Sąd Rejonowy w Toruniu
X Wydział Cywilny
Sygnatura akt: X C 1419/23
Data wyroku: 2024-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek
Słowa kluczowe: Kredyt
Podstawa prawna: art. 720 k.c., art. 509 k.c., art. 385 (1) k.c.
Teza: Poprzednik prawny powoda i powiązane z nim podmioty w ramach oferowanych produktów stworzyła model finansowania, w którym część środków udostępniana była konsumentowi na podstawie aneksu do zawartej uprzednio umowy pożyczki, a część na podstawie jednocześnie oferowanego (na podstawie udzielonego Spółce przez Finansującego pełnomocnictwa) leasingu konsumenckiego zwrotnego. Był to przy tym model finansowania o konstrukcji z zasady niekorzystnej dla konsumenta i z zasady korzystnej dla obu przedsiębiorców, bo skutkującej możliwością pobierania łącznych kosztów związanych z całością finansowania na bardzo wysokim poziomie, omijającym ustawowe limity ustalone dla finansowania kredytem konsumenckim, a także omijającym ustawowy obowiązek dokonywania oceny zdolności kredytowej konsumenta na pełną kwotę finansowania (przy czym trudno uznać, by przedmiot leasingu mógł stanowić jakąkolwiek formę zabezpieczenia zobowiązania konsumenta, z uwagi na relację jego niewielkiej wartości do wartości zobowiązania wynikającego z umowy leasingu).

Sygn. akt X C 1419/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 maja 2024 r.
Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie:
Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek
Protokolant:  sekretarz sądowy Paulina Pietrzyńska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. wT.sprawy
z powództwa(...)Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Wierzytelności z siedzibą wG.
przeciwkoA. M.
o zapłatę
oddala powództwo w całości.

Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek
Sygn. akt X C 1419/23

UZASADNIENIE
Pozwem wniesionym w dniu 9 października 2023 r.(...)Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Wierzytelności z siedzibą wG.wniósł o zasądzenie od pozwanejA. M.kwoty 3.166,03 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 11 maja 2023 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu.
W uzasadnieniu pozwu wskazano, że dochodzona wierzytelność powstała w wyniku zawarcia przez pozwaną z- (...) S.A.z siedzibą wP.umowy pożyczki oraz aneksów do niej. Powód wskazał, że na podstawie umowy przelewu wierzytelności zawartej z- (...) S.A.z siedzibą wP.stał się następcą prawnym ww. pożyczkodawcy, a tym samym jest uprawniony do występowania z wszelkimi roszczeniami przysługującymi cedentowi względem strony pozwanej. Na kwotę dochodzoną pozwem składały się kwota 2.462,73 złotych tytułem niespłaconego kapitału pożyczki, 432,92 złotych tytułem odsetek maksymalnych za opóźnienie naliczanych od dnia następującego od dnia wymagalności poszczególnych rat do dnia przed złożeniem pozwu, 265,38 złotych tytułem opłat związanych z udzieleniem i obsługą pożyczki zgodnie z tabelą opłat.
Niniejsze postępowanie na zasadzie zart. 50537k.p.c.stanowi kontynuację elektronicznego postępowania upominawczego prowadzonego przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie pod sygnaturą VI Nc-e 719214/23, które zostało umorzone postanowieniem z dnia 28 lipca 2023 r. po tym, jak pozwana wniosła sprzeciw od wydanego nakazu zapłaty.
W odpowiedzi na pozewA. M.wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazała, iż nie zawierała żadnej umowy z powodem.
Pismem z dnia 24 stycznia 2024 r. powód w wykonaniu zobowiązania Sądu przedłożył aneksy do umowy pożyczki z dnia 18 lipca 2020 r. i 12 grudnia 2020 r., wykazy operacji na karcie klienta i zlecenia zasilenia karty przedpłaconej do umowy pożyczki z dnia 14 grudnia 2019 r., aneksu z dnia 18 lipca 2020 r. i aneksu z dnia 12 grudnia 2020 r. Przedstawił również zestawienie wpłat dokonanych przez pozwaną.
Na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. pozwana złożyła karty spłat klienta z których wynikała kwota jaką uiszczała na rzecz poprzednika prawnego powoda tytułem zawartych umów, podnosząc, że według niej umowy zostały spłacone.
W piśmie z dnia 23 kwietnia 2024 r. powód na zarządzenie Sądu wskazał, że różnice w spłatach na kartach klienta przedłożonych przez pozwaną, a historią spłat wskazaną przez powoda wynikają z różnicy w datach księgowania. Odnosząc się do zobowiązania Sądu w zakresie jakim na kartach spłat przedstawionych przez pozwaną na jakiej podstawie w ramach niniejszych kart były pobierane od pozwanej raty tytułem umowy leasingu konsumenckiego zwrotnego oraz czy było to związane z umowami będącymi przedmiotem oceny w sprawie i przedstawienia dowodów tym zakresie, pozwany jedynie oświadczył, że pożyczkodawca jedynie pośredniczy przy zawieraniu takich umów, nie jest jednak bezpośrednim finansującym.
Sąd ustalił, co następuje.
W dniu 14 lipca 2019 r. pozwanaA. M.zawarła z- (...) S.A.z siedzibą wP.umowę pożyczki nr (...)na okres 52 tygodni. Umowa została zawarta w miejscu zamieszkania pozwanej.
Dokumenty dotyczące pożyczki nie zostały udostępnioneA. M.do ręki. Pozwana składała swój podpis pod dokumentami wskazanymi przez doradczynięA. G., w tym umową pożyczki, na tablecie doradczyni.
Zgodnie z pkt 1 umowy pożyczki całkowita kwota pożyczki wynosiła 2.728 zł. Na koszt pożyczki składały się: kwota 100 zł tytułem opłaty przygotowawczej, kwota 1.321,27 zł tytułem prowizji za udzielenie pożyczki, kwota 20 zł tytułem opłaty za dostarczenie środków, kwota 140,83 zł tytułem odsetek (stopa oprocentowania wynosiła 10%) oraz kwota 52 zł tytułem opłaty za usługę terenowej obsługi pożyczki. Całkowity koszt pożyczki wyniósł 1.634,55 zł, natomiast całkowita kwota do zapłaty 4.326,55 zł. Pierwsza rata tygodniowa wynosiła 83,65 zł, zaś pozostałe po 83,90 zł.
