Sąd Rejonowy w Grudziądzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 697/20
Data wyroku: 2023-10-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Maciej Lubiński
Słowa kluczowe: Gospodarstwo rolne
Podstawa prawna: art. 214 k.c.

Sygn. akt I Ns 697/20

POSTANOWIENIE

Dnia 12 października 2023 roku
Sąd Rejonowy w Grudziądzu Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: sędzia Maciej Lubiński
Protokolant:  stażysta Joanna Rakoczy
po rozpoznaniu w dniu 19 września 2023 roku w Grudziądzu
na rozprawie sprawy z wnioskuA. R.
z udziałemU. Ż.iS. R.
o dział spadku poH. R.
p o s t a n a w i a :

I
ustalić, że w skład spadku poH. R., z domuB., córceJ.iK., zmarłej dnia 8 grudnia 2008 roku wG., wchodzi udział wynoszący(...)(jedną drugą) części we własności nieruchomości rolnej położonejwG., dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu prowadziksięgę wieczystą (...), to jest majątek o wartości 311.000,00 zł (trzysta jedenaście tysięcy złotych zero groszy);

II
dokonać działu spadku poH. R.w ten sposób, że udział we własności nieruchomości, o którym mowa w punkcie I. postanowienia,przyznać na wyłączną własność uczestnikowi postępowaniaS. R.(PESEL: (...));

III
zasądzić od uczestnika postępowaniaS. R.na rzecz wnioskodawcyA. R.tytułem spłatykwotę 77.750,00 zł(siedemdziesiąt siedem tysięcy siedemset pięćdziesiąt złotych), płatną w 4 (czterech) równych ratach w wysokości po 19.437,50 zł (dziewiętnaście tysięcy czterysta trzydzieści siedem złotych pięćdziesiąt groszy) każda, przy czym pierwsza rata będzie płatna w terminie 6 (sześciu) miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, druga rata w terminie 12 (dwunastu) miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, trzecia rata w terminie18 (osiemnastu) miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, a czwarta rata w terminie 24 (dwudziestu czterech) miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, z zastrzeżeniem odsetek ustawowych za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat oraz z tym ustaleniem, że niezapłacenie chociażby jednej raty w terminie będzie skutkować natychmiastową wymagalnością całej pozostałej do zapłaty kwoty;

IV
zasądzić od uczestnika postępowaniaS. R.na rzecz uczestniczki postępowaniaU. Ż.tytułem spłatykwotę 77.750,00 zł(siedemdziesiąt siedem tysięcy siedemset pięćdziesiąt złotych), płatną w 4 (czterech) równych ratach w wysokości po 19.437,50 zł (dziewiętnaście tysięcy czterysta trzydzieści siedem złotych pięćdziesiąt groszy) każda, przy czym pierwsza rata będzie płatna w terminie 6 (sześciu) miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, druga rata w terminie 12 (dwunastu) miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, trzecia rata w terminie 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, a czwarta rata w terminie 24 (dwudziestu czterech) miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, z zastrzeżeniem odsetek ustawowych za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat oraz z tym ustaleniem, że niezapłacenie chociażby jednej raty w terminie będzie skutkować natychmiastową wymagalnością całej pozostałej do zapłaty kwoty;

V
ustalić, że każdy uczestnik postępowania ponosi koszty związane ze swym udziałemw sprawie;

VI
nakazuje pobrać od uczestnika postępowaniaS. R.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Grudziądzu kwotę 3.192,79 zł (trzy tysiące sto dziewięćdziesiąt dwa złote siedemdziesiąt dziewięć groszy) tytułem części wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa;

VII
nakazuje pobrać od wnioskodawcyA. R.i uczestniczki postępowaniaU. Ż.-z zasądzonego na ich rzecz roszczenia - na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Grudziądzu kwoty po 1.596,39 zł (jeden tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt sześć złotych trzydzieści dziewięć groszy) tytułem części wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa.

