków przeznaczonych na zakup mieszkania i w istocie do podziału tego składnika majątku. W dalszej kolejności spór dotyczył szczegółowego rozliczenia oszczędności zgromadzonych na kontach bankowych małżonkówO..
Ustalając wartość głównego składnika majątku wspólnego, tj. lokalu przyul. (...).W. A.sąd oparł się na opinii biegłego sądowego ds. szacunku nieruchomości. Opinia ta była jasna, spójna i logiczna, o czym świadczy także fakt iż nie kwestionowała jej wnioskodawczyni jak i uczestnik. W konsekwencji sąd uznałją za pełnowartościowe źródło wiedzy specjalnej w sprawie.
W kwestii pochodzenia środków na zakup mieszkania sąd oparł się w całościna twierdzeniach wnioskodawczyni i jej rodziców, które korespondują z materiałem dowodowym w postaci historii rachunku bankowego o nr(...). Wynika z niego przede wszystkim informacja o dokonaniu 19 grudnia 2011 roku dyspozycji 120000 zł pod tytułem: darowizna odM.iA. P.dlaJ. O..
Sąd jedynie w niewielkim zakresie uwzględnił zeznania uczestnika oraz świadków -I. B.iK. Z., w zakresie okoliczności (ustalonej dodatkowow oparciu o inne dowody) darowania przez rodziców wnioskodawczyni na zakup mieszkania poniżej 120000 zł, a także okoliczności iż darowizna przekazana była na rzecz małżonkówO.wspólnie. Wskazano, że ww. osoby łączą więzi rodzinne, są oni dla siebie osobami bliskimi, ponadto powołani świadkowie wiedzę dotyczącą środków pochodzących na zakup mieszkania powzięły "ze słyszenia" m.in. podczas spotkań rodzinnych - nie potrafiły wskazać szczegółowych kwot i konkretnych dokumentów, podając jedynie osoby zaangażowane w pomoc finansową w zakupie mieszkania i kwoty z uogólnieniem "około".
Według sądu wniosek o podział majątku wspólnego był zasadny i zasługiwałna uwzględnienie.
Kolejno wskazano naart. 31 § 1 kro,art. 33 kro,art. 46 kro,art. 1035i następnek.c..,art. 211 i 212 k.c.,art. 43 § 1 i 2 kroorazart. 684 k.p.c.w zw. zart. 567 § 3 k.p.c.i stwierdzono, że na podstawie uznanych za wiarygodne dowodów sąd ustalił, iż w skład majątku wspólnego zainteresowanych wchodzą: prawo do odrębnej własnościlokalu mieszkalnego nr (...)położonego w budynku wielorodzinnym wS.przyul. (...).W. A.nr 4, o powierzchni 68,2 m2dla którego w Sądzie RejonowymwS.w VI Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczystanr(...)wraz z udziałem wynoszącym(...)części we współwłasności części wspólnych budynku i urządzeń, nie służących do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz taki sam udział we współwłasności działek pod budynkiem oznaczonychnumerami ewidencyjnymi (...)objętych księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Sieradzu VI Wydział Ksiąg Wieczystych numer(...)– o wartości szacunkowej 300000 zł z tym, że w skład majątku wspólnego wchodzi jedynie 58410 zł – reszta to nakład z majątku osobistego wnioskodawczynina majątek objęty wspólnością ustawową majątkowa małżeńską, równowartość samochodu osobowegoR. (...)dTi onumerze rejestracyjnym (...)2000 zł, równowartość samochodu osobowego markiR. (...)dTi onumerze rejestracyjnym (...)1300 zł, 16 udziałów współce z ograniczoną odpowiedzialnością Przedsiębiorstwie (...)z siedzibą wS.o wartości 12000 zł, środki zgromadzone na rachunku bankowym w(...) S.A.o numerze(...)w wysokości 6335 zł, środki pobrane przez uczestnika postępowania z rachunku bankowego w(...) SAo nr(...)w łącznej kwocie 9600 zł; środki pobrane przez uczestnika postępowaniaz rachunku bankowego w(...) SAo nr(...)w kwocie 8200 zł.
Sąd zwrócił uwagę, że w sprawie nie było sporu co do faktu, iż opisane wyżej składników małżonkowie nabyli wspólnie w czasie trwania wspólności ustawowej. Wartość tychże składników sąd ustalił w oparciu o przedstawione dokumenty w szczególności umowy sprzedaży samochodów, opinię biegłego, akty notarialne potwierdzające zakup mieszkaniai udziałów współce (...)oraz historię rachunków bankowych.
