Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 1299/22
Data wyroku: 2024-01-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Agnieszka Stachurska
Słowa kluczowe: Kapitał początkowy
Podstawa prawna: art. 173 ustawy emerytalnej

Sygn. akt VII U 1299/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 stycznia 2024r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska
Protokolant: st. sekretarz sądowy Anna Bańcerowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2024r. wW.
sprawyA. C.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o wysokość kapitału początkowego i emerytury
na skutek odwołaniaA. C.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 14 października 2022 roku, znak:(...)-2006
z dnia 18 października 2022 roku, znak:(...)
oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

A. C.w dniu 29 listopada 2022r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 18 października 2022r., znak:(...)oraz od decyzji z dnia 14 października 2022r., znak:(...), wnosząc o zmianę lub uchylenie decyzji i ponowne przeliczenie kapitału początkowego, zgodnie z przedstawionymi dokumentami. Ubezpieczona zarzuciła organowi rentowemu błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez zaniżenie osiąganych przez nią dochodów, co wpłynęło negatywnie na wysokość emerytury
    (odwołanie z 28 listopada 2022r., k. 3 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o oddalenie odwołań na podstawie art. 47714§ 1 k.p.c., a uzasadniając swe stanowisko wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia 18 października 2022r. przyznałA. C.emeryturę, natomiast decyzją z dnia 14 października 2022r. ponownie ustalił kapitał początkowy. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego przyjęto podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z dziesięciu kolejnych lat kalendarzowych, tj. 1989-1998. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 194,52%. Za okres zatrudnienia od 1 stycznia 1988r. do 31 sierpnia 1989r. w PC-ARK przyjęto kwotę podstawy wymiaru składek z potwierdzenia ubezpieczenia z dnia 18 lutego 2009r. Za okres zatrudnienia od 2 stycznia 1989r. do 31 sierpnia 1989r. wZakładzie (...). Fenicki przyjęto kwotę podstawy wymiaru składek z poświadczenia z dnia 17 listopada 2008r. oraz kwotę zasiłku chorobowego z pisma z dnia 22 marca 2010r. Za okres zatrudnienia od 9 października 1989r. do 28 lutego 1990r. wOśrodku (...) sp. z o.o.zostało przyjęte wynagrodzenie minimalne zgodnie z art. 15 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ ubezpieczona nie udokumentowała zarobków. Za okres zatrudnienia od 1 marca 1990r. do 13. czerwca 1990r. wPrzedsiębiorstwie Produkcyjno- Handlowym (...)przyjęto kwotę podstawy wymiaru składek z poświadczenia ubezpieczenia z dnia 13 października 2008r., zaś za okres zatrudnienia od 18 czerwca 1990r. do 31 grudnia 1990r. wPrzedsiębiorstwie (...)przyjęto minimalne wynagrodzenie z powodu braku wykazanych zarobków. Za okres zatrudnienia w(...) sp. z o.o.od 21 stycznia 1991r. do 28 lutego 1999r. przyjęto kwotę podstawy wymiaru składek z poświadczenia ubezpieczenia z dnia 17 kwietnia 2009r., a za okres zatrudnienia w(...) sp. z o.o.od 1 marca 1992r. do 31 marca 1999r. przyjęto kwotę podstawy wymiaru składek z poświadczenia ubezpieczenia z dnia 15 marca 2010r.
