Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie
III Wydział Cywilny
Sygnatura akt: III C 635/22
Data wyroku: 2024-05-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Szacoń

Sygnatura akt III C 635/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 maja 2024 r.
Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie, w Wydziale III Cywilnym,
w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SR Grzegorz Szacoń
Protokolant: Sekr. sąd. Agnieszka Majewska
po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2024 r., wS.,
na rozprawie,
sprawy z powództwa(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.,
przeciwko pozwanym:V. S.,L. M.orazD. S.iI. S.- małoletnim reprezentowanym przez przedstawiciekę ustawowąL. M.,
o opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego

I
nakazuje pozwanym:V. S.,L. M.,D. S.iI. S., aby opróżnili i wydali powodowi(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.w stanie wolnym od osób i rzeczy lokal mieszkalny położony przyul. (...), wS.;

II
ustala, że pozwanemuV. S.nie przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego;

III
ustala, iż pozwanymL. M.,D. S.iI. S.przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego;

IV
nakazuje wstrzymanie eksmisji pozwanychL. M.,D. S.iI. S.do czasu złożenia przezGminę M.S.oferty najmu lokalu socjalnego;

V
zasądza solidarnie od pozwanychV. S.iL. M.na rzecz powoda(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.kwotę 457 złotych (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem kosztów procesu wraz z liczonymi w stosunku rocznym odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty.

Sędzia SR Grzegorz Szacoń
Sygn. akt III C 635/22

UZASADNIENIE
Powód– (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.pozwem datowanym na dzień 30 września 2022 roku i złożonym w Sądzie dnia 3 października 2022 roku, wniósł o nakazanie pozwanemuV. S.opróżnienia i wydania lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wS., w stanie wolnym od rzeczy i osób, a ponadto o zasądzenie o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powód wskazał w uzasadnieniu, że pozwany zajmuje przedmiotowy lokal mieszkalny, po śmierci najemcyJ. S., która nastąpiła w dniu 14 stycznia 2022 r. W razie śmierci najemcy w stosunek najmu wchodzą osoby wymienione wart. 691 par. 1 k.c., w tym może być to osoba pozostająca we wspólnym pożyciu, jeśli zamieszkiwała z najemcą w chwili jego śmierci. PozwanyV. S.wystąpił o przyjęcie, iż wstąpił stosunek najmu poJ. S.. Powód zaprzeczył tej okoliczności, bowiem nie dały do tego podstaw ustalenia z wywiadów środowiskowych.J. S.był osobą niepełnosprawną i mieszkał sam, a pozwany jedynie się nim opiekował i pomagał mu w czynnościach życia codziennego. Nie pozostawał w żadnym związku, czy pożyciu z najemcą.V. S.zamieszkiwał od listopada 2016 roku w innym lokalu, stanowiącym pomieszczenie tymczasowe wraz z rodziną. Wobec powyższego powód nie uznał przesłanek do wstąpienia przez niego w stosunek najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego.
Pozwany –V. S.wniósł o oddalenie powództwa wskazując, że ma uprawnienie do wstąpienia w stosunek najmu lokalu przyulicy (...), bowiem pozostawał we wspólnym pożyciu z jego najemcąJ. S.(oświadczenie na rozprawie – k. 83 i odpowiedź na pozew – k. 91).
Na skutek ustalenia, że przedmiotowy lokal mieszkalny zajmują teżL. M.i dzieci jej orazV. S.–I. S.iD. S.zostali oni wezwani do udziału w sprawie w charakterze pozwanych (postanowienie – k. 122 – 123).
L. M., działająca także jako przedstawiciel ustawowy małoletnich, wniosła o oddalenie powództwa wskazując, żeV. S.powinien mieć przyznane przedmiotowe mieszkanie, ponieważ długi czas zajmował sięJ. S.. Ponadto wskazała, że nie ma możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych swoich i dzieci. Nie ma się dokąd wyprowadzić. Pracuje jako opiekun osób starszych i zarabia ok. 3 tys. złotych miesięcznie (odpowiedź na pozew – k. 135 – 136).
Zawiadomiona o procesieGmina M.S.nie zgłosiła swojego udziału w sprawie w charakterze interwenienta ubocznego.

