Sąd Rejonowy w Jędrzejowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 427/22
Data wyroku: 2023-12-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Katarzyna Wysoczyńska
Słowa kluczowe: Stwierdzenie nabycia spadku
Podstawa prawna: art. 926 kc, art. 1059 kc

Sygn. akt: I Ns 427/22

POSTANOWIENIE
Dnia 29 grudnia 2023 r.
Sąd Rejonowy w Jędrzejowie I Wydział Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący:  Sędzia Katarzyna Wysoczyńska
Protokolant:  Dagmara Smerdzyńska
po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2023 r. w Jędrzejowie na rozprawie
sprawy z wnioskuZ. G.
z udziałemZ. J.,A. J.,M. J. (1),R. J.
o stwierdzenie nabycia praw do spadku poJ. C.iW. J.
postanawia

I
stwierdzić, że spadek poJ. C.zd.J.c.J.iM. P.(...), zmarłej dnia 19 marca 1982 roku wM., mającej ostatnie miejsce zamieszkania wM., na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabył bratW. J.s.J.iM.urodzony (...)wP.w ½ części oraz bratankowieS. J.s.J.iS.urodzony (...)wS.iA. J.s.J.iS.urodzony (...)wS.każdy w ¼ części

II
stwierdzić, że wchodzące w skład spadku poJ. C.gospodarstwo rolne na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabył bratW. J.s.J.iM.urodzony (...)wP.w całości

III
stwierdzić, że spadek poW. J.s.J.iM., zmarłym dnia 6 października 2003 roku wM.PESEL (...), mającym ostatnie miejsce zamieszkania wM., na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyli żonaM. J. (2)zd.F.c.A.iZ.urodzona (...)wM.oraz dzieciZ. G.zd.J.c.W.iM.urodzona (...)wM.,H. J.s.W.iM.urodzony (...)wM.iZ. J.s.W.iM.urodzony (...)wM.każde w 1/4 części

IV
orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie

V
pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Jędrzejowie odZ. G.iZ. J.kwoty po 1830,24 zł (jeden tysiąc osiemset trzydzieści złotych 24/100) od każdego z nich tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych

Sygn. akt I Ns 427/22

UZASADNIENIE

Postanowienia z dnia 29 grudnia 2023 roku
W dniu 25 października 2022 roku do tut. Sądu wpłynął wniosekZ. G.o stwierdzenie nabycia spadku poW. J.zmarłym dnia 6 października 2003 roku iJ. C.zmarłej dnia 19 marca 1982 roku. Wnioskodawczyni wskazała, żew skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne.
Jako uczestników postępowania wnioskodawczyni wskazałaZ. J.,A. J.,M. J. (1)iR. J..
Uczestnicy nie sprzeciwili się wnioskowi.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 19 marca 1982 roku zmarła wM.J. C.zd.J.c.J.iM.. Ostatnio stale przed śmiercią zamieszkiwała wM..J. C.zmarła jako wdowa, pozostawiła brataW. J.. Miała ona także brataJ. J. (4), który zmarł w dniu 21 stycznia 1981 roku i zostawił dwóch synówS. J.iA. J..S. J.zmarł w dniu 4 listopada 2016 roku pozostawiając dwóch synów –R. J.iM. J. (1).
RodziceJ. C.zmarli przed nią.
J. C.miała także synaZ. C., który zmarł bezdzietnie przedJ. C..J. C.nie miał żadnych innych dzieci małżeńskich, pozamałżeńskich czy też przysposobionych. Nie zostawiła testamentu. Żaden ze spadkobierców ustawowych nie odrzucił spadku, nie zrzekł się dziedziczenia i nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. Po jej śmierci nie był sporządzany protokół poświadczenia dziedziczenia.
Dowód:zapewnienie spadkowe (k. 57v + nagranie rozprawy z dnia 28 marca 2023 roku), odpisy skróconych aktów stanu cywilnego (k. 63 -74, 91).
W skład spadku poJ. C.wchodzi gospodarstwo rolne położone wM..W dacie jej śmierci w tym gospodarstwie pracował jej bratW. J., który po jej śmierci przejął prowadzenie tego gospodarstwo, a następnie przejął je jego synH. J..
S. J., a także jego synowieR. J.iM. J. (1)oraz bratA. J.przed otwarciem spadku poJ. C.nie pracowali w spadkowym gospodarstwie rolnym, jak również w żadnym innym gospodarstwie rolnym, byli zdolni do pracy, nie ukończyli żadnej szkoły i kursu rolniczego, aR. J.iM. J. (1)byli niepełnoletni.
S. J.w dacie śmierciJ. C.pracował w papierni wS., aA. J.pracował przy instalacjach chemicznych na terenie Niemiec.
Dowód: zeznania wnioskodawczyni (k. 165 – 165v + nagarnie rozprawy z dnia 21 grudnia 2023 roku) i uczestnikówM. J. (1)(k. 167 v+ nagarnie rozprawy z dnia 21 grudnia 2023 roku),Z. J.(k. 167 v+ nagarnie rozprawy z dnia 21 grudnia 2023 roku),A. J.(k. 167v + nagarnie rozprawy z dnia 21 grudnia 2023 roku),R. J.(k. 167v -168 + nagarnie rozprawy z dnia 21 grudnia 2023 roku), akta I Ns 233/20.
W dniu 6 października 2003 roku zmarł wM.W. J.. Ostatnio stale przed śmiercią zamieszkiwał wM.
Jako spadkobierców ustawowych zostawił żonęM.J.zd.F.oraz dzieciZ. G.,H. J.iZ. J.. Nie miał on żadnych innych dzieci małżeńskich, pozamałżeńskich czy też przysposobionych. Nie zostawił testamentu. Żaden ze spadkobierców ustawowych nie odrzucił spadku, nie zrzekł się dziedziczenia i nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. Po jego śmierci nie był sporządzany protokół poświadczenia dziedziczenia.
H. J.zmarł w dniu 14 marca 2018 roku jako bezdzietny kawaler, aM. J. (3)zmarła w dniu 12 sierpnia 2021 roku.
Dowód:zapewnienie spadkowe (k. 57v + nagranie rozprawy z dnia 28 marca 2023 roku), odpisy skróconych aktów stanu cywilnego (k. 63 -74).
Sąd zważył co następuje:
Sąd przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy miał na względzie treść przepisuart. 670 § 1 kpc, zgodnie, z którym Sąd z urzędu bada kto jest spadkobiercą, a w szczególności czy spadkodawca pozostawił testament.
Zgodnie z przepisemart. 926 § 1 kcpowołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. W przypadku, gdy spadkodawca nie sporządził testamentu dziedziczenie wynika z ustawy. Niewątpliwym jest w niniejszej sprawie, żeJ. C.iW. J.nie zostawili testamentu, co wynika ze złożonego zapewnienia spadkowego. Uczestnicy także nie powoływali się na fakt istnienia takiego testamentu. Zatem dziedziczenie po nich następuje według porządku wynikającego z ustawy.
Zgodnie z przepisemart. 931 § kcw pierwszej kolejności do dziedziczenia dochodzą dzieci spadkodawcy i małżonek, które dziedziczą w częściach równych.
Jak wynika z zapewnienia spadkowego,J. C.miała synaZ., który zmarł jako bezdzietny przed nią. Uczestnicy temu faktowi nie oponowali. Nie udało się z urzędu ustalić dokładnej jego daty zgonu, a wyniku ogłoszenia nikt się nie stawił kto mógłby pomóc tą okoliczność ustalić, zatem Sąd na podstawie wiarygodnego zapewnienia spadkowego ustalił, że synJ. C.nie dożywając do chwili śmieci swej matki nie może po niej dziedziczyć. Nadto ustalono, że nie miał on dzieci, a zatem spadek poJ. C.dziedziczyć będą rodzeństwo i ich zstępni, albowiem rodzice spadkodawczyni i jej mąż także zmarli przed nią.
Jak wynikało z zapewnienia spadkowego oraz aktów stanu cywilnego w dacie śmierciJ. C.żył jej bratW. J., a także dzieci drugiego brataJ. J. (4)zmarłego w dniu 21 stycznia1981 roku, a mianowicieS. J.iA. J..
W pkt I postanowienia Sąd orzekł na podstawie przepisuart. 932 kc– 934kcobowiązujących w dacie śmierciJ. C., stwierdzając, że spadek poJ. C.zd.J.c.J.iM. P.(...), zmarłej dnia 19 marca 1982 roku wM., mającej ostatnie miejsce zamieszkania wM., na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabył bratW. J.s.J.iM.urodzony (...)wP.w ½ części oraz bratankowieS. J.s.J.iS.urodzony (...)wS.iA. J.s.J.iS.urodzony (...)wS.każdy w ¼ części .