Jednocześnie organ rentowy wskazał, że złożone do akt rentowych oraz dołączone do odwołania karty legitymacji ubezpieczeniowej nie zawierają wpisów dotyczących wynagrodzenia za okresy, za które przyjęto minimalne wynagrodzenie. Dalej zacytowany został § 21 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011r., Nr 237, poz. 1412), zgodnie z którym środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Świadectwo pracy nie stanowi środka dowodowego na okoliczność osiąganego wynagrodzenia(odpowiedź na odwołanie z 15 grudnia 2022r., k. 6-7 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
A. C.,urodzona (...), była zatrudniona:
- od 23 lipca 1981r. do 30 listopada 1983r. w Banku Spółdzielczym wP.Oddział wL.na stanowisku starszego referenta (świadectwo pracy z 30 września 1983r., k. 5 akt kapitałowych);
- od 1 grudnia 1983r. do 31 sierpnia 1988r. wWytwórni (...)na stanowisku samodzielnego referenta, gdzie podstawa wymiaru składek wyniosła: w 1983r. – 9.150 zł, w 1984r. – 153.368 zł, w 1985r. – 175.887 zł, w 1986r. – 253.830 zł, w 1987r. – 314.791 zł, w 1988r. – 378.714 zł(zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 20 listopada 2006r., k. 144 akt kapitałowych; świadectwo pracy z 31 sierpnia 1988r., k. 7 akt kapitałowych);
- od 1 września 1988r. do 1 stycznia 1989r. w(...) sp. z o.o.na stanowisku handlowca, gdzie wynagrodzenie za wskazany okres wyniosło łącznie 365.930 zł(świadectwo pracy z 2 stycznia 1989r., k. 9 akt kapitałowych; kopia legitymacji ubezpieczeniowej, k. 25-29 akt kapitałowych);
- od 1 września 1988r. do 31 sierpnia 1989r. w(...) S.A.w wymiarze 1/2 etatu, jako handlowiec, z podstawą wymiaru składek wynoszącą: w 1988r. – 344.900 zł, w 1989r. – 353.000 zł(świadectwo pracy z 31 sierpnia 1989r., k. 11 akt kapitałowych; poświadczenie ubezpieczenia z 18 lutego 2009r., k. 69 akt kapitałowych);
- od 2 stycznia 1989r. do 31 sierpnia 1989r. wZakładzie (...). Fenicki na stanowisku specjalisty ds. osobowych, z podstawą wymiaru składek wynoszącą łącznie 727.000 zł + zasiłek chorobowy w kwocie 13.335 zł za okres od 10 do 14 lutego 1989r.(świadectwo pracy z 31 sierpnia 1989r., k. 13 akt kapitałowych; poświadczenie ubezpieczenia z 17 listopada 2008r., k. 49-51 akt kapitałowych; poświadczenie ubezpieczenia z 22 marca 2010r., k. 115 akt kapitałowych);
- od 9 października 1989r. do 28 lutego 1990r. wOśrodku (...) sp. z o.o.na stanowisku sekretarki. W świadectwie pracy pracodawca wskazał na wynagrodzenie wynoszące 380.000 zł miesięcznie (świadectwo pracy z 28 lutego 1990r., k. 15 akt kapitałowych);
- od 1 marca 1990r. do 13 czerwca 1990r. wPrzedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym (...) sp. z o.o.na stanowisku sekretarki, gdzie za miesiące od marca do czerwca 1990r. podstawa wymiaru składek wyniosła łącznie 2.820.000 zł(świadectwo pracy z 13 czerwca 1990r., k. 17 akt kapitałowych; poświadczenie ubezpieczenia z 13 października 2008r., k. 43-45 akt kapitałowych);
- od 18 czerwca 1990r. do 31 grudnia 1990r. wPrzedsiębiorstwie (...)na stanowisku sekretarki. W świadectwie pracy pracodawca odnotował kwotę wynagrodzenia 1.200.000 zł miesięcznie(świadectwo pracy z 10 stycznia 1991r., k. 19 akt kapitałowych);
- od 21 stycznia 1991r. do 28 lutego 1999r. w(...) sp. z o.o.w wymiarze pełnego etatu, na stanowisku specjalisty ds. handlowych, z podstawą wymiaru składek wynoszącą: w 1991r. – 24.379.900 zł, w 1992r. – 43.815.000 zł, w 1993r. – 49.667.000 zł, w 1994r. – 64.486.000 zł, w 1995r. – 7.120 zł, w 1996r. – 5.080 zł, w 1997r. – 7.040 zł, w 1998r. – 10.260 zł(świadectwo pracy z 28 lutego 1999r., k. 21 akt kapitałowych; poświadczenie ubezpieczenia z 17 kwietnia 2009r., k. 79 akt kapitałowych);
- od 1 marca 1992r. do 31 marca 1999r. w(...) sp. z o.o.w wymiarze ½ etatu, pełniąc funkcję prezesa firmy, z podstawą wymiaru składek w kwotach: w 1992r. – 34.250.000 zł, w 1993r. – 72.932.000 zł, w 1994r. – 136.808.800 zł, w 1995r. – 17.800 zł, w 1996r. – 12.700 zł, w 1997r. – 17.900 zł, w 1998r. – 17.750 zł(świadectwo pracy z 31 marca 1999r., k. 23 akt kapitałowych; poświadczenie ubezpieczenia z 15 marca 2010r., k. 120 akt kapitałowych).
