Sąd Apelacyjny w Szczecinie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 37/24
Data wyroku: 2024-04-24 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: SSA Stanisław Stankiewicz, SSA Przemysław Żmuda, SSA Robert Mąka
Słowa kluczowe: Ustawa lutowa
Podstawa prawna: art. 437 § 1 kpk

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Aka 37/24

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 9 listopada 2023r. w sprawie III Ko 193/23

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

I.na podstawie 438 pkt lak.p.k.zarzucono obrazę prawa materialnego w postaci:
art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz.U.2021.1693) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż uprawnienia określone wart. 8 ust. 1ww. ustawy przysługują wyłącznie osobom represjonowanym za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, podczas gdy z prawidłowej wykładni ww. przepisu wynika, iż uprawnienie do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia przysługuje również osobom represjonowanym z powodu takiej działalności, co skutkowało bezzasadnym oddaleniem wniosku, ewentualnie w przypadku nieuwzględniania przez Sąd Odwoławczy ww. zarzutu naruszenia prawa materialnego, z daleko posuniętej ostrożności procesowej podniesiono następujące zarzuty: - na podstawieart. 438 pkt 2 k.p.k.naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia w postaci:art. 410 k.p.k.w zw. zart. 424§ 1 pkt 1 k.p.k.poprzez nieuwzględnienie przy wyrokowaniu i w uzasadnieniu wyroku całości okoliczności ujawnionych w toku rozprawy sądowej, a wynikających z uznanych za wiarygodne zeznań wnioskodawcy, z których wynika, iż pokrzywdzony w czasie wojny jak i później był członkiem małego AK, gdzie pomagał w walce z okupantem niemieckim jak i radzieckim, a tym samym jego działalność należy utożsamiać z działalnością niepodległościową - co skutkowało oparciem ustaleń faktycznych wyłącznie na części materiału dowodowego,
- na podstawieart. 438 pkt 3 k.p.k.zarzucono błędneustalenia faktyczne w postaci błędnego ustalenia, iż skierowanie pokrzywdzonego do pracy w kopalni węgla kamiennego spowodowane było wyłącznie przeszłością jego ojca jako członka Armii Krajowej, podczas gdy ww. wynikało także z bezpośredniej działalności wnioskodawcy na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Sąd I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne dotyczące odbycia przezJ. O. (1)zasadniczej służby wojskowej w okresie od 19 października 1953r. do 20 grudnia 1955r., przy czym w okresie od dnia 16 listopada 1953r. do dnia 20 grudnia 1955r., w ramach realizacji tego obowiązku, pracy przymusowej w górnictwie, w(...)Wojskowym Batalionie(...),
ustalenia Sądu I instancji dotyczące powodów, dla którychJ. O. (1)został skierowany do pracy przymusowej w górnictwie i przyjęcie, że był on ofiarą postępowania mającego cechy zbrodni przeciwko ludzkości, zostały prawidłowo ocenione przez Sąd I instancji jako leżące poza zakresem stosowaniaustawy z 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, i dlatego zaskarżony wyrok oddalający w całości roszczeniaB. O.iT. O.za represje, których doświadczyłJ. O. (1)jest prawidłowy,
trafność tego rozstrzygnięcia jest niezależna od ustalenia czy decyzja o skierowaniuJ. O. (1)do przymusowej pracy w górnictwie była odwetem za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i patriotyczną postawę jego ojca,J. O. (2)czy za działalność niepodległościowąJ. O. (1)lub z powodu takiej działalności,
należy zwrócić uwagę wnioskodawcom i ich pełnomocnikowi, żeustawa z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(dalej zwana „ustawą lutową”) nie dotyczy wszystkich osób, których spotkały represje za działalność niepodległościową lub z powodu takiej działalności, w latach 50-tych dwudziestego wieku, a został ograniczony do wypadków prawnokarnej represji za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(lub z powodu takiej działalności), a to łączy się z prowadzeniem postępowania karnego w stosunku do indywidualnie oznaczonej osoby, i wydania orzeczenia, następnie unieważnionego, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy lutowej, co pozwoliłoby do dochodzenia roszczeń na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy lutowej,
taka sytuacja bez wątpienia nie miała miejsca w odniesieniu doJ. O. (1),
wskazany we wniosku i zacytowany w apelacji art. 8 ust. 2 a ustawy lutowej nie dawał podstaw do dochodzenia roszczeń aniJ. O. (1)ani z uwagi na jego śmierć, jego żonie i synowi, ponieważ przepis ten dotyczy represji ze stronyradzieckichorganów ścigania i wymiaru sprawiedliwości lub organów pozasądowych(radzieckich),
a decyzja o odbyciu większości zasadniczej służby wojskowej, w(...)Wojskowym Batalionie(...)była decyzją polskich władz wojskowych,
dlatego też Sąd Apelacyjny uznał zarzuty apelacji za bezzasadne, ponieważ represje, których doświadczyłJ. O. (1)odbywając zasadniczą służbę wojskową w kopalni pozostają poza regulacją przepisówustawy z dnia 23.02.1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego

Wniosek

zmiana zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie wniosku z dnia 22 marca 2023 r. oraz 25 lipca 2023 r. w całości i zasądzenie wnioskodawcom zawnioskowanego pismem z dnia 22 marca 2023 r. zadośćuczynienia oraz odszkodowania na rzecz:

-

B. O.- żonyJ. O. (1), tytułem zadośćuczynienia od Skarbu Państwa kwotę 675.000zł (słownie: sześćset siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty oraz tytułem odszkodowania od Skarbu Państwa kwotę 13.278zł (słownie: trzynaście tysięcy dwieście siedemdziesiąt osiem złotych) wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

T. O.- synaJ. O. (1)tytułem zadośćuczynienia od Skarbu Państwa kwotę 675.000zł (słownie: sześćset siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty oraz tytułem odszkodowania od Skarbu Państwa kwotę 13.278zł (słownie: trzynaście tysięcy dwieście siedemdziesiąt osiem złotych) wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

wniosek bezzasadny wobec nie uwzględnienia zarzutów apelacji

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 9 listopada 2023r. w sprawie III Ko 193/23, którym na podstawieart.8 ust. 2a ustawy z dnia 23.02.1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiegooddalono wniosekB. O.iT. O.w całości co do wszystkich zawartych w nim żądań, związanych z krzywdą i szkodą doznanymi przezJ. O. (1)

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

zarzuty skarżącego były bezzasadne i sformułowane w apelacji wnioski nie zasługiwały na uwzględnienie

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II.

kosztami postępowania odwoławczego obciążono Skarb Państwa na podstawie art.13 ustawy lutowej

7

PODPIS

SSA Robert Mąka SSA Stanisław Stankiewicz SSA Przemysław Żmuda

0.11.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

pełnomocnik wnioskodawcówB. O.iT. O.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

oddalenie w całości wnioskuB. O.iT. O.o odszkodowanie i zadośćuczynienie za represje, które dotknęłyJ. O. (1), na podstawieart. 8 ust. 2a ustawy z dnia 23.02.1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana