Sygnatura akt: XXVIII C 11849/21
Data wyroku: 2024-08-02 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Katarzyna Dawid-Birska
Słowa kluczowe: Kredyt denominowany
Podstawa prawna: art 385^1^kc

Sygn. akt XXVIII C 11849/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 02 sierpnia 2024 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie, XXVIII Wydział Cywilny, w składzie:
Przewodniczący: sędzia Katarzyna Dawid – Birska
Protokolant: sekretarz sądowy Elżbieta Gułajska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 sierpnia 2024 roku w Warszawie
sprawy z powództwaA. Ś.
przeciwko(...) S.A.z siedzibą wW.
o ustalenie i o zapłatę ewentualnie o zapłatę

I
ustala, że nie istnieje pomiędzy stronami postępowania stosunek prawny, wynikający zumowy nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF z dnia 05 września 2005 roku, zawartej w dniu 16 września 2005 roku;

II
zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwoty: 95 887,07 zł (dziewięćdziesiąt pięć tysięcy osiemset osiemdziesiąt siedem złotych i siedem groszy) i 36 007,54 chf (trzydzieści sześć tysięcy siedem franków szwajcarskich i pięćdziesiąt cztery centymy) – obie w/w kwoty wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia 12 sierpnia 2021 roku do dnia zapłaty;

III
oddala powództwo w pozostałym zakresie;

IV
zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 11 851 zł (jedenaście tysięcy osiemset pięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 10 800 zł (dziesięć tysięcy osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt XXVIII C 11849/21

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 02 sierpnia 2024 roku

    W pozwie, złożonym w dniu 25 marca 2021 roku
    (k. 62 – data nadania przesyłki poleconej)przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.(dalej też jako:(...) S.A.” lub „Bank”),A. Ś.wniosła o:

1
zasądzenie od strony pozwanej na jej rzecz kwoty 95 887,07 zł oraz kwoty 36 007,54 chf tytułem bezpodstawnego wzbogacenia strony pozwanej w związku z nieważnością, zawartej przez strony umowy kredytu i pobraniem świadczeń nienależnych w okresie od 28 sierpnia 2011 roku do 30 kwietnia 2021 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia 13 lipca 2021 roku do dnia zapłaty;

2
ustalenie nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu, wynikającego z umowy kredytu nr(...)z dnia 05 września 2005 roku.

Ewentualnie,w przypadku uznania przez Sąd umowy, zawartej przez strony, za zgodną z prawem i mogącą dalej obowiązywać w kształcie pozbawionym zapisów abuzywnych, powódka wniosła o zasądzenie od strony pozwanej na jej rzecz kwoty 32 521,81 zł oraz kwoty 36 007,54 chf tytułem bezpodstawnego wzbogacenia strony pozwanej w związku z pobraniem środków tytułem spłaty kredytu w zawyżonej wysokości w okresie od 28 sierpnia 2011 roku do 30 kwietnia 2021 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia 13 lipca 2021 roku do dnia zapłaty.
Powódka wniosła także o zasądzenie od strony pozwanej na jego rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych, w tym: opłat skarbowych od pełnomocnictw i kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty.

    Uzasadniając żądania pozwu, powódka wskazała, iż ich podstawę faktyczną stanowi, zawarta pomiędzy nią a(...) Bank S.A.z siedzibą wW.w dniu 05 września 2005 rokuumowa nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF. Kolejno zarzuciła, że postanowienia § 7 ust. 1, § 12 ust. 4, § 14 ust. 5 i § 18 ust. 3 tej umowy – dotyczące wprowadzenia klauzuli indeksującej świadczeń stron dwoma miernikami wartości określanymi dowolnie przez stronę pozwaną - stanowią postanowienia abuzywne. Dodała, że treść kwestionowanej klauzuli umownej, zawartej w § 12 ust. 4 umowy kredytu, jest literalnie tożsama z postanowieniem wzorca umowy, wpisanym przez Prezesa UOKiK do rejestru klauzul niedozwolonych pod nr 5743. Podniosła, że skutkiem abuzywności tych postanowień umownych jest brak możliwości dalszego obowiązywania umowy, a więc umowa kredytu jest nieważna.
Następnie powódka wyjaśniła, że na dzień 30 kwietnia 2021 roku suma, dokonanych przez nią spłat, wynosiła 212 643,63 zł oraz 36 007,54 chf, natomiast – korzystając z uprawnienia do rozdrobnienia roszczeń – w tym postępowaniu dochodzi jedynie części tej kwoty w wysokości 95 887,07 zł oraz 36 007,54 chf tytułem świadczeń, pobranych od niej przez Bank w okresie od 28 sierpnia 2011 roku do 30 kwietnia 2021 roku.
Kolejno powódka zarzuciła, że przedmiotowa umowa kredytu jest sprzeczna zart. 3531k.c.i z zasadami współżycia społecznego oraz uzasadniła swoje stanowisko w tym zakresie. Wskazała, że na skutek uznania umowy za nieważną, strony zobowiązane są do zwrotu wzajemnie nienależnie spełnionych świadczeń na podstawieart. 410 § 1 i 2 k.c.Następnie powódka uzasadniła, że posiada interes prawny w żądaniu ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego, wynikającego ze spornej umowy kredytu (k. 3 – 19 – pozew).
W odpowiedzi na pozewstrona pozwana(...) S.A.z siedzibą wW.w pierwszej kolejności wniosła o zwrot pozwu. Z ostrożności procesowej w przypadku dalszego procedowania wniosła o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu oraz o oddalenie powództwa w całości.
Uzasadniając swoje stanowisko procesowe, strona pozwana podniosła, że powódka sama wybrała ofertę kredytu waloryzowanego kursem CHF oraz że została pouczona o ryzyku kursowym związanym z tą umową. Dodała, że od 01 lipca 2009 roku powódka miała możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w walucie CHF oraz że strony w dniu 27 sierpnia 2015 roku zawarły aneks do w/w umowy, na mocy którego Bank zapewnił powódce możliwość dokonywania zmiany waluty spłaty kredytu ze złotych na walutę waloryzacji oraz z waluty waloryzacji na złote w okresie obowiązywania umowy.
W dalszej części uzasadnienia odpowiedzi na pozew strona pozwana podniosła, że przedmiotowa umowa kredytu zgodna jest z zasadami współżycia społecznego, zart. 69 ustawy Prawo bankoweoraz że nie jest sprzeczna zart. 3531k.c.Podkreśliła, że kwestionowane przez powódkę postanowienia umowy nie stanowią klauzul abuzywnych a nawet jeżeli tak uznać, to nie prowadziłoby to do nieważności całej umowy.
Na zakończenie strona pozwana zarzuciła, że powódka nie posiada interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności przedmiotowej umowy (k. 77 – 113v – odpowiedź na pozew).
Na rozprawie w dniu 02 sierpnia 2024 roku– bezpośrednio poprzedzającej ogłoszenie wyroku – Sąd oddalił wniosek strony pozwanej o zwrot pozwu – uznając, że nie zachodziły przesłanki do jego uwzględnienia – oraz wniosek strony pozwanej o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu, uznając, że została ona prawidłowo określona w pozwie jako suma roszczeń głównych (tj. o zapłatę i o ustalenie). Ponadto Sąd poinformował, że uznał wysokość spłat podaną przez powódkę w pozwie za bezsporną pomiędzy stronami, ponieważ strona pozwana nie wdała się w merytoryczny spór co do wysokości świadczeń spełnionych przez powódkę na podstawie przedmiotowej umowy kredytu w okresie wskazanym w pozwie. Ostatecznie pełnomocnicy stron, w ich imieniu, podtrzymali dotychczasowe stanowiska procesowe oraz argumentację w sprawie(k. 140 – 140v – protokół z rozprawy z dnia 02 sierpnia 2024 roku).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W 2005 rokuA. Ś.planowała kupić lokal, aby w nim zamieszkać. Nie posiadała wystarczających własnych środków pieniężnych na realizację tego celu, dlatego zamierzała zaciągnąć kredyt. Aby uzyskać informacje o ofertach kredytowych banków, skorzystała z usług doradcy finansowego zfirmy (...). Doradca zarekomendował jej ofertę kredytu, powiązanego z walutą frank szwajcarski w(...) Banku S.A.Była ona klientką tego Banku, dlatego darzyła go zaufaniem. Doradca zapewniał ją, że kurs waluty CHF jest stabilny a prezentowana jej oferta kredytowa jest dla niej korzystna. Nie wyjaśniał jej mechanizmu przeliczeń walutowych, jakich Bank miał dokonywać na podstawie takiej umowy. Nie informował jej o tym, kto i w jaki sposób będzie ustalał kursy CHF, stosowane do tych przeliczeń. Nie rozmawiano o możliwości negocjowania postanowień tej umowy. Doradca nie przedstawił jej żadnych wykresów lub symulacji, obrazujących ryzyko kursowe, związane z tego rodzaju umową kredytu.
(

