Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmW 108/20
Data wyroku: 2023-02-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Turliński
Słowa kluczowe: Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków, Zbiorowe odprowadzenie ścieków

Sygn. aktXVII AmW 108/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 lutego 2023 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentóww składzie:

Przewodniczący –

Sędzia SO Andrzej Turliński

po rozpoznaniu 22 lutego 2023 r. w Warszawie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z odwołania
(...)sp. z o.o. z siedzibą wŻ.

przeciwkoPaństwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej weW.
zainteresowany:G. S.
o zawarcie umowy na odprowadzanie ścieków
na skutek odwołania(...)sp. z o.o. z siedzibą wŻ.od decyzji Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej weW.z 24 czerwca 2020 r. Nr(...)
1.uchyla zaskarżoną decyzję,
2.zasądza od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej weW.na rzecz(...)sp. z o.o. z siedzibą wŻ.kwotę 837 zł (osiemset trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sędzia SO Andrzej Turliński
Sygn. akt XVII AmW 108/20

UZASADNIENIE
Decyzją z 24 czerwca 2020 r. Nr(...)Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie weW.(pozwany) na podstawieart. 27e ust. 1 pkt 1) i ust. 2 pkt 1)w związku zart. 27a ust. 3 pkt 3) oraz art. 27f ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków(tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1437 ze zm. - dalej u.z.z.w.) w związku zart. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego(tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2056 ze zm.- dalejk.p.a.), po rozpatrzeniu wnioskuG. S.(zainteresowany), w sprawie rozstrzygnięcia sporu dotyczącego odmowy zawarcia umowy na odprowadzanie ścieków przez(...)Sp. z o.o. wŻ.(powód) dla nieruchomościul. (...),M.,(...)-(...) Ż., nakazał(...)Sp. z o.o. wŻ.zawarcie umowy zG. S.na odprowadzanie ścieków z nieruchomości położonej nadziałce (...),ul. (...),M.,(...)-(...) Ż.

(decyzja k. 6-8)
(...)Sp. z o.o. wŻ.zaskarżył w całości powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości trzykrotności stawki minimalnej, a także kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Odwołujący się zarzucił pozwanemu naruszenie w wydanej decyzji :

1
art. 32 k.p.a.w zw. zart. 65 § 1 k.c.poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że udzielone przez powoda pełnomocnictwo (złożone wraz z zażaleniem na postanowienie wydane przez pozwanego na podstawieart. 27e ust. 3u.z.z.w.) upoważnia pełnomocnika wyłącznie do działania w sprawie ustanowienia na podstawieart. 27e ust. 3u.z.z.w. warunków odprowadzania ścieków do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu, podczas gdy złożone pełnomocnictwo jest pełnomocnictwem ogólnym, a zakres umocowania w żaden sposób nie został ograniczony do postępowania zażaleniowego;

1
art. 40 § 2 k.p.a.poprzez jego niezastosowanie i wadliwe doręczenie decyzji bezpośrednio powodowi, a nie jego pełnomocnikowi;

2
art. 27e ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 4, art. 6 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1u.z.z.w. w zw. zart. 6 i art. 28 k.p.a.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nakazaniu powodowi zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków ze stroną (wnioskodawcą) w sytuacji gdy:

a
powód nie wykonywał i nie wykonuje na terenie Gminy(...)działalności gospodarczej z zakresu zbiorowego odprowadzania ścieków, nie zawierał umów o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z odbiorcami z terenu tej Gminy, ani bezpośrednio nie świadczył na ich rzecz usługi odprowadzania ścieków,

b
powód nie posiada statusu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego na terenie Gminy(...), a to z uwagi na brak zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków na tym obszarze, a tym samym nie posiada legitymacji do bycia stroną postępowania i adresatem decyzji, o której mowa w art. 27e ust. 1 u.z.z.w.

