Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie
IX Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX U 646/22
Data wyroku: 2024-06-04 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Joanna Szyjewska-Bagińska
Słowa kluczowe: Niepełnosprawność

Sygn. akt IX U 646/22

UZASADNIENIE
Orzeczeniem z dnia 19 października 2022 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS., znak ON.(...).1.(...).2022.(...)utrzymał w mocy orzeczenie(...)do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wG.z dnia 17 sierpnia 2022 r., znak(...).(...).1.555.2022.PJ, w którym nie zaliczonoA. G.do osób niepełnosprawnych, wskazując, iż jest osobą prawidłowo funkcjonującą stosownie do płci i wieku, czynników społecznych i kulturowych, zatem nie spełnia przesłanek do uznania jej za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim.
A. G.wniosła odwołanie od tego orzeczenia, domagając się zaliczenia jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Kwestionowała prawidłowość ustaleń, jakie legły u podstaw rozstrzygnięć organów, powołując się na towarzyszące jej trudności, wskazywała, iż z uwagi na istniejące liczne schorzenia nie może znaleźć zatrudnienia. Podniosła, że nie może podjąć stałego zatrudnienia, gdyż nie może sprostać wymaganiom stawianym jej przez pracodawców. Z tego powodu wymaga w życiu codziennym pomocy osób trzecich.
Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.wniósł o oddalenie odwołania w całości wywodząc, jak w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. G.,urodzona (...)ma wykształcenie średnie. Jest osobą częściowo aktywną zawodowo – wydaje posiłki w(...)do 2 godzin dziennie na podstawie skierowania z PUP.Niesporne, a nadto ocena zawodowa k. 46 akt organu.
UA. G.nie występują schorzenia z zakresu ortopedyczno-neurologicznego. Ubezpieczona nie posiada zaawansowanego charakteru tych schorzeń, jedynie zespół bólowy kręgosłupa i stawów o charakterze okresowym bez jakiejkolwiek dysfunkcji.Dowód:opinia biegłych sądowych z zakresu Neurologii i medycyny fizykalnejB. M.i zakresu(...), k. 47-55.
UbezpieczonaA. G.nie posiada schorzeń z zakresu internistyczno- kardiologicznych, które miałyby wpływ na jej niepełnosprawność. Co prawda cierpi na chorobę nadciśnieniową bez powikłań, posiada otyłość, insulinooporność i przepuklinę pępkową lecz wymagają one leczenia farmakologicznego i pozostają bez wpływu na niepełnosprawność.Dowód:opinia biegłych z zakresu chorób wewnętrznych i kardiologiiJ. P.oraz interny i kardiologiiL. W., k. 117.
Schorzeniami występującymi u ubezpieczonej są schorzenia o podłożu psychicznym. Dominującym zaburzeniem psychicznym występującym u opiniowanejA. G.jest zaburzona osobowość. Zaburzenia osobowości są głęboko zakorzenionymi i utrwalonymi wzorcami zachowania, mającymi charakter sztywnych, nie dostosowanych do sytuacji reakcji na rozmaite okoliczności, zarówno zachodzące w życiu wewnętrznym, psychicznym jednostki, jak i w interakcjach społecznych. Reakcje te skrajnie różnią się od tego, jak przeciętna jednostka spostrzega, myśli, czuje, a w szczególności wchodzi w związki międzyludzkie. Przyczyn ukształtowania nieprawidłowej osobowości u opiniowanej należy upatrywać w uwarunkowaniach środowiskowo — rodzinnych oraz zmianach organicznych w Ośrodkowym Układzie Nerwowym, co wykazały badania psychologiczne. Zaburzenia osobowości uwarunkowane głównie zmianami organicznymi(...)w dawnej nomenklaturze psychiatrycznej były nazywane charakteropatią.
Konsekwencją wskazanych zaburzeń jest brak stabilizacji życiowej.A. G.nie jest w stanie wejść w trwałe relacje z innymi osobami, popada w konflikty, utrzymuje się z opieki społecznej, jest nastawiona roszczeniowo. Przy takiej strukturze osobowości, trudnościach w kontrolowaniu emocji oraz sprawności intelektualnej poniżej przeciętnej mało realne jest aby była w stanie funkcjonować jak osoba z pełną sprawnością i wykonywać pracę na otwartym rynku pracy jak osoby w pełni zdrowe.Dowód:opinia biegłego z zakresu psychiatriiJ. K.– k. 74-80; dokumentacja medyczna – k. 119 (koperta)
Występujący uA. G.zakres naruszenia czynności organizmu spowodowany przez zaburzenia osobowości uwarunkowane środowiskowo i organicznie spełnia kryteria zaliczenia jej do lekkiego stopnia niepełnosprawności z symbolem niepełnosprawności 02-P, co oznacza naruszoną sprawność organizmu powodującą ograniczenia w wykonywaniu pracy zarobkowej znacznie obniżające wydajność pracy na danym stanowisku w porównaniu do wydajności, jaką wykazują osoby o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną oraz ograniczenia w pełnieniu ról społecznych. Niepełnosprawność lekkiego stopnia istnieje u ubezpieczonej od 13.06.2022 roku.Dowód: opinia biegłego z zakresu psychiatriiJ. K.– k. 74-80,

