Sąd Rejonowy w Piszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 356/22
Data wyroku: 2023-09-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Magdalena Łukaszewicz
Słowa kluczowe: Dział spadku
Podstawa prawna: 680 - 689 kpc

Sygn. akt I Ns 356/22

POSTANOWIENIE
Dnia 12 września 2023 r.

Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Magdalena Łukaszewicz
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anita Topa
po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2023 roku na rozprawie
sprawy z wniosku małoletniegoS. P. (1)zastępowanego przez przedstawicielkę ustawowąB. P.
z udziałemT. A. (1),S. P. (2)iM. A.
o podział majątku wspólnego i dział spadku

p o s t a n a w i a:

dokonać podziału majątku wspólnegoH. A.iT. A. (2), w skład którego wchodzą:

stanowiący odrębną nieruchomośćlokal mieszkalny nr (...), położony wbudynku mieszkalnym nr (...)wB.w gminieP., dla którego Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą (...)– o wartości 67 000 zł;

nieruchomość rolna niezabudowana położona wB.w gminieP., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą (...), składająca się z działek gruntu:

nr(...)– o wartości 117 000 zł,

nr(...)– o wartości 143 000 zł,

nr(...)– o wartości 167 000 zł,

ustalić, że udziałyH. A.iT. A. (2)w opisanym wyżej majątku wspólnym były równe;

dokonać działu spadku poH. A.zmarłej w dniu 14.11.2006r. wO.i poT. A. (2)zmarłym w dniu 04.05.2016r. wP., w ten sposób, że:

składnik majątku wspólnego i spadkowego opisany w pkt I. ppkt 1) i ppkt 2) lit. a) przyznać uczestnikowiT. A. (1),

składnik majątku wspólnego i spadkowego opisany w pkt I. ppkt 2) lit. b) przyznać uczestniczceM. A.,

składnik majątku wspólnego i spadkowego opisany w pkt I. ppkt 2) lit. c) przyznać uczestniczceS. P. (2);

zasądzić od uczestnikaT. A. (1)na rzecz wnioskodawcyS. P. (1)tytułem spłaty kwotę 45 062,50 zł (czterdzieści pięć tysięcy sześćdziesiąt dwa złote 50/100) płatną w terminie sześciu miesięcy z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku zwłoki w płatności;

zasądzić od uczestniczkiM. A.na rzecz wnioskodawcyS. P. (1)tytułem spłaty kwotę 4 062,50 zł (cztery tysiące sześćdziesiąt dwa złote 50/100) płatną w terminie trzech miesięcy z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku zwłoki w płatności;

zasądzić od uczestniczkiS. P. (2)na rzecz wnioskodawcyS. P. (1)tytułem spłaty kwotę 28 062,50 zł (dwadzieścia osiem tysięcy sześćdziesiąt dwa złote 50/100) płatną w terminie sześciu miesięcy z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku zwłoki w płatności;

nakazać pobrać od uczestników postępowaniaT. A. (1),M. A.iS. P. (2)na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Piszu kwoty po 1 056,47 zł (jeden tysiąc pięćdziesiąt sześć złotych 47/100) tytułem części opłaty sądowej od wniosku i części wydatków na opinie biegłego;

przyznać adwokatowiM. K.kwotę 6 642,00 zł (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa złote), w tym kwotę 1 242,00 zł podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wnioskodawcy, którą nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Piszu;

orzec, iż uczestnicy postępowania ponoszą pozostałe koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie we własnym zakresie.

UZASADNIENIE

MałoletniS. P. (1)reprezentowany przez przedstawicielkę ustawowąB. P.wniósł o dokonanie podziału majątku wspólnegoH. A.iT. A. (2), w skład którego wchodzą:

stanowiący odrębną nieruchomośćlokal mieszkalny nr (...), położony wbudynku mieszkalnym nr (...)wB.w gminieP., dla którego Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą (...)– o wartości 300 000 zł;

nieruchomość rolna niezabudowana, składająca się z działek gruntu o nr geod.(...),(...),(...), położona wB.w gminieP., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą (...)– wartości 200 000 zł,

