Sąd Okręgowy w Łomży
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 108/24
Data wyroku: 2024-07-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Jolanta Pardo
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art. 4 i 49 ustawy o emeryturach pomostowych

Sygn. akt III U 108/24

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lipca 2024 r.
Sąd Okręgowy w Łomży III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący - sędzia Jolanta Pardo
Protokolant - st. sekr. sąd Katarzyna Gawrońska
po rozpoznaniu 17 lipca 2024 r. wŁ., na rozprawie
sprawyZ. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o prawo do emerytury pomostowej
na skutek odwołaniaZ. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.z 30 stycznia 2024 r. nr(...)

1
oddala odwołanie;

2
zasądza odZ. M.na rzecz  Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego 180 zł. (sto osiemdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty.

Sygn. akt III U 108/24

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją z 30 stycznia 2024 r. znak:(...), na podstawie przepisówustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 z późn. zm.) orazustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz.U. z 2023 r. poz. 164 z późn. zm.) i ustawy z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o emeryturach pomostowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1667), odmówiłZ. M.prawa do emerytury pomostowej na podstawieart. 4, ponieważ nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat i po dniu 31.12.2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz na podstawieart. 49, ponieważ na dzień 01.01.2009 r. nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wynoszącego co najmniej 15 lat. Zakład wskazał, że do pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w myślart. 4uwzględnił okres zatrudnienia od 19.06.1995 r. do 30.11.2008 r. z wyłączeniem urlopów bezpłatnych oraz okresów nieskładkowych, natomiast nie uwzględnił okresu zatrudnienia od 11.05.1981 r. do 28.02.1994 r., ponieważ pracodawca w świadectwie pracy z 22.03.2001 r. w pkt 8 nie podał podstawy prawnej wykonywanej pracy. Do pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w myślart. 49Zakład nie uwzględnił żadnego z ww. okresów zatrudnienia, ponieważ pracodawcy nie potwierdzili, że wykonywał prace wymienione w załącznikunr 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłZ. M., wnosząc o jej zmianę. Wskazał, że zgodnie z wystawionymi świadectwami pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu powtórzył argumentację z zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
Z. M.(ur. (...)) 11.05.1981 r. został przyjęty do pracy wZespole Spichlerzy i Młynów (...)wŁ.na okres próbny, na stanowisko młynarz, a od 25.05.1981 r. został przyjęty na czas nieograniczony. Następnie od 01.05.1989 r. powierzono mu obowiązki pakowacza, od 01.03.1994 r. pakowacza-dozorcy, a od 01.04.1994 r. pomocnika młynarza. Stosunek pracy rozwiązano 31.07.1994 r. W wystawionym świadectwie pracy wskazano, że od 11.05.1981 r. do 31.07.1994 r. był zatrudniony w wymiarze 1 etatu wykonywał pracę: młynarza (11.05.1981 r. – 31.12.1988 r.), pakowacza (01.01.1989 r. – 28.02.1994 r.) i pakowacza-dozorcy (01.03.1994 r. – 31.07.1994 r.). Na początku pracował jako młynarz z pomocnikiem i mełł mąkę. Robił cały czas to samo. Potem, gdy zatrudniono młynarza z kwalifikacjami, został przesunięty i zajmował się odstawianiem worków z kaszą i mąką. Pomagał też młynarzowi pas przeszyć, posmarować i zasmarować łożyska. Ponadto obsługiwał maszyny przygotowujące pszenicę do przemiału, wynosił na halę kaszęm.i mąkę krupczatkę, sprzątał halę, wynosił worki z kaszą i mąką na inne hale, do magazynów. Ponadto na koniec zmiany musiał cały młyn posprzątać, wyczyścić maszyny z kurzu i pozamiatać podłogi. Następnie był zatrudniony w(...) sp. z o.o.wŁ.na stanowisku- pomoc w produkcji–- lakiernik na W-II od 19.06.1995 r. do 02.07.1995 r. i lakiernik na W-II w okresach: od 03.07.1995 r. do 31.08.1995 r., od 01.09.1995 r. do 30.09.1995 r., od 01.10.1995 r. do 31.12.1995 r. a od 01.01.1996 r. na czas nieokreślony jako lakiernik w warunkach szczególnych. Od 01.12.2008 r. do 28.02.2009 r. powierzono mu obowiązki pomocy palacza c.o., a od 01.03.2009 r. powierzono mu obowiązki pomocy palacza w kotłowni zakładowej. 