Sąd Okręgowy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1121/21
Data wyroku: 2024-02-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Ligoń-Krawczyk
Słowa kluczowe: Bankowe prawo, Klauzule abuzywne
Podstawa prawna: art. 69 prawa bankowego, art. 385^1^ i 58 kc

Sygn. aktI C 1121/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 09 lutego 2024 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSO Ewa Ligoń-Krawczyk
Protokolant: sekretarz sądowy Ewa Kocielnik
po rozpoznaniu w dniu 09 stycznia 2024 r. w Warszawie
na rozprawie sprawy z powództwaA. M.,J. M.
przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.
o zapłatę ewentualnie o zapłatę

I
oddala powództwo,

II
ustala, że powodowie przegrali proces w 100% i pozostawia rozliczenie kosztów postępowania referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku.

Sygn. aktI C 1121/21

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 18 lutego 2021 r.(data nadania przesyłki, k. 471)J. M.iA. M., zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.o:

1
zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów – małżonków kwoty 63.905,82 zł oraz 32.297,40 CHF (franków szwajcarskich) wraz z odsetkami od dnia 9 grudnia 2017 r. (tj. od pierwszego dnia po dniu posiedzenia pojednawczego, które odbyło się w dniu 8 grudnia 2017 r.) do dnia zapłaty (odsetek, o których mowa wart. 481 § 2 k.c.);

ewentualnie wniósł o:

2
zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów – małżonków kwoty 205.858,40 zł oraz kwoty 75.849,04 CHF wraz z odsetkami od dnia 9 grudnia 2017 r. (tj. od pierwszego dnia po dniu posiedzenia pojednawczego, które odbyło się w dniu 8 grudnia 2017 r.) do dnia zapłaty (odsetek, o których mowa wart. 481 § 2 k.c.);

Jednocześnie wniósł o:

3
zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej określonej odpowiednio w przepisach odrębnych (z uwagi na znaczny nakład pracy pełnomocnika powodów oraz konieczność prowadzenia sporu wywołaną wyłącznie uporczywym stosowaniem przez pozwanego postanowień niedozwolonych w relacji z powodami i odmową podjęcia przez pozwanego postanowień niedozwolonych w relacji z powodami i odmową podjęcia przez pozwanego jakichkolwiek negocjacji) oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictw, wnosząc przy tym o zasądzenie odsetek, o których mowa wart. 98 § 11k.p.c.(pozew, k. 3-51).

W odpowiedzi na pozew(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty(odpowiedź na pozew, k. 488-536).
Pismem procesowym z dnia 3 listopada 2022 r.(data nadania przesyłki, k. 765)strona powodowa dokonała modyfikacji (zmiany) powództwa poprzez zmianę kolejności roszczeń o zapłatę zgłoszonych w powództwie, przy jednoczesnym rozszerzeniu dochodzonych przez stronę powodową kwot, jak również zgłoszenie w ramach roszczenia głównego obok pierwotnie zgłoszonego roszczenia o zapłatę z tytułu nieważności umowy kredytu także roszczenia o ustalenie nieważności tej umowy kredytu, tj. wnieśli o:
(roszczenie główne)
w przypadku uznania przez Sąd umowy za nieważną:

1
zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów – małżonków kwoty 205.858,40 zł oraz kwoty 103.083,16 CHF wraz z odsetkami od dnia 9 grudnia 2017 r. (tj. od pierwszego dnia po dniu posiedzenia pojednawczego, które odbyło się w dniu 8 grudnia 2017 r.) do dnia zapłaty (odsetek, o których mowa wart. 481 § 2 k.c.);

oraz

2
ustalenie, iż umowa kredytu o numerze pierwotnym nr(...)(zmieniony aneksem nr 1 – na numer(...)) datowana na dzień 25 września 2017 r. jest nieważna w całości.

(roszczenie ewentualne) –
ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd, że umowa jest ważna, a przy tym jest to kredyt udzielony stronie powodowej w walucie polskiej, wolny od odniesień do kursu franka szwajcarskiego, natomiast oprocentowany z zastosowaniem stawki LIBOR określonej w umowie, tj. że umowa może być dalej wykonywana, po tzw. odfrankowieniu:

3
zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów – małżonków kwoty 63.905,82 zł oraz kwoty 32.297,40 CHF wraz z odsetkami od dnia 9 grudnia 2017 r. (tj. od pierwszego dnia po dniu posiedzenia pojednawczego, które odbyło się w dniu 8 grudnia 2017 r.) do dnia zapłaty (odsetek, o których mowa wart. 481 § 2 k.c.).

Nadto strona powodowa wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz strony powodowej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej określonej odpowiednio w przepisach odrębnych (z uwagi na znaczny nakład pracy pełnomocnika oraz konieczność prowadzenia sporu wywołaną wyłącznie uporczywym stosowaniem przez pozwanego postanowień niedozwolonych w relacji ze stroną powodową i odmową podjęcia przez pozwanego negocjacji) oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictw(pismo procesowe strony powodowej z 3 listopada 2022 r., k. 745-765).
W odpowiedzi na zmianę powództwa pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, w tym w zakresie zmodyfikowanego roszczenia oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, w tym twierdzenia, zarzuty i wnioski(pismo procesowe pozwanego z 7 grudnia 2022 r., k. 784-786).
Do czasu zamknięcia rozprawy stanowiska stron nie uległy zmianie(protokół rozprawy z 9 stycznia 2024 r., k. 849).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

J. Ż.(obecnie:M.) iA. M.poszukiwali środków na budowę domu w miejscowościW.oraz refinansowanie poniesionych nakładów związanych z budową domu. W tym czasie wiązała już ich jedna umowa o kredyt hipoteczny w(...)waloryzowany do waluty CHF, a uzyskane z kredytu środki przeznaczyli na zakup działki, na której planowali budowę domu. W(...)przedstawiono im symulację kredytu złotowego informując, że nie posiadają zdolności kredytowej na kredyt złotówkowy.J. Ż.(obecnie:M.) iA. M.zależało na zbudowaniu domu. W dacie ubiegania się o kredytJ. Ż.(obecnie:M.) wiedziała, że istnieje kurs kupna i sprzedaży oraz że kursy są zmienne. Nie pytała jak bank ustala kursy walut. Podjęli negocjacje z bankiem i udało im się wynegocjować niższą marżę. Odbyli jedno bądź dwa spotkania z pracownikiem banku.A. M.nie wiedział na czym polega różnica między kredytem złotówkowym a waloryzowanym, również nie pytał jak bank ustala kursy walut i nie sprawdzał jak kurs kształtuje się w innych bankach (

    zeznania powódkiJ. M., protokół k. 693-695, nagranie 00:04:41-00:23:48; zeznania powodaA. M., protokół k. 695, nagranie 00:29:29-00:36:10).

W dniu 3 sierpnia 2007 r.J. Ż.(obecnie:M.) iA. M.złożyli na formularzu(...) S.A.wniosek o udzielenie kredytu hipotecznego w kwocie łącznie 443.530,20 zł, w tym opłaty około kredytowe i składki ubezpieczeń w wysokości 40.320,92 zł, w walucie CHF, na okres 360 miesięcy. W dacie wnioskowania o kredytJ. Ż.(obecnie:M.) miała wykształcenie wyższe i podyplomowe. Pracowała na podstawie umowy o pracę na stanowisku Specjalisty ds. sprzedaży i marketingu w(...) sp. z o.o.za wynagrodzeniem w wysokości(...)zł netto miesięcznie.A. M.miał wykształcenie średnie. Prowadził działalność gospodarczą w branży budowlanej(...) s.c., uzyskując dochód w wysokości(...)zł netto miesięcznie. Posiadali majątek w postaci działki o wartości(...)zł. Posiadali zobowiązanie finansowe w postaci kredytu hipotecznego w CHF (wysokość kwoty przyznanej 76.300 zł, wysokość aktualnej kwoty zadłużenia: 75.000 zł, miesięczna rata w wysokości 380 zł). Środki własne wniesione przez wnioskodawcę wynosiły 140.700 zł, zaś całkowity koszt budowy wynosił 550.000 zł

    (wniosek o udzielenie kredytu(...)z 3 sierpnia 2007 r., k. 540-544).
A. M.prowadził działalność gospodarczą od 1 października 2005 r., jego stałym miejscem wykonywania działalności byłaul. (...)wM.

