Sąd Okręgowy we Włocławku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 481/22
Data wyroku: 2023-11-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mariusz Nazdrowicz
Słowa kluczowe: Przedawnienie roszczeń, Pożyczka
Podstawa prawna: art. 386 § 4 kpc, art. 385 kpc
Teza: W przypadku ustalenia spłaty pożyczki (kredytu) w ratach każda z rat przedawnia się w odrębnym terminie, determinowanym powstaniem stanu wymagalności danej raty.

Sygn. akt: I 1 Ca 481/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 listopada 2023 r.
Sąd Okręgowy we Włocławku Sekcja Odwoławcza I Wydziału Cywilnego
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Mariusz Nazdrowicz

po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2023 r. we Włocławku
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...)z siedzibą weW.
przeciwkoA. O.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku
z dnia 30 września 2022 r. sygn. akt I C 215/22 upr

I
uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 1 (pierwszym) w części dotyczącej zapłaty rat od 30 ( płatnej do 18 stycznia 2018 r.) do 36 ( płatnej do 18 lipca 2018 r.) oraz w całości w punkcie 2 (drugim) i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu we Włocławku pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego;

II
oddala apelację w pozostałej części.

SSO Mariusz Nazdrowicz
I 1 Ca 481/22

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy we Włocławku oddalił powództwo(...)z siedzibą weW.przeciwkoA. O.o zapłatę kwoty 7.970,80 zł (ze wskazanymi odsetkami za opóźnienie) przyjmując, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu.
Apelację od tego wyroku wniósł powód zarzucając naruszenie prawa materialnego –art. 117 i 118 kcoraz „przepisów przejściowych ustawy z dnia 13/04/2018r. o zmianę ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw” poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (w przypadku przepisówkc) oraz nieuwzględnienie uregulowań przywołanej ustawy i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że dochodzone roszczenie się przedawniło.
Powołując się na powyższe skarżący wniósł o „uchylenie” kwestionowanego wyroku i „wydanie wyroku zasądzającego roszczenie zgodne z pozwem…” oraz o zasądzenie kosztów procesu za obie instancje.
Pozwana nie zajęła stanowiska odnośnie złożonego środka odwoławczego.

Sad Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jedynie w części zasługiwała na uwzględnienie.
Istota problemu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się w pierwszym rzędzie do odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku ustalenia spłaty pożyczki w ratach początek biegu terminu przedawnienia rozpoczyna się od chwili upływu końcowego terminu na zwrot pożyczki (wynikającego z treści umowy bądź z przepisuart. 723 kc) czy też każda z rat przedawnia się w odrębnym terminie, determinowanym powstaniem stanu wymagalności danej raty.
Powyższa kwestia – budząca w praktyce duże kontrowersje - została rozstrzygnięta w judykaturze na rzecz drugiego zapatrywania (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 10 maja 2023r. III CZP 52/22 nie publ., LEX nr 3548717, uchwała Sądu Najwyższego z 27 lipca 2021r. III CZP 17/21 opubl. OSNC 2022/2/12). Sąd Okręgowy we Włocławku podziela to stanowisko i nie ma potrzeby powielania przemawiających za nim argumentów. Wystarczy tylko zwrócić uwagę – w kontekście uzasadnienia apelacji – że nie ma wątpliwości co do tego, że spłata pożyczki nie jest świadczeniem okresowym w rozumieniuart. 118 kc, lecz pozostaje jednym świadczeniem (jednorazowym), tyle że spełnianym częściowow ustalonych przez strony terminach. Nie przesądza to jednak zagadnienia przedawnienia roszczenia dającego pożyczkę o jej zwrot. Kwestia ta jest bowiem ściśle powiązanaz wymagalnością roszczenia o zwrot pożyczki, a nie z jego jednorazowym charakterem.
W konsekwencji należało uznać, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że raty od 1 (płatnej 18 sierpnia 2015r.) do 29 (płatnej do 18 grudnia 2017r.) uległy przedawnieniu (nie było sporne, że powód dochodzi roszczenia związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, które przedawnia się po 3 latach –art. 118 kc). W tym zakresie apelacja była więc pozbawiona uzasadnionych podstaw.
Odmiennie przedstawia się sytuacja w przypadku dalszych rat tj. 30-36 (płatnych w okresie 18 stycznia – 18 lipca 2018r.). Po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 13 kwietnia 2018r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 1028.1104) koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 kcw brzemieniu nadanym tą nowelizacją). Wszystkie zatem te raty przedawniłyby się w dniu 31 grudnia 2021r., gdyby nie wytoczenie powództwa w epu w sprawie VI Nc-e 1508112/21, która to czynność – wbrew stanowiska Sądu a quo – przerwała bieg przedawnienia (art. 123 § 1 kc). Pomijając już inne niebagatelne kwestie (jak choćby to, że Sąd Rejonowy nie przedstawił przekonujących argumentów podważających stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale III CZP 66/13) to trudno w rozpatrywanej sprawie przyjąć, by wniesienie pozwu do Sądu Rejonowego w Lublinie-Zachód w Lublinie „nie było czynnością przedsięwziętą w celu skutecznego dochodzenia roszczenia, lecz zmierzającą li tylko do zniwelowania skutków biegu terminu przedawnienia”… Powód przecież cały czas (począwszy od pozwu w epu) stał na stanowisku, że zobowiązanie wynikające z łączącej strony umowy stało się wymagalne z dniem następującym po upływie terminu płatności ostatniej raty. Nie był to jakiś oderwany od realiów pogląd sprzeczny z jednolitymi ugruntowanym orzecznictwem. Wprost przeciwnie – jak wyżej wspomniano – było to jedno ze stanowisk powszechnie prezentowanych w judykaturze (zbiorczego podsumowania orzecznictwa w tej materii dokonał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały III CZP 17/21,a także Rzecznik Finansowy w uzasadnieniu pytania prawnego skutkującego uchwałą Sądu Najwyższego III CZP 55/22). Bank mógł więc liczyć na uwzględnienie swojego powództwa już w epu i nie sposób mu zarzucić, by chciał jedynie przerwać bieg terminu przedawnienia.
Wychodząc z bezpodstawnego założenia o przedawnieniu całego roszczenia Sąd Rejonowy we Włocławku w części dotyczącej rat 30 - 36 nie rozpoznał istoty sprawy w rozumieniuart. 386 § 4 kpc, co ma miejsce m.in. wówczas, gdy Sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania błędnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna unicestwiająca roszczenie – jak właśnie np. przedawnienie (z bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego przykładowo postanowienia z 26 października 2023r. III CZ 270/23 nie publ., LEX nr 3620678 i z 5 lipca 2023r. I PZ 4/23 nie publ., LEX nr 3577240).
W toku dalszego postępowania Sąd meriti zbada zasadność powództwa we wskazanym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy we Włocławku na podstawie przywołanego przepisu uchylił zaskarżony wyrok we własnym zakresie. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto na podstawieart. 108 § 2 kpc.
SSO Mariusz Nazdrowicz