18.04.2009 r. umowa o pracę, na stanowisku pomoc palacza c.o., została rozwiązana. W wystawionym świadectwie pracy wskazano, że w okresie od 19.06.1995 r. do 18.04.2009 r. był zatrudniony w(...) sp. z o.o.i wykonywał pracę: lakiernik, pomoc palacza c.o. oraz, że w okresie od 19.06.1995 r. do 30.11.2008 r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych. W trakcie zatrudnienia malował meble i łóżeczka dla dzieci. Pomieszczenie było spore, zaopatrzone w wentylatory. Od 01.01.2010 r. do 01.01.2018 r. był zatrudniony w(...)A. Z.wŁ.jako lakiernik, a potem od 02.01.2018 r. do 31.05.2019 r. w(...) Sp. z o.o.wK., też jako lakiernik. Prace wykonywał w małych pomieszczeniach, bez okien, Malował pistoletem stelaże (konstrukcje metalowe) do produkcji kabin łazienkowych. Jako pomocnik malarza zaś przynosił mu farby i pomagał.
Z. M.posiada świadectwo pracy w szczególnych warunkach wystawione przez(...) sp. z o.o.wŁ., wydane 18.04.2009 r., w którym wskazano, że od 19.06.1995 r. do 30.11.2008 r. stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał prace na stanowisku lakiernika, wymienione w Wykazie A, dział XIV, poz. 17, pkt 2, stanowiący załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 07.07.1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego.
Decyzją z 26.01.2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustaliłZ. M.kapitał początkowy na dzień 01.01.1999 r. w wysokości 78.864,06 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 970,61 zł (ustaloną w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału wynoszącego 79,50% przez kwotę bazową wynoszącą 1.220,89 zł), okresy składkowe w wymiarze 208 miesięcy, okres nieskładkowe w wymiarze 1 miesiąca, współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do 31.12.1998 r. wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wynoszący 53,95%, średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osób w wieku 62 w wynoszące 209 miesięcy. Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy Zakład przyjął przeciętna podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od 01.01.1982 r. do 31.12.1991 r. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład nie uwzględnił okresu od 30.08.1995 r. do 31.08.1995 r., gdyż w tym okresie przebywał na urlopie bezpłatnym.
02.01.2024 r.Z. M.złożył wniosek o emeryturę pomostową, w wyniku rozpoznania którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 30.01.2024 r. znak:(...)(obecnie zaskarżoną) odmówił mu prawa do emerytury pomostowej na podstawieart. 4, ponieważ nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat i po dniu 31.12.2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz na podstawieart. 49, ponieważ na dzień 01.01.2009 r. nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wynoszącego co najmniej 15 lat. Zakład wskazał, że do pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w myślart. 4uwzględnił okres zatrudnienia od 19.06.1995 r. do 30.11.2008 r. z wyłączeniem urlopów bezpłatnych oraz okresów nieskładkowych, natomiast nie uwzględnił okresu zatrudnienia od 11.05.1981 r. do 28.02.1994 r., ponieważ pracodawca w świadectwie pracy z 22.03.2001 r. w pkt 8 nie podał podstawy prawnej wykonywanej pracy. Do pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w myślart. 49Zakład nie uwzględnił żadnego z ww. okresów zatrudnienia, ponieważ pracodawcy nie potwierdzili, że wykonywał prace wymienione w załącznikunr 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego oraz aktach sprawy i aktach osobowych odwołującego się, które nie były kwestionowane przez strony i nie budziły żadnych wątpliwości Sądu. Podstawę ustaleń stanowiły też wyjaśnienia odwołującego sięZ. M.(k. 26v, 27 i 85) i zeznania świadkówC. M.(k. 27-27v),Z. B.(k. 27v),J. B.(k. 40v-41) iD. G.(k. 41).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W ocenie Sądu odwołanie podlegało oddaleniu.