W poczet majątku wspólnego małżonków sąd nie zaliczył środków zgromadzonychna koncie należącym doJ. O.narachunku nr (...), z uwagi na to iż analiza jego historii prowadzi do wniosku, że jest to rachunek bieżący – służący do regulowania opłat, rachunków, płacenia za zakupy, na którym na dzień 26 maja 2020 roku pozostawała kwota 1,31 zł.
Sąd nie zaliczył również w poczet majątku wspólnego ½ udziału we własności pojazdu markiC. (...)oraz pojazduF. (...). W zakresie pierwszegoz pojazdów, gdyżJ. O.jest jedynie jego współwłaścicielką i zgodniez zeznaniami świadkaS. F.wnioskodawczyni została „dopisana” aby móc skorzystać ze zniżek u ubezpieczyciela, co jest zabiegiem powszechnie stosowanym.
W kwestii drugiego z pojazdów dla sądu,J. O.przedłożyła potwierdzenie przelewu na 5000 zł z dnia 15 kwietnia 2019 roku pochodzącego od jej matkii zatytułowanego: „darowizna dlaJ. O.na zakup samochodu”. 27 kwietnia2019 roku wnioskodawczyni zakupiła natomiast rzeczony pojazd. Powyższe świadczy dla sądu o tym, że ww. składnik należy do jej majątku osobistego.
Dokonując podziału majątku wspólnego, sąd uwzględnił stanowisko obojga zainteresowanych, mając na uwadze interes każdego z nich i uzasadnione potrzeby. Częściowo, tj. w zakresie przynależności i wartości składników określonych w pkt 1b-d wyroku, pozostali oni zgodni.
W zakresie rozliczenia oszczędności zgromadzonych przez małżonkówO.na rachunkach bankowych, wskazano na ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego,że co prawda skład majątku wspólnego ustala się w zasadzie według stanu w dacie ustania wspólności, ale w wypadkach wyjątkowych, gdy przed ustaniem wspólności jednoz małżonków celowo wyzbywa się przedmiotów należących do majątku wspólnego, przedmioty te lub ich równowartość podlegają rozliczeniu przy podziale
Podzielając stanowisko Sądu Najwyższego i przekładając rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazano, iż do majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika postępowania w okresie trwania wspólności majątkowej należała kwota około 30000 zł znajdująca się wcześniej na rachunkach bankowych zainteresowanych, pochodzącaz oszczędności i prezentów komunijnych dzieci małżonkówO..
W związku z tym, iż sąd nie dał wiary uczestnikowi postępowania w zakresie, w jakim twierdził, że wypłacone przez niego kwoty spożytkowane zostały na spłatę pożyczki zaciągniętej w trakcie trwania małżeństwa, naprawę pojazdu, nadpłatę alimentów i na bieżące utrzymanie należy uznać, iż rozliczeniu powinny podlegać pobrane przez niego środkiw datach: 16 listopada 2018 roku, 8 lutego 2019 roku, 13 marca 2019 roku, 10 kwietnia2019 roku, 10 maja 2019 roku, na łączną kwotę 17800 zł (z obu rachunków).
Kolejno stwierdzono, że w sprawie o podział majątku wspólnego, zgodniez dyspozycjąart. 567 § 1 k.p.c.w zw. zart. 45 § 1 i 2 kropoza ustaleniami odnośnie składu tego majątku, sąd rozstrzyga także jakie nakłady z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego lub odwrotnie podlegają zwrotowi, przy czym o zwrocie wydatków i nakładówz majątku osobistego na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek, zaś kwestię jakie elementy należą do majątku osobistego każdego z małżonków rozstrzygaart. 33 kro.
Sąd zauważył, że na gruncie przedmiotowej sprawy dokonujący darowiznyA. iM. P.wyraźnie wskazali już w tytule przelewu, iż darowizny 120000 zł dokonują (wyłącznie) na rzecz córkiJ.. W ten sposób darczyńcy zaakcentowali swoją wolę, która przesądziła o wejściu ww. przedmiotu majątkowego do jej majątku osobistego.
Sąd wskazał następnie na metodykę rozliczenia nakładów z majątku osobistegona majątek wspólny (wyrok SN z 15 lutego 2012 roku, I CNP 25/11) i uwzględnił wniosekJ. O.odnośnie rozliczenia nakładu ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny w postaci pokrycia przez wnioskodawczynię ceny nabycia mieszkania w 80,53 %,tj. w zakresie kwoty 120000 zł - przy całkowitej do zapłaty 149000 zł.
