Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 397/22
Data wyroku: 2023-11-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego
Podstawa prawna: art. 840 kpc

Sygn. akt III Ca 397/22

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2021 r., wydanym w sprawie z powództwaA. F.przeciwkoTowarzystwu (...) Sp. z o.o.z siedzibą wG.,(...) S.A.z siedzibą wG.o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi:

pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy w postaci nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy Sąd Grodzki wB.z 29 października 2007 roku w sprawie o sygn. akt V Nc 351/07, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia3 grudnia 2007 r. przeciwko poprzednikowi prawnemu powódki, następnie postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. w klauzulę wykonalności przeciwko powódce, zaś postanowieniem z dnia 23 marca 2018 r. w klauzulę wykonalności na rzecz pozwanego – w zakresie dotyczącym zasądzone tytułem wykonawczym odsetki umowne za okres od dnia 18 października 2007 r. do dnia 21 maja 2011r. oraz w części obejmującej odsetki umowne za okres od dnia 22 maja 2011 r. do dnia zapłaty w zakresie w jakim przewyższają one wysokość odsetek maksymalnych, przy czym od dnia 1 stycznia 2016 r. w zakresie w jakim przewyższają one odsetki maksymalne za opóźnienie;

oddalił powództwo w pozostałej części;

zasądził od powódkiA. F.na rzeczTowarzystwa (...) Sp. z o.o.z siedzibą wG.,(...) S.A.z siedzibą wG.kwotę 2 170 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania;

nakazał ściągnięcie od pozwanegoTowarzystwa (...) Sp. z o.o.z siedzibą wG.,(...) S.A.z siedzibąwG.na rzecz Skarbu Państwa kasy Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi kwotę 400 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa;

nie obciążył powódki kosztami sądowymi.

