Sąd Rejonowy w Rybniku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V P 130/22
Data wyroku: 2024-04-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Sonia Lasota-Zawisza
Słowa kluczowe: Interes prawny
Podstawa prawna: art. 189 k.p.c., art. 22 § 1 k.p.
Teza: nietezowane

Sygn. akt V P 130/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 kwietnia 2024 roku
Sąd Rejonowy w Rybniku, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Sonia Lasota-Zawisza
Protokolant: sekretarz sądowy Izabela Niedobecka-Kępa
po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 roku w Rybniku
na rozprawie
sprawy z powództwaR. S.
przeciwkoB. P. (1)
o ustalenie stosunku pracy w pełnym wymiarze

1
ustala, że powódkęR. S.oraz pozwanegoB. P. (1)łączył stosunek pracy w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 4 marca 2020 roku do 30 września 2021 roku;

2
nakazuje pobranie od pozwanegoB. P. (1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Rybniku kwoty 1 289,83 zł (tysiąc dwieście osiemdziesiąt dziewięć złotych i osiemdziesiąt trzy grosze) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Sygn. akt V P 130/22

UZASADNIENIE
W pozwie powódkaR. S.domagała się ustalenia, że w okresie od 4 marca 2020 r. do 31 września 2021 r. łączył ją z pozwanymB. P. (1)stosunek pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. W uzasadnieniu wskazała, że mimo zawartej z pozwanym umowy o pracę w wymiarze 0,5 etatu - faktycznie świadczyła pracę w pełnym wymiarze – początkowo w godzinach 3:00-11:00/12:00, a kolejno od 7:00 do 15:00, każdorazowo co najmniej po 8 godzin na dobę, pracując wyłącznie w dni robocze (k. 3-4).
W odpowiedzi na pozew pozwanyB. P. (1)wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu. Argumentując swoje stanowisko wskazał, że twierdzenia powódki są nieuzasadnione bowiem świadczyła pracę w wymiarze 0,5 etatu po 4 godziny dziennie, zgodnie z postanowieniami zawartymi w umowach o pracę. Zarzucił, że nie wykazała podnoszonych faktów i nie ma interesu prawnego w ustaleniu stosunku pracy w pełnym wymiarze czasu pracy (k. 15-17).
Sąd ustalił, co nast

ępuje:
28 lutego 2020 r. powódkaR. S.zawarła z pozwanymB. P. (1)umowę o pracę na czas określony od 4 marca 2020 r. do 30 września 2020 r. na stanowisku pomocy kuchennej w wymiarze 0,5 etatu za wynagrodzeniem 1 300 zł brutto miesięcznie. 30 września 2020 r. strony zawarły drugą umowę od pracę na czas określony od 1 października 2020 r. do 30 września 2021 r. na tych samych warunkach.

     (dowód: akta osobowe: umowa o pracę nr(...)z 28.02.2020 r., umowa o pracę nr(...)z 30.09.2020 r., świadectwo pracy k. 160-161)

Powódka w spornym okresie świadczyła pracę w pełnym wymiarze czasu pracy wynoszącym co najmniej 8 godzin dziennie w dni robocze od poniedziałku do piątku. Na początku zatrudnienia pracowała w godzinach od 3:00 do 11:00. Zdarzało się, że zostawała do godziny 12:00. Była wtedy jedynym kucharzem zatrudnionym u pozwanego. W kwietniu 2021 r. zatrudniono do pomocyB. L.. Wówczas powódka pracowała już w godzinach od 7:00 do 15:00. Zakres jej czynności polegał na przygotowywaniu kanapek oraz obiadów w tym dla zakładów pracy. Po ich zakończeniu sprzątała miejsce pracy, a kolejno przygotowywała żywność na kolejny dzień (obierała kartofle, warzywa). Gotowaniem obiadów zajmowała się wyłącznie powódka.
(dowód: zeznania świadkaB. P. (2)k. 223-224, zeznania świadkaK. R.k. 234-235, zeznania świadkaB. L.k. 235)
Miesięczne wynagrodzenie powódki wyniosło: 1 181,82 zł brutto w kwietniu 2020 r., 1 800 zł w maju 2020 r., 1 324,39 zł w czerwcu 2020 r., 1300 zł w okresie za lipiec 2020 r. do stycznia 2021 r., 1 400 zł od lutego 2021 r. do sierpnia 2020 r., 1 174,88 zł we wrześniu 2021 r. oraz 63,64 zł w październiku 2021 r. Płatność następowała z dołu z rozliczeniem za miesiąc poprzedni.
(dowód: zaświadczenie z 3.10.2022 r. k. 20, listy płac k. 21-41, k. 139, k. 141-142, karta wynagrodzeń za 2020 i 2021 rok k. 132-133)
Pozwany w okresie spornym prowadził ewidencję czasu pracy powódki w sposób nierzetelny. Nie odprowadzał składek na ubezpieczenie społeczne powódki w pełnej wysokości.
(dowód: listy obecności k. 42-58, k. 162-165 ewidencje czasu pracy k. 59-60, protokół kontroli PiP z 1.06.2022 r. k. 89-97, pismo PIP z 09.06.2022 r. k. 105 i k. 107-129, protokół przesłuchaniaR. S.k. 159, pismo PiP z 28.02.2022 r. k. 186-187 , zeznania świadkaB. L.k. 235, zeznania powódki k. 252v-253)
Po przeprowadzonej kontroli na skutek wniosku Państwowej Inspekcji Pracy wK.Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem z 1 kwietnia 2022 r. sygn. III W 348/22 ukarałB. P. (1)za wykroczenie polegające na nierzetelnym prowadzeniu ewidencji pracyR. S.w okresie za marzec, czerwiec i lipiec 2021 r. oraz nieprowadzenie ewidencji czasu pracy za kwiecień, maj, sierpień, wrzesień (art. 281 § 1 pkt 5 k.p.), a także za to, że w okresie od 16 czerwca 2021 r. do 16 lutego 2022 r. zgłaszał nieprawdziwe dane mające wpływ na wymiar składek odprowadzanych do Funduszu Pracy od wynagrodzeń wypłaconychR. S., podając kwotę 1 400 zł brutto zamiast 2 800 zł brutto (art. 122 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracyw zw. zart. 46 i art. 47 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz za inne wykroczenia.
(dowód: wniosek o ukaranie k. 80-81, k. 208-209, wyrok nakazowy SR w Rybniku z 1.04.2022 r. k. 85, pismo ZUS z 11.04.2022 r. k. 99-100, wystąpienie PiP z 28.02.2022 r. k. 183-184)
Stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowód z ujawnionych w toku postępowania dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i w aktach osobowych powódki, których autentyczność nie budziła wątpliwości oraz nie była kwestionowana przez strony. Nadto z zeznań świadków i powódki, które ze sobą w znacznej części korelowały. Nie stanowiły natomiast podstawy ustaleń faktycznych ujawnione w toku postępowania dowody z dokumentów dołączonych na fakty nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności: dokumenty dotyczące warunków pracy, wynagrodzeń i istnienia stosunku pracy innych pracowników niebędących stroną niniejszego postępowania (k. 101-103, k. 134-138, k. 140, k. 143-158, k. 166-180, k. 185, k. 195-207), dokumenty wskazujące na zalecenia organu kontroli odnoszące się do warunków sanitarnych i bezpieczeństwa pracy (k. 104, k. 181-182). Za niewiarygodny uznano dowód z ewidencji czasu pracy przedłożony przez pozwanego, gdyż nie przedstawiał wymiaru pracy rzeczywiście przez powódkę świadczonej, a zatem dowodził jedynie temu, że ewidencja w istocie prowadzona była w sposób nierzetelny. Nieprzydatne w całości były zeznania świadkaL. K.dopuszczone na fakt ustalenia czasu pracy powódki bowiem jak oświadczył - nie zna powódki, nie pracował z nią, nigdy jej nie widział, a pozwanego zna tylko z tego, że robi u niego zakupy i zdarzało się, że zawoził mu truskawki. Pozostałe zeznania przesłuchanych w sprawie świadków zostały ocenione jako wiarygodne w pełni i stanowiły podstawę ustaleń faktycznych.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo jako zasadne podlegało uwzględnieniu.
Bezspornym w sprawie pozostawał fakt istnienia pomiędzy stronami stosunku pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy (0,5 etatu), okres zatrudnienia i rodzaj zawartych umów. Spornym pozostawało świadczenie pracy ponad wskazany w umowie wymiar nieodpowiadający rzeczywiście świadczonej pracy.
Podstawę roszczenia stanowiłart. 189 k.p.c., zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Pozwany zarzucił, że powódka nie ma interesu prawnego w ustaleniu stosunku pracy w pełnym wymiarze czasu pracy bowiem wytoczyła powództwo jedynie w celu uzyskania orzeczenia, które ma posłużyć pozyskaniu dowodów lub potwierdzeniu faktów prawotwórczych na potrzeby innego postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z twierdzeniem tym nie sposób się zgodzić. Jak słusznie wskazywano w orzecznictwie interes prawny nie wyczerpuje się w możliwości dochodzenia świadczeń należnych z tego stosunku prawnego. Ustalenie istnienia stosunku pracy we właściwym wymiarze warunkuje prawo do bieżących i przyszłych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także rzutuje, poprzez konstrukcję stażu ubezpieczenia, na ich wysokość. Może mieć znaczenie również dla uzależnionych od okresu zatrudnienia przyszłych świadczeń, prawa do nich lub ich wymiaru z kolejnych stosunków pracy (vide: wyrok SN z 29 marca 2001 r., I PKN 333/00, wyrok SN z 19 kwietnia 2001 r., I PKN 368/00, wyrok SN z 11 kwietnia 2017 r., I PK 132/16). Powódka wykazała interes prawny podnosząc, że będzie domagała się przeliczenia odprowadzonych składek na ubezpieczenie społeczne, co wpływa bezpośrednio na wysokość przysługującej jej w przyszłości emerytury i świadczenia rehabilitacyjnego, na którym obecnie przebywa. Udowodniła więc, że ma nie tylko faktyczny, ale również prawny interes w tym, żeby ustalić rzeczywisty wymiar świadczonej pracy, ponieważ wysokość składek na ubezpieczenie społeczne przekłada się na wysokość świadczeń pieniężnych.
Zgodnie zart. 22 § 1 k.p.przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. O tym czy strony nawiązały umowę o pracę nie decyduje formalne jej zawarcie, lecz faktyczne świadczenie pracy w warunkach podporządkowania charakterystyczne dla stosunku pracy. W tym kontekście nie ma również znaczenia czy strony wskazały w treści umowy niepełny wymiar czasu pracy w sytuacji, gdy rzeczywiście praca świadczona była w pełnym wymiarze. I choć strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny w sposób dowolny, to jego treść i cel nie może sprzeciwiać się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 3531k.c.w zw. zart. 300 k.p.). Niezależnie więc od postanowień umownych - o rodzaju i wymiarze łączącego stosunku prawnego rozstrzyga ostatecznie sposób jego realizacji.
Pozwany zarzucił, że powódka nie wykazała podnoszonych faktów, co okazało się nietrafne. Rację ma jedynie w tym zakresie, że to na powódce spoczywał ciężar dowodu w celu ustalenia, że świadczyła pracę w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 6 k.c.w zw. zart. 300 k.p.iart. 232 k.p.c.). Z kolei w sytuacji, gdy jak w niniejszej sprawie pracodawca nie wywiązuje się z obowiązków wskazanych wart. 94 pkt 9a k.p.iart. 149 k.p.- pracownik może w toku procesu powoływać wszelkie dowody na wykazanie rzeczywistego świadczenia pracy w rozmiarze wyższym od ustalonego w umowie o pracę (z zeznań świadków czy notatek własnych) - a wówczas pracodawca musi wykazać, że pracownik w istocie nie świadczył pracy w takim wymiarze jak to przedstawia (vide: m.in. wyrok SN z 14 maja 2012 r., II PK 231/11, wyrok SN z 11 kwietnia 2017 r., I PK 132/19). Przesłuchani w sprawie świadkowie, którzy współpracowali z powódkąB. P. (2),K. R.orazB. L.zgodnie potwierdzili w jakich godzinach powódka pracowała oraz jaki był jej rzeczywisty wymiar jej pracy (8 h), a także zakres obowiązków, co korelowało z twierdzeniami samej powódki. Poświadczenie stanowiły również dokumenty dołączone w toku postępowania, w tym protokoły kontroli Państwowej Inspekcji Pracy oraz dokumenty z prowadzonego postępowania wykroczeniowego zainicjowanego przez ten organ, w którym pracodawca został prawomocnie ukarany za nierzetelne prowadzenie ewidencji czasu pracy oraz zgłaszanie nieprawdziwych danych w zakresie wymiaru składki odprowadzanej wobecR. S.na ubezpieczenie społeczne. Dokumenty i zeznania obaliły dowody przeciwne zaoferowane przez pozwanego w postaci list obecności i ewidencji czasu pracy, które jak się okazało dowodziły jedynie temu, że naruszył on jako pracodawca obowiązek zart. 149 k.p.c.polegający na powinności prowadzenia ewidencji czasu pracy pracownika do celów prawidłowego ustalenia jego wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z pracą w sposób rzetelny.
Mając powyższe na względzie na podstawie ww. przepisów ustalono, że powódkęR. S.łączył z pozwanymB. P. (1)stosunek pracy w okresie od 4 marca 2020 roku do 31 września 2021 roku w pełnym wymiarze czasu pracy.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z art. 113 ust. 1 u.k.s.c zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, nakazując pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Rybniku kwotę 1 289,83 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych, na którą składa się: opłata w wysokości 1 261,35 zł (art. 13 ust. 2 u.k.s.c.) zaokrąglona do pełnej złotówki (1 262 zł), od której uiszczenia powódka była ustawowo zwolniona (art. 96 ust. 1 pkt 4 u.k.s.c.) oraz kwota 27,83 zł tymczasowo wypłacona ze Skarbu Państwa tytułem zwrotu kosztów przejazdu świadkaL. K.(art. 5 ust. 1 pkt 2 u.k.s.c.).