Sąd Okręgowy w Poznaniu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 1681/22
Data wyroku: 2023-03-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Małgorzata Radomska-Stęplewska
Słowa kluczowe: Zapłata, Ubezpieczenie
Podstawa prawna: art. 805 kc, art. 829 kc, art. 366 kpc, art. 365 kpc.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 marca 2023 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Małgorzata Radomska-Stęplewska
po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2023 r. w Poznaniu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaA. P.
przeciwkoTowarzystwu (...) S Az siedzibą wW.
o zapłatę
na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Gnieźnie
z dnia 4 lipca 2022 r.
sygn. akt I C 436/21

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.

Małgorzata Radomska - Stęplewska

UZASADNIENIE
Pozwem złożonym do Sądu Rejonowego w Gnieźnie w dniu 26 kwietnia 2021 r.A. P.domagała się zasądzenia na swoją rzecz odTowarzystwa (...) S.A.z siedzibą wW.:

-

kwoty 41.800 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 22 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za zgon jej ojcaZ. N., ubezpieczonegou pozwanego zgodnie zpolisą nr (...),

kwoty 2.635 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 20 sierpnia 2018 r. do dnia zapłaty tytułem przebytej operacji i pobytu w szpitalu zgodnie z warunkamipolisy nr (...).

Nadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu powódka podała, że wyrokiem wydanym przez tut. Sąd w sprawie o sygn. akt I C 2606/19 zasądzona została na jej rzecz kwota 200,00 zł jako część należnego jej – jako uposażonej z umowy ubezpieczenia udokumentowanej polisą(...)– świadczenia z tytułu zgonu ubezpieczonego oraz kwota 200 zł z tytułu przebytej operacji i pobytu w szpitalu, wobec czego przesądzona została zasada odpowiedzialności pozwanego z tytułu ww. umowy. Wskazała, że jej ojciecZ. N.był objęty w chwili śmierci ochroną ubezpieczeniową w ramach umowy potwierdzonejpolisą o numerze (...), zgodnie z warunkami której, w przypadku wystąpienia zgonu ubezpieczonego, wysokość wypłaconego świadczenia miała wynieść 42.000,00 zł. Wyjaśniła, że niniejszym pozwem dochodzi pozostałej z tego tytułu części należnego jej świadczenia w kwocie 41.800 zł, wskazując, że przysługiwało jej 100% uposażenia z przedmiotowej umowy, jak również kwoty 2.635 zł jako pozostałej części świadczenia z tytułu przebytej operacji i pobytu w szpitalu.
W dniu 18 maja 2021 r. Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Gnieźnie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym o treści zgodnej z żądaniem pozwu (sygn. akt I Nc 876/21).
W ustawowo zakreślonym terminieTowarzystwo (...) S.A.z siedzibą wW.wniosło sprzeciw zaskarżając ww. nakaz zapłaty w całości, domagając się oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia od powódki na swoją rzecz kosztów procesu,w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany zaprzeczył, aby kiedykolwiek doszło do skutecznego objęcia przez niegoZ. N.ochroną ubezpieczeniową. Zaznaczył, że z dołączonej do pozwu polisy wynika, że zapewnił ochronę ubezpieczeniową z sumą ubezpieczenia 13.300,00 zł, i taka też jest górna granica jego odpowiedzialności. Dalej pozwany oświadczył, żeZ. N.nigdy nie spełniał przesłanek do objęcia go ochroną ubezpieczeniową, gdyż nie spełniał definicji ubezpieczonego. Wyjaśnił, że zgodnie z § 1 pkt 1 Załącznika nr 1 dopolisy nr (...)wprowadzającego zmiany do § 1 ust. 2 pkt 2 OWU ubezpieczony to osoba fizyczna, która nie jest osobą ubezpieczoną w ramach umowy ubezpieczenia potwierdzonejpolisą nr (...), na rzecz której ubezpieczający świadczy usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego w rozumieniuustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym, której życie jest przedmiotem ubezpieczenia, nie posiadająca w dniu zawarcia na jej rzecz umowy ubezpieczenia orzeczenia o niezdolności do pracy lub uprawnienia do otrzymywania świadczeń rehabilitacyjnych lub orzeczeń o niepełnosprawności zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Z dokumentacji medycznejZ. N.znajdującej się w aktach szkodowych wynika, w chwili podpisania deklaracji przystąpienia do ubezpieczenia (tj. 22 stycznia 2017 r.) był on całkowicie niezdolny do pracy co najmniej do 2 lipca 2018 r. Pozwany zaznaczył przy tym, że podpisując deklaracjęZ. N.poświadczył, że zapoznał się z OWU. Z powołaniem na powyższe pozwany stwierdził, że nie ma podstaw wypłaty świadczenia z tytułu wspomnianej wyżej umowy, jako żeZ. N.nigdy nie był objęty ochroną ubezpieczeniową. Poza tym pozwany wskazał, że pismem z 6 grudnia 2017 r. uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli o przyjęciuZ. N.do ubezpieczenia, podnosząc że w chwili jego składania działał pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej, jako żeZ. N.w świetle OWU nie spełniał warunków objęcia go ochroną ubezpieczeniową z uwagi na niezdolność do pracy w dacie podpisywania deklaracji. Dodał, że o powyższym dowiedział się dopiero na przełomie listopada i grudnia 2017 r. W odniesieniu do nieujawnienia przezZ. N., że w chwili podpisywania deklaracji przystąpienia do ubezpieczenia był niezdolny do pracy, pozwany zarzucił także, żeZ. N.zataił istotne informacje o swoim stanie zdrowia, co w myśl regulacji zawartej wart. 815 k.c.zwalnia go z obowiązku świadczenia. Pozwany podniósł nadto, że brak jest podstaw do ponoszenia przez niego odpowiedzialności w związku z rzekomym wystąpieniem u powódki poważnego zachorowania, jej pobytu w szpitalu oraz przebytej operacji, gdyż zdarzenia takie nigdy nie zostały mu zgłoszone, w związku z czym powództwo w tym zakresie jest przedwczesne.
W piśmie z dnia 19 października 2021 r. pozwany podtrzymał swoje dotychczasowe stanowiskow sprawie. Zaprzeczył jakoby okoliczności sprawy o sygn. akt I C 2606/19, w której procedował tut. Sąd były tożsame z okolicznościami występującymi w niniejszej sprawie. O powyższym świadczy fakt, że ani wnioski dowodowe, ani twierdzenia, ani podniesione w niniejszej sprawie przez strony zarzuty nie pokrywają się z tymi przedstawionymi w sprawie o sygn. akt I C 2606/19. W jego ocenie powódka nie wykazała w niniejszym postępowaniu ani zasadności, ani wysokości roszczenia.
W dalszym toku postępowania powódka podtrzymała swoje dotychczasowe stanowiskow sprawie uznając argumentację pozwanego za bezzasadną.
Wyrokiem z 4 lipca 2022r. Sąd Rejonowy w Gnieźnie:

1
zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 44.435 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:

-

od kwoty 41.800,00 zł od dnia 22 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty,

od kwoty 2.635,00 zł od dnia 20 sierpnia 2018 r. do dnia zapłaty;

2
zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Stan faktyczny sprawy, ocenę dowodów oraz ocenę prawną Sąd Rejonowy przedstawił w obszernym i wyczerpującym uzasadnieniu wyroku.
Apelacjęod powyższego rozstrzygnięcia złożył pozwany, który zaskarżył wyrok w całości podnosząc zarzuty:
1. naruszeniaart. 366 k.p.c.w zw. zart. 365 § 1 k.p.c., poprzez błędne uznanie, że wyrok Sądu Rejonowego w Gnieźnie w sprawie o sygn. akt I C 2606/19 jest wiążący i ma charakter prejudycjalny w sprawie niniejszej, w sytuacji gdy powód w niniejszej sprawie opiera żądanie na częściowo odmiennych okolicznościach faktycznych i prawnych niż w sprawie o sygn. akt I C 2606/19, tym samym nie zachodzi tożsamość stosunku prawnego, z których powód wywodzi roszczenia w tych sprawach, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy z uwagi na brak przeprowadzenia postępowania dowodowego;
2. obrazy przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, tj.: naruszenieart. 233 § 1 k.p.c., poprzez dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym umowy ubezpieczenia, OWU, polisy, certyfikatu uczestnictwa, akcesów przystąpienia, dokumentacji medycznej i ZUS dot.Z. N., pisma z dnia 06 grudnia 2017 r. skierowanego przez pozwanego doZ. N.oraz zeznań powódki i świadkaK. N., która doprowadziła do błędnego ustalenia, że:
a.)Z. N.posiadał status ubezpieczonego, w sytuacji gdyZ. N.nigdy nie spełniał przesłanek do objęcia go ochroną ubezpieczeniową przez pozwanego, ergo nie spełniał definicji Ubezpieczonego, o którym mowa w OWU, zaś wydanie certyfikatu uczestnictwa nie sprawia, żeZ. N.objęty był ochroną ubezpieczeniową;
b.) pismem z dnia 06 grudnia 2017 r. pozwany nie uchylił się na mocyart. 84 k.c.od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu w zakresie objęciaZ. N.ochroną ubezpieczeniową podczas, gdy pozwany skutecznie i w sposób ważny pismem z dnia 06 grudnia 2017 r. uchylił się na mocyart. 84 k.c.od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu przezZ. N., albowiem w chwili składania oświadczenia woli w kwestii przyjęcia ubezpieczenia, pozwany jako ubezpieczyciel działał pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej, gdyż przyjęcie do umowy ubezpieczenia nie mogło nastąpić wobecZ. N.w związku z niespełnieniem warunków, wskazanych w OWU, które wykluczają przystąpienie do umowy grupowego ubezpieczenia na życie osoby, która jest niezdolna do pracy w dacie podpisywania przez nią deklaracji przystąpienia do umowy ubezpieczenia, o czym pozwany dowiedział się dopiero na przełomie listopada i grudnia 2017 r. Dodatkowo przystępując do umowy grupowego(...)złożył oświadczenie woli o chęci przystąpienia do w/w umowy grupowego ubezpieczenia na życie i wbrew stanowisku Sądu I instancji pozwany pismem z dnia 06 grudnia 2017 r. uchylając się na mocyart. 84 k.c.od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu w zakresie objęciaZ. N.ochroną ubezpieczeniową złożył właściwe przedmiotowe oświadczenie doZ. N., nie zaś do ubezpieczającego- (...) sp. z o.o.wB.;
3. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, tj.: naruszenieart. 233 § 1 k.p.c., poprzez dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w postaci umowy ubezpieczenia, polisy, certyfikatu uczestnictwa, akcesów przystąpienia, dokumentacji medycznej i OWU, zeznań powódki i świadkaK. N., która doprowadziła do błędnego ustalenia, że ani powódce, ani jej rodzicom nie dostarczono przed przystąpieniem do umowy grupowego ubezpieczenia na życie OWU podczas gdy,Z. N.i powódka w treści deklaracji uczestnictwa oświadczyli własnoręcznym podpisem, że zapoznali się z treścią OWU, zrozumieli je i zaakceptowali warunki OWU, zatem zasady logiki i doświadczenia życiowego nakazują przyjąć, że OWU zostało im doręczone;
4. obrazę przepisów postępowania, mających wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.poprzez dowolną, selektywną, sprzeczną z zasadami logiki, ocenę materiału dowodowego, tj.: OWU; dokumentacji medycznej dot. powódki; zeznań powódki i bezzasadne, samodzielne przyjęcie przez Sąd I instancji, że w ramach polisy przysługującej powódce wystąpiło zdarzenie ubezpieczeniowe w postaci operacji i dziennego świadczenia szpitalnego w rozumieniu OWU, tymczasem ustalenie powyższych okoliczności wymagało wiedzy specjalnej biegłego chirurga, a takowej nie zaczerpnął Sąd I instancji w tym zakresie, a sama powódka nie wnosiła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego na tę okoliczność;
5. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 921 (15) k.c.poprzez zastosowanie i przyjęcie, że certyfikat uczestnictwa stanowi znak legitymacyjny, o którym mowaart. 921 (15) k.c., albowiem Sąd I instancji utożsamia wydanie w/w certyfikatu uczestnictwa z uprawnieniami, wynikającymi z umowy grupowego ubezpieczenia na życie;
6. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 104 k.c.poprzez jego zastosowanie i bezzasadne przyjęcie, żeK. G.nie był umocowany do złożenia w imieniu pozwanej pismem z dnia 06 grudnia 2017 r. oświadczenia o uchyleniu się przez pozwaną na mocyart. 84 k.c.od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu w zakresie objęciaZ. N.ochroną ubezpieczeniową, zwłaszcza, że powódka w postępowaniu sądowym nie kwestionowała umocowaniaK. G.do działania w imieniu i na rzecz pozwanego, ergo okoliczność ta została przyznana przez powódkę;
7. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 805 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 6 k.c.iart. 829 k.c.poprzez niewłaściwe zastosowanie i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwotę 44.435 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, w sytuacji gdy: a.)Z. N.nie posiadał statusu ubezpieczonego, ergo powódka nie posiada legitymacji czynnej w niniejszej sprawie; b.) ewentualnie - powódka nie udźwignęła ciężaru dowodowego w zakresie wykazania, iż w chwili zgonuZ. N.objęty był ochroną ubezpieczeniową oraz, że w ramach polisy przysługującej powódce w niniejszej wystąpiło zdarzenie ubezpieczeniowe w postaci operacji i dziennego świadczenia szpitalnego w rozumieniu OWU;
8. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 815 § 3 k.c.w zw. zart. 815 § li21k.c.w zw. zart. 843 k.c.iart. 808 k.c.poprzez bezzasadne zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki dochodzonego świadczenia z tytułu zgonuZ. N., podczas gdy z materiału dowodowego w postaci dokumentacji medycznejZ. N.wynika, że nie spełniał on przesłanek do objęcia go umową grupowego ubezpieczenia na życie. Powyższe zachowanieZ. N.wypełnia zatem umowne przesłanki zwolnienia się pozwanej od odpowiedzialności w niniejszej sprawie, albowiemZ. N.nie spełniał przesłanek do objęcia go ochroną ubezpieczeniową, o których mowa w o których mowa w § 1 pkt l Załącznika nr 1 dopolisy nr (...), wprowadzającego zmiany do § 1 ust. 2 pkt 2] OWU.
Z uwagi na powyższe pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu za I instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu za II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się niezasadna.
Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i poczynioną na ich podstawie ocenę prawną, czyniąc je podstawą własnego rozstrzygnięcia.
Nieuzasadniony okazał się zarzut naruszeniaart. 366 k.p.c.w zw. zart. 365 § 1 k.p.c., poprzez błędne uznanie, że wyrok Sądu Rejonowego w Gnieźnie w sprawie o sygn. akt I C 2606/19 jest wiążący i ma charakter prejudycjalny w sprawie niniejszej. Sąd Okręgowy również podziela poglądy judykatury, że w procesie o dalszą – ponad prawomocnie uwzględnioną – część świadczenia z tego samego stosunku prawnego, sąd nie może w niezmienionych okolicznościach odmiennie orzec o zasadzie odpowiedzialności pozwanego (uchwała SN z 29.03.1994 r., III CZP 29/94, LEX nr 84472).
Wbrew twierdzeniu apelującego, w obu sprawach powódka wywodziła swe roszczenie z tego samego stosunku prawnego, wskazując na tożsame okoliczności faktyczne i prawne. W przedmiotowej sprawie powódka domagała się bowiem dalszej części świadczenia za zgon jej ojcaZ. N., ubezpieczonego u pozwanego zgodnie zpolisą nr (...)oraz dalszej części świadczenia tytułem przebytej operacji i pobytu w szpitalu zgodnie z warunkamipolisy nr (...), to jest ponad kwoty zasądzone na jej rzecz prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gnieźnie w sprawie o sygn. akt I C 2606/19. W tej sytuacji, nie budzi wątpliwości Sądu Okręgowego, że Sąd I instancji nie mógł w niezmienionych okolicznościach orzec odmiennie o zasadzie odpowiedzialności pozwanego.
Podkreślić przy tym trzeba, że pozwany w apelacji nie wskazał nawet, jakie to odmienne okoliczności faktyczne i prawne pojawiły się w tej sprawie w stosunku do sprawy I C 2606/19. Analiza akt sprawy prowadzi natomiast do wniosku, że pozwany w przedmiotowej sprawie nie podniósł nowych twierdzeń, czy dowodów w stosunku do sprawy I C 2606/19. W szczególności mimo deklaracji zawartej w piśmie procesowym z 18.10.2021 r., pozwany nie złożył do akt sprawy pełnomocnictwa dlaK. G.do złożenia w imieniu pozwanego oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu w zakresie objęciaZ. N.ochroną ubezpieczeniową. W tej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że w przedmiotowej sprawie jest związany oceną dochodzonego roszczenia wyrażoną przez Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy w sprawie o sygn.. akt I C 2606/19.
Pozostałe zarzuty apelacyjne były tożsame z zarzutami apelacyjnymi podniesionymi w sprawie o sygn. akt I C 2606/19. Sąd Okręgowy w niniejszym składzie podziela ocenę tych zarzutów dokonaną w sprawie XV Ca 1449/20, nie widząc potrzeby jej powielania.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację pozwanego jako bezzasadną.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.oraz§ 2 pkt 5w zw. z § 10 pkt 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. 2015 r., poz. 1800 z późn. zmianami).
Małgorzata Radomska-Stęplewska