oraz o dokonanie działu spadku po ww.H. A.zmarłej w dniu 14.11.2006r. wO.iT. A. (2)zmarłym w dniu 04.05.2016r. wP., w ten sposób, że opisane wyżej składniki przyznać uczestnikom postępowania w częściach równych i zasądzić od uczestników postępowania na rzecz wnioskodawcy spłatę stosowną do przysługującego mu udziału w spadku po ojcuT. A. (2).
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że uczestnicy postępowania są dziećmi ww.H. A.iT. A. (2), natomiast wnioskodawca jest synemT. A. (2). Wszystkie opisane wyżej składniki majątku spadkowego znajdują się w posiadaniu uczestników. Matka wnioskodawcy próbowała porozumieć się z uczestnikami w kwestii działu spadku poT. A. (2), jednak bezskutecznie.
Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2022 roku, sygn. akt I Co 405/22, Sąd Rejonowy w Piszu zwolnił wnioskodawcęS. P. (1)w całości od kosztów sądowych w sprawie o podział majątku wspólnego i dział spadku poH. A.iT. A. (2)oraz ustanowił wnioskodawcy adwokata z urzędu, na którego Okręgowa Rada Adwokacka wB.wyznaczyła adwokatM. K..
Uczestnicy postępowania co do zasady przychylili się do wniosku. Zakwestionowali podaną we wniosku wartość lokalu mieszkalnego i wartość niezabudowanej nieruchomości rolnej, uznając ją za zawyżoną i wnosząc o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości celem ustalenia wartości ww. nieruchomości. Uczestnik postępowaniaT. A. (1)wniósł o ustalenie wartości przedmiotowego lokalu mieszkalnego z pominięciem poniesionych przez uczestnika nakładów w postaci: wymiany instalacji kanalizacyjnej (wymiana wszystkich rur w mieszkaniu), wymiany wszystkich podłóg, drzwi wejściowych, stolarki okiennej, parapetów i remontu łazienki polegającego na położeniu glazury, terakoty, wymiany armatury, wanny, miski wc, zlewu.
Po ustaleniu przez Sąd Rejonowy w Piszu wartości ww. składników majątku wspólnego i spadkowego w drodze opinii biegłego, uczestnicy postępowania zgodnie wnieśli o dokonanie podziału majątku wspólnego i działu spadku poH. A.iT. A. (2)w ten sposób, że:

lokal mieszkalny idziałkę gruntu nr (...)przyznać uczestnikowiT. A. (1),

działkę gruntu nr (...)przyznać uczestniczceM. A.,

działkę gruntu nr (...)przyznać uczestniczceS. P. (2),

i zasądzić od uczestników na rzecz wnioskodawcy stosowne spłaty.
Uczestniczka postępowaniaM. A.wniosła ponadto o zakreślenie jej terminu 8 miesięcy na spłatę wnioskodawcy.

Sąd ustalił, co następuje:
H.iT. H.małżonkowieA.w czasie trwania związku małżeńskiego nabyli:

stanowiący odrębną nieruchomośćlokal mieszkalny nr (...), położony wbudynku mieszkalnym nr (...)wB.w gminieP., dla którego Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą (...);

nieruchomość rolną niezabudowaną, składającą się z działek gruntu o nr geod.(...),(...),(...), położoną wB.w gminieP., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą (...).

Małżonków łączył ustrój ustawowej wspólności majątkowej.
(okoliczności bezsporne, dowód: wydruk zksięgi wieczystej (...)k. 179-184v i(...)k. 136-140)
H. A.zmarła 14 listopada 2006 roku wO..
Sąd Rejonowy w Piszu prawomocnym postanowieniem z dnia 23 marca 2009 roku wydanym w sprawie I Ns 30/09 stwierdził, że spadek poH. A.na podstawie ustawy nabyli:

mążT. A. (2)w ¼ części,

synT. A. (1)w ¼ części,

córkaM. A.w ¼ części,

córkaS. A.(obecnieP.) w ¼ części.

T. A. (2)zmarł 4 maja 2016 roku wP., a spadek po nim, zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 27 listopada 2018 roku wydanym w sprawie I Ns 174/18, nabyli:

synT. A. (1)w ¼ części,

córkaM. A.w ¼ części,

córkaS. P. (2)w ¼ części,

synS. P. (1)w ¼ części.

