Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 147/15
Data wyroku: 2015-09-23 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Budzyńska, Piotr Sałamaj, Agnieszka Kądziołka
Słowa kluczowe: Zabezpieczenie
Podstawa prawna: art. 730^1^ kpc

Sygn. akt VIII Gz 147/15

POSTANOWIENIE
Dnia 23 września 2015 r.
Sąd Okręgowy w Szczecinie, Wydział VIII Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Anna Budzyńska
Sędziowie:  SO Piotr Sałamaj
SO Agnieszka Kądziołka
po rozpoznaniu w dniu 23 września 2015 r. w Szczecinie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaI. J.orazE. J.
przeciwkoJ. T.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
na skutek zażalenia powódkiI. J.na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2015 r. w sprawie X GC 721/15
postanawia:

I
uchylić zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2015 r. w sprawie X GC 721/15 i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania;

II
pozostawić Sądowi Rejonowemu Szczecin-Centrum w Szczecinie rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

SSO Agnieszka Kądziołka  SSO Anna Budzyńska   SSO Piotr Sałamaj

UZASADNIENIE
PowódkiI. J.iE. J.wniosły do Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie pozew przeciwkoJ. T.o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. Wraz z pozwem powódkaI. J.złożyła wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczenia na czas trwania postępowania przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego przy Sadzie Rejonowym w ŚwinoujściuA. M., Km(...).
Uzasadniając wniosek o udzielenie zabezpieczenia powódka wskazała, że pozwany uzyskał przeciwko powódkom nakaz zapłaty z dnia 20 grudnia 1999 r. wydany przez Sąd Rejonowy w Szczecinie w sprawie XIII Ng 691/99, na mocy którego zobowiązane są zapłacić solidarnie kwotę 15.822,38 zł wraz z odsetkami. RoszczenieJ. T.było oparte na umowie sprzedaży zawartej z powódkami, prowadzącymi przedsiębiorstwo jako wspólniczkispółki cywilnej (...), a pozwanym prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwąA.Hurtownia (...). Powódki nie uiściły ceny sprzedaży napojów alkoholowych. PowódkaI. J.wskazała także, że nakazowi zapłaty nadano klauzulę wykonalności dnia 20 sierpnia 2000 r., a pozwany zainicjował postępowanie egzekucyjne pod sygn. Km(...). Następnie Walne Zgromadzenie Wspólników(...) sp. z o.o.wS.podjęło uchwałę o zmianie umowy spółki, na podstawie którejJ. T.prowadzone przez siebie przedsiębiorstwo wniósł w całości jako wkład do tej spółki, a co za tym idzie przeniósł na wskazaną spółkę swoją wierzytelność, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego pod sygnaturą Km(...)jest niedopuszczalne, albowiem dla prowadzenia postępowania mającego na celu egzekucję wskazanej wyżej wierzytelności, niezbędne jest wystąpienie przez(...) sp. z o.o.wS., na podstawieart. 788 § 1 k.p.c., z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności na jej rzecz i dopiero taki tytuł wykonawczy może być podstawą postępowania egzekucyjnego. Aby uprawdopodobnić interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia powódka wskazała, że dalsze prowadzenie egzekucji grozi powstaniem w jej majątku niepowetowanej szkody, skutkującej brakiem możliwości wyegzekwowania od pozwanego niesłusznie wyegzekwowanych należności, a nadto z uwagi na liczne postępowania sądowe prowadzone wobecJ. T.istnieje, w jej ocenie, poważna obawa, iż brak udzielenia zabezpieczenia zdecydowanie utrudni lub całkowicie uniemożliwi dochodzenie roszczenia zwrotnego.
Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie postanowieniem z dnia 16 czerwca 2015 r. w sprawie X GC 721/15 oddalił wniosek powódek o udzielenie zabezpieczenia przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika przy Sądzie Rejonowym w ŚwinoujściuA. M.pod sygn. akt Km(...).
W uzasadnieniu Sąd Rejonowy przywołałart. 7301§ 1 i 2 k.p.c.oraz wskazał, że strona powodowa nie uprawdopodobniła interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, bowiem z naprowadzonej argumentacji wynika, że upatruje go ona w niebezpieczeństwie związanym z brakiem możliwości realizacji roszczenia zwrotnego należności wyegzekwowanych na rzecz pozwanego w toku egzekucji komorniczej. Sąd Rejonowy uznał, że przywołane przez powódki okoliczności są gołosłowne i ograniczają się do twierdzenia o licznych postępowaniach sądowych prowadzonych wobec pozwanego, a nadto w sposób samoistny sytuacja taka nie uzasadnia wnioskowania o braku możliwości wyegzekwowania od powodów należności. Sąd Rejonowy zznaczył także, że z samego faktu uczestniczenia pozwanego w postępowaniach sądowych nie wynika obowiązek określonych świadczeń przez niego, a w szczególności takich, które doprowadzą do utraty przez niego majątku.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła powódkaI. J.zaskarżając je w całości wnosząc o jego zmianę i zabezpieczenie powództwa zgodnie z wnioskiem złożonym w pozwie, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Postanowieniu Sądu Rejonowego zarzuciła naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 7301§ 2 k.p.c.poprzez błędne i dowolne przyjęcie, że powódka nie uprawdopodobniła interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, w sytuacji gdy prawidłowa ocena okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że powódka uprawdopodobniła swoje roszczenie i interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia.