dowód:

k. 140v – 141 – przesłuchanie powódkiA. Ś.w charakterze strony)
W dniu 13 sierpnia 2005 rokuA. Ś.podpisała, wypełniony na druku Banku, „wniosek o udzielenie kredytu / pożyczki(...)hipoteczny”.
Jako wnioskowaną kwotę kredytu wpisano we wniosku „280 000” zł. Jako walutę kredytu z czterech wariantów „PLN”, „CHF”, „USD” i „EUR” zaznaczono kwadrat przy „CHF”. Jako przeznaczenie kredytu zaznaczono zakup „lokalu mieszkalnego” oraz wpisano okres kredytowania „300 miesięcy”.
We wniosku wskazano, żeA. Ś.ma wykształcenie wyższe i jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę współce (...) Sp. z o.o.Zaznaczono, żeA. Ś.nie prowadzi działalności gospodarczej.
(

dowód

: k. 122 – 123v  – poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia  wniosku o udzielenie kredytu z dnia 13 sierpnia 2005 roku)
W dniu 29 sierpnia 2005 roku Bank wydał pozytywną decyzję kredytową w przedmiocie powyższego wniosku kredytowego, określając w niej warunki umowy kredytu.
(

dowód:

k. 124 – 124v – poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia decyzji kredytowej z dnia 29 sierpnia 2005 roku)
W dniu 16 września 2005 rokuA. Ś.(dalej też jako „Kredytobiorca”) oraz(...) Bank S.A.z siedzibą wW.(dalej też jako(...)lub „Bank”) zawarli – sporządzoną w dniu 05 września 2005 roku –umowę nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF (dalej też jako „Umowa”).
Zgodnie z § 1 ust. 1 i 1A Umowy celem kredytu było budownictwo mieszkaniowe, a środki z kredytu miały zostać przeznaczone na finansowanie przedpłat na poczet budowy i zakupu lokalu mieszkalnego oraz lokalu użytkowego, położonych wK..
W § 1 ust. 2 Umowy wskazano, że kwota kredytu wynosić miała 279 100,00 zł, a w § 1 ust. 3 – iż walutą waloryzacji kredytu miał być CHF.
Okres kredytowania ustalono na 300 miesięcy, tj. od dnia 05 września 2005 roku do dnia 30 września 2030 roku (§ 1 ust. 4 Umowy), a spłata kredytu miała nastąpić w równych ratach kapitałowo – odsetkowych (§ 1 ust. 5 Umowy).
§ 1 ust. 8 Umowy stanowił, że oprocentowanie kredytu w stosunku rocznym w dniu zawarcia Umowy wynosiło 2,95 %.
W § 3 Umowy wskazano prawne zabezpieczenia kredytu m.in. w postaci hipoteki łącznej kaucyjnej do kwoty 418 650,00 zł, ustanowionej na kredytowanej nieruchomości.
§ 5 Umowy stanowił, że wypłata kredytu nastąpić miała poprzez przelanie kwoty 279 100,00 zł na wskazany rachunek bankowy dewelopera.
Stosowanie do § 6 Umowy spłata kredytu miała następować na podstawie nieodwołalnego, przez czas trwania Umowy, zlecenia dokonywania przelewu z rachunku(...).
§ 7 ust. 1 Umowy stanowił, że(...)miał udzielić Kredytobiorcy, na jego wniosek, kredytu hipotecznego przeznaczonego na cel określony w § 1 ust. 1, w kwocie określonej w § 1 ust. 2, waloryzowanego kursem kupna waluty w CHF wg tabeli kursowej(...) Banku S.A.Kwota kredytu wyrażona w CHF miała być określona na podstawie kursu kupna waluty w CHF z tabeli kursowej(...) Banku S.A.z dnia i godziny uruchomienia kredytu/transzy kredytu.
Stosownie do § 11 ust. 1 Umowy kredyt miał być oprocentowany według zmiennej stopy procentowej, która w dniu zawarcia Umowy ustalona została w wysokości określnej w § 1 ust. 8 Umowy.
Zgodnie z § 12 ust. 1 i 2 Umowy Kredytobiorca zobowiązał się do spłaty kapitału wraz z odsetkami miesięcznie w ratach kapitałowo – odsetkowych, określonych w § 1 ust. 5, w terminach i kwotach zawartych w harmonogramie spłat, który stanowił załącznik nr 1 i integralną część Umowy.
§ 12 ust. 4 Umowy stanowił, że raty kapitałowo – odsetkowe miały być spłacane w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej(...) Banku S.A., obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50.
Zgodnie z § 13 ust. 1 Umowy Kredytobiorca zlecił i upoważnił(...)do pobierania środków pieniężnych na spłatę kredytu i odsetek z tytułu udzielonego kredytu z rachunku(...)określonego w § 6. Zlecenie i upoważnienia miały być nieodwołalne i miały wygasać po całkowitym rozliczeniu kredytu.
W § 14 ust. 5 Umowy wskazano, że wcześniejsza spłata całości kredytu lub raty kapitałowo – odsetkowej, a także spłata przekraczająca wysokość raty miały powodować, że kwota spłaty miała być przeliczona po kursie sprzedaży CHF z tabeli kursowej(...) Banku S.A., obowiązującym na dzień i godzinę spłaty.
Zgodnie z § 28 ust. 1 Umowy integralną jej część stanowił „Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych w ramach(...)”. Kredytobiorca oświadczył, że zapoznał się z tym dokumentem i że uznał jego wiążący charakter.

    (

      dowód:

     k. 25 – 28v – kserokopiaumowy nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF)

Zgodnie z § 1 ust. 2 i 4 Rozdziału IV „Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych w ramach(...)” (dalej też jako „Regulamin”)(...)udzielał kredytów/pożyczek hipotecznych złotowych waloryzowanych kursem następujących walut obcych: USD/EURO/CHF lub innych walut obcych wskazanych przez(...)według tabeli kursowej(...) Banku SA. Kredyt/pożyczka hipoteczna waloryzowana mogły być udzielane w złotych polskich, przy jednoczesnym przeliczeniu na wybraną przez Kredytobiorcę walutę obcą.
Stosownie do treści § 24 ust. 2 i 3 Rozdziału VII Regulaminu wysokość każdej raty odsetkowej lub kapitałowo – odsetkowej kredytu/pożyczki hipotecznej waloryzowanego kursem waluty obcej miała być określona w tej walucie, natomiast jej spłata miała być dokonywana w złotych po uprzednim jej przeliczeniu wg kursu sprzedaży danej waluty, określonym w tabeli kursowej(...) Banku SAna dzień spłaty. Wysokość rat odsetkowych i kapitałowo – odsetkowych kredytu/pożyczki hipotecznej waloryzowanej wyrażona w złotych, miała ulegać comiesięcznej modyfikacji w zależności od kursu sprzedaży waluty obcej, według tabeli kursowej(...) Banku SAna dzień spłaty.
(

dowód:

k. 37 – 42 – wydruk Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych w ramach(...))
A. Ś.w dniu 11 kwietnia 2007 roku podpisała sporządzone na druku Banku, „Oświadczenie dla kredytów i pożyczek hipotecznych”. W jego treści wskazano m.in. że przedstawiciel(...) Bank SAprzedstawił jej w pierwszej kolejności ofertę kredytu w polskim złotym. Po zapoznaniu się z tą ofertą zdecydowała ona, iż dokonuje wyboru oferty kredytu hipotecznego denominowanego w walucie obcej, mając pełną świadomość ryzyka związanego z tym produktem, a w szczególności tego, że niekorzystna zmiana kursu waluty spowoduje wzrost comiesięcznych rat spłaty kredytu oraz wzrost całego zadłużenia. Podano, że wnioskodawca został poinformowany przez przedstawiciela(...) Banku SAo kosztach obsługi kredytu w wypadku niekorzystnej zmiany kursu walutowego oraz zmiany stopu procentowej, tj. o możliwości wzrostu raty kapitałowo – odsetkowej. Wskazano, że informacje te zostały przedstawione w postaci symulacji wysokości rat kredytu.
(

dowód:

k. 121 – poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia  „Oświadczenia dla kredytów i pożyczek hipotecznych”, podpisanego przez powódkę)
W dniu 29 maja 2007 rokuA. Ś.podpisała, wypełniony na druku Banku, „wniosek o udzielenie kredytu / pożyczki(...)hipoteczny”. Na wniosku tym odręcznie dopisano: „Podwyższenie kwoty kredytu celem wykończenia nieruchomości”.
Jako wnioskowaną kwotę kredytu wpisano „50 000” zł. Jako walutę kredytu z czterech wariantów „PLN”, „CHF”, „USD” i „EUR” zaznaczono kwadrat przy „CHF”. Wpisano okres kredytowania „272 miesięcy”.
(

dowód

: k. 115 – 118v  – poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia  wniosku o udzielenie kredytu(...)hipoteczny z dnia 29 maja 2005 roku)
W dniu 25 czerwca 2007 roku Bank wydał pozytywną decyzję kredytową w przedmiocie powyższego wniosku, określając w niej warunki aneksu do Umowy kredytu.
(

dowód

: k. 120 - 120v  – poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia  decyzji kredytowej z dnia 25 czerwca 2007 roku)
W dniu 26 czerwca 2007 roku strony zawarłyAneks nr (...)do Umowy, na mocy którego podwyższono kwotę kredytu o 50 000 zł do wysokości 329 100 zł.
(

dowód:

k. 33 - 34v – kserokopiaAneksu nr (...)doumowy nr (...)z dnia 05 września 2005 roku)
Na podstawie powyższej Umowy Bank uruchomił kredyt w 2 transzach:
- w dniu 27 września 2005 roku w wysokości 279 100,00 zł, przeliczając wypłaconą kwotę na zadłużenie Kredytobiorcy w wysokości 113 612,31 CHF,
- w dniu 02 lipca 2007 roku, przeliczając wypłaconą kwotę na zadłużenie Kredytobiorcy w wysokości 22 453, 75 CHF,
stosując przy tym ustalone przez siebie kursy kupna waluty CHF, obowiązujące w Banku w dniach dokonywania tych wypłat.
(

dowód:

k. 43 – kserokopia zaświadczenia  Banku z dnia 26 maja 2021 roku )
W dniu 27 sierpnia 2015 roku strony zawarły Aneks do Umowy, umożliwiający Kredytobiorcy spłatę kredytu w walucie CHF.
(

dowód:

k. 35 - 36 – kserokopia Aneksu doumowy nr (...)z dnia 05 września 2005 roku)
Pismem z dnia 08 lipca 2021 roku pełnomocnik Kredytobiorczyni, w jej imieniu, skierował do Banku reklamację, w której zarzucił, iż postanowienia Umowy, dotyczące indeksacji stanowią klauzule abuzywne. Ponadto, powołując się na nieważność Umowy, wezwał Bank do zwrotu kwoty 213 936,50 zł oraz kwoty 36 007,54 chf w terminie 30 dni od otrzymania reklamacji.
(

dowód

k. 49 - 51v – kserokopia reklamacji z dnia 08 lipca 2021 roku)
W odpowiedzi na powyższą reklamację, Bank pismem z dnia 12 lipca 2021 roku, poinformował, iż rozpoznał ją negatywnie.
(

dowód:

k. 52 - 54v – kserokopia pisma Banku z dnia 12 lipca 2021 roku)
W wykonaniu w/w Umowy m.in. w okresie od 28 sierpnia 2011 roku do 30 kwietnia 2021 roku Bank pobrał od Kredytobiorczyni tytułem spłaty kredytu łącznie kwoty 95 887,07 zł oraz 36 007,54 chf.
(

fakt bezsporny

)
Środki pieniężne, pochodzące z w/w Umowy kredytu, zostały przeznaczone na zakup lokalu, w którymA. Ś.mieszkała do 2017 roku. Obecnie w kredytowanej nieruchomości mieszkają jej rodzice.
W dacie zawierania UmowyA. Ś.nie prowadziła działalności gospodarczej. Od 2013 roku jest wspólnikiem w spółce, której działalność jest obecnie zawieszona. Siedziba tej spółki znajduje się pod adresem kredytowanej nieruchomości. W kredytowanym lokalu nigdy nie była wykonywana działalność gospodarcza.
O tym, że w w/w Umowie mogą znajdować się postanowienia niedozwoloneA. Ś.uświadomiła sobie w 2021 roku po konsultacji z prawnikiem.
(

dowód:

k. 140v – przesłuchanie powódkiA. Ś.w charakterze strony)
W 2013 roku nastąpiła zmiana nazwy(...) Banku S.A.z siedzibą wW.na(...) S.A.z siedzibą wW..
Do chwili zamknięcia rozprawy w niniejszej sprawie Bank nie wypłacił Kredytobiorczyni żądanych przez nią kwot.

(fakty bezsporne)

Powyższy stan faktycznySąd ustalił przede wszystkim na podstawie wskazanych w jego opisie dowodów z dokumentów, kserokopii dokumentów oraz z zeznań powódki.
Dowody z dokumentów Sąd ocenił jako wiarygodne. Strony postępowania nie kwestionowały, że oświadczenia w nich zawarte zostały złożone przez osoby, które podpisały te dokumenty. Nie kwestionowały także prawdziwości i autentyczności dokumentów złożonych w zwykłych kserokopiach. Sąd nie znalazł także podstaw, aby z urzędu powziąć wątpliwości odnośnie ich wiarygodności i mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie.
Odnośnie dowodu z przesłuchania powódki wskazać należy, iż w swoich zeznaniach zrelacjonowała ona przebieg zdarzeń związanych z zawarciem Umowy kredytu, akcentując, że oferta kredytu, powiązanego z walutą CHF została jej przedstawiona jako korzystna dla niej oraz że nie wyjaśniano jej mechanizmów przeliczeń kursowych, jakie miały być stosowane na podstawie tej Umowy ani nie poinformowano jej o ryzyku kursowym z nią związanym.
Oceniając zeznania powódki, Sąd miał na uwadze, że jest ona bezpośrednio zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem niniejszej sprawy. Jednakże – mając na uwadze treść jej zeznań oraz okoliczność, że znalazły one potwierdzenie w dowodach z dokumentów – Sąd ocenił je jako wiarygodne, logiczne i rzeczowe.
Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły także same twierdzenia stron o okolicznościach faktycznych sprawy. W zakresie, w jakim druga strona je przyznała lub im nie zaprzeczyła, uznać należało je za bezsporne (art. 229 – 230 k.p.c.).
Na podstawieart. 2352§ 1 pkt 2 k.p.c.Sąd pominął dowody: z opinii biegłego sądowego, zgłoszonej w pkt 8 lit. d) pozwu(k. 4 – 4v);z dokumentów, wymienionych w pkt 5 ppkt 12) – 13) odpowiedzi na pozew(k. 77v – 78v);z opinii biegłego sądowego, zgłoszonej w pkt 6 odpowiedzi na pozew (k. 78v - 79).Fakty, które miały być wykazane tymi dowodami, nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie – wobec oceny prawnej przedmiotowej Umowy, dokonanej w dalszej części uzasadnienia.
Sąd zważył, co następuje:
Żądania główne powódki o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, wynikającego zumowy nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF, zawartej w dniu 16 września 2005 roku, oraz o zapłatę co do kwot głównych zasługiwały na uwzględnienie w całości. Roszczenie główne powódki zostało oddalone w niewielkim zakresie, dotyczącym części roszczenia odsetkowego.
Wobec powyższego, Sąd w ogóle nie orzekał w przedmiocie żądania ewentualnego, zgłoszonego przez powódkę na wypadek uznania, że przedmiotowa Umowa jest ważna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż stanowisko powódki okazało się uzasadnione w części, opierającej się na zarzucie nieważności Umowy kredytu na skutek usunięcia z niej klauzul indeksacyjnych. Do wniosku o nieważności Umowy prowadzi analiza jej postanowień pod kątem abuzywności.
Kolejno wskazać należy, iż w uzasadnieniu wyroku nie ma potrzeby i nie ma obowiązku wyrażania szczegółowego stanowiska do wszystkich poglądów prezentowanych przez strony, o ile nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (

    por. wyrok Sądu Najwyższego z 29 października 1998 roku w sprawie II UKN 282/98, Legalis 44600, oraz wyrok ETPCZ z 21 lipca 2015 roku w sprawieD.przeciwkoT.41721/04, Legalis 1378918). Dopuszczalne – a w świetle brzmieniaart. 327(

    1)§ 2 k.p.c.wręcz konieczne – jest rozprawienie się z poszczególnymi zarzutami niejako

    en bloc, poprzez zaprezentowanie odmiennego zapatrywania w kwestii faktów lub prawa nie pozostawiające przestrzeni dla racjonalnej obrony pozostałych zarzutów, które – przy uwzględnieniu koncepcji sądu – stają się wówczas bezprzedmiotowe (

    por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 20 grudnia 2017 roku w sprawie VI ACa 1651/15, Legalis 1733044). Większość zagadnień prawnych składających się na decyzje procesowe znalazło już rozstrzygnięcie – przynajmniej na poziomie Sądu Apelacyjnego – i nie wymaga nadmiernie szerokiego omówienia. Wobec tego, Sąd – stosownie do wymogówart. 327(

    1)§ 2 k.p.c.– sporządził niniejsze uzasadnienie w sposób możliwie zwięzły.
Przechodząc do prawnej analizy przedmiotowej Umowy, wskazać należy, iż mają do niej zastosowanie przepisyustawy Prawo bankowe.
Zgodnie zaś zart. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe(Dz.U z 2002 roku, Nr 72, poz. 665, t.j. z późn. zm.) (dalej też jako „UPrB”) – w brzmieniu obowiązującym w dniu zawarcia spornej Umowy – przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Stosownie do art. 69 ust. 2 cytowanej ustawy umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
Z powyższego wynika zatem, że umowa kredytu jest umową nazwaną, dwustronnie zobowiązującą. Na jej podstawie bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji drugiej strony – kredytobiorcy kwotę środków pieniężnych (kwotę kredytu), a kredytobiorca zobowiązuje się zwrócić kwotę wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami. Uprawnienie kredytobiorcy polega na tym, że może domagać się od banku wypłaty kredytu a obowiązek polega na tym, że ma zwrócić wypłaconą mu kwotę wraz z odsetkami. Umowa kredytu jest umową odpłatną, gdyż na kredytobiorcę nakłada obowiązek zapłacenia bankowi odsetek oraz prowizji, które mają charakter wynagrodzenia za korzystanie ze środków pieniężnych banku. Ponadto jest to umowa konsensualna, czyli dochodzi do skutku w wyniku samego uzgodnienia przez strony jej podstawowych postanowień. Przedmiotem kredytu musi być określona kwota pieniężna. W umowie muszą być także określone zasady spłaty sumy kredytu.
Ponadto wskazać należy, iż sporna Umowa została zawarta przed zmianąustawy Prawo bankowe, dokonaną ustawą z dnia 29 lipca 2011 roku (Dz.U. z 2011 roku, Nr 165, poz. 984), na mocy której dodano art. 69 ust. 2 pkt 4a UPrB, zgodnie z którym w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, umowa kredytu powinna zawierać szczegółowe zasady określenia sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo - odsetkowych oraz zasady przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu. Ustawa ta wprowadziła także uregulowanie, zawarte w art. 69 ust. 3 zdanie 1 UPrB, zgodnie z którym w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo – odsetkowych bezpośrednio w tej walucie oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie.
Powyższe nie stanowi ustawowej definicji kredytu indeksowanego lub denominowanego. Przyjmuje się jednak, że kredyt denominowany lub indeksowany do waluty obcej to kredyt udzielony w złotych polskich, którego kwota jest odnoszona do waluty obcej. Kredyt taki jest kredytem złotowym, z tym, że na skutek denominacji lub indeksacji, saldo kredytu wyrażane jest w walucie obcej, do której kredyt został denominowany lub indeksowany. Kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kredytu bądź w walucie, do której kredyt został denominowany lub indeksowany bądź w walucie polskiej, po przeliczeniu raty wyrażonej w walucie. Wypłata kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej następuje w złotych polskich, zaś operacja z walutą obcą dokonywana jest jedynie „na papierze” dla celów księgowych, do faktycznego przekazania wartości dewizowych nie dochodzi. Do faktycznego obrotu dewizowego dochodzi dopiero wówczas, gdy strony uzgodnią, że spłata kredytu przez kredytobiorcę następować będzie w walucie, do której kredyt indeksowano lub denominowano.
Mając powyższe na uwadze, dokonać należy rozróżnienia pomiędzy kredytem indeksowanym do waluty obcej a kredytem czysto walutowym. W przeciwieństwie do kredytu indeksowanego, kredyt walutowy to kredyt udzielony w innej niż PLN walucie, a zatem również w tej walucie wypłacany i spłacany. W niniejszej sprawie z uwagi na to, iż środki finansowe zostały wypłacone powódce w walucie polskiej oraz Umowa przewidywała, że w takiej też walucie powódka będzie spłacać raty kapitałowo – odsetkowe, z całą pewnością należy mówić o kredycie indeksowanym, nie zaś kredycie walutowym.
