Sąd Okręgowy w Olsztynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 523/23
Data wyroku: 2024-04-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Tomasz Cichocki
Słowa kluczowe: Kredyt
Podstawa prawna: art. 75c ust. Prawo Bankowe

Sygn. akt: I C 523/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 kwietnia 2024 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie, I Wydział Cywilny,
w składzie następującym:

Przewodniczący:

sędzia Tomasz Cichocki

po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. w Olsztynie,
na posiedzeniu niejawnym w trybieart. 1481§1 Kodeksu postępowania cywilnego,
sprawy z powództwa(...) Bank Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.
przeciwkoP. P.
o zapłatę,

I
zasądza od pozwanegoP. P.na rzecz powoda(...) Bank Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.kwotę 205 535,12 (dwieście pięć tysięcy pięćset trzydzieści pięć i 12/100) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 10.01.2023r. do dnia zapłaty;

II
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 21 077,00 (dwadzieścia jeden tysięcy siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, w tym kwotę 10 800,00 (dziesięć tysięcy osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

SSO Tomasz Cichocki
Sygn. akt I C 523/23

UZASADNIENIE
Powód(...) Bank Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.w dniu 13 kwietnia 2023 r. (data nadania) wniósł o zasądzenie od pozwanegoP. P.kwoty 205.535,12 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, o których mowa wart. 481 § 2 k.c., liczonymi od dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym do dnia zapłaty. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów elektronicznego postępowania upominawczego oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie określonymi wart. 98 § 11k.p.c.oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 11.04.2019 r. zawarł z pozwanymUmowę (...) nr (...), na podstawie której, udostępnił pozwanemu kwotę kredytu w wysokości 199.167,37 zł. Umowa wbrew jej postanowieniom nie została przez pozwanego spłacana. Dlatego bank skierował do Pozwanego Ostateczne wezwanie do zapłaty przed wypowiedzeniem umowy z dnia 25.09.2022 r., w którym wezwał Pozwanego, w terminie 14 dni roboczych, do zapłaty zaległości oraz poinformował Pozwanego o możliwości złożenia w tym terminie wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Ze względu na niedotrzymanie warunków Umowy i nieuregulowanie zaległości pomimo wezwania do zapłaty, powód pismem z dnia 04.11.2022 r. skierował wobec pozwanego oświadczenie o wypowiedzeniu Umowy, z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia, liczonego od daty doręczenia rzeczonego pisma.
Wobec braku spłaty przez Pozwanego wymagalnego zadłużenia, Powód wystawił wyciąg z ksiąg banku nr(...)z dnia 10.01.2023 r. oraz złożył powództwo w elektronicznym postępowaniu upominawczym.
Na kwotę objętą pozwem składają się następujące należności:
- niespłacony kapitał w kwocie: 182.407,19 zł
- odsetki umowne w kwocie: 20.801,57 zł
- odsetki umowne za opóźnienie w kwocie: 2.326,36 zł.
(pozew k. 4-6)
PozwanyP. P.wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Pozwany zakwestionował umocowanie osoby, która podpisała umowę w imieniu banku do jej zawarcia z pozwanym. Kwestionuję, aby ww. osoba została przez powoda umocowana do dokonania tych czynności, a ponadto aby łączył ją z powodem jakikolwiek stosunek prawny lub faktyczny, na podstawie którego byłaby umocowana do dokonania tych czynności w imieniu powodowego banku. Powód wbrew swemu obowiązkowi nie wykazał umocowania agenta do działania w jego imieniu. Nie przedstawił bowiem pełnomocnictwa do jego działania ani umowy agencyjnej, z której mogłoby ono wynikać. Nie sprostał więc ciężarowi dowodu. W takiej sytuacji umowa jest nieważna (art. 58 § 1w zw. zart. 103 k.c.).
Następnie zakwestionował skuteczność postanowień umowy dotyczących prowizji. Została ona narzucona pozwanemu, nie została z nim indywidualnie ustalona. Prowizja wynika z tabeli taryf i opłat ustalanych odgórnie przez władze powódki, na które konsument nie ma wpływu. Samo wpisanie do umowy kredytu wysokości prowizji i źródła ich wyliczenia nie spełnia wymogów pojęcia indywidualnego uzgodnienia. Prowizja godzi również w dobre obyczaje i interes konsumenta i wobec tego należy je pominąć jako abuzywne stosownie doart. 385(1)—art. 385(2) k.c.Ponadto w jego ocenie prowizja nie przystaje do warunków rynkowych oraz stanowi źródło dodatkowego (nienależnego) wynagrodzenia powódki. Wskazał, że kwestionuje aby prowizja była rynkowa, gospodarczo uzasadniona i aby koszty rzeczywiste powódki związane z zawarciem umowy ją uzasadniały.
Dalej zakwestionował zawarte w umowie zmienne oprocentowanie gdyż nie wiadomo w jakich okresach i w jakich okolicznościach badane są zmiany stopy referencyjnej oraz jak mają one wpływać na oprocentowanie pożyczki, co tym samym prowadzi niewątpliwie do wniosku, że powód ustala średni poziom miesięczny wskaźnika w oderwaniu od danych za cały okres miesięczny, choć nie wiadomo nawet jakiego okresu dotyczy ten termin. Umowa nie odsyła pożyczkobiorcy do żadnego źródła danych dotyczących wskaźnika stopy referencyjnej ani nawet nie przedstawia wzoru, przy wykorzystaniu którego mógłby obliczyć poziom zmiany tego wskaźnika. Postanowienia umowy dotyczące zmiennego oprocentowania nie zostały z pozwanym uzgodnione indywidualnie, natomiast godzą w zasady współżycia społecznego z uwagi na wyżej powołaną argumentację. Opłaty miały ponadto w ocenie pozwanego zmierzać do tego, aby zwiększyć koszty ponad dopuszczalne odsetki maksymalne od udzielonej pożyczki.
W przypadku gdyby umowę uznać za ważną, to w ocenie powoda nie została ona skutecznie wypowiedziana. Zakwestionował, aby zaszły przewidziane w umowie okoliczności uprawniające powódkę do jej wypowiedzenia, tj. aby zachowane zostały warunki określone w umowie oraz art. 75c ustawy —Prawo bankowe. także doręczenie pozwanemu wezwania do zapłaty oraz wypowiedzenia umowy kredytu. Zakwestionował także umocowanie osób, które podpisały pisma, do dokonywania tego typu czynności w imieniu powódki. Wypowiedzenie jest bezskuteczne także z tego powodu, że w jego dacie pozwany nie miał zadłużenia wobec powódki wskazanego w wezwaniach do zapłaty i wypowiedzeniu (odpowiedź na pozew k. 54-56v.)