c
powód nie określił taryfy dla zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy(...), jak również nie był i nie jest beneficjentem wydanej przez pozwanego decyzji zatwierdzającej taryfę dla zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy(...), co w konsekwencji oznacza, że pozwany poprzez wydaną decyzję zmusza powoda do stosowania pozataryfowych cen i stawek opłat niezatwierdzonych, co stanowi delikt administracyjny w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 1 u.z.z.w.,

d
powód nigdy nie przejawiał woli bezpośredniej obsługi odbiorców usług z terenu Gminy(...)i w konsekwencji nie występował i nie zamierza występować o wydanie decyzji administracyjnych wskazanych w pkt. b i c,

e
do dnia 31 sierpnia 2019 r. Gmina(...)była stroną umowy o odprowadzanie ścieków zawartej ze stroną (wnioskodawcą), a tym samym pełniła funkcję przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego na jej obszarze i świadczyła usługi odprowadzania ścieków na podstawie taryfowych cen i stawek opłat, zatwierdzonych prawomocną, ostateczną decyzją organu regulacyjnego (tj. decyzją powoda),

f
Gmina(...)w dalszym ciągu jest stroną umów o odprowadzanie ścieków zawartych z mieszkańcami Gminy(...),

4
art. 551k.c.w zw. zart. 2 pkt 4 i 20 oraz art. 16 ust. 1u.z.z.w. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że:

a
warunkiem wystarczającym uznania danego przedsiębiorcy za przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest spełnienie przesłanek zart. 551k.c.oraz samo bycie właścicielem części urządzeń kanalizacyjnych, bez względu na to:

⚫

czy dany przedsiębiorca przejawia wolę wykonywania działalności z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków,

czy dany przedsiębiorca legitymuje się zezwoleniem na prowadzenie zbiorowego odprowadzania ścieków, o którym mowa w art. 16 ust. 1 u.z.z.w. na terenie danej gminy,

czy wiąże go jakikolwiek stosunek prawny lub faktyczny z bezpośrednimi odbiorcami usług kanalizacyjnych,

b
własność sieci kanalizacyjnej zlokalizowanej na terenie danej gminy samodzielnie przesądza o tym, że właściciel tej sieci prowadzi działalność z zakresu zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie tej gminy,

4
art. 27e ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.z.z.w. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że warunkiem wystarczającym do nakazania powodowi zawarcia umowy o odprowadzanie ścieków ze stroną (wnioskodawcą) jest przyłączenie strony do sieci powoda oraz wystąpienie z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy, bez względu na to, że powód nie legitymuje się zezwoleniem na prowadzenie zbiorowego odprowadzania ścieków, o którym mowa w art. 16 ust. 1 u.z.z.w. na terenie Gminy(...);

5
art. 27e ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 i 3 u.z.z.w. poprzez ich błędną wykładnię i nakazanie powodowi zawarcia ze stroną (wnioskodawcą) umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków bez wskazania treści elementów przedmiotowo istotnych (essentailia negotii) tejże umowy;

6
art. 86 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020r., poz. 310) (dalej:Prawo wodne) w zw. zart. 3 ust. 1 oraz art. 24b ust. 3u.z.z.w. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że aglomeracja jest podstawową jednostką terytorium, na którym prowadzone jest gospodarowanie ściekami komunalnymi, a w konsekwencji, że ustanowienie obszaru aglomeracjiŻ.jest przesłanką uznania powoda za podmiot faktycznie prowadzący działalność na terenie Gminy(...)w świetle przepisów u.z.z.w.;

7
art. 124 § 1 i 2, art. 107 § 3w zw. zart. 126 k.p.a.orazart. 8, art. 9, art. 11 k.p.a.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niezawarciu przez pozwanego w zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego wskazującego okoliczności faktyczne i prawne, którymi pozwany kierował się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładni stosowanych przepisów oraz oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa;

8
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia błędnego stanu faktycznego sprawy, a polegające na:

a
stwierdzeniu, że powód faktycznie prowadzi działalność polegającą na odprowadzaniu i oczyszczaniu ścieków na terenie miejscowościM.iG.,

b
stwierdzeniu, że powód oczyszcza ścieki z terenu miejscowościM.iG.podczas gdy powód nie jest właścicielem oczyszczalni ścieków, bowiem ścieki są oczyszczane przez odrębny podmiot, tj.Spółkę (...)

c
pominięciu faktu samodzielnej realizacji przez Gminę(...)zadania własnego w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków,

d
pominięciu faktu, że Gmina(...)nigdy nie powierzyła realizacji zadania z zakresu zbiorowego odprowadzania ścieków ani w sferze publicznoprawnej innej gminie, ani w sferze bezpośredniej realizacji działalności żadnemu przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu, w tym powodowi,

e
pominięciu faktu dotychczasowego świadczenia przez Gminę(...)usług odprowadzania ścieków na swoim obszarze w oparciu o:

⚫

umowę o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartą ze stroną (wnioskodawcą)

prawomocną, ostateczną decyzję pozwanego nr(...)z dnia 9 sierpnia 2019 r. zatwierdzającą taryfę dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy(...)(Gminy(...)) na okres 3 lat,

regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków uchwalony przez Radę Gminy(...)na mocy uchwały nr(...)z dnia 26 marca 2019 roku,

f
pominięciu okoliczności w postaci uwzględnienia wnioskodawcy jako odbiorcy usług przez Gminę(...)w kalkulacji taryfy dla zbiorowego odprowadzania ścieków, obowiązującej na terenie Gminy(...), na podstawie istnienia prawomocnej, ostatecznej decyzji pozwanego nr(...)z dnia 9 sierpnia 2019 r. zatwierdzającej taryfę dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy na okres 3 lat,

g
pominięciu okoliczności wynikających z treści studium wykonalności projektu nr(...)pn. „Budowa i modernizacja sieci oraz urządzeń wodno-kanalizacyjnych w aglomeracjiŻ.” w części dotyczącej strategii cenowej w postaci ustalenia przez Gminę(...)i Gminę(...)zasad samodzielnego świadczenia usług odprowadzania ścieków przez każdą z tych gmin na swoim terenie, w tym samodzielnego opracowywania taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków dla terenu każdej z tych gmin,

h
pominięciu okoliczności w postaci tego, że Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na obszarze Gminy(...), uchwalony przez Radę Gminy(...)na mocy uchwały nr(...)z dnia 26 marca 2019 roku wyraźnie wskazuje, że to Gmina(...)jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym.

