Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 479/23
Data wyroku: 2024-07-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Wiesława Stachowiak
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art.6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art.8 ust. 6 pkt 4 ustawy o s.u.s.

Sygn. aktIII AUa 479/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 lipca 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Wiesława Stachowiak
Protokolant: Beata Tonak
po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2024 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym
sprawyK. C.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym i wysokość podstawy wymiaru składek
na skutek apelacjiK. C.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt VIII U 137/22
oddala apelację.

Wiesława Stachowiak

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 7 grudnia 2021 roku, nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział wO.stwierdził, żeK. C.podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu) jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. w okresie od 22 listopada 2011 roku do 22 marca 2013 roku oraz podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu) od dnia 3 października 2016 roku do 30 czerwca 2017 roku, natomiast podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności stanowi 60% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia i wynosi:
- za(...)-1910,86 zł,
-za okres od 02/2012 do 12/2012 – 2115,60 zł,
- za okres od 01/2013 do 02/2013 – 2227,80 zł,
- za(...)1581,02 zł,
- od(...)– 2197,55 zł,
- od 11/2016 do 12/2016 – 2433,00 zł,
- od 01/2017 do 09/2017 – 2557,80 zł
W uzasadnieniu organ wskazał, że od 1.05.2012 r. do 22.03.2013 r. była wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. i z tego tytułu podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Natomiast jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą zgłosiła się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego od 3.10.2016 r. do 30.09.2017 r. z kodem 0570 00 – osoba dla której w okresie 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30 % minimalnego wynagrodzenia.
Z uwagi na objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym od 22 listopada 2011 roku do 22 marca 2013 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jako jednoosobowy wspólnik spółki z o.o. ubezpieczona nie mogła, w ocenie organu, korzystać z opłacania składek preferencyjnych okresie od 3.10.2016r. do 30.09.2017r. Wobec powyższego organ stwierdził okresy podlegania ubezpieczeniom oraz określił podstawę wymiaru składek za te okresy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaK. C.. W uzasadnieniu wskazała, że w okresie po rejestracji spółki z .o.o., w której była jedynym wspólnikiem nie podjęła i nie prowadziła działalności gospodarczej.
Sprawę zarejestrowano pod sygn. VIII U 137/22.
Decyzją z dnia 10 stycznia 2022 roku, nr(...)pozwany organ uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 7 grudnia 2021 roku i stwierdził, żeK. C.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność będącą wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. w okresie od 22 listopada 2011 roku do 26 lutego 2013 roku oraz podlega tym ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek ogłoszonego na dany roku kalendarzowy w okresie od 3.10.2016 r. do 30.09.2017 r. oraz ustalił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia za:
-(...)– 604,62 zł,
-(...)– 2015,40 zł,
- za okres od 01/2012 do 12/2012 – 2115,60 zł,
- za(...)– 2227,80 zł,
- za(...)– 2068,67 zł,
- za(...)– 2276,03 zł,
- za okres od 11/2016 do 12/2016 – 2433,00 zł,
- za okres od 01/2017 do 09/2017 – 2557,80 zł,
Oraz ubezpieczenie zdrowotne:
- za okres od 11/2011 do 12/2011 – 2704,31 zł,
- za okres od 01/2012 do 12/2012 – 2828,31 zł,
- za okres od 01/2013 do 02/2013 – 2908,13 zł.
Jednocześnie organ rentowy przytoczył argumentację faktyczną i prawną jak w decyzji z dnia 7 grudnia 2021 roku.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaK. C.. W uzasadnieniu wskazała, że w okresie po rejestracji spółki z .o.o., w której była jedynym wspólnikiem nie podjęła i nie prowadziła działalności gospodarczej.
Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt VIII U 489/22. Zarządzeniem z dnia 4 marca 2022 roku sprawy połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą VIII U 1137/22.
Wyrokiem z dnia 24 listopada 2022r. sygn. akt VIII U 137/22, Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił odwołanie.
Apelację od powyższego wyroku, w całości, wniosła odwołująca, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku zart. 8 ust. 6 pkt 4i w związku zart. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obowiązek ubezpieczenia społecznego wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu, a nie z prowadzeniem przez spółkę działalności gospodarczej, podczas gdy objęcie wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ubezpieczeniem społecznym nie wynika wyłącznie z zawarcia umowy spółki i zgłoszenia do Krajowego Rejestru Sądowego, ale konieczne jest, by spółka ta prowadziła działalność gospodarczą w rozumieniuart. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, tj. działalność o charakterze zarobkowym, ciągłym i zorganizowanym, tym bardziej, iż w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność, w tym wspólnika wskazanej spółki, obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega się w okresach od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone.
Wskazując na powyższe zarzuty apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania i zmianę zaskarżonych decyzji do poprzez uznanie, że odwołująca nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. w okresie od 22.11.2011 r. do 22.03.2013 r., a konsekwencji uznanie, że odwołująca słusznie korzystała z preferencyjnych składek za okres od 3.10.2016 r. do 30.09.2017 r., oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Z uwagi na złożenie apelacji po zmianie przepisówKodeksu postępowania cywilnegodokonanej ustawą z 4 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1469) uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego zostało sporządzone w sposób określony przepisemart. 387 § 21k.p.c.w brzmieniu nadanym tą nowelizacją. Sąd Apelacyjny nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie dokonał odmiennej oceny dowodów przeprowadzonych przed Sądem pierwszej instancji, a także nie zmienił i nie uzupełnił ustaleń Sądu pierwszej instancji. W tej sytuacji, zgodnie zart. 387 § 21pkt 1 k.p.c., wystarczające jest wskazanie, że Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji dokonane w sprawie.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest oczywiście prawidłowe. Sąd Okręgowy właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego, dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Prawidłowo także zastosował prawo materialne. Sąd Apelacyjny w całości podziela ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Okręgowego, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania. Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji dokonane w sprawie.