Przedmiotowa Umowa kredytu w § 1 ust. 2 i 3 przewidywała, że kwota kredytu wynosi 279 100,00 zł – po zawarciu Aneksu podwyższono ją o 50 000,00 zł – oraz że walutą waloryzacji kredytu jest CHF. Dodać przy tym należy, iż użyte w Umowie pojęcie „waloryzacja” na określenie mechanizmu przeliczeniowego odpowiada w/w pojęciu „indeksacja”. Stosownie natomiast do § 7 ust. 1 Umowy(...)miał udzielić Kredytobiorcy, na jego wniosek, kredytu hipotecznego przeznaczonego na cel określony w § 1 ust. 1, w kwocie określonej w § 1 ust. 2, waloryzowanego kursem kupna waluty w CHF wg tabeli kursowej(...) Banku S.A.Kwota kredytu wyrażona w CHF miała być określona na podstawie kursu kupna waluty w CHF z tabeli kursowej(...) Banku S.A.z dnia i godziny uruchomienia kredytu. § 12 ust. 4 Umowy stanowił zaś, że raty kapitałowo – odsetkowe miały być spłacane w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej(...) Banku S.A., obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50. Zgodnie zatem z postanowieniami przedmiotowej Umowy, kredyt miał zostać wypłacony w złotych polskich, waloryzowany (indeksowany) kursem innej waluty – CHF. Natomiast z walutą CHF powiązana była inna stopa referencyjna niż dla PLN, tj. nie WIBOR, lecz LIBOR. Kwota wypłacona powodowi w PLN zgodnie z Umową w dniu uruchomienia kredytu miała być przeliczona na CHF według kursu kupna CHF określonego w tabeli kursowej(...) Banku S.A.z dnia i godziny uruchomienia kredytu. Wysokość rat kapitałowo – odsetkowych miała zaś zostać ustalona z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej(...) Banku S.A., obowiązującego w dniu spłaty z godziny 14:50.
Zaznaczenia wymaga, że o tym, iż walutą kredytu był PLN świadczy nie tylko kwota kredytu, wskazana jednoznacznie w Umowie w PLN, ale także waluta zabezpieczeń ustanowionych w Umowie, przede wszystkim zabezpieczenia hipotecznego, w którym wartość hipoteki kaucyjnej wyrażona była w PLN (§ 3 ust. 1 Umowy). Zgodnie zart. 68 ustawy o księgach wieczystych i hipotece(t.j. Dz.U. z 2001 roku, Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) – w brzmieniu obowiązującym na datę zawarcia analizowanej Umowy – hipoteka zabezpiecza jedynie wierzytelności pieniężne i może być wyrażona tylko w oznaczonej sumie pieniężnej. Jeżeli wierzytelność zgodnie z prawem została wyrażona w innym pieniądzu niż pieniądz polski, hipotekę wyraża się w tym innym pieniądzu. Gdyby zatem wierzytelność – czyli kredyt – była wyrażona w CHF, również hipoteka powinna zostać wyrażona w CHF.
Podkreślić należy, iż zastosowany w Umowie mechanizm indeksacji nie zmieniał kwoty i waluty kredytu, wyrażonej w PLN, a stanowił on jedynie klauzulę przeliczeniową, mocą której strony ustaliły, że zobowiązanie wyrażone w walucie polskiej w dniu uruchomienia kredytu, a zatem z chwilą wykonania zobowiązania Banku do wypłaty kredytu (co nastąpić miało w PLN), miało zostać przeliczone na walutę obcą – na CHF, Kredytobiorca zobowiązany był do dokonania spłaty kredytu – przy czym wysokość rat, uiszczanych w PLN, obliczona miała być według kursu sprzedaży CHF.
Wskazać należy, iż zgodnie z jednolitą linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, przed wejściem w życie w/w ustawy z dnia 29 lipca 2011 roku, tzw. „ustawy antyspreadowej”, dopuszczalne było na zasadzie swobody umów zaciągnięcie zobowiązania kredytowego w walucie obcej z równoczesnym zastrzeżeniem, że wypłata i spłata kredytu będzie dokonywana w walucie krajowej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 25 marca 2011 roku, IV CSK 377/10; z 29 kwietnia 2015 roku, V CSK 445/14; z 22 stycznia 2016 roku, I CSK 1049/14; z lutego 2019 roku, II CSK 19/18 oraz z 11 grudnia 2019 roku, V CSK 382/18).Argumentem przemawiającym za dopuszczalnością zawierania umów o kredyt indeksowany do waluty obcej przed wejściem w życie w/w ustawy nowelizującej było właśnie wprowadzenie doustawy Prawo bankoweprzepisu dotyczącego kredytów indeksowanych do waluty innej niż polska. Racjonalny ustawodawca nie wprowadziłby bowiem do porządku prawnego umowy, co do której zachodzą przesłanki do stwierdzenia jej nieważności.
Umowa kredytu indeksowanego, przewidującego spread walutowy, mieściła się zatem w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowiła jej możliwy wariant (art. 3531k.c.w związku zart. 69UPrB).
Mając powyższe na uwadze oraz treść wyżej cytowanych postanowień § 1 ust. 2, § 7 ust. 1 zdanie 2 oraz § 12 ust. 4 Umowy, stwierdzić należało, iż niezasadne okazały się zarzuty powódki, dotyczące naruszenia art. 69 UPrB. W § 1 ust. 2 Umowy wskazano bowiem, że kwota kredytu wynosiła 279 100,00 zł (po podwyższeniu – 329 100,00 zł). Zgodnie z postanowieniami § 7 ust. 1 zdanie 2 oraz § 12 ust. 4 Umowy, kredyt miał być wypłacony oraz miał być spłacany w złotych polskich przy zastosowaniu kursu wymiany waluty indeksacji CHF. W Umowie strony uzgodniły zatem, że wypłacie podlegać będzie konkretna kwota wyrażona w złotych polskich oraz że saldo kredytu będzie określone w CHF, tj. że wartość wypłaconej w złotych polskich kwoty zostanie przeliczona na CHF według kursu kupna z tabeli kursowej(...) Banku S.A., obowiązującej w dniu uruchomienia kredytu. Natomiast do ustalenia wysokości spłacanych rat kredytu zastosowanie miał mieć kurs sprzedaży, obowiązujący w dniu płatności raty kredytu z godziny 14:50, zgodnie z tabelą kursową(...) Banku S.A.W przedmiotowej Umowie określono zatem kwotę kredytu oraz określone zostały warunki spłaty kredytu.
W ocenie Sądu, samo wprowadzenie do Umowy postanowienia przewidującego mechanizm indeksacji – z wyżej wskazanych już względów – nie było sprzeczne z treściąart. 69 ust. 1 i 2UPrB, gdyż nie naruszało zasady swobody umów, wyrażonej wart. 3531k.c.Natomiast inną kwestią jest sposób określenia przez pozwany Bank mechanizmu indeksacji poprzez odesłanie do kursów walut, ustalanych w tabelach kursowych(...) Banku S.A., tworzonych przez Bank, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.

I
NIEDOZWOLONE POSTANOWIENIA UMOWNE

Odnosząc się do zarzutów powódki, dotyczących abuzywności kwestionowanych postanowień, zawartych w Umowie i Regulaminie, wskazać należy, iż w ocenie Sądu, postanowienia te, określające sposoby wyliczenia kwoty kredytu, podlegającej spłacie i wysokości rat kredytu, stanowią postanowienia niedozwolone, a tym samym nie wiążą powódki. Przy czym, w ocenie Sądu, wyeliminowanie tych postanowień z przedmiotowej Umowy prowadzi w niniejszej sprawie do jej upadku, a więc do jej nieważności.
Zgodnie zart. 3851§ 1 k.c.postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Wskazać należy, iż regulacja, zawarta wart. 385(
    1)– 385(
    3)k.c., stanowi implementację dyrektywy 93/13, co rodzi określone konsekwencje dla wykładni tych przepisów. Przede wszystkim musi ona prowadzić do takich rezultatów, które pozwolą urzeczywistnić cele dyrektywy. Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, by dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
    (tak. m.in. wyrok TSUE C-377/14).Krajowe sądy i trybunały powinny tak wykładać prawo wewnętrzne, aby w pełni uwzględniało ono nie tylko literę, ale i ducha prawa unijnego (
    tak E. Łętowska w: System prawa prywatnego T.5 – Zobowiązania część ogólna, Warszawa 2013, s. 30). Stosując zatemart. 385(
    1)k.c.należy stosować wykładnię przyjazną dla prawa unijnego – w szczególności potwierdzoną orzeczeniami Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako „TSUE” lub „Trybunał Sprawiedliwości”).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki, określone w powołanym wyżejart. 3851k.c., pozwalające uznać postanowienia łączącej strony Umowy, dotyczące mechanizmu indeksacji, za klauzule abuzywne.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż rozważając abuzywność kwestionowanych postanowień umownych, Sąd miał na uwadze, iż były już one przedmiotem kontroli przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej też jako „SOKiK”).
Kwestionowane postanowienie umowne, zawarte w § 12 ust. 4 przedmiotowej Umowy, wpisane zostało do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 5743 na podstawie wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 grudnia 2010 roku, wydanego w sprawie XVII AmC 1531/09, w której stroną pozwaną był(...) Bank S.A.wW.. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 07 maja 2013 roku, wydanym w sprawie VI ACa 441/13.
Natomiast w dniu 28 maja 2021 roku do rejestru niedozwolonych postanowień umownych pod numerem 7770 na podstawie prawomocnego wyroku SOKiK z dnia 19 kwietnia 2016 roku, wydanego w sprawie XVII AmC 2939/14, w której stroną pozwaną był(...) S.A., wpisane zostało postanowienie umowne, zawarte w § 7 ust. 1 Umowy.
Wpisanie do rejestru klauzul niedozwolonych powyższych postanowień, stosowanych w umowach przez pozwany Bank, również przemawia za uznaniem w niniejszej sprawie kwestionowanych postanowień umownych za klauzule abuzywne. Dodać należy, iż do rejestru tego wpisywane są postanowienia uznane za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem, wyrażone przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 07 lipca 2021 roku w sprawie I CSKP 222/21 (LEX nr 3218438), w przypadku istnienia prawomocnego wyroku uznającego określone postanowienie wzorca za niedozwolone, w procesie obejmującym incydentalną kontrolę wzorca, toczącym się pomiędzy przedsiębiorcą, który był pozwanym w sprawie o uznanie postanowienia za niedozwolone, a podmiotem, który jako konsument zawarł z nim umowę, sąd nie powinien już oceniać, czy określone postanowienie jest niedozwolone, gdyż kwestia ta została rozstrzygnięta i rozstrzygnięcie w tej mierze ma charakter wiążący (zob. uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 listopada 2015 roku, III CZP 17/15, OSNC 2016, Nr 4, poz. 40, w którym przyjęto prejudycjalny charakter orzeczenia wydanego w ramach kontroli abstrakcyjnej dla sporów indywidualnych).
Wobec wpisania kwestionowanych postanowień umownych do rejestru klauzul niedozwolonych Sąd co do zasady nie mógł odmiennie ocenić określonych postanowień umownych i był zobowiązany do przyjęcia, że postanowienie o takiej treści jako niedozwolone postanowienie umowne spełniały wszystkie określone w przepisachkodeksu cywilnegoprzesłanki. Nawet zatem przyjęcie, że w sprawie niniejszej powódka zostałaby prawidłowo pouczona o ryzyku kursowym, nie mogło prowadzić do wniosku, że kwestionowane postanowienia nie są abuzywne.
Ponadto Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 21 września 2023 roku w sprawie C -139/22 Artykuł 3 ust. 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 05 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie temu, by warunek umowny, który nie był indywidualnie negocjowany, został uznany przez właściwe organy krajowe za nieuczciwy z tego tylko powodu, że jego treść jest równoznaczna z treścią postanowienia wzorca umowy wpisanego do krajowego rejestru klauzul niedozwolonych.
Mając powyżej na uwadze, wobec wpisania kwestionowanych klauzul umownych do rejestru klauzul niedozwolonych na podstawie prawomocnych wyroków Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wydanych w sprawach, w których pozwanym był(...) S.A.oraz wobec wiążącego charakteru tych wyroków – w niniejszej sprawie, celem ustalenia, czy kwestionowane postanowienia stanowią klauzule abuzywne, wystarczające było ustalenie, czy powódka, zawierając przedmiotową Umowę, działała jako konsument oraz czy kwestionowane postanowienia zostały z nią indywidulanie uzgodnione.
Z dowodów zgromadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, że pozwany Bank zawarł przedmiotową Umowę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie czynności bankowych (art. 431k.c.), natomiast powódka zawarła ją jako konsument (art. 221k.c.). Środki pochodzące z kredytu miały zostać przeznaczone – i faktycznie zostały przeznaczone – na zakup lokalu mieszkalnego, w którym powódka mieszkała do 2017 roku. W dacie zawarcia Umowy powódka nie prowadziła działalności gospodarczej. Rozpoczęła jej prowadzenie w 2013 roku. Wprawdzie zarejestrowała tę działalność w kredytowanym lokalu, ale faktycznie jej w nim nie wykonywała.
W powyższych okolicznościach nie sposób zatem uznać, aby pomiędzy działalnością gospodarczą powódki, której prowadzenie rozpoczęła w 2013 roku, a przedmiotową Umową, zawartą w 2005 roku, istniał jakikolwiek związek. Podkreślić przy tym należy, iż zarejestrowanie w kredytowanej nieruchomości działalności gospodarczej, przy braku jakiegokolwiek dalszego korzystania z tej nieruchomości na potrzeby prowadzenia takiej działalności, nie powoduje utraty statusu konsumenta, albowiem brak jest tu bezpośredniego związku pomiędzy tą działalnością a celem, na który został udzielony kredyt (
    por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 13 kwietnia 2022 roku, w sprawie VI ACa 458/21). Ponadto dodać także należy, iż dla przyznania podmiotowi statusu konsumenta istotne jest by przesłanki uznania go za konsumenta były spełnione w chwili dokonywania czynności. Późniejsze zmiany przeznaczenia nabytego dobra lub usługi nie powinny z reguły prowadzić do zmiany raz przyjętego ustalenia (
    tak też Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 09 lutego 2012 roku, w sprawie V ACa 96/12, OSAGd 2012, Nr 2, s. 32). Na podobnym stanowisku, co do chwili dokonywania oceny, stoi TSUE, wskazując (
    wyrok z 22 stycznia 2018 roku, w sprawie C-498/16,S.v.F., Legalis, pkt 38),że za prawnie relewantny dla dokonania oceny należy uznać moment zawierania umowy, a późniejsze okoliczności, które powodują że umowa nabiera z czasem charakteru gospodarczego lub zawodowego nie mają znaczenia.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należało, iż powódce przysługiwał status konsumenta, a więc że uprawniona jest ona do ochrony, przewidzianej wart. 3851k.c.
Nie budziło również wątpliwości, że postanowienia przedmiotowej Umowy, dotyczące indeksacji, nie były uzgadniane z powódką indywidualnie przed zawarciem Umowy. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (art. 3851§ 3 k.c.). Przy czym należy podkreślić, że wzorce są to klauzule, opracowane przed zawarciem umowy i wprowadzane do stosunku prawnego przez jedną ze stron w ten sposób, że druga strona nie ma wpływu na ich treść. Są one zwykle opracowywane w oderwaniu od konkretnego stosunku umownego i w sposób jednolity określają one treść przyszłych umów, stąd strona która wyraziła zgodę na stosowanie wzorca nie może zmieniać jego treści według swojej woli. Ciężar dowodu, że dane postanowienie umowne zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (art. 3851§ 4 k.c.). Natomiast strona pozwana w niniejszej sprawie nie wykazała, aby powódka miała jakikolwiek wpływ na postanowienia umowne dotyczące indeksacji. Samo zaakceptowanie przez powódkę kwestionowanych postanowień poprzez podpisanie przedmiotowej Umowy nie oznacza, że postanowienia te zostały z nią indywidulanie uzgodnione bądź że miała ona realny wpływ na ich treść.