(odwołanie, k. 9-26)
W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o jego oddalenie.
(odpowiedź na odwołanie – k. 65 - 67)
ZainteresowanyG. S.nie zajął stanowiska w sprawie.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 30 października 2015 r. zainteresowanyG. S.zawarł z Gminą(...)umowę nr (...)o dostawę wody i odprowadzenie ścieków dla nieruchomościdziałka nr (...)ul. (...),M.,(...)-(...) Ż..
(umowa k. 21 - 23 akt adm.)
Wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2019 r.G. S.wystąpił do Gminy(...)o rozwiązanie powyższej umowy na mocy porozumienia stron
    .Gmina pismem z dnia 20 września 2019 r. Gmina poinformowała go o rozwiązaniu umowy z dniem 31 sierpnia 2019 r na mocy porozumienia stron.
( pismo k. 33 akt adm.)
W dniu 26 sierpnia 2019 r.G. S.wystąpił do(...)Sp. z o.o. wŻ.o zawarcie umowy o odprowadzanie ścieków z nieruchomości położonej w miejscowościM.przyul. (...).
(wniosek k. 13V akt adm.)
Pismem z dnia 29 sierpnia 2019 r. powodowy Zakład odmówił zawarcia umowy powołując się na fakt braku zezwolenia na prowadzenie zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy(...).
(pismo k. 12V - 13 akt adm.)
W dniu 9 września 2019 r. do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej weW.Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wpłynął wniosekG. S.z dnia 4 września 2019 r. o rozstrzygnięcie sporu dotyczącego odmowy zawarcia umowy na odprowadzanie ścieków przez(...)Sp. z o.o. wŻ.dla jego nieruchomości położonej w miejscowościM.ul. (...). Ponadto na podstawie art. 27 e ust. 3 u.z.z.w. wniósł o określenie tymczasowych warunków odprowadzania ścieków do czasu rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu.
(wniosek k. 12 akt adm.)
Zainteresowany aktualnie nie posiada zawartej umowy na odprowadzanie ścieków z nieruchomości położonej w miejscowościM.(...)-(...) Ż., jednak nadal odprowadza je do sieci kanalizacyjnej(...)Sp. z o.o. wŻ..
(bezsporne)
Po wszczęciu postępowania administracyjnego postanowieniem z dnia 13 lutego 2020 r. pozwany określił dlaG. S.warunki odprowadzania ścieków z jego nieruchomości przez(...)Sp. z o.o. wŻ.do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu w ten sposób, że:
1.Rozliczenie za świadczoną usługę odbioru ścieków odbywa się po cenie 7,75 zł netto (8,37 zł brutto) za 1 m3,
2. Ilość odprowadzanych ścieków z przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z przeciętnymi normami, wynosi 6 m3,
3. Należność za usługę odprowadzania ścieków stanowi iloczyn ceny oraz ilości odprowadzanych ścieków za okres rozliczeniowy, wynoszący miesiąc,
4. Kwotę należności oraz warunki zapłaty określa wystawiona przed przedsiębiorstwo faktura,
5. Zgłoszenie przez odbiorcę usług zastrzeżeń do wysokości faktury nie wstrzymuje jej zapłaty,
6. W przypadku nadpłaty zalicza się ją na poczet przyszłych należności lub na żądanie odbiorcy usług zwraca się ją, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku w tej sprawie,
7. W przypadku niedotrzymania terminów płatności określonych w fakturze przedsiębiorstwo będzie obciążało dostawcę odsetkami ustawowymi zgodnie z obowiązującymi przepisami.
(postanowienie k. 52V – 54 akt adm.)
Na skutek zażalenia powoda na to postanowienie z Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowieniem z 2 gudnia 2020 r. r. w sprawie toczącej się pod sygn. akt XVII Amz 127/20 zmienił zaskarżone rozstrzygniecie w ten sposób, że w punkcie pierwszym słowa: „7,75 zł netto (8,37 zł brutto)” zastąpił słowami „14,40 zł netto (15,55 zł brutto)”, oddalił zażalenie w pozostałym zakresie i zniósł koszty procesu koszty procesu (ustalenie na podstawie rep. AmZ prowadzone w SOKiK).
W dniu 24 czerwca 2020 r. pozwany wydał decyzję zaskarżoną w niniejszym postępowaniu.
(decyzja k. 67 -69 akt adm.)

