Sąd Apelacyjny w Szczecinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 112/22
Data wyroku: 2022-12-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Górski, Edyta Buczkowska-Żuk, Agnieszka Bednarek-Moraś
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art.417 k.c.

Sygn. akt I ACa 112/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 grudnia 2022 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSA Edyta Buczkowska-Żuk (spr.)

Sędziowie:

SA Krzysztof Górski
SA Agnieszka Bednarek-Moraś

Protokolant:

St. sekr. sąd. Beata Węgrowska-Płaza

po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2022 r. na rozprawie w Szczecinie
sprawy z powództwaV. K.

    przeciwko Skarbowi Państwa: Prezesowi Sądu Apelacyjnego wP., Prezesowi Sądu Okręgowego wZ., Prokuratorowi Rejonowemu wŻ.

o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 16 listopada 2021 r. sygn. akt I C 182/21

I
oddala apelację;

II
odstępuje od obciążania powoda kosztami postępowania odwoławczego, należnymi pozwanemu.

SSA Krzysztof Górski SSA Edyta Buczkowska-Żuk SSA Agnieszka Bednarek-Moraś

Sygn. akt I ACa 112/22

UZASADNIENIE

    PowódV. K.dnia 4.08.2020 r.(data wpływu do sądu k.3) wniósł przeciwko Skarbowi Państwa: Sądowi Okręgowemu wZ., Sądowi Apelacyjnemu wP.i Prokuraturze Rejonowej wŻ.pozew o zasądzenie od pozwanego kwoty 100.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego płatnego od dnia 6.01.2018 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie przy wykonywaniu władzy publicznej, zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podał, że przed Sądem Okręgowym wZ.toczyło się postępowanie w sprawie o sygn. akt(...), gdzie oskarżonym był m.in.A. B. (1). Postanowieniem z dnia 19.12.2011 r. uchylił wobec oskarżonego tymczasowe aresztowanie i zastosował m.in. poręczenie majątkowe w kwocie 100.000 zł, które uiścił powód. W toku postępowania została przesłuchana w charakterze świadkaZ. G., która zachowywała się dziwnie, była niepewna swoich wypowiadanych kwestii, często milczała. Sąd przyjął zasugerowany wniosek świadka o umożliwienie jej składania zeznań pod nieobecność oskarżonych. Świadek zeznała, że miała być nakłaniana do składania fałszywych zeznań. Sąd Okręgowy wZ.niezwłocznie orzekł przepadek poręczenia majątkowego i zastosował wobecA. B. (1)środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Obrona podjęła próbę zaskarżenia postanowienia. Sąd Apelacyjny wP.uchylił postanowienie o przepadku poręczenia majątkowego i w tej części przekazał sprawę do Sądu I instancji z uwagi na brak powiadomienie powoda o posiedzeniu w tej sprawie. Sąd Okręgowy wZ.postanowieniem z dnia 14.06.2012 r. orzekł ponownie przepadek poręczenia majątkowego. Sąd Apelacyjny wP.postanowieniem z dnia 8.08.2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Protokół rozprawy w sprawie o sygn.(...)stał się podstawą do wszczęcia przeciwkoA. B. (1)postępowania karnego o to, że chcąc abyZ. G.dokonała czynu zabronionego, miał nakłaniać ją do zmiany zeznań złożonych przez nią wcześniej w Prokuraturze Rejonowej wŻ.. W dniu 5.07.2017 r. Sąd uniewinniłA. B. (1)od stawianego mu zarzutu. Wyrok uniewinniający utrzymał się w mocy i uprawomocnił się w dniu 21.11.2017 r. Powód wskazał, że wobec powyższego decyzja Sądu Okręgowego wZ.o przepadku poręczenia był decyzją pochopną i niepopartą sprawdzonymi dowodami, a przez to bezpodstawną i w sposób poważny zaważyła nie tylko na sytuacji majątkowej powoda powodując u niego szkodę w wysokości 100.000 zł, ale też na sytuacji osobistejA. B. (1)i bliskich mu osób. Jako podstawę prawną wskazałart. 417 kc.w zw. zart. 46, 63 i 77 Konstytucji(k.3-21).
W odpowiedzi na pozew

