Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 2193/21
Data wyroku: 2023-05-22 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
Podstawa prawna: art. 691 kc

Sygn. akt III Ca 2193/21

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 7 lipca 2021 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi, sygn. I C 651/21, w sprawie z powództwaP. A.przeciwko MiastuŁ.– Zarządowi Lokali Miejskich wŁ.o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu, oddalił powództwo i zasądził odP. A.na rzecz MiastaŁ.– Zarządu Lokali Miejskich wŁ.kwotę 270 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Apelację od opisanego wyroku wniósł powód, zaskarżając orzeczeniew części oddalającej powództwo, któremu zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 691 § 1 k.c.poprzez ustalenie, że przesłanki zawarte w przepisie nie zostały w niniejszej sprawie wypełnione;
2. naruszenie prawa procesowego tj.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez zaniechanie wszechstronnej i obiektywnej analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności przez pominięcie zeznań i uwag powoda dotyczących okoliczności wspólnego zamieszkiwaniaP. A.i spadkodawcy do dnia jego śmierci, a nadto przez przekroczenie przez Sąd I instancji granic swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że przesłanki zart. 691 § 1 k.c.nie zostały w niniejszej sprawie wypełnione.
Wobec tak podniesionych zarzutów powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i ustalenie prawa do wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w zaskarżonym zakresie sądowi I instancji. Ponadto wniósł o zwolnienie z kosztów postępowania apelacyjnego w całości.
W przypadku oddalenia apelacji, powód wystąpił o nieobciążanie go kosztami postępowania należnymi pozwanemu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna.
Wstępnie odnotować należy, że Sąd Rejonowy na podstawie zgromadzonego materiału procesowego dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd odwoławczy podziela i przyjmuje za własne.
Zarzut naruszeniaart. 691 k.c.należy uznać za chybiony.
Przepisart. 691 k.c.reguluje warunki wstąpienia w stosunek najmu lokalu po zmarłym najemcy. Zgodnie z§ 1przywołanej regulacji, w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą.Z powyższego wynika, że przepis ten uzależnia wstąpienie w stosunek najmu po zmarłym najemcy od spełnienia kryteriów rodzinnych, obowiązku alimentacyjnego lub wspólnego pożycia z najemcą.
Jeżeli chodzi o więzy rodzinne toart. 691 § 1 k.c.statuuje katalog zamknięty podmiotów, które mogą skorzystać z omawianego prawa. Wśród nich nie wymieniono wnuków.
W tym miejscu warto nadmienić, że przepis ten uległ zmianie, gdyż w 1994 roku na mocyustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych(t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 z późn. zm.) uchylono przedmiotową regulację, która zakładała możliwość wstąpienia w stosunek najmu osób bliskich najemcy, po jego śmierci.
Co do warunku wspólnego pożycia z najemcą odnotować należy,że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, faktyczne wspólne pożycie, w rozumieniuart. 691 § 1 k.c., oznacza więź łączącą dwie osoby pozostające w takich relacjach jak małżonkowie (uchwała SN z 20.11.2009 r., III CZP 99/09, OSNC 2010/5, poz. 74). Obecnie nie budzi wątpliwości, że mogą to być osoby pozostające w konkubinacie, a także tej samej płci.
Kolejną przesłanką, którą musi spełnić każda z wymienionych wyżej osób, aby wstąpić w stosunek najmu, jest stałe zamieszkiwanie z najemcąw tym lokalu do chwili jego śmierci, co oznacza, że w tamtym momencie lokal ten stanowił centrum życiowe takiej osoby. Na marginesie odnotować należy, że pojęcie "stałego zamieszkiwania" zostało sprecyzowane w judykaturze jako zamieszkiwanie w konkretnym mieszkaniu, w określonej miejscowościz zamiarem stałego pobytu, wyrażonym przez to, że w tym mieszkaniu i w tej miejscowości skupia się życie osobiste i działalność osoby bliskiej najemcy (tak wyrok SN z dnia 6 maja 1980 r., sygn. akt III CRN 61/80, opubl. Monitor Prawniczy z 1994 r. Nr 9, poz. 273).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszego postępowania, zgodzić się trzeba z Sądem I instancji, żeP. A.nie wstąpił w stosunek najmu po swojej babci –J. W., bowiem nie należy on do kręgu podmiotów uprawnionych, wymienionych wart. 691 § 1 k.c.Jak już wyżej wspomniano, przepis ten zawiera katalog zamknięty, opisany w sposób wyczerpujący, a wnuk do podmiotów w nim wymienionych nie należy.
