Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 864/22
Data wyroku: 2023-04-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Beata Łapińska
Słowa kluczowe: Dodatki do emerytur i rent
Podstawa prawna: art. 477^14^§ 2 k.p.c.

Sygn. akt V U 864/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 kwietnia 2023 r.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w następującym składzie:
Przewodniczący: Sędzia Beata Łapińska
Protokolant:  st. sekr. sądowy Karolina Rudecka
po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2023 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuT. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do rekompensaty
na skutek odwołaniaT. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.

    z dnia(...)r. sygn.:(...)

zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje wnioskodawcyT. W.prawo do rekompensaty w formie dodatku do kapitału początkowego z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

Sygn. akt VU 864/22

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.przyznałT. W.prawo do emerytury od dnia(...)tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego oraz odmówił prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że wnioskodawca do 31 grudnia 2008 roku udokumentował staż pracy w szczególnych warunkach wynoszący łącznie 5 lat, 11 miesiący i 20 dni, czyli nie udowodniła okresu pracy w warunkach szczególnych wynoszącego co najmniej 15 lat. Do okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych nie uwzględniono okresu od 1 czerwca 1978r. do 31 maja 1988r. na stanowisku kierowcy, ponieważ na podstawie posiadanej dokumentacji nie można ściśle określić charakteru pracy a wskazane stanowisko kierowcy nie znajduje potwierdzenia w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.
W odwołaniu z dnia(...). wnioskodawcaT. W.wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie wykonywanej pracy w spornym okresie jako w szczególnych warunkach. Wskazał, że w okresie od 1 czerwca 1978r. do 31 maja 1988r. zatrudniony był wZakładzie (...)wP.jasko kierowca samochodów ciężarowych.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i powielił argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji. ZUS podniósł, że zaliczył skarżącemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okres pracy od 1 września 1988r. do 30 września 1995r. w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wR.jako kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony. Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023r. pełnomocnik organu rentowego podtrzymał stanowisko w sprawie i wnosił o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie od wnioskodawcy kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:
WnioskodawcaT. W.urodzony (...)wystąpił w dniu(...)z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury z rekompensatą. Zaskarżoną decyzją z dnia(...)ZUS przyznał mu prawo do emerytury od(...)tj. od osiągniecia wieku emerytalnego oraz odmówił prawa do rekompensaty.
(dowód: wniosek o emeryturę k. 65, decyzja k. 89 - akt ZUS)
T. W.w okresie od 1 czerwca 1978r. do 31 maja 1988r. zatrudniony był wZakładach (...)wP.na stanowisku kierowcy w pełnym wymiarze czasu pracy.
(dowód: świadectwo pracy z 31.05.1988r. k. 5 – akt kapitału początkowego ZUS)
Przedsiębiorstwo (...)zajmowało się budową napowietrznych linii elektrycznych. Firma miała siedzibę wP.a prace prowadzone były na ternie całego kraju, np. wZ.. Budowa napowietrznych linii elektrycznych rozciągała się nieraz na długości 50 km, pracowało wtedy na takiej budowie 20-30 kierowców. Łącznie w zakładzie było zatrudnionych około 50 kierowców.
(dowód: zeznanie świadkaJ. Z.nagranie od minuty 11:37 do minuty 15:33, zeznania świadkaB. K.nagranie od minuty 15:33 do minuty 19:25, zeznania wnioskodawcyT. W.nagranie od minuty 19:28 do minuty 21:40 – protokołu rozprawy z dnia 12 kwietnia 2023r.)
W okresie zatrudnienia wZakładzie (...)wnioskodawca pracował, jako kierowca samochodu ciężarowego, jeździł samochodemmarki G. (...). Były to samochody ciężarowe, terenowe o nośności powyżej 3,5 tonu. Na naczepie przykrytej plandeką skarżący przewoził konstrukcje, osprzęt do montażu slupów oraz materiały do budowy linii napowietrznych i brygady z narzędziami, które pracowały przy budowie linii elektrycznych. W spornym okresieT. W.pracował w pełnym wymiarze czasu pracy tylko jako kierowca tych samochodów, innymi pojazdami nie kierował.
(dowód: zeznanie świadkaJ. Z.nagranie od minuty 11:37 do minuty 15:33, zeznania świadkaB. K.nagranie od minuty 15:33 do minuty 19:25,  zeznania wnioskodawcyT. W.nagranie od minuty 19:28 do minuty 21:40 w związku z nagraniem od minuty 1:20 do minuty 9:30 – protokołu rozprawy z dnia 12 kwietnia 2023r.)
Pracodawca, nie wystawił skarżącemu świadectwa pracy w warunkach szczególnych, obecnie zakład ten już nie istniej. Wszyscy kierowcy pracujący w Zakładzie mili wpisywane w świadectwie pracy stanowisko kierowcy.
(dowód: zeznania wnioskodawcyT. W.nagranie od minuty 19:28 do minuty 21:40 w związku z nagraniem od minuty 1:20 do minuty 9:30 – protokołu rozprawy z dnia 12 kwietnia 2023r.)
Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 21 ust. 1w zw. zart. 2 pkt 5 ustawy z 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych(t.j. Dz. U. z 2022 roku poz. 1340) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata zaś to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
Przesłankami uprawniającymi do rekompensaty są:
1) utrata przez ubezpieczonego możliwości przejścia na emeryturę we wcześniejszym wieku emerytalnym w związku z wygaśnięciem po dniu 31 grudnia 2008 roku - w stosunku do ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, a przed dniem 1 stycznia 1969 roku - podstawy prawnej przewidującej takie uprawnienie;
2) niespełnienie przez ubezpieczonego warunków uprawniających go do emerytury pomostowej na zasadach wynikających z przepisów o emeryturach pomostowych;
3) legitymowanie się przez ubezpieczonego co najmniej 15 letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z FUS;
4) nieuzyskanie przez ubezpieczonego prawa do emerytury według zasad przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.
Wątpliwości w zakresie interpretacji co do kręgu osób uprawnionych do rekompensaty oraz ram czasowych pracy wykonywanej w warunkach szczególnych rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 25 listopada 2010 roku sygn. K 27/09 (OTK-A 2010, nr 9, poz. 109) przyjął, że rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla osób, które rozpoczęły pracę przed dniem 1 stycznia 1999 roku i nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
Do oceny pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze konieczne jest odwołanie się do przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2022r. poz. 504 ze zm.), gdzie wskazano, że rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym wart. 32 ust. 2 i 3przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32). Przepisy dotychczasowe torozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie warunki wymienione w punkcie 1 i 2. Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika natomiast, że pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 202/11/272).
Stosownie do§ 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeokresy pracy w warunkach szczególnych, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Także brak takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.
W przedmiotowej sprawie z uwagi na spełnienie przez wnioskodawcę pozostałych przesłanek do uzyskania prawa do rekompensaty, spór sprowadzał się do ustalenia czy w spornym okresie tj. od 1 czerwca 1978r. do 31 maja 1988r. zakwestionowanym przez ZUS, wnioskodawca wykonywała pracę w szczególnych warunkach. Wnioskodawca nie posiadał za ten okres świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy wZakładach (...)wP.był niesporny między stronami. Spornym pozostawał charakter pracy wykonywanej przez wnioskodawcę, to jest czy była to praca wykonywana w szczególnych warunkach, czy też nie. W wystawionym świadectwie pracy pracodawca ubezpieczonego nieprecyzyjnie bowiem określali stanowisko pracyT. W.wskazując, że był on kierowcą.
Mając na uwadze powyższe, Sąd dopuścił i przeprowadził dowód z zeznań świadkówJ. Z.iB. K.na okoliczność pracy faktycznie wykonywanej przez wnioskodawcę w spornym okresie. Świadkowie ci potwierdzili, że wnioskodawca był kierowcą pojazdów o ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony. W spornym okresie skarżący zajmował się przywożeniem konstrukcji, osprzętu do montażu slupów oraz materiałów do budowy linii napowietrznych i brygad z narzędziami, które pracowały przy budowie linii elektrycznych. Pracę swoją wykonywał będąc kierowcą samochodu ciężarowego, terenowegomarki G. (...). Sąd Okręgowy poddał zeznania świadkom ocenie w myśl dyrektywy przewidzianej wart. 233 § 1 k.p.c.i uznał je za wiarygodne i przekonujące, bo spójne i logiczne. Istotną dla Sądu była ta okoliczność, że przesłuchani świadkowie byli bliskimi współpracownikami skarżącego i dysponowali bezpośrednią i szczegółową wiedzą co do codziennych obowiązków pracowniczych ubezpieczonego.
Sąd uwzględnił także zeznania samego wnioskodawcy, albowiem były one spójne ze zgromadzonym materiałem dowodowym.
Reasumując, z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wnioskodawca w spornym okresie zatrudnienia od 1 czerwca 1978r. do 31 maja 1988r. wZakładach (...)wP.pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie jako kierowca samochodów ciężarowych o ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony.
Organ rentowy w toku postępowania nie przedstawił jednocześnie jakiegokolwiek dowodu podważającego dowody zgłoszone przez wnioskodawcę i nie zakwestionował wskazanych w dowodach okoliczności faktycznych.
Prace na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony są pracami zaliczonymi przez ustawodawcę do prac w szczególnych warunkach zgodnie z wykazem A, działem VIII pkt 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku.
Biorąc zatem pod uwagę, iż wnioskodawca spełnił wszystkie wymagane przepisami rozporządzenia warunki do uzyskania prawa do rekompensaty w formie dodatku do kapitału początkowego z tytułu pracy w szczególnych warunkach, gdyż wraz z uznanym już przez ZUS okresem pracy w warunkach szczególnych wynoszącym 5 lat, 11 miesięcy i 20 dni legitymuje się łącznym ponad 15 letnim stażem pracy w szczególnych warunkach, należy uznać, że odwołanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałT. W.żądane prawo.