    (wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z 19 lipca 2021 r., k. 631).

W dniu 20 września 2007 r.J. Ż.(obecnie:M.) iA. M.otrzymali pozytywną decyzję kredytową(decyzja kredytowa z 20 września 2007 r., k. 545-546).
W dniu

    25 września 2007 r.J. Ż.(obecnie:M.) iA. M.zawarli z(...)Spółką Akcyjną z siedzibą wW., Oddziałem Bankowości Detalicznej wŁ.umowę nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF (dalej: Umowa). Na mocy ww. umowy bank udzielił kredytu na finansowanie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego realizowanej na działce gruntu oznaczonej numerem ew.(...)w miejscowościW., gminaH.(kwota: 365.200 zł), refinansowanie nakładów poniesionych w związku z budową przedmiotowego budynku (kwota: 49.800 zł) oraz finansowanie opłat okołokredytowych (kwota: 41.500 zł) (§ 1 ust. 1 Umowy).
Kwotę kredytu strony ustaliły na 456.500 zł, walutę waloryzacji określono na CHF, z okresem kredytowania wynoszącym 360 miesięcy

    (§ 1 ust. 2,

    3i 4 Umowy). Zgodnie z § 1 ust. 3A Umowy, kwota kredytu wyrażona w walucie waloryzacji na koniec dnia 19 września 2007 r. według kursu kupna waluty z tabeli kursowej(...)S.A. wynosiła 204.699,34 CHF. Kwota ta miała charakter informacyjny i nie stanowiła zobowiązania Banku. Nadto wskazano, że wartość kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia kredytu, mogła być różna od podanej w niniejszym punkcie.
Zgodnie z § 1 ust. 7 Umowy, prowizja wynosiła 0% kwoty kredytu, tj. 0,00 zł. Z kolei prowizja tytułem ubezpieczenia spłaty kredytu w(...) S.A.została ustalona na 0,20% kwoty kredytu, tj. 913 zł (§ 1 ust. 7A Umowy).
W § 1 ust. 7C Umowy, składka jednorazowa tytułem ubezpieczenia na życie i od niezdolności do pracy zarobkowej: 1,5% kwoty 449.753,69 zł, tj. 6.746,31 zł. Po upływie 24 miesięcy od dnia uruchomienia kredytu składka będzie naliczana miesięcznie w wysokości określonej w Taryfie Prowizji i Opłat(...).
Oprocentowanie kredytu w stosunku rocznym w dniu zawarcia umowy miało wynosić 3,90 %, zaś w okresie ubezpieczenia kredytu jego oprocentowanie miało ulec podwyższeniu o 1,00 p.p. i wynosić 4,90 %, a po zakończeniu okresu ubezpieczenia obniżenie oprocentowania kredytu o 1,00 p.p. nastąpić miało od daty spłaty najbliższej raty (§ 1 ust. 8 Umowy).
Jako prawne zabezpieczenia kredytu ustalono: hipotekę kaucyjną do kwoty 684.750 zł ustanowionej na działce gruntu o nr ewidencyjnym(...)w miejscowościW., ubezpieczenie niskiego wkładu własnego w(...) S.A., przelew na rzecz banku praw z umowy ubezpieczenia na życie kredytobiorców, prawne zabezpieczenie kredytu na okres przejściowy do czasu przedłożenia w(...)odpisu księgi wieczystej nieruchomości, ubezpieczenie spłaty kredytu w(...). S.A. (§ 3 ust. 1, 3 i 6 Umowy w zw. z § 2 ust. 3 i 4 Umowy).
Stosownie do treści § 3 ust. 3 Umowy, ubezpieczenie niskiego wkładu własnego kredytu w(...) S.A.na 36-miesięczny okres ubezpieczenia. Jeśli z upływem pełnych 36-miesięcy okresu ubezpieczenia nie nastąpi całkowita spłata zadłużenia objętego ubezpieczeniem ani inne zdarzenie kończące okres ubezpieczenia, ubezpieczenie podlega automatycznej kontynuacji, przy czym łączny okres ubezpieczenia nie może przekroczyć 108 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym nastąpiła wypłata kredytu. Kredytobiorca upoważnia bank do pobrania środków tytułem zwrotu kosztów ubezpieczenia w wysokości 3,50% różnicy pomiędzy wymaganym wkładem własnym kredytobiorcy, a wkładem wniesionym faktycznie przez kredytobiorcę, tj. 4.357,50 zł oraz zwrotu kosztów z tytułu kontynuacji przedmiotowego ubezpieczenia z rachunku wskazanego w § 6 bez odrębnej dyspozycji.
W § 5 ust. 1 Umowy strony ustaliły sposób wypłaty kredytu. Ustalono, że kwota kredytu ma zostać przekazana na rachunek kredytobiorcy w 4 transzach w wysokości: 166.950 zł, 73.650 zł, 61.750 zł oraz 62.850 zł.
Zgodnie z

    § 7 ust. 1 Umowy,(...)udzielił kredytobiorcy, na jego wniosek, kredytu hipotecznego przeznaczonego na cel określony w § 1 ust. 1 zwanego dalej kredytem, w kwocie określonej w § 1 ust. 2, waloryzowanego kursem kupna waluty CHF wg tabeli kursowej(...)S.A. Kwota kredytu wyrażona w CHF walucie jest określona na podstawie kursu kupna waluty CHF z tabeli kursowej(...)S.A. z dnia i godziny uruchomienia kredytu.
W § 9 Umowy strony ustaliły, że(...)pobiera od kredytobiorcy prowizję w wysokości określonej w § 1 ust. 7 i ust. 7A płatną jednorazowo w dniu uruchomienia kredytu. Prowizja nie podlega zwrotowi.
Kredyt został oprocentowany według zmiennej stopy procentowej ustalonej w wysokości określonej w § 1 ust. 8. Z kolei wysokość zmiennej stopy procentowej ustalona została jako stawka bazowa LIBOR 3M z dnia 30 sierpnia 2007 r. powiększona o stałą w całym okresie kredytowania marżę(...)w wysokości 1,00% (§ 10 ust. 1 i 2 Umowy).
Ustalenia w zakresie zmiany wysokości oprocentowania zostały opisane w § 10 ust. 3-10 Umowy.
Raty kapitałowo-odsetkowe oraz raty odsetkowe spłacane miały być w złotych po uprzednim ich przeliczeniu według kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej(...)S.A., obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50 (

    § 11 ust. 5 Umowy).
Na mocy § 26 ust. 1 Umowy, integralną część Umowy stanowi „Regulamin udzielania kredytu hipotecznego i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych w ramach(...)”, a kredytobiorca oświadczył, że zapoznał się z niniejszym dokumentem i uznaje jego wiążący charakter.
W § 29 ust. 1 i 2 Umowy kredytobiorca oświadczył, że został dokładnie zapoznany z warunkami udzielania kredytu złotowego waloryzowanego kursem waluty obcej, w tym w zakresie zasad dotyczących spłaty kredytu i w pełni je akceptuje. Kredytobiorca jest świadomy, że z kredytem waloryzowanym związane jest ryzyko kursowe, a jego konsekwencje wynikające z niekorzystnych wahań kursu złotego wobec walut obcych mogą mieć wpływ na wzrost kosztów obsługi kredytu. Kredytobiorca oświadczył również, że został dokładnie zapoznany z kryteriami zmiany stóp procentowych kredytów obowiązującymi w(...)oraz zasadami modyfikacji oprocentowania kredytu i w pełni je akceptuje (

umowa nr (...)z 25 września 2007 r. o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF, k. 228-236; Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych w ramach(...), k. 547-551).

J. Ż.(obecnie:M.) nie zapoznała się z umową przed jej podpisaniem(zeznania powódkiJ. M., protokół k. 695, nagranie 00:24:29).A. M.zapoznał się z umową przed jej podpisaniem(zeznania powodaA. M., protokół k. 696, nagranie 00:42:50).
Kredytobiorcy podwyższyli kwotę kredytu do 628.000 zł, albowiem zabrakło im środków na budowę domu(zeznania powódkiJ. M., protokół k. 694, nagranie 00:15:26).
Kredyt w wysokości628.000 złzostał uruchomiony w 5 transzach:
- w dniu 1 października 2007 r. przekazano kwotę 258.250 zł, która została przeliczona przez bank na 116.512,52 CHF;
- w dniu 19 grudnia 2007 r. przekazano kwotę 73.650 zł, która została przeliczona przez bank na 34.631,12 CHF;
- w dniu 6 lutego 2008 r. przekazano kwotę 61.750,02 zł, która została przeliczona przez bank na 28.231,16 CHF;
- w dniu 17 kwietnia 2008 r. przekazano kwotę 62.850 zł, która została przeliczona przez bank na 29.829,14 CHF;
- w dniu 24 lipca 2008 r. przekazano kwotę 171.500 zł, która została przeliczona przez bank na 88.265,57 CHF. Tym samym wypłacona kwota kredytu została przeliczona przez bank na 297.469,51 CHF(zaświadczenie(...)z 9 lipca 2020 r., k. 237).
W dniu 1 lipca 2013 r. strony zawarły aneks do Umowy, zgodnie z którym bank zapewnił kredytobiorcy możliwość dokonywania zmian waluty spłaty kredytu hipotecznego dla osób fizycznych(...)waloryzowanego kursem CHF, ze złotych polskich na walutę waloryzacji oraz z waluty waloryzacji na złote polskie w okresie obowiązywania Umowy (§ 1 ust. 1 ww. aneksu). Na dzień zawarcia aneksu kredytobiorca wybrał spłatę kredytu w walucie waloryzacji kredytu, tj. w CHF(aneks z 1 lipca 2013 r. doumowy nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF z 25 września 2007 r., k. 552-553).
Od 5 czerwca 2013 r. kredytobiorcy spłacali raty kapitałowo-odsetkowe kredytu bezpośrednio w walucie CHF(opinia biegłego sądowegoR. P.z 25 września 2022 r., k. 720v).
W dniu 22 września 2017 r.J. M.iA. M., zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyli do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie wniosek o zawezwanie do próby ugodowej(wniosek o zawezwanie do próby ugodowej z 22 września 2017 r., k. 250-260).Na wyznaczony termin rozprawy nie stawił się nikt w imieniu uczestnika,(...) S.A., do zawarcia ugody nie doszło(protokół z posiedzenia jawnego przed Sądem rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie o sygn. I Co 2645/17, k. 261).
W dniu 30 marca 2020 r.A. M.iJ. M.skierowali do(...) S.A.z siedzibą wW.wezwanie do zwrotu kwoty 142.000 zł oraz 113.000 CHF w związku z zastosowaniem przez bank w umowie o kredyt hipoteczny(...)waloryzowany kursem CHF o nr(...)z dnia 25 września 2007 r. niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniuart. 385(
    1)i nast. k.c., w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania (wezwanie z dnia 30 marca 2020 r. skierowane do(...), k. 246-247). Wezwanie zostało doręczone 7 kwietnia 2020 r.
    (potwierdzenie nadania, k. 248; wydruk śledzenia przesyłek, k. 249).

W okresie od 5 listopada 2007 r. do 5 czerwca 2013 r. kredytobiorcy uiścili tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych łącznie 205.858,41 zł, w tym 135.879,13 zł tytułem rat kapitałowych i 69.979,28 zł tytułem rat odsetkowych(opinia biegłego sądowegoR. P.z 25 września 2022 r., k. 716-723).
Przyjmując, że wysokość rat kapitałowo-odsetkowych spłaconych przez kredytobiorców wyliczona jest w oparciu o kurs średni NBP, aktualny na dzień zapadalności każdej raty, kredytobiorcy w okresie od 5 listopada 2007 r. do 5 czerwca 2013 r. uiściliby na rzecz banku łącznie 200.052,64 zł, w tym 131.939,55 zł tytułem rat kapitałowych oraz 68.113,09 zł tytułem rat odsetkowych(opinia biegłego sądowegoR. P.z 25 września 2022 r., k. 719-723).
Tym samym różnica pomiędzy wysokością faktycznych spłat dokonanych przez kredytobiorców od 5 listopada 2007 r. do 5 czerwca 2013 r., a wysokością spłat wyliczonych w oparciu o kurs średni NBP, wynosi 5.805,77 zł (205.858,41 zł minus 200.052,64 zł)(opinia biegłego sądowegoR. P.z 25 września 2022 r., k. 719-723).
Z kolei przy założeniu, że kredyt udzielonyJ. M.iA. M.stanowiłby kredyt złotówkowy z oprocentowaniem właściwym dla kredytów złotówkowych, to za okres od 10 lutego 2011 r. do 10 lutego 2021 r. kredytobiorcy uiściliby łącznie 202.761,54 zł, w tym 69.525,61 zł tytułem rat kapitałowych oraz 133.235,93 zł tytułem rat odsetkowych(opinia biegłego sądowegoR. P.z 25 września 2022 r., k. 720-727).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów. Sąd w całości dał wiarę dokumentom wymienionym w stanie faktycznym, bowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności, a Sąd nie miał podstaw do podważenia ich wiarygodności bądź zawartej w nich treści z urzędu.
Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również częściowo na dowodzie z przesłuchania powódkiJ. M.(protokół rozprawy, k. 693-695)i powodaA. M.(protokół rozprawy, k. 695-696)w zakresie wskazanym w stanie faktycznym. W ocenie Sądu zeznania powodów dotyczące niespełnienia w sposób należyty obowiązków informacyjnych przez bank, w tym braku należytego poinformowania o ryzyku walutowym, sposobie ustalania kursów przez bank itd. nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Zebrane w sprawie dowody i ustalony stan faktyczny wskazują, że w chwili zawierania umowy kredytu powodowie zostali należycie poinformowani i posiadali pełną świadomość ryzyka walutowego oraz warunków oferowanego kredytu indeksowanego. Powodowie w oparciu o otrzymane dane dokonali własnej analizy opłacalności produktów bankowych i zdecydowali się na skorzystanie z kredytu waloryzowanego walutą CHF.
Postanowieniem z dnia 19 maja 2022 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu finansów, bankowości i rachunków (pkt 1), jednocześnie oddalając wniosek strony powodowej zawarty w treści pozwu(k. 207)o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, na podstawieart. 2352§ 1 pkt 2 k.p.c., jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy(postanowienie z 19 maja 2022 r., k. 701).
Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na opiniiR. P.biegłego sądowego do spraw ekonomii, finansów i rachunkowości. Zdaniem Sądu opinia została sporządzona zgodnie z zasadami przyjętymi przy opracowywaniu tego rodzaju dokumentów, w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W ocenie Sądu, opinia w sposób dokładny i kompleksowy odpowiada na zadane w tezie dowodowej pytania(opinia biegłego sądowegoR. P.z 25 września 2022 r., k. 716-727).
Na rozprawie w dniu 9 stycznia 2024 r. Sąd, na podstawieart. 2352§ 1 pkt 2 k.p.c.oddalił wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej w zakresie ust. 4.5 opinii biegłego (dotyczącym wyliczenia hipotetycznej wysokości sumy spłaty kredytu powodów w okresie objętym pozwem, bez przeliczania kwoty udzielonego kredytu na walutę waloryzacji oraz z pominięciem wysokości umownego oprocentowania) sformułowany w piśmie procesowym pozwanego z dnia 27 października 2022 r., bowiem biegły dokonał wyliczeń zgodnie z postanowieniem sądu, a pozwany wnosząc zastrzeżenia dokonał wyliczeń przyjmując 1% marżę, tym samym dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej było zbędne, bowiem różnice w wyliczeniach wynikały z różnych założeń. (k. 737-740)(protokół rozprawy z 9 stycznia 2024 r., k. 848).
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Powództwo główne oraz ewentualne nie zasługiwały na uwzględnienie.
Strona powodowa w ostatecznie sprecyzowanym powództwie domagała się w roszczeniu głównym o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów – małżonków kwoty 205.858,40 zł oraz kwoty 103.083,16 CHF (stanowiących sumę wszystkich środków pieniężnych pobranych od powodów przez pozwanego od dnia zawarcia umowy) wraz z odsetkami od dnia 9 grudnia 2017 r. (tj. od pierwszego dnia po dniu posiedzenia pojednawczego, które odbyło się w dniu 8 grudnia 2017 r.) do dnia zapłaty (odsetek, o których mowa wart. 481 § 2 k.c.) oraz ustalenie, iż umowa kredytu o numerze pierwotnym nr(...)(zmieniony aneksem nr 1 – na numer(...)) datowana na dzień 25 września 2017 r. jest nieważna w całości.Ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd, że umowa jest ważna, a przy tym jest to kredyt udzielony stronie powodowej w walucie polskiej, wolny od odniesień do kursu franka szwajcarskiego, natomiast oprocentowany z zastosowaniem stawki LIBOR określonej w umowie, tj. że umowa może być dalej wykonywana, po tzw. odfrankowieniu:zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów – małżonków kwoty 63.905,82 zł oraz kwoty 32.297,40 CHF (stanowiących różnicę pomiędzy kwotami faktycznie pobranymi od powodów przez pozwanego a sumą wpłat należnych pozwanemu na podstawie umowy wolnej od klauzul abuzywnych, tj. kredyt udzielony w złotych niewaloryzowany wartością franka szwajcarskiego) wraz z odsetkami od dnia 9 grudnia 2017 r. (tj. od pierwszego dnia po dniu posiedzenia pojednawczego, które odbyło się w dniu 8 grudnia 2017 r.) do dnia zapłaty (odsetek, o których mowa wart. 481 § 2 k.c.). Jako abuzywne strona powodowa wskazała postanowienia § 1 ust. 3, § 7 ust. 1 oraz § 11 ust. 5 Umowy.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jestumowa nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF z dnia
    25 września 2007 r.
    (umowa nr (...)z 25 września 2007 r. o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF, k. 228-236).Wbrew twierdzeniom strony powodowej, przedmiotowa Umowa na mocy aneksu nr 1 z dnia 1 lipca 2013 r. do ww. Umowy nie zmieniła numeru na nr(...)pomimo błędnego wskazania numeru Umowy w tytule dokumentu
    (aneks z 1 lipca 2013 r. doumowy nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych(...)waloryzowany kursem CHF z 25 września 2007 r., k. 552-553).

