Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku
IV Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: IV GC 978/22
Data wyroku: 2023-02-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Maciej Skuczyński

sygn. akt IV GC 978/22 upr

UZASADNIENIE
co do całości wyroku z 26 stycznia 2023 roku
(ograniczone zgodnie zart. 5058§ 4 k.p.c.)

1
(...) S.A.wniosła pozew przeciwko(...) sp. z o.o.o zapłatę kwoty 578,54 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od 7.12.2021 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów procesu

2
Postępowanie toczyło się według przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych i w sprawach uproszczonych.

3
Powódka wywodziła swoje roszczenie z faktu, że wykonała świadczenie na rzecz pozwanej wynikające z łączącej strony kompleksowej umowy sprzedaży i dostawy energii elektrycznej, lecz nie otrzymała z tego tytułu całego wynagrodzenia. Pozwana dokonała zapłaty dochodzonych przez powódkę należności ujętych w dołączonej do pozwufakturze (...)-R, wskazując ją w tytule przelewu bankowego, lecz powódka zaliczyła te płatności na poczet zaległych wierzytelności wynikających z tej samej umowy.

4
W umowie kompleksowej zawartej między stronami 13.09.2018 r. w §4.7 strony postanowiły, że w razie powstania zaległości w płatnościach(...) S.A.może zarachować dokonane wpłaty na dawniej wymagalne długi, niezależnie od wskazania przez odbiorcę tytułu przelewu.

5
Przepisy prawa zobowiązań są co do zasady dyspozytywne i z reguły mają zastosowanie, gdy strony zgodnie nie postanowią inaczej w ramach łączącego je stosunku prawnego, chyba że co innego z nich wynika (art. 3531k.c.). Ta dyspozytywność nie dotyczy jednak regulacji ustawowych, które zostały wprowadzone w celu ochrony szczególnie ważnego interesu prywatnego lub publicznego. Do takich regulacji nie należyart. 451 k.c.W konstytucyjnie przyjętym modelu społecznej gospodarki rynkowej zasadą bowiem jest to, że swoje długi należy płacić, a ich umorzenie lub inne uprzywilejowanie dłużnika względem posiadacza słusznej wierzytelności może nastąpić w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, zazwyczaj dotyczących strony o z założeniu słabszym statusie wobec kontrahenta – np. konsument, najemca lokalu mieszkalnego. W tym świetle zbędna jest ochrona dłużnika przed prawem wierzyciela do zaliczenia dokonanych wpłat na inne zaległe należności wynikające z tego samego stosunku prawnego. Ochrona taka w sposób nieuzasadniony pokrzywdziłaby wierzyciela, mając na uwadze to, że to dłużnik narusza stosunek zobowiązaniowy, nie wykonując w terminie świadczenia pieniężnego – za co odpowiada ze swojej winy lub z obciążającego go ryzyka gospodarczego. Tym samym przez wyżej wskazane postanowienie umowne strony autonomicznie uregulowały zasadę zaliczania płatności zart. 451 k.c.

6
Niezależnie od powyższegoart. 451 § 1 k.c.uprawnia wierzyciela do samodzielnego zaliczenia wpłaty na jeden z zaległych długów wynikających z tego samego stosunku prawnego, mimo wyraźnego wskazania przez dłużnika. Wynika to jednoznacznie z wykładni językowejart. 451 § 1 k.c., w którym wzd. 1ustanawia się prawo dłużnika do wskazania zaspokajanego długu, po czym wzd. 2wprowadza się wyjątek od tej reguły przez spójnik „jednakże” (tj. spójnik przyłączający zdanie o treści niezgodnej z tym, co można wnioskować na podstawie zdania poprzedzającego).Art. 451 § 1 k.c.ma zastosowanie także wtedy, gdy z jednego stosunku prawnego wynika kilka dających się prawnie wyodrębnić jednorodzajowych należności głównych. Nie miały tu zastosowaniaart. 451 § 2 i 3 k.c., gdyż regulacja pokwitowania dotyczy tylko zaliczania na poczet innych długów (czyli niewynikających z tego samego stosunku prawnego), przy których to dłużnik decyduje o przeznaczeniu świadczenia, chyba że przyjął pokwitowanie wierzyciela, aart. 451 § 3 k.c.dotyczy już tylko interpretacji sytuacji niejasnej, w której istnieje kilka długów (czyli również nie dotyczy to niniejszej sprawy) i ani dłużnik, ani wierzyciel nie zdecydowali o przeznaczeniu spełnionego świadczenia.

7
Mając na uwadze powyższe, powódka miała prawo do jednostronnego zaliczenia dokonanej wpłaty na inne zalegające należności główne i uboczne wynikające z tej samej umowy zawartej między stronami, nawet mimo tego, że pozwana wskazała w tytule przelewu, który dług chce zaspokoić, gdyż nie mogła w ten sposób skutecznie prawnie ingerować w uprawnienie wierzyciela. Na powódce spoczywał jednak wobec tego ciężar dowodu wykazania, że istniały wówczas inne zaległości tego rodzaju, na które przeznaczyła wskazane wpłaty.

8
Powódka nie sprostała spoczywającemu na niej ciężarowi dowodu w tym zakresie, powołując się jedynie na oznaczenia faktur i not obciążeniowych, na które miała zaliczyć część wpłaty pozwanej. Powódka nie przedłożyła wskazanych faktur i not obciążeniowych, uniemożliwiając weryfikację, czy zostały faktycznie wystawione, w sposób prawidłowy i właściwy co do kwoty w odniesieniu do zużycia energii i cennika. Wobec kategorycznego zaprzeczenia przez pozwaną istnienia innych wymagalnych długów względem powódki powództwo co do należności głównej należało oddalić jako niewykazane.

9
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (dalej: u.t.h.) wierzycielowi po spełnieniu swojego świadczenia bez wezwania przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, gdy dłużnik nie zapłacił w terminie świadczenia pieniężnego wynikającego z transakcji handlowej. Umowa wiążąca strony była transakcją handlową w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.t.h.

10
Bezsporne było to, że pozwana była pierwotnie zobowiązana zfaktury (...)-R na kwotę i w terminie płatności w niej wskazanym, tj. 6.12.2021 r. Pozwana dokonała płatności kwoty z faktury dopiero 16.12.2021 r., w związku z czym należało zasądzić na rzecz powódki odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych od żądanej w pozwie kwoty za okres opóźnienia.

11
Powództwo zostało oddalone co do należności głównej w całości, w związku z czym za wygrywającego sprawę w rozumieniuart. 98 § 1 k.p.c.należało uznać pozwaną i zasądzić na jej rzecz zwrot kosztów procesu. Pozwana nie wykazała jednak, aby poniosła w sprawie jakiekolwiek koszty procesu, w związku z czym Sąd nie zasądził żadnej kwoty.

(...)Maciej Skuczyński
Zarządzenia:

1
odnotować, w tym w kontrolce terminowego sporządzania uzasadnień orzeczeń;

2
pełnomocnikowi powódki (portal):

⚫

doręczyć odpis wyroku z uzasadnieniem;

3
przedłożyć za miesiąc lub z pismem.

13.02.2023 r.
(...)Maciej Skuczyński