Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 1415/23
Data wyroku: 2024-11-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Renata Gąsior
Słowa kluczowe: Dodatki do emerytur i rent
Podstawa prawna: art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych

Sygn. akt VII U 1415/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 listopada 2024 r.
Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący Sędzia Renata Gąsior
Protokolant st. sekr. sądowy Marta Jachacy
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 roku w Warszawie
sprawyJ. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o prawo do rekompensaty
na skutek odwołaniaJ. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 9 sierpnia 2023 roku, znak:(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 9 sierpnia 2023 roku, znak:(...)w ten sposób, że przyznaje odwołującemuJ. M.prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych począwszy od 25 lipca 2023 r.,

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.na rzecz odwołującegoJ. M.kwotę 180,00 zł (sto osiemdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE

J. M.reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w dniu 21 września 2023 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 9 sierpnia 2023 r. znak:(...). Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenieart. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowychpoprzez błędne ustalenie, że ubezpieczonemu nie przysługuje rekompensata, podczas gdy odwołujący w pełni udowodnił, że przepracował w szczególnych warunkach okres, co najmniej 15 lat. Mając powyższy zarzut na względzie wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji oraz ponowne ustalenie wysokości emerytury i rekompensaty przyznanej ubezpieczonemu. W uzasadnieniu odwołania zaznaczono, że dokumentacja przedłożona przez ubezpieczonego, a w szczególności świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach w pełni potwierdzają, żeJ. M.pracował przez 15 lat - do 1 stycznia 2009 r. w szczególnych warunkach. Odwołujący wskazał, że nie miał możliwości uzyskania nowych świadectwo pracy, ponieważ zakład pracy –(...), w którym pracował w szczególnych warunkach nie istnieje. Materiał dowodowy przedstawiony przez ubezpieczonego na etapie rozpoznawania wniosku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz świadectwa pracy kolejny raz załączone do przedmiotowego odwołania w pełni potwierdzają, żeJ. M.udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zaznaczono, że nie budzi wątpliwości, żeJ. M.wykonywał pracę na stanowisku spawacza elektrycznego i gazowego u pracodawców wskazanych w odwołaniu, co potwierdzają świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach i wykonywał tą prace stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zatem odwołujący się wypełnił przesłanki, o których mowa wart. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych. Tym samym decyzja odmowna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 sierpnia 2023 roku w ocenie odwołującego jest błędna. Mając powyższe na względzie wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji

    (odwołanie z dnia 19 września 2023 r. k. 3-11 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. Organ rentowy wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia 9 sierpnia 2023 r. odmówił ubezpieczonemu prawa do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przez co najmniej 15 lat. Organ rentowy powołując się na przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251) w związku z przepisamiustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2023 r., poz. 164) wskazał, że rekompensata przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948 r., jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 r. wykonywał przez co najmniej 15 lat pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów art. 32 i 33 ustawy emerytalnej. Organ rentowy nie uwzględnił do stażu w szczególnych warunkach na potrzeby ustalenia prawa do rekompensaty okresu zatrudnienia ubezpieczonego od 14 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. wM.-B.Sp. z o.o, ponieważ ubezpieczony nie załączył świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Ponadto organ rentowy wskazał, że na świadectwie pracy z dnia 24 lipca 2023 r. znajduje się zapis, że odwołujący „nie wykonywał" w ww. okresie pracy w szczególnych warunkach. Ponadto organ rentowy nie przyjął do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu pracy od 7 listopada 1994 r. do 31 lipca 1995 r. w(...)z uwagi na niewskazanie stanowiska ściśle według działu, pozycji i punktu załącznika do zarządzenia. Nie został również uwzględniony okres od 11 lutego 1981 r. do 31 października 1994 r. i od 4 października 1995 r. do 10 marca 2000 r., ponieważ na świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z(...)wskazane jest stanowisko „spawacz elektryczny i gazowy" natomiast w świadectwach pracy z dnia 29 października 1994. i z dnia 13 marca 2000 r. wskazane jest stanowisko „spawacz". To samo stanowisko podane jest na zaświadczeniach o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Mając powyższe na względzie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania

    (odpowiedź na odwołanie k. 12- 15 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
J. M.,ur. (...)W okresie od 1 września 1974 r. do 17 października 1980 r. był zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie (...)na stanowisku ucznia, a następnie ślusarza- spawacza w pełnym wymiarze czasu pracy. Ubezpieczony uprawnienia spawacza zdobył w trakcie nauki w szkole zawodowej w okresie od 1974 do 1976 roku, gdzie uczył się zawodu ślusarz-spawacz. Pod koniec szkoły zdał egzaminy kwalifikacyjne i po zdaniu egzaminów otrzymał książeczkę spawacza. Ubezpieczony posiada uprawnienia spawacza gazowego oraz elektrycznego(świadectwo pracy z 22 października 1980 r.- nienumerowana karta tom I a.r., zeznania ubezpieczonego k.59-62 a.s., książeczka spawacza k. 69 a.s.).
Od 5 listopada 1980 r. do 31 października 1994 r. ubezpieczony zatrudniony był w(...)na stanowisku spawacza w pełnym wymiarze czasu pracy. W(...)odwołujący zatrudnił się po odbyciu służby wojskowej w 1980 roku i pracował bez przerwy do 1994 roku, kiedy po reprywatyzacji firmy został zwolniony. Podczas zatrudnienia ubezpieczony pracował głównie na budowie osiedla naM.wW.. Podczas budowy osiedla budynki były budowane w technologii ramy H – gdzie był słupek i na końcu słupka była metalowa kotwa - na dole stawiano jeden element, a na to dźwigiem drugi i zadaniem ubezpieczonego było wyłącznie spawanie całego tego słupka, co miało stanowić korpus budynku. Całe osiedla były budowane w technologii ramy H, do czego używane było wyłącznie spawanie elektryczne. Ubezpieczony pracował na spawarkach elektrycznych, wirowych o mocy 300 lub 600 polskiej produkcji. Spawaniem ubezpieczony zajmował się sam, ponieważ w grupie montażowej był tylko jeden spawacz. Jeśli w jakiejś brygadzie nie było komu spawać i zachodziła taka potrzeba to zdarzało się, że ubezpieczony przechodził do innej brygady wykonywać spawania. W okresie zimowym nie można było spawać w temperaturze poniżej minus 5 stopni i wówczas ubezpieczony wykonywał prace wewnątrz budynków: spawał balustrady na klatkach schodowych, korytka do przewodów, szachty windowe. Ponadto, do każdego mieszkania były wstawiane drzwi, do których ubezpieczony spawał metalowe ościeżnice - przy tym czasami pomagali ubezpieczonemu inni pracownicy, ale jedynie, aby coś przytrzymać, nie pomagali w spawaniu. Ubezpieczony pracę spawacza wykonywałem przez cały rok, nie było przestojów związanych z pogodą, ponieważ w zależności od pogody wykonywał swoją pracę na zewnątrz bądź wewnątrz budynku. Praca odwołującego była jednozmianowa od 7:00 do15:00, dwie soboty były pracujące, a dwie wolne. Ubezpieczony pracował w masce i rękawicach ochronnych, miał na stanie fartuch spawalniczy i tzw. getry na buty (ochraniacze ze skóry). Odwołujący podczas pracy dostawał codziennie litr mleka z uwagi na to, że pracował w warunkach szkodliwych. Mleko przysługiwało przez cały rok, a w zimie było gotowane

     (świadectwo pracy z dnia 29 października 1994 r. nienumerowana karta tom I a.r., świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach- nienumerowana karta tom II a.r. zeznania ubezpieczonego k.59-62 a.s., zeznania świadkaK. Z.k. 58 a.s., zeznania świadkaS. W.k.58-59 a.s.).

