Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 784/23
Data wyroku: 2023-06-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Kosicka
Słowa kluczowe: Kapitał początkowy
Podstawa prawna: art. 26 ustawy emerytalnej

Sygn. akt VII U 784/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

19 czerwca 2023 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Kosicka
Protokolant: st. sekr. sądowy Maria Nalewczyńska
po rozpoznaniu na rozprawie 19 czerwca 2023 r. w Warszawie
odwołaniaM. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddziału wW.
o kapitał początkowy i wysokość emerytury
z 11 kwietnia 2023 r. znak:(...)(...)i(...)

zmienia obie zaskarżone decyzje w ten sposób, że zalicza do wartości kapitału początkowego i do wysokości emeryturyM. R.okres zatrudnienia na budowie eksportowej w Rosji od 30 listopada 1989 r. do 25 października 1990 r.;

II. oddala odwołania w pozostałym zakresie.

Sygn. akt VII U 784/23

UZASADNIENIE
OdwołującyM. R.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddziału wW.z 11 kwietnia 2023 r. znak(...), wskazując, że nie zgadza się on z decyzją odmawiającej mu prawa do przeliczenia kapitału początkowego. Odwołujący wskazał, że nie został mu zaliczony do kapitału początkowego okres pobytu na kontrakcie, pomimo przekazania do ZUS stosownych dokumentów. Obecnie firma, w której pracował wówczas odwołujący nie istnieje i nie ma on możliwości uzyskania innych dokumentów poza tymi które już dostarczył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(odwołanie z 19 kwietnia 2023 r.- k.3 a.s.).Wniósł o zaliczenie mu do wysokości kapitału początkowego okresu zatrudnienia za granicą od 30 listopada 1989 r. do 25 października 1990 r. (oświadczenie złożone na rozprawie k. 18).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.Organ rentowy wskazał, że decyzją z 20 grudnia 2019 r. ponownie ustalono kapitał początkowyM. R.. Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych tj. 1989-1999. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 150,85 %. Decyzją z 31 grudnia 2019 r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu emeryturę. 27 stycznia 2023 r.M. R.złożył wniosek o ponowne przeliczenie kapitału początkowego. Zaskarżoną decyzją z 11 kwietnia 2023 r. oddział odmówił ponownego ustalaniu kapitału początkowego, ponieważ przedłożone dokumenty nie powodują zmiany jego wartości. Ubezpieczony wniósł o zaliczanie okresu pobytu na budowie eksportowej w Rosji, jednak z przedłożonych dokumentach istnieją rozbieżności w okresach zatrudnienia i przerwach w ubezpieczeniu. Jak wynika z zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 17 września 2002 r. wystawionego przezspółkę (...) S.A.Ubezpieczonemu udzielono urlopu bezpłatnego w okresie od 11 listopada 1989 r. do 1 grudnia 1999 r., z dokumentu o nazwie „rozliczenie końcowe z okresu zatrudnienia na budowie eksportowej” z 26 października 1990 r. wynika, natomiast, że ostatnim dniem zatrudniania za granicą był 25 października 1990 r. Natomiast zgodnie z umową o pracę zawartą 29 listopada 1989 r. odwołujący zawarł ją na okres od 30 listopada 1989 r. do 31 maja 1990 r. Rozbieżności we wskazanych dokumentach uniemożliwiają jednoznaczne ustalenie okresu zatrudnienia za granicą. W związku z powyższym organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania(odpowiedź na odwołanie z 9 maja 2023 r. k.4-5 a.s.).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
M. R.urodził się (...)
W okresie od 20 września 1976 r. do 31 grudnia 1977 r. był zatrudniony na stanowisku stażysty na rzemieślnika specjalistę w pełnym wymiarze czasu pracy w(...). Od 23 lutego 1978 r. był zatrudniony współce (...) S.Ana stanowisku elektromontera układów pomiarowych w pełnym wymiarze czasu pracy. Od 30 listopada 1989 r. do 25 października 1990 r. był zatrudniony w wymiarze pełnego etatu na stanowisku elektryka wprzedsiębiorstwie Produkcyjno- Handlowym (...) S.Ana budowie eksportowej w Rosji. Pracę na terenie Rosji rozpoczął od 30 listopada 1989 r. i pracował tam do 25 października 1990 r. Przed rozpoczęciem pracy w Rosji korzystał z urlopu wypoczynkowego celem dotarcia na miejsce wykonywania pracy. Od 1 sierpnia 1994 r. do 31 grudnia 1998 r. był zatrudniony w(...)na stanowisku kierowcy samochodu osobowego w wymiarze ¼ etatu(świadectwo pracy z 3 stycznia 1978 r. k.5 a.r., świadectwo pracy z 5 lutego 1996 r. k.7 a.r., zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu k.9,11 a.r., zaświadczenie z 13 stycznia 2023 r., k.25 a.r., zaświadczenie o zatrudnieniu k. 27 a.r., umowa o pracę z 29 listopada 1989 r. k.31 a.r.).
26 września 2002 r.M. R.złożył wniosek o ustalenie kapitału początkowego. Decyzją z 24 lutego 2003 r. organ rentowy ustalił kapitał początkowy przyjmując okresy składkowe 22 lat. Do ustalenia kapitału początkowego został uwzględniony okres składkowy w ilości 22 lat. Do obliczenia organ przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1832,80 zł. Do jego ustalenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił okresu od 27 października 1990 r. do 1 grudnia 1990 r., ponieważ w tym okresie odwołujący przebywał na urlopie bezpłatnym. Decyzją 20 grudnia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych z urzędu ponownie ustalił wartość kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. wskazując, że wynosi on 152 850,06 zł(wniosek w sprawie kapitału początkowego k. 1-5 a.r., decyzja z 5 października 2022 r. k. 31-33 a.r.).
M. R.29 listopada 2019 r. złożył w ZUS wniosek o przyznanie mu emerytury(wniosek o emeryturę z 29 listopada(...). k.1-11 a.r.).Decyzją z 31 grudnia 2019 r. znak(...)przyznano odwołującemu się emeryturę od 21 grudnia 2019 r. w wysokości 4512,28 zł(decyzja z 31 grudnia 2019 r. k.13 a.s.).
27 stycznia 2023 r. odwołujący się wniósł o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego załączając zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu(wniosek z 27 stycznia 2023 r. k.19-35 a.r.).
Po rozpoznaniu wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wydał dwa zaskarżone przez odwołującego rozstrzygnięcia. Decyzją z 11 kwietnia 2023 r., znak:(...)-2003 organ rentowy odmówił ponownego ustalenia kapitału początkowego wskazując, że załączone przez odwołującego dokumenty nie powodują zmiany wartości kapitału początkowego
    (decyzja z 11 kwietnia 2023 r. k. 45 a.r.).Decyzją z 11 kwietnia 2023 r., znak:(...)organ rentowy odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury wskazując w uzasadnieniu, że wysokość emerytury podlega ponownemu ustaleniu zgodnie z art. 26 ust. 6 ustawy emerytalnej, jeżeli w miesiącu, w którym obowiązywała ta sama tablica średniego dalszego trwania życia niż tablica obowiązująca w miesiącu, w którym został osiągnięty powszechny wiek emerytalny. Zakład wskazał, że wniosek o emeryturę odwołujący zgłosił w miesiącu, w którym obowiązywała ta sama tablica średniego dalszego trwania życia, która obowiązywała w miesiącu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, zatem nie jest możliwe ponowne ustalenie wysokości emerytury na tej podstawie
    (decyzja z 11 kwietnia 2023 r. k.37 a.r.).

Od powyższych decyzji odwołanie wniósłM. R., inicjując niniejsze postępowanie(odwołanie k. 3-4v a.s.).
Wskazany stan faktyczny sąd ustalił na podstawie wymienionych dokumentów zgromadzonych w toku postępowania przed organem rentowym oraz postępowania sądowego, a także zeznań ubezpieczonego, które dotyczą jego zatrudnienia w spornym okresie od 30 listopada 1989 r. do 25 października 1990 r. podczas przebywania na kontrakcie w Rosji. Zeznania ubezpieczonego były spójne, odwołujący wskazał w jakim okresie pracował na kontrakcie w Rosji, czym rozwiał wątpliwości co do rozbieżności wynikających z dokumentów. Zeznania te i dokumenty potwierdzają zatrudnienie ubezpieczonego w spornym okresie.
Sąd zatem, mając na uwadze powyższe nie znalazł podstaw do kwestionowania tych dokumentów ani zeznań ubezpieczonego. Z uwagi na to, że są spójne, zostały ocenione jako wiarygodne.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieM. R.było zasadne częściowo, zaś w pozostałym zakresie podlegało oddaleniu.
Kapitał początkowy, zgodnie z treściąart. 173 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.),zwanej dalej:ustawą emerytalną,ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 ustawy, pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia, ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy dla osób w wieku 62 lat (art. 173 ust. 2). Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy (art. 173 ust. 3). W myśl art. 174 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniemust. 2-12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (art. 174 ust. 2).

Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonychw art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym, że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r. (art. 174 ust. 3). Jeżeli okres wskazanydo ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy,w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego rokudo przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu (art. 174 ust. 3b).
Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym, że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r. (art. 174 ust. 3).
Organ rentowy zgodnie z powyższymi przepisami ustalił wartość kapitału początkowego. Spór w przedmiotowej sprawie powstał wobec nieuwzględnienia przez organ rentowy przy ustalaniu kapitału początkowego zatrudnienia w okresie przebywania odwołującego na budowie eksportowej w Rosji. Z twierdzeń organu rentowego zamieszczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na odwołania wynika, że przyczyną niezaliczenia do stażu pracy tego okresu pracy były rozbieżności wynikające w przedłożonych dokumentach co do okresów zatrudnienia i przerw w ubezpieczeniu. Jak wynikało z zaświadczenia o zatrudnieniu z 17 września 2003 r. wystawionego przez(...) S.A.ubezpieczonemu udzielono urlopu bezpłatnego w okresie od 30 listopada 1989 r. do 1 grudnia 1990 r., kolejno z innego dokumentu opatrzonego nazwą: „rozliczenie końcowe z okresu zatrudnienia na budowie eksportowej” z 26 października 1990 r. wynikało, że ostatnim dniem zatrudnienia odwołującego był 25 października 1990 r. Jednak już z umowy o pracę zawartej w dniu 29 listopada1989 r. okres jej obowiązywania został określony od 30 listopada 1989 r. do 31 maja 1990 r. Wobec powyższego organ rentowy ze względu na rozbieżności nie miał możliwości jednoznacznego ustalenia okresu trwania zatrudnienia odwołującego za granicą.
Z ustaleń poczynionych przez sąd wynika, żeM. R.składając wniosek o obliczenie kapitału początkowego przedstawił kserokopię świadectwa pracy z 5 lutego 1996 r. w którym to wskazano, że odwołujący w okresie od 30 listopada 1989 r. do 26 października 1990 r. był zatrudniony przezPrzedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowe (...) S.A.na budowie eksportowej w Rosji. Kolejno do wniosku o ponowne obliczenie świadczenia emerytalnego odwołujący załączył dokument w postaci rozliczenia końcowego za okres zatrudnienia na terenie Rosji, w którym wskazano jako ostatni dzień pracy za granicą dzień 25 października 1990 r., oraz umowę o pracę zawartą w dniu 29 listopada 1989 r., z której wynika, że została ona zawarta na okres od 30 listopada 1989 r. do 31 maja 1990 r. Ubezpieczony w toku rozprawy przed sądem doprecyzował, że pracę na kontrakcie w Rosji rozpoczął faktycznie 30 listopada 1989 r., jednak z uwagi na konieczność dojazdu na teren Rosji wziął dwa dni urlopu wypoczynkowego, aby dotrzeć do nowego miejsca pracy. Ponadto odwołujący dookreślił, że pracował do 25 października 1990 r.
Zasady określające sposób postępowania przed organem rentowym oraz dowody wymagane w tym postępowaniu określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. z 2011 r. nr 237, poz. 1412). Zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności: 1) legitymacja ubezpieczeniowa; 2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia. Wymaga przy tym zaznaczenia, że w postępowaniu sądowym w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe sąd nie jest związany takimi ograniczeniami w dowodzeniu, jakie odnoszą się do organu rentowego w postępowaniu administracyjnym. Wedługart. 473 § 1 k.p.c.w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przed sądem przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i z przesłuchania stron. Ten wyjątek od ogólnych zasad, wynikających zart. 247 k.p.c., sprawia, że każdy istotny fakt, może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2007 r., I UK 111/07). Pogląd wyrażony w cytowanym wyżej orzecznictwie jest uzasadniony tym, że z uwagi na upływ lat ubezpieczeni wnioskujący o przyznanie im prawa do świadczenia emerytalnego lub jego przeliczenie mogą napotkać pewne trudności w należytym udokumentowaniu nie tylko przebiegu zatrudnienia czy też faktu otrzymywania konkretnych składników wynagrodzeń bądź ich wysokości, lecz również samej okoliczności zatrudnienia w danym zakładzie pracy.
Praktyka orzecznicza zna zresztą wiele przypadków, w których dostęp ubezpieczonych do pełnych akt osobowych jest problematyczny. Przyczyną tego stanu rzeczy najczęściej jest likwidacja zakładu pracy, w którym ubezpieczony przed laty pracował, zagubienie dokumentacji w związku z krótkim termin jej obowiązkowej archiwizacji czy przejęciem zakładu pracy przez inny podmiot, lecz również niestaranne prowadzenie dokumentacji kadrowo-płacowej przez byłego pracodawcę. Ujemne konsekwencje związane z trudnościami w dokumentowaniu okresów składkowych czy też wysokości wynagrodzeń z lat odległych nie powinny jednak obciążać wyłącznie ubezpieczonych, przy czym nie można również odpowiedzialności za taki stan rzeczy przenosić w całości na Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego, z tym że zaliczenie nieudokumentowanych okresów składkowych do uprawnień oraz wzrostu świadczeń emerytalno-rentowych wymaga dowodów nie budzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych(zob. wyroki Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1998r., II UKN 440/97 i z 4 lipca 2007r., I UK 36/07, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 października 2013r., III AUa 269/13; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 15 marca 2006r., III AUa 1096/05).
Kierując się powyższym sąd ocenił, że zgromadzone w przedmiotowej sprawie dowody pozwalały na rozstrzygnięcie częściowo zgodnie z żądaniem ubezpieczonego. W ocenie sądu z materiału dowodowego, obejmującego przede wszystkim zeznania ubezpieczonego, dokumenty w postaci świadectwa pracy, umowy oraz rozliczenia końcowego z okresu zatrudnienia wynika fakt zatrudnienia ubezpieczonego w spornym okresie czasu tj. od 30 listopada 1989 r. do 25 października 1990 r. na budowie eksportowej w Rosji. Ubezpieczony w swoich zeznaniach wskazał, kiedy dokładnie rozpoczął oraz zakończył pracę na terenie Rosji oraz dlaczego korzystał z urlopu wypoczynkowego w tym czasie. Przedstawione przez niego okoliczności są spójne z dokumentami zebranymi w toku postępowania. Wobec powyższego sąd zmienił obie zaskarżone decyzje w ten sposób, że zaliczył do wartości kapitału początkowego i do wysokości emeryturyM. R.okres zatrudnienia na budowie eksportowej w Rosji od 30 listopada 1989 r. do 25 października 1990 r.
W ocenie sądu odwołanie zasługiwało na uwzględnienie co do kapitału początkowego i wysokości emerytury w zakresie w jakim ubezpieczony domagał się, by doliczyć okres pracy na budowie eksportowej w Rosji do stażu pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych powziął co do tego wątpliwości, ponieważ między dokumentami sporządzonymi przezprzedsiębiorstwo (...) S.A., a dokumentami sporządzonymi przez pracodawcęS.jest rozbieżność. W ocenie sądu, jeśli chodzi o datę początkową pracy, odwołujący w sposób dostateczny wyjaśnił w toku przesłuchania, że faktycznie rozpoczął pracę 30 listopada 1989 r. Okoliczność, że jednocześnie pozostawał bez urlopu bezpłatnego wS.nie ma znaczenia dla rozpoczęcia faktycznej pracy i ta data jest datą, kiedy zaczął świadczyć usługi dla tego drugiego przedsiębiorstwa. Problematyczna była data końcowa zatrudnienia odwołującego, ponieważ istnieje większa rozbieżność w dokumentach. Z zaświadczenia o dokonaniu kontraktu, który ubezpieczony złożył do ZUS wynika, że ostatnim dniem pracy był 25 października 1990 r., ze świadectwa pracy wynika, że był to 26 października1990 r., a(...) S.Audzielił odwołującemu urlopu bezpłatnego do 1 grudnia 1990 r. zatem Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie potrafił stwierdzić, która data oznacza datę końcową tego zatrudnienia. Odwołujący w toku przesłuchania wskazał, że datą końcową był 25 października 1989 r. zatem najwcześniejsza data wynikająca z dokumentów (z rozliczenia końcowego z okresu zatrudnienia na budowie eksportowej). Wobec tego sąd nie miał wątpliwości, że co najmniej do tego dniaM. R.pracował w Rosji na budowie eksportowej.
Dlatego też w powyższym zakresie odwołanie uwzględniono na podstawie art.art. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżone decyzje i uwzględnił przy ustaleniu kapitału początkowego okres zatrudnienia od 30 listopada 1989 r. do 25 października 1989 r., o czym orzeczono w pkt I wyroku.

Przechodząc do rozważań dotyczących zasadności odwołania w zakresie przyjęcia średniej dalszej długości trwania życia, należy przywołać treśćart. 26 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 504, zwana dalej ustawą emerytalną).Przepis ten przewiduje, że emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 ustawy emerytalnej przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183(ust. 1). Wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach (ust. 2). Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach (ust. 3). Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” corocznie w terminie do 31 marca tablice trwania życia, z uwzględnieniem ust. 3, dla wieku ubezpieczonych określonego w myśl ust. 2 (ust. 4). Tablice, o których mowa w ust. 4, są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłoszone od 1 kwietnia do 31 marca następnego roku kalendarzowego, z uwzględnieniem ust. 6 (ust. 5). Jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego, do ustalenia wysokości emerytury zgodnie z ust. 1 stosuje się tablice trwania życia obowiązujące w dniu, w którym ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn (ust. 6).
Średnie dalsze trwanie życia, o którym mowa w cytowanym przepisie, to wielkość statystyczna, która określa przeciętny okres, jaki zazwyczaj, statystycznie upływa od ustalenia prawa do emerytury do dnia śmierci ubezpieczonego. W gruncie rzeczy chodzi o ustalenie przewidywanego okresu pobierania przez daną osobę emerytury i równomiernego rozłożenia zgromadzonych składek i ewentualnie kapitału początkowego w ramach tego okresu. Średnie dalsze trwanie życia wyrażane jest w miesiącach i ustalane wspólnie dla kobiet i mężczyzn. Wynika ono z komunikatu Prezesa GUS w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia dla kobiet i mężczyzn, ogłaszanego corocznie w terminie do 31 marca. Im wskazany tam okres średniego dalszego trwania życia dla osoby w wieku ubezpieczonego przechodzącego na emeryturę jest dłuższy, tym emerytura jest niższa. Oznacza to tym samym, że im później nastąpi przejście na emeryturę, tym większa będzie jej wysokość.
Ustalenie, z jakiej daty należy zastosować wskaźnik średniego dalszego trwania życia do obliczenia wysokości emerytury, wymaga analizy ogólnych przepisów dotyczących momentu nabycia i wypłaty świadczeń. Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej, prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Niewątpliwie jednak samo spełnienie przesłanek warunkujących prawo do świadczenia nie stanowi jeszcze podstawy do jego wypłaty. Podstawę taką stanowi wniosek o przyznanie i wypłatę świadczenia. O ile więc ocena spełnienia warunków do nabycia prawa do świadczenia następuje według przesłanek obowiązujących w dacie spełnienia ostatniej z nich, o tyle określenie wysokości świadczenia związane jest z datą złożenia wniosku o jego wypłatę. Wynika to wprost z treści art. 25 ust. 1 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie:„Rozpoznanie wniosku o ustalenie prawa do emerytury wymaga - o ile przepisy prawa nie stanowią inaczej - potwierdzenia tego prawa oraz jego wysokości według stanu prawnego obowiązującego w dniu złożenia wniosku. Oznacza to, że wniosek rozpatrywany jest na podstawie obowiązujących w chwili jego złożenia przepisów dotyczących sposobu wyliczenia emerytury. Istotny jest zatem moment złożenia wniosku przez uprawnionego, gdyż w sytuacji ustalenia przez organ spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących prawo do emerytury, jej wysokość ustalana jest przy zastosowaniu stanu prawnego obowiązującego w dniu nabycia prawa do tego świadczenia.”(wyrok SA w Warszawie z 30.12.2021 r., III AUa 930/20, LEX nr 3321793.).
Aktualnie, tylko z uwagi na to, żeM. R.w roku 2023 złożył wniosek o przeliczenie świadczenia, nie ma podstaw do tego, aby zwaloryzować składki i przyjąć inne parametry średniego dalszego trwania życia niż te wcześniej wskazane. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie wskazał, że tabele dotyczące średniej długości trwania życia są przyjmowane na datę, kiedy pierwszy raz uzyskuje się prawo do emerytury, zatem to decyzja z 2019 r. dotycząca przyznania odwołującemu prawa do emerytury wyznacza datę na którą Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi przyjąć średnie dalsze trwanie życia. Wobec powyższego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał prawidłowo, że wniosek o emeryturę ubezpieczony złożył w miesiącu, kiedy obowiązywała średnia długość dalszego trwania życia w wymiarze
i to był ten sam miesiąc, kiedy osiągnął on powszechny wiek emerytalnym. Zgodnie z obowiązującymi przepisami okoliczność zmiany prognozowanej średniej dalszej długości życia nie uprawnia do wystąpienia z wnioskiem o przeliczenie i podwyższenie emerytury. Wartość ta jest przyjmowana raz i nie ulega zmianie.
Wobec powyższego sąd w tym zakresie oddalił odwołanie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., o czym orzeczono w pkt II wyroku.