Apelację od tego wyroku wniósł pozwany(...) Spółka AkcyjnawG., zaskarżając orzeczenie w zakresiepkt 1. w części dotyczącej odsetek przewyższających odsetki maksymalne za okres od 22 maja 2011 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku i odpowiednio w zakresiepunktów 3. i 4. Skarżący zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa procesowego w postaciart. 843 § 3 k.p.c.;art. 365 § 1 k.p.c.iart. 100 k.p.c., a także naruszenie prawa materialnego w postaciart. 840 § 1 i 2 k.p.c.W konsekwencji podniesionych zarzutów pozwany wniósł o zmianę rozstrzygnięcia poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części, zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kwoty 3 617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, a także uchyleniepunktu 4. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego wg norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się uzasadniona.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne.
Rację ma skarżący, że doszło do naruszeniaart. 843 § 3 k.p.c., zgodnie z którym w pozwie powód powinien przytoczyć wszystkie zarzuty, jakie w tym czasie mógł zgłosić, pod rygorem utraty prawa korzystania z nich w dalszym postępowaniu. Strona powodowa już w pozwie musi powołać się na konkretne zdarzenia mogące stanowić podstawy powództwa przeciwegzekucyjnego,a więc wskazać okoliczności faktyczne uzasadniające podstawy normatywne powództwa. Powódka w pozwie powołała się wyłącznie na upływ czasu, który jej zdaniem doprowadził do przedawnienia się egzekwowanej wierzytelności. Nieprawidłowość naliczania odsetek podniesiono dopiero na rozprawie, a więc był to zarzut sprekludowany. Uwzględnienie przez Sąd Rejonowy takiego zarzutu oznaczało naruszenieart. 365 § 1 k.p.c., co zasadnie wytkniętow apelacji.
Niezależnie od podniesionej wyżej okoliczności orzeczenie w zaskarżonej części było także merytorycznie błędne, co wynika ze słusznie podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego. Zart. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.wynika, że dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutuw sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia. Sąd I instancji zupełnie bezpodstawnie uznał, że zmiana przepisów,która nastąpiła przed powstaniem tytułu egzekucyjnegomoże być uznana za zdarzenie, o którym mowa wart. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., prowadzące do stwierdzenia, że zobowiązanie stwierdzone tytułem wykonawczym w części lub całości wygasło albo nie może być egzekwowane. Do takiego wniosku nie prowadzi przywołane przez Sąd Rejonowy stanowisko wyrażone w uchwaleSądu Najwyższego z dnia 15 marca 2018 r. III CZP 107/17 (OSNC 2019 nr 2, poz. 17, str. 28), które odnosi się do zmiany przepisów zaistniałej po powstaniu tytułu egzekucyjnego. W analizowanym przypadku nakaz zapłaty wydany został w roku 2007, a wtedy obowiązywał już – od dnia 20 lutego 2006 roku –art. 359 § 21k.c., przewidujący, że maksymalna wysokość odsetek wynikającychz czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (wprowadzonyustawą z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 157, poz. 1316). Nie ma więc wątpliwości, że przedmiotowy nakaz zapłaty był wadliwy w części zasądzającej odsetki umowne. Wadliwość tę można było zwalczać wyłącznie w ramach postępowania wywołanego sprzeciwem od nakazu zapłaty. Zmiana stanu prawnego, która stanowiła zdarzenie zaistniałe po wydaniu nakazu zapłaty nastąpiła dopiero 1 stycznia 2016 r. Od tej datyart. 359 § 21k.c.wyraża wyłącznie zakaz zastrzegania nadmiernych odsetek kapitałowych, a także dodano § 22dotyczący konsekwencji zastrzeżenia nadmiernych odsetek wynikających z czynności prawnej. Z kolei doart. 481 k.c.dodano przepisy zabraniające zastrzegania nadmiernych odsetek za opóźnienie (ustawa z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.z 2015 r. poz. 1830). Tym samym od 1 stycznia 2016 roku zachodziła podstawa do pozbawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego wykonalnościw zakresie nadmiernych odsetek kapitałowych. Skarżący słusznie zarzucił, że dalej idące pozbawienie tego tytułu wykonalności w zakresie wierzytelności nieprzedawnionych (to jest za okres od 22 maja 2011 roku do 31 grudnia 2015 roku) stanowiło naruszenieart. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.i to niezależnie od tego, czy świadczenie to zostało wyegzekwowane. Rozbudowany wywód apelacji na ten temat zasługuje na pełną akceptację Sądu odwoławczego.
Skarżący ma także rację, że w okolicznościach sprawy nie było podstaw do zastosowaniaart. 100zd. Ik.p.c., to jest do stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu. Pozwany przegrał sprawę tylko w nieznacznej części, co uzasadniało odwołanie się do treściart. 100zd. IIk.p.c.i zasądzenie na jego rzecz pełnych kosztów procesu. Zasadę tę stosuje się także w odniesieniu do nieuiszczonych kosztów sądowych, co wykluczało obciążenie pozwanego częścią tych kosztów – art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. ustawyo kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1144).
Z tych wszystkich względów, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c., apelacja pozwanego prowadziła do zmiany zaskarżonego orzeczenia w sposób opisany w sentencji, to jest przez: wyeliminowanie pozbawienia tytułu wykonawczegow zakresie objętym zaskarżeniem, podwyższenie zasądzenie kosztów procesu i uchylenie punktu dotyczącego błędnego obciążenia pozwanego częścią nieuiszczonych kosztów sądowych (ta ostania zmiana wymagała korekty systematyki wyroku).
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.Zasądzone koszty obejmują wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 135 zł, wyliczone na podstawie§ 2 pkt 2w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) oraz opłatę od apelacji – 100 zł
Na podstawieart. 350 § 1 i 3 k.p.c.sprostowano omyłkę w oznaczeniu strony pozwanej. Sąd Rejonowy nie miał wątpliwości, że po stronie występuje(...) Spółka AkcyjnawG., która połączyła się przez przejęcie zespółką Towarzystwo (...). Nie istnieje więc podmiot o firmie obejmującej nazwy spółki przejmującej i przejętej, co sugeruje błędnie zredagowana komparycja i sentencja zaskarżonego wyroku. Nie ma także wątpliwości, że w sprawie nie występowało dwóch pozwanych. Przedmiotową oczywistą omyłkę należało sprostować.