Sąd Okręgowy w Poznaniu
XV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: XV Ca 257/23
Data wyroku: 2023-06-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Joanna Andrzejak-Kruk
Słowa kluczowe: Przedawnienie roszczeń
Podstawa prawna: art. 5 k.c. w zw. z art. 117 § 2 k.c.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 czerwca 2023r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XV Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: sędzia Joanna Andrzejak-Kruk
po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2023r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaA. G.
przeciwkoM. G.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
z dnia 14 grudnia 2022r.,
sygn. akt V.C.1230/20

1
oddala apelację,

2
zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2.700,-zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

/-/Joanna Andrzejak-Kruk

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego z dnia 30 czerwca 2023r.
Pozwem złożonym 27.06.2020r. powódA. G.wystąpił o zasądzenie od pozwanejM. Z.– obecnieG.kwoty 15.453,29zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od wskazanych w pozwie kwot i dat oraz kosztami postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu powód podniósł, że do 16.05.2016r. był właścicielem niewyodrębnionej części nieruchomości przyul. (...)wP., w skład której wchodziłlokal nr (...). Najemcą tego lokalu na podstawie umowy najmu była od 30.04.2012r. do 9.01.2016r. pozwana ( w tej dacie nastąpiło komisyjne otwarcie i wejście do lokalu, a klucze przekazano zarządcy ), która w okresie od II 2015r. do 9.01.2016r. nie płaciła w uzgodnionym terminie, tj. do 10. dnia każdego miesiąca, czynszu najmu i zaliczek na opłaty za wodę i ścieki w łącznej wysokości 1.341,60zł miesięcznie ( należność za styczeń 2016r. wynosiła 695,69zł ). Pozwana opuściła przedmiotowy lokal, a powód uzyskał informację o adresie jej zameldowania 24.06.2019r., następnie pismem z 27.06.2019r. wezwał pozwaną do zapłaty zaległego czynszu w wysokości 49.541,66zł.
Pozwana w odpowiedzi na pozew domagała się oddalenia powództwa wskazując, że 28.09.2014r. opuściła wraz rodziną wynajmowany lokal, a jej mąż przekazał klucze do administracji i rozwiązał umowę najmu. Do tego czasu należności czynszowe były natomiast regulowane, choć z opóźnieniem, a od 2014r. nikt nie kontaktował się z pozwaną w sprawie ewentualnego zadłużenia. Roszczenie dochodzone pozwem o czynsz najmu za okres II 2015 – I 2016 jest więc niezasadne, a ponadto upłynął termin przedawnienia tego roszczenia.
Wyrokiemz dnia 14.12.2022r., sygn. akt V.C.1230/20 Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu: 1) oddalił powództwo; 2) kosztami procesu obciążył powoda, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się wyroku.
Apelacjęod wyroku wniósł powód, zaskarżając go w całości i domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie powództwa oraz zasądzenia od pozwanej kosztów postępowania za druga instancję według norm przepisanych.
Powód zarzucił naruszenieart. 5 k.c.poprzez jego niezastosowanie i uwzględnienie zarzutu przedawnienia, podczas gdy jego podniesienie stanowi nadużycie prawa podmiotowego.
Pozwana wodpowiedzi na apelacjędomagała się jej oddalenia i zasądzenia od powoda kosztów postępowania za instancję odwoławczą według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy nie przeprowadzał postępowania dowodowego, a zatem niniejsze uzasadnienie zawiera jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa (art. 505 
13
          § 2 k.p.c.).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Rejonowy uznał roszczenie powoda za zasadne wskazując, że w objętym pozwem okresie, tj. od II 2015r. do 9.01.2016r., pozwana zajmowała przedmiotowy lokal mieszkalny. Argument ten jest nietrafny, gdyż roszczenie powoda było wywodzone zart. 354 § 1 k.c.w zw. zart. 659 § 1 k.c.Wprawdzie przepisy te nie zostały powołane w pozwie, ale wyraźnie do nich nawiązano, skoro powód dochodził wykonania przez pozwaną jej zobowiązania wynikającego z zawartej z ówczesnym administratorem nieruchomości umowy najmu lokalu mieszkalnego z 30.04.2012r. W umowie tej – jak ustalił Sąd Rejonowy – pozwana zobowiązała się płacić wynajmującemu w terminie do 10. dnia każdego miesiąca czynsz najmu i opłaty niezależne od właściciela, a obowiązku tego nie realizowała, doprowadzając do powstania zadłużenia w wysokości 49.730,53zł. Pozwana w odpowiedzi na pozew przyznała, że w okresie objętym żądaniem pozwu nie płaciła za lokal, co uzasadniała tym, że umowa najmu została rozwiązana 28.09.2014r., kiedy to mąż pozwanej wynajął inne mieszkanie i rodzina przeprowadziła się do niego. Z ustaleń Sądu Rejonowego ani z materiału sprawy nie wynika jednak, aby – jak twierdziła pozwana – doszło do rozwiązania umowy najmu we wskazanej przez nią dacie; wymagałoby to zgodnych oświadczeń woli wynajmującego i najemcy ( pozwanej ), względnie złożenia przez któregokolwiek z nich oświadczenia o wypowiedzeniu umowy i upływu terminu wypowiedzenia. Zdarzenia takie nie miały miejsca, a zatem pozwana do 9.01.2016r. była związaną umową najmu i niezależnie od tego, czy w przedmiotowym lokalu mieszkała, przez sam fakt, że lokal ten oddano jej do używania spoczywało na niej z mocyart. 659 § 1 k.c.zobowiązanie do płacenia umówionego czynszu.