W okresie od 7 listopada 1994 r. do 31 lipca 1995 r. odwołujący zatrudniony był wZakładzie (...)wW.((...)) w wymiarze pełnego etatu. WZakładzie (...)wW.pracował od listopada 1994 roku do końca lipca 1995 roku. Była to firma, która zajmowała się działem transportu w energetyce. Ubezpieczony pracował w dziale, w którym były naprawiane samochody należące do firmy, ale wyłącznie w zakresie spawania. Najczęściej naprawiane były samochody:L.,Ż.,R.,N.. Podczas zatrudnienia ubezpieczony pracował naT., gdzie mieścił się warsztat naprawiający samochody. Samochód po wypadku najpierw był spawany, a dopiero później był lakierowany. Podczas pracy w ubezpieczony najczęściej używał spawania gazowego, były to dwie butle i palnik (acetylen i tlen). Przed przystąpieniem do pracy ubezpieczony musiał przygotować samochód do spawania, nie było oddzielnej osoby, która by się tym zajmowała. Odwołujący najpierw musiał pracę przygotować, a następnie wszystko pospawać. Również w tej firmie ubezpieczony dostawał mleko z uwagi na pracę w warunkach szkodliwych.W (...)pracował w godzinach pomiędzy 7:00-15:00 na pełny etat
    (świadectwo pracy z 26 lipca 1995 r. – nienumerowana karta tom I a.r., świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach- nienumerowana karta tom II a.r., zeznania ubezpieczonego k.59-62 a.s., zeznania świadkaK. Z.k. 58 a.s., zeznania świadkaS. W.k.58-59 a.s.).

W okresie od 23 sierpnia 1995 r. do 3 października 1995 r. zatrudniony był w(...)na stanowisku ślusarza- spawacza w pełnym wymiarze czasu pracy(świadectwo pracy z dnia 3 października 1995 r. – nienumerowana karta tom I a.r.).
W okresie od 4 października 1995 r. do 10 marca 2000 r. zatrudniony był w(...)na stanowisku spawacza w wymiarze pełnego etatu

    (świadectwo pracy z dnia 13 marca 2000 r. – nienumerowana karta tom I a.r., świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach- nienumerowana karta II tom a.r.)

W dniu 25 lipca 2023 r. ubezpieczony złożył wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego wnosząc o przyznanie rekompensaty za wykonywanie pracy w warunkach szczególnych i podjęcie wypłaty świadczenia(wniosek z dnia 25 lipca 2023 r.- nienumerowana karta a.r.).Organ rentowy decyzją z dnia 9 sierpnia 2023 r. ponownie ustalił wysokość emerytury i podjął jej wypłatę od dnia 1 lipca 2023 r. tj. od dnia złożenia wniosku. Równocześnie decyzją z tego samego dnia organ rentowy odmówił ubezpieczonemu przyznania rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy uzasadniając wydaną decyzję wskazał, że do dnia 1 stycznia 2009 r. ubezpieczony nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych(decyzja z dnia 9 sierpnia 2023 r. k. a.r., decyzja z dnia 9 sierpnia 2023 r. k. a.r.).
J. M.w dniu 21 września 2023 r. złożył odwołanie od ww. decyzji organu rentowego z dnia 9 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy prawa do rekompensaty inicjując przedmiotowe postępowanie(odwołanie k. 3-11 a.s.).