Odnosząc powyższe do określonej przez biegłego wartość nieruchomości na kwotę 412500 zł, po odpowiednim przeliczeniu stwierdzono, że nakład z majątku osobistego wnioskodawczyni na ww. mieszkanie stanowi wartość 332186,25 zł.
Odnosząc się do kwestii oszczędności gromadzonych przez małżonków na rachunkach bankowych, to poza wątpliwością pozostała dla sądu kwota 14100 zł, którą zainteresowani określili jako należącą do ich dzieci i pozostającą w dyspozycjiI. O..
Ustalając kwotę zgromadzonych oszczędności sąd kierował się zeznaniami wnioskodawczyni, które znajdowały potwierdzenie w załączonych do akt sprawy historiach rachunków bankowych. W świetle tych okoliczności nie budziła wątpliwości sądu prawidłowość wskazywanej przez wnioskodawczynię kwoty oszczędności, którą dysponowali byli małżonkowie.
Sąd dokonał podziału majątku wspólnego byłych małżonkówO.uwzględniając ich stanowiska. Zainteresowani byli zgodni, że prawo do lokalu należy przyznać wnioskodawczyni, natomiast pozostałe składniki na rzecz uczestnika.
W przedmiotowej sprawie dla sądu wartość majątku wspólnego po odjęciu wartości nakładów wyniosła 119748,75 zł (412500 zł - 332186,25 zł = 80313,75 zł; 80313,75 zł+ 2000 zł + 1300 zł + 12000 zł + 6335 zł + 9600 zł + 8200 zł = 119748,75 zł). Po podzialena dwie części - 59874 zł, która to kwota odpowiada udziałom małżonków w majątku wspólnym.
Porównując wartość uzyskanych w rzeczywistości składników - pkt 4 wyroku - stwierdzono, że składnik majątku przyznanyJ. O.wyniósł 80313,75 zł,w sytuacji gdy małżonkom przypada po 59874 zł (80313,75 zł - 59874 zł = 20439,75 zł), stąd postanowiono jak w pkt 5 wyroku.
Sąd, o nakazie wpkt 6, orzekał na podstawieart. 624 zd. 2 k.p.c.w zw.zart. 567 § 3 k.p.c.iart. 688 k.p.c.Uznał przy tym za wystarczający miesięczny terminna opuszczenie i wydanie wnioskodawczyni mieszkania, od otrzymania pełnej kwoty dopłaty, przede wszystkim z uwagi na to, że od samego początku i bez późniejszych modyfikacjiw tym zakresie, składnik ten miał zostać przyznany na rzecz wnioskodawczyni, co zgodne było zarówno z wolą jej jak i uczestnika. Z uwagi na to, że sprawa o podział majątku zainicjowana została w dniu 24 września 2022 roku,I. O.dysponował wystarczającym czasem aby przygotować się na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych poza ww. lokalem.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.ustalając,że zainteresowani ponoszą koszty procesu w zakresie dotychczas przez nich wydatkowanym, uznając że na gruncie niniejszej sprawy brak było podstaw do odstąpienia od zasady wyrażonej w powyższym przepisie.
Apelacjęod postanowienia wniósł uczestnik postępowania zaskarżając postanowienie w części:
- w pkt l e, tj. w zakresie dotyczącym ustalenia iż w skład majątku wspólnego stron wchodzą środki zgromadzone na rachunku bankowym w(...) S.A.o numerze(...)- w wysokości ponad kwotę 3.907,45 zł,
- w pkt 1 1, tj. w zakresie dotyczącym ustalenia, iż w skład majątku wspólnego stron wchodzą środki pobrane przez uczestnika z rachunku bankowego w(...) S.A.o numerze(...)- w łącznej kwocie 9.600 zł,
- w pkt l g, tj. w zakresie dotyczącym ustalenia, iż w skład majątku wspólnego stron wchodzą środki pobrane przez uczestnika z rachunku bankowego o numerze(...)- w łącznej kwocie 8.200 zł,
- w pkt 1, tj. w zakresie zaniechania ustalenia przez Sąd Rejonowy, iż w skład majątku wspólnego stron wchodzą dodatkowo następujące składniki, będące w posiadaniu wnioskodawczym: równowartość środków pieniężnych, przechowywanych na rachunku bankowym wnioskodawczym w(...) Bank (...) S.A.o numerze(...), samochód osobowy markiF. (...)onr rej. (...)oraz udział wynoszący 1/2 w prawie własności samochodu osobowego markiC. (...)nr rej. (...),