Sąd Rejonowy słusznie przyjął, że czynsz najmu jest świadczeniem okresowym, a termin przedawnienia roszczenia z tego tytułu wynosi, w myślart. 118 k.c., trzy lata. Przedawnienie biegło osobno co do każdej z miesięcznych należności płatnych do 10. dnia każdego kolejnego miesiąca, zatem roszczenie o zapłatę czynszu za okres od II 2015r. do VI 2015r. przedawniło się z dniem – odpowiednio – 10.02.2018r., 10.03.2018r., 10.04.2018r., 10.05.2018r. i 10.06.2018r. – zgodnie zart. 118 k.c.w brzmieniu obowiązującym przed 9.07.2018r. ( arg. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13.04.2018r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych staw, Dz.U. 2018/1104 ), roszczenie o zapłatę czynszu za okres od VII 2015r. do XII 2015r. przedawniło się z dniem 31.12.2018r., zaś roszczenie o zapłatę czynszu za I 2016r. przedawniło się z dniem 31.12.2019r. – zgodnie zart. 118 k.c.w brzmieniu obowiązującym od 9.07.2018r. ( art. 5 ust. 1 ustawy nowelizującej ).
Oceniając zarzut przedawnienia Sąd Rejonowy powołał się naart. 1171k.c., który jest powiązany zart. 117 § 21k.c., stanowiącym, że po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. W myśl z koleiart. 1171k.c., w wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności (§ 1), zaś korzystając z tego uprawnienia sąd powinien rozważyć w szczególności: 1) długość terminu przedawnienia; 2) długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia; 3) charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia (§ 2). Ustawodawca zróżnicował w ten sposób skutek upływu terminu przedawnienia w zależności od tego, czy roszczenie wierzyciela przysługuje przeciwko konsumentowi, czy nie. W pierwszym przypadku, stosownie doart. 117 § 21k.c., upływ terminu przedawnienia powoduje skutek materialnoprawny polegający na tym, że roszczenie staje się niezaskarżalne – nie może być skutecznie dochodzone przed sądem, ponieważ weźmie on z urzędu pod uwagę upływ terminu przedawnienia i oddali powództwo. W drugim przypadku, stosowanie doart. 117 § 2 zd. 1 k.c., po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia ( chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia ).
Sąd Rejonowy bez bliższego wyjaśnienia przyjął, że w sprawie znajduje zastosowanieart. 117 § 21k.c., a więc dochodzone jest roszczenie majątkowe wobec konsumenta w rozumieniuart. 221k.c.W świetle tego przepisu pojęcie konsumenta ma znaczenie normatywne tylko wówczas, gdy drugą stroną stosunku cywilnoprawnego jest przedsiębiorca, czyli osoba prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową (art. 431k.c.). Tymczasem materiał sprawy nie dostarcza dostatecznych podstaw do uznania, że mamy do czynienia z umową najmu łączącą przedsiębiorcę i konsumenta. Wprawdzie umowę najmu zawarł administrator nieruchomości, ale była to osoba fizyczna i nic nie wskazuje na to, aby jego czy też powoda można traktować jako przedsiębiorcę. Należało zatem stosować zasady ogólne przewidziane w art.art. 117 § 2 zd. 1 k.c., natomiast skoro pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia, kwestia ta podlegała zbadaniu, którego wynik, jak już wyjaśniono, wskazywał na przedawnienie roszczenia, w związku z czym pozwana mogła uchylić się od spełnienia świadczenia.