Sygn. akt I Ns 697/20

UZASADNIENIE
WnioskodawcaA. R.wniósł o dokonanie działu spadku poH. R., zmarłej dnia 8 grudnia 2008 roku wG., wskazując że w skład spadku wchodzi udział we własności nieruchomości rolnej położonej wG., dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu prowadziksięgę wieczystą (...). Wnioskodawca wniósł o dokonanie działu spadku poprzez fizyczny podział nieruchomości, ewentualnie sprzedaż całej nieruchomości i dokonanie podziału uzyskanej ze sprzedaży ceny pomiędzy spadkobierców stosownie do wielkości przypadających im udziałów.
W odpowiedzi na wniosek /k. 15/ uczestniczka postępowaniaU. Ż.przyłączyła się do wniosku i podczas całego postępowania prezentowała stanowisko zgodne ze stanowiskiem wnioskodawcy.
W odpowiedzi na wniosek /k. 17-20/ uczestnik postępowaniaS. R.sprzeciwił się proponowanemu przez wnioskodawcę sposobowi działu spadku, wskazując że byłoby to sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki (art. 213 k.c.)i wniósł o przyznanie mu całej nieruchomości ze spłatą dla pozostałych spadkobierców. Uczestnik zakwestionował jednak wartość nieruchomości podaną we wniosku, a także wniósł o obniżenie spłat na podstawie art.(...)§ 2 k.c.i rozłożenie płatności na raty.
Na rozprawie w dniu 19 września 2023 roku /k. 206v; nagranie: 00:09:45/ uczestnik postępowaniaS. R.wniósł o zasądzenie spłat ustalonych zgodnie z wyceną dokonaną przez biegłego oraz rozłożenie należności na 5 rocznych rat, począwszy od stycznia 2024 roku.

Sąd ustalił, co następuje:
Na podstawie aktu własności ziemi z dnia 31 marca 1973 rokuF. R.iH. R.nabyli własność nieruchomości rolnej położonej wG., stanowiącejdziałkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu prowadziksięgę wieczystą (...). Umową darowizny z dnia(...)marca 2000 rokuF. R.iH. R.darowali przedmiotową nieruchomość swojemu synowiA. R.. Jednak już 18 kwietnia 2001 rokuA. R.darował tę nieruchomość swoim rodzicomF. R.iH. R..
H. R., z domuB., córkaJ.iK., zmarła dnia 8 grudnia 2008 roku wG., a spadek po niej nabyli na podstawie ustawy:
- mążF. R.,
- córkaU. Ż.,
- synS. R.,
- synA. R.,
każde z nich w(...)części.
H. R.nie zawierała umów majątkowych małżeńskich, a w jej małżeństwie zF. R.obowiązywał ustrój majątkowej wspólności ustawowej.
W skład spadku poH. R.wszedł udział wynoszący(...)części we własności nieruchomości rolnej położonej wG., stanowiącejdziałkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu prowadziksięgę wieczystą (...), to jest majątek o wartości 311.000,00 zł.
Umową darowizny z dnia 26 kwietnia 2017 rokuF. R.darował swój udział we własności powyższej nieruchomości wynoszący 5/8 częściS. R.. Obecnie własność przedmiotowej nieruchomości przestawia się następująco:

1

S. R.–(...)części(...)+(...)),

2
U. Ż.–(...)części,

3
A. R.–(...)części.

F. R., synF.iM., zmarł dnia(...)maja 2019 roku wŁ., a spadek po nim nabył na podstawie testamentu notarialnego z dnia(...) synS. R.– w całości.
Nieruchomość rolna położona wG., dla której Sąd RejonowywG.prowadziksięgę wieczystą (...), ma powierzchnię 15,3100 ha, z czego grunty rolne stanowią 13,1487 ha, łąki trwałe 0,9600, grunty rolne zabudowane 0,(...), lasy(...)ha, a nieużytki(...)ha. Na nieruchomości posadowione są następujące budynki:

a
budynek mieszkalny z 1978 roku (stan techniczny: średni do remontu),

b
budynek garażowy drewniany z lat 60-tych–70-tych XXX wieku (stan techniczny: zły),

c
budynek inwentarski – obora z 1974 roku (stan techniczny: średni do remontu),

d
budynek produkcyjno-gospodarczy dla rolnictwa – stodoła (stan techniczny: średni do remontu).

Podział fizyczny powyższej nieruchomości rolnej byłby sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki, ze względu na spowodowanie rozdrobnienia areału gruntów uprawnych, co stoi w sprzeczności z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej ukierunkowanej na rozwój. Ponadto podział gospodarstwa wykluczyłby możliwość uzyskania oczekiwanych ze strony zrównoważonej produkcji rolniczej aspektów ekonomicznych, socjalnych i ekologicznych, prowadząc do pogłębienia braku rentowności kapitału własnego gospodarstwa spowodowanego zmniejszeniem powierzchni produkcyjnej i pogorszeniem atrakcyjności dla gospodarstw, których właściciele byliby zainteresowaniu zakupem gruntów rolnych o aktualnych walorach.
Zarówno wnioskodawca, jak i uczestnicy postępowania, posiadają kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jednak toS. R.od wielu lat mieszka na nieruchomości położonej wG.i tylko on zajmuje się uprawami na tej nieruchomości. Gospodarstwo rolne stanowi jedyne źródło utrzymania uczestnika postępowania i jego rodziny, przy czym posiada on także uprawnienia kierowcy do prowadzenia samochodów ciężarowych typu TIR. W gospodarstwie rolnym prowadzonym przez uczestnika realizowany jest wieloletni program rolno-środowiskowy z zakresu rolnictwa ekologicznego.
S. R.figuruje w krajowym systemie ewidencji producentówi na prowadzone gospodarstwo rolne otrzymuje dopłaty bezpośrednie i dopłaty z tytułu rolnictwa ekologicznego. W 2019 roku dopłaty bezpośrednie wyniosły 15.301,44 zł,a dopłaty z tytułu rolnictwa ekologicznego 13.120,37 zł. Z kolei w 2020 roku dopłaty bezpośrednie wyniosły 14.027,65 zł, a dopłaty z tytułu rolnictwa ekologicznego 13.712,59 zł. Uczestnik nie rozliczył się z wnioskodawcą i uczestniczką postępowania z otrzymanych z tego tytułu kwot.
(okoliczności bezsporne;
dowód:akt własności ziemi z 31.03.1973 r. – k. 2 akt KW;
umowa darowizny z(...).03.2000 r. – k. 25-26 akt KW;
umowa darowizny z 18.04.2001 r. – k. 37-38 akt KW;
postanowienie tut. Sądu z 9.02.2016 r. – k. 13 akt I Ns 2198/15;
postanowienie tut. Sądu z 5.12.2019 r. – k. 30 akt I Ns 808/19;
odpis księgi wieczystej – k. 7 akt;
wypis z rejestru gruntów – k. 8 akt;
zaświadczenie(...)Ł.z 18.03.2021 r. – k. 41 akt;
zaświadczenie KRUS z 16.03.2021 r. – k. 42 akt;
zaświadczenie(...)B.– k. 49 akt;
pismo(...)z 23.03.2021 r. – k. 38 akt;
opinia biegłego z zakresu rolnictwa – k. 85-100 akt;
opinia biegłego rzeczoznawcy – k. 142-166 akt;
opinia uzupełniająca biegłego rzeczoznawcy – k. 189-191 akt;
przesłuchanie wnioskodawcyA. R.– k. 27v akt;
przesłuchanie uczestniczkiU. Ż.– k. 27v-28 akt;
przesłuchanie uczestnikaS. R.– k. 28-28v akt)

Sąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o okoliczności bezsporne, dowody z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, aktachI Ns 2198/15 i I Ns 808/19, przesłuchanie wnioskodawcyA. R.oraz uczestników postępowaniaU. Ż.iS. R.,a także na podstawie opinii sporządzonych przez biegłego z zakresu rolnictwai biegłego z zakresu szacowania nieruchomości.
Sąd w całości podzielił opinie biegłegoJ. P./k. 85-100/ oraz biegłegoA. L./k. 142-166; 189-191/, gdyż są one rzetelne, jasne, kategoryczne oraz niesprzeczne. Opinie zostały wydane po wnikliwej analizie zebranego materiału dowodowego, a swoje wnioski biegli logicznie i przekonująco uzasadnili. Opinie sporządzone zostały przy tym przez biegłych posiadających wysokie kwalifikacje zawodowe. UczestnikS. R.nie kwestionował żadnej ze sporządzonych opinii.
Na rozprawie w dniu 19 września 2023 roku /k.206/ Sąd pominął dowódz opinii kolejnego biegłego z zakresu szacowania nieruchomości. W ocenie Sądu nie istniała obiektywna potrzeba dopuszczenia dowodu z kolejnej opinii. Opinia sporządzona przez biegłegoA. L.jest bowiem przekonująca,a w opinii uzupełniającej biegły szczegółowo odniósł się do zarzutów wnioskodawcyi uczestniczki postępowania. W konsekwencji Sąd uznał, że dopuszczenie dowoduz kolejnej opinii skutkowałoby jedynie przedłużeniem postępowania i wzrostem jego kosztów. Potrzeba dopuszczenia dowodu z kolejnej opinii lub powołania innego biegłego nie może wynikać jedynie z niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 1999 roku,(...),(...), nr(...), poz.(...)).
Przechodząc do rozważań prawnych w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnieart. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Domniemanie to nie zostało wzruszonew niniejszej sprawie i Sąd przyjął, że udział spadkodawczyni w majątku wspólnym wynosił(...)części.
Zgodnie zart. 1035 k.c.ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny(Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.; dalej:k.c.), jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu. Z kolei przepisart. 211 k.c.stanowi, że każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Regulację tę uzupełniaart. 213§ 1 k.c., zgodnie z którymjeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele. Zgodnie natomiast zart. 214 § 1 k.c.w razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela.
W niniejszej sprawie fizyczny podział nieruchomości wchodzącej w skład spadku okazał się niemożliwy, gdyż byłby on sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, co jednoznacznie stwierdził biegłyJ. P.w swojej opinii. W grę wchodziło zatem jedynie przyznanie nieruchomości jednemu ze spadkobierców, przy czym tylkoS. R.był zainteresowany przejęciem całej nieruchomości. Wnioskodawca i uczestniczka postępowania ostatecznie nie sprzeciwiali się przyznaniu całej nieruchomościS. R.. Takie rozwiązanie było także zgodne z dyspozycjąart. 214 § 1 k.c.
Mając powyższe na uwadze Sąd dokonał działu spadku poH. R.w ten sposób, że udział wynoszący(...)części we własności nieruchomości rolnej położonej wG., dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu prowadziksięgę wieczystą (...), przyznał na wyłączną własność uczestnikowi postępowaniaS. R.. Rozstrzygnięcie to nie narusza przepisówustawy z dnia 11 kwietnia 2003 roku o kształtowaniu ustroju rolnego.
Zgodnie zart. 212 § 2 i 3 k.c.rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieliz obowiązkiem spłaty pozostałychalbo sprzedana stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnego(§ 2). Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termini sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych (§ 3).
W przypadku gospodarstwa rolnego wysokość przysługujących współwłaścicielom spłat z gospodarstwa rolnego ustala się stosownie do ich zgodnego porozumienia (art.(...)§ 1 k.c.). Zgodnie zaś z art.(...)§ 2 k.c.w razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielom mogą być obniżone. Przy określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę:

1
typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności;

2
sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłati współwłaściciela uprawnionego do ich otrzymania.

W doktrynie wskazuje się, że sąd nie może z urzędu obniżyć spłat na podstawie art.(...)§ 2 k.c., a możliwość taka uzależniona jest od wniosku zobowiązanego do spłaty, przy czym sąd jest związany granicami tego wniosku.
    Obniżenie powinno nastąpić zatem tylko wtedy, gdy zobowiązany wyrazi taką wolę i jedyniew granicach tej woli.Stanowisko to umotywowane jest charakterem obniżenia jako bardzo intensywnej ingerencji w sferę prawną strony uprawnionej (takG. K.[w:]Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M.B.-S.,
A. S.,(...), art.(...)). Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd.
W niniejszej sprawie uczestnik postępowaniaS. R.złożył wprawdzie wniosek o obniżenie spłat na podstawie art.(...)§ 2 k.c., ale na żadnym etapie postępowania nie wskazał, do jakiej kwoty spłata ma zostać obniżona, a takżew żaden sposób nie uzasadnił obniżenia spłaty. Co więcej,na rozprawie w dniu19 września 2023 roku pełnomocnik uczestnika wprost wniósł o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy i uczestniczki spłat w kwotach po 77.750,00 zł/k. 206v; nagranie:00:09:45/. W takiej sytuacji Sąd nie zastosował art.(...)§ 2 k.c., uznając nie jest to możliwe bez określenia przez uczestnika zakresu obniżenia spłaty.
Na marginesie warto jednak wskazać, że uczestnik postępowania nie udowodnił okoliczności uzasadniających zastosowanie art.(...)§ 2 k.c.Zarówno wnioskodawca, jak i uczestnicy postępowania nie są osobami majętnymi (art.(...)§ 2 pkt 2 k.c.),a dochody uzyskiwane z przedmiotowego gospodarstwa rolnego są niewielkie (około 5.000,00 zł rocznie; vide: przesłuchanie uczestnikaS. R.– k. 28v). Dochody te nie wystarczyłyby na spłatę wnioskodawcy i uczestniczki postępowania nawet przy rozsądnym obniżeniu spłat i rozłożeniu ich na 5 rocznych rat (art.(...)§ 2 pkt 1 k.c.). Ponadto w ocenie Sądu obniżenie spłaty byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Uczestnik przez wiele lat pobierał bowiem pożytki z gospodarstwa rolnego, a także dopłaty dla rolników, z których nigdy nie rozliczał się z uczestniczkąi wnioskodawcą, a to właśnie dzięki darowiźnieA. R.z dnia 18 kwietnia 2001 roku przedmiotowe gospodarstwo rolne w ogóle weszło do spadku poH. R., a takżeF. R..
Z powyższych względów Sąd w punktach III. i IV. postanowienia zasądził od uczestnika postępowaniaS. R.na rzecz wnioskodawcyA. R.i uczestniczkiU. Ż.kwoty po 77.750,00 zł tytułem spłaty. Wysokość spłat odpowiada wartości udziałów przysługujących wnioskodawcyi uczestniczce w spadku poH. R.(311.000,00 x(...)= 77.750,00 zł).
Nas podstawieart. 212 § 3zd. pierwsze i drugiek.c.Sąd - częściowo przychylając się do wniosku uczestnika - rozłożył należne spłatyna okres 2 lat, ustalając, że spłata na rzecz uprawnionych nastąpi w 4 równych ratach w wysokości po 19.437,50 zł każda, przy czympierwsza ratabędzie płatna w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia,druga rataw terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia,trzecia rataw terminie 18 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, aczwarta rataw terminie 24 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, z zastrzeżeniem odsetek ustawowych za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat oraz z tym ustaleniem, że niezapłacenie chociażby jednej raty w terminie będzie skutkować natychmiastową wymagalnością całej pozostałej do zapłaty kwoty.
Rozkładając należność na raty Sąd musiał mieć na uwadze nie tylko możliwości finansoweS. R., ale także sytuację majątkową i interes spadkobierców uprawnionych do spłat. Podkreślić należy, że spadkodawczyni zmarła w 2008 roku, a postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po niej uprawomocniło się w dniu 2 marca 2016 roku.S. R.co najmniej od marca 2016 roku powinien zatem liczyć się z obowiązkiem spłaty pozostałych spadkobierców i czynić oszczędności na poczet należnych im spłat, a już z pewnością powinien się z tym liczyć od momentu doręczenia mu odpisu wniosku w niniejszej sprawie, co miało miejsce w październiku 2020 roku. Uczestnik postępowania od początku sprzeciwiał się bowiem fizycznemu podziałowi gospodarstwa rolnego i chciał je w całości przejąć na własność. Niniejsze postepowanie trwa już ponad 3 lata, co w połączeniuz dwuletnim okresem rozłożenia spłat na raty daje 5 lat, czyli okres spłaty, jakiego domagał się uczestnik. W ocenie Sądu w ustalonym w postanowieniu okresie uczestnik będzie w stanie zorganizować spłaty, a spadkobiercy otrzymają zasądzone kwoty w odpowiednim terminie. Uprawnieni do spłat spadkobiercy powinni odczuć realną wartość tych spłat, a rozłożenie spłat na kolejne 3 lata zniweczyłoby to, biorąc pod uwagę także wysoki poziom inflacji w gospodarce. Sąd miał też na uwadze w tym zakresie zasady współżycia społecznego i względy, o których była mowa przy ocenie zasadności obniżenia spłat.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.Sąd nie dostrzegł podstaw do odstąpienia od zasady ogólnej obowiązującej w postępowaniu nieprocesowym, zgodnie z którą, jego uczestnicy ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Wnioskodawca i uczestnicy postępowania mieli wprawdziew pewnym stopniu rozbieżne interesy, niemniej jednak ostatecznie prezentowali zgodne stanowisko co do istnienia podstaw do przeprowadzenia działu, a także sposobu jego dokonania.
O wydatkach poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa, na które złożyło się wynagrodzenie biegłych (1.145,36 zł + 596,55 zł + 4.319,77 zł + 323,90 zł = 6.385,58 zł), orzeczono na podstawieart. 83 ust. 2w zw. zart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W ocenie Sądu zasadne było obciążenie tymi kosztami wnioskodawcy i uczestników postępowania stosownie do wysokości przysługujących im udziałów w spadku. W konsekwencji wnioskodawcęi uczestniczkę obciążono jedną czwartą tych kosztów, a uczestnika połową, gdyż uczestnik nabył udział wynoszący(...)części spadku w drodze darowizny od ojca.