Sąd Okręgowy w Poznaniu
XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XIV C 722/22
Data wyroku: 2024-03-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Jolanta Czajka-Bałon
Słowa kluczowe: Jurysdykcja
Podstawa prawna: art. 1099 § 1 kpc

Sygn. XIV C 722/22

POSTANOWIENIE
Dnia 8 marca 2024 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w Pile, w składzie następującym:
Przewodniczący: sędzia Jolanta Czajka-Bałon
po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2024 r. w Pile
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaJ. O.(O.)
przeciwkoA. K.
o zapłatę
postanawia
odrzucić pozew
Jolanta Czajka-Bałon

UZASADNIENIE
postanowienia z dnia 8 marca 2024 roku
Pozwem z dnia 15 lipca 2022 roku (data wpływu) powódJ. O.wniósł o zasądzenie od pozwanejA. K.na jego rzecz kwoty 250.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 25 listopada 2021 roku do dnia zapłaty z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej, kosztem powoda, w czasie, gdy strony pozostawały w nieformalnym związku (konkubinacie) i prowadziły wspólne gospodarstwo domowe na terenie Anglii, tj. w okresie 2015 roku do 2021 roku. Nadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanej zwrotu kosztów procesu, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (k.3-232)
W odpowiedzi na pozew, pozwanaA. K., mieszkająca w Wielkiej Brytanii wniosła o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego i o zasądzenie od powoda na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. (k.237-328)

Sąd ustalił i zważył co następuje:
J. O.iA. K.w okresie od 2006 roku do połowy 2021 roku pozostawali w nieformalnym związku partnerskim. Przez około 15 lat zamieszkiwali w Wielkiej Brytanii, gdzie pracowali i prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Strony posiadały konta bankowe w banku brytyjskim. Z uzyskiwanych przez siebie dochodów zaspokajały podstawowe potrzeby życia codziennego, takie jak zakup wyżywienia, odzieży i obuwia, koszty związane z utrzymaniem mieszkania, wyjazdami wakacyjnymi, itp. Nadto gromadzili oszczędności. W 2020 roku zakupili nieruchomość gruntową położoną wZ., k.Z., na której w przyszłości stanąć miał ich wymarzony dom. W lipcu 2021 roku jednak rozstali się. Powód wrócił do Polski, pozwana zaś nadal mieszka na terenie Wielkiej Brytanii.J. O.w niniejszej sprawie dochodzi od pozwanej zapłaty na jego rzecz kwoty 250.00 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej, kosztem powoda w okresie od 2015 roku do 2021 roku. Żądanie rozliczeń dotyczy okresu pobytu w Wielkiej Brytanii, a kwoty z nich wynikające wyrażone są w funtach brytyjskich.
W niniejszej sprawie, rozważeniu poddano jurysdykcję sądu polskiego do rozpoznawania niniejszej sprawy, którą Sąd bada z urzędu. W tym celu początkowo należało sprawdzić, czy kwestie te uregulowane są stosownym umowami międzynarodowymi. W związku z tym, że Wielka Brytania wystąpiła z Unii Europejskiej, do postepowań wszczętych przed zakończeniem okresu przejściowego , tj. najpóźniej 31 grudnia 2020 r. co do zasady zastosowanie znajdują dotychczasowe przepisy dotyczące jurysdykcji, tzn. wyznaczenia sądu właściwego, a przede wszystkim rozporządzenieB.I bis( rozporządzenie nr 215/20/2012 Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2021 r. w sprawie jurysdykcji i uznawaniu orzeczeń sądowych oraz ich wykonywanie w sprawach cywilnych i handlowych; Dz. Urz. UE z 2012 r. L 351 ,s 1) oraz rozporządzenie nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych ( Dz. Urz. UE z 2004 r. L 143,s 15). Pozew został wniesiony 15 lipca 2022 r. a zatem ww. przepisy nie mają zastosowania i na te przepisy nie można się powoływać. Ustalenie właściwego sądu będzie wymagać zbadania przepisów krajowych oraz ewentualnie istniejących konwencji lub umów międzynarodowych wiążących Polskę i Wielką Brytanie. Na razie te dwa kraje wspólnie związane są jedynie konwencją haską o umowach dotyczących właściwości sądu. Wobec tego, badając niniejszą kwestię właściwości sądu należało posłużyć się normami zawartymi w polskimkodeksie postępowania cywilnego.
Przepisart. 1103otwieratytuł III części czwartej Kodeksu postępowania cywilnegodotyczącej przepisów z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego Powyższy przepis dotyczy problematyki jurysdykcji krajowej zwykłej, jej podstawowych łączników jurysdykcyjnych, czyli okoliczności faktycznych łączących określoną sprawę z sądem danego państwa. Zgodnie z przedmiotowym przepisem sprawy rozpoznawane w procesie należą do jurysdykcji krajowej, jeżeli występuje jeden z trzech podstawowych łączników jurysdykcyjnych wymienionych wart. 1103, tj. pozwany ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu albo siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej – ich wystąpienie zawsze pozwala więc na przyjęcie jurysdykcji krajowej. Dalsze przepisy tytułu III (art. 11031–11037) odnoszą się już do innych łączników jurysdykcyjnych, występujących w określonych rodzajach spraw cywilnych i również pozwalają na przyjęcie fakultatywnej jurysdykcji sądu polskiego.
Ogólna zasada kodeksu postepowania cywilnego brzmi, że sprawy procesowe rozpoznawane są przez polski sąd , jeżeli pozwany ma w Polsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu albo siedzibę. O tym mowa w pierwszym z wymienionych wart. 1103 k.p.c.łączników jurysdykcyjnych jest miejsce zamieszkania pozwanego w Polsce. Przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie zart. 25 k.c.należy rozumieć „miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu”. Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny pojęcie domicylu zawiera dwa elementy, które muszą występować łącznie – obiektywny, tj. pobyt stały w danej miejscowości oraz subiektywny, czyli uzewnętrzniony zamiar, wola takiego pobytu, dzięki czemu określona miejscowość wyraża centrum aktywności życiowej danej osoby, w którym koncentrują się jej interesy – zarówno osobiste, jak i majątkowe.
Stosownie doart. 11037k.p.c.sprawy rozpoznawane w procesie, inne niż wymienione wart. 11031-11036, należą do jurysdykcji krajowej także wtedy, gdy dotyczą: 1) zobowiązania wynikającego z czynności prawnej, które zostało wykonane albo ma lub miało być wykonane w Rzeczypospolitej Polskiej; 2) zobowiązania niewynikającego z czynności prawnej, które powstało w Rzeczypospolitej Polskiej; 3)działalności znajdującego się w Rzeczypospolitej Polskiej zakładu lub oddziału pozwanego; 4) roszczenia o prawo majątkowe, a pozwany ma majątek w Rzeczypospolitej Polskiej lub przysługują mu prawa majątkowe w Rzeczypospolitej Polskiej o znacznej wartości w stosunku do wartości przedmiotu sporu; 5)przedmiotu sporu znajdującego się w Rzeczypospolitej Polskiej; 6) spadku po osobie, która w chwili śmierci miała miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej.
W piśmie z dnia 5 października 2023 roku pozwana wskazywała, że nadal mieszka na terenie Wielkiej Brytanii, podtrzymuje wolę stałego pobytu na terenie tego kraju i nie planuje powrotu do Polski. Nadto, w niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki wymienione wart. 11037k.p.c., a niniejsza sprawa nie jest sprawą należącą do żadnego z postępowań odrębnych wyrażonych wart. 11031-11036k.p.c.Uznać zatem należy, że w niniejszej sprawie Sąd polski nie ma jurysdykcji do jej rozpoznania. Marginalnie podkreślenia wymaga, że wszelkie transakcje między stronami odbywały się w Wielkiej Brytanii, bank który miał dokonać rozliczeń również znajduje się na terenie tego kraju, a żądanie powoda dotyczy okresu pobytu poza granicami Polski.
W myślart. 1099 § 1 k.p.c.brak jurysdykcji krajowej sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy. W razie stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej sąd odrzuca pozew lub wniosek, z zastrzeżeniemart. 1104 § 2 lub art. 1105 § 6.
Mając powyższe na uwadze z uwagi na brak jurysdykcji krajowej, niniejszy pozew podlegał odrzuceniu, o czym Sąd orzekł w sentencji postanowienia.

Jolanta Czajka – Bałon