- w pkt 3, tj. w zakresie dotyczącym ustalenia, iż wnioskodawczym poczyniła nakłady z jej majątku osobistego na lokal opisany w pkt 1 a postanowienia - o wartości 332.186,25 zł,
- w pkt 4 i 5, tj. w zakresie dotyczącym dokonania podziału majątku wspólnego stron, a zwłaszcza w zakresie dotyczącym wysokości i sposobu wyrównania udziałów w majątku wspólnym stron,
- w pkt 6. tj. w zakresie dotyczącym nakazania uczestnikowi opuszczenia i wydania wnioskodawczym lokalu.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1/ naruszenie przepisów postępowania cywilnego, a toart. 233 § 1 k.p.c.w zw.zart. 13 § 2 k.p.c., prowadzące do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, mającego istotny wpływ na jego treść, a polegającego na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co skutkowało wadliwym przyjęciem, że:
a/ przekazana wnioskodawczyni przez jej rodziców kwota w łącznej wysokości 120.000 zł stanowiła darowiznę, która weszła do majątku osobistego wnioskodawczym,w sytuacji gdy umowa darowizny została zawarta dla pozom w celu ukrycia źródła pochodzenia środków pieniężnych w kwocie 29.100 zł, które strony zgromadziły w trakcie trwania małżeństwa w sposób nieewidencjonowany, natomiast pozostała część kwotytj. 90.900 zł pochodziła z pożyczek udzielonych stronom przez osoby lub podmioty trzecie(w tym przez zakład pracy uczestnika) w kwocie 20.900 zł, a częściowo z darowizny udzielonej obojgu stronom przez rodziców wnioskodawczyni w kwocie 70.000 zł,
b/ kwota 29.100 zł, wpłacona przez strony na rachunek bankowy rodziców wnioskodawczyni w dniu 14 grudnia 2011 r., była zwracana małżonkom przezA.iM. P. (1)w późniejszym czasie, w sytuacji gdy kwota ta została dołączonado przekazanej wnioskodawczym przez jej rodziców sumy pieniędzy 120.000 zł, co miało miejsce zaledwie kilka dni później (19 grudnia 2011 r.),
c/ w skład majątku wspólnego stron wchodzi kwota 6.335 zł, zgromadzonana rachunku bankowym o numerze(...)w(...)(...) S.A., o której mowa w piet l e postanowienia, w sytuacji gdy w okresie poprzedzającym uprawomocnienie się wyroku rozwodowego, na rachunek uczestnika wpłynęła kwota 2.427,55 zł tytułem wynagrodzenia za pracę /data księgowania:29 maja 2020 r./, która pozornie powiększyła wysokość salda, a kwota ta w całości została zużyta na bieżące potrzeby uczestnika i osób pozostających na jego utrzymaniu,tj. małoletnich dzieci stron,
d/ w skład majątku wspólnego wchodzą następujące środki pobrane przez uczestnika:
- z rachunku bankowego o numerze(...)w kwocie 8.200 zł, o których mowa w pkt 1 g postanowienia, podczas gdy jak wynika z zebranegow sprawie materiału dowodowego, środki te nie zostały zużyte w sposób bezprawny,a uczestnik rozdysponował nimi w dobrej wierze na spłatę pożyczki zaciągniętej w trakcie trwania małżeństwa, naprawę pojazdu, nadpłatę alimentów i na bieżące utrzymanie,
- z rachunku bankowego o numerze(...)w kwocie 9.600 zł, o których mowa w pkt 1 i postanowienia, podczas gdy wydatki poniesionew związku z realizacją obowiązku alimentacyjnego na rzecz dzieci nie stanowią nakładówlub bezprawnego zużycia środków pieniężnych i nie podlegają zwrotowi, a nadto realizowanie obowiązku alimentacyjnego nie mieści się w pojęciu „długu", o którym mowawart. 45 § 2 kro, zwłaszcza że w czasie małżeństwa obie strony przekazywały systematycznie różne świadczenia swoim dzieciom, będąc do tego zobowiązanym z mocy ustawy (a następnie z mocy orzeczenia sądu) i taki model był bowiem przyjęty w rodzinie,iż z majątku wspólnego zaspokajane były potrzeby rodziny, w tym zobowiązania alimentacyjne.