Zgodnie zart. 4 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz.U. z 2023 r. poz. 164) prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;
2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
W myśl art. 49 ww. ustawy, prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:
1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-4 i lub art. 5-12;
3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku (art. 3 ust. 1 powołanej ustawy). Wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.
Zgodnie zart. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowychprace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.
W myśl art. 3 ust. 4 za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 1. Natomiast w myśl ust. 5 tego artykułu za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 3.
Ponadto za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ust. 7 art. 3), który należy rozpatrywać w związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. nr 8 poz. 43). Rodzaje prac w szczególnych warunkach zawierają wykazy A i B stanowiące załącznik do ww. Rozporządzenia.
Należy wskazać, że emerytury pomostowe zostały wprowadzone do systemu ubezpieczeń społecznych przezustawę z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, która weszła w życie 1 stycznia 2009 r. i dotyczą ubezpieczonych zatrudnionych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze (urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.). Zastąpiły one emerytury w niższym wieku przyznawane na podstawieustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze. Prawo do tego świadczenia było nabywane z reguły w niższym niż wiek emerytalny wieku pod warunkiem wykazania piętnastoletniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze przed 01.01.1999 r. Cechą charakterystyczną emerytur pomostowych jest ich przejściowy charakter. Zgodnie z art. 16 ustawy pomostowej prawo do tego świadczenia ustaje z dniem poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury w wieku powszechnym. Są to zatem dwa odrębne świadczenia, pomimo tego, że przesłanki ich przyznania mogą być w jakimś stopniu tożsame.
Stwierdzenie, że wnioskodawca po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej (czyli określone jako takie w załączniku do tej ustawy), a przed 01.01.1999 r. – prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu tych przepisów lub art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, oznaczałoby spełnienie przez niego jednej z przesłanek nabycia prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy pomostowej.
W razie ustalenia, że po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał on pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, warunkiem przyznania mu emerytury pomostowej jest posiadanie 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 (art. 49 ustawy pomostowej), czyli takich, które są wyliczone w załącznikach do tej ustawy.
Regulacja wynikająca z art. 49 ustawy pomostowej jest regulacją szczególną w stosunku do wynikającej z art. 4 ustawy. Odstępstwo od obowiązku wykonywania pracy w szczególnych warunkach po dniu 31 grudnia 2008 r. zawężone jest jednak wyłącznie do tych ubezpieczonych, którzy na dzień 1 stycznia 2009 r. legitymują się okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych. Nie wystarczy zatem wykazanie się na ten dzień wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Konieczne jest także, aby praca ta była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych(art. 49 pkt 3).
Podsumowując należy uznać, że gdy osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze po 31.12.2008 r. i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy w szczególnych warunkach (o szczególnym charakterze) według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do „nowego” świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej). Brak jest podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany.
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu pozostawało, czy odwołujący się wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, przez co najmniej 15 lat.
W trakcie postępowania sądowego, po uprzednim uzyskaniu akt osobowych odwołującego się oraz zeznań świadków, Sąd dostrzegając potrzebę wykorzystania w sprawie wiadomości specjalnych, dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu BHP na okoliczność, czy praca odwołującego się wZakładach (...)wŁ.w latach 1981-1994 była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu Rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983 r., czy praca w(...) Fabryce (...)w latach 1995-2009 orazspółce (...)w latach 2010 do nadal jest pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu załącznika 1pkt 29 ustawy o emeryturach pomostowych(postanowienie k. 41v).