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie okazało się częściowo zasadne.
Zgodnie z treściąart. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnychrozróżnić można trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 4 ust. 1 ustawy), przy czym niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy). Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych (art. 4 ust. 2 ustawy). Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu powodującą w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną lub mającą ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub techniczne. (art. 4 ust. 3 ustawy).
Szczegółowe zasady orzekania o niepełnosprawności, w tym standardy w zakresie kwalifikowania do poszczególnych stopni niepełnosprawności, uregulowane zostały w wydanym w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 6c ust. 9 ustawyrozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności(Dz.U. z 2018 r. poz. 2027). Zgodnie z rozporządzeniem: niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu (§ 29 ust. 1 pkt 1), konieczność sprawowania opieki - całkowitą zależność od otoczenia polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2), konieczność udzielania pomocy, w tym pomocy w pełnieniu ról społecznych – zależność od otoczenia wymagającą wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych (§ 29 ust. 1pkt 3), czasowa pomoc w pełnieniu ról społecznych – konieczność udzielania pomocy, o której mowa w § 29 ust. 1 pkt 3 w okresach wynikających ze stanu zdrowia (§ 30 ust. 1 pkt 1), częściowa pomoc w pełnieniu ról społecznych – wystąpienie co najmniej jednej okoliczności, o której mowa w § 29 ust. 1pkt 3 (§ 30 ust. 1pkt 2), istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy - naruszoną sprawność organizmu powodującą ograniczenia w wykonywaniu pracy zarobkowej znacznie obniżające wydajność pracy na danym stanowisku w porównaniu do wydajności, jaką wykazują osoby o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną (§ 31 ust. 1 pkt 1), ograniczenia w pełnieniu ról społecznych - trudności doświadczane przez osobę zainteresowaną w relacjach z otoczeniem i środowiskiem według przyjętych norm społecznych, jako skutek naruszonej sprawności organizmu (§ 31 ust. 1 pkt 2), zaś możliwość kompensacji ograniczeń - wyrównywanie dysfunkcji organizmu spowodowanej utratą lub chorobą narządu odpowiednio przez przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne (§ 31 ust. 2 rozporządzenia).
Podkreślić należy, że przy wydawaniu orzeczenia o niepełnosprawności uwzględnia się zarówno fizyczne, psychiczne, jak i społeczne aspekty funkcjonowania człowieka, które mają charakter kompleksowy. Obok oceny medycznej ocenia się także zmiany w funkcjonowaniu osoby orzekanej. Sam fakt występowania danej jednostki chorobowej nie jest kryterium wystarczającym do uznania niepełnosprawności. Dopiero naruszenie sprawności organizmu na poziomie aktywności zawodowej, czy utrudniające w sposób istotny, pełnienie ról społecznych lub samodzielność na poziomie indywidualnym może być podstawą do uznania stopnia niepełnosprawności, w zależności od wymiaru ograniczeń związanych ze schorzeniem.
W rozpoznawanej sprawie sporne było czy wnosząca odwołanie jest osobą niepełnosprawną. Po wniesieniu odwołania spór dotyczył również poszczególnych wskazań. Odwołująca się domagała się umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W celu zweryfikowania stanowisk stron Sąd zasięgnął wiadomości specjalnych, dopuszczając dowód z opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów z zakresu chorób psychiatrycznych, ortopedycznych, neurologicznych, chorób wewnętrznych i kardiologii. Opinia biegłego sądowego z zakresu psychiatriiJ. K.pozwoliła na przyjęcie, że wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.orzeczenie o niezaliczeniu odwołującej do osób niepełnosprawnych nie było prawidłowe.
UA. G.nie występuje choroba psychiczna w sensie procesu psychotycznego. Nie posiada ona urojeń i omamów. Jej leczenie psychiatryczne jest związane z zaburzeniami innego rodzaju, niż zaburzenia psychotyczne. Dominującym zaburzeniem psychicznym występującym u opiniowanejA. G.jest zaburzona osobowość. Zaburzenia osobowości są głęboko zakorzenionymi i utrwalonymi wzorcami zachowania, mającymi charakter sztywnych, nie dostosowanych do sytuacji reakcji na rozmaite okoliczności, zarówno zachodzące w życiu wewnętrznym, psychicznym jednostki, jak i w interakcjach społecznych. Reakcje te skrajnie różnią się od tego, jak przeciętna jednostka spostrzega, myśli, czuje, a w szczególności wchodzi w związki międzyludzkie. Przyczyn ukształtowania nieprawidłowej osobowości u opiniowanej należy upatrywać w uwarunkowaniach środowiskowo — rodzinnych oraz zmianach organicznych w Ośrodkowym Układzie Nerwowym, co wykazały badania psychologiczne. Zaburzenia osobowości uwarunkowane głównie zmianami organicznymi(...)w dawnej nomenklaturze psychiatrycznej były nazywane charakteropatią. Konsekwencją wskazanych zaburzeń jest brak stabilizacji życiowej. Przy takiej strukturze osobowości, trudnościach w kontrolowaniu emocji oraz sprawności intelektualnej poniżej przeciętnej mało realne jest aby była w stanie funkcjonować jak osoba z pełną sprawnością i wykonywać pracę na otwartym rynku pracy jak osoby w pełni zdrowe.
Występujący uA. G.zakres naruszenia czynności organizmu spowodowany przez zaburzenia osobowości uwarunkowane środowiskowo i organicznie spełnia kryteria zaliczenia jej do lekkiego stopnia niepełnosprawności z symbolem niepełnosprawności 02-P, co oznacza naruszoną sprawność organizmu powodującą ograniczenia w wykonywaniu pracy zarobkowej znacznie obniżające wydajność pracy na danym stanowisku w porównaniu do wydajności, jaką wykazują osoby o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną oraz ograniczenia w pełnieniu ról społecznych.
Zmieniając orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.i zaliczającA.G.do lekkiego stopnia niepełnosprawności z symbolem niepełnosprawności 02-P, Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia dalszych żądań odwołania dotyczacych: ustalenia wyższego, aniżeli lekki, stopnia niepełnosprawności. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Natomiast do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Z definicji ustawowej znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wynika możliwość pracy w warunkach pracy chronionej. Natomiast z art. 4 ust. 3 ustawy i definicji lekkiego stopnia niepelnosprawności wynika, że do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.
Wobec tak przeprowadzonych ustaleń, na podstawie całości materiału dowodowego, Sąd w oparciu o treśćart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.z dnia 19 października 2022 r., w ten sposób, że zaliczyłA. G.do lekkiego stopnia niepełnosprawności od 4 lipca 2022r. do 31 października 2026r. z symbolem o2-P oraz ustalił wskazania dotyczące: odpowiednie zatrudnienia – otwarty rynek pracy z ograniczeniami wynikającymi z niepełnosprawności lekkiego stopnia,  szkolenia, w tym specjalistycznego – nie wymaga, zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej – nie dotyczy, uczestnictwa w terapii zajęciowej – nie wymaga, konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie danej osoby – wg zaleceń, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki – wymaga, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji – nie wymaga, konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji – nie dotyczy, spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych wart. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym– nie dotyczy.
W pkt II wyroku sąd oddalił odwołanie w pozostałym zakresie, gdyż z postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie, a zwłaszcza z opinii biegłych sądowych z zakresu ortopedii, neurologii, kardiologii, chorób wewnętrznych i psychiatrii nie wynika aby stopień niepełnosprawnościA. G.był wyższy, aniżeli orzeczony w punkcie pierwszym wyroku. W tym stanie rzeczy, orzeczono jak w pkt II wyroku.

(...)

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

3
Przedłożyć z pismami lub za miesiąc.

(...)