Kwota wypłaconej pożyczki w gotówce do rąk pozwanej wyniosła 2.000 zł, natomiast kwota 728 zł zgodnie z umową miała zostać udostępniona klientowi poprzez zasilenie karty przedpłaconej.
W pkt. 26 umowy dla pożyczkodawcy przewidziano uprawnienie do wypowiedzenia umowy z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia w razie opóźnienia w zapłacie dwóch pełnych rat pożyczki.
Dowód:
-umowa pożyczki nr (...), k. 33-41,
- dyspozycja zasilenia karty, k. 128,
-zeznania pozwanejA. M.na rozprawie w dniu 26.03.2024 r., k. 145v-146.
Następnie w dniu 18 lipca 2020 r.A. M.zawarłaaneks (...)nr(...)do umowy pożyczki z dnia 14 lipca 2019 r. nr(...). Zgodnie z pkt 1 aneksu całkowita kwota pożyczki wynosiła 1.504 zł. Na koszt pożyczki składały się: kwota 30 zł tytułem opłaty przygotowawczej, kwota 262,61 zł tytułem prowizji za udzielenie pożyczki, kwota 129,93 zł tytułem odsetek (stopa oprocentowania wynosiła 7,20%), oraz kwota 40 zł tytułem opłaty za usługę terenowej obsługi pożyczki. Całkowity koszt pożyczki wyniósł 462,54 zł, natomiast całkowita kwota do zapłaty z aneksu to 1.966,54 zł, a łączne zobowiązanie do spłaty po podwyższeniu wyniosła 3.731,09 zł. Aneks przedłużał czas trwania umowy pożyczki o 40 tygodni, zatem łączny czas trwania umowy pożyczki po zawarciu aneksu wynosił 92 tygodnie. Pierwsza rata tygodniowa wynosiła 60,11 zł, zaś pozostałe po 60,18 zł. Kwota wypłaconej pożyczki w gotówce do rąk pozwanej stanowiła 500 zł, natomiast kwota 1.004 zł zgodnie z umową miała zostać udostępniona klientowi poprzez zasilenie karty przedpłaconej.
Dowód:
-aneks (...)nr(...)do umowy pożyczki pieniężnej nr(...), k. 100-108,
- dyspozycja zasilenia karty, k. 129,
- karta spłat klienta, k. 141.
W dniu 12 grudnia 2020 r. pozwana zawarłaaneks (...)nr(...)do umowy pożyczki z dnia 14 lipca 2019 r. nr(...). Zgodnie z pkt 1 aneksu całkowita kwota pożyczki wynosiła 2.117 zł. Na koszt pożyczki składały się: kwota 30 zł tytułem opłaty przygotowawczej, kwota 445,76 zł tytułem prowizji za udzielenie pożyczki, kwota 251,11 zł tytułem odsetek (stopa oprocentowania wynosiła 7,20%) oraz kwota 41 zł tytułem opłaty za usługę terenowej obsługi pożyczki. Całkowity koszt pożyczki wyniósł 767,87 zł, natomiast całkowita kwota do zapłaty z aneksu 2.884,87 zł, a łączne zobowiązanie do spłaty po podwyższeniu wyniosło 5.412,24 zł.
Aneks przedłużał czas trwania umowy pożyczki o 41 tygodni, zatem łączny czas trwania umowy pożyczki po zawarciu aneksu wynosił 133 tygodnie. Pierwsza rata tygodniowa wynosiła 65,62 zł, zaś pozostałe po 66,02 zł. Kwota wypłaconej pożyczki w gotówce do rąk pozwanej stanowiła 800 zł, natomiast kwota 1.317 zł zgodnie z umową miała zostać udostępniona klientowi poprzez zasilenie karty przedpłaconej.
Dowód:
-aneks (...)nr(...)do umowy pożyczki pieniężnej nr(...), k. 42-50,
- dyspozycja zasilenia karty, k. 130,
- karta spłat klienta, k. 139.
Umowa pożyczki oraz aneksy do niej zostały zawarte z pozwaną w miejscu jej zamieszkania, do którego przyjeżdżał konsultant pracujący współce (...) S.A.–A. G.. Pozwana składała podpis pod umowami i wszystkimi dokumentami, w tym aneksami na urządzeniu elektronicznym - tablecie, po czym nie zostawała jej udostępniona treść owych dokumentów ani papierowo ani na adres mailowy. Nie była świadoma realnych kosztów pożyczki, również kosztów ponoszonych z kwot przelewanych na karty przedpłacone.
Pozwana realnie otrzymała do dyspozycji jedynie części kwoty pożyczki wymienione w umowach jako wypłacone w gotówce, natomiast nie korzystała z kart przedpłaconych.
Zawierając pierwszy i drugi aneks do umowy pożyczki,A. M.została zobowiązana jednocześnie przez udzielającego pożyczkę do zawarcia umowy leasingu konsumenckiego zwrotnego. Kwota którą spłacała do rąk konsultanta była rozdzielna na spłatę umowy pożyczki i leasingu. Konsultantka poinformowała pozwaną, że tak powinno być, nie udzielając jej dalszych wyjaśnień. Pozwana nie została poinformowana na co przeznaczane są środki tytułem umowy leasingu.
Płatność rat odbywała się w gotówce do rąk konsultanta, który przyjeżdżał do domu pozwanej. Konsultant –A. G.potwierdzała przyjęcie kwoty tytułem spłaty rat swoim podpisem na karcie spłat klienta.
Dowód:
- przesłuchanie pozwanejA. M.w charakterze strony na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r., k. 145v-146
Według karty spłat klienta umowa leasingu konsumenckiego zwrotnego nr(...)zawarta przy pierwszym aneksie do umowy w dniu 18 lipca 2020 r. miała dotyczyć kwoty 1.602,42 złotych z pierwszą ratą tygodniową 25,57 złotych i kolejnymi 25,85 złotych.
Według karty spłat klienta umowa leasingu konsumenckiego zwrotnego nr(...)zawarta przy drugim aneksie do umowy w dniu 12 grudnia 2020 r. miała dotyczyć kwoty 5.362,07 złotych z pierwszą ratą tygodniową 65,57 złotych i kolejnymi 65,40 złotych.
Dowód:
- karta spłat klienta, k. 139-141.