Biegły, biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego w tym dokumenty z akt osobowych, dokonał oceny pracy odwołującego się z uwzględnieniem Rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983 r. w(...) Przedsiębiorstwie (...)-Młynarskiego wŁ.w okresie od 11.5.1981 r. do 31.07.1994 r., w(...) sp. z o.o.(...)wŁ.w okresie obowiązywania przepisów Rozporządzenia, tj. do 01.12.1989 r. i w(...) sp. z o.o.(...)wŁ.w latach 1995-2009 w rozumieniu przepisówustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych, dążąc do ustalenia, czy prace w tym okresie wymienione są w załączniku nr 1 i 2 ww. ustawy. Biegły wskazał, że prace odwołującego się na stanowiskach młynarz, pakowacz, posiadały cechy pracy odpowiadające stanowiskom pracy w warunkach szczególnych, o których mowa jest w załączniku nr 1 Zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze występujące w rolnictwie, leśnictwie i przemyśle drzewnym w dziale X, poz. 10 - prace przy wytwarzaniu mąki, kasz, płatków owsianych na takich stanowiskach między innymi, jak: młynarz, czyszczarniany, pakowacz przetworów zbożowo-mącznych na urządzeniach tradycyjnych, i były wypadkową prac odwołującego się zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy i stale w młynie. Natomiast, podał dalej biegły, już praca odwołującego się na stanowisku pakowacza – dozorcy, nie posiadała już istotnej cechy prac w warunkach szczególnych ponieważ praca dozorcy nie była pracą w warunkach szczególnych, a tym samym prace pakowacza nie były wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy. Dalej biegły wskazał też, że stanowisko lakiernika nie występuje w resortowym wykazie przemysłu drzewnego stanowisk pracy w warunkach szczególnych, a występujące w materiale dowodowym świadectwo pracy w warunkach szczególnych, według biegłego, wystawione zostało z naruszeniem przepisu §2.2 Rozporządzenia i w niniejszej sprawie nie ma zastosowania, ponieważ: wskazana podstawa prawna nie dotyczyła wykazu stanowisk pracy w warunkach szczególnych jakie występowały w przemyśle drzewnym, bo wskazany w świadectwie przepis z działu XIV, poz. 17 - pkt. 2 nie ma odniesienia zarówno do dokumentów zawartych w aktach pracowniczych odwołującego się jak również do materiału dowodowego w tym do zeznań odwołującego się; wskazany czasookres pracy w warunkach szczególnych powinien oparty być na przepisachustawy o emeryturach pomostowych, w których to prace przy malowaniu mebli i łóżeczek nie wymienione były w zarówno w załączniku nr 1 jak i nr 2 wskazanej ustawy. Reasumując biegły wskazał, że jedynie praca odwołującego się wZakładach (...)wŁ.do 28.02.1994 r. posiadała cechy pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983 r. i łączny jej czasokreswyniósł 11 lat 10 miesięcy. Natomiast zarówno praca odwołującego się w(...) Fabryce (...)w latach 1995-2009 jak i w późniejszych latach wSpółce (...)wK.nie miała już znamion prac w warunkach szczególnych w rozumieniu zarówno Rozporządzenia jak i nie dotyczyła bezpośredniego malowania, nitowania lub montowania elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.) o której mowa jest w poz. 29 wykazu prac w warunkach szczególnych stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy pomostowej (opinia k. 49-71 akt).
Do tak sporządzonej opinii odniósł się pełnomocnik odwołującego się zarzucając, że opinia została sporządzona niezgodnie z tezą, jaką Sąd zakreślił biegłemu. Wskazał, że odnośnie doZakładów (...)wŁ.nie kwestionuje opinii, zaś odnosząc się do treści opinii dotyczącej pracy odwołującego się wFabryce (...)wŁ.i wfirmie (...)pełnomocnik wskazał, iż biegły błędnie przyjął, że powierzchnia na której odwołujący się świadczył pracę jest duża, podczas gdy jest to mała powierzchnia, o czym zeznawali świadkowie. Wniósł o powołanie biegłego z zakresu BHP (k. 84). Sąd postanowił pominąć wniosek dowodowy strony odwołującej się, na podstawieart. 2352§ 1 pkt 5 KPC, uznając, że zmierza on do przedłużenia postępowania (postanowienie k. 84v).
