Sąd Rejonowy w Chorzowie
III Wydział Rodzinny i Nieletnich
Sygnatura akt: III RC 424/23
Data wyroku: 2024-04-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt III RC 424/23

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 5 września 2023 r. skierowanym przeciwkoB. S. (1)iJ. S.,A. S.wniósł o podwyższenie alimentów.
W uzasadnieniu pozwu wskazał, iż był wychowankiem rodziny zastępczej u dziadkówB.iP. S.. Od czerwca 2023 r. usamodzielnił się i zamieszkał osobno. Od września 2023 r. podjął naukę w Liceum wB., gdzie opłata za czesne wynosi 80,00 zł miesięcznie. Do chwili obecnej dziadkowie opłacali wszystkie rachunki powoda, natomiast rodzice – pozbawieni władzy rodzicielskiej, nie interesowali się powodem ani jego potrzebami.
Na rozprawie w dniu 9 stycznia 2024 r. (k.32) powód sprecyzował żądanie pozwu domagając się od każdego z pozwanych po 400,00 zł miesięcznie alimentów, począwszy od 1 stycznia 2024 r., w pozostałym zakresie cofnął powództwo.
PozwanaB. S. (1), na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. (k.28), oświadczyła, iż jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna i nie jest w stanie podwyższyć dotychczasowych alimentów.
PozwanyJ. S.w odpowiedzi na pozew z dnia 2 października 2023 r. (k.14), wniósł o oddalenie powództwa w całości, a w pozwie wzajemnym wniósł o uchylenie ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego począwszy od dnia wniesienia pozwu.
W uzasadnieniu prezentowanego stanowiska wskazał, iż powód jest osobą pełnoletnią, usamodzielnił się i zamieszkał osobno. Ponadto dzieli mieszkanie z kuzynem, z którym niewątpliwie dzieli koszty utrzymania. Również ukończenie przez powoda szkoły i uzyskanie certyfikatu, umożliwia podjęcie pracy i usamodzielnienie się. Dalsze kontynuowanie przez powoda nauki w systemie weekendowym nie wyklucza podjęcia przez niego pracy. Pozwany natomiast pozostaje w nieformalnym związku, z którego posiada dwoje małoletnich dzieci. Na oboje małoletnich pozwany ma zasądzone alimenty w wysokości 450,00 zł. Aktualnie ani pozwany ani jego partnerka nie posiadają stałego zatrudnienia a od września 2023 r. pozostają zarejestrowani jako osoby bezrobotne, bez prawa do zasiłku. Pozwany utrzymuje się z prac dorywczych, z których osiąga dochód w wysokości około 1.500 – 2.000 zł.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. S.ur. (...)pochodzi ze związku małżeńskiegoB.iJ. S.. Rodzice powoda zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej nad synem, a na opiekuna prawnego Sąd Rejonowy w Chorzowie wyznaczył dziadków ojczystych powoda -B.iP. S., u których ww. przebywał w rodzinie zastępczej od 2 roku życia.
Na mocy ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Chorzowie w dniu 4 grudnia 2018 r. (k.31 o sygn. akt III RC 692/18)B. S. (1), a na mocy ugody zawartej w dniu 16 stycznia 2019r. (k.47 o sygn. akt III RC 692/18)J. S., zobowiązali się do łożenia na rzecz małoletniego wówczas powoda alimenty w wysokości po 150,00 zł miesięcznie każdy z nich, w miejsce alimentów orzeczonych w wyroku Sądu Rejonowego w Chorzowie z dnia 14 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. III RC 160/11.
W 2018 r. podczas ostatniej sprawy alimentacyjnej, powód wówczas małoletni pozostawał pod opieką dziadków sprawujących funkcję rodziny zastępczej.B. S. (1)pozostawała w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę na czas określony. Miała na utrzymaniu córkę, na którą zasądzone miała w wysokości 150,00 zł alimenty egzekwowane były przez komornika.J. S.był zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny i utrzymywał się z prac dorywczych. Oprócz powoda miał na utrzymaniu troje dzieci.
ObecnieA. S.zamieszkuje samodzielnie. Z dziadkami mieszkał do ukończenia 18 roku życia. Ww. zajmuje mieszkanie otrzymane z opieki tytułem usamodzielnienia się, które w całości opłacają dziadkowie ww. Mieszkanie to pokój z kuchnią, z której wydzielona została łazienka.
W okresie od grudnia 2023 r. do lutego 2024 r. wraz z powodem zamieszkiwał jego kuzyn, który był po wypadku, chodził o kulach, a w swoim mieszkaniu nie posiadał wc. Kuzyn ww. nie dokładał się do opłat.