Kwestią sporną na obecnym etapie postępowania było ustalenie, czyK. C.jako wspólnik jednoosobowejspółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) sp. z o. o.wK.podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji, a także czy podstawę wymiaru składek stanowią kwoty przyjęte przez organ rentowy w kwestionowanej decyzji.
Sąd Apelacyjny za nieuzasadnione uznał sprecyzowane w apelacji zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. zart. 8 ust. 6 pkt 4oraz w zw. zart. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez ich błędną wykładnię.
Przypomnieć należy, że na podstawieart. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżenie art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Z kolei stosownie do art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.
W orzecznictwie sądów przyjmuje się, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy też faktycznym działaniem w imieniu spółki. O ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, już od momentu wpisu do KRS, rodzi obowiązek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Natomiast okoliczność, że osoba taka nie uzyskiwała żadnych przychodów w związku z byciem wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może zostać wzięta pod uwagę przez właściwy organ jedynie w postępowaniu dotyczącym naliczenia i pobrania składek. Podleganie obowiązkowi ubezpieczenia jest bowiem odrębną kwestią od tego, czy dana osoba z tego tytułu jest obowiązana opłacać składkę na owe ubezpieczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 stycznia 2019 r., II GSK 4767/16; LEX nr 2608385; z dnia 11 grudnia 2018 r., II GSK 4623)16; LEX nr 26050680; z dnia 1 kwietnia 2014 r., II GSK 263/13, LEX nr 1575469 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW.z dnia 29 lutego 2016 r., VI SA/Wa 3215/15, LEX nr 2043939 i z dnia 29 lutego 2016 r., VI SA/Wa 3215/15, LEX nr 2043939). Taki tez pogląd wyrażany jest w doniesieniu do wspólników spółek osobowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW.z dnia 19 kwietnia 2017 r., VI SA/Wa 2153/ 17; LEX nr 2301490; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 lipca 2016 r., III AUa 425/16; LEX nr 2123029).
Podobne stanowisko prezentowane jest w judykaturze Sądu Najwyższego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2020r. II UK 295/18).
W odniesieniu do wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej spółek osobowych, Sądu Najwyższy w wyroku z dnia 13 września 2010 r., II UK 82/10 (OSNP 2012 nr 1 - 2, poz. 21) stwierdził, że obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlega każda osoba fizyczna będąca wspólnikiem spółki komandytowej zawiązanej w celu prowadzenia działalności gospodarczej i prowadzącej taką działalność (art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 i w związku zart. 13 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Z kolei w odniesieniu do wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2011 r., II UK 271/10 (LEX nr 817528) wyrażono pogląd, że obowiązek ubezpieczenia tegoż wspólnika powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej. W uzasadnieniu tego stanowiska wyjaśniono, że na tleart. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychnależy stwierdzić, iż pojęcie "prowadzenie działalności pozarolniczej" jest pojęciem szerszym od działalności gospodarczej określonej wart. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Do pojęcia działalności gospodarczej w powyższym (wąskim) rozumieniuustawa o systemie ubezpieczeń społecznychodwołuje się tylko wart. 8 ust. 6 pkt 1, aw pozostałych punktach tego przepisu wymienia osoby nieprowadzące działalności gospodarczej w ścisłym znaczeniu tego pojęcia. Właśnie w kręgu tych osób znajduje się wymieniony wart. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychwspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższy przepis został wprowadzony od dnia 1 stycznia 2003 r.ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 241, poz. 2074, z późn. zm.), a jego celem było rozszerzenie obowiązku ubezpieczenia społecznego w przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, aby nie musieli oni w celu objęcia ubezpieczeniem zawierać umów z własną spółką. W związku z powyższym, obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Analogicznie Sąd Najwyższy wypowiedział się w wyrokach z dnia 11 września 2013r., II UK 36/13 (LEX nr 1391783); z dnia 3 sierpnia 2011 r., I UK 8/11 (OSNP 2012 nr 17-18, poz. 225); z dnia 9 czerwca 2010 r., II UK 33/10 (LEX nr 598436) i z dnia 12 lipca 2017 r., II UK 295/16 (LEX nr 2347776), stwierdzając, że jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej. Z treści tego przepisu wynika, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej).
Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, żeK. C.od 22 listopada 2011 roku tj. od powstaniaspółki (...) sp. z o.o.bezspornie była jedynym wspólnikiem tej spółki i z tego tytułu podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu, zaś ubezpieczenie to trwało przez cały okres wskazany w zaskarżonej decyzji. Również podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w okresie od października 2016r. do września 2017r., została w kwestionowanej decyzji określona w sposób prawidłowy, zaś odwołująca nie sprecyzowała żadnych skutecznych zarzutów w tym zakresie.
Zaskarżony wyrok jest zatem zgodny z przedstawioną wyżej linią orzeczniczą Sądu Najwyższego.
Reasumując - wskazane w apelacji zarzuty w żadnej mierze nie podważyły prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego. Zarzuty i twierdzenia apelującej w istocie swej sprowadzają się do powielenia wcześniej już przedstawianego stanowiska (przed Sądem I instancji) i do przedstawienia własnej subiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz interpretacji obowiązujących przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację.
Wiesława Stachowiak