Pozwana dokonała spłat zobowiązania na łączną kwotę 9.269,65 zł. Tytułem pierwszej umowyA. M.spłaciła kwotę 2.576,65 złotych.
Tytułemaneksu nr (...)do umowyA. M.spłaciła łącznie kwotę 1.331 złotych przy czym według karty spłat 1.008 złotych stanowiła spłatę pożyczki, a kwota 323 złotych tytułem leasingu zwrotnego konsumenckiego.
Tytułemaneksu nr (...)do umowyA. M.spłaciła łącznie kwotę 5.362 złotych przy czym według karty spłat 2.194 złotych stanowiła spłatę pożyczki, a kwota 3.168 złotych tytułem leasingu zwrotnego konsumenckiego.
Ostatnia wpłata była dokonana przez pozwaną 12 lutego 2022 r.
Dowód:
- karta spłat klienta, k. 139-141,
- historia spłat, k. 51-55,
- pismo powoda z dnia 26.01.2024 r., k. 97-98,
- historia spłat, k. 109-113,
- historia spłat, k. 123-127.
Konsultantka, która regularnie przyjeżdżała do pozwanej po odbiór kwoty raty przy odbiorze ostatniej z wpłat oświadczyła, że nie będzie dalej przyjeżdżać. Pozwana myślała, że pożyczka została w całości spłacona.
Dowód:
- przesłuchanie pozwanejA. M.w charakterze strony na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r., k. 145v-146.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2022 r.- (...) S.A.z siedzibą wP.z uwagi na niewywiązywanie się przezA. M.z umowy wypowiedział pozwanej umowę pożyczki oraz wezwał do zapłaty kwoty 2.856,61 zł tytułem niespłaconej pożyczki w terminie 30 dni od dnia otrzymania pisma. Pismo zostało doręczone pozwanej w dniu 11 maja 2022 r.
Dowód:
-wypowiedzenie umowy wraz z wezwaniem do zapłaty, k. 56-57;
- potwierdzenie odbioru, k. 58-59.
Dnia 18 lipca 2022 r. powód nabył pakiet wierzytelności od- (...) S.A.z siedzibą wP.. W załączniku do tej umowy ujawniono wierzytelność w stosunku do pozwanejA. M.wraz z jej numerem PESEL, numerem umowy pożyczki i datą jej zawarcia. Pozwana została następnie poinformowana o tym, że powód nabył wierzytelność względem niej przysługują pierwotnie pożyczkodawcy- (...) S.A.
Dowód:
– wyciąg z rejestru funduszy inwestycyjnych, k. 8-12
– umowa przelewu wierzytelności z dnia 18.07.2022 r., k. 14-28
– wyciąg z tabeli wierzytelności, k. 29
– zawiadomienie o cesji z dnia 05.08.2022 r., k. 60-63.
Na stronie internetowej www.(...).pl, która należy dospółki (...) S.A.umieszczone są informacje o możliwości zawarcia umowy leasingu konsumenckiego.
Dowód:
Okoliczności powszechnie znane dostępne na stronie internetowej bocianpozyczki.pl
Decyzją z dnia 3 lipca 2023 r. nr(...)Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i KonsumentówT. C.uznał, że- (...) S.A.wP.poprzez stosowanie nieuczciwej praktyki zawierania z konsumentami umów leasingu konsumenckiego zwrotnego naruszył zbiorowe interesy konsumentów.
Leasing konsumencki zwrotny miał być formą współpracy z konsumentem „pozwalającą zwiększyć budżet domowy klienta przez uwolnienie środków z majątku ruchomego”. Na podstawie umowy leasingu konsumenckiego zwrotnego oraz zawartej do niej umowy sprzedaży Finansujący odkupował od konsumenta przedmiot gospodarstwa domowego (przykładowo - w postaci lodówki, pralki czy telewizora) bądź telefon komórkowy (który to sprzęt - zgodnie z informacjami uzyskanymi od Spółki - miał być uprzednio wskazany przez konsumenta i zaakceptowany przez doradcę klienta), a następnie udostępniał ten przedmiot konsumentowi do używania lub używania i pobierania pożytków, a konsument zobowiązany był do spłaty rat leasingowych przez okres wskazany w umowie. Po zakończeniu umowy konsument miał możliwość wykupu przedmiotu leasingu.
W okresie od dnia 15 maja 2020 r. do dnia 16 czerwca 2021 r. Spółka pośredniczyła w zawieraniu umów leasingu konsumenckiego zwrotnego na podstawie umowy z- (...) Sp. z o.o.Sp. k. z siedzibą wP.działającej w charakterze finansującego/leasingodawcy.- (...) Sp. z o.o.Sp. k., której siedziba mieści pod tym samym adresem, co siedziba- (...) S.A.reprezentowana jest przez komplementariusza- (...) Sp. z o.o.z siedzibą wŚ.(KRS nr(...)). Prezesem zarządu tej spółki jest panZ. P., będący jednocześnie prezesem zarządu- (...) S.A., a funkcję wiceprezesa w obu spółkach pełni panA. D.. Wszystkie trzy ww. podmioty posiadają ponadto również inne powiązania osobowe po stronie wspólników oraz członków organów statutowych.
Aneks do umowy pożyczki i umowa leasingu – zawierane były zawsze w tym samym dniu, była wynikiem przyjętego właśnie przez- (...) S.A.modelu sprzedaży. Spółka odpowiada zatem za sposób zawierania umów leasingu konsumenckiego zwrotnego i umów sprzedaży do umowy leasingu konsumenckiego zwrotnego.
Dowód dopuszczony z urzędu:
- decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 3 lipca 2023 r. nr(...), k. 162-172
Pozwana jest osobą z niepełnosprawnością, pobiera świadczenie rentowe.
Dowód:
- orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, k. 142-142v.
Powyższy stan faktyczny sprawie Sąd ustalił na podstawie na podstawie zeznań pozwanejA. M.oraz dokumentów zgromadzonych w sprawie.
Sąd uznał zeznania pozwanejA. M.za wiarygodne w całości, zwłaszcza w zakresie w jakim zeznała, że kwoty wynikające z umowy pożyczki i kolejno umów aneksu dostawała jedynie w gotówce, natomiast nie używała kart przedpłaconych. Twierdzenia pozwanej takie jak to, że konsultant zawierający z nią umowę w imieniu poprzednika prawnego powoda, nie udostępniał jej umowy pożyczki, nadto nie miała ona wiedzy na temat umowy leasingu zwrotnego i pobieranych z tego tytułu opłat wraz z ratami pożyczki korespondują z ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w ramach postępowania zakończonegodecyzją nr (...), dlatego też Sąd dał im wiarę w całości.
Fakt zawarcia wraz zaneksami nr (...)do pierwotnej umowy pożyczki również umów leasingu konsumenckiego zwrotnego potwierdzają karty spłat klienta, które złożyła pozwana na rozprawie – zostały wskazane tam numery umowy i kwoty. Jednocześnie na podstawie ww.decyzji nr (...), a także z jednej strony nie zaprzeczenia przez stronę powodową okolicznościom zawarcia umowy z pozwaną, a z drugiej nieprzedstawieniu przez powoda na żądanie Sądu dokumentów dotyczących zawarcia umowy leasingu zwrotnego – Sąd na podstawieart. 233 § 2 k.p.c.– uznał, że okoliczności zawarcia ww. umowy pożyczki były zbliżone do tych ujawnionych w toku postępowania przeprowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jednocześnie, zgodnie z treścią przedmiotowej decyzji Sąd uznał, ze to poprzednika prawnego powoda- (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wP.należy traktować jako udzielającego pożyczek w ramach instytucji „leasingu konsumenckiego zwrotnego”.
Za wiarygodne i stanowiące podstawę ustaleń faktycznych w sprawie co do wysokości spłat dokonanych przez pozwaną tytułem pożyczki Sąd uznał karty spłat przedstawione przez pozwaną na rozprawie. Strona powodowa nie zakwestionowała tych wpłat. Na karcie spłat przy każdej wpłaconej kwocie znajduje się podpis konsultantki –A. G., który jest tożsamy z podpisami konsultantki na umowie pożyczki. Ponadto należy podkreślić, że w historiach spłat przedłożonych przez powoda nie uwzględniono wszystkich wpłat pozwanej a dotyczących rat za „leasing konsumencki zwrotny”. Jednocześnie jednak, w przypadku pierwszej umowy historia spłat przedstawiona przez powoda z marginesem błędu księgowania – o których wskazano w ostatnim piśmie strony powodowej – zasadniczo pokrywa się z kartami spłat przedstawionymi przez pozwaną. Nadto, strona powodowa nie zakwestionowała wiarygodności kwoty wpłat pozwanej wykazanej na karcie spłat.
Sąd zważył, co następuje.
Powództwo podlegało oddaleniu w całości.
W postępowaniu powód dochodził kwoty wynikającej z umowy pożyczki z dnia 14 grudnia 2019 r. oraz dwóch aneksów do niej z dnia 18 lipca 2020 r. oraz 12 grudnia 2020 r. Powód nabył wierzytelność względem pozwanej odspółki (...) S.A.wP.na mocy umowy przelewu wierzytelności.
Zgodnie zart. 720 § 1 k.c.przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Z uwagi na to, że pozwana zawarła przedmiotową umowę pożyczki jako konsument znajdują jednocześnie zastosowanie przepisyustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1083 ze zm.) – dalej „ustawa o kredycie konsumenckim”. Zgodnie zart. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckimprzez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550,00 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się między innymi umowę pożyczki.
W odpowiedzi na pozew pozwana wskazywała, że nie zawierała umowy z powodem, ani nie wiedziała o nabyciu wierzytelności w stosunku do niej.
Zgodnie zart. 509 § 1 k.c.wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania, zaś w myśl§ 2wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że w wyniku przelewu w rozumieniuart. 509 k.c.przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki wiązał go z dłużnikiem. Powód występując z roszczeniem powinien zatem wykazać skuteczne przejście uprawnień przysługujących mu w stosunku do pozwanej.
W toku postępowania strona powodowa przedłożyła umowę cesji wierzytelności z dnia 18 lipca 2022 r. W umowie wskazano, że przedmiotem umowy są wierzytelności szczegółowo określone w załączniku do tejże umowy w postaci Wykazu Wierzytelności. Z powyższego wynika, że powód w celu wykazania nabycia wierzytelności wobec pozwanej, powinien przedłożyć wykaz wierzytelności, który stanowi załącznik do umowy (w formie papierowej). W zalegających w aktach sprawy dokumentach znajduje się rzeczony załącznik, który bezsporne indywidualizuje nabytą wierzytelność w stosunku pozwanej. Zawiera on bowiem wszelkie niezbędne dane pozwanej oraz informacje o zawartej umowie pożyczki z pierwotnym wierzycielem. Bezspornie również ów załącznik można połączyć z umową cesji wierzytelności, uznając, że stanowi on integralną część umowy. W konkluzji Sąd uznał, że strona powodowa w pełni udowodniła fakt nabycia wierzytelności wobec pozwanej, a wykazanie tej okoliczności jest podstawą do uznania zasadności roszczenia powoda, które wynika z umowy cesji (art. 509 i nast. k.c.).
Zgodnie zart. 3851§ 1 k.c.postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z§ 1nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4).
Na podstawieart. 3852k.c.oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
Poprzednik prawny powoda jest przedsiębiorcą zajmującym się prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych i przy zawieraniu umów posługuje się wzorcami umownymi. Sąd może, a nawet powinien dokonywać oceny postanowień zawartych umów, a także postanowień samych wzorców umów, co do ich zgodności z prawem. Ocena ta dokonywana jest konkretnie w toczącym się miedzy przedsiębiorcą a konsumentem sporze, którego przedmiotem są skutki prawne określonego postanowienia umowy.
Umowa i aneksy do niej będące przedmiotem postępowania została zawarta pomiędzy poprzednikiem prawnym powoda jako przedsiębiorcą a pozwaną jako konsumentem (1), a jednocześnie nie budzi także żadnych wątpliwości, że treść poszczególnych postanowień umowy nie podlegała istotnym negocjacjom.
Warto przy tym wskazać, że stanowiącej w sprawie dowód decyzji UOKIK wynika jednoznacznie, sposób zawierania umów pożyczki przez- (...) S.A., na który wskazywała również pozwana w toku swojego przesłuchania, czyli udostępnianie umowy pożyczki i jej podpisywanie wyłącznie na tablecie konsultanta bez przekazywania umowy w formie papierowej. W czasie wizyty doradcy konsument mógł zawrzeć różne umowy, z których uzyskiwał dodatkowe (w stosunku do uprzednio zaciągniętej pożyczki) środki finansowe. Proces zawierania umów (zarówno aneksu do umowy pożyczki, jak i umowy sprzedaży przedmiotu leasingu), a także podpisywanie dokumentów towarzyszących odbywało się w całości i wyłącznie na ekranie tabletu doradcy klienta. Konsument mógł zapoznać się z ich treścią jedynie poprzez odczyt z ekranu tabletu. Wprawdzie udostępnianie konsumentowi projektu umowy oraz formularza informacyjnego do kredytu konsumenckiego następowało także poprzez jego przesłanie na Konto Klienta wSerwisie (...)– udostępnienie to miało jednak miejsce w takcie trwania wizyty doradcy, w momencie przystępowania do zawierania umowy na tablecie. Z uwagi na powyższe okoliczności trudno uznać, że konsument miał realną możliwość zapoznania się z treścią projektu umowy oraz formularza informacyjnego przed złożeniem podpisu pod umową na tablecie - co może wskazywać także na iluzoryczność wypełnienia obowiązku udzielenia konsumentowi informacji w tym zakresie na etapie przedkontraktowym.
W sprawie zatem Sąd uznał za w pełni wiarygodne twierdzenia pozwanej, że nie zostały jej udostępnione w żaden sposób, ani w formie papierowej ani mailowo, treści umowy pożyczki, czy też aneksów do niej. Pozwana składała jedynie podpis na ekranie tabletu należącego do doradcy, który z ramieniaspółki (...)zawierał z nią umowę. Nie miała zatem ona możliwości spokojnie, bez pośpiechu zapoznać się z ich zapisami. Wypełnienie przez pożyczkodawcę warunków z art. 13 ustawy o kredycie konsumenckim należy zatem uznać za iluzoryczne. W tym stanie rzeczy pozwana nie mogła zatem zweryfikować jakie dokumenty zostały przez nią podpisane i z jakimi zobowiązaniami wiążą się dla niej.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 3 września 2020 r. wydanym w połączonych sprawach C-84/19, C-222/19 i C-252/19. kompleksowo omówił zagadnienia związane z badaniem warunków umowy obejmujących pozaaodsetkowe koszty kredytu. Trybunał potwierdził stanowisko zaprezentowane we wcześniejszym, wyroku z dnia 26 marca 2020 r. wydanym w sprawie C-779/19, że fakt, iż ogólna kwota pozaodsetkowych kosztów kredytu mieści się w limicie wynikającym z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim (Dz. U. nr 126, poz. 715) nie wyklucza badania poszczególnych warunków umowy. Co istotne, Trybunał zwrócił uwagę, że wydaje się, że przepisart. 3851k.c.przewiduje szerszą ochroną konsumenta niż przepisy dyrektywy 93/13 gdyż jego brzmienie umożliwia badanie adekwatności ceny czy też wynagrodzenia jeżeli nie dotyczą one świadczenia głównego. W motywach 69-78 Trybunał w sposób wyraźny wskazał, że świadczeniem głównym w przypadku umowy pożyczki jest co do zasady jej spłata z odsetkami. Pozostałe koszty mogą być uznane za świadczenie główne jeżeli sformułowane zostały w sposób jasny i przejrzysty, w tym w sposób umożliwiający konsumentowi zrozumienie różnic między nimi i ekonomicznego sensu ich wprowadzenia.
Podkreślić należy oczywiście, że obciążenie pożyczkobiorcy prowizją i podobnymi opłatami jest dopuszczalne na gruncie przepisów ustawy o kredycie konsumencki. Zgodnie z art. 5 pkt 6 tej ustawy całkowity koszt kredytu - wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: a) odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz b) koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach, - z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Jednakże sama dopuszczalność obciążenia pożyczkobiorcy prowizją z udzielenie pożyczki nie oznacza jednak, że może ona zostać ustalona przez pożyczkodawcę w sposób dowolny, oderwany od rzeczywistych kosztów, jakie zostały przez niego poniesione w związku z udzieleniem pożyczki.
W sprawie Sąd ustalił, że kwoty prowizji i innych opłat ponoszonych przez pozwaną w związku z zawartą umową oraz kolejnymi aneksami były wyznaczane na granicy wysokości maksymalnych kosztów pozaodsetkowych zgodnie z brzmieniem art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim na datę zawarcia umowy. Co do pierwszej umowy z dnia 14 grudnia 2019 r. łączne koszty pożyczki wynosił bowiem według umowy 1.493,72 złote. Jednocześnie maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu dla umowy na kwotę 2.728 złotych, obliczone według wzoru stanowią kwotę 1.498,16 złotych.
W przypadku zawartych przez pozwaną aneksów do ww. umowy maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu podlegały natomiast obostrzeniom wprowadzonych w art. 8d ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) – dalej: „ustawa z 2 marca 2020 r.”, które obowiązywały w okresie od 31 marca 2020 r. do 1 lipca 2021 r. Zgodnie z tym przepisem maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego w rozumieniuustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim(Dz. U. z 2019 r. poz. 1083) dla kredytów o okresie spłaty nie krótszym niż 30 dni oblicza się według wzoru: MPKK ≤ (K × 15%) + (K × n/R × 6%).
Jednocześnie zgodnie z art. 8e ww. ustawy w przypadku udzielenia przez kredytodawcę lub podmiot z nim powiązany w rozumieniu przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1126/2008 z dnia 3 listopada 2008 r. przyjmującego określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 320 z 29.11.2008, str. 1, z późn. zm.), konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów: 1) całkowitą kwotę kredytu, dla celów ustalenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, o której mowa w art. 8d, stanowi kwota pierwszego z kredytów; 2) pozaodsetkowe koszty kredytu obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie.
Kolejno w świetle art. 8f ww. ustawy naruszenie przepisów, o których mowa w art. 8d i art. 8e, może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa wart. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów(Dz. U. z 2019 r. poz. 369, 1571 i 1667).
Sąd w istocie pominął rozważenie kwestii ewentualnej abuzywności postanowień umowy w zakresie pozaodsetkowych kosztów kredytu, albowiem ustalił, że w całym okresie trwaniaumowy (...), pozwana – według karty spłat klienta - uiściła łącznie kwotę 9.269,65 złotych, przy czym łączne zobowiązania z wszystkich trzech umów (w tym w zakresie ww. opłat i prowizji) stanowiły kwotę 9.213,96 złotych tj. 4.362,55 złotych z tytułu pierwotnej umowy, 1.966,64 złotych z tytułuaneksu nr (...)oraz 2.884,87 złotych z tytułuaneksu nr (...). Tym samym zdaniem Sądu pozwana spłaciła zobowiązanie z tytułu umowy w całości.
