Sąd Okręgowy w Białymstoku
VII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VII GC 387/22
Data wyroku: 2023-01-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Słowa kluczowe: Koszty procesu, Opłaty
Podstawa prawna: art. 102 UOKS
Teza: Postępowanie sądowe jest co do zasady odpłatne, a zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją wyjątkową, nie stanowi formy kredytowania przez Skarb Państwa i powinno służyć jedynie najuboższym. Zatem każdy kto ubiega się o skorzystanie z dobrodziejstwa zwolnienia od kosztów sądowych, które wywołane są jego aktywnością procesową musi wykazać, że rzeczywiście nie stać go na pokrycie ciężaru finansowego z tym związanego. Oznacza to, że musi wykazać, iż nie ma majątku z którego można byłoby sfinansować koszty opłaty sądowej. Tymczasem tylko jedno z siedmiu aut należących do powoda jest warte, o co najmniej kilkanaście tysięcy więcej, niż wynosi zobowiązanie z tytułu opłaty sądowej.

Sygn. aktVII GC 387/22

POSTANOWIENIE
Dnia 12 stycznia 2023 roku

Sąd Okręgowy w Białymstoku VII Wydział Gospodarczy
w składzie: Przewodniczący sędzia Leszek Ciulkin
po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2023 roku w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaT. W.
przeciwkoSkarbowi Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe NadleśnictwoS.
o zapłatę

P o s t a n a w i a:
oddalić wniosek powoda o zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie opłaty sądowej, ponad uiszczoną kwotę 20.000 zł.
sędzia Leszek Ciulkin
Sygn. aktVII GC 387/22

UZASADNIENIE
Powód w pozwie o zapłatę kwoty 3.798.185,96 zł wystąpił o zwolnienie go z kosztów sądowych w zakresie opłaty sądowej ponad kwotę 20.000 zł, podnosząc, że nie jest w stanie jej ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Z załączonego oświadczenia majątkowego wynika, że powód pozostaje w związku małżeńskim i ma na utrzymaniu 15 letniego syna. Powód posiada dom wJ.o powierzchni 148 m2na działce o powierzchni 3.640 m2. Ma także w ramach współwłasności z byłą żoną trzy domki na wynajem wJ.oraz działkę niezabudowana wJ.o powierzchni 10.000 m2.
Powód posiada 7 samochodów osobowych, w tymM. (...)z 2018 r. wycenionego na kwotę 200.000 zł oraz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej cenne maszyny i środki trwałe wycenione przez niego na kwotę 790.000 zł.
Powód ponosi koszty związane ze spłacaniem rat leasingu, według jego wyliczeń, w kwocie 32.060,91 zł miesięcznie oraz zgodnie z jego oświadczeniem wydaje kwotę ok. 15.000 zł na mieszkanie.
Ponadto powód wskazał, że prowadzona przez niego działalność odnotowała straty spowodowane nieregulowaniem przez pozwanego zobowiązań. Stan kasy jest na minusie.
Zgodnie zart. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U. 167 poz. 1398 z późn. zm) z instytucji zwolnienia od kosztów sądowych może skorzystać osoba, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny lub ich poniesienie narazi ją na taki uszczerbek.
Wniosek powoda okazał się jednak niezasadny, ponieważ nie można uznać go za ubogiego. Wręcz odwrotnie opis jego majątku ujawniony w oświadczeniu wskazuje, że jest osobą zamożną.
Z wyciągów z załączonego do wniosku (analizując tylko dwa rachunki bankowe) wynika, że powód w okresie od lipca 2022 r. do 29 grudnia 2022 r. miał wpływy w łącznej kwocie około 4 milionów zł (k. 1917-1924, 1928-1962).
Uwzględniając fakt, że na rachunki bankowe powoda w kresie od lipca 2022 r. do końca grudnia 2022 r. wpłynęła kwota ok. 4.000.000 zł należało dojść do wniosku, że powód dysponował środkami na pokrycie wszystkich wydatków związanych z kosztami utrzymania jego i jego rodziny oraz regulował szereg zobowiązań związanych z działalnością gospodarczą, w tym także z tytułu zaciągniętych kredytów (oświadczenie k. 1900).
Z powyższego wynika, że pozwany nie może skutecznie wykazywać zasadności wniosku tym, że spłaca innych wierzycieli przed zobowiązaniem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych.
Trzeba przy tym podkreślić, że postępowanie sądowe jest co do zasady odpłatne, a zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją wyjątkową, nie stanowi formy kredytowania przez Skarb Państwa i powinno służyć jedynie najuboższym. Zatem każdy kto ubiega się o skorzystanie z dobrodziejstwa zwolnienia od kosztów sądowych, które wywołane są jego aktywnością procesową musi wykazać, że rzeczywiście nie stać go na pokrycie ciężaru finansowego z tym związanego. Oznacza to, że musi wykazać, iż nie ma majątku z którego można byłoby sfinansować koszty opłaty sądowej.Tymczasem tylko jedno z siedmiu aut należących do powoda jest warte, o co najmniej kilkanaście tysięcy więcej, niż wynosi zobowiązanie z tytułu opłaty sądowej.
Przy ocenie zasadności wniosku o zwolnienie przedsiębiorcy od kosztów sądowych należy wziąć pod uwagę, że koszty sądowe są wydatkami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej, które przedsiębiorca powinien traktować na równi z innymi wydatkami.
Należy także dostrzec, że nawet przejściowe trudności materialne strony nie powinny stanowić podstawy wydania przez sąd postanowienia o zwolnieniu jej od kosztów sądowych. Podmiot profesjonalny, jakim jest powód powinien mieć na względzie koszty z związane z postępowaniami sądowymi, które mogą powstać na gruncie prowadzonej działalności gospodarczej. Obowiązany jest zatem gromadzić środki potrzebne na ten cel z dochodów uzyskanych w dłuższym okresie.
Przedsiębiorca, który przewiduje konieczność podjęcia działań inicjujących wszczęcie postępowania sądowego powinien, planując wydatki związane z działalnością gospodarczą, uwzględnić potrzebę posiadania środków finansowych na prowadzenie procesu, traktując je równoważnie z innymi obowiązkami finansowymi (podobnie zob. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 19 października 2016 r., V CZ 63/16).
Wypada podkreślić, że rzeczywistość gospodarcza wymaga od podmiotów prowadzących jakąkolwiek formę działalności na rynku, aby planując swoje wydatki i przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność wygospodarowania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie bowiem wydatków bez uwzględnienia tej zasady, ocenione być musi jako dokonane z naruszeniem zasady równoważności w traktowaniu powinności finansowych przez zobowiązanego, gdyż obowiązek uiszczania kosztów sądowych wobec Skarbu Państwa jest co najmniej równorzędny z obowiązkiem wywiązywania się z innych zobowiązań związanych z prowadzeniem działalności. Stąd też koszty dochodzenia praw przed sądem powinny być wkalkulowane w koszty prowadzonej działalności i uwzględnione przy planowaniu wydatków (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 lutego 2013 r., III AUz 29/13).
Należy mieć na względzie, że de facto zwolnienie od kosztów sądowych powoduje obciążenie nie „abstrakcyjnego” Skarbu Państwa, lecz pośrednio całego społeczeństwa. Dlatego korzystając z instytucji zwolnienia od kosztów sądowych należy mieć na względzie wyważenie interesu wnioskodawcy oraz ogółu społeczeństwa, które w przypadku zwolnienia zostanie obciążone tymi kosztami.
Mając powyższe na uwadze i uznając że powód nie wykazał zasadności swego wniosku, w oparciu o art. 102 uoks orzeczono jak w sentencji.
sędzia Leszek Ciulkin
Z/odpis doręczyć pełnomocnikowi powoda przez PI.