Ubezpieczona w dniu 28 września 2022r. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.Inspektorat wL.wniosek o emeryturę(wniosek z 28 września 2022r., k. 1-4 akt emerytalnych).Organ rentowy decyzją z dnia 14 października 2022r., znak:(...)-2006, ponownie ustalił wartość kapitału początkowego. Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od dnia 1 stycznia 1989r. do dnia 31 grudnia 1998r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 194,52 %. Natomiast podstawę wymiaru kapitału początkowego organ rentowy wyliczył poprzez pomnożenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 194,52 % przez kwotę bazową, tj. 1.220,89 zł. Ponadto uwzględnione zostały okresy składkowe w łącznym wymiarze 17 lat, 2 miesięcy i 8 dni, tj. 206 miesięcy i okresy nieskładkowe w łącznym wymiarze 1 miesiąca i 1 dnia, tj. 1 miesiąc. Współczynnik proporcjonalny do wieku osiągniętego do 31 grudnia 1998r. oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 60,84 %, natomiast kapitał początkowy ustalony na dzień 1 stycznia 1999r. został wyliczony na kwotę 148.339,84 zł(decyzja ZUS z 14 października 2022r., k. 184-186 akt kapitałowych).
Następnie decyzją z 18 października 2022r., znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury od 20 września 2022r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Wysokość świadczenia została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przy uwzględnieniu kwoty składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji – 239.433,35 zł, zwaloryzowanego kapitału początkowego – 820.522,48 zł i średniego dalszego trwania życia – 238,90 m-cy i wyniosła 4.436,82 zł brutto
    (decyzja ZUS z 18 października 2022r., k. 5 akt emerytalnych).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów, przedstawionych przez ubezpieczoną oraz stanowiących wewnętrzne dokumenty ZUS (poświadczenia ubezpieczenia) oraz decyzji, mających walor dokumentów urzędowych, których wiarygodność nie budziła wątpliwości.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Dokonując rozważań dotyczących zasadności odwołania, na wstępie - w związku z odwołaniemA. C.od decyzji dotyczącej ustalenia wysokości kapitału początkowego oraz wysokości emerytury przyznanej na podstawie art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 1672), zwanej dalej ustawą emerytalną - przypomnieć należy, że zgodnie z ww. przepisem emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 ustawy przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183 ustawy. Z kolei z art. 25 ust. 1 ustawy emerytalnej wynika, że podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zaewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.
Z kolei kapitał początkowy, stanowiący jeden ze składników decydujących o wysokości podstawy obliczenia emerytury z art. 26 ustawy emerytalnej, zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 tejże ustawy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., którzy przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 ustawy, pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia, ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy dla osób w wieku 62 lat (art. 173 ust. 2). Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy (art. 173 ust. 3). W myśl art. 174 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:
1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;
2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;
3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (art. 174 ust. 2).
Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym, że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999r. (art. 174 ust. 3).
Na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu (art. 15 ust. 6).
W przedmiotowej sprawie organ rentowy, wyliczając kapitał początkowy ubezpieczonej, uwzględnił, przebyte do 31 grudnia 1998r., okresy składkowe w łącznym wymiarze 17 lat, 2 miesięcy i 8 dni (206 miesięcy) oraz nieskładkowe w łącznym wymiarze 1 miesiąca i 1 dnia (1 miesiąc). Ubezpieczona, formułując zarzuty w ww. zakresie, zwróciła uwagę, że był okres, kiedy pracowała w dwóch podmiotach:(...) sp. z o.o.i(...) S.A.Zarzuciła organowi rentowemu pominięcie okresu zatrudnienia od 1 września 1988r. do 31 stycznia 1989r. (k. 65 a.s.). Zarzut ten okazał się niesłuszny. Z dokumentów, które przedstawiła ubezpieczona, wynika, że od 1 września 1988r. do 1 stycznia 1989r. pracowała w(...) sp. z o.o.oraz od 1 września 1988r. do 31 sierpnia 1989r. w(...) S.A.Zatem w okresie od 1 września 1988r. do 1 stycznia 1989r. miało miejsce zatrudnienie u dwóch pracodawców równocześnie, to jednak nie oznacza, że taki okres uwzględnia się dwukrotnie. Art. 11 ustawy emerytalnej wskazuje, że jeżeli okresy, o których mowa w art. 6, 7 i 10, zbiegają się w czasie, przy ustalaniu prawa do świadczeń określonych w ustawie uwzględnia się okres korzystniejszy. Zbiegające się w czasie okresy podlegania ubezpieczeniom społecznym nie podlegają zatem sumowaniu przy obliczaniu okresów ubezpieczenia wymaganych do ustalenia prawa do świadczeń emerytalnych lub rentowych(wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 28 lutego 2013r., III AUa 1204/12, LEX nr 1294799.).Słusznie więc organ rentowy tylko jeden raz uwzględnił dublujący się okres zatrudnienia. W świetle zacytowanego przepisu i poglądów orzecznictwa nie ma podstaw do przyjęcia innego rozwiązania.