2/ naruszenie przepisów prawa cywilnego procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia, a toart. 325 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., polegające na nierozstrzygnięciuo całości żądania, tj. o żądaniu uczestnika w przedmiocie dokonania podziału i ustalenia.iż w skład majątku wspólnego wchodzą składniki, o których mowa wpkt 1.6- 1.8. pisma uczestnika z dnia 10 sierpnia 2022 r., pomimo tego, iż uczestnik wykazał, iż składnikite wchodziły w skład majątku w dacie ustania wspólności majątkowej
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia: w pkt l e poprzez ustalenie w miejsce wartości „6.335 zł", iż wartość opisanych środków wynosi 3.907,45 zł; w pkt l i, l g poprzez ich uchylenie; w pkt 1 poprzez ustalenie, ponad opisane składniki majątku wspólnego, iż w skład majątku wspólnego stron wchodzą także następujące składniki: równowartość środków pieniężnych zgromadzonychna rachunku bankowym wnioskodawczyni w(...) Bank (...) S.A.o numerze(...); samochód osobowy markiF. (...)o nr rej.E. (...), o nieustalonej wartości, udział wynoszący 1/2 w prawie własności samochodu osobowego markiC. (...)nr rej. (...), o nieustalonej wartości;w pkt 3 poprzez oddalenie wniosku wnioskodawczyni w przedmiocie ustalenia i rozliczenia nakładów poczynionych z majątku osobistego na majątek wspólny - w całości;w pkt 4 poprzez przyznanie na rzecz wnioskodawczym składników majątku wspólnego stron, o których mowa w pkt 1 a zaskarżonego postanowienia i w pkt I 3 a – I 3 c. niniejszej apelacji, o łącznej wartości 412.500 zł, a na rzecz uczestnika składników majątku wspólnego, o których mowa w pkt l b – l e zaskarżonego postanowienia, o łącznej wartości 19.207,45 zł; w pkt 5 poprzez zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania kwoty 196.646,27 zł tytułem spłaty i wyrównania udziałów w majątku wspólnym; w pkt 6 poprzez oddalenie żądania wnioskodawczyni w przedmiocie nakazania uczestnikowi opuszczeniei wydanie lokalu mieszkalnego położonego wS.przyul. (...).W. A.4/5; zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych; ewentualnie uchylenie postanowienia w zaskarżonej częścii przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Sieradzuoraz zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na apelację uczestnika postępowania, wnioskodawczyni wniosłao oddalenie apelacji i obciążenie kosztami postępowania odwoławczego uczestnika postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego wnioskodawczyni.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja uczestnika postępowania zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Na wstępnie należy stwierdzić, że zasadniczo Sąd Okręgowy akceptuje ustalenia faktyczne poczynione przez sąd pierwszej instancji, za wyjątkiem, faktu, że kwota 29.100 zł stanowiła darowiznę od rodziców wnioskodawczyni na jej rzecz, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia2004 r., IV CK 227/03, LEX nr 585855; z dnia 20 maja 2004 r., II CK 353/03, LEXnr(...); z dnia 17 lipca 2009 r., IV CSK 110/09, LEX nr 518138; z dnia 27 kwietnia2010 r., II PK 312/09, LEX nr 602700).
Uczestnik postępowania w apelacji zarzucił sądowi pierwszej instancji przede wszystkim naruszenie prawa procesowego tj.art. 233 § 1 k.p.c.
Odnosząc się do tego zarzutu, trzeba przypomnieć, że stosownie doart. 233 § 1 k.p.c.sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem dopiero wykazanie i uzasadnienie, że wnioski wyprowadzone przez sądz określonego materiału dowodowego nie są logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym pozwala na skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia tego przepisu. Wykazanie, że Sąd pierwszej instancji naruszył przepisart. 233 § 1 k.p.c., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być ograniczone do odmiennej interpretacji dowodów zebranych w sprawie. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z dnia 15 kwietnia 2004 r.IV CK 274/03, LEX nr 164852, wskazał, że postawienie zarzutu obrazyart. 233 § 1 k.p.c.nie może polegać na zaprezentowaniu ustalonego przez siebie, na podstawie własnej oceny dowodów, stanu faktycznego; skarżący może tylko wykazywać posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi, że sąd rażąco naruszył zasady logicznego rozumowaniaoraz doświadczenia życiowego i że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.Do naruszenia tego przepisu może dojść tylko wówczas, gdy apelujący wykaże uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodówtj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005 r. ...)
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że zasadniczo same fakty stanowiące podstawę do poczynienia ustaleń sądu nie są sporne,a tylko ich ocena dokonana przez Sąd Rejonowy, w zakresie zaliczenia danego składnikado majątku wspólnego, czy też nie. Powyższe prowadzi do wniosku, że faktycznie apelujący zarzuca też sądowi pierwszej instancji dokonanie błędnej wykładni prawa materialnego,to jestart. 33 pkt. 2 kroorazart. 42 kro.
Wskazać trzeba, że w rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że na darowizna dokonana na rzeczJ. O.przez jej rodziców w wysokości 120.000 zł miała miejsce oraz że w jej skład wchodziła także kwota 29.100 zł przekazana przez zainteresowanych. Przedmiotem sporu była tylko ocena czy była to darowizna na rzecz obojga małżonków, czy też tylko na rzecz córki.
Odnosząc się zatem do zarzutu błędnego ustalenia, że rodzice wnioskodawczyni darowali jej 120.000 zł jest on tyle trafny, że rzeczywiście brak jest dowodów na to, że kwota 29.100 zł, która stanowiła majątek wspólny byłych małżonkówO., została pożyczona jej rodzicom, aby następnie podarować ją tylko córce. Brak jest też racjonalnych powodów, które uzasadniałyby, aby kwotę tę w dniu 14 grudnia 2011 r. na 5 dni przed dokonaniem darowizny przelewać na konto rodziców, żeby następnie darować ją tylko wnioskodawczyni. Ani przyjęta przez sąd wersja lepszej lokacji kapitału,ani przedstawiona przez apelującego chęć ukrycia środków nieopodatkowanych,nie przekonuje tut. Sądu Okręgowego, ponieważ pieniądze te pochodziły z ich rachunku bankowego. Ponadto sąd nie będzie uczestniczył w przestępstwie karnoskarbowym, czy też pomagał ukrywać nieopodatkowane dochody.
Wbrew jednak twierdzeniom apelującego wnioskodawczyni wykazała, nie tylko swoimi zeznaniami i świadków - małżonkówP., ale też dokumentami w postaci wykazu konta lokat rodziców - przelewu z ich konta kwoty 120.000 zł, że posiadali oni środkóww wysokości 90.900 zł. Dlatego też twierdzenia skarżącego, że pozostała kwota przekazanych przez rodziców pochodziła z pożyczek od znajomych a tylko 70.000 zł od rodziców, wnioskodawczyni nie zasługują na uwzględnienie.
Podsumowując Sąd Okręgowy podziela zarzuty apelującego odnośnie kwoty 29.100 zł i przyjmuje, że w tym zakresie darowizna była pozorna. Twierdzenia wnioskodawczyni jakoby rodzice pożyczyli od małżonków 29.100 zł, żeby później darować je tylko wnioskodawczyni są nielogiczne i niezgodne z doświadczeniem życiowym.
Oceny tej nie zmienia fakt, że w późniejszym okresie, w latach 2012 – 2015, rodzice wnioskodawczyni przekazali lub przelali na rzecz małżonków mniejsze kwoty w łącznej wysokości 24.200 zł.
Na istnienie umowy pożyczki brak jest jakichkolwiek dowodów, poza twierdzeniami wnioskodawczyni. Sam fakt świadczenia pomocy przez rodziców wnioskodawczyni na rzecz jej rodziny jest bezsporny, ale nie oznacza to aby taką pomoc potraktować jako spłatę pożyczki.
Uwzględnienie tego zarzutu nie oznacza jednak zmiany pozostałych ustaleń Sądu Rejonowego, mianowicie, że darowizna w wysokości 90.900 zł została uczyniona na rzecz obojga małżonkówO.. W zakresie Sąd Okręgowy w całości podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że stanowi ona darowiznę tylko na rzecz córki, co zostało wykazanenie tylko przelewem z wyraźną dyspozycją, ale potwierdzone zostało zeznaniami świadków- darczyńców.
Sam natomiast fakt, że uczestnik postępowania zakładał lokaty z pieniędzy powierzonych przez rodziców wnioskodawczyni, czy też ze sprzedaży mieszkania przyulicy (...)oraz pomnażał te pieniądze, nie oznacza, że była to darowizna, już na etapie sprzedaży tego mieszkania.
W ocenie tut. Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy dokonał trafnej wykładniart. 33 pkt 2 kro, a Sąd Okręgowy w całości podziela argumentacje prawną zwartąw uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i przyjmuje jako własną, co powoduje zbędnym jej przytaczanie (vide: analogicznie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2006 roku,IV CK 380/05, LEX nr 179977).