Oceniając opinię biegłego Sąd uznał, że będzie ona stanowiła podstawę do podjęcia ostatecznej decyzji. Sąd zgodził się z wnioskami końcowymi biegłego i przyjął, że praca odwołującego się wZakładach (...)wŁ.w latach 1981-1994 posiadała cechy pracy w warunkach szczególnych i wyniosła 11 lat 10 miesięcy. Ten rodzaj pracy nie jest jednak wymieniony w załącznikach doustawy o emeryturach pomostowychi nie stanowi podstawy do przyznania emerytury na zasadach zart. 49.
Praca odwołującego się wfirmie (...)od 2010 r. nie może zostać również zakwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych. Rodzaj pracy nie odpowiada bowiem treści załącznika nr 1 poz. 29 zgodnie z którym pracą w warunkach szczególnych jest malowanie elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją.
Oceniając powyższą okoliczność należy wziąć pod uwagę, że to rodzaj malowanego przedmiotuwymuszaprzebywanie w pomieszczeniu o małej kubaturze z utrudnioną wentylacją. Sposób organizacji stanowiska pracy przez pracodawcę nie jest natomiast wyznacznikiem do przyjęcia, że dana praca jest pracą wykonywaną w szczególnych warunkach. Odwołujący się malował stelaże kabin łazienkowych. Wykonywał swoje czynności w pomieszczeniu wyposażonym w wentylatory. Fakt, że wentylatory nie działały, że w pomieszczeniu było umieszczonych kilka stelaży co utrudniało poruszanie się nie ma wpływu na obiektywną ocenę i kwalifikację pracy w kontekście przepisów o emeryturach pomostowych. Może stanowić jedynie zarzut do pracodawcy dotyczący niewłaściwie, niehigienicznie zorganizowanego stanowiska pracy.
Zgodnie zart. 207§ 1 i 2 KPpracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki- czyli takich , w których poziom ryzyka zdrowotnego jest co najmniej dopuszczalny, w tym nie są przekroczone wartości dopuszczalnych stężeń u natężeń czynników szkodliwych. Podstawą do kształtowania warunków pracy stanowią wyniki oceny ryzyka dla zdrowia i życia pracownika oraz dla otoczenia. Jeśli ryzyko jest niedopuszczalne pracodawca winien podjąć natychmiast działania korygujące w celu zlikwidowania zagrożeń i uciążliwości.
Natomiast zgodnie zart. 3 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowychpracami w warunkach szczególnych są prace związane z czynnikami ryzyka determinowanymi siłami natury lub procesami technologicznymi. Czynniki ryzyka dotyczą prac determinowanych siłami natury czyli:
a. prace pod ziemią,
b. prace na wodzie,
c. prace pod wodą,
d. prace w powietrzu;
Natomiast pracami w szczególnych warunkach determinowanymi procesami technologicznymi są:
a) prace w warunkach gorącego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego(...)wynosi 28°C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2,
b) prace w warunkach zimnego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0°C,
c) bardzo ciężkie prace fizyczne - prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8400 kJ, a u kobiet - powyżej 4600 kJ,
d) prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,
e) ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6300 kJ, a u kobiet - powyżej 4200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody(...)pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50% zmiany roboczej.