    pozwany Skarb Państwa: Prezes Sądu Apelacyjnego wP., Prezes Sądu Okręgowego wZ.i Prokuratura Rejonowa wŻ.reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej dnia 21.05.2021 r. (data wpływu do sądu k.285) wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podał, że stan faktyczny będący podstawą żądania w zakresie czynności władczych wykonawczych pozostaje bezsporny. Kwestią sporną pozostaje ocena działań pozwanego przez pryzmat rzekomej bezprawności. Pozwany zaprzeczył, aby działalność orzeczenia pozwanego prowadzona była z naruszeniem przepisów. Ponadto pozwany wskazał na brak związku przyczynowego między ewentualną szkodą powoda i działaniem pozwanego oraz podniósł zarzut przedawnienia wskazując, że do przedawnienia dochodzonego roszczenia doszło 8.08.2015 r. co powinno skutkować oddaleniem powództwa (k.285- 292).
Wyrokiem z dnia 16 listopada 2021 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu
Sąd pierwszej instancji ustalił, że przed Sądem Okręgowym wZ.Wydział II Karny toczyło się postępowanie w sprawie o sygn. akt(...)gdzie jednym z oskarżonych byłA. B. (1), który został oskarżony m.in. o to, że w maju 2001r.Ż.kierując zorganizowaną przez siebie grupą mającą na celu popełnienie przestępstw dopuścił się handlu ludźmi w ten sposób, że przyjął do swojegohotelu (...)od swojego synaN. N., wykorzystując jej krytyczne położenie wynikające z sytuacji materialnej i rodzinnej oraz stan bezradności będący wynikiem nieznajomości języka polskiego w celu jej wykorzystania w prostytucji tj. o czyn zart. 189 a k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.oraz w okresie 2005-2006 wM.iF.w Niemczech ułatwił w/w uprawianie prostytucji oraz czerpał z tego tytułu korzyści majątkowe nie mniejsze niż 360.000 euro tj. o czyn zart. 204 §2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k.oraz dopuścił się handlu ludźmi w ten sposób, że przyjął do swojego hoteluA. K., którą kupił od obywateli Ukrainy za ok. 2.500 euro, używając podstępu w postaci obietnicy zatrudnienia jej w hotelu jako sprzątaczki wykorzystując jej krytyczne położenie wynikające z trudnej sytuacji materialnej w celu jej wykorzystania w prostytucji iA. A., którą kupił od obywateli Turcji za 1.200 euro i wykorzystując jej krytyczne położenie wynikające z sytuacji materialnej i rodzinnej oraz stan bezradności będący wynikiem nieznajomości języka polskiego i analfabetyzmu w celu jej wykorzystania w prostytucji. A także, że w okresie od maja 2001 do 26.10.2010 r. kierując zorganizowaną przez siebie grupą mającą na celu popełnienie przestępstw w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w ten sposób, że wynajmował znajdujące się w jego lokalu pokoje w celu uprawiania prostytucji, zawoził niektóre kobiety na drogę w celu uprawiania przez nie prostytucji przydrożnej oraz zabierał niektórym kobieta zarobione pieniądze i w ten sposób uzyskał korzyść majątkową nie mniejsza niż 36.370 zł i 116.896 euro stanowiącej równowartość co najmniej 430.000 zł.
Oskarżycielem w tej sprawie był Prokurator Rejonowy wŻ..
Oskarżony został  tymczasowo aresztowany.
Postanowieniem z dnia 19.12.2011 r. Sąd Okręgowy wZ.uchylił stosowany wobec niego środek zapobiegawczy i zastosował poręczenie majątkowe w kwocie 100.000 zł, dozór Policji oraz zakaz opuszczania terytorium RP połączony z zatrzymaniem paszportu. Poręczenie majątkowe w wymaganej wysokości zostało wpłacone 22.12.2011 r. przez powodaV. K.- zięcia oskarżonego.
W toku postępowania w dniu 16.04.2012 r. została przesłuchana w charakterze świadkaZ. G.(obecnieZ. I.). Świadek wniosła o umożliwienie jej zeznania pod nieobecność trójki oskarżonych, podając że się ich obawia. Sąd przychylił się do złożonego wniosku. Pod nieobecność oskarżonych zeznała, że po tym jak dostała wezwanie na rozprawę była nakłaniana przezA. B. (1)iB. K.do składania fałszywych zeznań. Podała również, że dwukrotnie była skazana za składanie fałszywych zeznań. Po powrocie na salę rozpraw i odczytaniu zeznań świadka, oskarżonyA. B. (1)oświadczył, że świadek sama zatrzymywała go i pytała co ma zeznawać jako świadek. Po ponownym opuszczeniu sali przez oskarżonych świadek zeznała, że do nakłaniania jej do składania fałszywych zeznań doszło przed świętami wielkanocnymi, gdy wyszła od znajomej, to podjechałA. B. (1), który powiedział jej żeby nie mówiła prawdy o tym co się tam działo, żeby nic nie mówiła na ten temat. OskarżonyA. B. (1)po odczytaniu zeznań świadka podał, że kiedy świadek go zatrzymała to był z nim albo jego bratE., albo znajomyA., który już składał zeznania. Potwierdził, że było to przed świętami.
Sąd Okręgowy wZ.niezwłocznie na tej samej rozprawie w dniu 16.04.2012 r. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa poręczenia majątkowego wpłaconego przez powoda zaA. B. (1)i zastosowano wobecA. B. (1)środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy.A. B. (1)został zatrzymany na sali rozpraw. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, żeA. B. (1)podjął próbę nakłonienia świadka do składania fałszywych zeznań i w związku z tym Sąd uznał, że nieizolacyjne środki zapobiegawcze są niewystarczające dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Powyższe zachowanie uzasadnia realną obawę, że pozostając w dalszym ciągu na wolności oskarżony mógłby w podobnie bezprawny sposób wpływać na relacje procesowe pozostałych świadków, którzy do te pory nie zostali przesłuchani.
Postanowieniem z dnia 17.05.2012r. Sąd Apelacyjny wP.II Wydział Karny sygn. akt(...)uchylił zaskarżone postanowienie o przepadku poręczenia majątkowego i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie tj. o tymczasowym aresztowaniu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że na obecnym etapie sprawy wobec oskarżonego zachodzi dostatecznie duże prawdopodobieństwo, że dopuścił się on przedmiotowych czynów. Przyczyną uchylenia postanowienia w części dotyczącej przepadku poręczenia była kwestia formalna tj. brak powiadomienia wpłacającego poręczenieV. K.o posiedzeniu w tej sprawie.
Sąd Okręgowy wZ.II Wydział Karny postanowieniem z dnia 14.06.2012 r. w spawie o sygn. akt(...)oceniając sprawę ponowienie po raz drugi orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa poręczenia majątkowego w kwocie 100.000 zł. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że bezprawne wpływanie na relacje procesowe innych osób składających zeznania w charakterze świadków stanowi wskazaną wart. 268 § 1 k.p.k.fakultatywną przesłankę uzasadniającą orzeczenie przepadku poręczenia majątkowego. Sąd wskazał, ze powód ponosi ryzyko takiego zachowania oskarżonego i w związku z tym, żeA. B. (1)nadużył swoim zachowaniem zaufanie wymiaru sprawiedliwości spełniona została przesłanka utrudniania postępowania karnego.
Postanowieniem z dnia

    8.08.2012r. Sąd Apelacyjny wP.II Wydział Karny w sprawi o sygn. akt(...)utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 14.06.2012 r. Sąd ten wskazał, że Sąd I instancji usunął wadliwość swojego poprzedniego procedowania, wytkniętą przez Sąd II instancji i powiadomił osobę składającą poręczenie o terminie ponownego posiedzenia w przedmiocie orzeczenia o jego przepadku. Poręczyciel został uprzednio pouczony o konsekwencjach przewidzianych wart. 268 § 1 k.p.k.Dalej wskazał, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił w oparciu o zeznania świadka, że oskarżony przebywając na wolności po uiszczeniu poręczenia majątkowego kontaktował się ze świadkiem, po tym jak dostała ona wezwanie na rozprawę i w bezpośredniej rozmowie z nią nakłaniał, by w sądzie nie opowiadała o zdarzeniach objętych postępowaniem karnym. Sąd Apelacyjny podkreślił, że orzeczenia o przepadku poręczenia majątkowego mają charakter represyjny i dolegliwościowy i jest to wpisane w istotę instytucji poręczenia. Uznał również, że w przypadkuA. B. (1)zastosowane takiej właśnie dolegliwości stanowiło współmierną reakcję na zachowanie oskarżonego, którego waga była znaczna, ponieważ oskarżony ten zmierzał do zakłócenia toku procesu w sposób szczególnie zagrażający możliwości czynienia ustaleń faktycznych w sprawie. Zasadność takiego rozstrzygnięcia nie znosił fakt zastosowania tymczasowego aresztowania. Stosowanie obu tych instytucji, było niezależne od siebie i w przypadku każdej z nich uwarunkowane spełnieniem innych przesłanek.
Protokół rozprawy z dnia 16.04.2012 r. w sprawie o sygn. akt(...)stał się podstawą do wszczęcia przeciwkoA. B. (1)postępowania karnego o to, że w bliżej nieustalonym dniu w kwietnia 2012 r. wT., chcąc, abyZ. G.dokonała czynu zabronionego, nakłaniał ją do zmiany zeznań złożonych przez nią wcześniej w Prokuraturze Rejonowej wŻ.w toku śledztwa o sygn. akt(...), a przez to skłaniania do fałszywych zeznań w toku postępowania karnego prowadzonego przeciwko niemu oraz innym osobom przed Sądem Okręgowym wZ.w sprawie(...)– tj. o czyny zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 233  § 1 k.k.
Sprawa toczyła się przed Sądem Rejonowym wŻ.ostatecznie pod sygnaturą(...). W toku postępowania przesłuchano ponownieZ. I., powoda i inne osoby, które miały wiedzę w tej sprawie. Dodatkowo Sąd zlecił przeprowadzenie opinii psychologicznej poddającZ. I.badaniu psychologicznemu.
Wyrokiem z dnia 4.07.2017 r. Sąd Rejonowy wŻ.II Wydział Karny w sprawie o sygn. akt(...)oskarżonegoA. B. (1)uniewinnił od popełnienia zarzucanego mu czynu. Sąd ten w uzasadnieniu stwierdziła, że z uwagi na brak obiektywnych dowodów winy oskarżonego, przy zaistnieniu okoliczności zart. 17 § 1 pkt.1 k.p.k.oskarżonego należało uniewinnić od stawianego mu zarzutu. Sąd uwzględnił również, że pomimo podjęcia wszelkich możliwych środków aby wyjaśnić wątpliwości występujące w sprawie i dokonania gruntownej analizy całego dostępnego materiału dowodowego, wątpliwości tych nie udało się wyeliminować, tak więc zgodnie z ogólna zasadą procesu karnego wyrażaną wart. 5 § 2 k.p.k.rozstrzygnięte zostały na korzyść oskarżonego.
Sąd Okręgowy wZ.Wydział VII Karny Odwoławczy sygn. akt(...)utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Wyrok uniewinniającyA. B. (1)w sprawie o sygn. akt(...)uprawomocnił się 21.11.2017 r.
Wyrokiem z dnia 16.11.2016 r. w sprawie(...)Sąd Okręgowy wZ.Wydział II Karny uznał oskarżonegoA. B. (2)za winnego części z zarzucanych mu czynów m.in. uznał go winnego tego, że dopuścił się handlu ludźmi w ten sposób, że przyjął do swojego hoteluA. K., którą kupił od obywateli Ukrainy za ok. 2.500 euro, używając podstępu w postaci obietnicy zatrudnienia jej w hotelu jako sprzątaczki wykorzystując jej krytyczne położenie wynikające z trudnej sytuacji materialnej w celu jej wykorzystania w prostytucji i wymierzył mu karę 3 lata pozbawienia wolności. Również Sąd uznał go winnego popełnienia czynów w pkt. VI i IX części wstępnej wyroku z tym ustaleniem, że oskarżony z popełnieni przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu, zachowań tych dopuścił się działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami. Ułatwił uprawianie prostytucji i czerpał korzyści majątkowe z uprawiania prostytucji m.in. przez małoletniąF.H.. Dodatkowo uzyskana przez oskarżonego korzyść majątkowa z uprawiania prostytucji przezN. N.(ponad kwotę wskazaną w pkt. IX) wyniosła łącznie nie mniej niż 101.500 euro, co stanowi równowartość 406.000 zł, a kwota z pkt. IX 116.896 euro, stanowiła równowartość nie mniej niż 467.584 zł.
Sąd ten wymierzył oskarżonemu karę łączną 4 lat pozbawienia wolności, grzywnę w wysokości 105.000 zł oraz orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa korzyści majątkowej z popełnionego przestępstwa w kwocie 657.977 zł.
Wyrok ten został zmieniony w części wyrokiem z dnia 9 listopada 2017 przez Sąd Apelacyjny wP.w sprawie(...)w ten sposób, żeA. B. (1)został ostatecznie skazany na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Pismem z dnia 22.12.2017 r. (data wpływu do sądu) powód wezwał Sąd Okręgowy wZ.do zapłaty kwoty 100.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, w nieprzekraczalnym terminie do 5.01.2018 r. W odpowiedzi Prezes Sądu Okręgowego wZ.poinformował, że nie widzi podstaw do zadośćuczynienia temu żądaniu.
Postanowieniem z dnia 11.01.2019 r. Sąd Okręgowy wZ.Wydział II Karny w sprawie(...)umorzył postępowanie wykonawcze z wniosku obrońcy skazanegoA. B. (1)w przedmiocie zwrotu poręczenia majątkowego. Sąd ten wskazał, że wniosek o zwrot poręczenia majątkowego nie może zostać rozpoznany albowiem został prawomocnie orzeczony jego przepadek i tym samym postępowanie w przedmiocie jego zwrotu jest bezprzedmiotowe.
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2019 Sąd Apelacyjny wP.utrzymał w mocy to postanowienie podnosząc, że sądy karne nie są wzajemnie związane swoimi orzeczeniami a każdy ocenia sprawę samodzielnie w zakresie swobodnej oceny dowodów i bezprzedmiotowe jest powoływanie się na wynik sprawy(...).
Pismami z datą 4.02.2020 r. (data wpływu) powód wezwał pozwanych Sąd Okręgowy wZ., Sąd Apelacyjny wP.i Prokuraturę Rejonową wŻ.do zapłaty 100.000 zł. Pozwani odmówili uwzględnienia roszczenia, wskazując na brak podstaw prawnych i przedawnienie roszczenia.
Sąd Okręgowy uznał powództwo za niezasadne, a nadto roszczenie powoda jest przedawnione.
Sąd wskazał, że przedmiotem roszczenia było żądanie odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Stan faktyczny będący podstawą żądania w zakresie czynności władczych wykonawczych pozostawał bezsporny. Kwestią sporną stanowiła ocena działań pozwanego przez pryzmat rzekomej bezprawności.
Zgodnie zart. 417 § 1 k.c.za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Komentowany przepis przewiduje odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym .
Do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa muszą zatem wystąpić trzy przesłanki, to jest: szkoda, niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie organu władzy publicznej przy wykonywaniu władzy publicznej, adekwatny związek przyczynowy pomiędzy szkodą a działaniem lub zaniechaniem. Przesłanka niezgodności z prawem nie jest warunkowana stwierdzeniem winy, wymaga natomiast wykazania bezprawności. Pojęcie bezprawności ma w prawie cywilnym utrwalone znaczenie i rozumiane jest szeroko, jako niezgodność z przepisami prawa lub normami moralnymi lub obyczajowymi- zasadami współżycia społecznego.
Przede wszystkim wskazać należy, że pozwany Skarb Państwa podniósł zarzut przedawnienia roszczenia. Zarzut ten powinien być rozpoznany w pierwszej kolejności, albowiem zgodnie zart. 117 § 2 k.c., po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Stosownie do treści przepisuart. 4421§ 1 k.c.roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.
Trzyletni termin przedawnienia roszczenia odszkodowawczego rozpoczął swój bieg nie od wydania wyroku uniewinniającego zięcia powoda, jak błędnie w pozwie przyjmuje to powód, lecz od momentu wystąpienia określonego zdarzenia, czyli dowiedzenia się o szkodzie (przepadku poręczenia).
Sąd Okręgowy wZ.dniu 16.04.2012 r. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa poręczenia majątkowego wpłaconego przez powoda zaA. B. (1). Postanowieniem z dnia 17.05.2012r. Sąd Apelacyjny wP.II Wydział Karny sygn. akt(...)uchylił zaskarżone postanowienie o przepadku poręczenia majątkowego i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Okręgowy wZ.II Wydział Karny postanowieniem z dnia 14.06.2012 r. w spawie o sygn. akt(...)ponowienie orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa poręczenia majątkowego w kwocie 100.000 zł. Postanowieniem z dnia 8.08.2012 r. Sąd Apelacyjny wP.II Wydział Karny w sprawi o sygn. akt(...)utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 14.06.2012 r. Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem

    8.08.2012r. i od tej daty należy liczyć 3-letni termin. Trafny więc okazał się podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia dochodzonego przez powoda roszczenia. Przedawnienie nastąpiło 8.08.2015 r. W ocenie Sądu nie sposób przyjąć, że trzyletni termin przedawnienia rozpoczął swój bieg dopiero od wyroku uniewinniającego oskarżonego, który według powoda potwierdził bezprawność działania funkcjonariusza publicznego. Pogląd taki nie znajduje uzasadnienia w treściart. 442(

    1)§ 1 k.c., który łączy bieg terminu z określeniem w nich zdarzeń, a nie z potwierdzeniem przesłanki odpowiedzialności. Zatem wniesienie pozwu 4.08.2020 r.(data wpływu do sądu k.3) było znacznie spóźnione, a dochodzone roszczenie przedawnione, gdyż termin upłynął z dniem

    8.08.2015.
Odnosząc się do zarzutu powoda o nadużyciu prawa podmiotowego przez stronę pozwaną poprzez podniesienie zarzutu przedawnienia sąd zauważa, że wezwania przedsądowe załączone do pozwu też miały miejsce już po okresie przedawnienia. Pierwsze wezwanie jest dopiero z 22.12.2017 r., a powód czeka dalej jeszcze prawie 2 lata, bo kolejne jest dopiero z 15.02.2020 r. Sąd nie rozumie dlaczego powód miałby czekać na wyrok uniewinniający oskarżonego. Tylko wyrok skazujący świadka za fałszywe zeznania wiązałby Sąd w postępowaniu cywilnym albowiem w myślart. 11 k.p.c.ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Nawet jednak prawomocne skazanie świadka nie wykluczyłoby przyjęcia, że zastosowany przepadek całości sumy poręczenia byłyby nadmierny lub sprzeczny z prawem, stąd też Sąd nie widzi logicznych argumentów uzasadniających czekanie powoda na wynik końcowy przywoływanego postępowania. Powód mógł i powinien wnieść pozew przed upływem terminu przedawnienia i złożyć wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowanie karne (jeżeli chciał czekać na wyrok uniewinniający, który mógł też być efektem ustalenia, że oskarżony absolutnie nie dopuścił się zarzucanego mu czynu a nie tylko efektem domniemania niewinności) i w takiej sytuacji osiągnąłby cel w postaci uniknięcia skutków przedawnienia.
Reasumując sąd oddalił powództwo z uwagi na przedawnienie roszczenia powoda.
Jeżeli chodzi o zarzut nadużycia prawa przy podniesieniu zarzuty przedawnienia istotne znaczenie mają okoliczności konkretnej sprawy. Zgodnie zart. 5 k.c.nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Słusznie wskazała strona pozwana, że do skutecznego uznania tego zarzutu konieczne jest wykazanie, że bezczynność w dochodzeniu roszczenia wynikała z wyjątkowych/nadzwyczajnych przyczyn. Powód tego nie wykazał, bowiem oczekiwanie na wyrok uniewinniający nie stanowi takiej okoliczności.
Na marginesie sąd chciałby zaznaczyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się że, orzeczeniem niezgodnym z prawem jest tylko takie orzeczenie sądu, które jest sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami orzeczniczymi lub wydane w wyniku rażąco błędnej wykładni czy oczywiście niewłaściwego stosowania prawa (tak orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2006 r. I CNP 33/06, OSNC 2007/2/35, z dnia 4 stycznia 2007 r. V CNP 132/06, OSNC 2007/11/174). Samo uniewinnienie oskarżonego, choćby dla sądu było niewątpliwe, nie przesądza o bezprawności działania organu, które uzasadniało wniesienie aktu oskarżenia i popieranie go przed sądem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1978 r., I CR 428/77, LEX nr 8052). Czynności organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, związane z wypełnianiem ich ustawowych obowiązków, nie mają charakteru działań niezgodnych z prawem także wtedy, gdy przeprowadzone postępowanie karne zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku uniewinniającego. Obywatele muszą bowiem w interesie ochrony dobra wspólnego - jakim jest bezpieczeństwo publiczne - ponosić ryzyko związane z legalnym wdrożeniem postępowania karnosądowego (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 23 lutego 2015 r. I ACa 762/14, opubl. LEX nr 1665060).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie dostrzegł, że sąd karny orzekający w sprawie(...)wnikliwie oceniał zeznania i postawę procesową świadkaZ. G.. Analiza zeznań świadka, w świetle opinii psychologicznych, wskazywała na podejrzenie, że oskarżony mógł wpływać na świadka i w sposób niedozwolony ingerować w treść składanych zeznań aczkolwiek, jak przyjął w uzasadnieniu wyroku, „predyspozycje świadka wynikające z lekkiego upośledzenia umysłowego i zaburzeń osobowości podważają wiarygodność zeznań świadka w tym znaczeniu, że nie można kategorycznie stwierdzić, że zeznania świadka na podstawie których postawiono oskarżonemu zarzut nakłaniania do fałszywych zeznań z całą pewnością polegają na prawdzie”. Sąd orzekający zauważył też, że nigdy nie postawionoZ. I.zarzutu składnia fałszywych zeznań sprawie dotyczącejA. B. (1). Sama tylko okoliczność, że prowadzona przeciwkoA. B. (1)przedmiotowa sprawa karna zakończyła się jego uniewinnieniem nie oznacza, że czynności podejmowane w trakcie postępowania karnego były niezgodne z prawem. Należy zauważyć, w oparciu o lekturę uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie karnej, że uniewinnienie nastąpiło w z uwagi na brak obiektywnych dowodów winy oskarżonego, przy zaistnieniu okoliczności zart. 17 § 1 pkt.1 k.p.k.Sąd uwzględnił okoliczność, że pomimo podjęcia wszelkich możliwych środków aby wyjaśnić wątpliwości występujące w sprawie i dokonania gruntownej analizy całego dostępnego materiału dowodowego, wątpliwości tych nie udało się wyeliminować, tak więc zgodnie z ogólną zasadą procesu karnego wyrażaną wart. 5 § 2 k.p.k.rozstrzygnięte zostały na korzyść oskarżonego.
O legalności działań podjętych przez Sąd w toku postępowania(...), nie może przesądzać jedynie wynik końcowy wyrażony literalnie w wyroku w sprawie(...), pod rozwagę należy wziąć wszelkie okoliczności i dowody a nie można, w ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie ani a priori ani ex post stwierdzić, że założenia na jakich oparto orzeczenie o przepadku poręcznie były oczywiście błędne.
Zgodnie z treściąart. 268 § 1 k.p.k., stanowiące przedmiot poręczenia - wartości majątkowe lub zobowiązania ulegają przepadkowi albo ściągnięciu w razie ucieczki lub ukrycia się oskarżonego, natomiast w wypadku utrudniania w inny sposób postępowania karnego można orzec przepadek lub ściągnięcie tych wartości.
W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie, Sąd Okręgowy wZ.miał w chwili wydawania orzeczenia na którym opiera swe roszczenie powód uzasadnione podstawy dojścia do przekonania, że oskarżony dopuścił się matactwa. Należy zwrócić uwagę, że zarzuty obciążająceA. B. (1)były poważne m.in. handel ludźmi, ułatwianie uprawiania prostytucji, wykorzystywanie kobiet znajdujących się w krytycznym położeniu wynikającym z sytuacji materialnej i rodzinnej oraz ich stanu bezradności będącego wynikiem nieznajomości języka polskiego w celu ich wykorzystania w prostytucji, a także osiąganie z tego procederu korzyści majątkowych. Dlatego reakcja Sądu aczkolwiek surowa i natychmiastowa była adekwatna do wagi sprawy. Aczkolwiek doszło do uchylenia pierwszego postanowienia orzekającego przepadek, do czasu uprawomocnienia się drugiego, sytuacja była analizowana jeszcze dwukrotnie przez sądy II instancji.
Oskarżony w chwili rozmowy zZ. I.znał treść aktu oskarżenia, zawartość akt, nawet jeśli inaczej identyfikował imię świadka, znał treść zeznań(...)–Z. G.(I.), a przynajmniej mógł je znać lub identyfikować tą osobę jako potencjalnego świadka w sprawie. Osoby, z którymi obcował to często osoby o niskim wykształceniu, bezradne życiowo, stąd jakiekolwiek kontakty z nimi w toku trwającego postępowania, oceniając sprawę obiektywnie, mogły dla niego łączyć się z konsekwencjami, z czego powinien zdawać sobie sprawę. Wiedząc jak wysoka była suma poręczenia powinien unikać kontaktów nawet z potencjalnymi świadkami. Podjął ryzyko i to jest cena ryzyka, którą zapłacił poręczający i może domagać zwrotu od oskarżonego za jego lekkomyślne zachowanie ale już nie od Skarbu Państwa.
W postępowaniu cywilnym domniemanie niewinności, na podstawie którego oparto rozstrzygnięcie wyroku karnego, na który powołuje się powód to za mało dla wygrania niniejszej sprawy. Powoda obciążał ciężar dowodu o jakim mowa wart. 6 k.c.W ocenie sądu w zebranym materiale dowodowym brak obiektywnych dowodów aby świadek z całą pewnością zeznawała nieprawdę a contrario brak podstaw do przyjęcia winy świadka i Skarbu Państwa. Tym samym nie można dopatrzyć się błędu Sądu Okręgowego wZ.w podjęciu decyzji o przepadku poręczenia. W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie postanowienie w przedmiocie przepadku poręczenia nie zostało wydane w sposób ewidentnie wadliwy.
Resumując sąd nie znalazł podstaw dla uznania podniesionego zarzutu przedawnienia roszczenia za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego bo powód nie wykazał zaistnienia pozostałych przesłanek zart. 417 kc.
Należy również wskazać, że zgodnie zart. 256 k.p.k.nadzór nad prawidłowością zatrzymania i wykonania środków zapobiegawczych sprawuje sąd, ale już nie Prokuratura. Stąd pozwanie Prokuratury Rejonowej wŻ.jest zupełnie nieuzasadnione.
Dokonując oceny materiału dowodowego Sąd uznał za wiarygodne wszystkie dokumenty znajdujące się w aktach, gdyż żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości i wiarygodności, a i Sąd nie znalazł podstaw by czynić to z urzędu. Stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie był niesporny. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawieart. 235(