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
Dnia 11 kwietnia 2019 r.(...) Bank S.A.z siedzibą wW.reprezentowany przez pełnomocnikabanku (...)zawarł z pozwanymP. P.umowę o kredyt konsolidacyjny nr(...).
Na podstawie powyższej umowy o kredyt konsolidacyjny bank udzielił pozwanemu kredytu w kwocie 199.167.37 zł z przeznaczeniem na cele konsumpcyjne kredytobiorcy w wysokości 24.000 zł, na spłatę zobowiązań kredytowych Kredytobiorców wskazanych w § 1 ust. 1 pkt 2 lit. a-c oraz prowizję od udzielonego kredytu w wysokości 9.759,20 zł.
Stosownie do § 1 ust. 4 umowy, jeżeli kwota udzielonego kredytu nie zaspokaja konsolidowanego zobowiązania Kredytobiorcy, Kredytobiorca zobowiązany jest do całkowitego rozliczenia zobowiązania ze środków własnych.
Zgodnie z postanowieniami umowy, pozwany zobowiązał się spłacić kredyt w 144 równych ratach kapitałowo – odsetkowych. Spłaty rat kapitałowo-odsetkowych kredytobiorca miał dokonywać zgodnie z terminami i w wysokości określonej w doręczonym aktualnym harmonogramie spłat.
Oprocentowanie kredytu na dzień zawarcia umowy wynosiło 9,99 % w stosunku rocznym. Całkowita kwota kredytu wynosiła 189.408,17 zł. i nie obejmowała kredytowanych przez Bank kosztów kredytu wskazanych w § 1 ust. 2 pkt 3 Umowy. Całkowita kwota do zapłaty przez kredytobiorcę na dzień zawarcia umowy wynosiła 342.479,96 zł.
Na całkowity koszt kredytu, który na dzień zawarcia umowy, naliczony szacunkowo składały się należne odsetki umowne w wysokości 143.412,59 zł + prowizja w wysokości 9.7759,20 zł.(...)na dzień zawarcia umowy wynosiła 11,62%.
W § 2 ust. 1 wskazano, że zmiana stopy oprocentowania ma bezpośredni wpływ na wielkość zadłużenia oraz wysokość należnych odsetek, Zmiana oprocentowania nie powoduje zmiany warunków Umowy i nie wymaga podpisania aneksu.
Dla pierwszego okresu obrachunkowego, do obliczenia wysokości oprocentowania Bank zastosuje stawkę referencyjną WIBOR 3M z przedostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień sporządzenia Umowy w wysokości 1.72%. Jeżeli termin spłaty pierwszej raty kredytu zostanie przesunięty z najbliższego terminu spłaty (zgodnie z wybranym dniem spłaty) przypadającego po dacie uruchomienia środków na kolejny termin, zgodny z częstotliwością spłat, to zmiana oprocentowania w pierwszym okresie obrachunkowym dokonana zostanie po terminie spłaty dwóch pierwszych rat (§ 2 ust. 4).
Zmiana oprocentowania w kolejnych, 3-mlesięcznych okresach obrachunkowych następuje w wyniku zmiany stawki WIBOR 3M z przedostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień spłaty raty kredytu (§ 2 ust. 5). W trakcie trwania Umowy oprocentowanie nie będzie przekraczać wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniuart. 359 §21kodeksu cywilnego, tj. dwukrotności sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych (§ 2 ust. 6). W przypadku zmiany stopy procentowej opartej na stawce WIBOR, Bank powiadom Kredytobiorcę o tym fakcie w terminie 14 dni, przesyłając mu nowy harmonogram spłat § 2 ust. 8).
Strony ustaliły, że odsetki od zadłużenia przeterminowanego są naliczane od dnia, w którym spłata należności miała nastąpić do dnia poprzedzającego jego spłatę. Oprocentowanie zadłużenia przeterminowanego było równe wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie w rozumieniuart. 481 § 21kodeksu cywilnegoi w dniu zawarcia umowy wysokość oprocentowania z tytułu zadłużenia przeterminowanego wynosiła 14% w stosunku rocznym.
W § 8 umowy postanowiono, że umowa rozwiązuje się z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia bądź w każdym czasie - za porozumieniem stron. Bank miał prawo wypowiedzieć Umowę w przypadku:

1
niedotrzymania przez Klienta warunków udzielenia Kredytu,

2
utraty przez Klienta zdolności kredytowej,

3
ujawnienia przedłożenia przez Klienta fałszywych łub nierzetelnych dokumentów,

4
złożenia fałszywych oświadczeń.

Zgodnie z § 8 ust 3 w przypadku wypowiedzenia Umowy kredytobiorca jest zobowiązany do spłaty całości zadłużenia wraz z należnymi odsetkami i prowizjami najpóźniej do ostatniego dnia okresu wypowiedzenia, liczonego od dnia doręczenia wypowiedzenia.
Stosownie do § 7 należność niespłacona w terminie wynikającym z umowy albo spłacona w niepełnej wysokości stanowi w całości lub w części niespłaconej zadłużenie przeterminowane poczynając od dnia następnego po terminie spłaty wynikającym z umowy. W sytuacji nieuregulowania zadłużenia, pomimo działań podjętych przez Bank, Bank ma prawo wypowiedzieć Umowę i po upływie okresu wypowiedzenia, w sytuacji dalszego występowania zadłużenia przeterminowanego wystąpić na drogę sądową celem uzyskania tytułu wykonawczego na podstawie którego nastąpi wszczęcie egzekucji komorniczej wobec Kredytobiorcy. Wypowiedzenie Umowy poprzedzone jest wezwaniem do zapłaty przewidzianymart. 75cust.Prawo bankowe, tj. wezwaniem Kredytobiorcy do dokonania spłaty zaległości w terminie 14 dni roboczych od daty otrzymania wezwania, w przypadku niedotrzymania przez Kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w razie utraty przez Kredytobiorcę zdolności kredytowej. Jeżeli należności nie zostaną uregulowane w całości w wyznaczonym terminie, jak również w sytuacji, w której złożony przez Kredytobiorcę wniosek o restrukturyzację zadłużenia zostanie odrzucony, Bank ma prawo wypowiedzieć Umowę.
Kredytobiorca złożył również oświadczenie dotyczące ryzyka zmiennej stopy procentowej, w którym wskazał, że został poinformowany o ryzyku związanym ze wzrostem tego oprocentowania i tym samym wzrostem wysokości miesięcznej raty i jest tego świadomy. Ponadto oświadczył, że została mu przedstawiona w sposób zrozumiały zmiana wysokości miesięcznej raty w związku ze wzrostem oprocentowania.
Tego samego dnia pozwany złożył dyspozycję uruchomienia kredytu wskazując numery rachunków, na które środki z kredytu miały zostać przelane – rachunek kredytobiorcy w(...) Bank S.A.oraz na inne rachunki w celu spłaty zobowiązań finansowych a także zapłaty prowizji na rachunek kredytowy Również tego dnia kredyt został uruchomiony zgodnie z dyspozycją.
(dowód: umowa k. 8-10v., dyspozycja uruchomienia kredytu k. 99-100. historia rachunku k. 109-113v., oświadczenie k. 103)
W dniu 26 września 2022 r.(...) Bank S.A.sporządził pismo zatytułowane „ostateczne wezwanie do zapłaty przed wypowiedzeniem umowy”, którego treść zawierała wezwanie do dokonania w terminie 14 dni spłaty zadłużenia przeterminowanego, które na dzień 25 września 2022 r. wynosiło 11.110,12 zł. Ponadto bank poinformował o możliwości złożenia w terminie 14 dni wniosku o restrukturyzację. Pismo zostało doręczone pozwanemu w dniu 3 października 2022 r.
(dowód:  ostateczne wezwanie do zapłaty przed wypowiedzeniem umowy z wydrukiem śledzenia przesyłek k. 12-14)
Pismem z dnia 4 listopada 2022 r., z uwagi na niedotrzymanie warunków umowy i nieuregulowanie zaległości pomimo wezwania do zapłaty, bank wypowiedział umowę kredytu z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia. Wskazał, że zadłużenie przeterminowane wynosi 13.996,36 zł a datę powstania zaległości określił na dzień 10 czerwca 2022 r. wskazał, że jeżeli w okresie wypowiedzenia zostanie dokonana całkowita spłata zadłużenia, wypowiedzenie stanie się nieskuteczne i umowa będzie kontynuowana na dotychczasowych warunkach. W przypadku nieuregulowania zadłużenia przeterminowanego bądź uregulowania go w niepełnej wysokości, umowa zostanie rozwiązana wraz z upływem okresu wypowiedzenia, a całość zobowiązań wynikających z Umowy zostanie postawiona w stan wymagalności. W przypadku braku spłaty zadłużenia, Bank ma prawo wszcząć postępowanie sądowo-egzekucyjne w celu odzyskania należności. Powyższa informacja została przedstawiona również w formie graficznej.
Pismo zostało doręczone pozwanemu w dniu 10 listopada 2022 r.
(dowód:  wypowiedzenie umowy z kserokopią koperty i zpo k. 17-20v.)
Pismem z dnia 23 grudnia 2022 r. zatytułowanym przedsądowe wezwanie do zapłaty, powodowy bank wezwał pozwanego do zapłaty wymagalnego zadłużenia z tytułu umowy kredytu konsolidacyjnego Nr(...)z dnia 11.04.2019r., które na dzień 22.12.2022 r. wynosiło 203.331.2 zł, w tym:
- kapitał 182.407,19 zł,
- odsetki umowne 20.801,57 zł,
- odsetki karne 122,44 zł.
Pismo zostało doręczone pozwanemu w dniu 2 stycznia 2023 r.
(dowód: przedsądowe wezwanie do zapłaty  z wydrukiem śledzenia przesyłek  k. 15-16)
W dniu 10 stycznia 2023 r. bank wystawił wyciąg z ksiąg bankowych. Stwierdził w nim wysokość zobowiązania pozwanego na kwotę 205.535,12 zł z tytułu umowy kredytu. Na wskazaną wyżej kwotę składały się następujące należności:
- niespłacony kapitał w kwocie: 182.407,19 zł,
- odsetki umowne w kwocie: 20.801,57 zł,
- odsetki umowne za opóźnienie w kwocie: 2.326,36 zł.
(dowód: wyciąg z ksiąg banku k. 20)
W dniu 10 stycznia 2023 r. pozwem złożonym w elektronicznym postępowaniu upominawczym, powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kwoty 205.535,12 zł. Wobec braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym, postanowieniem z dnia 14 lutego 2023 r. Sąd(...)w sprawie o sygn. akt(...)umorzył postępowanie.
(dowód: wydruk akt(...))