Sąd ustalił - opierając się na niżej wskazanych dowodach - następujący stan faktyczny:

Lokal mieszkalny położony wS.przyul. (...)należy do mieszkaniowego zasobuGminy M.S.. Jego administratorem jest(...) Sp. z o.o.wS..
Na podstawie umowy najmu lokalu zawartej w dniu 28 marca 2017 roku najemcą tego lokalu zostałJ. S..J. S.prowadził gospodarstwo domowe samotnie. Wcześniej zamieszkiwał w lokalu przyul. (...)wS..
Okoliczność niesporna, a ponadto dowód:
- umowa najmu – k. 12-15.
Około 2010 rokuJ. S.poznałV. S.. Ten przyjechał do Polski i pozostał poszukując stałego zajęcia i sposobów utrzymania.V. S.zaoferowałJ. S.pomoc w różnych sprawach życia codziennego.J. S.zaczął chorować.V. S.częściej przebywał w mieszkaniu przyulicy (...).
Dowód:
- informacje dotyczące lokalu mieszkalnego – k. 30;
- zeznanie świadkaM. H.– k. 103;
- zeznanie świadkaA. Ł.– k. 103;
- zeznanie świadkaJ. Ł.– k. 103 – 104;
- zeznanie świadkaZ. M.– k. 104;
- zeznanie świadkaS. P.– k. 104;
- zeznanie świadkaL. U.– k. 105;
- zeznanie świadkaM. D.– k. 123 – 124;
- zeznanie świadkaG. A.– k. 140 – 141;
- zeznanie świadkaK. H.– k. 141 – 142;
- zeznanie świadkaT. W.– k. 105 – 106;
- zeznanie pozwanegoV. S.– k. 149 – 150.
V. S.pozostawał w związku faktycznym zL. M.. Mieszkał z nią w lokalu socjalnym przyulicy (...)wS.. Z tego związku przyszło na świat dwóch synów:I.iD..
Dowód:
- umowa najmu pomieszczenia tymczasowego – k. 32 – 34;
- pismo z dnia 26 listopada 2020 r. – k. 36;
- zeznanie świadkaJ. B.– k. 123;
- uchwała nr 128/2016 r. – k. 31;
- zeznanie pozwanejL. M.– k. 147 – 149 w zw. z k. 122;
- zeznanie świadkaT. W.– k. 105 – 106.
V. S.był widywany przez sąsiadów jak często przebywa w mieszkaniu przyulicy (...). PomagałJ. S.w robieniu zakupów.J. S.zawarł zV. S.umowę o opiekę.
Przed śmierciąJ. S.był poważnie chory i często nie opuszczał łóżka. Konieczne było wzywanie pogotowia ratunkowego. Z ramienia(...)pomoc i opiekę świadczyła mu jako pracownica socjalnaL. M..
Dowód:
- informacja o osobach zamieszkujących – k. 28;
- informacje dotyczące lokalu mieszkalnego – k. 29;
- umowa o opiekę – k. 35;
- zeznanie świadkaM. H.– k. 103;
- zeznanie świadkaA. Ł.– k. 103;
- zeznanie świadkaJ. Ł.– k. 103 – 104;
- zeznanie świadkaZ. M.– k. 104;
- zeznanie świadkaS. P.– k. 104;
- zeznanie świadkaJ. B.– k. 123;
- zeznanie świadkaM. D.– k. 123 – 124;
- zeznanie świadkaG. A.– k. 140 – 141;
- zeznanie świadkaK. H.– k. 141 – 142;
- zeznanie świadkaB. O.– k. 146 – 147;
- zeznanie świadkaL. U.– k. 105;
- zeznanie pozwanejL. M.– k. 147 – 149 w zw. z k. 122.
J. S.zmarł w dniu 14 stycznia 2022 roku. Po jego śmierci do mieszkania przyulicy (...)wprowadziła sięL. M.z dziećmi. Zaproponował toV. S., który zamieszkał już w nim wcześniej. Lokal ten zajmują obecnie wraz zV. S..D.chodzi do przedszkola, aI.do szkoły.L. M.pracuje jako opiekunka osób starszych. Zarabia ok. 3 tys. złotych miesięcznie.
V. S.prowadzi działalność gospodarczą w branży budowlanej. Nie korzystają z pomocy społecznej. Mieszkanie nie jest zadłużone.
Dowód:
- pismo Powiatowego Urzędu Pracy wS.– k. 74;
- pismo(...)u wS.– k. 78;
- zeznanie pozwanejL. M.– k. 147 – 149 w zw. z k. 122;
- zeznanie pozwanegoV. S.– k. 149 – 150.
V. S.złożył w(...)informację, iż wstąpił w stosunek najmu mieszkania przyul. (...), bowiem pozostawał w związku faktycznym ze swoim partneremJ. S..(...)odmówił uznania wstąpienia w stosunek najmu wskazując, żeV. S.prowadził gospodarstwo domowe z konkubinąL. M.i dziećmi.
W dniu 22 marca 2022 r.(...)wezwałV. S.do opróżnienia i wydania lokalu mieszkalnego przyul. (...).
Dowód:
- informacja – k. 17 – 18;
- pismo – k. 20 – 23 i k. 26
- odpowiedź na wniosek – k. 19;
- wezwania do opróżnienia lokalu – k. 24, k. 25 i k. 37;
- pismo – k. 27;
- zeznanie pozwanegoV. S.– k. 149 – 150.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo okazało się zasadne.
