Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 586/22
Data wyroku: 2023-01-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Elżbieta Zalewska – Statuch
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 129 ustawy prawo ochrony środowiska

Sygn. akt I Ca 586/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 stycznia 2023 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Elżbieta Zalewska – Statuch
po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 roku w Sieradzu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaM. S.
przeciwko Skarbowi Państwa –(...) Zarządowi (...)wB.
o ochronę naturalnego środowiska człowieka
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Łasku
z dnia 31 października 2022 roku, sygn. akt I C 84/19

I
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że w miejsce daty płatności odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 74 500 (siedemdziesiąt cztery tysiące pięćset) złotych ustala, ze odsetki ustawowe za opóźnienie liczone są w sposób następujący – od kwoty 40.000 (czterdzieści tysięcy) złotych od dnia 30 listopada 2018 roku do dnia zapłaty i od kwoty 34 500 (trzydzieści cztery tysiące pięćset) złotych od dnia 6 września 2022 roku do dnia zapłaty, oddalając dalej idące powództwo;

II
oddala apelację w pozostałej części;

III
zasądza od pozwanego Skarbu Państwa -(...) Zarządu (...)wB.w na rzecz powódkiM. S.(...)(dwa tysiące sto dziewięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I Ca 586/22

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Łasku w sprawie z powództwaM. S.przeciwko Skarbowi Państwa –(...) Zarządowi (...)wB.o ochronę naturalnego środowiska człowieka, zasądził od pozwanego na rzecz powódki 74500 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 30 listopada 2018 roku do dnia zapłaty (pkt 1), zasądził od pozwanego na rzecz powódki 3617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 2) i nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Łaskuod pozwanego 5149,41 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo z sum budżetowych Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Łasku (pkt 3).

Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski, których istotne elementy przedstawiają się następująco:

Powódka jest właścicielem nieruchomości składających się zdziałek o nr (...)położonych odpowiednio w miejscowościW.iS.w gminieB..
Nieruchomość strony powodowej jest położona w obszarze oddziaływania hałasuz lotniska wojskowego wŁ.. Hałas emitowany przez lotnisko przekracza dopuszczalny poziom hałasu w porze dziennej i nocnej. Z tego względu w dniu 25 października 2016 roku Sejmik Województwa(...)podjął uchwałę Nr XXIX/379/16 w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowegoŁ.(Dz. U. Woj.(...)nr 2016 roku poz. 4929 z 22 listopada 2016 roku). Przedmiotowa uchwała weszła w życie07 grudnia 2016 roku. Nieruchomość strony powodowej jest położona w podobszarze A i B obszaru ograniczonego użytkowania utworzonego ww. uchwałą. Wymieniona uchwała ogranicza właścicieli nieruchomości położonych w obszarze ograniczonego użytkowaniaw ten sposób, że nie mogą oni skutecznie dochodzić zaniechania emisji hałasu przez lotnisko. Ponadto w podobszarze A wymieniona uchwała wprowadziła zakaz: przeznaczania terenu pod zabudowę mieszkaniową jedno- i wielorodzinną, zagrodową i zamieszkania zbiorowego oraz mieszkaniowo-usługową, tworzenia terenów rekreacyjno-wypoczynkowych, tworzenia stref ochronnych A uzdrowisk, przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, budowy budynków jedno- i wielorodzinnych oraz zamieszkania zbiorowego, zagrodowych, mieszkaniowo-usługowych, szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanychze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości lub części na budynki mieszkalne jedno - i wielorodzinneoraz zamieszkania zbiorowego, mieszkaniowo-usługowego oraz na zabudowę zagrodowąi na szpitale, domy opieki społecznej oraz obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży. W podobszarze A dopuszcza się zmianę sposobu użytkowania budynków w całości lub w części na cele mieszkaniowe oraz budowę nowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych jako towarzyszących innym funkcjom, na warunkach określonychw miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu miejscowego, na warunkach określonych w decyzji o warunkach zabudowy. W podobszarze B wymieniona uchwała wprowadziła zakaz: tworzenia stref ochronnych A uzdrowisk, przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy, budowy szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy, zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości lub części na szpitale, domy opieki społecznej oraz obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy.
Wymieniona uchwała wprowadziła także następujące wymagania techniczne dotyczące budynków: w podobszarze A w budynkach istniejących oraz nowoprojektowanych należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie z obowiązującymi przepisami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej; w podobszarze B w budynkach szpitali, domów opieki społecznej i budynkach związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie z obowiązującymi przepisami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej.