Przepisy dotyczące pozaodsetkowych kosztów kredytu, a w szczególności ograniczone czasowo przepisy ww. art. 8d-8f ustawy z dnia 2 marca 2020 r. miały jednak pośredni wpływ na powyższe ustalenie. W przypadku zawartych przez pozwaną aneksów do pierwotnej umowy pożyczki w datach 18 lipca 2020 r. i 12 grudnia 2020 r. obowiązywały bowiem powyższe przepisy szczególne. Na podstawie aneksów do umowy pozwana miała być zobowiązana do zapłaty pozaodsetkowych kosztów kredytu w wysokości łącznej odpowiednio 332,61 złotych i 516,76 złotych. O ile kwoty te na „pierwszy rzut oka” nie wydają się nadmierne i mieszczące w granicach ustanowionych ustawą szczególną, to w sprawie relewantne było to, że wraz z umowami pożyczki pozwana – co wynika z kart spłaty pożyczki – w tych samych datach co aneksy do umowy pożyczki miała również zawrzeć „umowy leasingu konsumenckiego zwrotnego”, a jej wpłaty tytułem spłaty rat pożyczki były rozdzielane przez konsultanta pożyczki na spłatę dwóch zobowiązań. Co więcej karty spłat pożyczki wskazują, że uiszczała ona wysokie kwoty spłat – w szczególności co do drugiego aneksu do umowy z dnia 12 grudnia 2020 r. – łączne wpłaty wyniosły 5.362 złotych.
Ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny nakazuje przyjąć, że wszystkie ww. wpłaty w okresie trwania umowy tj. na kwotę łączną 9.269,65 złotych stanowiły spłatę pożyczki zaciągniętej przez pozwaną u poprzednika prawnego powoda. Sąd zaliczył bowiem na spłatę zobowiązań z tytułu pożyczki wszystkie wpłaty dokonane przez pozwaną według karty spłat klienta, w tym wpisywane tam wpłaty tytułem tzw. leasingu konsumenckiego zwrotnego, uznając że powód z jednej strony nie wykazał by takie umowy rzeczywiście zostały zawarte z pozwaną i aby był uprawniony do pobierania z tego tytułu jakichkolwiek środków, a z drugiej uznając, że zawieranie tego typu umów zostało uznane za nieuczciwe praktyki wobec konsumentów.
W pierwszym rzędzie należało się do powyższego zagadnienia odnieść w ogólności. W tym zakresie Sąd z urzędu dopuścił dowód z decyzji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej również: UOKIK) z dnia 3 lipca 2023 r. nr(...), który zajmował się problematyką skarg na działania poprzednika prawnego powoda i jego nieuczciwych praktyk w zakresie tzw. leasingu konsumenckiego zwrotnego w okresie obowiązywania obostrzeń co do maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu wprowadzonych w ww. art. 8d ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Zaznaczyć należy, że Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stale zwraca uwagę na generowanie dodatkowych kosztów stosowane przez podmioty udzielające pożyczek, gdyż koszty te nie odzwierciedlają faktycznie poniesionych kosztów obsługi pożyczki. Tak było w przypadku poprzednika prawnego powoda- (...) S.A.wP..
Decyzją z dnia 3 lipca 2023 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał, że- (...) S.A.wP.poprzez stosowanie nieuczciwej praktyki zawierania z konsumentami umów leasingu konsumenckiego zwrotnego naruszył zbiorowe interesy konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu doszło do naruszenia przez Spółkę zakazu stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej, poprzez wprowadzające w błąd zaniechanie, o którym mowa wart. 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 1w zw. z ust. 5 i w związku zart. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym(Dz. U. Nr 171, poz. 1206 ze zm.) polegające na nieprzekazywaniu konsumentom w sposób jasny, jednoznaczny i we właściwym czasie, tj. przed zawarciem umowy, istotnych informacji dotyczących formy uzyskiwanego finansowania oraz związanych z nią kosztów, potrzebnych konsumentowi do podjęcia decyzji o zawarciu aneksu do umowy pożyczki wraz z umową leasingu konsumenckiego zwrotnego i umową sprzedaży do umowy leasingu konsumenckiego zwrotnego.
Za ww. decyzją należy podkreślić, że finansowanie w postaci leasingu konsumenckiego (którego częścią była również umowa sprzedaży do umowy leasingu) mającego za przedmiot sprzęty gospodarstwa domowego czy RTV, nie jest produktem powszechnie oferowanym na rynku, a przez to jest formą finansowania nieznaną szerokiemu gronu konsumentów (nie była też znana klientom Spółki, w przeciwieństwie do umów kredytu konsumenckiego, które konsumenci już uprzednio ze Spółką zawierali) i wymagała przekazania starannej i precyzyjnej informacji o produkcie, tak, aby konsument mógł świadomie się na nią zdecydować. Natomiast, w praktyce stosowanej przez poprzednika prawnego powoda - podobnie jak w przypadku formularza informacyjnego do kredytu konsumenckiego – konsument mógł zapoznać się z nim poprzez odczyt z ekranu tabletu, a następnie zostawał on przekazany przez Spółkę - przed zawarciem aneksu - doSerwisu (...). Przedstawianie konsumentowi na tablecie głównych cech świadczenia nie może być jednak uznane za dokonane w sposób jasny i zrozumiały. Na ekranie tabletu konsument może zapoznać się jedynie teoretycznie, gdyż faktycznie do zapoznania się i możliwości zrozumienia treści mogło nie dochodzić Podkreślić bowiem należy że każdej zawieranej z konsultantem umowie towarzyszyło kilka lub kilkanaście dokumentów, konsument wyrażał kilkanaście rozmaitych zgód, tyle samo oświadczeń różnej treści oraz składał rozliczne podpisy. Jednocześnie, Spółka nie weryfikowała także, czy konsument miał możliwość korzystania z Konta Klienta założonego wSerwisie (...), na które przekazywane są – jeszcze przed zawarciem danej umowy - projekty zawieranych umów, a także formularz informacyjny do kredytu konsumenckiego (opierając się na oświadczeniu konsumenta złożonym – jako jedno z wielu zgód i oświadczeń - na ekranie tabletu) - (zob. decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 03.07.2023 r. nr(...)).