Kolejno wskazać należy, iż konsekwencje usunięcia z umowy postanowień określających mechanizm indeksacji szczegółowo rozważył TSUE w wyroku C-260/18. Potwierdzając stanowisko polskiego sądu odsyłającego, Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że po usunięciu uznanego za abuzywne odesłania do kursów kupna i sprzedaży z tabeli kursowej banku niemożliwe jest określenie kursu wymiany, a tym samym wykonanie przedmiotowej umowy, a zatem że skuteczne zakwestionowanie kursów wymiany walut jest równoznaczne z usunięciem postanowień o indeksacji w całości (pkt 24 i 36). Tym samym w świetle przepisów prawa krajowego utrzymanie umowy bez zawartych w niej warunków nie jest możliwe, co musi prowadzi do jej nieważności, czemu nie sprzeciwia się art. 6 Dyrektywy (pkt. 43). Dzieje się tak w szczególności, gdy – jak w sprawie niniejszej – usunięcie postanowień dotyczących kursów oznacza pośrednie usunięcie z umowy ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio związane z indeksacją umowy. Skoro warunek ryzyka kursowego jest traktowany jako określający główny przedmiot umowy kredytu (pkt 44), to bez niego utrzymanie obowiązywania umowy nie jest możliwe, gdyż powoduje to zmianę charakteru umowy.
Ponadto w wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 roku w sprawie C-19/20 Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że skutki stwierdzenia przez sąd istnienia nieuczciwego warunku w umowie, zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, podlegają przepisom prawa krajowego, przy czym kwestia utrzymywania się w mocy takiej umowy powinna być oceniana z urzędu przez sąd krajowy zgodnie z obiektywnym podejściem na podstawie tych przepisów.
Natomiast zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 18 listopada 2021 roku w sprawie C-212/20 w przypadku stwierdzenia przez sąd krajowy nieważności nieuczciwego warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w taki sposób, iż niezgodny z tym artykułem jest przepis prawa krajowego dający sądowi krajowemu możliwość uzupełnienia tej umowy poprzez zmianę treści owego warunku. Gdyby bowiem sąd krajowy mógł zmieniać treść nieuczciwych warunków zawartych w takich umowach, to takie uprawnienie mogłoby zagrażać realizacji długoterminowego celu ustanowionego w art. 7 dyrektywy 93/13. Uprawnienie to przyczyniałoby się bowiem do wyeliminowania zniechęcającego skutku wywieranego na przedsiębiorców poprzez sam brak stosowania takich nieuczciwych warunków wobec konsumentów, ponieważ nadal mogliby oni dostrzegać korzyść w stosowaniu rzeczonych warunków, wiedząc, że nawet gdyby miały one być unieważnione, to jednak umowa mogłaby zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy, tak aby zagwarantować w ten sposób interes rzeczonych przedsiębiorców. TSUE w wyroku tym wskazał, że jedynie w wypadku, gdyby stwierdzenie nieważności nieuczciwego warunku zobowiązywało sąd do unieważnienia umowy w całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje, w związku z czym unieważnienie to skutkowałoby niejako ukaraniem konsumenta, sąd krajowy mógłby zastąpić ten warunek przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym. Ponadto TSUE dodał, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie wypełnieniu luk w umowie spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, że skutki wyrażone w treści czynności prawnej są uzupełniane przez skutki wynikające również z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie stanowią przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie, w przypadku gdy strony umowy wyrażą na to zgodę.
Wobec powyższego, stwierdzić należy, iż niedopuszczalne jest uzupełnienie abuzywnych postanowień umowy przez sąd poprzez zmianę treści tych postanowień, gdyż mogłoby to zagrażać realizacji długoterminowych celów stawianych przez Dyrektywę 93/13 (
    wyrok TSUE C-19/20 pkt 67 i 68). Jeśli umowa po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków nie może obowiązywać, sąd może – jedynie w celu uniknięcia penalizujących konsumenta konsekwencji – uzupełnić umowę przepisami dyspozytywnymi (
    wyrok TSUE C-26/13K.pkt 82-85). Niezależnie od wątpliwości co do możliwości zastąpienia kursu Banku kursem średnim NBP, należy zauważyć, że tego rodzaju zabieg nie usunąłby znaczącej nierównowagi między stronami, jaka powstała ze szkodą dla konsumenta na skutek włączenia do umowy warunku ryzyka kursowego.
Ponadto za niedopuszczalnością takiego „uzupełniania” umowy wypowiedział się TSUE w wyroku z dnia 08 września 2022 roku w sprawach połączonych od C‑80/21 do C‑82/21, w którym wskazał, że artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może, po stwierdzeniu nieważności nieuczciwego warunku znajdującego się w umowie zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, który pociąga za sobą nieważność tej umowy w całości, zastąpić warunek umowny, którego nieważność została stwierdzona, albo wykładnią oświadczenia woli stron w celu uniknięcia unieważnienia tej umowy, albo przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, nawet jeśli konsument został poinformowany o skutkach nieważności tejże umowy i zaakceptował je.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należało, iż po pierwsze – po wyeliminowaniu z Umowy postanowień abuzywnych (§ 1 ust. 2 – 3, § 7 ust. 1 i § 12 ust. 4 Umowy raz § 24 ust. 2 i 3 Regulaminu) nie było możliwe uzupełnienie powstałych na skutek tego luk np. średnim kursem NBP. Po drugie – wskazać należy, iż po wyeliminowaniu z Umowy spornych klauzul i niezastąpieniu ich innymi postanowieniami Umowa ta nie może nadal obowiązywać z niżej podanych względów.
W pierwszej kolejności powtórzyć należy, iż opisywane we wcześniejszej części uzasadnienia klauzule indeksacyjne, stanowią element określający główne świadczenie stron umowy o kredyt indeksowany. Wobec tego, stwierdzić należy, iż usunięcie postanowienia określającego główne świadczenia stron, prowadzi do tego, że pomiędzy stronami brak jest zgody na zawarcie umowy. To prowadzi zaś do wniosku, że na skutek stwierdzenia abuzywności wskazanych postanowień umownych i ich wyeliminowania z Umowy dochodzi do jej upadku.
Kolejno wskazać należy, iż wyeliminowanie z przedmiotowej Umowy postanowień dotyczących indeksacji, odsyłających do tabeli kursowej, prowadzi nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale również pośrednio do zamknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio związane z indeksacją. Klauzula dotycząca ryzyka wymiany określa główny przedmiot umowy kredytu indeksowanego. Usunięcie tych postanowień z umowy powoduje, że umowa ta nie może nadal obowiązywać bez tych warunków z tego powodu, że ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy (por. powołany już wyżej wyrok TSUE w sprawie C-260/18).
Po wyeliminowaniu z umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej postanowień dotyczących indeksacji – a więc postanowień wyznaczających naturę tego stosunku zobowiązaniowego – umowę należałoby zatem uznać za nieważną na podstawieart. 3531k.c.jako sprzeczną z naturą zobowiązania. Wyeliminowanie z przedmiotowej Umowy klauzul indeksacyjnych doprowadziłoby bowiem do takiego zniekształcenia tego stosunku zobowiązaniowego, że nie odpowiadałby on już jego naturze, której istotą jest wprowadzenie postanowień dotyczących indeksacji, pozwalających na ustalenie salda zadłużenia w walucie obcej a następnie zastosowanie do tak ustalonego salda zadłużenia oprocentowania ustalonego według stawki LIBOR.
Reasumując – stwierdzenie, że postanowienia spornej Umowy, określające mechanizm indeksacji, stanowią klauzule abuzywne, prowadzi do upadku całej Umowy.
Wobec powyższych ustaleń, zbędne okazało się odnoszenie do kolejnych zarzutów powódki, dotyczących nieważności przedmiotowej Umowy. Już bowiem uwzględnienie powyższego zarzutu powódki skutkowało uwzględnieniem jej żądań głównych.