W uzasadnieniu powódkaI. J.podniosła, że Sąd Rejonowy nie odniósł się w ogóle do wykazania przez powódkę przesłanki uprawdopodobnienia roszczenia, co jej zdaniem oznacza, iż uznał on wskazaną przesłankę za spełnioną. Nadto podkreśliła, iż samo wytoczenie powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności wskazuje na zasadność wniosku o udzielenie zabezpieczenia poprzez zawieszenie prowadzonej egzekucji komorniczej, albowiem uznanie za uprawdopodobnione roszczenia o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności determinuje ocenę, iż uprawdopodobniony został również interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, gdyż z istoty roszczenia wynika, że może być ono uwzględnione jedynie wtedy, gdy świadczenie objęte tytułem wykonawczym nie zostało jeszcze w całości wyegzekwowane. Wskazała również, iż udzielenie zabezpieczenia we wskazany sposób nie obciąża wierzyciela, gdyż zajęcia pozostają w mocy do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, zaś środki przekazywane byłyby do depozytu sądowego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie wnioskodawczyni okazało się zasadne.
Na wstępie rozważań należy wskazać, iż zgodnie zart. 7301§ 1 k.p.c.udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Stosownie doart. 7301§ 2 k.p.c.interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. W przepisach tych zostały określone warunki udzielenia zabezpieczenia, które muszą zostać spełnione kumulatywnie, a są to: uprawdopodobnienie istnienia roszczenia podlegającego zabezpieczeniu oraz uprawdopodobnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia.
Sąd pierwszej instancji rozpoznając wniosek zbadał jedynie przesłankę odnoszącą się do istnienia interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia - wobec stwierdzenia braku tego interesu uznał wniosek o udzielenie zabezpieczenia za niezasadny. Poglądu tego nie można jednak podzielić.
Zawarte w pozwie roszczenie powódek oparte jest naart. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., który stanowi, że dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie.
W orzecznictwie podkreśla się, że dłużnik traci prawo wytoczenia powództwa przewidzianego wart. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.z chwilą wyegzekwowania przez wierzyciela świadczenia objętego tytułem wykonawczym. Powództwo opozycyjne, a zatem powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, ma charakter powództwa zmierzającego do wydania orzeczenia konstytutywnego, gdyż wyrok taki przekształca istniejący dotąd między stronami stosunek prawny i działaex nunc. Celem powództwa opozycyjnego jest udaremnienie możliwości przeprowadzenia jakiejkolwiek egzekucji, powód w pełni osiąga cel związany z tym powództwem, jeżeli uzyska rozstrzygnięcie stwierdzające, że tytuł został pozbawiony wykonalności. W razie więc wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym powództwo opozycyjne, już z tego względu jest bezprzedmiotowe [por. wyrok SN z 12 lutego 2015 r., sygn. IV CSK 272/14 i powołane tam orzecznictwo: wyroki SN: z 20 stycznia 1978 r., sygn. III CRN 310/77, z 17 listopada 1988 r., sygn. I CR 255/88, i z 14 maja 2010 r., sygn. II CSK 592/09; uchwała SN z 30 marca 1976 r., sygn. III CZP 18/76, OSNC 1976, nr 9, poz. 195].
Co do zasady dłużnik może więc żądać pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego tak długo, jak długo zachodzi potencjalna możliwość wykonania tego tytułu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy przyjąć trzeba, że o ile komornik będzie nadal prowadził postępowanie egzekucyjne, którego zawieszenia domaga się uprawniona, to prawdopodobnym jest, że wierzytelność z tytułu w wyniku egzekucji komorniczej zostanie zaspokojona, a to z kolei oznacza, że brak zabezpieczenia uniemożliwi osiągnięcie celu postępowania, jakim jest udaremnienie możliwości przeprowadzenia egzekucji. Tym samym przyjąć trzeba, że uprawdopodobniony został interes w udzieleniu zabezpieczenia.
Oznacza to, że istnieje potrzeba zbadania drugiej z przesłanek zabezpieczenia. Konieczne jest dokonanie oceny, czy uprawniona uprawdopodobniła zasadność roszczenia o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. Brak rozważań Sądu pierwszej instancji w tym temacie oznacza nierozpoznanie istoty sprawy.
W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu w celu przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zgodnie zart. 386 § 4w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy winien ocenić, czy uprawdopodobnione jest roszczenie uprawnionej i tym samym czy są przesłanki do udzielenia zabezpieczenia.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 108 § 2 k.p.c., zgodnie z którym Sąd drugiej instancji, uchylając zaskarżone orzeczenie i przekazując sprawę sądowi pierwszej instancji do rozpoznania, pozostawia temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.