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Roszczenie powoda zasługiwało na uwzględnienie w całości.
W świetle przedstawionych przez powoda dokumentów należało uznać za dostatecznie dowiedzione, że powoda i pozwanego łączyła zawarta w dniu 11 kwietnia 2019r. umowa o kredyt konsolidacyjny, z której powód wywodził swoje roszczenie. Dokumenty złożone do akt sprawy okazały się wystarczające dla ustalenia, że pozwany nie dotrzymywał postanowień umowy w zakresie spłaty kredytu, co skutkowało wystosowaniem do niego przez bank pisma wzywającego do zapłaty a w konsekwencji pisma zawierającego wypowiedzenie umowy oraz ostatecznie przedsądowego wezwania do zapłaty.
Zgodnie zart. 75 prawa bankowego, bank może wypowiedzieć umowę o kredyt lub pożyczkę w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu (ust. 1). Termin wypowiedzenia o ile strony nie określą w umowie dłuższego terminu, wynosi 30 dni, a w razie zagrożenia upadłością kredytobiorcy - 7 dni (ust. 2).
Art. 75c ust. 1 powołanej ustawy określa procedurę, którą winien zastosować bank przed wypowiedzeniem kredytobiorcy umowy kredytu. Dopiero po upływie dodatkowego terminu na spłatę zadłużenia wyznaczonego w wezwaniu bank może złożyć wobec kredytobiorcy oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytowej. Zgodnie z treścią tego przepisu w razie opóźnienia kredytobiorcy ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że przed wypowiedzeniem przedmiotowej umowy - dokonanym pismem z dnia 4 listopada 2022 r – bank wezwał do dokonania spłaty zaległego kredytu, z wyznaczeniem minimalnego terminu do spłaty wynoszącego 14 dni roboczych.
Podejmujący obronę procesową w sprawie pozwany podnosił liczne zarzuty, które miały niweczyć możliwość wydania dla powoda korzystnego w sprawie orzeczenia. Obszerna argumentacja pełnomocnika pozwanego zmierzająca do oddalenia powództwa nie zasługiwała jednak na uwzględnienie.
Strona pozwana kwestionując zasadność przedmiotowego roszczenia wskazała między innymi, że kwestionuje umocowanie osoby, która podpisała umowę w imieniu banku, kwestionuje skuteczność postanowień umowy dotyczących prowizji, kwestionuje zawarte w umowie zmienne oprocentowanie. Ponadto pozwany zarzucił przedwczesność powództwa, związaną z nieskutecznym wypowiedzeniem umowy, stanowiącej podstawę żądania pozwu oraz podniósł zastosowanie przez pożyczkodawcę w umowie niedozwolonych klauzul umownych, przewidujących po stronie pozwanego obowiązek uiszczenia opiat nienależnych i rażąco zawyżonych, poza tym zarzucił niezgodne z prawem zastrzeżenie obowiązku uiszczenia świadczenia odsetkowego.
Co do braku wymaganego umocowania osoby działającej w imieniu banku zauważyć przede wszystkim należy, (pomijając nawet fakt złożenia przez bank stosownych dokumentów – por. k. 105-108), że zgodnie zart. 97 k.c.osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa.
Powyższa regulacja ma na celu ułatwienie obrotu prawnego i ochronę interesów osób, które chcą z konkretnym przedsiębiorcą zawrzeć umowę. Sens wzmiankowanej regulacji polega na tym, aby nie musiały one żądać od osoby czynnej w lokalu przedsiębiorstwa szczegółowego pełnomocnictwa i weryfikować jego poprawności. Sam przedsiębiorca nie może też, powołując się na przyczyny formalne, uwolnić się od skutków zawarcia umowy, twierdząc, że umowę podpisał pracownik przebywający w lokalu, który nie miał odrębnego dla niej upoważnienia.
Jeżeli zakład powierza swojemu pracownikowi stanowisko, z jakim nieodłącznie wiąże się prowadzenie poszczególnych rodzajów czynności, które mają doprowadzić do określonych skutków prawnych, to należy uznać, że jest on upoważniony do składania oświadczeń woli w imieniu banku, w sprawach objętych jego zakresem obowiązków. (por. wyrok Sądu Najwyższego -(...)z dnia 14 maja 2002 r.(...)).
Co więcej, w świetleart. 99 § 1 k.c.forma szczególna pełnomocnictwa ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy jest ona wymagana dla ważności samej czynności prawnej. Przepis ten znajduje zastosowanie zarówno w przypadku, gdy szczególna forma czynności prawnej wywodzona jest z ustawy, jak i z umowy zawartej między stronami (K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, tom I. Komentarz. Art. 44910, Warszawa 2020).
Wskazać należy, że zgodnie zart. 76 zdanie 2 k.c., gdy strony zastrzegają dokonanie czynności w formie pisemnej, nie określając skutków jej niedochowania, poczytuje się w razie wątpliwości, że była ona zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych. W świetle regulacji kodeksowych (zwłaszczaart. 76 k.c.) niedochowanie formy czynności prawnej zastrzeżonejad solemnitatempowoduje jej bezwzględną nieważność. Ani z treści wiążących przepisów, ani z zawartej umowy nie wynika, aby wypowiedzenie umowy musiało zostać dokonane w formie szczególnej, pod rygorem nieważności. Wobec tego całkowicie jasne jest to, że w okolicznościach sprawy pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy przez kredytodawcę nie wymagało formy szczególnej. Zatem skuteczność czynności nie zależała od uznania, aby osoby składające swoje podpisy pod pismami kierowanymi do pozwanej były umocowane do działania w imieniu kredytodawcy. W świetle tego stanowiska nie było potrzeby powołania osobnych dowodów (por. wyrok SN z 12.04.2023 r.,(...)(...)).