    2 )§ 1 pkt. 3 k.p.c.pominął dowód z przesłuchania świadków zawnioskowanych przez powoda oraz o zwrócenie się o akta II K 114/13, strona pozwana nie kwestionowała zgodności oryginału dokumentów.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.uznając, że powód przegrał sprawę w całości. W pkt. II wyroku zasądził od powodaV. K.na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 5.400 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.
Powyższy wyrok zaskarżył apelacją powód w całości, zarzucając mu:
1) naruszenieart. 4421§ 1 k.c.w zw. zart. 417 k.c.iart. 361 § 1 k.c.poprzez jego błędne zastosowanie polegające na pominięciu, że moment uzyskania przez powoda wiedzy o wydaniu orzeczenia sądowego o przepadku poręczenia majątkowego dotyczy wyłącznie uzyskania wiedzy o orzeczeniu wydanym przez niezawisły Sąd, korzystającym z powagi rzeczy osądzonej, a zdarzeniem szkodzącym było ustalenie przez Sąd orzekający w sprawie przepadku poręczenia majątkowego sprawstwa matactwa procesowegoA. B. (1), a zatem najwcześniejszym momentem dowiedzenia się o szkodzie jest data uprawomocnienia się wyroku uniewinniającegoA. B. (1)od zarzutu nakłanianiaZ. I.do złożenia fałszywych zeznań, będącego swoistego rodzaju prejudykatem do uznania bezprawności orzeczenia przepadku poręczenia majątkowego,
2) naruszenie przepisówart. 2352§ 1 pkt 3 k.p.c.poprzez jego błędne zastosowanie i pominięcie dowodu z zeznańA. B. (1)iB. K., podczas gdy zeznania te były istotne dla wykazania, że Sądy orzekające o przepadku poręczenia nie rozpoznały sprawy wnikliwie,
3) naruszenieart. 46 Konstytucji RPw związku zart. 417 § 1 k.c.poprzez ich niezastosowanie, i przyjęcie, że w sprawie o przepadek mienia decyzja sądu może być natychmiastowa z uwagi na adekwatność do wagi sprawy, niezależnie od podstaw orzeczenia o przepadku poręczenia majątkowego,
4) naruszenieart. 42 ust. 2 Konstytucji RPw związku zart. 5 § 2 k.k.poprzez przyjęcie, że domniemanie niewinności wynikające z prawomocnego wyroku uniewinniającego nie jest wystarczające do uznania niezgodności z prawem działania Skarbu Państwa w ramach imperium, i nie świadczy o odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania podjęte w oparciu o wcześniejsze domniemanie tej winy,
5) naruszenieart. 161 k.p.c.w zw. zart. 2053§ 5 k.p.c.poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie sporządzonego przez pozwanego załącznika do protokołu rozprawy z dnia 12 listopada 2021 roku pomimo braku ówczesnej zgody Sądu na złożenie takiego załącznika,
oraz z daleko posuniętej ostrożności procesowej:
6) naruszenieart. 5 k.c.w zw. zart. 4421§ 1 k.c.w zw. zart. 417 k.c.iart. 361 § 1 k.c.poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie, że powód był celowo bezczynny w dochodzeniu roszczenia, podczas gdy do czasu rozstrzygnięcia o winieA. B. (1)respektował orzeczenia Sądów w Polsce i działał w zaufaniu do powagi rzeczy osądzonej przez Sądy w Polsce.
Wskazując na powyższe, powód wniósł o:
1) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 100.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego płatnymi od dnia 6 stycznia 2018 roku do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie przy wykonywaniu władzy publicznej,
2) zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania przed Sądem I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawieart. 380 k.p.c.wniósł o rozpoznanie postanowienie Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. wydanego na rozprawie w dniu 3 listopada 2021 roku, oddalającego wniosek powoda o przesłuchanie świadków zawnioskowanych w pozwie i przesłuchanie w charakterze świadków:
a)A. B. (1)
b) orazB. K.
celem wykazania faktu - sposobu wypowiedzi i zachowania się świadkaZ. I.na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2021 roku przed Sądem Okręgowym wZ.w sprawie o sygn.(...), które wskazywało już wówczas na zaburzenia intelektualnego tego świadka, oraz w celu wykazania, że Sądy orzekające o przepadku poręczenia nie rozpoznały sprawy wnikliwie.
Uzasadnienie apelacji rozszerza podniesione w niej zarzuty.
W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
SĄD APELACYJNY USTALIŁ I ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE:
Apelacja powoda okazała się niezasadna, choć zarzut dotyczący braku przedawnienia roszczenia zasługuje na akceptację.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że sąd odwoławczy w całości akceptuje i przyjmuje za własne ustalenia sądu okręgowego bez konieczności ich ponownego przytaczania w tej części uzasadnienia. Ustalenia te nie były objęte zarzutami apelacyjnymi, jednak skoro tylko na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można oceniać prawidłowość zastosowania norm prawa materialnego, koniecznym jest zaakcentowanie powyższej okoliczności.
Dodatkowo na podstawie opinii psychologiczno-sądowej, sporządzonej w sprawie sygn.. akt:(...)na zlecenie Sądu Rejonowego wŻ.– kopia na kartach 134-137 akt niniejszej sprawy, której żadna ze stron nie zakwestionowała, sąd odwoławczy ustalił, że uZ. I.(poprzednioG.) stwierdza się znacząco niski poziom rozwoju umysłowego (na pograniczu upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim) i niewykształcone myślenie abstrakcyjne.Z. I.posiada słabo wykształcony zmysł obserwacji, w tym niskie zdolności do spostrzegania, zapamiętywania i odtwarzania spostrzeżeń.Z. I.nie wykazuje znaczących skłonności do konfabulacji, może jednak wypierać z pamięci zdarzenia o dużym ładunku emocjonalnym. Należy też wziąć pod uwagę upływ czasu, co w przypadku osób z niskimi możliwościami intelektualnymi pogłębia trudności w odtworzeniu zdarzeń lub wręcz to uniemożliwia. U świadka szczególnie istotny jest niepokój związany ze składaniem zeznań przed sądem, postawa unikania i wyparcia, co ma istotny wpływ na treść składanych zeznań.