W toku postępowania powód przedłożył jedynie umowy pożyczki, nie przedkładając umów leasingu zwrotnego konsumenckiego, które miały być zawarte z pozwaną, a w szczególności umów których numery odpowiadałyby numerom wskazanym w karcie spłat. Pozwana w toku przesłuchania wskazała, że nie miała informacji czego umowa leasingu zwrotnego dotyczy i na co są przeznaczone poszczególne kwoty, które zgodnie z przedłożonymi przez pozwaną kartami spłat, wpłacała do rąk doradcy. Powód wezwany przez Sąd do przedłożenia umów leasingu oraz wyjaśnienia z czego wynikają te kwoty nie przedłożył żadnych dowodów na tę okoliczność, a jedynie lakonicznie wyjaśnił, że pożyczkodawca tj. poprzednim prawny powoda jedynie pośredniczy przy zawieraniu takich umów, nie jest jednak bezpośrednim finansującym. Zatem w tym zakresie Sąd oparł się w głównej mierze na twierdzeniach pozwanej, mając na uwadze również o decyzję UOKIK, zgodnie z którą- (...) S.A.z siedzibą wP.stosowała nieuczciwe praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów w zakresie umów leasingu zwrotnego, o czym wspomniano wyżej.
W sprawie należy przy tym podkreślić, że, w świetle decyzji Prezesa UOKIK z dnia 3 lipca 2023 r. nr 6/2023 stanowisko strony powodowej, że jego poprzednik prawny pośredniczył jedynie w zawieraniu ww. umów ale ich bezpośrednio nie finansował, nie daje podstaw aby wpłat pozwanej z tego tytułu nie zaliczać tytułem spłaty pożyczki. Niewątpliwie bowiem wszystkie umowy jakie ewentualnie były podpisywane przez pozwaną, były podpisywane w tym samym dniu i czasie z tym samym pośrednikiem (podczas tego samego spotkania). Z zeznań pozwanej wynika, że dążyła ona do podpisania umowy pożyczki z uwagi na problemy finansowe, natomiast pośrednik kredytowy nie wyjaśniał zasad umowy, wysokości kosztów, polecał podpisanie kolejnych dokumentów na tablecie. Również gdy pozwana dokonywała spłat rat nie uzyskiwała jasnych odpowiedzi dlaczego kwoty które uiszcza są rozdzielne na dwie umowy. Tym bardziej należy uznać, że nikt nie wyjaśniał pozwanej jako konsumentce ewentualnych zawiłości w powiązaniach prawnych pomiędzy spółkami.
Według decyzji UOKIK, a także danych powszechnie dostępnych na stronie internetowejhttps://www.(...), na której podawane są informacje, że właścicielem marki jest- (...) S.A.sama umowa leasingu zwrotnego konsumenckiego polega na tym, że konsument może na rzecz pożyczkodawcy odsprzedać taki sprzęt jak przykładowo telewizor, lodówka, pralka i otrzymać zapłatę. Następnie, konsument ma podpisać z pożyczkodawcą umowę leasingu konsumenckiego zwrotnego i nadal ze sprzętu korzystać, spłacając raty leasingowe. Tym samym z powyższych informacji, że to poprzednik prawny powoda – reklamuje ww. usługi leasingu konsumenckiego zwrotnego jako element swojej działalności.
Z treści decyzji UOKIK wynika, że co prawda na podstawie ww. umów leasingu zwrotnego były konsumentom wypłacane pewne kwoty – jak „wartość odsprzedawanego sprzętu”. Jednocześnie jednak udzielanie przez Spółkę finansowania kredytem konsumenckim wraz z finansowaniem (za pośrednictwem Spółki) w formie leasingu konsumenckiego zwrotnego skutkowało pobieraniem przez Spółkę w całym okresie finansowania, łącznych pozaodsetkowych kosztów kredytu wyższych niż obliczone według reguł zawartych w art. 8d ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19 oraz wart. 36a u.k.k.– na co przedstawiono stosowne wyliczenia w powoływanej decyzji.
Za decyzją z dnia 3 lipca 2023 r. nr(...)należy zatem wskazać, że spółka – poprzednik prawny powoda i powiązane z nim podmioty w ramach oferowanych produktów stworzyła model finansowania, w którym część środków udostępniana była konsumentowi na podstawie aneksu do zawartej uprzednio umowy pożyczki, a część na podstawie jednocześnie oferowanego (na podstawie udzielonego Spółce przez Finansującego pełnomocnictwa) leasingu konsumenckiego zwrotnego. Był to przy tym model finansowania o konstrukcji z zasady niekorzystnej dla konsumenta i z zasady korzystnej dla obu przedsiębiorców, bo skutkującej możliwością pobierania łącznych kosztów związanych z całością finansowania na bardzo wysokim poziomie, omijającym ustawowe limity ustalone dla finansowania kredytem konsumenckim, a także omijającym ustawowy obowiązek dokonywania oceny zdolności kredytowej konsumenta na pełną kwotę finansowania (przy czym trudno uznać, by przedmiot leasingu mógł stanowić jakąkolwiek formę zabezpieczenia zobowiązania konsumenta, z uwagi na relację jego niewielkiej wartości do wartości zobowiązania wynikającego z umowy leasingu).
W sprawie powód – pomimo wezwania Sądu – nie przedłożył żadnej dokumentacji w zakresie umów leasingu zawartych z pozwaną, w tym nie wykazał jakie rzeczywiście kwoty zostały z tego tytułu wypłacone pozwanej. Wobec tego, Sąd uznał, że pozwana z tego tytułu nie otrzymała żadnych środków, a jednocześnie wpłata przez nią rat stanowiła spłatę umowy pożyczki będącą przedmiotem oceny w sprawie. Stosownie bowiem do treściart. 6 k.c.i232 k.p.c.strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, gdyż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Istnienie sporu między stronami, co do zasady, obliguje jedną z nich do udowodnienia faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Co istotne, skoro Sąd zarządzał ww. dokumentów dotyczących umowy leasingu zwrotnego konsumenckiego wprost od strony powodowej, a nie zostały one przedstawione, na podstawieart. 233 § 2 k.p.c.Sąd miał podstawę do stwierdzenia, że takie umowy nie zostały zawarte z pozwaną i nie było podstaw do pobierania kwot tytułem płatności rat z tego tytułu.