W toku niniejszego postępowania Sąd postanowieniem z dnia 6 czerwca 2024 r. dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy celem ustalenia czy praca wykonywana przez odwołującegoJ. M.w okresach:
- od 11 lutego1981 r. do 31 października 1994 r. oraz od 4 października 1995 r. do 10 marca 2000 r. w(...)wW.;
- od 7 listopada 1994 r. do 31 lipca 1995 r. w(...)wW.wykonywana była w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uregulowanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) oraz w innych Rozporządzeniach Rady Ministrów dotyczących I Kategorii Zatrudnienia i zarządzeniach właściwych ministrów, ewentualnie wustawie o emeryturach pomostowych(postanowienie z 06.06.2024 r. k. 71 a.s.).
Biegły sądowy z zakresu(...)w opinii z dnia 13 lipca 2024 r. wskazał, że na podstawie zapisów znajdujących się w aktach sprawy w jego opinii - można przyjąć z dużym prawdopodobieństwem, że odwołujący się w spornym okresie czasu pracy wykonywał swoje obowiązki na stanowiskach:
- spawacza (w wymiarze: 18 lat i 23 dni), a przy pracy na powyższym stanowisku odwołujący - co wynika przede wszystkim z zapisów znajdujących się w aktach osobowych, zeznań odwołującego, jak również zeznań świadków - wykonywał swoje obowiązki przy pracach spawalniczych (spawanie elektryczne elementów konstrukcyjnych budownictwa oraz wyposażenia bloków i budowli) na terenie budów realizowanych przez przedsiębiorstwo, w którym zatrudniony był odwołujący w spornym okresie czasu pracy. Biegły wskazał, że prace te są pracami wykonywanymi w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania ujęte w Wykazie A, Dziale XIV, poz. 12, R.R.M.
- spawacz/Stacja Obsługi (w wymiarze: 8 miesięcy i 24 dni). Przy pracy na powyższym stanowisku odwołujący - co wynika przede wszystkim z zapisów znajdujących się w aktach osobowych, zeznań odwołującego - wykonywał swoje obowiązki przy pracach spawalniczych (spawanie gazowe uszkodzonych lub wymienianych elementów pojazdów samochodowych) przy pracach naprawczych pojazdów samochodowych, a prace te są pracami wykonywanymi w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania ujęte w Wykazie A, Dziale XIV, poz. 12, R.R.M. Biegły podkreślił, że całość dokumentacji załączonej do akt sprawy w jego ocenie pozwala na stwierdzenie, że odwołujący w spornym okresie czasu pracy tj. od dnia 11 lutego 1981 r. do dnia 31 października 1994 r. oraz od dnia 4 października 1995 r. do dnia 10 marca 2000 r. w(...)„Śródmieście,, wW.oraz od dnia 7 listopada 1994 r. do dnia 31 lipca 1995 r. w(...)wW.wykonywał pracę w warunkach szczególnych / o szczególnym charakterze, w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danych stanowiskach pracy w oparciu o wymagania Rozporządzenia Rady Ministrów w łącznym wymiarze: 18 lat, 9 miesięcy i 17 dni
    (opinia biegłego z zakresu BHP z dnia 13 lipca 2024 r. k. 76- 84 a.s.).