(...)Sp. z o.o. wŻ.prowadzi działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę oraz zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy(...)w oparciu o zezwolenie Burmistrza MiastaŻ.na prowadzenie tego rodzaju działalności.
(okoliczność niesporna).
Powód posiadał zatwierdzoną przez pozwanego taryfę, która obowiązywała na terenie Gminy(...)o statusie(...).
(decyzja k. 2 akt adm. - akt niekwestionowany)
Decyzją z 10 czerwca 2020 r. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie stwierdził nieważność ww. decyzji. Aktualnie na terenie Gminy(...)obowiązuje taryfa poprzednia.
(okoliczność niesporna).
Na terenie Gminy(...)usługi zbiorowego odprowadzania ścieków świadczyła Gmina(...)w oparciu o uchwałę Rady Gminy(...)z 28 grudnia 2006 r.
(dowód: uchwała k. 28 – 32V akt adm.).
Gmina ta posiada Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków uchwalony przez Radę Gminy(...)uchwałą z 26 marca 2019 r. opublikowany w Dzienniku Urzędowym Woj.(...)z 1.04.2019 r., pod poz.(...), który zastąpił poprzedni Regulamin z 28 grudnia 2006 r. Zgodnie z § 5 ust. 1 Regulaminu to gmina zawiera umowy na wniosek przyszłego dostawcy ścieków (odbiorcy usług Gminy) na odprowadzanie ścieków.
(dowód: uchwała k. 25 akt adm.).
Gmina(...)posiada taryfę na odprowadzenie ścieków na terenie Gminy(...)zatwierdzoną decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej weW.Państwowego Gospodarstwa Wody Polskie z 9 sierpnia 2019 r.
(dowód: pismo powoda z 28 października 2019 r.- k. 34 – 36V akt adm.- okoliczność fakt niesporny).
Sieć kanalizacyjna znajdująca się na obszarze Gminy(...), która została wybudowana w ramach wspólnego przedsięwzięcia Gminy(...)i Gminy(...)(Projekt nr(...)pn. Budowa i modernizacja sieci oraz urządzeń wodno-kanalizacyjnych w aglomeracjiŻ.), a która znajduje się we władaniu(...)stanowi własność Spółki.
(pismo powoda z 28 października 2019 r. k. 34 – 36V akt adm., Kartoteka skrócona majątku trwałego z roku 2019 k. 37 - 38 akt adm.).
Ponadto znane jest Sądowi z urzędu z innych toczących się przed nim spraw, np. sprawy o sygn. akt XVII AmW 165/20, XVII AmW 122/20, XVII AmW 144/20 i XVII AmW 160/20, że w studium wykonalności projektu nr(...)w części dotyczącej strategii cenowej, zostało ustalone pomiędzy Gminami, będą samodzielnie świadczyć usługi odprowadzania ścieków przez każdą z nich na swoim terenie, w tym będą samodzielnie opracowywały taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków dla terenu każdej z tych gmin.
Powód wydawał warunki techniczne oraz dokonywał odbioru przyłączy dla nieruchomości przyłączanych do sieci kanalizacyjnej.
(pismo k. 36 akt adm., pismo k. 39 – 40 akt adm., protokół odbioru przyłączy kan. do sieci miejskiej kan. k. 42 akt adm.).
Odbiór ścieków z terenu Gminy(...)do 31 lipca 2019 r. był regulowany między powodem a Gminą(...)umową hurtowego odbioru ścieków z dnia 10 grudnia 2018 r. Na mocy tej umowy strony ustaliły cenę za 1 m(

