Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie
III Wydział Cywilny
Sygnatura akt: III Cz 9/23
Data wyroku: 2023-09-06 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Justyna Pikulik, Rafał Reszka, Sędzia Grażyna Sienicka

Sygn. akt: III Cz 9/23

POSTANOWIENIE
Dnia 6 września 2023 r.
Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie III Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Justyna Pikulik
Sędziowie: Sędzia Grażyna Sienicka
Sędzia Rafał Reszka
po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. w Szczecinie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuL.NicoliC.
przy udzialeJ. C.
o podział majątku wspólnego
na skutek zażalenie uczestniczki na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt I Ns 530/21

postanawia:
oddalić zażalenie
Sygn. akt III Cz 9/23

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 6 września 2023 r.
Postanowieniem z dnia 23 lutego 2023 r. Sąd oddalił wniosek uczestniczkiJ. C.o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego Justyny Barczyk – Swalskiej.
Uczestniczka zaskarżyła powyższe postanowienie zażaleniem, podnosząc, że ustalenie przez sąd rozpoznający jej wniosek, że nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego Justyny Barczyk – Swalskiej, było nieprawidłowe. W ocenie skarżącej, uzasadnione wątpliwości w tym zakresie wywołuje sposób prowadzenia postępowania, a to: że Sąd nie przychylił się do jej wniosku o odroczenie rozprawy wyznaczonej na 21 marca 2022 r., nie doręczył jej zobowiązania w przedmiocie przygotowania pytań do świadka oraz odstąpił od współpracy z instytucjami niemieckimi w sprawie przesłuchania wnioskodawcy.
Podniesione zarzuty nie mogły skutkować uwzględnieniem zażalenia.
Przepisart. 49 § 1 k.p.c.stanowi, że niezależnie od przyczyn wymienionych wart. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Przewidziana cytowanym przepisem instytucja wyłączenia sędziego na wniosek albo żądanie ma na celu z jednej strony ochronę prawa do sądu, z drugiej zaś interesu wymiaru sprawiedliwości, które w tym wypadku się splatają. Sędzia w postępowaniu sądowym ma bowiem pełnić funkcję bezstronnego, niezawisłego i sprawiedliwego arbitra, który zachowuje niezbędny, a zarazem konieczny dystans do stron oraz ich pełnomocników i nie kieruje się osobistymi sympatiami bądź antypatiami. W ten sposób zabezpieczony zostaje interes stron, w szczególności ich prawo do sądu, a także interes wymiaru sprawiedliwości, który zostaje naruszony każdorazowo, kiedy istnieją choćby pozory osobistego zaangażowania sędziego po jednej ze stron. Instytucja ta chronić może również samego sędziego w szczególności, gdy ten dojdzie do wniosku, iż jego udział w sprawie mógłby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, czyli przymiotu stanowiącego cechę konstytutywną urzędu sędziowskiego, a przez to doprowadzić do utraty niezbędnego zaufania. Nie chodzi przy tym o obiektywny brak bezstronności sędziego, lecz o sposób postrzegania przez inne osoby okoliczności dotyczących sędziego.
Wykładniaart. 49 § 1 k.p.c.pozwala na sformułowanie dwóch przesłanek, które umożliwiają uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego. Po pierwsze, może to nastąpić, gdy w okolicznościach konkretnej sprawy występuje obiektywna, a więc weryfikowalna, wątpliwość co do jego bezstronności. Po drugie, gdy wątpliwość ta ma charakter uzasadniony. Bezstronność jest synonimem obiektywizmu, braku uprzedzeń i neutralności wobec stron, a także niekierowania się przy rozstrzyganiu sprawy względami, które miałyby charakter inny niż merytoryczny. Należy przy tym podkreślić, że nie jest wystarczające subiektywne przekonanie wnioskodawcy o braku bezstronności sędziego. Z uwagi na przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję tej instytucji, niezbędne jest oparcie się na obiektywnych, racjonalnych i dających się zweryfikować okolicznościach konkretnej sprawy przemawiających za wyłączeniem sędziego od jej rozpoznania. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania wystąpienia w konkretnej sprawie tych przesłanek.
W świetle treści przepisuart. 49 k.p.c., okolicznością mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie może być określony stosunek (np. osobisty o charakterze pozytywnym albo negatywnym, gospodarczy, związany z zależnością służbową) między sędzią a jedną ze stron, jej przedstawicielem, pełnomocnikiem czy interwenientem ubocznym. Za okoliczność uzasadniającą wątpliwości co do bezstronności należy uznać rodzaj emocjonalnego zaangażowania sędziego w odniesieniu do strony postępowania sądowego bądź jej przedstawiciela. W orzecznictwie wskazuje się na przykłady relacji mogących ewentualnie uzasadniać wątpliwości co do bezstronności w konkretnej sprawie, a są to: przyjaźń, nienawiść, więź rodzinna, powiązania majątkowe, gospodarcze, jak również ujawniona niechęć lub sympatia do strony albo faworyzowanie jednej ze stron kosztem drugiej (wyrok SA w Łodzi z dnia 2 października 2014 r., I ACa 342/14). Nadto podkreślić należy, że przewidziana cytowanym przepisem instytucja wyłączenia sędziego na wniosek nie jest związana z wystąpieniem jakiejkolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego rozpoznającego sprawę, ale z ujawnieniem się uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego. Zatem o możliwości wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie decyduje samo odczucie strony co do bezstronności sędziego, ale odczucie co do tych wątpliwości musi być uzasadnione w okolicznościach danej sprawy. Ciężar uprawdopodobnienia wystąpienia takich okoliczności spoczywa na stronie wnoszącej o wyłączenie sędziego (por. postanowienie SN z dnia 10 stycznia 2017 r., III UC/3/16). Nadto wskazać należy, że z przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, sprzecznie z regułami procedury cywilnej, samo w sobie nie świadczy o stronniczości sędziego (por. postanowienie SA w Krakowie z dnia 26 czerwca 2014 r., I ACz 1128/14). Z samego zatem faktu zachowań, sprowadzających się w ocenie strony, do uchybień proceduralnych nie można wnioskować o emocjonalnym nastawieniu sędziego do którejkolwiek ze stron. Okolicznością uzasadniającą wątpliwość co do bezstronności sędziego nie jest sposób procedowania w danej sprawie, bowiem to, czy postępowanie prowadzone jest prawidłowo, podlega ocenie jedynie przez sąd wyższej instancji w ramach merytorycznej kontroli orzeczenia poprzez środki odwoławcze. Niezadowolenie strony z przebiegu procesu nie może zatem uzasadniać wyłączenia sędziego. Przewodniczący składu orzekającego wydaje orzeczenia i zarządzenia (m.in. w kwestii odroczenia rozprawy, czy dopuszczenia dowodów) takie, jakie w okolicznościach sprawy uznaje za zasadne proceduralnie, nie pozostawiając zgłaszanych wniosków bez rozpoznania, a także czuwa nad prawidłowym przebiegiem postępowania. W judykaturze przyjmuje się, że niezadowolenie strony z przebiegu prowadzenia procesu, a nawet wadliwe prowadzenie procesu w skutek uchybień proceduralnych, nie uzasadniają wyłączenia sędziego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 1976 r., II CZ 8/76 i z dnia 28 stycznia 2004 r. II UZ 105/03).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że wniosek uczestniczki z dnia 31 stycznia 2022 r. o odroczenie rozprawy został rozpoznany – zarządzeniem z dnia 24 lutego 2022 r. Przewodnicząca Sędzia Justyna Barczyk – Swalska nie przychyliła się do wniosku. Zgodnie zart. 214 § 1 k.p.c.rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Zgodnie natomiast zart. 215 k.p.c.rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi wezwać do wzięcia udziału w sprawie lub zawiadomić o toczącym się procesie osoby, które dotychczas w postępowaniu nie występowały w charakterze powodów lub pozwanych. Okoliczności, na które powołała się wnioskodawczyni, nie mieściły się w dyspozycji cytowanych przepisów. Sąd nie był zatem zobligowany do uwzględnienia jej wniosku. O tym, czy zachodzi konieczność odroczenia rozprawy decyduje sędzia rozpoznający sprawę bądź sąd, przy czym – poza wypadkami wskazanymi w cytowanych przepisach - nie ma on obowiązku uwzględnienia takiego wniosku.
Wbrew stanowisku uczestniczki, zarządzeniem z dnia 14 października 2022 r. sędzia rozpoznająca sprawę zobowiązała nie tylko wnioskodawcę, ale również i ją do złożenia listy pytań do świadkaL. K.(k. 560 akt sprawy). Zobowiązanie to nie zostało wykonane w części co do uczestniczki na skutek omyłki pracownika sekretariatu. Błąd pracownika sekretariatu nie świadczy w żadnej mierze o braku bezstronności sędziego rozpoznającego sprawę.
Na rozprawie w dniu 30 listopada 2022 r. Przewodnicząca poinformowała z jakich przyczyn odstąpiła od stosowania w sprawie procedury przeprowadzenia dowodu z przesłuchania wnioskodawcy w trybie rozporządzenia Rady (WE) nr 1206/2001 z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych – powołała się na postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 8 września 2022 r. w sprawie o sygnaturze C – 188/22 (k. 609 akt sprawy). Kwestia zasadności odstąpienia od przewidzianego przywołanym rozporządzeniem trybu przeprowadzenia dowodu, jako odnosząca się do prowadzenia postępowania dowodowego, nie może stanowić przesłanki do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie. Uczestniczka będzie natomiast mogła powoływać się na ewentualne uchybienia w tym zakresie w środku zaskarżenia od orzeczenia co do istoty sprawy, które zostanie wydane w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił zażalenie jako bezzasadne zgodnie zart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 3 k.p.c.iart. 3942§ 2 k.p.c.