Sąd stwierdził, że spadek wartość prawa własności do przedmiotowych nieruchomości, w związku z ich położeniem na obszarze ograniczonego użytkowania lotniska wojskowego wynosi łącznie 74500 zł.
Pełnomocnik powódki wystosował do pozwanego pisemne wezwanie do zapłaty40000 zł w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Pismem z 30 listopada 2018 roku pozwany odmówił uznania zgłoszonych roszczeń.
Stan faktyczny ustalono na podstawach wskazanych w nawiasach.
Na podstawieart. 2352§ .1k.p.c.sąd pominął wniosek pełnomocnika pozwanegoo dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłejL. B., ponieważ opiniata jest wystarczająca do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Sąd uznał powództwo za zasadne w oparciu oart. 129 ust 2 ustawyz dnia 27 kwietnia 2001 roku– Prawo ochrony środowiska i stwierdził, że stronie powodowej przysługuje od pozwanego odszkodowanie 74500 zł, ponieważ o tę sumę zmniejszyła się wartość przedmiotowej nieruchomości na skutek utworzenia strefy ograniczonego użytkowania wokół lotniska wojskowego wŁ..
O odsetkach orzeczono na podstawieart. 481 § 1 i 2 k.c.iart. 455 k.c.Kwotę należności głównej zasądzono z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dniaw którym pozwany odmówił uznania zgłoszonych roszczeń.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.oraz na podstawieart. 98§. 1k.p.c.oraz art. 83 ust. 2 i art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zasądzono od pozwanego, który sprawę przegrał w całości, na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego w Łasku koszty opinii biegłych pokryte tymczasowo z sum budżetowych Skarbu Państwa.
Apelacjęod ww. orzeczenia wywiódł pozwany, zaskarżając je w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.:
I/ art. 129 ust. 2 ustawy - prawo ochrony środowiska poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w tym przepisie obejmuje spadek wartości nieruchomości spowodowany emisją hałasu związanego z eksploatacją lotniska wojskowego wŁ., a także spadek wartości spowodowany zawężeniem prawa własności powstałym wskutek wejścia w życie Uchwałynr XXIX/379/16 Sejmiku Województwa(...)z dnia 25 października 2016 rokuw sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowegoŁ., podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do wniosku,że odszkodowanie na podstawieart. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiskanależne jest jedynie w przypadku udowodnienia przez stronę powodową, że postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania określają nakazy, zakazy, które w sposób bezpośredni wpływają na nieruchomości strony powodowej, wywołując szkodę w postaci spadku wartości nieruchomości, natomiast samo „zawężenie granic własności", czy też „stygmatyzacja nieruchomości" nie stanowią podstawydo dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomościw związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania;
II/ art. 129 ust. 2 p.o.ś., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie,że w przedmiotowej sprawie wystąpiła szkoda, pomimo iż w obecnym stanie rzeczy nie jest możliwe skuteczne oszacowanie wysokości tej szkody, gdyż stanowi ona wyłącznie szkodę ewentualną, która urealni się dopiero na etapie ewentualnej, np. sprzedaży nieruchomości należącej do powodów;
III/art. 361 § 2 k.c., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że naprawieniu podlega szkoda, która jeszcze nie powstała, tak jak w niniejszej sprawie, w której nie doszło jeszcze do utraty składników majątkowych, czy też do poniesienia przez powodów nieplanowanych (niezgodnych z ich wolą) wydatków;
IV/art. 481 § 1 k.c.w zw. zart. 455 k.c.poprzez ich błędną wykładnię, polegającąna nieprawidłowym przyjęciu, że odsetki ustawowe za opóźnienie należy się stronie powodowej od dnia skutecznego doręczenia do pozwanego nieskonkretyzowanego i ogólnego wezwania do zapłaty, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do wniosku, że odsetki ustawowe za opóźnienie winny być ustalone co najwyżej od dnia skutecznego doręczenia do pozwanego opinii biegłych sądowych konkretyzujących wysokość ewentualnego odszkodowania.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenieod pozwanego na rzecz powoda kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu odwoławczym według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie w zakresie ustalenia terminu płatności odsetek od zasądzonego na rzecz powódki świadczenia odszkodowawczego, natomiast w pozostałym zakresie podlega oddaleniu.
Wskazać należy, iż apelujący nie kwestionował poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, a zatem były one wiążące dla sądu drugiej instancji.
W odniesieniu do zarzutów materialnoprawnych Sąd Okręgowy nie podzielił poglądu i wniosków prawnych apelującego opartych na argumentacji zawartej w przywołanejw apelacji uchwale Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2022 roku o sygn. akt III CZP 80/22,czy też III CZP 81/22.
W ocenie Sądu Okręgowego powyższe uchwały są odpowiedzią na podjętąw piśmiennictwie prawniczym krytykę dominującego od lat w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowiska zgodnie z którym już samo utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania powoduje obniżenie wartości nieruchomości, a tym samym szkodę podlegającą naprawieniu na podstawie art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 2007 r. - Prawo ochrony środowiska, tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm. (tak Sąd Najwyższy m.in. w wyrokach z dnia 25 lutego 2009 r., II CSK 546/08; w postanowieniu z dnia 24 lutego 2010 r., III CZP 128/09; w wyrokach z dnia 6 maja 2010 r., II CSK 602/0; z dnia 25 maja 2012 r., I CSK 509/11; z dnia 21 sierpnia 2013 r., II CSK 578/12; z dnia 24 listopada 2016 r., II CSK 113/16; z dnia 15 grudnia 2016 r., II CSK 151/16, a w nowszym orzecznictwie– w wyrokach z dnia 30 kwietnia 2021 r.,I (...)65/21 i z dnia 20 maja 2021 r.,(...)85/21).
W przywołanych orzeczeniach utożsamiono wprowadzenie ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości z samym faktem utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, ponieważ już z tej przyczyny dochodzi do zawężenia granic własności, którego skutkiem jest konieczność znoszenia przez właściciela nieruchomości, np. dopuszczalnychna tym obszarze immisji, w tym zwłaszcza hałasu związanego z usytuowaniem lotniska,co zawsze powoduje obniżenie wartości rynkowej nieruchomości.
Krytycy takiego stanowiska Sądu Najwyższego wskazywali, że art. 129 ust. 2 tejże ustawy w swoisty sposób określa zakres obowiązku odszkodowawczego. Argumentowano,że szkoda, o jakiej w tym przepisie mowa, ma charakter szkody legalnej, zatem przepis przewidujący jej kompensatę, jako przepis o wyjątkowym charakterze, nie powinien podlegać wykładni rozszerzającej.
Regulacja tego przepisu nie dotyczy więc samego faktu utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania, ale wprowadzenia konkretnych ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości.
W przywołanej przez apelującego uchwale III CZP 80/22 i III CZP 81/22 Sąd Najwyższy przychylił się do takiego wąskiego rozumienia szkody i uznał powinność dokonywania ścisłej wykładni przepisuart. 129 ust. 2, argumentując, iż legalne działania władzy publicznej polegające na ustanowieniu obszaru ograniczonego użytkowanianie są bezprawne, a szkody, jakie wynikają z takiego działania są „szkodami legalnymi”, dlatego też ewentualne legalne szkody nie podlegają pełnej kompensacie i nie matu zastosowania - wywodzona zart. 77 Konstytucjizasada pełnego odszkodowania,w przeciwieństwie do szkód wywołanych działaniem bezprawnym.
W uzasadnieniu tych uchwał wskazano również, że własność nie jest prawem absolutnym i podobnie jak inne prawa podmiotowe może podlegać ograniczeniom określonym w aktach prawnych, w których przewiduje się zazwyczaj zakres odpowiedzialności za szkody oraz podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania,przy czym odpowiedzialność takiego podmiotu (np. lotniska), nie jest odpowiedzialnością „sprawczą”, skoro nie jego działalność jest źródłem szkody.
Skoro zatem zakres kompensowania skutków wynikających z utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania został szczegółowo określony w ustawie - Prawo ochrony środowiska, która wprowadziła odrębny reżim odpowiedzialności prawnej, kompleksowo regulujący wart. 129 - 136skutki utworzenia takiego obszaru i wyłączający stosowanie ogólnych przepisówkodeksu cywilnegodotyczących odpowiedzialności cywilnej z uwagina brak w niej odesłania do przepisów ogólnych dotyczących odpowiedzialności za szkodęto przepisart. 129 ust. 2ma charakter wyjątku od ogólnych przepisów o odpowiedzialności cywilnej zawartych wkodeksie cywilnym, podlegając wykładni ścisłej.
Powyższe w ocenie Sądu Najwyższego - w składzie podejmującym uchwałę III CZP 80/22 i III CZP 81/22 - powinno zatem prowadzić do wniosku, iż ustawa reguluje odpowiedzialność odszkodowawczą nie za samo utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania, ale dopiero za szkodę powstałą na skutek wymienionych w akcie prawa miejscowego, ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania, konkretnych ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości znajdujących się w granicach tego obszaru, wprowadzających zakazy, nakazy czy zalecenia o jakich mowa w art. 135 ust. 3a p.o.ś. (dotyczy to ograniczeń w zakresie przeznaczenia terenu, wymagań technicznych dotyczących budynków oraz sposobu korzystania z terenów wynikających z postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko lub analizy porealizacyjnej albo przeglądu ekologicznego). Nie każda bowiem nieruchomość usytuowana w granicach obszaru jest dotknięta ograniczeniami, nie w stosunku do wszystkich wprowadzono zakazy, nakazy czy zalecenia i nie każda znajduje się w strefie przekroczeń standardów jakości środowiska dla zabudowy mieszkaniowej. Samo zatem „zawężenie granic własności”, czy „stygmatyzacja nieruchomości” nie stanowią podstawy do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania.
W ocenie Sądu Okręgowego – w składzie rozpoznającym apelację w tej sprawie -z takim zawężeniem przez Sąd Najwyższy rozumienia szkody - nie można się co do zasady zgodzić nawet przy przyjęciu, iż ochrona prawa własności nie ma charakteru absolutnegoi wykonywanie w interesie ogółu funkcji publicznych, mających oparcie w ustawie wyłącza bezprawność oraz może skutkować odpowiedzialnością z tytułu wyrządzenia tzw. szkody legalnej z wyłączeniem konstytucyjnej zasady odpowiedzialności władzy publicznej opartej naart. 77 Konstytucjiwraz z wywodzoną z niego regułą odpowiedzialności obiektywnej zapewniającej pełne pokrycie szkody.
Przy realizacji celu ograniczającego właściciela nieruchomości w jego prawach opartych na treściart. 140 k.c.powinien być bowiem zachowany wysoki standard legislacyjny i zakres ograniczenia kompensacji szkody przyjęty w przepisachustawy prawo ochrony środowiskapowinien w sposób jasny wynikać wprost z treści ustawy, a nie być przedmiotem wykładni doktryny, czy poglądów judykatury, w tym niejednolitego w tym względzie orzecznictwa Sądu Najwyższego opartego na rozważaniach istnienia lub braku oczywistego związku pomiędzy jednostkami redakcyjnymi przepisu art. 129 tejże ustawy.
Przypomnieć bowiem należy, iżustawa prawo ochrony środowiskawprowadzadla właściciela roszczenie o wykupienie nieruchomości lub jej części jeżeli, w związkuz ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, korzystanie z niej lub z jej częściw dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone (art. 129 ust. 1) oraz odszkodowanie za poniesioną szkodę w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, przy czym szkoda taka obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości (art. 129 ust. 2).
Sposób ukształtowania treści analizowanego przepisu art. 129 ustawy dopuszcza więc możliwość niejednoznacznego ustalenia znaczenia rozumienia zakresu szkody poprzez odniesienie przesłanek szkody objętych ust. 1 także do uregulowania wynikającegoz jego ust. 2.
Brak jest zatem dostatecznych podstaw do dokonywania zmiany literalnego brzmienia przepisu art. 129 poprzez jego wykładnię celowościową i wiązanie szkody polegającejna zmniejszeniu wartości nieruchomości z takim ograniczeniem sposobu korzystaniaz nieruchomości, które wprowadza akt prawa miejscowego ustanawiający obszar ograniczonego użytkowania.
Wprowadzenie strefy ograniczonego użytkowania było bowiem odpowiedziąna negatywne oddziaływanie lotniska na środowisko w stopniu wymagającym wprowadzenia ograniczeń w wykonywaniu prawa własności, które muszą być respektowane przez właściciela i koniecznością pozwalającą na uzyskanie efektu w postaci ochrony zasobów tegoż środowiska, skutkującą obowiązkiem znoszenia immisji przekraczających standard środowiska, w którym – w braku uchwały – właściciel mógłby się przeciwstawićjako działaniom bezprawnym w świetleart. 174 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska.
O ile więc przepisyustawy prawo ochrony środowiskamają charakter wyjątku,nie podlegającego wykładni rozszerzającej (exceptiones non sunt extendendae)to konsekwentnie każde ustawowe sformułowanie powinno być odczytywane autonomiczne,w sposób literalny, a nie interpretowane poprzez jego odniesienie do celu ustawy.
Wyjątkowe pozbawienie właściciela części uprawnień wynikających zart. 140 k.c.jest zmianą na jego niekorzyść więc nie można znaczenia użytych przez ustawodawcę sformułowań dopasowywać do stanów niewynikających wprost z treści przepisu.
Brak jest więc racjonalnych podstaw do zawężania prawa do kompensacji szkodyw sytuacji objętej dyspozycją ust 2 art. 129 ustawy z powołaniem się na nieistnienie ograniczeń zabudowy, skutkującej koniecznością znoszenia immisji hałasu przekraczającego dopuszczalny prawem poziom, której nie można się przeciwstawić, obniżeniem komfortu życia, ze względu na mniejsze zainteresowanie uczestników rynku mających wpływna potencjalną cenę i wartość nieruchomości.
Ponadto, zdaniem Sądu Okręgowego, za trafnością i prawidłowością rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego stoją również względy natury sprawiedliwościowej.
Wskazać bowiem należy, że przez lata w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego – np. postanowienie SN z 9.12.2021 r., II CSK 326/21 - dominował ugruntowany pogląd o dopuszczalności zasądzania odszkodowania w tożsamych sprawachw oparciu o przesłanki, na jakich swoje orzeczenie oparł Sąd Rejonowy, więc całkowita zmiana kilkunastoletniej linii orzeczniczej (bez zmiany literalnego brzmienia przepisów ustawy), jedynie w oparciu o najnowszą uchwałę Sądu Najwyższego, niemającą charakteru zasady prawnej, w której uzasadnieniu Sąd Najwyższy dokonał jedynie przypomnienia dotychczasowego swojego orzecznictwa (w tym wydanych orzeczeń w składzie zbliżonym do tego, który podjął przedmiotową uchwałę), przychylając się do tzw. „węższego” rozumienia ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości – w ocenie Sądu Okręgowego byłaby niesprawiedliwa i godziłaby w zasadę równości obywateli korzystających z prawa do sądu.
Tak ukształtowane orzeczenie Sądu Najwyższego nie jest również konsekwencją dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny kontroli konstytucyjności Prawa ochrony środowiska, ani aktów powiązanych.
W tych warunkach należało zatem przyjąć, że uregulowanieart. 129 ust. 2 ustawyz dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiskaobejmuje szkodę, którą można ocenić już w momencie opublikowania aktu normatywnego zawierającego ograniczenialub w określonym czasie od daty jego wejścia w życie a wysokość szkody ustalić, respektując zasadę pełnej odpowiedzialności odszkodowawczej i dokonując zindywidualizowanej oceny okoliczności sprawy (art. 361 § 2 k.c.w zw. zart. 322p.o.ś.) (patrz: postanowienieSN z 9.12.2021 r., II CSK 326/21, LEX nr 3273730).
W związku z powyższym nie naruszono w sprawie przepisów prawa materialnegoart. 129 ust. 2 ustawy - prawo ochrony środowiska iart. 361 § 2 k.c.w sposób opisanyw apelacji.
Odnosząc się do kwestii dotyczącej daty wymagalności odsetek od zasądzonego świadczenia z tytułu odszkodowania wskazać przede wszystkim trzeba, iż sprawa powódkinie jest sprawą jednostkową, a orzecznictwo Sądu Najwyższego co do wykładniart. 481 k.c.jest w tym zakresie spójne. Należy zgodzić się z argumentacja powódki przedstawionąw odpowiedzi na apelację, iż trudno jest uznać, ze pozwany jako Skarb Państwa nie miał możliwości dokonania oceny zasadności roszczeń powódki wcześniej i dokonania chociażby wypłaty kwoty niespornej. Pozwany przyjął jednak rozwiązanie systemowe kwestionując zasadę swojej odpowiedzialności. W takiej sytuacji bez znaczenia z punktu widzenia roszczenia o zasądzenie odsetek za opóźnienie pozostaje kwestia sporu co do wysokości odszkodowania. Zart. 481 § 1 k.c.wynika bowiem, że wierzycielowi należą się odsetki przez sam fakt opóźnienia ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
W niniejszej sprawie pozwany został wezwany do zapłaty odszkodowania pismem(k. 29 - 29 verte), w którym to powódka wezwała pozwanego do zapłaty na jej rzeczw terminie 7 dni od doręczenia wezwania kwoty 40 000 zł tytułem odszkodowania w związku z obniżeniem wartości nieruchomości oraz z tytułu ograniczenia w sposobie z niej korzystania.