W pkt III postanowienia Sąd orzekł na podstawie cytowanego przepisuart. 931 § kc
Jak wynika z zapewnienia spadkowego, a także aktów stanu cywilnego,W. J.pozostawił troje dzieciH. J.,Z. J.iZ. G.oraz żonęM. J. (3).
Z uwagi na powyższe orzeczono jak w pkt III postanowienia, stwierdzając, że spadek poW. J.zmarłymM.PESEL (...), mającym ostatnie miejsce zamieszkania wM., na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyli żonaM. J. (2)zd.F.c.A.iZ.urodzona (...)wM.oraz dzieciZ. G.zd.J.c.W.iM.urodzona (...)wM.,H. J.s.W.iM.urodzony (...)wM.iZ. J.s.W.iM.urodzony (...)wM.każde w 1/4 części .
Sąd rozstrzygając w zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego w pkt II postanowienia miał na względzie przepisart. 670 § 2 kpci przepisu art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 roku o zmianie ustawy - prawo o notariacie i niektórych innych ustaw (Dz. U. 2007 rok nr 181 poz. 1287), zgodnie z którym Sąd z urzędu obowiązany jest zbadać, czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne oraz którzy spośród spadkobierców powołanychz ustawy do spadku odpowiada warunkom przewidzianym do dziedziczenia gospodarstwa rolnego.
W ramach postępowania Sąd ustalił, że w skład spadku poJ. C.wchodziło gospodarstwo rolne. Kwestia ta nie była sporna.
Od dnia wejście w życiekodeksu cywilnegotj. 1.01.1965 roku do dnia 14.02.2001 roku przesłanki do dziedziczenia gospodarstwa rolnego podlegały zmianom ustawodawczym, które stosownie do przywołanego przepisu Sąd był zobowiązany badać z urzędu.
Dopiero wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31.01.2001 roku, który wszedł w życiez dniem 14.02.2001 roku uznał przepisy dotyczące przesłanek do dziedziczenia gospodarstwa rolnego za niezgodne zKonstytucją RP, w zakresie dotyczącym spadków otwartych po 14.02.2001 roku (a więc do tych spraw, które dotyczą osób zmarłych po tej dacie).
Z tych też względów konieczne stało się odrębne rozstrzygnięcie w zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego poJ. C..
W dacie otwarcia spadku poJ. C.obowiązywał przepisart. 1059 kciart. 1062dotyczący przesłanek do dziedziczenia gospodarstwa rolnego przez rodzeństwo i ich dzieci, w brzmieniu nadanym im przez ustawę z dnia 26 października 1971 roku (Dz. U. 1971 rok nr 27 poz. 252).
Zgodnie z przepisemart. 1059 kcw zw. zart. 1062 § 1 kcbracia dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne jeżeli:
1) bezpośrednio przed otwarciem spadku pracowali w spadkowym gospodarstwie rolnym albo
2) w chwili otwarcia spadku są członkami rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub pracują w gospodarstwie rolnym takiej spółdzielni
albo
3) w chwili otwarcia spadku prowadzą bądź indywidualne gospodarstwo rolne bądź też pracują w gospodarstwie swoich rodziców, małżonka, jego rodziców
albo
4) w chwili otwarcia spadku są bądź małoletnie, bądź pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół
albo
5) są trwale niezdolne do pracy.
Zgodnie zart. 1062§ 3 kpczw. zart. 1059 kcw granicach określonych przepisemart. 934 kc, dzieci rodzeństwa spadkodawcy dziedziczą gospodarstwo rolne, jeżeli bezpośrednio przed otwarciem spadku pracowały w należącym do spadku gospodarstwie rolnym i dla których ta praca stanowiła główne źródło utrzymania.
Jak wynika z wiarygodnych zeznań wnioskodawczyni i uczestników, a także przeprowadzonego w sprawie sygn. akt I Ns 233/20 postępowania dowodowego, w dacie śmierciJ. C.w spadkowym gospodarstwie pracował jedynie jej bratW. J., który następnie po jej śmieci przejął to gospodarstwo, a zatem spełnił on przesłankę do dziedziczenia tego gospodarstwa określoną w przepisieart. 1059 § 1 pkt 1kc.
Jeśli chodzi o bratankówJ. C., czyliS. J.iA. J., synów brataJ. C.,J. J. (4)zmarłego w 1981 roku, to ich kwalifikacje do dziedziczenia gospodarstwa rolnego podlegały ocenie na podstawie z cytowanego przepisuart. 1062§ 3 kc.Jak wynika z wiarygodnych zeznań wnioskodawczyni i uczestników bezpośrednio przed otwarciem spadku poJ. C.nie pracowali oni w spadkowym gospodarstwie, mieszkali w znacznej od niego odległości –S.wS., aA.na terenie Niemiec, a także obaj pracowali poza rolnictwem. Zatem w ocenie Sądu nie spełnili oni przesłanek do dziedziczenia tego gospodarstwa rolnego.
Z uwagi na powyższe orzeczono jak w pkt II postanowienia, stwierdzając, że wchodzące w skład spadku poJ. C.gospodarstwo rolne dziedziczy w całości bratW. J..
Wpkt IVorzeczono na podstawieart. 520 § 1 kpcuznając, ze wnioskodawczyni i uczestnicy w równym stopniu byli zainteresowani rozstrzygnięciem w sprawie, a zatem winni ponosić we własnym zakresie koszty postępowania.
W pkt V Sąd orzekł na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nakazując pobrać od wnioskodawczyni iZ. J.(spadkobiercy poW. J.) kwoty po 1830,24 zł, czyli po ½ z wydatkuw kwocie 3660,48 zł stanowiącego koszt ogłoszenia.
W ocenie Sądu tylko te dwie osoby winny ponosić te koszty, albowiem ostatecznie to one nabyły spadkowe gospodarstwo rolne. Pozostałe osoby nie dziedziczą tego gospodarstwa zatem obciążanie ich kosztami tego postępowania było niezasadne ze względów słusznościowych.