Sąd Okręgowy w Kaliszu
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 867/22
Data wyroku: 2023-01-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Ewa Nowakowska
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych

Sygn. akt V U 867/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 stycznia 2023 r.

Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Ewa Nowakowska
Protokolant: st.sekr.sądowy Alina Kędzia

po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. w Kaliszu
odwołaniaZ. T.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 19 września 2022 r. Nr(...)
w sprawieZ. T.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o emeryturę pomostową

Zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z dnia 19 września 2022 r. znak(...)w ten sposób, że przyznajeZ. T.prawo do emerytury pomostowej od 01 sierpnia 2022r.

Zasadzą od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.na rzeczZ. T.kwotę 180z tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

Sędzia Ewa Nowakowska

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19.09.2022r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wO.odmówiłZ. T.przyznania emerytury pomostowej, gdyż nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach (a tylko 3 lata 1 miesiąc i 15 dni w okresie od 1.01.2009r. do 30.11.2011r. i od 1.03.2012r. do 30.06.2012r.) Nie zaliczono mu bowiem jako pracy w szczególnych warunkach pracy na przestrzeni od 7.01.1981r. do 31.12.1998r. z powodu wad formalnych świadectwa pracy w szczególnych warunkach.
Odwołanie od tej decyzji wniósł do SąduZ. T.domagając się przyznania emerytury pomostowej, podnosząc, że wykonywał pracę w szczególnych warunkach na przestrzeni od 1981r. do 1998r. na kilku stanowiskach (formowacz, wypalacz, suszarniowy) zawsze przy produkcji kafli, wyrobów ceramicznych, materiałów ogniotrwałych o jakich mowa w wykazie A dział XIV poz. 11 i dział V poz.11 stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983r.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podnosząc, że świadectwo pracy w szczególnych warunkach zawiera wady formalne i rozbieżności w określaniu stanowisk.

Sąd zważył co następuje:
Z. T.urodził się w dniu (...)
Z dniem 07.01.1981r. podjął pracę w(...)S.A. wK., w należącym do niego zakładzie produkcji kafli wZ.. Pracował tam do 30.06.2012r., przy czym zakład przechodził w tym czasie przekształcenia własnościowe. W 2006r. zakład wZ.został nabyty przez prywatnego inwestora zW.-M. R., który prowadził tam również produkcję kafli podfirmą (...) Sp.z o.o.

Aktualnie produkcja już nie jest prowadzona, stan prawny obiektów produkcyjnych jak i miejsca przechowywania akt osobowych jest nieznany.
W zakładzie tym od 1980r. pracowała równieżM. B.. Za czasów(...)była najpierw ekonomistką, później kierownikiem Wydziału Kaflarskiego, a następnie dyrektorem zakładu i członkiem zarząduspółki (...) sp.z o.o.. Miała upoważnienie do podpisywania wszelkich dokumentów. ToM. B.podpisała w imieniu pracodawcy kolejne znajdujące się w aktach ZUS dokumenty dotyczące pracy odwołującego się przy produkcji kafli.
W zaświadczeniach o zarobkach na użytek ustalania kapitału początkowego z dnia 22.05.2001r. zakład podał, że zajmował stanowisko wypalacz. Jak wyjaśniła świadekM. B.było to stanowisko aktualnie zajmowane przez odwołującego się w czasie wystawiania dokumentu. Analogicznie bieżące stanowisko wskazano w świadectwie pracy z 01.12.2011r. wydanym przez(...)za okres 07.01.1981r. do 30.11.2011r. Podano tam, że w tym okresie wykonywał prace jako wypalacz kafli, formowacz kafli, gdyż w czasie wystawiania dokumentu wykonywał pracę na stanowisku łączonym, co wynikało ze stopniowego zmniejszania się ilości załogi i konieczności wykonywania przez pracowników wszelkich prac przy produkcji.
W świadectwie pracy w szczególnych warunkach wystawionym przez(...)w dniu 15.11.2012r. za okres od 07.01.1981r. – 30.06.2012r. wskazano z kolei stanowiska pracy i ich klasyfikację na podstawie dokładnej analizy akt osobowych na przestrzeni całego zatrudnienia.
Doprecyzowano, że pracując przez cały czas stale i w pełnym wymiarze czasu pracyZ. T.wykonywał pracę:
1) od 07.01.2981r. do 31.01.1985r. na stanowiskususzarniowego(wykaz A dział XIV poz. 11 pkt.2) ,
2) od 01.02.1985r. do 08.02.1987r. na stanowiskuzestawiacza surowców i mieszanek(dział V poz. 11 pkt.1)
3) od 09.02.1987r. do 30.03.1989r. na stanowiskuformowacza(dział V poz.11.pkt.3)
4) od 11.03.1989r. do 31.12.1998r. na stanowiskuwypalacza(dział V poz. 11 pkt.6)
Wszystkie stanowiska odniesiono przy tym do wykazu A stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1.08.1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy podległych temu ministerstwu, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę.
W rzeczywistości odwołujący się przez cały okres zatrudnienia wZ.w zakładzie produkującym kafle na każdym z zajmowanych stanowisk wykonywał pracę przy produkcji wyrobów ceramicznych. Pracował tak stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W zakładzie tym wszyscy poza sprzątaczką i świadkiemM. B.pracowali w szczególnych warunkach.
(dowód- świadectwo k 5,6 akt ZUS, zeznania świadkaM. B.[00:05-00:20] nagrania z rozprawy w dniu 18.01.2023r.
Praca odwołującego się na stanowisku suszarniowego odbywała się w dużym zapyleniu i w wysokich temperaturach.Dotyczyła suszenia i mielenia gliny na pył używany w dalszym procesie produkcji, a także wyciągania i przenoszenia kafli od formierzy na piec do wysuszenia. Jako zestawiacz odwołujący się przygotowywał zestaw z komponentów według obowiązującej proporcji. Jako formowacz formował kafle z kostki uformowanego surowca i wyciskał je na prasie mechanicznej. Jako wypalacz przygotowywał piec do wypalania, ustawiał wewnątrz niego rzędy kafli do wypalenia, zamurowywał piec, a następnie po wypaleniu i wystygnięciu wystawiał kafle i wyciągał je i układał. Na wszystkich stanowiskach przy produkcji odwołujący się był narażony na działanie bardzo wysokich temperatur, bo produkcja odbywała się w zadaszonych, zamkniętych halach. W całym zakładzie panowały bardzo wysokie temperatury, zimą rzędu 30 stopni C, a latem do 60 stopni C. Przy piecu nawet do 70 stopni C. Panowało też zapylenie z powodu pylistych komponentów.
Dowód- zeznaniaZ. T.{00:24- 00:42] nagranie rozprawy z 18.01.2023.

W dniu 15.11.2021r. odwołujący się wystąpił o emeryturę pomostową, a po decyzji odmownej z dnia 10.12.2021r. wystąpił z ponownym wnioskiem w dniu 02.08.2022r. przedkładając kolejne dokumenty, a zwłaszcza wyjaśnienieM. B., która wzakładzie (...)jak i wcześniej, w(...)podpisała dokumenty kwestionowane obecnie przez organ rentowy.
Na dzień wydania decyzji objętej sporemZ. T.był pracownikiem Urzędu Miejskiego wZ., gdzie zatrudniony jest od 1.06.2019r. na czas nieokreślony.
Z wyliczenia ZUS wynika, że odwołujący się licząc do 21.07.2022r. wykazał 44 lata 5 miesiąc i 16 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym w szczególnych warunkach wedługustawy o emeryturach pomostowych3 lata 1 miesiąc i 15 dni.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawo odwołującego się do emerytury pomostowej.

Sąd zważył co następuje:

Warunki nabywania prawa do emerytur pomostowych regulujeustawa z 19.12.2008r. o emeryturach pomostowych(Dz.U. 237 poz. 1656.ze zm.)
Stosownie do art. 4 cyt. ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1) urodził się po dniu 31.12.1948r.,
2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat,
3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
4) ma okres składkowy i nieskładkowy ustalony na zasadach określonych w art.5-9 i art.11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,
5) przed dniem 1.01.1999r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust.1 i 3 ustawy lub art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS,
6) po dniu 31.12.2008r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art.3 ust 1 i 3.
Zgodnie zart.3 ustawy o emeryturach pomostowychza pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu tej ustawy uważa się prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, albo wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku.
W załączniku nr 1 do ustawy wymienione są te prace, których wykonywanie ustawodawca uznał obecnie za prace w szczególnych warunkach.

Definicję ustawową „ pracy w szczególnych warunkach” w poprzednim rozumieniu zawiera wspomniany w art.4 pkt 5 przepis art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w punkcie 2. Zgodnie z tym przepisem za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Praca taka to ta, w której pracownik w sposób znaczny jest narażony na niekorzystne dla zdrowia czynniki. Pracę taką pracownik musi wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Motyw przyświecający ustawodawcy w stworzeniu instytucji przewidzianej w art.32 w/w ustawy opiera się na założeniu, że praca wykonywana w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu i osoba taka ma prawo do wcześniejszej emerytury niż pozostali ubezpieczeni.
Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługiwało prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych tj.rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze/ Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zmianami/
W wykazie A dział V pkt. 11 stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia z wymienia się ” prace przy produkcji materiałów ogniotrwałych oraz wyrobów ceramicznych „.
Utrwalone orzecznictwo sadowe wskazuje, że przesłanką przyznania wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach nie było formalne zakwalifikowanie pracy na podstawie nazewnictwa stanowisk pracy w danym zakładzie zawarte w świadectwie pracy czy aktach osobowych, ale faktyczne wykonywanie pracy w szczególnych warunkach, więc dla oceny czy pracownik pracował w szczególnych warunkach nie ma istotnego znaczenia sama nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj powierzonej pracy. Musi to być praca odpowiadająca pracy na stanowiskach ujętych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia.
Orzecznictwo dotyczące możliwości uznawania pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach na podstawie charakteru wykonywanych czynności, a nie nazwy stanowiska, zachowuje w ocenie sądu zastosowanie także do kwalifikowania pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych.
W ocenie Sądu odwołujący się wszystkie prace w zakładzie produkcji kafliZ.bez względu na ich nazwę i związany z tym zakres zadań wykonywał w istocie przy produkcji materiałów ogniotrwałych i ceramicznych. Jego prace czy to na stanowisku wypalacza kafli, formowacza, zestawiacza czy suszarniowego zawsze dotyczyły bowiem produkcji kafli. Bez względu na nazwę stanowiska pracy przez cały okres pracy w tym zakładzie (od 07.01.1981r. do 31.12.2008r.) wykonywał więc pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUSo jakiej mowa w wykazieA dział V pkt. 11 stanowiącym załącznik do wspomnianego rozporządzenia z 07.02.1983r.
Skoro zatem odwołujący się tak po 1.01.2009r. w rozumieniu „nowych” jak i przed tą datą w rozumieniu „starych „ przepisów pracował w szczególnych warunkach łącznie przez ponad 15 lat, a nadto spełnia pozostałe warunki stażowe i co do wieku wymienione wart.4 ustawy o emeryturach pomostowych(wiek 60 lat ukończył w dniu 05.12.2019r.), to przysługuje mu prawo do emerytury pomostowej.
Wniosek w tym przedmiocie złożony został w dniu 02.08.2022r., zatem prawo do wypłaty świadczeniaZ. T.nabył od miesiąca złożenia wniosku, co jest zgodne z treścią art. 129 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, do którego odsyłaart.26 ustawy o emeryturach pomostowych.
Zaskarżona decyzja podlegała więc zmianie i zgodnie zart.47714§2 kpcorzeczono jak w pkt.1 wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt.2 wyroku na podstawieart. 98 kpcw zw. z § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynnościradców prawnych(Dz.U.2015.1804 ze zm.). Zgodnie z wyżej powołanym rozporządzeniem stawka minimalna radcy prawnego w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego wynosi 180 zł.