Roszczenie(...)u znajduje swoje oparcie w treściart. 222 § 1 k.c.Zgodnie ze wskazanym przepisem właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą (nieruchomością), ażeby rzecz została mu wydana, chyba, że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Pozwani w niniejszej sprawie nie dysponują skutecznym względem właściciela uprawnieniem do władania lokalem w oparciu o zawartą umowę najmu lokalu lub na podstawie innego tytułu.
PozwanyV. S.powoływał się na zarzut wstąpienia w stosunek najmu lokalu przyulicy (...)wskazując na wspólne pożycie z jego poprzednim najemcąJ. S..
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zarzut wstąpienia w stosunek najmu, a więc de iure zarzut ustalenia stosunku prawnego lub prawa może być uwzględniony jedynie wtedy, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki merytoryczne: istnieje interes prawny oraz nastąpi wykazanie prawdziwości twierdzeń o tym, że dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje. Pierwsza z tych przesłanek warunkuje określony skutek zarzutu, decydując o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń pozwanego. Wykazanie zaś istnienia drugiej z tych przesłanek decyduje o kwestii zasadności zarzutu. Interes prawny istnieje wówczas, gdy zachodzi stan niepewności co do istnienia stosunku prawnego lub prawa, a wynik postępowania doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości w tym zakresie i zapewni ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości. O prawnym charakterze interesu decyduje obiektywnie istniejąca potrzeba ochrony sfery prawnej uprawnionego. Sferą tą dla pozwanegoV. S.miało być prawo podmiotowe, jakie według niego wynika zart. 691 § 1 k.c., który stanowi, że w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. W dalszej części tej normy prawnej ustawodawca wskazuje, że osoby takie wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. W razie braku takich osób stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa.
PozwanyV. S.powołując się na fakt „pożycia” z najemcą, dokonuje wykładni wskazanego przepisu, przekształcając go w normę wprost i jednoznacznie contra legem. Osoba zaprzyjaźniona, czy znajomy świadcząc pomoc i udzielając opieki nie pozostaje we wspólnym pożyciu w rozumieniu omawianego przepisu. Ugruntowane, potoczne i prawne rozumienie tego zwrotu dotyczy takich aspektów wspólnego bytowania i wzajemnych relacji, jakie charakteryzują małżonków lub osoby będące w związkach faktycznych obojga płci lub jednopłciowych. Rozciąganie tego terminu na współzamieszkiwanie osób zaprzyjaźnionych, nawet w sytuacji wzajemnej pomocy i wsparcia jest całkowicie nieuprawnione na bazie którejkolwiek z uznanych metod wykładni i interpretacji - a przede wszystkim sprzeczne z wolą ustawodawcy. Ustawodawca wprost ogranicza możliwość wstępowania w stosunek najmu osób innych, niż te, które łączył z najemcą okres wspólnego pożycia przed jego śmiercią.
Zeznający w sprawie świadkowie w sposób jednoznaczny wskazywali na okoliczność, iżV. S.świadczył pomocJ. S.i był zaangażowany w opiekę nad nim w różnych sprawach życia codziennego, ale ich spostrzeżenia nie prowadzą do uznania, że pozostawali oni we wspólnym pożyciu. Świadkowie określali tą więź jako przyjacielską, a nawet rodzinną, ale nie jest to w żadnym razie symptom stanowiący o wspólnym pożyciu w rozumieniu omawianej normy prawnej. Nie ma zatem przesłanek do ustalenia, żeV. S.ma uprawnienie do uzyskania umowy najmu przedmiotowego lokalu.
V. S.pozostawał we wspólnym pożyciu z pozwanąL. M., z którą ma dwójkę dzieci i z którą zamieszkiwał w lokalu tymczasowym przyul. (...)wS.– choć jednocześnie opiekował sięJ. S.i często przxebywał u niego. Mając na względzie to ustalenie należy uznać zasadność żądania eksmisji wszystkich pozwanych z przedmiotowego lokalu.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 5 kwietnia 2013 r. (III CZP 11/13) orzekł, że w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy.