Pozwany zawarł z bankiem umowę kredytu konsolidacyjnego, który polega na spłaceniu zobowiązania u innych wierzycieli. Pozwany złożył stosowną dyspozycję wypłaty i oświadczenie o numerach rachunków, na które uruchomiony kredyt miał zostać wypłacony i które to operacje obrazują złożone przez powoda dokumenty, w szczególności historia rachunku kredytowego (k. 109-113). Bezsporne jest, że umowa została skutecznie zawarta a bank przystąpił do jej realizacji wywiązując się ze swojego zobowiązania. Nie ulega wątpliwości, że to pozwany zaprzestał spłaty kredytu, co doprowadziło do skutecznego wypowiedziana umowy przez bank.
Treść pisma z dnia 4 listopada 2022 r. została ukształtowana w sposób jasny i niebudzący wątpliwości, co do tego jakie zawiera oświadczenia powoda i jakie wywoła skutki (wezwanie do zapłaty, wypowiedzenie, zakreślenie warunku cofnięcia skutków wypowiedzenia na wypadek spłaty zadłużenia). Była w nim przedstawiona chronologia ich wystąpienia, ale także wszystkie ewentualne zmiany w ukształtowaniu stosunku łączącego strony w przypadku braku dokonania spłaty zadłużenia zostały przedstawione także w sposób graficzny (ścieżka działań windykacyjnych), co tym bardziej czyniło sens pisma i zawartych w nim oświadczeń powoda zrozumiałym co do ukształtowania stosunków stron.
W tej sytuacji nie można uznać, aby dokonanie wypowiedzenie czyniło sytuację pozwanego niejednoznaczną. W treści pisma z dnia 4 listopada 2022 r. bank zawarł informację, że jeśli w okresie wypowiedzenia zostanie dokonana całkowita spłata zadłużenia przeterminowanego, wypowiedzenie stanie się bezskuteczne i umowa będzie kontynuowana na dotychczasowych warunkach. W ocenie Sądu, tego rodzaju zapis należało uznać za przejaw lojalności banku względem kredytobiorcy, bowiem bank umożliwił pozwanemu kontynuowanie stosunku kredytowego na dotychczasowych warunkach (por. wyrok Sądu(...)).
Sąd Najwyższy również dopuścił możliwość niestanowczego wypowiedzenia umowy o kredyt, w szczególnych okolicznościach, dotyczących stworzenia kredytobiorcy możliwości doprowadzenia do kontynuacji stosunku kredytowego na dotychczasowych warunkach (zob. wyrok z dnia 24 września 2015 r.,(...)).
Odnosząc się do wyciągu z ksiąg bankowych jako dokumentu nie posiadającego mocy prawnej dokumentu urzędowego, wskazać należy, że niewątpliwie jest on dokumentem prywatnym, i podlega ocenie razem ze wszystkimi innymi dowodami, w myśl reguł wynikających zart. 233 k.p.c.Mimo tego, to nadal jest to w pełni dokument sporządzony zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisamiprawa bankowego, a nadto obrazujący niewątpliwie istniejący stan zapisów w księgach bankowych. Przedmiotowy dokument został bezspornie sporządzony przez podmiot ustawowo wyposażony w prawo do udzielania i obsługi pożyczek i kredytów, w ramach przyznanych mu w tym zakresie kompetencji ustawowych wynikających zprawa bankowegoprzez upoważnione do tego osoby oraz na podstawie ksiąg rachunkowych, w których rejestrowane były wszystkie operacje na rachunku dotyczącym kredytu udzielonego pozwanym. Co istotne – pozwany nie przeciwstawił jakichkolwiek przeciwdowodów mających wykazać błędy bądź niejasności w informacjach płynących z przedmiotowego wyciągu z ksiąg banku. Podsumowując, wyciąg z ksiąg banku wprawdzie nie jest dokumentem urzędowym, jednakże nie można całkowicie pozbawić go funkcji dowodu (jako dokumentu prywatnego). Zestawienie jego treści z pozostałym materiałem dowodowym nie budzi żadnych zastrzeżeń Sądu, co do jego zgodności z faktami.
W związku z bezspornym faktem, iż pozwany zaprzestał regulowania rat kredytu, co doprowadziło do powstania zadłużenia przeterminowanego, którego nie spłacił w wyznaczonym terminie, powód był uprawniony do wypowiedzenia umowy kredytu, stosownie do § 8 umowy iart. 75 ust. 1 ustawy prawo bankowe. Wypowiedzenie zostało poprzedzone wezwaniem do spłaty zadłużenia przeterminowanego oraz informacją o możliwości wystąpienia z wnioskiem o restrukturyzację kredytu.
Pozwanemu doręczone zostały pisma banku zawierające wezwanie do spłaty zadłużenia przeterminowanego oraz zawierające wypowiedzenie umowy kredytu. Pozwany podejmował kierowaną do niego przez bank korespondencję - co jasno wynika ze złożonych przez bank dokumentów. Wobec tego, w ocenie Sądu, należało przyjąć, iż wypowiedzenie umowy dokonane zostało w sposób skuteczny i ważny.
W zakresie niedozwolonych - w ocenie pozwanego - postanowień umownych wskazać należy, że zarzut ten również nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Po pierwsze pozwany nie wskazał jakie konkretnie postanowienia i z jakich konkretnie przyczyn miałyby kształtować prawa i obowiązki pozwanego jako konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i naruszać rażąco jego interesy.
