Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 956/23
Data wyroku: 2023-08-02 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Jacek Chrostek
Słowa kluczowe: Nienależne świadczenie
Podstawa prawna: art. 136 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VIII U 956/23

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31.03.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówiłT. W.prawa do niezrealizowanego świadczenia za okres od 1.02.2023 r. do 31.03.2023 r. po zmarłej w dniu 3.03.2023 r. siostrzeM. W., która zdaniem organu rentowego nie pozostawała na utrzymaniu wnioskodawcy. Zakład argumentował, że bycie na utrzymaniu oznacza, że środki utrzymania zapewnia wyłącznie inna osoba, zaś pomoc w kosztach utrzymania czy opieka mogą być uznane za przyczynianie się do utrzymania, jednak nie odpowiadają definicji pozostawania na utrzymaniu. (decyzja k. 73 akt ZUS)
Odwołanie od w/w złożył wnioskodawca, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie odwołującemu prawa do spornego świadczenia, ewentualnie zaś o jej uchylenie i przekazanie sprawy pozwanemu do ponownego rozpoznania. (odwołanie k. 3-4)
W odpowiedzi na odwołanie(...) OddziałwT.wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. (odpowiedź na odwołanie k. 23)
Na rozprawie z 17.07.2023 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie. (stanowiska stron e-prot. z 17.07.2023 r.: 00:00:50, 00:00:56, 00:16:12, 00:19:14)

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
Zmarła w dniu 3.03.2023 r.M. W.(urodzona (...)) była uprawniona w lutym 2023 r. do emerytury w kwocie 3102,98 zł brutto oraz dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 256,44 zł brutto, co łącznie dawało kwotę 3359,42 zł brutto miesięcznie, a w marcu 2023 r. była uprawniona do emerytury w kwocie 3562,22 zł brutto oraz dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 294,39 zł brutto, co łącznie dawało kwotę 3856,61 zł brutto miesięcznie. Tym samym w okresie od 1.02.2023 r. do 31.03.2023 r. łączna kwota przysługującegoM. W.świadczenia emerytalnego wynosiła 6665,20 zł brutto, a łączna kwota przysługującego jej dodatku pielęgnacyjnego wynosiła 550,83 zł brutto, co razem dawało kwotę brutto 7216,03 zł.
M. W.była siostrą wnioskodawcy -T. W..
(okoliczności bezsporne, a nadto akt zgonu k. 65 akt ZUS, dane o wysokości świadczeń k. 68-70 akt ZUS, akt urodzenia k. 9)
M. W.nie miała męża, ani dzieci. Była osobą samotną. Mieszkała wS.. Emeryturę przynosił jej do domu listonosz.M. W.miała opiekunkę, która zajmowała się nią. Wnioskodawca i jego żona odwiedzali się wzajemnie zM. W.. Miejsca ich zamieszkania dzieliła odległość 11 km. Oprócz wnioskodawcyM. W.miała jeszcze jednego brata, który mieszka wN..
W dniu 18.01.2023 r. wnioskodawca i jego żona zostali powiadomieni telefonicznie, że doM. W.przyjechało pogotowie ratunkowe. UM. W.nie było wtedy opiekunki, która nie pojawiała się więcej.M. W.z uwagi na stan zdrowia nie była w stanie samodzielnie funkcjonować i wymagała opieki lekarskiej. W związku z tym wnioskodawca, sam będąc już schorowanym człowiekiem, zaopiekował się siostrą i na mocy umowy zawartej z(...) Sp. z o.o.wO.umieścił ją od 27.01.2023 r. w(...)wZ.za wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 3600 zł, gdzie miała zapewnioną całodobową opiekę pielęgnacyjną, lekarską, rehabilitacyjną, a nadto żywienie, czy pranie odzieży. Umowa ta została zawarta na czas określony do 26.02.2023 r., a następnie przekształciła się w umowę na czas nieoznaczony. Wnioskodawca odwiedzał co tydzień siostrę w domu seniora i ponosił wówczas koszty zakupu żywności dla siostry i środków higienicznych. W badanym okresie wnioskodawca nie otrzymywał emerytury siostryM. W.. Zarówno koszty utrzymania mieszkania zmarłej wraz z opłatami eksploatacyjnymi, rachunki za dwa telefony zmarłej oraz koszt jej pobytu w w/w domu seniora za miesiące luty i marzec w kwocie po 3600 zł za każdy miesiąc, a nadto koszty zakupu dla zmarłej w lutym 2023 r. pompy za kwotę 105 zł i leków za kwotę 560 zł, tj. razem 665 zł - zostały pokryte w całości ze środków wnioskodawcy.
(zeznania wnioskodawcyT. W.– e-protokół rozprawy z dnia 7.07.2023 r.: 00:14:02; zeznania świadkaG. W.– e-protokół rozprawy z dnia 7.07.2023 r.: 00:02:54-00:09:02, umowa z(...).(...) Sp. z o.o.wO.k. 11, dowody wpłatyKPk. 12-13, faktura k. 14, dowód wpłaty k. 15, książeczka opłat wraz z dowodami opłat czynszowych k. 16-18, zaświadczenie lekarskie k. 20, zaświadczenie o stanie zdrowia k. 21)
Wnioskodawca złożył do ZUS w dniu 9.03.2023 r. wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia, do którego dołączył upoważnienie udzielone mu w dniu 16.02.2023 r. przezM. W.do pobierania jej emerytury za miesiąc luty 2023 r. oraz wniosekM. W.o przelewanie jej świadczenia emerytalnego na rachunek bankowy wnioskodawcy, w którym to wniosku poświadczyła ona, że wszelkie jej rachunki oraz opłaty związane z jej pobytem w domu seniora wZ.opłaca jej bratT. W..
(wniosek k. 56 akt ZUS, upoważnieniem zmarłej k. 61 akt ZUS, wniosek o przelewanie emerytury zmarłej na rachunek odwołującego k. 62 akt ZUS)
Ustalenia stanu faktycznego Sąd Okręgowy dokonał w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach niniejszej sprawy oraz w aktach ZUS-owskich. Powołane wyżej dokumenty nie były przez strony kwestionowane w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem okoliczności wynikające z ich treści należało uznać za bezsporne i mające wysoki walor dowodowy. Za wiarygodne Sąd Okręgowy uznał również zeznania w charakterze strony odwołującegoT. W.oraz świadkaG. W., albowiem korelują z powołanymi dokumentami, a nadto są one logiczne i spójne, a przy tym nie zostały skutecznie podważone przez pełnomocnika stronu pozwanej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne i jako takie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu pomiędzy stronami było to, czy skarżący ma prawo do niezrealizowanego świadczenia po zmarłej siostrzeM. W.za miesiące luty i marzec 2023 r.
Z treści art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1251) wynika, że w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenie określone ustawą, świadczenie należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi osoba ta prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku – małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej, lub na którym utrzymaniu pozostawała ta osoba. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że osoby wymienione w ust. 1 mają prawo do udziału w dalszym prowadzeniu postępowania o świadczenia, nieukończonego wskutek śmierci osoby, która o te świadczenia wystąpiła. Natomiast ust. 3 stanowi, iż roszczenia o wypłatę świadczeń, o których mowa w ust. 1, wygasają po upływie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenia przysługiwały, chyba że przed upływem tego okresu zgłoszony zostanie wniosek o dalsze prowadzenie postępowania.
Z poczynionych ustaleń Sądu Okręgowego jednoznacznie wynika, że wnioskodawca jako jedyny członek rodziny opiekował się swoją siostrą od 18.01.2023 r., gdy został powiadomiony, że doM. W.przyjechało pogotowie i stało się jasne, że nie jest ona samodzielnie funkcjonować. Z dostępnych dowodów wynika też bez jego pomocy finansowej zmarła nie mogłaby utrzymać się w badanym okresie. Wbrew twierdzeniom ZUS-u nie można przyjmować, że w każdej sytuacji, gdy zmarły świadczeniobiorca posiada własne świadczenie emerytalne czy rentowe nie może pozostawać na utrzymaniu innego członka rodziny. W takiej sytuacji, jak to interpretuje ZUS, nigdy nie można by uzyskać prawa do niezrealizowanego świadczenia po zmarłym świadczeniobiorcy. Niewątpliwie nie taka była intencja ustawodawcy, aby przepis pozostawał martwy w tym zakresie.
W przedmiotowej sprawie należy uznać, że odwołujący na pewno co najmniej od 27.01.2023 r., w miesiącu lutym i marcu 2023 r. całkowicie pokrył koszty utrzymania zmarłej siostry, opłacił wszelkie opłaty związane z jej mieszkaniem i pokrył w całości pobyt siostry w domu seniora, a więc spełnia przesłanki do nabycia prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia za miesiące luty i marzec 2023 r. Kwota ewentualnego niezrealizowanego świadczenia, biorąc pod uwagę wysokość świadczenia zmarłej, nie pokryje poniesionych przez niego wydatków związanych z utrzymaniem zmarłej w tych miesiącach.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującemu prawo do niezrealizowanego świadczenia po zmarłej w dniu 3.03.2023 roku siostrzeM. W.za okres od 1.02.2023 r. do 31.03.2023 r., o czym orzeczono, jak w punkcie 1. sentencji wyroku.
O kosztach procesu orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na mocyart. 98 k.p.c.w zw. z §9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).