Organ rentowy nie wnosił zastrzeżeń do opinii biegłego, jednak wskazał na okoliczność, że w ustalonych okresach ubezpieczony posiadał okresy nieskładkowe wynikające z choroby. Organ rentowy wskazał, że staż pracy ubezpieczonego w szczególnych warunkach przy przyjęciu okresów uwzględnionych przez biegłego wynosi 18 lat 5 miesięcy i 2 dni po wyłączeniu okresów nieskładkowych z powodu choroby(pismo procesowe z dnia 9 sierpnia 2024 r. k. 94-95 a.s., pismo procesowe z dnia 10 września 2024 r., k.99 a s.).
Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, obejmującego przede wszystkim dowody z dokumentów wchodzących w skład akt osobowych odwołującego, a także akt rentowych oraz na podstawie zeznań odwołującegoJ. M.i świadków:K. Z.iS. W.. Wiarygodność dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu i nie była kwestionowana przez strony postępowania, w związku z czym Sąd dał im wiarę w całości. Zeznania odwołującego oraz świadków Sąd uznał za wiarygodne w zakresie jakim opisali oni obowiązki należące do ubezpieczonego, charakter i czas jego pracy, uznając je za korelujące z zapisami w załączonych dokumentach, takich jak akta rentowe i akta osobowe ubezpieczonego. Odwołujący w bardzo obszerny sposób opisał swoje obowiązki i warunki, w których pracował.
Sąd oparł się również na opinii biegłego sądowego z zakresu(...). Opinia sporządzona przez biegłego sądowego została oceniona jako rzetelna, gdyż została wyczerpująco i przekonująco uzasadniona. Zauważyć należy, że strony nie zgłaszały zastrzeżeń co do treści opinii.
W ocenie Sądu Okręgowego prezentowany wyżej materiał dowodowy był wystarczający do poczynienia ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i nie zachodziła konieczność jego uzupełnienia. Sąd miał na uwadze, że strony nie wnosiły o uzupełnienie postępowania dowodowego.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
OdwołanieJ. M.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 9 sierpnia 2023 r. znak:(...)zasługiwało na uwzględnienie.
Regulacja dotycząca rekompensaty z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych, o którą ubiegał się ubezpieczony, została wprowadzona doustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 164). Art. 2 pkt 5 tej ustawy zawiera definicję rekompensaty rozumianej jako odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Z kolei warunki jej przyznawania oraz sposób jej obliczenia wskazują art. 21 – 23 zamieszczone w Rozdziale III „Rekompensata”. Art. 23 stanowi, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę, oraz że przyznawana jest ona w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W art. 21 ust. 1 ustawy wskazano natomiast, że rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Z art. 21 ust. 2 ustawy wynika zaś, że rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Celem rekompensaty, o której mowa w cytowanych przepisach, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.
Wskazywaneart. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowychformułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty: 1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej, 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. Z kolei w art. 21 ust. 2 tej ustawy została zawarta przesłanka negatywna, którą stanowi nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Może ona budzić wątpliwości, gdyż literalna wykładnia tego wyrwanego z kontekstu normatywnego przepisu może prowadzić do wniosku, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie tym osobom, które nie nabyły prawa do jakiejkolwiek emerytury z FUS. Skoro jednak, zgodnie zart. 23 ustawy o emeryturach pomostowych, rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany wart. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowychnależy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Przyjąć tym samym należy, że rekompensata nie przysługuje tym ubezpieczonym, którzy zostali objęci ubezpieczeniem społecznym lub rozpoczęli służbę po 31 grudnia 1998 r. Słuszność wskazanej interpretacji potwierdził Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 17 grudnia 2015 r. (III AUa 717/15, Lex nr 1964970).
Jeśli chodzi o wskazane wyżej przesłanki pozytywne nabycia prawa do rekompensaty, to analiza cytowanych przepisówustawy o emeryturach pomostowych, prowadzi do wniosku, że prawo do rekompensaty mają osoby urodzone po 1948 r., które przed 1 stycznia 2009 r. wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podobnie jak przy ustalaniu tego okresu na potrzeby przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym, tak przy ustalaniu prawa do rekompensaty będą uwzględnione tylko okresy, w których praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, ubezpieczony legitymuje się wymaganym okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na odwołanie wskazał, że nie uwzględnił do okresu pracy w warunkach szczególnych zatrudnieniaJ. M.:
- od 7 listopada 1994 r. do 31 lipca 1995 r. w(...)z uwagi na niewskazanie stanowiska ściśle według działu, pozycji i punktu załącznika do zarządzenia;
- od 11 lutego 1981 r. do 31 października 1994 r. i od 4 października 1995 r. do 10 marca 2000 r., ponieważ na świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z(...)wskazane jest stanowisko „spawacz elektryczny i gazowy" natomiast w świadectwach pracy z dnia 29 października 1994. i z dnia 13 marca 2000 r. wskazane jest stanowisko „spawacz".
Odnosząc się do wskazanych okoliczności nieprecyzyjnych oznaczeń zajmowanych stanowisk czy braku wskazania wykazu, działu, pozycji i punktu załącznika do rozporządzenia oraz nieścisłości na jakie powołał się Zakład, należy podnieść, że wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno być stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze lub w świadectwie pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1997 roku, II UKN 417/97 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2001 roku, II UKN 598/00). Świadectwo pracy w warunkach szczególnych jest jednak dokumentem prywatnym w rozumieniuart. 245 k.p.c.i nie stanowi dowodu tego co zostało w nim odnotowane. Taki walor mają wyłącznie dokumenty urzędowe, do których w myśl stosowanego a contrarioart. 244 § 1 k.p.c.nie zalicza się świadectwa pracy, skoro nie zostało sporządzone przez organy władzy publicznej ani inne organy państwowe (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 17 grudnia 2013 r., III AUa 783/13, Lex nr 1409118). Poza tym w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma takich ograniczeń dowodowych jak w postępowaniu przez Zakładem i wnioskodawca nie tylko świadectwem pracy w warunkach szczególnych może wykazać, że faktycznie pracował w warunkach szczególnych. W tym celu może przedstawić również i inne dowody. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 4 listopada 2008 roku (III AUa 3113/08, Lex nr 552003) „Świadectwo pracy w warunkach szczególnych wydane pracownikowi przez pracodawcę stanowi domniemanie i podstawę do przyjęcia, że okres pracy w nim podany jest okresem pracy w warunkach szczególnych, o którym mowa w art. 32 ust. 2 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W sytuacji, kiedy brak wymaganego świadectwa pracy w warunkach szczególnych wystawionego przez pracodawcę, Sąd może prowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy praca wykonywana przez stronę, była wykonywana w warunkach wymaganych przepisami rozporządzenia, czy ubezpieczony zajmował któreś ze stanowisk pracy wymienionych w załącznikach nr 1 lub 2 do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.” Takie też postępowanie należy prowadzić, kiedy organ rentowy zakwestionuje fakty wskazane w tego rodzaju świadectwie (wyrok Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2009 r., I UK 77/09, Lex nr 558288). Jeśli chodzi natomiast o zajmowane przez wnioskodawcę stanowiska, to podkreślić trzeba, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, że dla oceny czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia z 10 kwietnia 2014 r., II UK 395/13, Lex Nr 1455235).
Uwzględniając zaprezentowane poglądy i przepisy, Sąd ustalając czyJ. M.wykonywała pracę w warunkach szczególnych w spornych okresach przeprowadził obszerne postępowanie dowodowe, podczas którego przesłuchał odwołującego się oraz świadków, którzy współpracowali z ubezpieczonym. Sąd dopuścił również dowód z akt osobowych i dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Cały ten materiał dowodowy potwierdził, że ubezpieczony nie tylko był zatrudniony na stanowisku spawacza, ale też, że wykonywał pracę spawacza w pełnym wymiarze czasu pracy. Było to jego jedyne zajęcie, które wykonywał bez względu na porę roku i panująca pogodę. Praca wykonywana przez ubezpieczonego musiała być wykonywana w specjalnym stroju ochronnym, a z racji pracy w warunkach szkodliwych odwołujący codziennie dostawał mleko. Biegły z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy potwierdził, że w spornym okresie ubezpieczony wykonywał pracę w warunkach szczególnych. BiegłyZ. C.wskazał w swojej opinii, że ubezpieczony w okresie zatrudnienia w(...)wW.od dnia 11 lutego 1981 r. do dnia 31 października 1994 r. oraz od dnia 4 października 1995 r. do dnia 10 marca 2000 r. wykonywał obowiązki spawacza, które są pracami wykonywanymi w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania ujęte w Wykazie A, Dziale XIV, poz. 12 Rozporządzenia Rady Ministrów. Również w zakresie zatrudnienia ubezpieczonego w(...)wW.od dnia 7 listopada 1994 r. do dnia 31 lipca 1995 r. na stanowisku spawacza biegły stwierdził, że prace jakie wykonywał ubezpieczony są pracami wykonywanymi w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania ujęte w Wykazie A, Dziale XIV, poz. 12 Rozporządzenia Rady Ministrów.
W ocenie Sądu powyższe okresy, które należało zaliczyć jako okres pracy w warunkach szczególnych łącznie przekraczały 15 lat, a więc są wystarczające, by przyjąć, żeJ. M.spełnił przesłankę, od którejustawa o emeryturach pomostowychuzależnia przyznanie prawa do rekompensaty, a więc posiada 15-letni okres pracy w warunkach szczególnych. Poza tą przesłanką, w przypadku ubezpieczonego spełnione są także inne warunki, o których była mowa tj.J. M.nie nabył prawa do emerytury pomostowej, a emerytura, którą uzyskał w 2023 r. nie jest emeryturą wcześniejszą, lecz przyznaną w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. To z kolei oznacza, że nie wystąpiła przesłanka negatywna, o której wcześniej była mowa, zatem zachodzą podstawy do przyznania ubezpieczonemu prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych na podstawieart. 21 ustawy o emeryturach pomostowych.
W związku z powyższym Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanieJ. M.dokonując zmiany zaskarżonej decyzji na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.w ten sposób, że przyznał odwołującemu sięJ. M.prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych począwszy od 25 lipca 2023 r. o czym orzekł w punkcie 1 wyroku. Sąd przyznałJ. M.prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych począwszy od 25 lipca 2023 r., tj. od daty złożenia wniosku.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.rozstrzygającego o zasadzie odpowiedzialności za wynik postępowania. Natomiast ich wysokość została ustalona na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).