II
ŻĄDANIE USTALENIA NA PODSTAWIEART. 189 K.P.C.

Kolejno wskazać należy, iż niewątpliwie głównym celem, jaki powódka w niniejszej sprawie chciała osiągnąć, było wyeliminowanie Umowy, zawartej z Bankiem, z obrotu prawnego, a więc doprowadzenie do sytuacji, w której przestaje ona istnieć ze wszystkimi tego konsekwencjami.
W ocenie Sądu, nie były trafne zarzuty strony pozwanej jakoby powódka nie posiadała interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego, wynikającego z przedmiotowej Umowy kredytu.
Zgodnie zart. 189 k.p.c.powódka może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Przepisart. 189 k.p.c.ma charakter przepisu materialnoprawnego, gdyż stanowi podstawę prawną powództw o ustalenie stosunku prawnego oraz o ustalenie prawa, i to zarówno ustalenie pozytywne, jak i negatywne. Przedmiotem ustalenia w drodze powództwa przewidzianego wart. 189 k.p.c.mogą być prawa i stosunki prawne, dla ustalenia których właściwa jest droga procesu cywilnego (np. ustalenie nieważności umowy, ugody sądowej, testamentu). Przesłanką merytoryczną powództwa o ustalenie jest interes prawny, rozumiany jako potrzeba ochrony sfery prawnej powoda, którą może uzyskać przez samo ustalenie stosunku prawnego lub prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca 2011 roku, II CSK 568/10, Lex nr 932343).
Interes prawny istnieje wówczas, gdy zachodzi niepewność stosunku prawnego lub prawa, wynikająca z obecnego lub przewidywanego ich naruszenia lub kwestionowania. Brak interesu zachodzi wtedy, gdy sfera prawna powoda nie została naruszona lub zagrożona, bo jego prawo już zostało naruszone albo powstały określone roszczenia i może osiągnąć pełniejszą ochronę swych praw, bo może dochodzić zobowiązania pozwanego do określonego zachowania - świadczenia lub wykorzystać inne środki ochrony prawnej prowadzące do takiego samego rezultatu. Zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, bo powód nie traci interesu, jeżeli ochrona jego sfery prawnej wymaga wykazania, że stosunek prawny ma inną treść, w szczególności, gdy umowa jest zawarta na długi czas, a wyrok w sprawie o świadczenie za wcześniejszy okres (roszczenia dodatkowe zgłoszone przez powoda) nie usunie niepewności w zakresie wszystkich skutków prawnych mogących wyniknąć z tego stosunku w przyszłości (tak Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 25 października 2018 roku, I ACa 623/17, Lex nr 2583325).
Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 04 listopada 2020 roku, w sprawie V ACa 300/20, że wniesienie powództwa o zapłatę nie rozstrzygnie w sposób całkowity istniejącego pomiędzy stronami sporu co do związania ich umową kredytową. Będzie bowiem rozstrzygało spór za okresy czasu, które już upłynęły. Natomiast w sposób pełny interes powódki zabezpieczy ustalenie, czy w istocie strony są związane zawartą umową. Rozstrzygnie bowiem kwestię dla powódki podstawową, czy wiąże ją ze stroną pozwaną umowa kredytowa, czy też nie. Ustalenie nieważności umowy kredytowej da podstawę do dokonania wzajemnych rozliczeń pomiędzy stronami. Przede wszystkim zaś usunie niepewność po stronie powódki, czy ma nadal spłacać raty kredytu.
Zważywszy na powyższe, Sąd uwzględnił żądanie powódki i w pkt I sentencji wyroku ustalił, że nie istnieje pomiędzy stronami postępowania stosunek prawny, wynikający zumowy nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF z dnia 05 września 2005 roku, zawartej w dniu 16 września 2005 roku.

III
ŻĄDANIE ZAPŁATY

Wobec ustalenia, że nie istnieje pomiędzy stronami postępowania stosunek prawny, wynikający z przedmiotowej Umowy kredytu, strony powinny zwrócić sobie – zgodnie z teorią dwóch kondykcji – kwoty świadczone na podstawie tejże Umowy (por. uchwała Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 roku, w sprawie III CZP 11/20 oraz uchwała 7 Sędziów Sądu Najwyższego z 07 maja 2021 roku w sprawie III CZP 6/21).Przypomnieć należy jedynie, że teoria dwóch kondykcji polega na tym, że każda ze stron ma własne roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia: bank o zwrot kwoty wypłaconego nominalnie kredytu, a kredytobiorca o zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku.
Na uwzględnienie zasługiwało zatem żądanie powódki zasądzenia od strony pozwanej na jej rzecz kwoty, stanowiącej sumę wpłat, dokonanych przez nią na rzecz Banku na podstawie przedmiotowej Umowy w okresie wskazanym w pozwie.
Podstawę prawną powyższego żądania powódki stanowiły przepisyart. 405 k.c.iart. 410 § 1 i § 2 k.c.Zgodnie zart. 405 k.c., kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Stosownie doart. 410 § 1 k.c.przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Przepisart. 410 § 2 k.c.stanowi zaś, że świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Powódka w niniejszym postępowaniu domagała się zasądzenia od strony pozwanej na jej rzecz kwoty 95 887,07 zł oraz kwoty 36 007,54 chf, podając, że stanowią one sumę kwot, pobranych od niej przez Bank w wykonaniu spornej Umowy w okresie od dnia 28 sierpnia 2011 roku do dnia 30 kwietnia 2021 roku. Wskazane przez powódkę kwoty nie były kwestionowane przez stronę pozwaną, zatem Sąd uznał je za bezsporne pomiędzy stronami.
Mając powyższe na uwadze, Sąd w pkt II sentencji wyroku zasądził w/w kwoty od strony pozwanej na rzecz powódki.

IV
ODSETKI  USTAWOWE ZA OPÓŹNIENIE

O odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd orzekł na podstawieart. 481 § 1 i § 2 k.c.Zgodnie zart. 481 § 1 k.c.jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zgodnie zaś zart. 455 k.c.jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
Sąd uznał, iż żądanie powódki o zasądzenie na jej rzecz odsetek ustawowych za opóźnienie od żądanych kwot jest zasadne w przeważającej części. Powódka wprawdzie załączyła do pozwu reklamację z wezwaniem Banku do zapłaty w terminie 30 dni, jednakże nie złożyła dowodu doręczenia tego pisma Bankowi. Mając to na uwadze, Sąd uznał, że Bank najpóźniej w dniu udzielenia odpowiedzi na tę reklamację (tj. 12 lipca 2021 roku), otrzymał wezwanie do zapłaty. Wobec tego, odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonych kwot zostały zasądzone od 31-go dnia po dniu udzielenia przez Bank odpowiedzi na reklamację, a więc od 12 sierpnia 2021 roku, do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie, Sąd oddalił roszczenie odsetkowe powódki (pkt III sentencji wyroku).

V
KOSZTY PROCESU

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 100 zd. 2 k.p.c., obciążając nimi w całości stronę pozwaną, uznając, że powódka uległa w nieznacznej części swojego żądania, tj. co do części roszczenia odsetkowego. Na zasądzoną od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 11 851 zł składały się: kwota 1 000 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, kwota 10 800 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego powódki, będącego radcą prawnym (ustalone zgodnie z § 2 pkt 7 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych t.j. Dz.U. z 2018 roku poz. 265) oraz kwota 51 zł tytułem opłat skarbowych od pełnomocnictw. Na podstawieart. 98 § 11k.p.c.od zasądzonych kosztów procesu Sąd zasądził również odsetki ustawowe za opóźnienie, liczone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (pkt IV sentencji wyroku).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak było uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku powódki o zasądzenie na ich rzecz tytułem zwrotu kosztów postępowania wynagrodzenia pełnomocnika procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej. Niniejsza sprawa nie ma charakteru precedensowego, wręcz przeciwnie w podobnych sprawach pozwy składane są w liczbie kilkudziesięciu tysięcy rocznie. Pozew w niniejszej sprawie złożony został po wydaniu przez TSUE wyroku w sprawie C-260/18 a ponadto w toku tego postępowania wydawane zostały zarówno przez sądy krajowe jak i przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej liczne orzeczenia dotyczące spraw kredytów indeksowanych i denominowanych do waluty obcej. Trudno zatem uznać, aby niniejsza sprawa była skomplikowana pod względem faktycznym albo prawnym bądź aby pełnomocnik powódki przyczynił się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych (§ 15 ust. 3 w/w Rozporządzenia). Dodatkowo Sąd miał na uwadze, że pozew w niniejszej sprawie został sporządzony w przeważającej mierze na szablonie, który został uzupełniony w zakresie, dotyczącym danych powódki i jej Umowy a także, iż w niniejszej sprawie odbyła się jedna rozprawa z udziałem pełnomocnika procesowego powódki.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

Warszawa, dnia 29 sierpnia 2024 roku.