Analizując kolejne zarzuty ubezpieczonej, dotyczące błędnego wyliczenia kapitału początkowego, z uwagi na nieprzyjęcie faktycznych zarobków, Sąd także ich nie podzielił z jednym tylko wyjątkiem, który jednak nie spowodował możliwości zmiany zaskarżonej decyzji z powodów, które zostaną przedstawione. Analizę należy rozpocząć jednak od tego, że zgodnie z art. 15 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach "Jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy". Ustawodawca nie pozwala zatem na dowolne ustalenie podstawy wymiaru emerytury. Potwierdzają to przepisy art. 116 ust. 5 i art. 128a ustawy emerytalnej oraz szczegółowy tryb postępowania w sprawach ustalania prawa do świadczeń pieniężnych przewidzianych w ustawie emerytalnej został określony w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. z 2011r., Nr 237, poz. 1412),wydanego po wprowadzeniu w 2009r. regulacji z art. 15a ustawy emerytalnej.  Stosownie do przepisu § 10 ust. 1 powyższego rozporządzenia, osoba ubiegająca się o emeryturę powinna przedstawić dokumenty stwierdzające okresy zatrudnienia uzasadniające prawo do świadczeń oraz ich wysokość. Z kolei zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia, środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Aby potwierdzić wysokość wynagrodzenia otrzymywanego w danym okresie zatrudnienia wymagane jest przedłożenie dokumentów wymienionych w § 21 cytowanego wyżej rozporządzenia. Pamiętać trzeba jednak i o tym, że w myśl § 30 wskazanego rozporządzenia wydruk danych z systemu teleinformatycznego Zakładu, dotyczący ubezpieczonego, w tym w szczególności: przebiegu jego ubezpieczenia, podstawy wymiaru składek, kwoty składek na jego koncie oraz wydanej decyzji w sprawie świadczenia i wypłaty świadczenia stanowi środek dowodowy potwierdzający zamieszczone dane na dzień dokonania wydruku, o ile wydruk taki został opatrzony podpisem i pieczęcią uprawnionej osoby.
Przewidziany w rozporządzeniu reżim dowodzenia, czyli na podstawie dokumentów, przede wszystkim pochodzących od pracodawcy, obowiązywał już wcześniej i obecna regulacja go nie zmienia. Ustawa emerytalna z 1998r. pozwala na wariantowe ustalenie podstawy wymiaru emerytury (art. 15), jednak w 2009r. ustawodawca potwierdził, że nie zgadza się na dowolne ustalenie podstawy wymiaru, a w wypadku niemożności udowodnienia tej podstawy wprowadził minimalne wynagrodzenie (art. 15 ust. 2a). Regulacja ma charakter powszechny i organ rentowy jest nią związany. Trzeba jednak pamiętać, że w sądowym postępowaniu odwoławczym takie ograniczenie dowodowe, czyli ustalanie wysokości wynagrodzenia na podstawie dokumentów, nie obowiązuje bezwzględnie, bowiem procedura cywilna (k.p.c.) nie wprowadza w tym zakresie ograniczenia dowodowego. Jednak prawo procesowe musi uwzględniać prawo materialne, czyli art. 15 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a więc to, że emerytura ma być świadczeniem pochodnym od zarobków ubezpieczonego (składek na ubezpieczenie społeczne). Ubezpieczony powinien wskazać dokumenty do wyliczenia podstawy wymiaru, a w przypadku ich braku przy niespornym okresie zatrudnienia możliwe jest tylko przyjęcie minimalnego wynagrodzenia (art. 15 ust. 2a). Zatem – choć nie ma ograniczeń co do środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków - to nie można jednak zapominać, że wysokość zarobków stanowiących podstawę wyliczenia składki na ubezpieczenia społeczne nie może być ustalana w sposób hipotetyczny, przybliżony, oparty jedynie na domniemaniu czy uprawdopodobnieniu. Zadaniem Sądu w sprawach o wysokość emerytury czy kapitału początkowego jest więc dokładne ustalenie wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez ubezpieczonego w danym okresie. Zarobki za poszczególne miesiące i wybrane lata kalendarzowe muszą być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, w ściśle określonej kwotowo wysokości w odniesieniu do poszczególnych miesięcy(por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 lipca 1997r., II UKN 186/97; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 4 marca 1997r., III AUa 105/97; wyrok Sądu Najwyższego z 22 marca 2022r.,I (...)96/21).