Rację ma także skarżący, że Sąd Rejonowy błędnie ustalił, że do majątku wspólnego wchodzą środki pobrane przez uczestnika postępowania ze wspólnego rachunku bankowego stron o numerze(...)w łącznej kwocie 8.200 zł oraz z jegorachunku o numerze (...)w łącznej kwocie 6.900 zł.
Sąd Rejonowy prawidłowo przy tym ustalił, że apelujący zużył je na własne potrzeby(naprawa samochodu, spłata pożyczki) i płacenie alimentów, ale błędnie uznał, że takie zużycie nie jest zgodne z prawem, czym naruszył prawo materialne w postaciart. 36 – 40 kro. Przytoczył przy tym prawidłowe orzecznictwo Sądu Najwyższegoi powszechną wykładnię, ale do tych konkretnych kwot dokonał błędnej wykładni wyżej wskazanych przepisów.
Przypomnieć bowiem trzeba, że w postępowaniu o podział majątku sąd ustala składi wartość majątku podlegającego podziałowi. Podziałem majątku wspólnego objętesą przedmioty majątkowe, które wchodziły w skład tego majątku w chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej i które istnieją w chwili dokonywania podziału. Uwzględnia się również te przedmioty majątkowe, które w wyniku działań jednego z małżonków zostały przez niego bezprawnie zbyte, zużyte, zniszczone lub roztrwonione. Pomimo nieistnienia tych przedmiotów w chwili dokonywania podziału ich wartość podlega zaliczeniu na poczet udziału tego małżonka, który doprowadził do takiego stanu. Nie uwzględnia się natomiast tych przedmiotów, które w czasie trwania wspólności majątkowej lub po jej ustaniu zostały zbyte zgodnie z przepisami (art. 36 - 40 kro,art. 1035 - 1036 k.c.) bądź zużyte w toku normalnego użytkowania (J. I., Komentarz doart. 567 k.p.c.,L.; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2013 r., II CSK 583/12, Lexnr(...)).
Odnosząc powyższe do rozpoznawane sprawy, należy stwierdzić, że sam fakt pozostawania małżonkow w faktycznej separacji nie zmienił ich ustroju majątkowego i do czasu jego ustania, każdy z nich miał prawo dysponować oszczędnościami, które zgromadzili nie tylko w połowie, ale w całości, pod warunkiem, że zużywają je na własne potrzeby lub rodziny, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce.
Uznanie ww. zarzutu za trafny nie oznacza jednak, że Sąd Rejonowy błędnie ustalił,że do majątku wspólnego wchodzi kwota zgromadzona na koncie uczestnika nr(...)w wysokości 6335 zł.
Jak słuszne zauważyła wnioskodawczyni w odpowiedzi na apelację, w dacie wpływu wynagrodzenia uczestnika na jego konto obowiązywała jeszcze wspólnota majątkowa,a zgodnie z treściąart. 32 § 2 pkt 1 kro- wynagrodzenie które zostanie wypłacone staje się majątkiem wspólnym.
Pozostałe zarzuty dotyczące błędnych ustaleń sądu, poprzez pominiecie składników majątku wspólnego w postaci rozliczenia konta wnioskodawczyni, udziału½ w samochodzieC. (...)oraz samochoduF. (...), co stanowi naruszenieart. 325 k.p.c., nie są uzasadnione.
W tym zakresie tut. Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia sądu pierwszej instancji i ocenę prawną, uznając ją za własną.
Jeżeli chodzi o oszczędności wnioskodawczyni na jej koncie osobistym, to Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że skoro stan konta wynosi 1,31 zł, to zbędne jest dokonywanie jego podziału. Przy czym z analizy operacji dokonywanych na tym koncie (wydruk z kontak 228) wynika, że ze środków wpływających na ten rachunek, były zaspakajane potrzeby wnioskodawczyni i dzieci stron.
Odnośnie samochoduX. P.onr rej. (...), to Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił na podstawie dowodu rejestracyjnego, właściciela pojazdu w osobie ojca wnioskodawczyni, a ona sama została „dopisana”, co można potraktować jako umowę darowizny. Sam skarżący nie przedstawił żadnego dowodu aby małżonkowie zapłaciliza nabycie udziału w tym pojeździe. Nie zakwestionowano też zeznań świadków, który wyjaśnili okoliczności nabycia samochodu.
Co się zaś tyczy samochoduF. (...)nr rej. (...), to zostało wykazane dokumentami w postaci kserokopii dowodu rejestracyjnego, historii rachunku, czy umowy nabycia, że wnioskodawczyni zakupiła ten samochód za środki otrzymane do swej mamy, która przekazała jej pieniądze właśnie na ten cel i jako darowizna nie wchodzi na majątku wspólnego, o czym już rozważano wyżej.
Uwzględnienie części zarzutów skutkowało koniecznością zmiany zaskarżonego orzeczenia.
Uznając, że na skutek pozorności darowizny w zakresie kwoty 29.100 zł, faktycznie wnioskodawczyni otrzymała darowiznę w wysokości 90.900 zł, spowodowało, że jej nakład z majątku osobistego na majątek wspólny w postaci mieszkania zmniejszył się do 61 %,co przy aktualnej wartości mieszkania skutkuje ustaleniem jej nakładu na kwotę 251.625 zł. Po odjęciu tej kwoty od wartości mieszkania 412.500 zł do podziału z mieszkania pozostaje różnica 160.875 zł.
Z podziału majtku wspólnego zostają wyłączne kwoty, które uczestnik pobrałze swojego i wspólnego konta.
Ostatecznie, w skład majątku wspólnego podlegającego podziałowi wchodzą: kwotaz mieszkania w wysokości 160.875 zł, równowartość dwóch samochodów o łącznej wartości 3.300 zł, akcje o wartości 12.000 zł oraz oszczędności na rachunku uczestnika w wysokości 6.335 zł, co łącznie stanowi sumę 182.510 zł. Udział każdego z zainteresowanych w majątku wspólnym stanowi wartość 91.255 zł. Skoro uczestnik postępowania otrzymał wszystkie składniki o wartości 21.635 zł, poza mieszkaniem, to do dopłaty od wnioskodawczynina rzecz uczestnika postępowania pozostaje kwota 69.620 zł.
Powyższe wyliczenia powodowały konieczność sprostowania orzeczenia Sądu Okręgowego, jako oczywiste omyłki rachunkowe, w oparciu oart. 350 § 1 k.p.c.w zw. zart. 361 k.p.c.,art. 391 § 1 k.p.c.iart. 13 § 2 k.p.c., gdyż w tym orzeczeniu jako podstawę wyliczeń wzięto przez pomyłkę błędnie, że nakład wnioskodawczyni z majątku osobistego na majątek wspólny w postaci mieszkania zmniejszył się do 60 %, a nie do prawidłowej wartości 61 % (90.900 zł z 149.000 zł stanowi 61%), co spowodowało, że nakład ten stanowił kwotę 251.625 zł, a nie wskazaną 247.500 zł, co również dorowadziło do ostatecznego stwierdzenia, iż dopłata od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika stanowi kwotę 69.620 zł, a nie 71.683 zł.
Odnośnie zaś wskazanej o orzeczeniu cyfrowo kwoty „332.189,25 zł”, doszłodo omyłki w postaci wpisania cyfry „9”, zamiast „6”, konsekwencją czego należało wpisać prawidłową wartość „332.186,25 zł”.
Z powyższych względów Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.zmienił zaskarżone postanowienie w sposób opisanyw punkcie I a - d sentencji, w brzmieniu uwzględniającym postanowienie o sprostowaniuz dnia 29 marca 2023 roku.
Dalej idąca apelacja uczestnika postępowania jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., o czym orzeczonow punkcie II sentencji.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.w punkcie III sentencji
Sąd Okręgowy miał na uwadze, że zasadą jest, że w postępowaniu nieprocesowym każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.). Wyjątki od niej przewidziane są wart. 520 § 2 k.p.c.- zgodnie z którym, jeżeli uczestnicysą w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednegoz uczestników w całości oraz wart. 520 § 3 k.p.c.- w myśl którego jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika, przy czym przepis powyższy stosuje się odpowiednio, jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie. W tzw. sprawach działowych, do jakich należą sprawy o podział majątku wspólnego, nie zachodzi sprzeczność interesów, niezależnieod tego jaki dana strona zgłasza wniosek co do sposobu podziału i jakie stanowisko zajmuje w sprawie. W takich postępowaniach strony są również w równym stopniu zainteresowane wynikiem postępowania, a ich interesy w zasadzie są wspólne, gdyż polegają na wyjściuze stanu wspólności (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 19 listopada 2011 r.,III CZ 46/10, OSNC 2011, nr 7-8, poz. 88, z 19 listopada 2011 r., III CZ 47/11, nie publ.,z 16 września 2011 r., IV CZ 40/11, nie publ. i in.).
Dlatego też Sąd Okręgowy ustalił, że każdy zainteresowany ponosi koszty związane ze swoim udziałem w postępowaniu apelacyjnym w granicach przez siebie dotychczas wydatkowanych.