Stosownie do treściart. 14 ust. 1 oraz 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnegow wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu albo braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia najmu socjalnego lokalu ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, orzeka o uprawnieniu osób, o których mowa wust. 1, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną. Sąd nie może orzec o braku uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu wobec:
1) kobiety w ciąży,
2) małoletniego, osoby niepełnosprawnej w rozumieniuustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych(Dz. U. z 2021 r. poz. 573 i 1981) lub ubezwłasnowolnionego oraz osoby sprawującej nad nim opiekę i wspólnie z nim zamieszkałej,
3) obłożnie chorego,
4) emeryta lub rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej,
5) osoby posiadającej status bezrobotnego,
6) osoby spełniającej przesłanki określone przez radę gminy w drodze uchwały - chyba że osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany lub ich sytuacja materialna pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Dostarczanie osobom eksmitowanym lokali socjalnych należy do zadań własnych samorządu terytorialnego i jest to instrument przewidziany w celu przeciwdziałania zjawisku bezdomności. Obowiązek gminy w tym zakresie ma charakter publicznoprawny. Prawomocny wyrok sądowy w sprawie o eksmisję, zastrzegający prawo do lokalu socjalnego, konkretyzuje jedynie ten obowiązek wobec oznaczonej w wyroku osoby (wyrok SN z dnia 13 maja 2015 roku, sygn. V CA 2/15). Sąd powinien brać pod uwagę indywidualną sytuację danej osoby, a więc "dotychczasowy sposób korzystania z lokalu i szczególną sytuację materialną oraz rodzinną osób zobowiązanych do jego opróżnienia" (art. 14 ust. 3), z tym że nie może nie orzec o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego w stosunku do wymienionych w art. 14 ust. 4 kategorii osób.
Oceniając powyższą kwestię w pierwszej kolejności należy wskazać, że pozwanyV. S.nie spełnia żadnego ze wskazanego wyżej kryterium ustawowego do przyznania mu lokalu socjalnego. Sąd ustalił, że pozwany nie jest osobą niepełnosprawną. Nie pobiera żadnych świadczeń z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wS.. Prowadzi działalność gospodarczą. Ma zatem możliwości zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych na wolnym rynku mieszkań.
Inaczej przedstawia się sytuacja pozwanejL. M.. Zaprzeczyła ona, aby obecnie pozostawała w związku faktycznym z pozwanymV. S.. Zamieszkują wspólnie w lokalu przyul. (...), ale nie prowadzą gospodarstwa domowego.L. M.pracuje jako opiekunka środowiskowa i zarabia ok. 3 tys. złotych. Ma na utrzymaniu i opiekuje się dwójką małych dzieci.
Orzecznictwo przyjmuje, iż względy humanitarne i socjalne mogą stanowić w każdym przypadku przesłankę orzeczenia o lokalu socjalnym wobec osób wymagających takiego zaopatrzenia. W przypadku pozwanejL. M.i małoletnichD.iI.taka potrzeba zachodzi. Ich sytuacja bytowa, osobista i emocjonalna (także wywołana opisanymi w stanie faktycznym zdarzeniami) wymaga pomocy ze strony wspólnoty samorządowej, poprzez przyznanie lokalu socjalnego. Mając powyższe na względzie Sąd ustalił dla tych pozwanych uprawnienie do lokalu socjalnego i wstrzymał ich eksmisję do czasu nawiązania umowy najmu na taki lokal zGminą M.S..
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu w stosunku do pozwanego, którego objęto orzeczeniem eksmisyjnym oparto o treśćart. 98 k.p.c., który stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Do kosztów tych zalicza się wynagrodzenie adwokata lub radcy prawnego, o ile reprezentował on stronę w procesie.
Pełnoletni pozwani zostali obciążeni kosztami procesu, obejmującymi wynagrodzenie pełnomocnika procesowego powoda – 240 złotych oraz opłatę od pozwu – 200 złotych, a także wydatkiem na opłatę od pełnomocnictwa procesowego – 17 złotych.
Wobec powyższego orzeczono, jak w formule sentencji przedmiotowego wyroku.
SSR Grzegorz Szacoń