Sąd Rejonowy w Kłodzku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 290/13
Data wyroku: 2014-04-11 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Daria Ratymirska

Sygn. akt I Ns 290/13

POSTANOWIENIE
Dnia 11 kwietnia 2014 roku
Sąd Rejonowy w Kłodzku Wydział I Cywilny
w składzie:
PrzewodniczącySSR Daria Ratymirska
ProtokolantDaria Paliwoda
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2014 roku w Kłodzku
sprawy z wnioskuE. W.
przy udzialeD. W.,J. W.i GminyK.
o zasiedzenie
p o s t a n a w i a:

I
oddalić wniosek;

II
zasądzić od wnioskodawczyniE. W.na rzecz uczestniczekD. W.iJ. W.kwoty po 1.217 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

(...)

UZASADNIENIE
E. W.wniosła o stwierdzenie zasiedzenia części nieruchomości gruntowej, położonej wK., stanowiącej działkę gruntu o powierzchni 0,32 ha, znajdującej się w obrębiedziałek nr (...), objętychksięgą wieczystą (...), na jej rzecz, najpóźniej z dniem 30.11.2012r. W uzasadnieniu podała, że grunt ten otrzymała w darowiźnie, w listopadzie 1982r., po zawarciu małżeństwa zI. W., na podstawie umowy ustnej, od teściaK. W.. Od tej pory nieprzerwanie posiada przedmiotową nieruchomość jak właściciel, pielęgnuje działkę, regularnie uprawia i nawozi. Ogrodziła działkę, posadziła na niej drzewa i krzewy, część nieruchomości od około 15 lat wykorzystywała do hodowli drobiu, wcześniej do wypasania owiec i krowy. Od początku posiadania gruntu pobierała pożytki w postaci płodów rolnych, owoców, trawy, siana.
UczestniczkiD. W.iJ. W.wniosły o oddalenie wniosku, zaprzeczyły, aby doszło do nieformalnej darowizny przedmiotowego gruntu ze strony ich ojca. Podniosły, że z części tego gruntu pozwolił on korzystać swojemu synowiI.i jego żonie – wnioskodawczyni, ale na zasadzie użyczenia, a ponadto miało to miejsce ponad 10 lat później, niż podała wnioskodawczyni.
W toku postępowania wnioskodawczyni wniosła o wezwanie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika GminęK., jako właściciela nieruchomości drogi, stanowiącejdziałkę nr (...), położonej wK.. W piśmie z dnia 10.12.2013r. sprecyzowała wniosek, poprzez wskazanie, że nieruchomość objęta wnioskiem znajduje się w obrębie działek gruntu o numerach(...), położonych wK., objętychksięgą wieczystą (...), a nadto w obrębiedziałki o numerze (...), położonej wK.. Podała, że wraz z mężem objęła w posiadanie cały pas gruntu o powierzchni 0,32 ha, biegnący w stronędziałki nr (...), stanowiącej własnośćF. L., w tym fragment drogi polnej.
Uczestnik postępowania GminaK.wniosła o oddalenie wniosku o zasiedzenie części nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jakodziałka nr (...)wK.. Podniosła, że działka ta jest drogą gminną i jest niezbędna, jako dojazd do sąsiednich nieruchomości. Zarzuciła, że wnioskodawczyni nie wykazała, że była posiadaczem samoistnym tej części nieruchomości przez wymagany prawem okres (k-110).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Uczestniczki postępowaniaD. W.iJ. W.nabyły, w drodze dziedziczenia testamentowego po ojcuK. W., zmarłym dnia 4 lipca 2012r., nieruchomość, położoną wK., składającą się zdziałek nr (...), o powierzchni łącznej 7,2200 ha, objętąksięgą wieczystą (...).
Dowód:
odpis zksięgi wieczystej (...)(k-3-5);
postanowienie Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 21.02.2013r.,(...)(k-39).
W listopadzie 1982r. wnioskodawczyniE. W.zawarła małżeństwo zI. W., synemK.i bratem uczestniczek postępowania.
K. W., będący właścicielem wyżej opisanej nieruchomości, wydał synowiI.i jego żonie – wnioskodawczyni część nieruchomości, znajdującej się w obrębiedziałki nr (...), przylegającą do sąsiedniej nieruchomości, na terenie której mieszkali wnioskodawczyni z mężem, położonej wK.104, a następnie również częśćdziałki nr (...), stanowiącą przedłużenie pasa gruntu w kierunkudziałki nr (...), stanowiącej własnośćF. L.- do używania i pobierania pożytków. W połowie lat 90-tych XX w., na gruncie tym wnioskodawczyni wraz z mężem posadzili drzewa owocowe, które częściowo zostały zniszczone przez zwierzynę, drzewa iglaste - na tereniedziałki nr (...), gdzie postawili fragment ogrodzenia. Na gruncie tym wnioskodawczyni wraz z mężem wypasali owce, krowę, później prowadzili hodowlę drobiu, uprawy rolne i ogrodowe, kosili trawę.
Dowód:
zeznania świadkaB. J.(k-79v.-80),F. L.(k-80),S. Ł.(k-81),C. S.(k-81-82),A. S.(k-82); zeznania wnioskodawczyniE. W.(k-93); zeznania uczestniczekD. W.(k-93v.-94),J. W.(k-94v.-95)
Mąż wnioskodawczyniI. W.zmarł w dniu 17 lutego 2012r.
Pomiędzydziałkami nr (...)na spornym gruncie przebiega na mapie droga gminnadziałka nr (...). Droga ta została zaorana około 20 – 25 lat temu, obecnie nie funkcjonuje w terenie. Zamiast niej, wzdłuż granicydziałki nr (...)idziałki nr (...), stanowiącej własnośćF. L., przebiega faktyczna droga polna, urządzona na tereniedziałki nr (...).
Dowód:
zeznania świadkaF. L.(k-80); zeznania wnioskodawczyniE. W.(k-93); zeznania uczestniczekD. W.(k-93v.-94),J. W.(k-94v.-95).
Sąd zważył, co następuje:
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Przesłanki nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości zostały określone wart. 172 k.c.Łącznym warunkiem jest upływ oznaczonego przez ustawę (wart. 172 k.c.) terminu nieprzerwanego posiadania samoistnego, a długość tego terminu zależy od dobrej lub złej wiary w chwili nabycia posiadania. Posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomości nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (art. 172 § 1 k.c.). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność choćby uzyskał posiadanie w złej wierze (art. 172 § 2 k.c.).
Naczelną przesłanką zasiedzenia jest posiadanie samoistne nieruchomości. Zgodnie zart. 336 k.c., posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel, o czym świadczą okoliczności dostrzegalne dla innych osób, wyrażając tym samym wolę wykonywania względem niej prawa własności (tak m.in.: wyrok SN z dnia 19 grudnia 2000 r., V CKN 164/00, Lex nr 52668; postanowienie SN z dnia 28 lutego 2002 r., III CKN 891/00, Lex nr 54474). Stan posiadania współtworzą fizyczny element (corpus) władania rzeczą oraz intelektualny element zamiaru (animus) władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). W przypadku posiadania samoistnego mamy na uwadzeanimus domini(posiadacz samoistny włada rzeczą „jak właściciel"). Konieczne jest tu wykonywanie przez posiadacza, który - co jasne - właścicielem nie jest, czynności faktycznych, wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Mówiąc inaczej, wszystkie dyspozycje posiadacza powinny swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98; OSNC 1999, z. 11, poz. 198). Kwestia świadomości, jaką posiadacz odnosi do wykonywanego prawa, a więc przekonanie o tym, czy jest lub nie jest właścicielem posiadanej rzeczy, rzutuje natomiast na dobrą albo złą wiarę posiadania. Tak więc posiadaczem w dobrej wierze jest ten, kto błędnie przypuszcza, że jest właścicielem rzeczy, a w złej pozostaje ten, kto wie albo wiedzieć powinien, że prawo własności nie przysługuje jemu, lecz innej osobie (por.: orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1949 r., Wa.C. 159/49, "Demokratyczny Przegląd Prawniczy" 1950, nr 6, s. 56; orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 1963 r., III CR 71/62, OSNCP 1963, z. 5, poz. 111; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1980 r., III CZP 14/80, OSNCP 1980, z. 9, poz. 161 albo uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 108/91, OSNCP 1992, z. 4, poz. 48).
Ustalając przesłanki zasiedzenia w niniejszej sprawie Sąd skorzystał z materiału dowodowego oferowanego przez wnioskodawcę i uczestniczki postępowania (art. 3 k.p.c.,art. 232 zd. 1w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.).
Wnioskodawczyni nie udowodniła swoich twierdzeń. Przeprowadzone dowody nie dały podstaw do przyjęcia, że w sprawie zostały spełnione przesłanki nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie.
ŚwiadekB. J., jako bliska przyjaciółka wnioskodawczyni miała interes w zeznawaniu na jej korzyść, a jej zeznania wykazywały znamiona zeznań uzgodnionych. Z jej relacji wynika, że wnioskodawczyni wraz z mężem „dostali” od teścia ziemię po prawej stronie domu, w którym mieszkali, zaraz po zawarciu małżeństwa i traktowali ją, jak własną, co świadek wiedziała z relacji męża wnioskodawczyni, czego obecnie nie można już zweryfikować, z uwagi na śmierć zarównoI. W., jak i jego ojcaK.. Co do szczegółów, świadek zasłaniała się niewiedzą lub niepamięcią, np. czy wnioskodawczyni wraz z mężem dostali jakieś inne grunty od ojca, kiedy wnioskodawczyni zawarła małżeństwo, na temat pochodzenia działki, na którejI. W.zaczął budować dom oraz co do czasu i zasięgu władania sporną nieruchomością przez wnioskodawczynię. Z tych względów, Sąd ocenił jej zeznania jako niewiarygodne, za wyjątkiem tej części, która dotyczyła sposobu używania gruntu przez wnioskodawczynię. Okoliczność, że wnioskodawczyni wraz z mężem wypasali tam owce, bydło, prowadzili hodowlę drobiu, uprawy rolne, kosili trawę, wynika ponadto z zeznańF. L.,S. Ł.,C. S.,A. S., jak również uczestniczek.
ŚwiadekF. L.zeznał, że wnioskodawczyni wraz z mężem korzystali ze spornego gruntu, przy czym nie miał pewności co do zasięgu tego korzystania, jak również nie miał wiedzy, od kiedyI. W.uprawiał ten grunt. Twierdząc, że wraz z wnioskodawczynią korzystali z tego gruntu od zawarcia małżeństwa, nie pamiętał zarazem, kiedy to było. Niezależnie od tego, sama okoliczność, wynikająca z zeznań świadka, że wnioskodawczyni wraz z mężem korzystali (od bardzo dawna) ze spornego gruntu, nie świadczy o spełnieniu przesłanki samoistności posiadania, prowadzącego dopiero do zasiedzenia. Dowodem na tą istotną okoliczność nie były także zeznania świadkaS. Ł., który zeznał wprawdzie, że wnioskodawczyni wraz z mężem, od czasu zawarcia małżeństwa, korzystali z gruntu obok domu, gdzie jest sad, kurnik i gołębnik, jednakże sam ten fakt nie dowodzi samoistności posiadania. Świadek zeznał, że wszystko, co widział, wskazywało na to, że właścicielem tego gruntu jest wnioskodawczyni, bo nikt inny z tego nie korzystał. Niezależnie od tego, że nie jest to wystarczające do przyjęcia samoistności posiadania, Sąd ocenił te zeznania, jako uzgodnione z wnioskodawczynią. Świadczy o tym fakt, że świadek zasłaniał się niewiedzą na inne pytanie dotyczące własności gruntu, na którym stoi garaż, twierdząc, że nie widział dokumentów, co zarazem nie było dla niego przeszkodą we wskazaniu właściciela odnośnie spornego gruntu. Ponadto, świadek ten zeznał o dużo mniejszym fragmencie gruntu, niż ten, którego dotyczy wniosek, ok. 20-30m x 15m, nie wskazał przy tym na zdjęciu na(...)sadu, o którym zeznał, jak również podał, nawet wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni, że cała powierzchnia spornego gruntu jest ogrodzona siatką. Wskazuje to, iż dowód z zeznań tego świadka nie był przydatny do wykazania istotnej okoliczności samoistności posiadania w zakresie nieruchomości, której dotyczy wniosek. Okoliczność ta nie została również wykazana za pomocą zeznań świadkaC. S.(k-81-82), matki wnioskodawczyni, która nie potwierdziła wersji wnioskodawczyni, jakoby sporny grunt był prezentem ślubnym, nie miała też wiedzy o tym, kto –I.czyK. W.– decydował o nasadzeniach na spornym gruncie. Zeznała przy tym, że „I.posadził te świerki, jak wszedł w posiadanie tego gruntu, który dostał od ojca”, co może wskazywać, że wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni, wraz z mężem rozpoczęła ona korzystanie ze spornego gruntu najwcześniej w połowie lat `90, kiedy to, jak twierdziła, posadzili wspomniane drzewa, nie zaś na początku lat `80. Wersji wnioskodawczyni nie potwierdził również świadekA. S., brat, który zeznał, że „nie wie, czy to był prezent ślubny” oraz, że „nie wie, jak to zostało ustalone zI.i jego ojcem, z czego może korzystać, czy została zawarta jakaś umowa, odnośnie korzystania z tego gruntu”. Fakt, że wnioskodawczyni i jej mąż trzymali na części spornego gruntu zwierzęta, zrobili sad, ogrodzili, zagospodarowali, samodzielnie korzystali z tego gruntu - jak zeznał świadek, nie świadczy o samoistności posiadania przedmiotowej nieruchomości, prowadzącego do zasiedzenia.
Zeznania wnioskodawczyni na okoliczność, że sporny grunt dostała od teścia w drodze darowizny, jako prezent ślubny, Sąd ocenił jako niewiarygodne. Nie znalazły potwierdzenia w innych dowodach, w tym w zeznaniach w.w. świadków. Brak również jakiegokolwiek potwierdzenia woli darczyńcy na piśmie. Trudno uznać, że przyczyną braku sformalizowania rzekomej darowizny był brak pieniędzy na opłaty notarialne, skoro w innych sprawach, dotyczących innych nieruchomości, w tym przekazania udziału w spadku po matce, czy zbycia własności innej nieruchomości (niezależnie czy pod tytułem darmym, czy, jak zeznała wnioskodawczyni, za cenę 1000 zł) mąż i teść wnioskodawczyni zadbali o zachowanie formy szczególnej dla czynności prawnej. Z okoliczności sprawy wynika raczej, że wnioskodawczyni przez cały czas użytkowania tego gruntu liczyła, że teść ostatecznie daruje im tą nieruchomość, czego zresztą nie negował, jak zeznała wnioskodawczyni. Również okoliczność, że wnioskodawczyni wraz z mężem pobierali pożytki z przedmiotowej nieruchomości, nie świadczy o posiadaniu samoistnym. Wskazuje jedynie, że uważali się za osoby, którym przysługuje prawo używania zajętej części gruntu i pobierania pożytków (jak przy wykonywaniu względem nieruchomości dzierżawy -art. 693 § 1 kc), nie zaś prawo własności nieruchomości, co do której nie ponosili podatków ani innych ciężarów, związanych z własnością.
Przeprowadzone w sprawie dowody, w tym zeznania wnioskodawczyni i uczestniczek postępowania, przesądzają raczej o nabyciu przez wnioskodawczynię niewystarczającego posiadania zależnego, co potwierdził również świadekS. C., a nie o „władaniu rzeczą jak właściciel”.
W zeznaniach przesłuchanych w sprawie świadków nie można dopatrzyć się wiarygodnego potwierdzenia tezy wnioskodawczyni o samoistnym posiadaniu przez nią i jej męża spornej nieruchomości. Nawet, w sytuacji, gdy w połowie lat 90-tych XX w., na gruncie tym wnioskodawczyni wraz z mężem posadzili drzewa, postawili częściowo ogrodzenie, wypasali tam owce, bydło, a później hodowali drób, prowadzili uprawy rolne i ogrodowe oraz kosili trawę, w okolicznościach niniejszej sprawy nie świadczyło o samoistności posiadania tej nieruchomości, prowadzącego do nabycia jej własności przez zasiedzenie, w całym wymaganym okresie od listopada 1982r. do listopada 2012r., odnośnie całej nieruchomości, objętej wnioskiem.
Zwracając się do córki wnioskodawczyni, po sprawie spadkowej, o uregulowanie prawne własności przedmiotowej nieruchomości, w związku z jej wieloletnim posiadaniem, w drodze aktu notarialnego, uczestniczki – wbrew stanowisku wnioskodawczyni – nie tylko nie potwierdziły zasadności wniosku, ale wręcz ujawniły wiedzę, że prawo własności nie przysługuje wnioskodawczyni. Samo faktyczne władanie, pozbawione woli ukierunkowanej na treść i zakres prawa własności, jest i zostaje tylko faktycznym władaniem.
Reasumując, opisane wyżej okoliczności wskazują, że wnioskodawczyni władała wraz z mężem sporną nieruchomością tylko jako posiadacz zależny (w zakresie dzierżawy). Taki rodzaj posiadania nie jest wystarczający do nabycia własności nieruchomości. Drugorzędne znaczenie ma przy tym okoliczność, jak długo władali sporną nieruchomości, skoro nie było to władanie prowadzące do zasiedzenia.
Jednakże nawet, gdyby uznać posiadanie wnioskodawczyni za prowadzące do zasiedzenia, to okres takiego posiadania, liczony ewentualnie od połowy lat `90 XX wieku, kiedy to mąż wnioskodawczyni zasadził na spornej nieruchomości drzewa oraz postawił częściowo ogrodzenie, nie był wystarczający do wywołania skutku w postaci nabycia własności nieruchomości. Przesłanki nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości zostały określone, jak wyżej wskazano wart. 172 kc.Łącznym warunkiem jest upływ oznaczonego przez ustawę terminu nieprzerwanego posiadania samoistnego, a długość tego terminu zależy od dobrej lub złej wiary w chwili nabycia posiadania. Posiadacz nieruchomości, nie będący jej właścicielem, nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomości nieprzerwanie od lat dwudziestu, jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (art. 172 § 1 kc.) – w takim przypadku nabycie własności następuje po upływie lat trzydziestu (art. 172 § 2 kc.). Według utrwalonego poglądu, posiadaczem w dobrej wierze jest ten, kto władając rzeczą, pozostaje w błędnym, ale usprawiedliwionym okolicznościami przeświadczeniu, że przysługuje mu prawo do rzeczy. W przypadku posiadania samoistnego chodzi o przeświadczenie posiadacza, że przysługuje mu prawo własności (w przypadku posiadania zależnego, z którym mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, że przysługuje mu inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą, np. na podstawie umowy najmu, dzierżawy, użyczenia (art. 336 kc)). W złej wierze pozostaje natomiast posiadacz, który wie lub przy dołożeniu należytej staranności powinien wiedzieć, że nie przysługuje mu prawo podmiotowe do posiadanej rzeczy. Wskazać przy tym należy, że dobrą wiarę posiadacza wyłącza zarówno jego wiedza o przeciwnym stanie prawnym, jak też niedbalstwo (brak dołożenia należytej staranności). Domniemanie istnienia dobrej wiary (art. 7 kc) może być obalone przez same okoliczności faktyczne, wskazujące w niewątpliwy sposób na istnienie złej wiary posiadacza. Bezspornym było, że strony nie zawarły umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego, oraz, że nie zostały wydane decyzje administracyjne, uprawniające wnioskodawczynię do korzystania z nieruchomości uczestników, co uzasadniałoby przyjęcie dobrej wiary posiadacza. Wyklucza to istnienie dobrej wiary wnioskodawczyni w okolicznościach niniejszej sprawy.
Odnośnie wniosku o stwierdzenie nabycia własności – częścidziałki nr (...), z przeprowadzonych dowodów, w szczególności zeznań świadkaF. L., wynika, że od około 20 – 25 lat, działka ta nie jest wykorzystywana jako droga dojazdowa do sąsiednich nieruchomości, jak twierdził uczestnik GminaK.. Jednakże na uwzględnienie zasługiwał zarzut uczestnika, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby w chwili wniesienia wniosku była samoistnym posiadaczem tej części nieruchomości przez wymagany prawem okres, przy uwzględnieniu złej wiary posiadacza.
Wobec stwierdzenia braku istnienia przesłanek nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, wniosek wnioskodawczyni o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geodety był nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy, dlatego podlegał oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów, orzeczono, jak w pkt I sentencji postanowienia.
Orzeczenie wpkt IIoparto na przepisachart. 520 § 3 kpcw zw. z§ 8 pkt 1w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. 2013, poz. 461) w zw. zart. 105§1 kpcw zw. zart. 13§2 kpc. W skład kosztów postępowania, które wnioskodawczyni powinna zwrócić uczestniczkomJ. W.iD. W., zgodnie z wynikiem postępowania, wchodzi wynagrodzenie adwokata (2400 zł po połowie) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł x 2).