Z umowy jasno wynikają prowizja (określona kwotowo - §1 ust. 1 pkt 3 umowy i §4 ust. 3 umowy) i koszty związane z kredytem (tj. należne odsetki umowne i prowizja – określone kwotowo - §4 ust. 3 umowy), które były znane pozwanemu w dniu zawarcia umowy a skoro tak, to stosownie do treściart. 3851§ 1 k.c.– nie musiały być indywidulanie uzgodnione.
Dodatkowo wskazać tu należy, iż niestały element oprocentowania pożyczki stanowił pochodną Stawki Referencyjnej WIBOR (3M), a więc był on zupełnie niezależny od woli powoda. Reasumując, nie sposób mówić o podnoszonym przez pozwanego obowiązku uiszczenia opłat nienależnych i rażąco zawyżonych w zakresie w jakim to dotyczy kosztów umowy, prowizji czy opłat, niezależnie od tego, że wysokość oprocentowania, kwota pożyczki, wysokość i ilość rat oraz termin ich płatności wynikały jednoznacznie z treści umowy zawartej przez strony, złożonej przez powoda do akt.
Sąd nie dopatrzył się także sprzeczności poszczególnych postanowień umownych z zasadami współżycia społecznego. Co do samych zaś postanowień dotyczących wysokości i sposobu wyliczania prowizji jako rażąco wygórowanej i stanowiącej klauzule abuzywną zarzut ten należy uznać za całkowicie chybiony. Kwestia ta została uregulowana wprost w ustawie o kredycie konsumenckim i zgodnie z treścią jej art. 36a maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu oblicza się według wzoru:
w którym poszczególne symbole oznaczają:
MPKK - maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu,
K - całkowitą kwotę kredytu,
n - okres spłaty wyrażony w dniach,
R - liczbę dni w roku.
przy czym pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu, zaś pozaodsetkowe koszty kredytu wynikające z umowy o kredyt konsumencki nie należą się w części przekraczającej maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu obliczone w sposób określony w ust. 1 lub całkowitą kwotę kredytu.
Wbrew twierdzeniom strony pozwanej, zastrzeżenie w umowie kredytu zmiennej stopy procentowej nie stanowi niedozwolonej klauzuli wzorca umownego w rozumieniuart. 3851k.c., - takie uprawnienie banku wynika wprost zart. 76 Prawa bankowegooraz innych przepisów tejże ustawy, jednak sposób określenia przez bank warunków zmiany procentowej kredytu podlega ocenie z punktu widzenia konsumenta i w tym zakresie banki powinny zachować szczególną staranność w odniesieniu do precyzyjnego, jednoznacznego i zrozumiałego dla kontrahenta określenia tych warunków (por. postanowienie SN z 21.12.2011 r.,(...)).
W niniejszym stanie faktycznym strony ustaliły, że oprocentowanie kredytu będzie ulegało zmianie w przypadku zmiany stopy procentowej rynku międzybankowego WIBOR 3M. Dla pierwszego okresu obrachunkowego, do obliczenia wysokości oprocentowania Bank zastosuje stawkę referencyjną WIBOR 3M z przedostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień sporządzenia Umowy w wysokości 1.72%. Jeżeli termin spłaty pierwszej raty kredytu zostanie przesunięty z najbliższego terminu spłaty (zgodnie z wybranym dniem spłaty) przypadającego po dacie uruchomienia środków na kolejny termin, zgodny z częstotliwością spłat, to zmiana oprocentowania w pierwszym okresie obrachunkowym dokonana zostanie po terminie spłaty dwóch pierwszych rat (§ 2 ust. 4). Zmiana oprocentowania w kolejnych, 3-mlesięcznych okresach obrachunkowych następuje w wyniku zmiany stawki WIBOR 3M z przedostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień spłaty raty kredytu (§ 2 ust. 5). W trakcie trwania Umowy oprocentowanie nie będzie przekraczać wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniuart. 359 §21 kodeksu cywilnego, tj. dwukrotności sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych (§ 2 ust. 6). W przypadku zmiany stopy procentowej opartej na stawce WIBOR, Bank powiadom Kredytobiorcę o tym fakcie w terminie 14 dni, przesyłając mu nowy harmonogram spłat § 2 ust. 8).
Wskazać w tym miejscu należy, że WIBOR (z ang. Warsaw Interbank Offered Rate) to stopa procentowa, po jakiej banki udzielają pożyczek innym bankom komercyjnym, która wykorzystywana jest do ustalania wysokości oprocentowania kredytów gotówkowych czy hipotecznych. Stawka WIBOR wyznaczana jest każdego dnia roboczego o godzinie 11 podczas tzw. Fixingu, jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania (w ujęciu rocznym) podawanych przez największe banki działające w Polsce, które są uczestnikami panelu WIBOR, gdzie odrzucane są dwie najniższe i dwie najwyższe oferty. W wyniku takiej kalkulacji ustalana jest wysokość stawki WIBOR. W sytuacji, gdy w fixingu bierze udział mniejsza liczba banków (od 8 do 9), to odrzucane są dwie skrajne oferty - najwyższa i najniższa. W wariancie, kiedy banków jest mniej niż 8 w obliczaniu średniej biorą udział wszystkie zgłoszone oferty. Stawka WIBOR 3M jest stawką oprocentowania kredytów i pożyczek na rynku międzybankowym określaną przedostatniego dnia roboczego poprzedniego kwartału i ustalaną na okresy 3-miesięczne. (