Apelacja opierała się na zarzucie naruszeniaart. 5 k.c., a powód zmierzał do wykazania, że podniesienie przez pozwaną zarzutu przedawnienia stanowiło nadużycie prawa podmiotowego. Sąd Okręgowy nie podzielił tego stanowiska.
Można zgodzić się z apelacją o tyle, że w orzecznictwie przyjmuje się dopuszczalność stosowania przepisuart. 5k.c.do skutków upływu terminu przedawnienia, jeżeli podniesienie zarzutu przedawnienia przez dłużnika jawi się jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Różnie rozumie się natomiast przyczyny owej sprzeczności. Sąd Okręgowy przychyla się do stanowiska, według którego zbadania wymaga całokształt okoliczności sprawy, a w szczególności takie kryteria, jak charakter dochodzonego roszczenia i związanego z nim uszczerbku, czas wytoczenia powództwa w zestawieniu z chwilą upływu terminu przedawnienia, przyczyny opóźnienia, a także zachowanie dłużnika, zwłaszcza, jeżeli mogło ono rzutować na opóźnienie w dochodzeniu roszczenia. Należy przy tym zawsze pamiętać, że istotą prawa cywilnego jest ochrona praw podmiotowych, tak więc odmowa udzielenia tej ochrony osobie, która korzysta z przysługującego jej prawa podmiotowego w sposób zgodny z jego treścią, w tym podnosząc zarzut przedawnienia, może mieć miejsce zupełnie wyjątkowo i musi być uzasadniona istnieniem szczególnych okoliczności.
W rozpoznawanej sprawie termin przedawnienia roszczenia jest stosunkowo krótki, gdyż wynosi trzy lata, a powód wytaczając powództwo 27.06.2020r. przekroczył ten termin istotnie – „najstarsza” należność czynszowa przedawniła się z dniem 10.02.2018r., a więc ok. 2,5 roku wcześniej, zaś „najmłodsza” z dniem 31.12.2019r., a więc ok. pół roku wcześniej. Powód usprawiedliwia zwłokę w wystąpieniu na drogę sądową poszukiwaniem adresu zamieszkania pozwanej, która opuściła przedmiotowy lokal w nieznanym powodowi czasie i okolicznościach, nigdy nie wydała lokalu ani nie nawiązała z powodem żadnego kontaktu. Lokal został jednak przejęty 9.01.2016r., już wtedy było wiadomo, że pozwana od dłuższego czasu w nim nie mieszkała, a jednocześnie powstały po jej stronie zaległości czynszowe sięgające niemal 50.000,-zł, w tym zaległość za okres objęty żądaniem pozwu. Już na początku 2016r. powód powinien był więc podjąć działania mające na celu ustalenie adresu pozwanej w celu dochodzenia przysługującego mu roszczenia, a tymczasem jego pełnomocnik zwrócił się do właściwego organu prowadzącego bazę PESEL o podanie adresu zameldowania pozwanej na pobyt stały dopiero 18.06.2018r., gdy roszczenie w znacznej części było już przedawnione. Powód twierdzi, że otrzymał informację o tym adresie 24.06.2019r., natomiast Sąd Rejonowy ustalił, że otrzymał ją już 6.02.2019r., zaś w apelacji nie zgłoszono żadnych zarzutów mających na celu podważenie tego ustalenia. Oznacza to, że powód zwlekał kolejne ok. 1,5 roku z wniesieniem pozwu.
Sąd Okręgowy nie dostrzegł w rezultacie okoliczności przemawiających za tym, że podniesienie przez pozwaną zarzutu przedawnienia stanowi nadużycie przysługującego jej prawa podmiotowego.
Zaskarżony wyrok oddalający powództwo jest więc prawidłowy, a w tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację powoda jako bezzasadną.
O kosztach procesu w instancji odwoławczej Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 § 1 k.p.c., obciążając nimi powoda jako stronę przegrywającą. Na tym etapie postępowania pozwana ustanowiła pełnomocnika procesowego i zażądała w odpowiedzi na apelację zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (art. 109 § 1 k.p.c.), które obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika (art. 98 § 3 k.p.c.). Sąd Okręgowy ustalił jego wysokość na 2.700,-zł, zgodnie z§ 15 ust. 1 i 2w zw. z § 2 pkt 5 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. 2015/1800 ze zm.; 75% stawki minimalnej opłaty ). Koszty te powód winien zwrócić pozwanej.
/-/ Joanna Andrzejak-Kruk