W przedmiotowej sprawie ubezpieczona przedstawiła organowi rentowemu kopię legitymacji ubezpieczeniowej, zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu dotyczące zatrudnienia w latach 1983-1988 wWytwórni (...)-O.” oraz świadectwa pracy. Organ rentowy zarobki z ww. zaświadczenia uwzględnił, a poza tym we własnym zakresie potwierdził poszczególne okresy ubezpieczenia oraz wysokość podstawy wymiaru składek, co zgodnie z cytowanym § 30 rozporządzenia w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe, stanowiło środek dowodowy. Na tej podstawie został wyliczony kapitał początkowy. Ubezpieczona - z racji tego, że za okresy od 9 października 1989r. do 28 lutego 1990r. (zatrudnienie wOśrodku (...) sp. z o.o.) i od 18 czerwca 1990r. do 31 grudnia 1990r. (zatrudnienie wPrzedsiębiorstwie (...)) organ rentowy przyjął wynagrodzenie minimalne, gdyż nie uzyskał poświadczenia podstaw wymiaru składek dotyczących wskazanych okresów - zażądała uwzględnienia wynagrodzeń, na jakie wskazują świadectwa pracy. Sąd nie uwzględnił wniosku ubezpieczonej. Zgodnie z poglądami orzecznictwa, które zostały streszczone oraz zacytowanymi przepisami, nie ma możliwości ustalenia zarobków w sposób hipotetyczny. Co prawda w odniesieniu do wskazanych okresów zatrudnienia, w świadectwach pracy pracodawca podał kwoty miesięcznego wynagrodzenia ubezpieczonej, nie oznacza to jednak, żeA. C.otrzymywała je w całym okresie pracy. Zapis o zarobkach, umieszczony w ww. dokumentach, poprzedzony jest informacją o ostatnim stanowisku pracy, na którym osoba, której dotyczy świadectwo pracy, otrzymywała określone wynagrodzenie. Z tego wynika, że pracodawca w takim dokumencie wpisywał kwotę zarobku z ostatniego czasu – obowiązującego w dacie, kiedy stosunek pracy zakończył się, to zaś nie jest równoznaczne z tym, że w całym okresie pracy, pracownik uzyskiwał takie samo wynagrodzenie. Oceny tej nie zmienia krótki okres zatrudnienia ubezpieczonej, a to dlatego, że w okresie 5 czy 6 miesięcy pracy także może dojść do zmiany kwoty wynagrodzenia, szczególnie, że bywało tak i nadal jest praktykowane, że pracownicy są zatrudniani na okres próbny, po którym pracodawcy dokonują nierzadko podwyżki płacy. Nie wiadomo, czy w przypadkuA. C.także tak było, ale sytuacji tej wykluczyć nie można. Nie można też przyjąć założenia, że z innych powodów niż zakończenie okresu próbnego, nie mogło dojść do zmiany płacy. Takie założenie, bez żadnych dodatkowych argumentów za tym przemawiających, byłoby nieuzasadnione. W związku z tym, jako słuszne, zostało ocenione stanowisko ZUS, że skoroA. C.za okresy, o których mowa, nie przedstawiła zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu bądź innych dokumentów potwierdzających zarobki uzyskiwane w poszczególnych miesiącach, to należało zastosować art. 15 ust. 2a ustawy emerytalnej.