    szerzej: https://www.gpwbenchmark.pl/pub/BENCHMARK/files/WIBID_WIBOR/new/Regulamin_Stawek_Referencyjnych_WIBID_WIBOR_7.03.22.pdf https://www.gpwbenchmark.pl/Q-and-A)
Na gruncie niniejszej sprawy nie można przyznać racji pozwanemu jakoby postanowienia umowy w zakresie ustalenia wysokości oprocentowania kredytu miały charakter niejednoznaczny. Ze wskazanych wyżej zapisów wynika, że wysokość oprocentowania udzielonego kredytu uzależniona jest wskaźnika WIBOR 3M i ulega zmianie w przypadku zmiany tego wskaźnika. W ocenie Sądu powyższe postanowienia nie pozostawiają kredytobiorcy manewru interpretacyjnego. Zaciągający zobowiązanie zostaje poinformowany przez bank, że w sytuacji, w której wskaźnik WIBOR 3M ulegnie zmianie, zmianie ulegnie również wysokość raty, którą zobowiązał się spłacać. Oznacza to, że sytuacja kredytobiorcy w każdym z 3-miesięcznych okresów ustalania wskaźnika może ulec zmianie zarówno na jego korzyść jak i niekorzyść – co wydaje się być słusznym rozwiązaniem, gdyż ryzyko zmiany wskaźnika WIBOR obciąża obie strony zobowiązania i jest niezależne od woli każdej ze stron.
Wskazać również w tym miejscu należy, że kredytobiorca świadomie zdecydował się na zaciągnięcie zobowiązania opartego o zmienną stopę procentową. Korzyści płynące ze zmiennego (niższego przynajmniej na dzień zawarcia umowy) oprocentowania niosą jednak ryzyko jego wzrostu o czym świadczy już sama wykładnia językowa sformułowania „oprocentowanie zmienne”. Takiego ryzyka nie pociąga za sobą oprocentowanie stałe – na które powód się nie zdecydowała.
Wskazać zatem należy, że bank odwołał się do czynników obiektywnych, mierzalnych, a przy tym niezależnych od jego woli – jak już wskazano powyżej, stawka WIBOR wyznaczana jest każdego dnia roboczego o godzinie 11 podczas tzw. Fixingu, jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania podawanych przez największe banki działające w Polsce, które są uczestnikami panelu WIBOR.
Na marginesie jedynie wskazać należy, że niniejsza sprawa została zainicjowana przez bank z uwagi na zaprzestanie spłaty kredytu przez pozwanego. W trakcie trwania umowy warunki ustalenia oprocentowania pozostawały niezmienne i pozwany ich nie kwestionował aż do czasu wytoczenia przez bank powództwa.
Podnieść również należy, że skoro pozwany kwestionuje – chociażby przesłankowo - ważność zapisów umownych dotyczących ustalenia oprocentowania kredytu, to zgodnie zart. 6 k.c., na nim spoczywa obowiązek wykazania, że okoliczności wskazane w umowie odnoszące się do zmiany wysokości oprocentowania nie wystąpiły albo że nie pozwalają one na ocenę kryteriów zmiany. Nie chodzi przy tym o możliwość wykazania, że to pozwana nie jest w stanie zweryfikować zmiany oprocentowania, ale o możliwość jej zweryfikowania przez sąd w toku postępowania dowodowego, w którym strona wniesie o dopuszczenie dowodu z biegłego z zakresu ekonomii. Pozwany takich działań procesowych nie podjął i nie wykazał, że zawarte w umowie postanowienia nie precyzują dostatecznie warunków zmiany oprocentowania (zob. wyrok SN z 25.06.2021 r.,(...)(...)).
Kończąco należy dodać, że w przypadku kredytów o zmiennym oprocentowaniu zasada oznaczoności świadczenia nie może być rozumiana dosłownie, jako wymóg przewidzenia globalnej sumy odsetek, którą powinien zapłacić kredytobiorca w związku z umową kredytu o zmiennym oprocentowaniu. Takie dosłowne rozumienie zasady oznaczoności wypaczyłoby jej sens. Przyszłości nie da się przewidzieć. Można jednak ją prognozować. To prawda, że nawet odwołanie się do konkretnych, zobiektywizowanych czynników wpływających na zmianę oprocentowania, takich jak stopy procentowe NBP, Wibor, Libor czy też wskaźniki inflacji, nie pozwala na ustalenie w momencie zawierania umowy wysokości świadczenia, które ma być spełnione w przyszłości przez kredytobiorcę. Strona umowy powinna jednak wiedzieć, jakie konkretnie czynniki ukształtują wysokość zobowiązania w przyszłości. Parametryzacja tych czynników nie usunie niepewności, lecz przynajmniej umożliwi prognozowanie w oparciu o sprawdzalne kryteria. To rozwiązanie służy bezpieczeństwu obrotu cywilnoprawnego i pełni funkcję ochronną wobec kredytobiorcy. Jednocześnie jego zastosowanie nie obciąża nadmiernie banków. W zobowiązaniu powinny być oznaczone zarówno czynniki, które wpłyną w przyszłości na zmianę oprocentowania, jak i ich waga (zob.(...), Nieważność umowy kredytu na skutek wadliwego określenia warunków zmiany oprocentowania, LEX/el. 2017).
W niniejszej sprawie kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy bazowej, którą jest rynkowa stopa referencyjna WIBOR 3M i która nie podlega negocjacji stron oraz nie jest też określana dowolnie przez powodowy bank – powstaje w oparciu o rynek międzybankowy i zależna jest od czynników takich jak na przykład inflacja czy wysokość stóp procentowych ustalanych przez Radę Polityki Pieniężnej. Tym samym dopuszczalne było w ocenie Sądu określenie wysokości odsetek umownych poprzez odwołanie się do zmiennej stopy bazowej, której podstawę wyliczenia stanowi średnia wartość WIBOR 3 M w stosunku rocznym.
Omówione wyżej postanowienia dotyczące wysokości oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany w ocenie Sądu zostały sformułowane jednoznacznie i w sposób zgodny z przepisamiprawa bankowego(art. 69, art. 76) a umowa stron w swoim kształcie nie narusza wynikającej zart. 3531k.c.zasady swobody umów oraz innych przepisów prawa lub zasady współżycia społecznego. W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że umowa była z tego powodu nieważna.
Z tych względów żądanie powoda uwzględniono w całości o czym na podstawieart. 69 ust. 1 ustawy - Prawo bankoweoraz orzeczono jak w punkcie I wyroku z ustawowymi odsetkami za opóźnienie (art. 481 §1 k.c.) od dnia 10 stycznia 2023 r. - zgodnie z żądaniem pozwu.
O kosztach procesu orzeczono w myślart. 98 § 1 k.p.c., obciążając nimi w całości stronę pozwaną. Powód poniósł koszty: opłaty od pozwu – 10.277 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – 10.800,00 zł.

SSO Tomasz Cichocki