Powód ukończył szkołę zawodową we wrześniu 2023 r i posiada zawód fryzjera. Nie szuka jednak pracy w tym zawodzie, gdyż nie czuje się w nim dobrze. Podjął naukę w Liceum Ogólnokształcącym dla Dorosłych wB., gdzie nauka odbywa się w co drugi weekend. Czesne w szkole wynosi 80,00 zł miesięcznie. Obecnie kwotę tą powód płaci z własnych środków. Po maturze powód zamierza kształcić się dalej w kierunku języka anielskiego, aby w przyszłości móc go uczyć, ponieważ nauka języka przychodzi mu bardzo dobrze.
Powód z(...)otrzymuje pomoc na kontynuowanie nauki w kwocie 681,00 zł. Świadczenie zostało przyznane na okres nauki od 1 października 2023 r. do 30 kwietnia 2026 r. (k.57).
Powód starał się o pracę dozorcy w tej samej firmie w której pracuje jego babcia, jednak nie dostał umowy. Mimo tego powód pomaga babci, a ona za to opłaca mu mieszkanie. Opłata za czynsz wynosi 400,00 zł, opłata za energię elektryczną 160,00 zł co dwa miesiące. Powód pomaga babci w pracach porządkowych od poniedziałku do piątku, około 3-4 godziny dziennie.
Powód jest osobą zdrową, nie ma wydatków na leki i leczenie.
Powód nie ma kontaktu z ojcem, nie zwracał się też do niego o pomoc. Raz dostał od partnerki ojca 150,00 zł i czekoladę. Z matką prawie się nie widuje.J. S.nigdy nie wspomagał powoda ani finansowo ani rzeczowo. Nie zabiegał też o kontakty z synem.A. S.nie ma też kontaktu z przyrodnim rodzeństwem ze strony ojca.
Alimenty od pozwanych,B. S. (2)przekazuje powodowi. Z tych pieniędzyA. S.kupuje chemię, ubrania, jedzenie czy bieliznę. Jeśli nie ma innych wydatków, część pieniędzy z tego co mu zostaje przekazuje babci.
Powód nie ma oszczędności. Wszystkie oszczędności pochodzące z konta, które założyli powodowi dziadkowie, częściowo alimentów i środków od dziadków, powód wydał na remont i wyposażenie mieszkania.
Powód chciałby zrobić kurs prawa jazdy żeby mieć większe możliwości zarobkowe, jednak nie posiada środków wystarczających by go opłacić.
J. S.od 18 lat pozostaje w nieformalnymzwiązku (...), z którą ma dwójkę małoletnich dzieci – 13 letnią córkę i 16 letniego syna. Na ww. ma zasądzone alimenty w łącznej wysokości 450,00 zł.
Od września 2023 r. pozwany jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Partnerka pozwanego pozostaje w zatrudnieniu od stycznia 2024 r., uzyskując najniższe krajowe wynagrodzenie. Wcześniej była zarejestrowana jako bezrobotna. Ww. nie korzystają z pomocy(...).
Pozwany sporadycznie użytkuje samochody należące do jego partnerki, jeden z 1998 r., drugi z 2008. Opłaty na paliwo w skali miesiąca wynoszą 300 – 400,00 zł.
Przed zarejestrowaniem w Urzędzie Pracy pozwany przewoził drewno, meble. Nie miał założonej działalności, były to prace dorywcze. Wówczas uzyskiwał dochód w wysokości około 2.000 zł.
Kiedy pozwany zachorował, nie mógł tej pracy dalej wykonywać i dlatego zarejestrował się w Urzędzie Pracy. Pozwany nigdy nie miał stałej pracy, zawsze wykonywał prace dorywcze. Obecnie otrzymuje „na rękę” około 3.200,00 zł.
Pozwany ma chorą wątrobę, jest zarażony wirusem typu C, jednak nie bierze leków.
Pozwany nie utrzymuje kontaktów ani z powodem ani swoimi rodzicami, pod których opieką powód pozostawał.
Czynsz w lokalu zajmowanym przez rodzinę pozwanego wraz z opłatą za wodę i wywóz odpadów wynosi 1.700,00 zł, opłata za energię elektryczną 300-350,00 zł miesięcznie, gaz w butli 100 zł. Ww. nie posiadają zadłużeń.
Pozwany wraz z partnerką od kilkunastu lat posiada ogródek działkowy, gdzie dzierżawią ziemię. Koszt dzierżawy wynosi 500,00 zł rocznie. Pozwany utrzymuje też 3 ptaki drapieżne.
W 2023 r. pozwany był z rodziną na wakacjach w Albanii za kwotę 4.000,00 zł na 4 osoby na 8 dni. Raz w roku ww. jeździ z bliskimi na wakacje.
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie zeznańA. S.,J. S.,B. S. (1), zeznań świadkówB. S. (2),M. M., akt Sadu Rejonowego w Chorzowie o sygn. III RC 692/18, III RC 160/11 oraz pozostałej dokumentacji dołączonej do akt.
Sąd zważył co następuje:
PowództwoA. S.o podwyższenie alimentów zasługuje na częściowe uwzględnienie, natomiast powództwo wzajemneJ. S.o uchylenie obowiązku alimentacyjnego jako nieuzasadnione zostało oddalone.

Stosunek alimentacyjny, jako rodzaj stosunku cywilnoprawnego tworzy ścisłą zależność dwu podmiotów, z których jeden ma prawo domagania się dostarczania mu środków utrzymania, a w miarę także środków wychowania, natomiast drugi zobowiązany jest żądanie to zaspokoić. „Dostarczenie środków utrzymania” to w powszechnym rozumieniu zaspokajania normalnych, bieżących potrzeb uprawnionego w postaci: pożywienia, ubrania, mieszkania, opału itp. Obejmuje więc powinność starań o zdrowie uprawnionego, o jego rozwój fizyczny i umysłowy, stworzenie możliwości zdobycia wykształcenia.
Zgodnie z treściąart. 133 §1 k.r.i o. iart. 135 §1 k.r.i o. na obojgu rodzicach spoczywa obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie może polegać także w całości lub w części na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie.
Treścią obowiązku alimentacyjnego jest dostarczanie uprawnionemu przez zobowiązanego środków utrzymania, a w miarę potrzeby środków wychowania (art.128 k.r.i o.).
Zakres obowiązku alimentacyjnego zależy z jednej strony od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, z drugiej zaś od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Pojęcia usprawiedliwionych potrzeb nie można jednoznacznie zdefiniować, ponieważ nie ma jednego stałego kryterium odniesienia. Rodzaj i rozmiar tych potrzeb jest uzależniony od cech osoby uprawnionej.
Zakres obowiązku alimentacyjnego wyznaczać będą poszczególne sytuacje uprawnionego i zobowiązanego, konkretne warunki społeczno – ekonomiczne oraz cele i funkcje obowiązku alimentacyjnego (uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1987r. (CZP 91/86).
Obowiązek alimentacyjny wygasa, gdy uprawniony uzyska zdolność do samodzielnego utrzymania się (art. 133 §1 k.r.i o.). Czas trwania tego obowiązku nie jest ograniczony terminem i nie pozostaje w zależności od osiągnięcia przez uprawnionego określonego stopnia wykształcenia czy wieku. Jedyną okolicznością, od której zależy trwanie czy też ustanie obowiązku, jest to czy dziecko może utrzymać się samodzielnie.
Z definicji obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dziecka wynika, że obowiązek ten ustaje dopiero wówczas, gdy dziecko osiągnie pełnoletność życiową, co z reguły wiąże się z możliwością zdobycia pracy zarobkowej. Możliwość podjęcia pracy nie może być jednak rozważana w oderwaniu od osobistej i życiowej sytuacji uprawnionego. Jeżeli uprawniony kontynuuje naukę, uczy się zawodu, to za usprawiedliwione należy uznać alimentowanie go przez rodzica. Nawet zdobycie dwóch zawodów przez dziecko nie uwalnia rodzica od obowiązku świadczenia alimentów, jeżeli uprawniony podejmuje studia (niepublikowany wyrok SN z dnia 12 lutego 1998r., I CKN 499/97).
W niniejszej sprawie zaistniała potrzeba częściowego uwzględnienia żądania pozwu o podwyższenie alimentów, jako że uprawnienieA. S.do alimentów od rodziców jest bezsporne. Tak więc co do zasady sąd uznał, iż roszczenie powoda jest uzasadnione, jednakże nie w pełnej wysokości wynikającej z żądania pozwu co doJ. S..
Powód w dalszym ciągu kontynuuje naukę, pragnie zdać maturę, zamierza następnie kształcić się w kierunku pozwalającym mu na nauczanie języka angielskiego. Okoliczność iż ukończył szkołę zawodową w kierunku fryzjerstwa, nie stanowi automatycznie o ustaniu zobowiązaniaJ. S., zwłaszcza żeA. S.nie odnalazł się w tym kierunku wykształcenia i najprawdopodobniej nie będzie tego rodzaju pracy wykonywał.
Dotychczasowa wysokość alimentów, zważywszy na sytuację powoda oraz fakt, iż pozwany nie interesował się synem, nie łożył na jego potrzeby i nie utrzymywał z nim kontaktów, była raczej symboliczna. Obecnie, w głównej mierze to dziadkowie ojczyści spełniali obowiązek alimentacyjny w stosunku do powoda, niejako wyręczając oboje rodziców. Biorąc pod uwagę, że powód zamieszkuje samodzielnie, kontynuuje naukę i niemal codziennie wspomaga w pracy swoją babcię, która wydatnie pomaga mu w bieżącym utrzymaniu, alimenty należało podwyższyć.
Odnośnie pozwanejB. S. (1)sąd postanowił w całości uwzględnić żądanie pozwu. Pozwana mając na uwadze przedmiot postępowania, ograniczyła się wyłącznie do stwierdzenia, że jest osobą bezrobotną i nie jest w stanie łożyć wyższych alimentów na syna.
Możliwości zarobkowe zobowiązanego, nie mogą być zawsze utożsamiane z faktycznie osiąganymi zarobkami czy dochodami. Wskazane bowiem wart. 135 k.r.i o. możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego, rozumieć należy nie tylko zarobki i dochody rzeczywiście uzyskiwane ze swojego majątku, lecz te zarobki i te dochody, które osoba zobowiązana może i powinna uzyskiwać przy dołożeniu należytej staranności i przestrzeganiu zasad prawidłowej gospodarki oraz stosownie do swoich sił umysłowych i fizycznych. W przypadkach uzasadnionych obejmują one także wysokość zarobków, które zobowiązany jest w stanie uzyskać, lecz nie osiąga ich z przyczyn nie zasługujących na uwzględnienie. Dotyczy to sytuacji, w których osoba zobowiązana, przykładowo nie wykonuje wyuczonego i dobrze wynagradzanego zawodu, pracuje w niepełnym wymiarze czasu pracy lub pracuje dorywczo (por. uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1987r. CZP 91/86).
B. S. (1)ma zaledwie 44 lata, zatem w ocenie sądu nie zachodzą żadne racjonalne przeszkody dla podjęcia przez ww. pracy zarobkowej, umożliwiającej realizowanie ciążącego na niej obowiązku alimentowania powoda, zwłaszcza że pozwana tak jak iJ. S., nie funkcjonowała i nie funkcjonuje w życiu powoda w żadnym wymiarze.
Co do osobyJ. S.sąd uwzględnił powództwo do kwoty po 300,00 zł miesięcznie, mając na uwadze że pozwany ma na utrzymaniu jeszcze dwoje małoletnich dzieci, zatem ogólny obowiązek alimentacyjny pozwanego należało stosunkowo rozdzielić, a przy tym umożliwić pozwanemu realizowanie tegoż obowiązku na wszystkich uprawnionych.
Pomimo dowodzonych przezJ. S.trudności finansowych i braku zatrudnienia, pozwany wraz z partnerką utrzymuje 4 osobową rodzinę, opłaca mieszkanie, działkę, paliwa do samochodów, wyjeżdża raz w roku na wakacje a nawet dla własnej przyjemności utrzymuje trzy egzotyczne ptaki, a zatem w ocenie sądu ma wystarczające możliwości finansowe aby alimentować również powoda w ustalonym zakresie.
Zasądzając alimenty w wysokości po 300,00 zł miesięcznie, sąd miał na uwadze żeJ. S.jest osobą bezrobotną. Okoliczność ta nie jest jednak decydująca, albowiem stosunkowo młody pozwany na ogólnym rynku pracy bez problemu winien znaleźć pracę, zwłaszcza że akcentowane przez niego schorzenie wątroby, przeciwwskazaniem do wykonywania pracy zarobkowej nie jest.
Przyczyny dla których sąd zdecydował się podwyższyć alimenty odJ. S., są analogiczną podstawą do oddalenia jego powództwa o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. W ocenie sądu nie zaistniały żadne przesłanki pozwalające uwzględnić żądanie pozwu wzajemnego, bowiem powód w dalszym ciągu jest osobą niesamodzielną i nie posiada środków wystarczających na samodzielne utrzymanie, dodatkowo w dalszym ciągu się kształci, co łącznie z ww. ustaleniami, czyni koniecznym utrzymanie zobowiązaniaJ. S..
Mając powyższe na uwadze zasądził odB. S. (1)na rzeczA. S.alimenty w kwocie po 400,00 zł miesięcznie, a odJ. S.alimenty w kwocie po 300,00 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1 stycznia 2024 r., z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w terminie płatności którejkolwiek z rat, w miejsce alimentów ustalonych ugodami zawartymi przed tutejszym Sądem w dniu 4 grudnia 2018 r. i 16 stycznia 2019 r. w sprawie o sygn. III RC 692/18.
W pozostałym zakresie sąd powództwo oddalił z podanych wyżej przyczyn oraz umorzył postępowanie w części ograniczającej żądanie pozwu przez powodaA. S..
Sąd oddalił powództwo wzajemneJ. S.o uchylenie alimentów.
Na mocyart. 102 k.p.c., sąd odstąpił od obciążenia pozwanychJ. S.iB. S. (1)kosztami postępowania sądowego oraz kosztami procesu.
Zgodnie zart. 333 §1 k.p.c.sąd nadał wyrokowi w części zasądzającej rygor natychmiastowej wykonalności.