Poddając analizie kolejne zarzuty ubezpieczonej, Sąd ocenił, iż rację ma ubezpieczona co do okoliczności, że organ rentowy nie uwzględnił zarobków dotyczących zatrudnienia w(...) sp. z o.o., na jakie wskazuje legitymacja. Wpisano w niej informację o kwocie uzyskanego zarobku w ww. spółce, wynoszącej 365.930 zł. Z wyliczeń organu rentowego wynika, że ww. kwoty nie przyjęto. Za rok 1988 zostały przyjęte następujące wynagrodzenia: 378.714 zł – na podstawie Rp-7 wystawionego przezWytwórnię (...)-O.” oraz 344.900 zł, na jakie wskazuje poświadczenie ubezpieczenia dotyczące(...) S.A., dając łącznie 723.614 zł. Tymczasem, uwzględniając wpis w legitymacji należało w roku 1988 uwzględnić jeszcze wynagrodzenie z(...) sp. z o.o.wynoszące 365.930 zł, co po zsumowaniu dałoby za rok 1988 łączną kwotę 1.089.544 zł. W roku 1988 stosunek podstawy wymiaru, przy uwzględnieniu skorygowanej kwoty, do przeciętnego wynagrodzenia w tym roku kalendarzowym, wyniósłby więc 171,02 %. Nie byłoby jednak korzystne dla ubezpieczonej uwzględnienie wskazanego roku, mimo dokonanej korekty. Należy bowiem pamiętać, że do wyliczenia kapitału nie uwzględnienia się wynagrodzeń z całego okresu pracy do 31 grudnia 1998r., tylko 10 kolejnych lat kalendarzowych, z których stosunek podstawy wymiaru składek do przeciętnego wynagrodzenia w danym roku kalendarzowym jest najwyższy. Ubezpieczonej przyjęto do wyliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego lata 1989 – 1998, które są najkorzystniejsze. Aby w tym wyliczeniu uwzględnić rok 1988 i nie naruszyć zasady wyboru 10 kolejnych lat kalendarzowych, należałoby z wyliczeń wyeliminować rok 1998, w którym wskazany stosunek wynosi 190,77% i jest wyższy niż w roku 1988. Wobec tego na skutek takiego zastąpienia – mimo słuszności argumentu o pominięciu zarobków, wynikających z legitymacji ubezpieczeniowej –A. C.miałaby wyliczony kapitał początkowy w kwocie niższej niż dotychczas. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego, obliczony z lat 1988 – 1997 byłby dla niej mniej korzystany, dlatego Sąd zmiany decyzji w zakresie żądanym przez ubezpieczoną nie dokonał, pozostawiając – jako korzystniejsze – wyliczenia ZUS.
Odnosząc się z kolei do zarzutu ubezpieczonej dotyczącego jej zatrudnienia w(...) S.A., należy mieć na względzie, że organ rentowy, zgodnie z wnioskiem ubezpieczonej przedstawionym na rozprawie, na podstawie danych, które podlegały zgłoszeniu przez płatnika składek do ZUS, potwierdził okres pracy w ww. spółce oraz wysokość podstawy wymiaru składek, która wyniosła za 1988r. – 344.900 zł i za 1989r. – 353.000 zł. Wskazane kwoty zostały przyjęte do wyliczenia kapitału początkowego. Ubezpieczona jednak – mimo, że wskazywała na okoliczność posiadania stosownych dokumentów przez ZUS – w dalszej części swojego wystąpienia na rozprawie, wniosła o przyjęcie za okres pracy od 1 września 1988r. do 31 sierpnia 1989r. kwoty 30.000 zł za każdy miesiąc pracy – zgodnie ze świadectwem pracy. Pomijając te argumenty, które Sąd przestawił przy okazji analizy zarzutów ubezpieczonej dotyczących jej pracy wPrzedsiębiorstwie (...)oraz wOśrodku (...) sp. z o.o., istotne jest to, że gdyby zostały uwzględnione kwoty, jakie podała ubezpieczona, to jej wynagrodzenie w(...) S.A.w okresie od 1 września 1988r. do 31 grudnia 1988r. wyniosłoby 120.000 zł (30.000 zł x 4 miesiące), zaś w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 1989r. – 240.000 zł (30.000 zł x 8 miesięcy). ZUS natomiast przyjął za ten czas pracy u ww. pracodawcy inne kwoty – w 1988r. - 344.900 zł, w a 1989r. – 353.000 zł, a więc więcej niż to, czego żądałaA. C.. Jej argumenty dotyczące wskazanego okresu zatrudnienia i wysokości wynagrodzeń, jaki za ten czas należało przyjąć do wyliczenia kapitału początkowego i emerytury, okazały się więc chybione.
W związku z powyższym odwołanie, jako niemogące skutkować zmianą zaskarżonych decyzji, podlegało oddaleniu na podstawie art. 47714§ 1 k.p.c.

sędzia Agnieszka Stachurska