    3 )odebranych ścieków w wysokości 17,27 zł netto. Następnie strony prowadziły dalsze negocjacje odnośnie do wysokości ceny za usługę hurtowego odbioru ścieków, ale nie doszły do porozumienia. Umowa ta wygasła z dniem 31 lipca 2019 r.
(pisma- k. 33 – 34 akt sąd., okoliczności niesporne).
Powód w dalszym ciągu odbiera ścieki z terenu Gminy(...). Kwestia rozliczeń stanowi przedmiot odrębnego postępowania sądowego, bowiem powód wystąpił przeciwko Gminie z pozwem o bezumowne korzystanie z usług hurtowego odbioru ścieków.
(okoliczność bezsporna)
Uchwałą Sejmiku Województwa(...)z 16 listopada 2015 r. wyznaczona została aglomeracjaŻ.o równoważnej liczbie mieszkańców(...), z oczyszczalnią ścieków zlokalizowaną wŻ., której obszar obejmuje miastoŻ.oraz w obszarze Gminy(...)miejscowościG.,M.iŁ..
(uchwała, k. 1 akt adm. )
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym i sądowym oraz fakty, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron niniejszego postępowania. Okoliczności znane Sądowi z urzędu to te, o których Sąd powziął wiedzę przy rozpoznawaniu odwołań powoda w sprawach o podanych powyżej sygnaturach akt, dotyczących innych podmiotów przyłączonych do sieci powoda na obszarze Gminy(...).
Sąd nie przeprowadził dowodu z przesłuchania stron, z uwagi na to, że powód cofnął wniosek dowodowy w tym zakresie.
(pismo powoda k 73 akt sąd.)
Sąd nie zobowiązał, na podstawieart. 248 k.p.c., Gminy(...)do przedłożenia pisemnej informacji (lub dokumentu) dotyczącej ilości zawartych aktualnie (tj. na dzień złożenia odwołania) umów o odprowadzanie ścieków z mieszkańcami Gminy(...)jako odbiorcami usług w rozumieniu art. 2 pkt 3 u.z.z.w., gdyż dane te nie były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie, a decyzja Prezesa URE podlega uchyleniu.
Decyzja w niniejszej sprawie została wydana na podstawieart. 27e ust. 1 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zgodnie z którym w razie odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, na wniosek strony, rozstrzyga organ regulacyjny w drodze decyzji. Rozstrzygnięcie organu regulacyjnego może polegać na nakazaniu przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu:
­– zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków,
– przywrócenia dostaw wody,
– otwarcia przyłącza kanalizacyjnego,
– przyłączenia do sieci.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej weW.Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nakazał(...)Sp. z o.o. wŻ.zawarcie umowy zG. S.na odprowadzanie ścieków z należącej do zainteresowanego nieruchomości uznając, że powód, na terenie Gminy(...), posiada status przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 4 u.z.z.w. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym jest przedsiębiorstwo w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (tj. z dnia 8 grudnia 2020 r, Dz.U. z 2021 r. poz. 162), jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność.
Istotne znaczenie w sprawie ma to, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.z.z.w., zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Wynika to także z art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym,w którym określono, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz. Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi.
Natomiast zgodnie zart. 3 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce komunalnejpowierzenie wykonywania zadań z zakresu gospodarki komunalnej wymaga podjęcia uchwały powierzającej jej wykonywanie zadań podmiotowi, który posiada wymagane zezwolenie. Działalność gospodarcza w zakresie zbiorowego zaopatrzenia wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków może być prowadzona w różnych formach organizacyjno-prawnych. Przedsiębiorstwo to może bowiem posiadać formę samorządowego zakładu budżetowego, spółki handlowej, przedsiębiorstwa państwowego lub spółdzielni. Może być prowadzone również przez osobę fizyczną będącą przedsiębiorcą (art. 3 ust. 1 Ustawy o gospodarce komunalnej).
Nałożenie na gminę obowiązku wykonania zadania własnego oznacza, że nie może się ona uchylić od jego realizacji. Oznacza to, że zbiorowe odprowadzanie ścieków z obszaru Gminy(...)należy do obowiązków własnych tej Gminy, a wobec niepowołania do tego specjalnej jednostki organizacyjno-prawnej, zadanie te Gmina(...)wykonywać musi samodzielnie, poprzez swoje organy. Obowiązek ten zaś nie ciąży na(...)sp. z o.o. wŻ., gdyż Gmina(...)nie powierzyła mu tego zadania. Gmina nie może uchylać się od wykonania ciążącego na niej zadania własnego poprzez proponowanie swoim mieszkańcom, aby samodzielnie zawierali umowy na odbiór ścieków z powodem, przerzucając na nich w ten sposób problem, który powinna rozwiązać sama.
W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że Gmina(...)samodzielnie wykonywała zadanie własne w zakresie odprowadzania ścieków. To Gmina(...)zawierała z(...)umowy hurtowego odbioru ścieków (ostatnia umowa podpisana została 10 grudnia 2018 r; i strony ustaliły w niej cenę za 1 m(