Rozważając zasadność zgłoszonego powództwa o ustalenie, wskazać należy na podstawę prawną dochodzonego przez powodów roszczenia, a więcart. 189 k.p.c.Stosownie do wymienionego przepisu powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą zart. 6 k.c.strona powodowa powinna wykazać istnienie po jej stronie interesu prawnego. Sąd z urzędu bada interes prawny będący materialno-prawną przesłanką powództwa o ustalenie, a ustalenie jego braku skutkuje oddaleniem powództwa wprost bez analizy żądania strony powodowej.
Interes prawny w rozumieniuart. 189 k.p.c.występuje wówczas, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa; niepewność ta powinna być obiektywna, tj. zachodzić według rozumnej oceny sytuacji, a nie tylko subiektywna, tj. według odczucia powodów. Interes ten należy rozumieć jako potrzebę wprowadzenia jasności co do konkretnego prawa lub stosunku prawnego – w celu ochrony przed grożącym naruszeniem sfery uprawnień powoda(wyrok Sądu Najwyższego z 24 marca 1987 r., sygn. akt III CRN 57/87, OSNPG 1987, Nr 7, poz. 27).Skuteczne powołanie się na interes prawny wymaga wykazania, że oczekiwane rozstrzygnięcie wywoła takie skutki w stosunkach między stronami, w następstwie których ich sytuacja prawna zostanie określona jednoznacznie i tym samym wyeliminowane zostanie ryzyko naruszenia w przyszłości praw powodów. W przypadku, gdy dojdzie już do naruszenia prawa, w związku z którym stronie służy dalej idące roszczenie np. o świadczenie (danie, czynienie, zaniechanie lub znoszenie), wyłączona jest możliwość skutecznego wystąpienia z powództwem o ustalenie, skoro sfera podlegająca ochronie jest w takiej sytuacji szersza, a rozstrzygnięcie o różnicy zdań w stanowiskach stron nabiera charakteru przesłankowego. Takie stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 marca 2002 r. sygn. akt: II CKN 919/99(LEX nr 54376), które Sąd Okręgowy w całości podziela.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd doszedł do przekonania, że strona powodowa ma interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie. W przedmiotowej sprawie, oceniając interes prawny w powództwie o ustalenie, szczególną uwagę zwrócić należy na fakt, iż stronę powodową oraz pozwany bank nadal łączy przedmiotowa umowa kredytu, jak również brak spłaty całości zadłużenia wygenerowanego w oparciu o zawartą między stronami Umowę. W tej sytuacji nie sposób jest przyjąć, że powodom służy dalej idące roszczenie, w szczególności o przyszłe należności przysługujące bankowi, które mogliby oni uiścić na podstawie nieważnej – w ich ocenie – Umowy czy też zawierającej tzw. klauzule abuzywne. Biorąc pod uwagę podnoszone przez stronę powodową twierdzenia o abuzywności postanowień umownych oraz nieważności Umowy, uznać należy, że niepewność sytuacji prawnej powodów została wykazana w sposób uzasadniający rozpoznanie sprawy merytorycznie w zakresie powództwa o ustalenie.
W ocenie Sądu, nie ma racji strona powodowa, iż umowa łącząca strony jest nieważna.
Zgodnie zart. 58 § 1 i 2 k.c.czynność sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż w miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy jest również wskazanie przepisów regulujących umowę kredytu bankowego, tj.art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe(dalej:prawo bankowe). Zgodnie zart. 69 ust. 1 prawa bankowego, w brzmieniu obowiązującym na datę zawarcia umowy kredytowej, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Stosownie do ust. 2 wskazanego przepisu, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
W treściart. 69 ust. 2 prawa bankowegowskazano zatem, jakie niezbędne postanowienia powinny być zawsze ujawnione w umowie bankowej. Nie wszystkie z tych elementów stanowiąessentialia negotiiumowy kredytowej. Elementów konstrukcyjnych tej umowy poszukiwać należy wart. 69 ust. 1 prawa bankowego.
W ocenie Sądu przedmiotowa Umowa zgodna jest zart. 69 ustawy prawo bankowei spełnia wszystkie wymogi zawarte w przytoczonym artykule, nie jest próbą obejścia przepisówprawa bankowego, jak również nie wypacza natury umowy kredytu. Kwotę kredytu w Umowie ustalono na 456.500 zł, zaś ostatecznie – z uwagi na wniosek kredytobiorców – podwyższono do kwoty 628.000 zł, zaś walutę waloryzacji na CHF i w efekcie w chwili wypłaty transz kredytu ich kwotę poddano waloryzacji do CHF, wyrażając ostatecznie saldo kredytu na kwotę 297.469,51 CHF
    (§ 1 ust. 2, 3 i 3A Umowy, k. 228; zaświadczenie(...)z 9 lipca 2020 r., k. 237).

Strona powodowa nie wnosiła przy tym, aby kwotę kredytu wypłacono we franku szwajcarskim.Zdaniem Sądu odpowiadają prawu również postanowienia Umowy odnoszące się do oprocentowania kredytu, w tym wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany. Umowa przewidywała też okoliczności, w jakich może dojść do zmiany oprocentowania oraz sposoby jakimi kredytobiorca o tej zmianie zostanie poinformowany(§ 10 ust. 3-8 Umowy, k. 231). Zauważyć też należy, że w dacie podpisania Umowy przepisyprawa bankowegonie przewidywały obowiązku zawarcia w umowie postanowień określających mechanizm tworzenia tabel kursowych, kursów walut, czy też umożliwiających stronie wpływanie na ww. elementy. Zawarcia w umowach takich postanowień nie domagali się również powodowie.
Umowa kredytu waloryzowanego mieści się, w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 3531k.c.w zw. zart. 69 ustawy Prawo bankowe). Umowa ta nie jest zatem sprzeczna zart. 3581§ 2 k.c.wedle którego strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. Natomiast § 3 tego przepisu stanowi podstawę sądowej waloryzacji świadczeń. Należy wskazać, że przepisart. 69 prawa bankowegonie należy do przepisów określających w sposób sztywny wysokości świadczenia pieniężnego, w szczególności świadczenia kredytobiorcy, tj. kwoty kredytu, którą powinien zwrócić w wykonaniu zobowiązania wynikającego z umowy kredytu. Z tego względu waloryzacja umowna tego świadczenia była dopuszczalna na podstawieart. 3581§ 2 k.c.Przyjęcie za miernik waloryzacji waluty obcej nie stanowiło również naruszenia bezwzględnie obowiązujących przepisów ani zasad współżycia społecznego. Waloryzacja umowna przy zastosowaniu jako jej miernika waluty obcej wyraża się w tym, że kredytobiorca zwraca kredytodawcy wykorzystaną sumę kredytu, przy czym w związku z kursem waluty obcej suma ta może być wyższa odpowiednio do relacji do waluty obcej. Suma wykorzystana w dniu wykonywania umowy kredytu może mieć bowiem inną wartość rynkową w wyniku indeksacji walutowej. Innymi słowy, kredytobiorca może być zobowiązany do zwrotu bankowi sumy pierwotnie wykorzystanego kredytu (w chwili wykonania umowy przez bank), ale taka wykorzystana suma (w całości lub części) może mieć inną (wyższą) wartość rynkową w okresie spłaty kredytu. Tym samym należy zaznaczyć, że zasada nominalizmu zawarta wartykule 3581k.c., znajduje rozszerzenie w ustępie 2 wspomnianego artykułu, umożliwiającego waloryzację w drodze umowy(wyrok Sądu Najwyższy z 22 stycznia 2016 r., sygn. akt I CSK 1049/14).
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r.(sygn. V CSK 445/14, Lex nr 1751291),który to pogląd Sąd Okręgowy podziela i odnosi do przedmiotowej sprawy, potwierdził, że dopuszczalne jest ułożenie stosunku prawnego w taki sposób, że strony ustalą w umowie inną walutę zobowiązania i inną walutę wykonania zobowiązania. Wspomniany powyżejart. 69 Prawa bankowegostatuuje, że waluty samego kredytu oraz waluta jego spłaty nie muszą być tożsame. Tym samym, dopuszczalne jest tworzenie umów realizującychessentialia negotiiumowy kredytu przy założeniu spłaty wierzytelności w walucie obcej.
Biorący kredyt, zwłaszcza długoterminowy z przeliczeniem zobowiązań okresowych (rat spłacanego kredytu) według umówionej waluty (klauzula walutowa) ponosi ryzyko polegające albo na płaceniu mniejszych rat w walucie kredytu, albo większych, niż to wynika z obliczenia w tej walucie, gdyż na wysokość każdej raty miesięcznej wpływa wartość kursowa waluty kredytu w stosunku do waloryzacji tego kredytu(wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 2012 r., sygn. akt II CSK 429/11, Legalis nr 526856).Podkreślenia wymaga więc, że istotną konsekwencją umowy kredytu jest brak pewności w zakresie ostatecznego całkowitego jego kosztu zarówno ze strony banku, jak i kredytobiorcy. Dotyczy to także kredytów wyrażonych w PLN, nieindeksowanych do waluty obcej, szczególnie w przypadku zastosowania zmiennego oprocentowania kredytu, zależnego od szeregu czynników, na które kredytobiorca także nie ma wpływu. W przypadku wzrostu oprocentowania w okresie kredytowania, tak samo jak w przypadku zmian na rynku walutowym, które mogą dotykać CHF, kwota wierzytelności wobec banku może ulegać zmianie, jednak nawet wówczas będzie to jedno i to samo zobowiązanie z tego samego tytułu, bez cech innych stosunków zobowiązaniowych. Zjawisko to nie stanowi naruszeniaustawy Prawo bankowe, aniKodeksu cywilnegow zakresie prawa zobowiązań. Brak ekwiwalentności świadczeń jest więc pozorny, z uwagi na konieczność zachowania wzajemnej wartości waluty PLN i CHF. Nie można oczekiwać od banku (który jako spółka prawa handlowego prowadzi nastawioną na zysk działalność gospodarczą) udzielania kredytów bez umożliwienia mu osiągnięcia korzyści z umowy kredytu, bo tylko wówczas nie dochodziłoby do rozbieżności pomiędzy udzielonym kredytem, a zobowiązaniem do zwrotu wykorzystanego kredytu. Kredytobiorca, niedysponujący własnymi środkami pieniężnymi oraz taki kredytobiorca, który nie zamierza zaangażować posiadanych przez siebie środków finansowych, musi skorzystać z finansowego wsparcia ze strony banku, dla którego umowa kredytu jest źródłem przychodu, tym samym dochodzi do naruszenia równowagi między stroną konsumencką a spółkąprawa bankowego. Nie jest to jednak równoznaczne z nieważnością umowy kredytu, ponieważ wykorzystanie mechanizmu waloryzacji nie narusza natury kredytu, gdyż zapewnia kredytodawcy zarobek w zamian za udzielenie kredytu.
W sprawie bezsporne jest, że powodowie zawarli przedmiotową Umowę jako konsumenci w rozumieniuart. 221k.c.Zgodnie z tym przepisem, konsumentem można być wyłącznie w zakresie czynności prawnych niezwiązanych bezpośrednio z własną działalnością gospodarczą lub zawodową. Decyduje więc brak związku danej czynności z wymienioną działalnością, a nie to, czy taka działalność jest w ogóle prowadzona przez osobę dokonującą czynności prawnej. Do uznania, że mamy do czynienia z konsumentem, wystarczy brak bezpośredniego związku czynności z działalnością gospodarczą lub zawodową; istnienie pośredniego związku nie wyklucza zatem uznania danej osoby za konsumenta(K. Osajda (red.), P. Miklaszewicz, Kodeks cywilny, Komentarz, wyd. 20, 2018, Legalis).
Zawarcie umowy jako konsument nie oznacza jednak „gwarancji satysfakcji”, tj. że umowa – w szczególności taka, która wiąże się z ryzykiem i uzależniona jest od czynników zewnętrznych, niezależnych od stron – będzie ostatecznie zawsze dla konsumenta korzystna. Jak wskazał Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 18 kwietnia 2016 r.(sygn. III C 275/15, Mon.Pr.Bank. 2016 nr 10, str. 3)„działanie Państwa w zakresie ochrony konsumentów winno bowiem ograniczać się do ochrony przed działaniami podstępnymi bądź nieuczciwymi, nie mogą oni natomiast oczekiwać, że państwo ochroni ich przed wszelkimi negatywnymi konsekwencjami podejmowanych przez nich decyzji gospodarczych”, który to pogląd Sąd w tym składzie w pełni podziela. Podkreślić należy, że zawarcie umowy w charakterze konsumenta nie oznacza zwolnienia konsumenta z obowiązku dokonania przy zawieraniu umowy oceny rozmiaru zaciąganego zobowiązania i związanych z nim ryzyk. Jednocześnie żadne przepisy nie zabraniają konsumentom zawierania umów wiążących się z ryzykiem, jeżeli są oni gotowi je ponieść. Od konsumenta, należycie dbającego o własne interesy, należy oczekiwać aktywności i dążenia do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości czy wszelkich niezrozumiałych kwestii szczególnie w kontekście umowy, która stanowi dla niego zobowiązanie. Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 5 października 2016 r. „w relacjach cywilnoprawnych nie jest dopuszczalne faworyzowanie żadnej ze stron, choćby była konsumentem, kosztem praw profesjonalisty. Trzeba też uwzględnić stale podnoszący się poziom wykształcenia, wiedzy, doświadczenia i świadomości prawnej ogółu społeczeństwa, w tym konsumentów, coraz lepiej przygotowanych do asertywnego uczestnictwa w obrocie prawnym”(wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 5 października 2016 r., sygn. I Aca 47/16, Legalis nr 1533035).W ocenie Sądu, nie ma podstaw do przyznania stronie powodowej uprzywilejowanej pozycji, w której byłaby zwolniona z obowiązku przejawiania jakiejkolwiek staranności przy dokonywaniu oceny treści zawieranej umowy i od odpowiedzialności za jej skutki.
Oceny wymaga więc czy przed zawarciem przedmiotowej Umowy powodowie zostali w sposób należyty poinformowani o treści umowy o kredyt hipoteczny waloryzowany do waluty obcej i związanych z jej zawarciem ryzykach.
W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że powodowie – zarówno na etapie składania wniosku o udzielenie kredytu, jak i zawierania samej Umowy kredytowej – zostali poinformowani m.in. o ryzyku związanym z zaciągnięciem kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem waluty obcej, a przede wszystkim o ryzyku kursowym i tabelach kursowych

    (§ 29 Umowy, k. 236).W dacie ubiegania się o kredyt powódka wiedziała, że istnieje kurs kupna i sprzedaży oraz że kursy są zmienne. Nie pytała jak bank ustala kursy walut.A. M.nie wiedział na czym polega różnica między kredytem złotówkowym a waloryzowanym, również nie pytał jak bank ustala kursy walut i nie sprawdzał jak kurs kształtuje się w innych bankach. Powodowie odbyli jedno bądź dwa spotkania z pracownikiem banku, podjęli też negocjacje z bankiem i udało im się wynegocjować niższą marżę (

    zeznania powódkiJ. M., protokół k. 693-695, nagranie 00:04:41-00:23:48; zeznania powodaA. M., protokół k. 695, nagranie 00:29:29-00:36:10).Co istotne, powodowie w tym samym banku ((...)) zaciągnęli już jeden kredyt hipoteczny waloryzowany do waluty CHF

    (wniosek o udzielenie kredytu(...)z 3 sierpnia 2007 r., k. 541).Strona powodowa nie wykazała więc, aby pozwany bank nie wypełnił względem powodów ciążącego na nim obowiązku informacyjnego. W ocenie Sądu kredytobiorcy posiadali pełną i niezbędną wiedzę na temat spłaty rat kredytu, jak również mieli świadomość istnienia kursu walutowego, jego wahań oraz tabel kursowych. Powodowie zostali też poinformowani, iż uruchomienie kredytu i spłata rat kredytowych następuje według kursu kupna i sprzedaży waluty obcej, do której waloryzowany jest kredyt.
Na ważność umowy kredytu nie wpływa również fakt, że waloryzacja kredytu była dokonywana jednostronnie przez bank w oparciu o kurs waluty u niego obowiązujący. Powodowie zawierali Umowę dobrowolnie, zgadzając się na wprowadzenie do niej obecnie kwestionowanych przez nich klauzul. Zdecydowali się na wybór kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym treść wniosku o udzielenie kredytu, a także treść samej Umowy(wniosek o udzielenie kredytu(...)z 3 sierpnia 2007 r., k. 540-544; § 29 Umowy, k. 236).
Podnoszone przez stronę powodową zarzuty dotyczące umowy o kredyt hipoteczny waloryzowany do waluty CHF wynikają, w ocenie Sądu, ze wzrostu kursu franka szwajcarskiego. Pozwany bank nie miał jednak żadnego wpływu na wzrost kursu franka szwajcarskiego i z tego wzrostu nie odniósł żadnej korzyści. Wzrost kursu CHF wynikał bowiem z działań Centralnego Banku Szwajcarii, który w 2011 r. i 2015 r. doprowadził do uwolnienia sztywnego kursu CHF do innych walut. Zmiana kursu waluty, obiektywnie niekorzystna dla kredytobiorcy, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że zawarta przez powoda umowa jest nieważna.
Zdaniem Sądu, na ważność umowy kredytu nie wpływa fakt, że waloryzacja kredytów jest dokonywana jednostronnie przez bank w oparciu o kurs waluty u niego obowiązujący. Powodowie zdecydowali się na wybór kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy
    (wniosek o udzielenie kredytu(...)z 3 sierpnia 2007 r., k. 540-544); § 29 Umowy, k. 236).Bank spełnił też względem powodów wszelkie wymagane w dacie zawierania Umowy obowiązki informacyjne. Wskazać należy, że trudno jest oczekiwać od banku, by na chwilę zawierania kredytu przedstawiał kredytobiorcom np. symulacje kredytu, w których kurs waluty rośnie o 100 lub 200%. Wystarczające jest, w ocenie Sądu, aby bank poinformował kredytobiorców o ryzyku kursowym. Ostatecznie każdy kredytobiorca ryzyko to oceni inaczej. Na kredytobiorcy „odważnym”, „ryzykancie” nawet informacja o ryzyku wzrostu kursu waluty o 200% nie zrobi wrażenia, zaś inaczej zareaguje kredytobiorca „ostrożny” i „zapobiegliwy”. Sąd przyjął zatem, że strona powodowa posiadała pełną wiedzę na temat spłaty rat kredytu, to znaczy, że wysokość zadłużenia tytułem zaciągniętego kredytu (koszt kredytu), przeliczona na złotówki na dany dzień, podlega ciągłym wahaniom zgodnie z prawami rynków walutowych, w zależności od aktualnego kursu PLN i CHF, jak również miała świadomość istnienia kursu walutowego, jego wahań i tabel kursowych. Nie ma też wątpliwości, że wybierając zadłużenie w CHF, powodowie świadomie chcieli skorzystać z oprocentowania niższego w porównaniu z kredytem złotowym i tym samym z miesięcznie niższej raty kredytu, a tym samym zauważali korzyści płynące z zawartej umowy kredytu.
Uznać również należy, iż dopuszczalne było zawarcie z bankiem umowy o kredyt waloryzowany do waluty obcej. Przedmiotowa Umowa nie może być zatem uznana za bezwzględnie nieważną w związku zart. 58 k.c., gdyż nie narusza przepisów prawa, ani nie zmierza do obejścia ustawy, jak również nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Uznanie kwestionowanych przez stronę powodową postanowień za abuzywne wymaga subsumpcji przepisuart. 3851§ 1 k.c., zgodnie z którym postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Paragraf 2 powołanego przepisu wskazuje, że jeżeli postanowienie umowy zgodnie z§ 1nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Z kolei paragraf 3 wskazanego artykułu definiuje nieuzgodnione indywidualnie postanowienia umowy jako te, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Zgodnie z § 4 powołanego przepisu ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Zakres zastosowania przytoczonej regulacjiart. 3851k.c.sprowadza się do umów zawieranych przez przedsiębiorców z konsumentami. Dotyczy on jedynie postanowień innych niż określające główne świadczenia stron, nieuzgodnionych z konsumentem indywidualnie. Ponadto przesłankami uznania postanowień umownych jest taka ich treść, która kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Należy, wobec tego zbadać umowy wiążące strony w aspekcie wszystkich powołanych przesłanek.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie należy zastosować tzw. kontrolę incydentalną, tj. zbadanie spornych postanowień pod kątem tego, czy wypełniły one znamiona przewidziane wart. 3851§ 1 k.c.
Strona powodowa wskazała, że postanowienia § 1 ust. 3 (wskazanie waluty waloryzacji kredytu), § 7 ust. 1 (klauzula indeksacyjna), § 11 ust. 5 (klauzula indeksacyjna) Umowy stanowią klauzule niedozwolone (abuzywne).
Zdaniem Sądu niedopuszczalne jest uproszczenie rozpoznania niniejszej sprawy poprzez odwołanie się tylko i wyłącznie do prejudycjalnego charakteru wyroków Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Tym samym dotychczasowe orzecznictwo nie ma decydującego wpływu na interpretację sprawy, albowiem każdorazowo sąd obowiązany jest do dokonania całościowej oceny materiału dowodowego w celu ustalenia wiążącej strony treści stosunku prawnego. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 grudnia 2003 r.(sygn. akt III CZP 95/03),kontrola dokonywana w trybie przepisówart. 47936-47945k.p.c.dotyczy nie analizy konkretnego stosunku zobowiązaniowego, lecz abstrakcyjnie rozumianej treści normatywnej wzorca umownego (niezależnie od tego nawet, czy znalazł on zastosowanie w następstwie zawarcia umowy), tj. na kontroli wzorca jako takiego, w oderwaniu od konkretnej umowy, której wzorzec dotyczy.
Postanowienia umowy kredytu, które łączą strony postępowania, ustalone zostały w oparciu o preferencje powodów (konsumentów), zgłoszone we wniosku o udzielenie kredytu(wniosek o udzielenie kredytu(...)z 3 sierpnia 2007 r., k. 540-544).Ostatecznie sama treść Umowy, z wyjątkiem postanowień odzwierciedlających dane zawarte we wniosku kredytowym, nie były indywidualnie uzgadniane, co do końcowego słownego brzmienia, lecz na kształt ostatecznie przyjętego wariantu tej umowy i w ogóle na decyzję o jej zawarciu decydujący wpływ mieli powodowie, o czym w dalszej części uzasadnienia.
Sąd stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie konieczna jest całościowa kontrola, polegająca na badaniu wszystkich przesłanek abuzywności. Jest to sytuacja najwłaściwsza z punktu widzenia założeń procedury cywilnej, gdyż pozwala w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe w sposób wszechstronny i niezredukowany zrekonstruować wszystkie istotne dla przedmiotowego indywidualnego stosunku prawnego okoliczności.
Zakres zastosowania przytoczonej regulacjiart. 3851k.c.sprowadza się do umów zawieranych przez przedsiębiorców z konsumentami. Dotyczy on jedynie postanowień innych niż określające główne świadczenia stron, nieuzgodnionych z konsumentem indywidualnie. Ponadto przesłankami uznania postanowień umownych jest taka ich treść, która kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Należy wobec tego zbadać umowę wiążącą strony w aspekcie wszystkich powołanych przesłanek.
W judykaturze istnieje spór co do przyjęcia czy klauzule waloryzacyjne regulują świadczenie główne, czy też nie.
Zdaniem Sądu regulacje umowne związane z waloryzacją kredytu dotyczą głównych świadczeń stron. Co prawda ustawodawca nie określił, co należy rozumieć przez sformułowanie „główne świadczenia stron”, wskazane wart. 3851§ 1 k.c., ale niewątpliwie są to takie elementy konstrukcyjne umowy, bez których uzgodnienia nie doszłoby do jej zawarcia. Pojęcie to z pewnością należy interpretować w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy. Strona powodowa kwestionowała zapisy przedmiotowej Umowy dotyczące indeksacji, a zatem sposobu przeliczenia udzielonego im kredytu i rozliczenia wpłat dokonywanych przez nich na rzecz pozwanego tytułem spłaty zaciągniętego zobowiązania. Pojęcie „głównych świadczeń stron” w odniesieniu do umowy należy rozpatrywać w kontekścieart. 69 ust. 1 Prawa bankowego, zawierającegoessentialia negotiiumowy kredytu. Analizując kwestionowane przez powodów postanowienia umowne stwierdzić należy, że miały one wpływ na wysokość kredytu oraz wysokość poszczególnych rat. Stanowiły częściowo klauzulę waloryzacyjną, która wprost oddziałuje na wysokość świadczenia głównego stron. Z uwagi na powyższe, nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła podstawowa przesłanka wynikająca zart. 3851§ 1 k.c.Kwestionowane postanowienia określały bowiem główne świadczenia stron, a strona powodowa nie wykazała, aby zostały one sformułowane w sposób niejednoznaczny. Omawiane regulacje odwołują się wprost do kursu kupna lub sprzedaży waluty obowiązującego w pozwanym banku w chwili wypłaty lub spłaty kredytu. Wskazać również należy, że kredytujący bankde factonie miał technicznej możliwości wykonania umowy w inny sposób niż w oparciu o własne tabele kursów. Zdaniem Sądu treść tych postanowień nie budzi też wątpliwości.
Przyjmując nawet, że postanowienia te – jako dotyczące głównych świadczeń stron – nie zostały określone w sposób jednoznaczny, ewentualnie, że regulacje dotyczące waloryzacji nie regulują głównych świadczeń stron, to żądanie pozwu również nie zasługiwało na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie należy zwrócić uwagę na realia zawierania umów w sprawach takich jak niniejsza, polegające na tym, że z jednej strony bank posiada pewną paletę produktów finansowych do wyboru i uzgodnienia, zaś z drugiej strony konsument zgłasza swoje konkretne potrzeby najpierw w drodze ustnej, a po dopasowaniu konkretnego instrumentu do jego potrzeb – w drodze wniosku o udzielenie kredytu.
Niewątpliwie, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że powodowie chcieli uzyskać środki na finansowanie budowy budynku jednorodzinnego i poszukiwali kredytu, który zapewniłby uzyskanie potrzebnej im kwoty, przy jednocześnie możliwie najniższych kosztach uzyskania kredytu. W rezultacie zgłoszone przez kredytobiorców potrzeby wywołały ze strony banku reakcję w postaci przedstawienia oferty, która mogłaby sprostać zgłoszonym potrzebom. Po otrzymaniu oferty powodowie podjęli negocjacje w zakresie marży – udało im się wynegocjować niższą marżę(zeznania powódkiJ. M., protokół k. 693-695, nagranie 00:04:41-00:23:48; zeznania powodaA. M., protokół k. 695, nagranie 00:29:29-00:36:10).Kształt zaproponowanych warunków umownych był więc zdeterminowany potrzebami powodów świadomie przez nich zgłoszonymi. Strona powodowa nie podnosiła też twierdzeń jakoby poszczególne zapisy Umowy były dla powodów nieodpowiednie w momencie jej zawierania.
Należy podkreślić, iż wskazane okoliczności nie obalają wprawdzie przesłanki nieuzgodnienia indywidualnego kwestionowanych postanowień z konsumentem, ale mają zdecydowany wpływ na ocenę zaistnienia dalszych przesłanek, o których mowa w przepisieart. 3851k.p.c.(rażącego naruszenia interesu konsumenta i sprzeczności dobrymi obyczajami).
W odniesieniu do przesłanek sprzeczności postanowień z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta, a także naruszenia zasad współżycia społecznego Sąd uznał, że strona powodowa nie wykazała zajścia tychże przesłanek w niniejszym postępowaniu, co do żadnej ze spornych klauzul.
Jak podnosi się w doktrynie i orzecznictwie „dobre obyczaje” są w zasadzie odpowiednikiem „zasad współżycia społecznego”. Zgodnie z utrwaloną judykaturą do zasad tych zalicza się reguły postępowania niesprzeczne z etyką, moralnością, aprobowanymi społecznie zasadami. W rozumieniuart. 3851§ 1 k.c.„działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku, zaś „rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku zobowiązaniowym. Rażące naruszenie należy interpretować jako znaczne odbieganie przyjętego uregulowania od zasad uczciwego wyważenia praw i obowiązków. Naruszenie interesów konsumenta ma być niewątpliwe, bezsporne i nacechowane znacznym ujemnym ładunkiem(por. m. in. wyrok Sądu Najwyższego z 13 lipca 2005 r., sygn. I CK 832/04, Biul. SN 2005 nr 11).
Wskazane w tym przepisie formuły prawne, służą do oceny tego, czy standardowe klauzule umowne zawarte we wzorcu umownym przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków konsumenta(por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 lipca 2005 r., sygn. I CK 832/2004, Biul. SN 2005/11/13).Nie jest zatem wystarczające ustalenie nierównomiernego rozkładu praw i obowiązków stron umowy (sprzeczność z dobrymi obyczajami), lecz konieczne jest stwierdzenie prawnie relewantnego znaczenia tej nierównowagi (rażące naruszenie interesów konsumenta).
W kontekście stosunków prawnych łączących bank z jego klientami (stosunków umownych o charakterze ekonomicznym) przyjąć należy, że zasady współżycia społecznego wymagają od stron tych stosunków uczciwości (uczciwego obrotu) oraz lojalności. Powodowie złożyli wniosek kredytowy, zostali zapoznani z ryzykiem kursowym, ryzykiem zmiany stopy procentowej oraz oprocentowania. W takiej sytuacji brak jest podstaw dla twierdzenia, że Umowa, którą zawarli, narusza zasady współżycia społecznego czy też dobre obyczaje.
Strona powodowa nie wykazała również, by kurs CHF z tabeli kursowej pozwanego banku był ustalony dowolnie, a w szczególności z rażącym pokrzywdzeniem interesów kredytobiorców.
Sąd zważył nadto, że ustawodawca nie sprecyzował stopnia szczegółowości postanowień przewidujących sposób i termin ustalania przez bank kursu wymiany walut, na podstawie którego obliczane są raty kapitałowo-odsetkowe. Zdaniem Sądu, sporne postanowienia zostały sformułowane na tyle precyzyjnie, na ile pozwala na to materia, której one dotyczą, a stosowanie przez bank dyrektyw wyznaczania kursów walutowych i spreadu skutkowało tym, że nie mogły one zostać ustalane w sposób dowolny, lecz podążały za kursami NBP i kursami rynkowymi.
W niniejszej sprawie biegły sądowyR. P.wyliczył jaka byłaby wysokość rat kapitałowo-odsetkowych spłaconych przez kredytobiorców w okresie od 5 listopada 2007 r. do 5 czerwca 2013 r. wyliczona w oparciu o kurs średni NBP, aktualny na dzień zapadalności każdej raty. Biegły oszacował, iż kredytobiorcy uiściliby wówczas łącznie 200.052,64 zł, w tym 131.939,55 zł tytułem rat kapitałowych oraz 68.113,09 zł tytułem rat odsetkowych. Tym samym różnica pomiędzy wysokością faktycznych spłat dokonanych przez kredytobiorców od 5 listopada 2007 r. do 5 czerwca 2013 r., a wysokością spłat wyliczonych w oparciu o kurs średni NBP, wyniosłaby5.805,77 zł(205.858,41 zł minus 200.052,64 zł)(opinia biegłego sądowegoR. P.z 25 września 2022 r., k. 719-723).
W ocenie Sądu z powyższego wynika, że zastosowany przez pozwany bank kurs sprzedaży CHF/PLN pochodzący z Tabeli Kursów Walut Obcych pozwanego banku nie odbiegał w sposób istotny od kursów rynkowych a nawet od kursu średniego NBP, tym samym nie można uznać, że doszło do rażącego pokrzywdzenia interesów kredytobiorców.
Zdaniem Sądu, nie do zaakceptowania natomiast jest koncepcja przedstawiona przez stronę powodową we wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego dotycząca kredytu złotowego z oprocentowaniem LIBOR(uzasadnienie pozwu, k. 207),ade factotaką koncepcję zawierał wniosek dowodowy strony powodowej w tym zakresie. Przyjmując koncepcję ferowaną przez powodów nastąpiłaby niedopuszczalna zmiana przedmiotu świadczenia głównego. W takim przypadku doszłoby bowiem do zniekształcenia konstrukcji prawnej i ekonomicznej takiego typu kredytów z uwagi na zastosowanie nieadekwatnego wskaźnika oprocentowania. Kredyt złotówkowy podlega bowiem oprocentowaniu zmiennym wskaźnikiem WIBOR (plus stała marża banku), o którego wahaniach decydują inne czynniki, aniżeli czynniki w odniesieniu do wskaźnika LIBOR. Sąd nie ma też wątpliwości, że wybierając zadłużenie w walucie szwajcarskiej, powodowie świadomie chcieli skorzystać z niższego oprocentowania (LIBOR) w porównaniu z kredytem złotowym (gdzie obowiązywał WIBOR) i tym samym miesięcznie niższej raty kredytu. Modyfikacja treści umowy jedynie poprzez wyeliminowanie klauzul uznanych za niedozwolone w sposób zaproponowany przez powodów nie może zyskać aprobaty. Proste wyeliminowanie zakwestionowanych klauzul doprowadziłoby do niedopuszczalnej zmiany pierwotnego charakteru stosunku prawnego, łączącego strony. Doszłobyde factodo zastąpienia kredytu indeksowanego kursem waluty CHF kredytem złotowym. Sąd aprobuje w tym zakresie pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 29 marca 2017 r.(sygn. akt I Aca 1233/16, LEX nr 2287417),gdzie Sąd ten wskazał, iż „zmiana charakteru zobowiązania (z kredytu walutowego na kredyt stricte złotowy) musiałaby pociągać za sobą konsekwentnie zmianę stawki referencyjnej oprocentowania na stawkę WIBOR (znacznie mniej korzystną dla kredytobiorców), czyli indeks funkcjonujący dla obrotu złotowego przy giełdzie (...)”.
Kolejnym argumentem wykluczającym możliwość przyjęcia, iż w niniejszej sprawie doszło do rażącego pokrzywdzenia interesów kredytobiorców jest okoliczność czasookresu obowiązywania Umowy, która została zawarta na 360 miesięcy, tj. 30 lat(§ 1 ust. 4 Umowy, k. 228).Strona powodowa, mając na uwadze chwilową zmianę kursu waluty CHF, wniosła o uznanie jej za rażąco krzywdzącą niejako wyjmując część rozliczeń Umów z całego okresu kredytowania, a nie jest wiadome jak w ostatecznym rozrachunku zostałyby one rozliczone i czy rzeczywiście doszłoby do jakiegokolwiek pokrzywdzenia powodów oraz czy kurs waluty stosowany przez bank byłby końcowo dla nich krzywdzący, czy odbiegałby od kursu rynkowego, gdyby Umowa trwały przez cały okres pierwotnie ustalony. Nie można tutaj tracić z pola widzenia treściart. 3852k.c.który stanowi, iż według stanu z chwili zawarcia umowy dokonuje się oceny jej postanowień wyłącznie co do zgodności z dobrymi obyczajami.
Reasumując poczynione powyżej rozważania wskazać należy, iż powodowie nie wykazali, aby ich interes jako konsumentów w omawianym stosunku zobowiązaniowym został w jakikolwiek sposób naruszony. W chwili zawierania umowy powodowie znali kwestionowane postanowienia, wiedzieli o tym, że kredyt jest waloryzowany do waluty obcej. Mieli również wiedzę w zakresie postanowień dotyczących ryzyka walutowego, zabezpieczenia kredytu i początkowo odnosili wymierne korzyści z wyboru tego rodzaju instrumentu finansowego.
Zgodnie zart. 354 k.c.dłużnik powinien wykonywać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje – także w odpowiadający tym zwyczajom. Jest niewątpliwe, że strona powodowa dokonała świadomie wyboru kredytu i jego warunków, które to w chwili zawierania umowy były dla niej korzystne. Dopiero, gdy wahania rynku walutowego doprowadziły do znaczącego wzrostu kwoty rat kredytu powodowie ocenili, że kredyt nie był dla nich korzystny, a ryzyko, o którym zostali poinformowani, faktycznie było znaczące. Nie było to jednak wynikiem naruszenia dobrych obyczajów przy zawieraniu umowy kredytu przez pozwanego. Niewątpliwie ryzyko jest zawsze wpisane w tego rodzaju transakcje z uwagi na wahania kursów walut, co jednak nie daje podstaw do uznania w efekcie postanowień umownych jako naruszających dobre obyczaje, czy też uzasadnione interesy strony.
Żądanie powodów, zdaniem Sądu, jest też sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, tj. zasadą uczciwego postępowania w obrocie gospodarczym, równego traktowania kontrahentów czy lojalności. Gdyby bowiem roszczenie strony powodowej zostało uwzględnione, a pozwany zobowiązany zostałby do zapłaty dochodzonych przez powodów kwot, pomimo że powodowie zrealizowali cel umowy, tj. przez wiele lat korzystali z udostępnionego im kapitału i nabyli określony dom jednorodzinny, to stanowiłoby to naruszenie praw osób, które w tym samym okresie zaciągały kredyty, jednak z uwagi na ryzyko związane z kredytami indeksowanymi nie zdecydowały się na ich zaciągnięcie i zaciągnęły kredyt złotówkowy, który w tym czasie był znacznie mniej korzystny finansowo.
Zasadą jest, że każde przejście wartości majątkowej z jednej osoby na drugą musi być prawnie uzasadnione. W związku z tym stosownie doart. 405 k.c., kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby nie było to możliwe, do zwrotu jej wartości.
Przepis ten – w myślart. 410 § 1 k.c.– stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia (§ 2).
Okoliczności sprawy i dokonana ocena dowodów prowadzą do wniosku, iż wpłacone przez powodów na rzecz pozwanego, na podstawie postanowień Umowy kredytu kwoty nie stanowiły świadczenia nienależnego. Uiszczane były na ważnej podstawie, a powodowie zobowiązani byli i nadal są względem pozwanego banku. Sąd nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia nieważności umowy w całości lub w części. Sąd nie uznał kwestionowanych postanowień Umowy za niedozwolone, tym samym powództwo główne oraz ewentualne, podlegały oddaleniu w całości (pkt I wyroku).
Zgodnie zart. 108 §1 k.c.sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu w niniejszej sprawie stanowi przepisart. 98 §1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
W niniejszej sprawie Sąd, w myśl przepisuart. 108 § 1 zd. 2 k.p.c., rozstrzygnął jedynie o zasadach ponoszenia kosztów procesu ustalając, że powodowie przegrali proces w 100% i pozostawił rozliczenie kosztów postępowania referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, o czym orzekł w punkcie II wyroku.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w wyroku.

sędzia Ewa Ligoń-Krawczyk