(okoliczności bezsporne, dowód: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku poH. A.k. 14 akt sprawy I Ns 30/09 Sądu Rejonowego w Piszu; postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku poT. A. (2)k. 26 akt sprawy I Ns 174/18 Sądu Rejonowego w Piszu)
Według stanu na dzień otwarcia spadku i według cen aktualnych, wartość:

opisanego w punkcie 1) lokalu mieszkalnego wynosi 67 000 złotych,

opisanej w punkcie 2) nieruchomości rolnej wynosi 427 000 zł, w tym:

działka nr (...)– 117 000 zł,

działka nr (...)– 143 000 zł,

działka nr (...)– 167 000 zł.

(dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości k. 110-147 i 148-191)

Sad zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 31 § 1 k.r.o.majątkiem wspólnym małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przepisart. 43 § 1 k.r.o.zawiera domniemanie, iż oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.
Zgodnie zart. 46 k.r.o.od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku w sprawach nie unormowanych wkodeksie rodzinnym i opiekuńczymstosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i dziale spadku. Podobne odesłanie w kwestiach proceduralnych do przepisów o dziale spadku zawiera przepisart. 567 § 3 k.p.c.
Skład i wartość majątku wspólnego oraz spadku ulegającego podziałowi ustala sąd (art. 684 k.p.c.).
Zasadą jest, iż podział majątku wspólnego i dział spadku obejmuje składniki należące do danego majątku w dacie ustania wspólności/otwarcia spadku oraz istniejące w chwili dokonywania podziału.
Przepisy regulujące postępowanie o dział spadku (art. 680-689 k.p.c.), jak i przepisy normujące podział majątku wspólnego (art. 566-567k.p.c.), nie określają wprost sposobów podziału. Odsyłają do uregulowań dotyczących zniesienia współwłasności (art. 688 k.p.c.).
W myślart. 622 § 2 k.p.c.w zw. zart. 688 k.p.c., gdy wszyscy współwłaściciele złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności, sąd wydaje postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych.
Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnego(art. 212 § 2 k.c.).
W niniejszej sprawie bezspornie ustalono, że w skład majątku wspólnego spadkodawców wchodziło prawo własności:

stanowiącego odrębną nieruchomośćlokalu mieszkalnego nr (...), położonego wbudynku mieszkalnym nr (...)wB.w gminieP., dla którego Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą (...);

nieruchomości rolnej niezabudowanej, składającej się z działek gruntu o nr geod.(...),(...),(...), położonej wB.w gminieP., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą (...).

Bezspornie ustalono również, że udziały spadkodawców w opisanym wyżej prawie własności w całości wyczerpują majątek spadkowy.
Uczestnicy postępowania zgodnie wnieśli o przyznanie:

lokalu mieszkalnego idziałki gruntu nr (...)uczestnikowiT. A. (1),

działki gruntu nr (...)uczestniczceM. A.,

działki gruntu nr (...)uczestniczceS. P. (2),

i o zasądzenie od uczestników na rzecz wnioskodawcy spłat stosownych do przysługującego mu udziału.
Z uwagi na powyższe, Sąd dokonał podziału majątku wspólnegoH. A.iT. A. (2), w którym przypadające im udziały były równe, oraz działu spadku poH. A.iT. A. (2), w sposób zawnioskowany przez uczestników.
W ocenie Sądu taki podział nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych.
Wartość przedmiotowych nieruchomości – według stanu na dzień otwarcia spadku i według cen aktualnych – wobec braku zgodnego stanowiska wnioskodawcy i uczestników w tym zakresie, Sąd ustalił w oparciu o opinie powołanego w niniejszej sprawie biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości.
Sąd w pełni podzielił opinie biegłego, bowiem są to opinie jasne i pełne, wyjaśniające wszystkie istotne okoliczności, uzasadniające przedstawione w nich wnioski i dokonane wyliczenia, a równocześnie są poparte wiedzą i doświadczeniem zawodowym biegłego. Ponadto opinie te nie były kwestionowane przez zainteresowanych.
Wobec powyższego, stosownie do treściart. 212 § 2 k.c.zaszła konieczność zasądzenia spłaty na rzecz żądającego tej spłaty wnioskodawcy.
Zgodnie z opiniami biegłego, wartość majątku wspólnego spadkodawców wynosi 494 000 zł (67 000 zł + 427 000 zł).
Wartość majątku spadkowego poH. A.wynosi 247 000 zł (494 000 zł : 2). Spadek poH. A.nabył mąż (spadkodawca) i troje dzieci (uczestnicy) – w udziale po ¼ części każdy z nich. Wartość tego udziału wynosi 61 750 zł (247 000 zł : 4).
Wartość majątku spadkowego poT. A. (2)wynosi 308 750 zł (247 000 zł + 61 750 zł). Spadek poT. A. (2)nabyło czworo jego dzieci (wnioskodawca i uczestnicy) – w udziale po ¼ części każdy z nich. Wartość tego udziału wynosi 77 187,50 zł (308 750 zł : 4).
Zatem w wyniku działu spadku poH. A.iT. A. (2), spadkobiercy winni otrzymać składniki/spłatę o wartości:
- wnioskodawca – 77 187,50 zł,
- uczestnikT. A. (1)– 138 937,50 zł (77 187,50 zł + 61 750 zł),
- uczestniczkaM. A.– 138 937,50 zł (77 187,50 zł + 61 750 zł),
- uczestniczkaS. P. (2)– 138 937,50 zł (77 187,50 zł + 61 750 zł).
Tymczasem uczestnikT. A. (1)otrzymał składniki majątku spadkowego o łącznej wartości 184 000 zł (67 000 zł + 117 000 zł), w związku z tym Sąd zasądził od niego na rzecz wnioskodawcy tytułem spłaty kwotę 45 062,50 zł (184 000 zł - 138 937,50 zł = 45 062,50 zł).
UczestniczkaM. A.otrzymała składnik majątku spadkowego o wartości 143 000 zł, w związku z tym Sąd zasądził od niej na rzecz wnioskodawcy tytułem spłaty kwotę 4 062,50 zł (143 000 zł - 138 937,50 zł = 4 062,50 zł).
UczestniczkaS. P. (2)otrzymała składnik majątku spadkowego o wartości 167 000 zł, w związku z tym Sąd zasądził od niej na rzecz wnioskodawcy tytułem spłaty kwotę 28 062,50 zł (167 000 zł - 138 937,50 zł = 28 062,50 zł).
Suma spłat zasądzonych od uczestników na rzecz wnioskodawcy wynosi 77 187,50 zł (45 062,50 zł + 4 062,50 zł + 28 062,50 zł), a zatem tyle ile wartość udziału wnioskodawcy w spadku po ojcuT. A. (2).
Stosownie do treściart. 212 § 3 k.c.zasądzając ww. spłaty Sąd wskazał termin ich uiszczenia i wysokość odsetek należnych w przypadku zwłoki w płatności. W ocenie Sądu okres odpowiednio 6 miesięcy i 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, to czas odpowiedni, który pozwoli uczestnikom zgromadzić środki niezbędne do uiszczenia zasądzonych od nich kwot.
Koszty sądowe wyniosły w niniejszej sprawie łącznie 4 225,88 zł (w tym 600 zł opłata od wniosku i 3 625,88 zł koszt sporządzenia opinii przez powołanego w sprawie biegłego sądowego) i nie zostały pokryte w całości ani w części. Sąd uznał, że powyższe koszty winny być pokryte w równych częściach przez wnioskodawcę i uczestników postępowania, albowiem byli oni w równym stopniu zainteresowani dokonaniem podziału majątku wspólnego i działu spadku (600 zł + 3 625,88 zł = 4 225,88 zł : 4 = 1 056,47 zł). Wnioskodawca został zwolniony od kosztów niniejszego postępowania w całości, dlatego Sąd postanowił jak w punkcie VII. orzeczenia.
Na podstawie § 6 pkt 3 i § 4 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, Sąd przyznał adwokatowiM. K.kwotę 6 642 zł, w tym kwotę 1 242 zł podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wnioskodawcy, którą to kwotę nakazał wypłacić ze środków budżetowych Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Piszu.
O pozostałych kosztach postępowania związanych z udziałem zainteresowanych w postępowaniu, Sąd rozstrzygnął w myślart. 520 § 1 k.p.c.