Powyższe okoliczności mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Zgodnie bowiem z treściąart. 417 §1 k.c., który stanowi podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa w przypadku incydentalnego orzeczenia karnego, za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. W związku z tym, że w takich sprawach nie jest możliwe prowadzenie odrębnego procesu o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w trybieart. 4241k.p.c., ocena niezgodności z prawem orzeczenia dokonywana jest przesłankowo analogicznie jak w przypadku spraw rozstrzyganych na podstawieart. 4241bk.p.c.wg tej samej wykładni pojęcia niezgodności z prawem.
Jak wielokrotnie wskazywał już Sąd Najwyższy, ostatnio w postanowieniu z dnia 9 maja 2022 r. sygn.. akt: I CNP 67/22 niezgodność z prawem orzeczenia rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty. Orzeczenie niezgodne z prawem to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawnej. Tylko w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności. Istotą władzy sądowniczej jest orzekanie w warunkach niezawisłości, w sposób bezstronny, zależny nie tylko od obowiązujących ustaw, ale także od wewnętrznego przekonania sędziego oraz jego swobody w ocenie praw i faktów stanowiących przedmiot sporu. Treść orzeczenia, jak wspomniano, zależy również od wyników wykładni, które mogą być różne, w zależności od jej przedmiotu, i przyjętych metod. W związku z tym może istnieć wiele możliwych interpretacji, a sam fakt wykładni z natury rzeczy cechuje subiektywizm.
W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że Sąd Okręgowy wZ.oraz Sąd Apelacyjny wP.ostatecznie rozstrzygając o przepadku przedmiotu poręczenia udzielonego przez powoda dopuściły się rażącej błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy.Art. 268 §1 k.p.k.pozwala bowiem sądowi na orzeczenie przepadku przedmiotu poręczenia jeżeli oskarżony utrudnia postępowanie karne w inny sposób niż poprzez ukrycie się bądź ucieczkę. Kwestią sporną w niniejszej sprawie był fakt, czy odmienna ocena zeznań świadka przez sąd orzekający o przepadku oraz sąd orzekający o przestępstwie nakłaniania tegoż świadka do zmiany zeznań może być uznana za przesłankę uznania jednego z orzeczeń za niezgodne z prawem.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego sama odmienność oceny materiału dowodowego nie daje podstaw do przyjęcia, że doszło do wydania rozstrzygnięcia w warunkach rażącego naruszenia prawa. Jak wskazano w wyżej cytowanym orzeczeniu Sadu Najwyższego istotą władzy sądowniczej jest orzekanie w warunkach niezawisłości, zależny nie tylko od obowiązujących ustaw, ale także od wewnętrznego przekonania sędziego oraz jego swobody w ocenie faktów. W niniejszym stanie faktycznym sądy orzekały w całkowicie innych trybach. W sprawie(...)sąd oceniając zeznaniaZ. I.i jej twierdzenia o obawie przed oskarżonymA. B. (1), związanej z rozmową, która odbyła się przed rozprawą, nie miał możliwości prowadzenia pełnego postępowania dowodowego w tym przedmiocie. Powyższe postępowanie nie dotyczyło bowiem nakłaniania świadka do składania fałszywych zeznań, lecz handlu ludźmi i nakłaniania do prostytucji. Podnoszone przez świadka okoliczności były incydentalne dla sprawy i wiązały się jedynie z ustaleniem czy oskarżony dopuścił się utrudniania śledztwa, a nie na tym czy popełnił przestępstwo. Natomiast w sprawie o nakłanianie przezA. B. (1)świadka do zmiany zeznań pełne postępowanie dowodowe koncentrowało się wyłącznie na tej okoliczności. Tym samym było ono bez wątpienia bardziej wnikliwe, gdyż dotyczyło rozstrzygnięcia czy oskarżony popełnił przestępstwo czy też nie, a tym samym czy ponosi odpowiedzialność karną w tym zakresie. Przyjęcie, że w kwestii incydentalnej jakim jest zmiana środka zabezpieczającego i ewentualne orzeczenie przepadku poręczenia majątkowego sąd rozpoznający akt oskarżenia o inne przestępstwa miałby każdorazowo prowadzić pełne postępowanie dowodowe dotyczące czynu utrudniającego śledztwo, prowadziłoby do paraliżu postępowania głównego i jego przewlekłości. Natomiast w sytuacji, gdy doszłoby do skierowania aktu oskarżenia w przedmiocie nakłaniania do zmiany zeznań czy też składania fałszywych zeznań, sąd prowadzący postępowanie główne musiałby czekać z orzeczeniem ewentualnego przepadku zabezpieczenia czy też w przedmiocie zmiany zabezpieczenia do czasu prawomocnego zakończenia takiego postępowania, gdyż zawsze przy pełnym postępowaniu dowodowym mogą ujawnić się dodatkowe przesłanki, pozwalające na inną ocenę faktu. Taką wykładnię należy jednak uznać za irracjonalną.