Tu istotne jest, że nie było żadnych podstaw do stwierdzenia, że na podstawie ww. umów pozwana miała otrzymać kwoty wskazane w karcie spłat tj. 1.602,42 złotych w ramach pierwszej umowy oraz 5.362,07 złotych w ramach drugiej umowy leasingu zwrotnego. Z treści decyzji UOKIK wynika bowiem jednoznacznie, że w tych kwotach zawierają się kwoty prowizji i innych opłat, które służyły obejściu przepisów o pozaodsetkowych kosztach kredytu dla zawartej umowy pożyczki, a ww. kwoty nie były wypłacane w całości na rzecz konsumentów.
Co więcej z materiału zgromadzonego w sprawie wynika jednocześnie, że na podstawie umów pożyczki zawieranych z- (...) S.A.pozwana otrzymywała jedynie kwoty wypłacane w gotówce, natomiast kwoty które wskazywane były jako wpłacane na kartę przedpłaconą nie były do jej dyspozycji i nigdy nie używała środków na owych kartach. Pozwana sama zresztą prosiła doradczynię aby kwota pożyczki została jej wypłacana w gotówce. Pozwana wskazywała, że pamięta iż przy ostatniej umowie otrzymała w gotówce kwotę około 1.900 złotych i to były jedyne środki które otrzymała (a według umowy miała być to kwota 2.117 złotych). Sąd przyjął te twierdzenia za wiarygodne.
Warto przy tym wskazać, że powód w toku procesu nie wyjaśnił na co miały być przeznaczane środki na kartach przedpłaconych, jednak Sąd z urzędu powziął takie informację mając na uwadze decyzję UOKIK z dnia 3 lipca 2023 r. nr(...), zgodnie z którą „(…)ze środków, którymi zasilona miała zostać karta przedpłacona, Spółka pobierała (z góry) kwoty płatności za usługi dodatkowe (w postaci różnych typów ubezpieczenia), jak również kwoty wynikające z rozliczenia poprzedniej umowy leasingu (w przypadku zawierania kolejnej umowy tego rodzaju)” (zob. decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 03.07.2023 r. nr(...)).
Istotne również w sprawie jest, że według decyzji UOKIK – w przypadku gdy dany konsument zawierał drugą lub kolejną umowę leasingu konsumenckiego zwrotnego, następowało rozwiązanie poprzedniej umowy leasingu na podstawie porozumienia rozwiązującego, i zawarcie kolejnej umowy leasingu (która mogła mieć za przedmiot ten sam sprzęt). W przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy leasingu konsumenckiego konsument był zobowiązany do zapłaty wszystkich niezapłaconych rat leasingowych w dniu rozwiązania umowy. Kwoty, do których uiszczenia zobowiązany był konsument z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy leasingu płatne były w dacie rozwiązania i – w przypadku zawarcia kolejnej umowy leasingu wraz z umową sprzedaży – ich płatność dokonywana była z ceny sprzedaży przedmiotu leasingu. Mogła być ona dokonana gotówką, jednak dużo częściej dokonywana była za pomocą karty przedpłaconej, w drodze pobrania przez Spółkę kwoty równej zobowiązaniu konsumenta z tego tytułu, po uprzednim zasileniu karty przedpłaconej częścią ceny (w kwocie co najmniej równej zobowiązaniu do spłaty). Zdaniem Sądu, z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że również taka praktyka miała miejsce w stosunku do pozwanej. Pozwana nie otrzymywała bowiem do własnej dyspozycji kart przedpłaconych, a tylko kwoty w gotówce.
Z tych wszystkich powodów Sąd uznał, że wpłaty dokonane przez pozwaną na rzecz umów leasingu zwrotnego stanowiły w istocie spłatęumowy pożyczki nr (...)i dalszych aneksów do niej. Kwoty wskazane w przedłożonych przez pozwaną kartach spłat różniły się od kwot wskazanych przez powoda w piśmie z dnia 26 stycznia 2024 r. Sąd jak wskazano na wstępie uznał za wiarygodne karty spłat przedłożone przez pozwaną. Zawierały one wpisy doradcy o personaliachA. G., w tabelkach zostały wpisywane jej ręcznym pismem kwoty spłaty poszczególnych rat dokonywane przez pozwaną, co potwierdzone było również odręcznym podpisem doradczyni. Ww. osoba podpisywała również umowy pożyczki z pozwaną. Pozwana zeznała, iż po zapłacie ostatniej kwoty tytułem raty pożyczki, doradczyni poinformowała ją, że więcej się już u niej nie pojawi, dlatego pozwana pozostawała w przekonaniu że dokonała całkowitej spłaty swoich zobowiązań. Powód nie kwestionował przedłożonych przez pozwaną kart spłat, ani kwot z nich wynikających, a zatem w tym zakresie Sąd dał wiarę pozwanej co do kwot, które wpłaciła na poczet spłaty rat umowy pożyczki oraz aneksów do niej.
Z kart spłat wynika, że pozwana wpłaciła łącznie na rzecz poprzednika prawnego powoda kwotę 9.269,65 zł, natomiast zgodnie z umową pożyczki oraz aneksami do niej wysokość zaciągniętego zobowiązania wynosiła 9.213,96 zł, dlatego w ocenie Sądu należy z całą pewnością przyjąć iż pozwana spłaciła swoje zobowiązania wobec powoda w całości. Powód nie wykazał w dostateczny sposób okoliczności przeciwnej ani nie zakwestionował kwot znajdujących się na kartach spłat przedłożonych przez pozwaną, dlatego też roszczenie powoda jako nie wykazane co do wysokości należało oddalić w całości.
W sprawie nie orzekano odrębnie o kosztach procesu, albowiem w całości koszty procesu poniosła strona powodowa jako strona przegrywająca. Tym samym oddalenie powództwa w całości, przesądza o tym, że wniosek strony powodowej o ich zasądzenie również podlega oddalenie. Jednocześnie w sprawie nie było kosztów które poniosła pozwana i które należałoby na jej rzecz zasądzić z urzędu na podstawieart. 109 § 1 in fine k.p.c.
Z tych wszystkich powodów orzeczono jak w sentencji wyroku.

Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek