Sąd Rejonowy w Mrągowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 476/23
Data wyroku: 2024-09-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. aktI C 476/23

UZASADNIENIE
PowódG.(...)M.sp. j z siedzibą wO.domagał się zasądzeniaod pozwanego(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW.na jego rzecz kwoty 10.547,25 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 24 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty. Nadto wniósł o zasądzenieod pozwanego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 11 marca 2023 roku doszło do kolizji drogowej,w wyniku której uszkodzeniu uległ pojazd markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)należący doE.iT. K.. Wskazał, że użytkownik pojazduJ. K.– na podstawie upoważnienia udzielonego mu przez właścicieli pojazdu – zawarłz powodem umowę najmu pojazdu zastępczego na czas określony od dnia 3 kwietnia2023 roku do dnia 8 maja 2023 roku, a z tytułu przedmiotowego najmu powód wystawił fakturę VAT opiewającą na kwotę 10.547,25 złotych brutto. W zakresie legitymacji czynnej w sprawie powód powołał się na umowę cesji z dnia 10 maja 2023 roku. W dalszej kolejności zakwestionował ewentualne twierdzenia pozwanego, jakoby mógł zorganizować pojazd zastępczy po wskazanej przez siebie stawce, jak i by przedstawił poszkodowanym realną ofertę najmu pojazdu zastępczego.
W odpowiedzi na pozew pozwany(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW.wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenieod powoda na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko potwierdził fakt przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego szkody z dnia 11 marca 2023 roku, jak i udzielania ochrony ubezpieczeniowej sprawcy szkody. Zakwestionował zasadność najmu pojazdu zastępczego, wysokość stawki najmu pojazdu zastępczego i czas jego trwania. Jednocześnie podniósł, że zastosowana przez powoda dobowa stawka najmu nie mieści się w granicach stawek stosowanych na rynku lokalnym przy uwzględnieniu klasy pojazdu uszkodzonego.
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 11 marca 2023 roku miała miejsce kolizja drogowa, w wyniku której uszkodzeniu uległ pojazd markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)należący doE.iT. K.. Odpowiedzialność w zakresie odpowiedzialności cywilnej za powstałą szkodę przyjęło(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW.. W wyniku kolizji pojazdR. (...)został uszkodzony w stopniu skutkującym zagrożeniem bezpieczeństwa w ruchu drogowym,a w konsekwencji zatrzymano jego dowód rejestracyjny.
(bezsporne, a nadto dowód: pokwitowanie zatrzymania dokumentu – k. 39, akta szkody –k. 60, zeznania świadkaJ. K.– k. 109-111)
Użytkownikiem uszkodzonego pojazdu na podstawie ustnej umowy użyczenia był synE.iT. J.K.. Nie posiadał on innego pojazdu, z którego mógłby korzystać w czasie naprawy samochodu uszkodzonego w wyniku zdarzenia z dnia11 marca 2023 roku, stąd w dniu 3 kwietnia 2023 roku – działając na podstawie upoważnienia udzielonego mu przez właścicieli pojazdu – zawarł zG.(...)M.sp. j z siedzibąwO.umowę najmu pojazdu zastępczego na czas określony od dnia 3 kwietnia2023 roku do dnia 8 maja 2023 roku (9 dni). Przedmiot najmu stanowił pojazd markiO. (...)onumerze rejestracyjnym (...).J. K.wraz żonąE. K.mieli w tym czasie inny samochód, ale wymagał on kosztownej naprawy, a jego stan nie pozwalał na użytkowanie w ruchu drogowym, nie przeszedł on obowiązkowego badania technicznego, tzw. przeglądu.
(dowód: umowa najmu pojazdu wraz z regulaminem – k. 18-18v, cennik – k. 19, upoważnienie – k. 20, zeznania świadkaJ. K.– k. 109-111)
W dniu zawarcia w/w umowyJ. K.złożył pisemne oświadczenie,że jest osobą uprawnioną do korzystania z pojazdu markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)oraz poszkodowanym w wyniku kolizji z dnia 11 marca2023 roku. Wskazał, że w żaden sposób nie przyczynił się do kolizji, nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie jest płatnikiem podatku VAT. Wówczas teżJ. K.upoważniłG.(...)M.sp. j. z siedzibą wO.do zlecenia organizacji pojazdu zastępczego od ubezpieczyciela sprawcy szkody, zawarcia najmu pojazdu zastępczego z wypożyczalnią wskazaną przez zakład ubezpieczeń, wglądu w dokumenty dotyczące najmu pojazdu zastępczego, porównania warunków najmu w przypadku przedstawienia niekorzystnych warunków najmu. Jednocześnie poszkodowany ustanowiłG.(...)M.sp. j. z siedzibą wO.pełnomocnikiem w zakresie kontaktu z towarzystwem ubezpieczeniowym celem pozyskania informacji dotyczących przebiegu likwidacji szkody.
(dowód: oświadczenie – k. 28, pełnomocnictwo – k. 25)
Tego samego dniaJ. K.udzieliłA. P.pełnomocnictwado wykonania wszelkich działań zmierzających do wynajęcia pojazdu zastępczegoza pośrednictwem(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW., w tym zawarcia i odmowy zawarcia umowy najmu pojazduz wypożyczalnią wskazaną przez ubezpieczyciela i dokonania analizy warunków najmu. Wówczas teżA. P.poinformował(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW.o udzielonych mu pełnomocnictwachw zakresie wykonania wszelkich działań zmierzających do wynajęcia pojazdu zastępczegow zakresie szkody z dnia 11 marca 2023 roku.
(dowód: pełnomocnictwo materialne – k. 26, korespondencja e-mail – k. 30-38, zeznania świadkaA. P.– k. 114-115)
A. P.wielokrotnie kontaktował się z(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW.celem zorganizowania najmu pojazdu zastępczego. Zakład ubezpieczeń nie zorganizował najmu pojazdu zastępczego.
(dowód: korespondencja e-mail – k. 30-38, zeznania świadkaA. P.– k. 114-115)
W dniu 10 maja 2023 rokuG.(...)M.sp. j. z siedzibą wO.wystawiłfakturę VAT nr (...), obciążającJ. K.obowiązkiem zapłaty kwoty 10.547,25 złotych brutto tytułem najmu samochodu markiO. (...)onumerze rejestracyjnym (...)za okres od dnia 3 kwietnia 2023 roku do dnia 8 maja 2023 roku (35 dni x 301,35 zł brutto).
(dowód:faktura VAT nr (...)– k. 21)
W dniu 10 maja 2023 rokuJ. K.zawarł zG.(...)M.sp. j. z siedzibą wO.umowę cesji wierzytelności, której przedmiot stanowiła wierzytelność w stosunku do(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW.z tytułu szkody z dnia 11 marca 2023 roku, a obejmująca zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego przez okres potrzebny do przywrócenia pojazdu cedenta do stanu sprzed zaistnienia szkody lub do jej likwidacji w ramach szkody całkowitej.
(dowód: umowa cesji – k. 22)
Pismem z dnia 11 maja 2023 rokuG.(...)M.sp. j. z siedzibą wO.wezwał(...) S.A.V.(...)z siedzibąwW.do uregulowania należności wynikającej zfaktury VAT nr (...)w kwocie 10.547,25 złotych brutto. Pismo zostało doręczone w dniu 24 maja 2023 roku.
(dowód: wezwanie – k. 23, potwierdzenie nadania i odbioru – k. 24)
Uzasadniony czas trwania naprawy pojazdu markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)uszkodzonego na skutek kolizji z dnia 11 marca 2023 roku wynosi 22 dni.
(dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu rzeczoznawstwa motoryzacyjnegoM. P.– k. 71-91)
Szacunkowy zakres stawek rynkowych za najem pojazdu zastępczego odpowiadającego klasie pojazdu uszkodzonego na rynku lokalnym wynosi od 104,88 złotych netto (129 złotych brutto) do 250 złotych netto (307,50 złotych brutto). Stawka najmu pojazdu zastępczego zastosowana przezG.(...)M.sp. j. z siedzibą wO.(301,35 zł brutto) mieści się w granicach stawek stosowanych na rynku lokalnym przy uwzględnieniu klasy pojazdu uszkodzonego.
(dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu rzeczoznawstwa motoryzacyjnegoM. P.– k. 71-91)
Sąd zważył, co następuje:
Zgłoszone powództwo częściowo jest zasadne i w tym zakresie zasługiwałona uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że pozwany uznał swoją odpowiedzialność za skutki zdarzenia komunikacyjnego z dnia 11 marca 2023 roku, stąd też nie wymagają szczegółowego odniesienia kwestie związane z podstawami tej odpowiedzialności. Jednocześnie strona powodowa wykazała – stosownie do treściart. 509 § 1 i 2 kc– nabycie od poszkodowanej wierzytelności obejmującej zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego z tytułu szkody z dnia 11 marca 2023 roku, a tym samym swoje prawo do dochodzenia należności objętej pozwem.
Spór stron skupiał się natomiast na granicach odpowiedzialności pozwanego, sprowadzając się do oceny zasadności i czasu trwania najmu pojazdu zastępczego, a także odmiennej oceny zasadności przyjętej stawki za najem.
Granice odpowiedzialności za skutki zdarzenia wywołującego szkodę wyznaczaart. 361 kc, który w § 1 stanowi, iż zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (§ 2).
Poddając analizie tę kwestię wskazać należy, że za normalne następstwo zniszczenia pojazdu należy uznać konieczność czasowego wynajęcia pojazdu zastępczego w okresie, gdy szkoda nie została jeszcze naprawiona (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 września2004 roku sygn. akt IV CK 672/03, publ. LEX nr 146324). Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury możliwość domagania się zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego przez osoby nieprowadzące działalności gospodarczej obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego, tj. wszystkie wydatki pozostające w związku przyczynowym ze szkodą w granicach obowiązku wierzyciela zapobiegania szkodziei zmniejszania jej rozmiarów określonych wart. 354 § 2 kc,art. 362 § 2 kcorazart. 826 § 1 kc.Jednocześnie na dłużniku ciąży obowiązek zwrotu wydatków celowychi ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 roku sygn. akt III CZP 5/11, publ. OSNC 2018/6/56). Postulat pełnego odszkodowania przemawia za przyjęciem stanowiska o konieczności zwrotu przez ubezpieczyciela tzw. wydatków koniecznych, potrzebnych na czasowe używanie zastępczego środka transportu w związku z niemożliwością korzystania z niego wskutek zniszczenia. Termin "wydatków koniecznych" oznacza przy tym wydatek niezbędny dla korzystania z innego pojazdu w takim samym zakresie, w jakim poszkodowany korzystałbyze swego środka lokomocji, gdyby mu szkody nie wyrządzono (vide:uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 roku sygn. akt III CZP 5/11, publ. OSNC 2012/3/28).
Odnosząc się do zarzutu pozwanego, jakoby poszkodowany nie spełnił ciążącegona nim obowiązku minimalizacji szkody, wskazać należy, że żaden przepis prawa nie nakłada na poszkodowanego obowiązku zawarcia umowy najmu pojazdu za pośrednictwem ubezpieczyciela likwidującego szkodę. W uchwale z dnia 24 sierpnia 2017 roku sygn. aktIII CZP 20/17 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, które przekraczają koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu również są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych wówczas, gdy ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione. Poszkodowany zachowuje przy tym prawo wyboru podmiotu, z którym zawrze umowę najmu pojazdu zastępczego, a czynsz zastrzeżony przez wynajmującego jest ekonomicznie uzasadnionym wydatkiem poszkodowanego, podlegającym pokryciu w ramach ubezpieczenia OC, jeżeli nie wykracza poza stawki występujące na rynku lokalnym (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017 roku sygn. akt III CZP 20/17, publ. OSNC 2018/6/56). Przy tym okoliczność ta nie ma nic wspólnego z koniecznością poszukiwania przez poszkodowanego najtańszej oferty rynkowej najmu (vide:wyrok Sądu Najwyższego z dnia25 kwietnia 2002 roku sygn. akt I CKN 1466/99, publ. OSNC 2003/5/64).
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że poszkodowanyna czas naprawy samochodu uszkodzonego w wyniku zdarzenia z dnia 11 marca 2023 roku zawarł z powodem umowę najmu zastępczego oraz udzieliłA. P.pełnomocnictwa do wykonania wszelkich działań zmierzających do wynajęcia pojazdu zastępczego za pośrednictwem pozwanego, zawarcia i odmowy zawarcia umowy najmu pojazdu z wypożyczalnią wskazaną przez ubezpieczyciela i dokonania analizy warunków najmu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał także, żeA. P.podjął próbę organizacji najmu pojazdu zastępczego na warunkach pozwanego. Nie spotkał się jednak z pozytywną reakcją pozwanego zakładu ubezpieczeń, który – negując wysokość stawki najmu – sam nie zaproponował realnie możliwości zorganizowania pojazdu zastępczego, a co więcej ostatecznie zakwestionował samą konieczność korzystania przez poszkodowanegoz samochodu zastępczego.
Truizmem w dzisiejszych czasach wydaje się stwierdzenie, że jeśli poszkodowany korzystał z uszkodzonego pojazdu w życiu codziennym, to – w sytuacji jego uszkodzeniai konieczności naprawy – należy mu się auto zastępcze. Podkreślić należy, iż wprawdziez uszkodzonego samochodu nie korzystali właściciele pojazdu, a ich synJ. K.,to nie zmienia to faktu, że doszło do realnej szkody w tym zakresie. Nie ulega wątpliwości,że właściciel samochodu ma pełne prawo korzystać z niego w granicach swoich uprawnień właścicielskich, a zatem ma m.in. prawo użyczyć auto do stałego korzystania przez osobę najbliższą, w tym przypadku syna. Z zeznań świadkaJ. K.wynika zaś jednoznacznie, że pojazd zastępczy (podobnie jak uprzednio pojazd uszkodzony) służyłdo codziennych czynności, które wymagają korzystania z samochodu, jak dojazdy do szkoły, pracy i na zakupy. Znamienną – choć poboczną – okolicznością jest, że wedle zeznań świadka pojazd zastępczy został od niego odebrany w jego miejscu pracy.
Podkreślić należy, że obowiązek minimalizowania szkody nie może być utożsamianyz ograniczeniem możliwości wyboru przez poszkodowanego podmiotu, z którym zawrze umowę najmu, a obowiązująca w zakresie likwidacji szkody zasada współdziałania wierzyciela z dłużnikiem dotyczy obu stron stosunku zobowiązaniowego, a nie wyłącznie wierzyciela.
W świetle powyższych rozważań prawnych oraz ustaleń, a przede wszystkim wobec zasadniczych rozbieżności stron co do zastosowanej przez powoda stawki najmu zastępczego oraz czasu najmu, na uwzględnienie zasługiwał wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rzeczoznawstwa motoryzacyjnego na okoliczność ustalenia uzasadnionego czasu trwania naprawy pojazdu markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)uszkodzonego na skutek kolizji z dnia 11 marca 2023 roku oraz tego, czy stawka najmu pojazdu zastępczego zastosowana przez powoda mieści się w granicach stawek stosowanych na rynku lokalnym przy uwzględnieniu klasy pojazdu uszkodzonego.
Powołany w sprawie biegły sądowyM. P.wskazał, że szacunkowy zakres stawek rynkowych za najem pojazdu zastępczego odpowiadającego klasie pojazdu uszkodzonego na rynku lokalnym wynosi od 104,88 złotych netto (129 złotych brutto)do 250 złotych netto (307,50 złotych brutto). Stawka najmu pojazdu zastępczego zastosowana przezG.(...)M.sp. j. z siedzibą wO.(301,35 zł brutto) mieści sięw granicach stawek stosowanych na rynku lokalnym przy uwzględnieniu klasy pojazdu uszkodzonego. Biegły wskazał, że uzasadniony czas trwania naprawy pojazdu markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)uszkodzonego na skutek kolizji z dnia11 marca 2023 roku wynosi 22 dni.
Strony zasadniczo nie kwestionowały przedmiotowej opinii. W ocenie Sądu opinia biegłego sądowegoM. P.była przygotowana w sposób fachowy i poparty rzeczową argumentacją, a nadto nie budziła też wątpliwości Sądu pod względem formalnym oraz merytorycznym. Zawarte w opinii tezy wyrażone zostały jasno i zrozumiale, a wnioskiw sposób logiczny wyciągnięte z poczynionych ustaleń. Wprawdzie powód w piśmie procesowym sygnowanym datą 30 stycznia 2024 roku wystąpił z wnioskiem o wydanie opinii uzupełniającej po uzyskaniu dokumentacji z zakładu naprawczego, który zajmował się uszkodzonym pojazdem. Z nadesłanej na żądanie Sądu dokumentacji (która jawi się jako niekompletna) nie wynika jednak czas trwania naprawy, w tym w szczególności termin odebrania auta po naprawie. W tej sytuacji dopuszczanie opinii uzupełniającej jawiłoby się jako zupełnie zbędne i jedynie wydłużające postępowanie oraz generujące niepotrzebne koszty.
W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji nadesłanej przez(...) s.c.P.C.P. C.oraz zeznań świadkaJ. K., nie da się ustalić precyzyjnie rzeczywistego czasu trwania naprawy uszkodzonego pojazdu. W tej sytuacji w ocenie Sądu jedynym obiektywnym miernikiem uzasadnionego czasu naprawy pojazdu winny być wnioski biegłego sądowego, z których wynika, że taka naprawa winna trwać 22 dni. Podkreślić przy tym należy, że czas ten uwzględnia nie tylko technologiczny czas naprawy określony na 2 dni, lecz także zamówienie i dostawę części zamiennych (3 dni), weryfikowanie kosztorysu przez pozwanego (4 dni), przeprowadzenie oględzin dodatkowych (4 dni), czynności organizacyjne (2 dni), a także uwzględnia 7 dni wolnych od pracy przypadających w okresie naprawy.
Mając zatem na uwadze powyższe ustalenia, a w szczególności wnioski opinii biegłego sądowego oraz pogląd orzeczniczy, że czynsz zastrzeżony przez wynajmującego jest ekonomicznie uzasadnionym wydatkiem poszkodowanego, podlegającym pokryciu w ramach ubezpieczenia OC, jeżeli nie wykracza poza stawki występujące na rynku lokalnym Sąd uznał, iż ubezpieczyciel obowiązany był wypłacić odszkodowanie z tytułu najmu pojazdu zastępczego za okres przewidziany umową najmu w stawce rzeczywiście poniesionej, co zostało udokumentowane w sposób nie budzący wątpliwości wystawioną przez powodafakturą VAT nr (...), jednakże przy uwzględnieniu okresu uzasadnionego czasu trwania naprawy auta określonego przez biegłego sądowegoM. P.na okres 22 dni (301,35 zł x 22 dni = 6.629,70 zł).
Mając powyższe na uwadze – na podstawieart. 805 § 1 i § 2 pkt 1 kcw zw.zart. 361 § 1 i 2 kcoraz w zw. zart. 509 kc– orzeczono jak w punkcie I wyroku,w pozostałym zakresie powództwo oddalając jako wygórowane (pkt II wyroku).
O odsetkach orzeczono na podstawieart. 481 § 1 i 2 kc– w ślad za żądaniem pozwu – przyjmując jako datę początkową ich naliczania dzień 24 czerwca 2023 roku.
O kosztach procesu orzeczono w oparciu o regułę zart. 100zd. pierwszein finekpcw zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023r. poz. 1935). Powód wygrał sprawę w 62,86 %, a poniósł koszty procesu w łącznej wysokości5.367 złotych (opłata sądowa od pozwu w kwocie 750 złotych, opłata skarbowaod pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych, zaliczka na poczet wynagrodzenia biegłego sądowego w kwocie 1.000 złotych oraz kwota 3.600 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego), w związku z czym należy mu się zwrot kosztów procesu w wysokości3.373,70 złotych (5.367 zł x 62,86 %). Pozwany wygrał zaś sprawę w 37,14 %, a poniósł koszty procesu w łącznej wysokości 4.480,45 złotych (opłata skarbowa od pełnomocnictwaw kwocie 17 złotych, zaliczka na poczet wynagrodzenia biegłego sądowego w kwocie863,45 złotych oraz kwota 3.600 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego),w związku z czym należne mu koszty procesu wynoszą 1.664,04 złotych(4.480,45 zł x 37,14 %). Po wzajemnej kompensacji tych kwot do zapłaty na rzecz powoda pozostała zasądzona kwota 1.709,66 złotych (pkt III wyroku).
/-/ sędzia Krzysztof Połomski