Pozwany w piśmie z 30 listopada 2018 roku odmówił uznania zgłoszonych roszczeń.
W tych warunkach stwierdzić należy, że pozwany pozostawał bez wątpieniaw opóźnieniu od dnia w którym odmówił wypłaty świadczenia, lecz jedynie od kwoty wskazanej w wezwaniu. Natomiast co do pozostałej kwoty, tj. 34 500 zł, od dnia następnego od otrzymania pisma rozszerzającego powództwo ponad kwotę wskazaną w wezwaniu, czyli od dnia 6 września 2022 roku.
Sąd Okręgowy nie podzielił argumentacji apelacji skierowanej przeciwko możliwości przyjęcia terminów płatności od dat doręczenia wezwań do zapłaty. Pozwany co najmniej od daty doręczenia wezwania do zapłaty miał bowiem możliwość dokonać we własnym zakresie oszacowania odszkodowania i jego wypłaty, a nie czekać biernie na rozstrzygnięcie sądu. Zaniechanie tego obowiązku doprowadziło do konieczności wykonania stosownej kalkulacji przy pomocy biegłego sądowego. Skarżący nie przedstawił analizy na ile zaskarżone rozstrzygnięcie oparto na wyliczeniu odszkodowania z niekorzyścią dla niego, tj. na ile odszkodowanie byłoby odmienne kwotowo, gdyby zostało wyliczone według cen z innej daty.
Przyznanie odsetek ustawowych stanowi rekompensatę za korzystanie przez pozwanego z kapitału. Jeżeli zobowiązany nie płaci odszkodowania w terminie ustalonym zgodnie zart. 455 k.c.uprawniony nie ma możliwości czerpania korzyści z odszkodowania, jakie mu się należy już w tym terminie. Odsetki ustawowe mają przede wszystkim zapewnić swego rodzaju zryczałtowane wynagrodzenie dla wierzyciela za korzystanie ze środków pieniężnych jemu należnych przez dłużnika. Powyższe nie jest sprzeczne z funkcją odsetekzart. 481 § 1 k.c.i nie przysparza stronie powodowej korzyści finansowych, nieuzasadnionych zakresem zobowiązania pozwanego, określonym w przepisachart. 129ust.ustawy Prawo ochrony środowiska. Wskazać też należy, że wyrok w niniejszej sprawie nie ma charakteru konstytutywnego. Źródłem szkody było wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania, co ograniczyło powódkę w sposobie korzystaniaz nieruchomości. W tych warunkach sformułowane w apelacji zarzuty naruszeniaart. 481 § 1 k.c.w zw. zart. 455 k.c.nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Dlatego też, zasądzając kwotę odszkodowania na rzecz powódki w wysokości74500 zł, ustawowe odsetkami za opóźnienie liczone powinny być od kwoty 40000 zł od dnia 30 listopada 2018 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 34500 zł od dnia 6 września 2022 rokudo dnia zapłaty.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony w sposób opisany jak w punkcie I wyroku.
Natomiast dalej idąca apelacja, jako całkowicie bezzasadna, podlegała oddaleniuna mocyart. 385 k.p.c.o czym orzeczono jak w punkcie II wyroku.
O kosztach postępowania apelacyjnego, należnych od pozwanego na rzecz strony powodowej w wysokości 2198 zł Sąd Okręgowy orzekł w punkcie III wyroku, na podstawieart. 100 zd. 1 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.iart. 391 § 1 k.p.c., mając na uwadze, że pozwanyw postępowaniu odwoławczym wygrał sprawę jedynie w 9,3 % zaś w 90,7 % przegrał. Łączne koszty postępowania odwoławczego stanowiły kwotę 5400 zł (dwa razy koszty zastępstwa prawnego stron ustalone w oparciu o § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych i adwokatów). Skoro zatem powód wygrał sprawę w 90,7 %,a poniósł koszty w wysokości 2700 zł, to należy się od pozwanego na rzecz powoda zwrot 2198 zł.