W niniejszej sprawie brak było też podstaw do uznania, że powód jest osobą, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. W tym zakresiesąd meritiitrafnie uzasadnił swoje stanowisko, powołując się na ugruntowane poglądy judykatury. Sąd Okręgowy w pełni podziela tezę uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002 r., III CZP 26/02, przytoczoną także przez Sąd I instancji, zgodnie z którąwnukzmarłego najemcy nie należy do osób wymienionych wart. 691 § 1 k.c.także wtedy, gdy łączyła go z najemcą więź gospodarcza i uczuciowa. Co istotne, wyrok Sądu RejonowegowG.z dnia 28 maja 2015 roku, sygn. I C 386/15, na który powołał się powód w apelacji, odnosi się do więzi emocjonalnej, uczucioweji gospodarczej, trwającej 25 lat, między osobami pozostającymiw niesformalizowanym związku, a uprzednio w małżeństwie – nie zaśw stosunkach rodzinnych dziadkowie – wnuki. Tożsame rozważania należy poczynić co do judykatu Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. III CZP 65/12.
Sąd I Instancji trafnie zastosował obowiązujące przepisy prawa, a zarzut apelacji dotyczący obrazyart. 691 § 1 k.c.należy uznać za chybiony.
Jako niezrozumiały jawi się zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.poprzez zaniechanie wszechstronnej i obiektywnej analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności przez pominięcie zeznań i uwag powoda, dotyczących okoliczności wspólnego zamieszkiwania do dnia śmierci najemcy. Jak trafnie dostrzegł Sąd I instancji, przesłanka stałego zamieszkiwania z najemcą do jego śmierci nie jest wystarczająca dla przyjęcia, że zostały spełnione warunki, o których mowa wart. 691 k.c.Za konieczne uznać należy pozostawanie w określonym stopniu pokrewieństwa, ciążenie na najemcy obowiązku alimentacyjnego wobec osoby, która może wstąpić na jego miejsce, bądź pozostawanie w faktycznym pożyciu z najemcą. Wskazać należy, że powód nie był małżonkiem najemcy, jego dzieckiem czy współmałżonkiem potomka. Nadto nie udowodnił, abyna najemcy ciążył obowiązek alimentacyjny względem powoda.P. A.nie należy także do grupy osób pozostających z najemcąw faktycznym pożyciu, wbrew temu, co zostało przywołane w apelacji. Poglądy, że osobą pozostającą w faktycznym wspólnym pożyciu z najemcą może być także inna niż konkubent osoba - spokrewniona z najemcąnp. wnuk, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, dziecko w rodzinie zastępczej, która pozostawała z najemcą we wspólnocie domowej, duchowej i gospodarczej, nie znalazły uznania w orzecznictwie.
Zauważenia wymaga także, że skarżący formułując zarzuty naruszenia przepisu postępowania w postaci obrazyart. 233 § 1 k.p.c., w gruncie rzeczy zakwestionował poczynioną przez Sąd Rejonowy ocenę ustalonego stanu faktycznego w kontekście przepisów prawa materialnego.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wysnuł prawidłowe wnioski z przeprowadzonych dowodów, nie przekraczając przy tym swobody sędziowskiej. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena dowodów polega na ich zbadaniu i podjęciu decyzji, czy została wykazana prawdziwość faktów, z których strony wywodzą skutki prawne. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodnez doświadczeniem życiowym, to dokonana przezeń ocena nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu,na podstawie tego samego materiału dowodowego, dało się wysnuć wnioski odmienne (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00,L., który to pogląd Sąd Okręgowy w pełni podziela).
Podsumowując powyższy wywód stwierdzić należy, że wywiedziona przez powoda apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem nie zawierała zarzutów, mogących podważyć rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego.
W konsekwencji wywiedziony środek odwoławczy podlegał oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.