Należy także podkreślić, że powyższe stanowisko nie naruszaart. 42 ust.2 Konstytucji RP, ani teżart. 46 Konstytucji RP. Orzekając o przepadku poręczenia sąd nie rozstrzyga o winie oskarżonego w zakresie nakłaniania do zmiany zeznań, a tym samym nie narusza zasady domniemania niewinności. Utrudnianie postępowania karnego nie ogranicza się bowiem jedynie do tej przesłanki. Może ono także polegać na wywieraniu innego wpływu na pozostałych uczestników postępowania (świadkowie, współoskarżeni, biegli, ławnicy itp.). W niniejszej sprawie nie było kwestionowane, żeA. B. (1)kontaktował się ze świadkiem przed złożeniem przez nią zeznań, a mianowicie zatrzymał się jadąc samochodem i prowadził ze świadkiem rozmowę. Słuchana bezpośrednio po tym zdarzeniu świadek podniosła przed sądem, że oskarżony nakłaniał ją do zmiany zeznań i tę okoliczność sąd rozpoznający sprawę uznał za wiarygodną. Rozprawa miała miejsce w dniu 16 kwietnia 2012 r. Tę wersję świadek podtrzymała zeznając w postępowaniu przygotowawczym. Natomiast później jej zeznania stawały się coraz bardziej wewnętrznie sprzeczne. Jak wynika z uzasadnienia wyroku w sprawie(...)te sprzeczności doprowadziły sąd orzekający do uznania zeznań świadka za niewiarygodne i tym samym do wydania wyroku uniewinniającego. Natomiast korelując sekwencje zmian zeznańZ. I.z opinią psychologiczno-sądową, a w szczególności z konstatacjami, żeZ. I.nie wykazuje znaczących skłonności do konfabulacji, może jednak wypierać z pamięci zdarzenia o dużym ładunku emocjonalnym, należy też wziąć pod uwagę upływ czasu, co w przypadku osób z niskimi możliwościami intelektualnymi pogłębia trudności w odtworzeniu zdarzeń lub wręcz to uniemożliwia oraz że u świadka szczególnie istotny jest niepokój związany ze składaniem zeznań przed sądem, postawa unikania i wyparcia, co ma istotny wpływ na treść składanych zeznań brak jest podstaw do przyjęcia, że najwcześniejsze jej zeznania były najbliższe prawdy, natomiast upływ czasu i wypieranie zdarzeń spowodowały ich zmianę. Tym samym nie ma możliwości jednoznacznej oceny czy istotnie błąd w ocenie dowodów popełnił skład orzekający o przepadku poręczenia czy też konstrukcja psychiczna świadka spowodowała istotną zmianę jej zeznań ze względu na upływ czasu. Jest oczywistym, że Sąd Apelacyjny w żaden sposób nie neguje, iżA. B. (1)nie popełnił przestępstwa polegającego na nakłanianiuZ. I.do zmiany zeznań, gdyż prawomocny wyrok uniewinniający wiąże także sąd cywilny co do faktu braku popełnienia przestępstwa przez oskarżonego. Jednakże wszystkie okoliczności sprawy nie pozwalają także na ustalenie, że ocena dowodu z zeznań świadkaZ. I.dokonana przez sąd rozstrzygający kwestię przepadku poręczenia była na tyle wadliwa, że spowodowała niegodność prawomocnego orzeczenia z prawem. Tym bardziej, że jak wskazano powyżej utrudnianie śledztwa nie polega jedynie na nakłanianiu do zmiany zeznań, a de facto przebiegu rozmowy oskarżonego ze świadkiem przed rozprawą w dniu 16 kwietnia 2012 r. nigdy nie ustalono, a biorąc pod uwagę wszystkie uwarunkowania społeczne w jakich znajdowała sięZ. I.samo spotkanie z oskarżonym mogła ona potraktować jako sposób nacisku na jej stanowisko w sprawie, tym bardziej że w trakcie zajmowania się nierządem była nie tylko wykorzystywana finansowo przez sutenerów, ale także niejednokrotnie bita i poniżana, co wprost wynika z jej zeznań.
Natomiast za zasadny należało uznać zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancjiart. 4421§1 k.c.w zw. zart. 417 k.c.iart. 361 §1 k.c.Zgodzić się należy bowiem z apelującym, że dopóki trwało postępowanie karne przeciwkoA. B. (1)powód nie miał jakichkolwiek ani obiektywnych ani nawet subiektywnych przesłanek do przyjęcia, że oskarżony zostanie uniewinniony od postawionego mu zarzutu, a tym samym orzeczenie o przepadku poręczenia mogłoby się okazać wadliwe. Dopiero prawomocny wyrok uniewinniający jego teścia od zarzutu nakłaniania świadka do zmiany zeznań mogło dać asumpt do rozważań czy istotnieA. B. (1)utrudniał śledztwo, a tym samym czy spełniły się przesłanki do przyjęcia, że orzeczenie o przepadku poręczenia można kwalifikować jako wywołujące szkodę w majątku poręczyciela. Nie zmienia tej konstatacji fakt, iż finalnie Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia roszczenia.
W tym miejscu należy podkreślić, że jakkolwiek sąd okręgowy w początkowej fazie rozważań wskazał, że podstawą oddalenia powództwa jest przedawnienie, jednak w dalszej części uzasadnienia szczegółowo odniósł się także do przesłanek merytorycznych powództwa i przeprowadził praktycznie pełne postępowanie dowodowe, stad też brak było podstaw do przyjęcia, że nie rozpoznał istoty sprawy, a tym samym do wydania orzeczenia kasatoryjnego.
Sąd odwoławczy nie uzupełniał postępowania dowodowego z zeznań zawnioskowanych przez powoda świadków, przyjmując na podstawie protokołów zeznańZ. I.w toku postępowań karnych, że istotnie jej zeznania były chaotyczne i często niespójne, a więc przyjmując fakty, które za pomocą zeznań świadków chciał udowodnić powód. Jednak ocena tych sprzeczności została dokonana powyżej, z uwzględnieniem opinii psychologiczno-sądowej wydanej o świadku.
Marginalnie jedynie należy wskazać, że nie doszło do naruszenia przez sąd pierwszej instancjiart. 2053§5 k.p.c.w zw. zart. 161 k.p.c.Załącznik do protokołu w rozumieniuart. 161 k.p.c.zawierający wnioski, oświadczenia, uzupełnienia i sprostowania wniosków toku posiedzenia nie jest pismem przygotowawczym w rozumieniuart. 2053§5 k.p.c.
Biorąc powyższe pod uwagę na podstawieart. 385 k.p.c.orzeczono jak w sentencji.
Uwzględniając specyfikę niniejszego postępowania sąd odwoławczy nie obciążył powoda kosztami postepowania apelacyjnego należnymi Skarbowi Państwa.
SSA K. Górski SSA E. Buczkowska-Żuk SSA A. Bednarek-Moraś