Zatem pracę odwołującego się należy ocenić pod kątem zagrożeń związanych z procesem technologicznym. Z materiału sprawy nie wynika aby prace lakiernicze (malarskie) wykonywane w(...)wK.były pracami wykonywanymi w warunkach gorącego mikroklimatu, zimnego mikroklimatu, były bardzo ciężkimi pracami fizycznymi lub ciężkimi pracami fizycznymi z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w pozycji wymuszonej i niezmiennej. Akta sprawy nie wskazują aby praca odwołującego się była wykonywana w temperaturze powyżej 28 stopni C czy poniżej 0 stopni C. Nie była też bardzo ciężką pracą fizyczną ani pracą w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego jak np. praca nurka kesonowego czy głębinowego lub praca w komorach hiperbarycznych. Odwołujący się nie utrzymywał też jednej pozycji ciała (pochylonej lub skręconej) przez ponad 50% zmiany roboczej. Prace malarskie wymienione w poz. 29 załącznika doustawy o emeryturach pomostowychsą ściśle związane z pracą w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją. Ustawodawca dał wskazówki jakie to są pomieszczenia wskazując że chodzi przykładowo o podwójne dna statków, zbiorniki czy rury. Są to zatem pomieszczenia w których pracę wykonuje się w pozycji wymuszonej, a z uwagi na ich zamknięcie ograniczona jest możliwość dostępu powietrza. Są to ciężkie prace fizyczne z bardzo dużym obciążeniem statycznym, często w gorącym mikroklimacie. Odwołujący się natomiast pracował w pomieszczeniu powyżej 30 metrów kw. W pomieszczeniu była wentylacja. Wprawdzie świadekD. G.zeznał, że wentylacja nie działa, nie ma to jednak znaczenia przy ocenie charakteru pracy wnioskodawcy. Ryzyko ma mieć bowiem związek z procesem technologicznym, a nie faktem awarii elementu wyposażenia.
Praca odwołującego się w(...) Fabryce (...)od 19.06.1995 r. do 30.11.2008 r. (12 lat 8 miesięcy i 29 dni) z przyczyn wskazanych wyżej, również nie odpowiada pracy wymienionej w poz. 29 załącznika doustawy o emeryturach pomostowych. Odwołujący się malował meble w dużym, wentylowanym pomieszczeniu. ZUS uznał pracę w(...)jako pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 4 ustawy.
Brak wykazania jakiegokolwiek okresu pracy w warunkach szczególnych czy szczególnym charakterze w rozumieniu załączników 1 lub 2ustawy o emeryturach pomostowychczyni zbędnym dokonywanie oceny pracy odwołującego się w(...) Fabryce (...)od 19.06.1995 r. do 30.11.2008 r. w kontekście zapisów Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. nr 8 poz. 43) iustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Sąd podzielił w stanowisko biegłego zawarte w sporządzonej opinii odnośnie do kwalifikacji pracy odwołującego się w(...)wK.iZakładach (...)wŁ.jak też w zakresie dotyczącym oceny charakteru pracy w(...)w jako nie spełniającej warunków z poz. 29 załącznika nr 1 doustawy o emeryturach pomostowych.
Prawidłowość oceny biegłego w powyższym zakresie w żaden sposób nie została skutecznie podważona przez stronę odwołującą się. W tym miejscu należy podkreślić, że dostateczne wyjaśnienie okoliczności spornych w sprawie nie jest równoznaczne z uzyskaniem dowodu korzystnego dla strony niezadowolonej z faktów wynikających z dowodów dotychczas przeprowadzonych (wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2001 r., sygn. II UKN 233/00). Dlatego też Sąd nie jest zobowiązany do uwzględnienia kolejnych wniosków dowodowych strony tak długo, aż udowodni ona korzystną dla siebie tezę i pomija je od momentu dostatecznego wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy (wyrok Sądu Najwyższego z 8 lipca 1999 r., sygn. II UKN 37/99). Samo niezadowolenie strony z oceny przedstawionej przez biegłych nie uzasadnia potrzeby dopuszczenia przez sąd dowodu z opinii innych biegłych (wyrok Sądu Najwyższego z 6 października 2009 r., sygn. II UK 47/09).
W konsekwencji uznać należało, że ustalone w sprawie okoliczności skutkują uznaniem, że odwołujący się nie spełnił warunków uprawniających go do przyznania mu prawa do emerytury pomostowej.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawieart. 47714§ 1 KPC, orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawieart. 98 i 99 KPC, z uwagi na wynik postępowania, w którym nie uwzględniono żądania odwołującego się. Wysokość kosztów obsługi prawnej określił stosownie do treści § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).