    3 )hurtowo odbieranych ścieków w wysokości 17,27 zł netto). Ponadto Gmina(...)uzyskała na swoją rzecz, decyzją Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 9 sierpnia 2019 roku nr(...), taryfę dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy(...)na okres 3 lat. Projekt taryfy opracowany został przez Gminę, zgodnie zaś z art. 20 ust. 1 u.z.z.w. taryfę określa przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne. Ponadto do momentu rozwiązania dotychczas obowiązujących umów o dostawę usług (odbioru ścieków) z mieszkańcami, stroną tych umów, na terenie Gminy(...)(jako dostawca usługi odbioru ścieków), była Gmina(...). Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.z.z.w., występując jako strona tych umów, Gmina musiała mieć status przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego, o którym mowa w art. 2 pkt 4 u.z.z.w. Gmina mogła być stroną takiej umowy bowiem tylko wtedy, kiedy jednocześnie pełniła funkcję przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.
Istotne znaczenie ma także to, że zgodnie z obowiązującym w Gminie(...)Regulaminem dostarczania wody i odprowadzenia ścieków na obszarze Gminy(...)(załącznik do uchwały nr(...)Rady Gminy(...)z dnia 26 marca 2019 r.) dostawcą usług – jest zakład – przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, o którym mowa art. 6 u.z.z.w. (§ 1 ust. 2 lit. d), a w myśl § 5 ust. 1 Regulaminu to gmina zawiera umowę na wniosek przyszłego dostawcy ścieków. Podobna regulacja obowiązywała  w Regulaminie świadczenia usługi zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie własnej Gminy uchwalonym dnia 28 grudnia 2006 r.
Należy podkreślić, że powód nie mógł bezpośrednio świadczyć usług zbiorowego odprowadzania ścieków na rzecz mieszkańców Gminy(...), gdyż nie posiadał zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy(...), a Gmina ta nie powierzyła mu zadania własnego dotyczącego jej obszaru. Zezwolenie takie w Gminie(...)w ogóle nie zostało wydane, gdyż w sytuacji gdy Gmina sama pełni funkcję przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, nie spoczywa na niej obowiązek uzyskania takiego zezwolenia.
Oznacza to, że Gminę(...)należy traktować na jej terenie jako przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne, na którym ciąży obowiązek zbiorowego odprowadzania ścieków, a więc i zawierania umów o odprowadzanie ścieków z nieruchomości położonych na jej terenie. W tym zakresie Gmina(...)powinna być nadal traktowana jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, w rozumieniu art. 2 pkt 4 u.z.z.w.
Zasadny jest zatem zarzut powoda, że nie posiada on statusu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego na terenie Gminy(...)i nie wykonuje działalności gospodarczej z zakresu zbiorowego odprowadzania ścieków na jej terenie. Wymogiem świadczenia usług zbiorowego odprowadzania ścieków jest co najmniej posiadanie zezwolenia na odprowadzanie ścieków i właściwej taryfy oraz powierzenie przez Gminę tego zadania własnego. W Gminie(...)to Gmina przyjęła na siebie samą zadanie własne związane z odbiorem ścieków, korzystając z infrastruktury podmiotu trzeciego – powoda - na podstawie umowy cywilnoprawnej. Zatem sam fakt, że powód jest przedsiębiorstwem w rozumieniuart. 55(

    1)k.c.oraz dysponuje infrastrukturą pozwalającą na odbiór ścieków od mieszkańców gminy nie determinuje jego pozycji jako przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu u.z.z.w. zobligowanego do zawarcia umów na odprowadzanie ścieków z terenu Gminy(...).
Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia fakt, że miejscowościM.,G.oraz miastoŻ.stanowią obszar jednej aglomeracji. Zgodnie z art. 86 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. z 2020 r. poz. 310 ze zm.) przez aglomerację należy rozumieć teren, na którym zaludnienie lub działalność gospodarcza są wystarczająco skoncentrowane, aby ścieki komunalne były zbierane i przekazywane do oczyszczalni ścieków albo do końcowego punktu zrzutu tych ścieków. Zatem chodzi w tym przepisie o wyznaczenie terenu, z którego ścieki będą zbierane i przekazywane do jednej oczyszczalni ścieków albo punktu zrzutu. Ustanowienie aglomeracji w oparciu o ww. przepisy nie uzasadnia tezy, iż odprowadzeniem ścieków musi zajmować się jedno i to samo przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne.
Tworzenie aglomeracji ma obniżać koszty gospodarki wodno-kanalizacyjnej poprzez umożliwienie gminom wspólnego wykonywania zadań własnych związanych z kanalizacją i oczyszczaniem ścieków na podstawie porozumień umożliwiających np. wybudowanie wspólnej oczyszczalni, systemu kanalizacyjnego itd. W niniejszej sprawie porozumienie międzygminne zawarte pomiędzy Gminą(...)oraz miastemŻ.umożliwiło wspólną realizację projektu dotyczącego budowy sieci kanalizacyjnej, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej. Gmina(...)nie powierzyła jednak swojego zadania własnego, dotyczącego odbioru ścieków innemu podmiotowi. Gmina(...)zdecydowała się sama dokonywać odbioru ścieków od mieszkańców ze swojego obszaru samodzielnie przejmując rolę przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego. Było to możliwe w wyniku zawarcia z powodem umowy cywilnoprawnej hurtowego odbioru ścieków, na podstawie której to powód odbierał ścieki od mieszkańców Gminy. Nie jest istotne  dla ustalenia podmiotu zobowiązanego do odprowadzania ścieków z obszaru określonej gminy to, kto dysponuje tytułem prawnym do sieci kanalizacyjnej, zlokalizowanej na jej obszarze, ale to na kim ciąży prawny obowiązek odprowadzania ścieków.
W konsekwencji należało podzielić zawarte w odwołaniu stanowisko powoda, w świetle jakiego na terenie Gminy(...)nie posiada on statusu przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego w rozumieniu u.z.z.w., gdyż taki status posiada wyłącznie sama Gmina(...). Posiadanie statusu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 4 u.z.z.w. przez podmiot inny niż gmina, wymaga zaś uprzedniego powierzenia przez gminę realizacji obowiązku wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 3 Ustawy o samorządzie gminnym w zakresie dostarczania wody i doprowadzania ścieków (por. Wyrok SN z 30 czerwca 2021 roku, sygn. akt IV CSKP 39/21).
W tym stanie rzeczy brak jest podstaw prawnych do nałożenia na powoda obowiązku odprowadzania ścieków od odbiorców zlokalizowanych na terenie Gminy(...). W świetle powyższego zaskarżona decyzja naruszaart. 27e ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 4, art. 6 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1u.z.z.w w związku zart. 6 i art. 28 k.p.a., albowiem pozwany nie był uprawniony do wydania, na podstawieart. 27 ust. 2 pkt 1u.z.z.w. decyzji nakazującej powodowi zawarcie umowy na odbiór ścieków - co skutkuje koniecznością jej uchylenia.
Ponadto wykonywanie zaskarżonej decyzji stanowiłoby czyn zagrożony karą (art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.), co stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji na gruncie przepisów postępowania administracyjnego. Decyzja nakłada bowiem na powoda obowiązek zawarcia umowy z zainteresowanym, mimo że powód nie posiada zezwolenia na prowadzenie działalności jako przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne na terenie Gminy(...)i nie posiada zatwierdzonej taryfy. Prowadzenie takiej działalności bez zezwolenia podlega karze grzywny na podstawieart. 60(

    1 )kodeksu wykroczeń. Karze podlega także prowadzenie działalności bez przedstawienia do zatwierdzenia taryfy (art. 24 bwust. 1 i art. 29 ust. 1 pkt 1u.z.z.w.).
Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o przepisart. 47986§ 2 k.p.c.uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawieart. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty procesu oraz § 20 w zw. z § 14 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z 2 października 2015 roku (tj. z 3 stycznia 2018 roku, Dz. U. z 2018 r. poz. 265) Sąd nie uwzględnił wniosku powoda w zakresie zasądzenia na jego rzecz wielokrotności stawki minimalnej kosztów zastępstwa procesowego. Pomimo, że sprawa ma skomplikowany charakter i wymagała zwiększonego nakładu pracy pełnomocnika, to pomiędzy stronami toczy się bardzo wiele spraw opartych na takim samym stanie prawnym jak i faktycznym, w których powód jest reprezentowany przez tą samą kancelarię prawną. Okoliczność ta jest znana Sądowi z urzędu. W poszczególnych sprawach pełnomocnik powoda powiela więc stanowisko wypracowane w sprawie, co nie wiąże się już ze znacznym nakładem pracy.
Sędzia SO Andrzej Turliński