Sąd Okręgowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 741/21
Data wyroku: 2022-04-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Wojciech Hajduk
Słowa kluczowe: Bezpodstawne wzbogacenie
Podstawa prawna: art. 405 kc, art. 189 kpc

Sygn. akt:I C 741/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 kwietnia 2022 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Hajduk

Protokolant:

Tomasz Chmiel

po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2022 roku w Gliwicach
sprawy z powództwaE. P.,M. P.
przeciwko(...)wW.
o ustalenie nieistnienia umowy kredytu i zapłatę

1
ustala, że stosunek prawny wynikający z umowy o kredyt hipoteczny z dnia 16 stycznia 2006 nr(...)(...)zawartej pomiędzy powodamiE. L.(obecnieL.–P.) iM. P.nie istnieje z uwagi na nieważność tej umowy;

2
zasądza od pozwanego(...) SAwW.na rzecz powódkiE. P.kwoty 3.662,48 (trzy tysiące sześćset sześćdziesiąt dwa 48/100) zł oraz 20.139,92 (dwadzieścia tysięcy sto trzydzieści dziewięć 92/100) CHF  wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 kwietnia 2022;

3. w pozostałym zakresie powództwo oddala;
4. zasądza od pozwanego na rzecz powodów jako wierzycieli solidarnych kwotę 6.400 (sześć tysięcy czterysta 00/100) złotych tytułem kosztów postępowania.
SSO Wojciech Hajduk
IC 741/21 UZASADNIENIE
PowodowieM. P.iE. P.w pozwie przeciwko(...) SAwW.domagali się:
-ustalenia nieistnienia stosunku prawnego z umowy o kredyt hipoteczny 16.01.2006 nr(...)(...)z uwagi na jej nieważność;
-zasądzenia od pozwanego na ich rzecz kwoty 3.662,48zł oraz 20.139,92CHF  wraz z następującymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25.03.2021:
- na rzecz powodaM. P.od kwoty 1.831,24 zł oraz 8.982,18 CHF
- na rzecz powódkiE. P.od kwoty 1.831,24 zł oraz 8.982,18 CHF,
- na rzecz powodów łącznie do majątku wspólnego od kwoty 2.175,56 CHF,
Uzasadnili, że w dniu 16.01.2006 r. zawarli z pozwanym, umowę kredytu hipotecznego nr(...)(...)na kwotę 53.490,00CHF, na okres 30 lat. Przyznana kwota kredytu została przeznaczona na zakup lokalu mieszkalnego oraz na jego remont. Nie mieli możliwości negocjowania ani w zakresie wyboru sposobu uruchomienia kredytu, sposobu spłat rat kapitałowo-odsetkowych. Zostało przerzucone na nich jako konsumentów ryzyko kursowe oraz ryzyko dowolnego kształtowania kursu wymiany waluty. Nie wyjaśniono im mechanizmów ustalania kursu waluty przez bank, ani nie poinformowano o ryzyku walutowym. Postanowienia umowy nie zostały uzgodnione indywidualnie. Umowa jest sprzeczna z naturą stosunku prawnego i zasadami współżycia społecznego, naruszono zasadę walutowości, jak też dobre obyczaje i interesy konsumentów. Zarzucili naruszenieart. 69 ust. 1 prawa bankowegooraz abuzywność postanowień umownych par §5 ust 4 i 5, §10ust1 §13 ust. 7, §18 ust.1, §19pkt1i2 oraz §22ust2 umowy. Powoduje to nieważność umowy w rozumieniuart. 58kci uzasadnia żądanie ustalenie nieważności oraz zasądzenie nienależnie spełnionego świadczenia. Domagają się zwrotu kwot stanowiących część uiszczonych pozwanemu świadczeń, które do 1.10.2020 łącznie wyniosły 49.575,47zł oraz 20.139.93CHF. W dniu 21.09.2019 zawarli związek małżeński.Za okres do dnia zawarcia związku wnoszą o zasądzenie na rzecz każdego z nich kwot w częściach równych.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. Zarzucił przedawnienie roszczenia. Zaprzeczył, aby umowa była nieważna i aby umowa zawierała klauzule abuzywne. Powodowie sami wybrali kredyt w CHF, nie byli namawiani do zawarcia umowy, byli poinformowani o ryzyku kursowym, mieli opcję spłaty w walucie obcej z rachunku walutowego lub technicznego. Wysokość kursów waluty CHF ustalana przez bank odpowiadała kursom rynkowym i nie naruszała dobrych obyczajów.
SĄD USTALIŁ
W dniu 16.01.2006r. roku powodowie zawarli z pozwanym, umowę o kredyt hipoteczny denominowany do waluty CHF nr(...)
(...)- na kwotę 53.490,00CHF na okres 30 lat, oprocentowany stawką LIBOR/EURIBOR. Celem kredytowania było sfinansowanie zakupu i remontu lokalu mieszkalnego. Umowa została sporządzona na podstawie wzorca banku, wskazano w niej min. że kwota kredytu – na finansowanie zobowiązań w kraju zostanie wypłacona w walucie polskiej, według kursu kupna dewiz obowiązującego w(...)(wg aktualnej Tabeli kursów) w dniu realizacji zlecenia płatniczego. Spłata nastąpi w miesięcznych ratach annuitetowych w drodze potrącania przez bank z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego kredytobiorców, potrącanie środków z rachunku w walucie polskiej następuje w wysokości stanowiącej równowartość kwoty raty w walucie wymienialnej wg obowiązującego w(...) SAw dniu wymagalności kursu sprzedaży dla dewiz (aktualnej Tabeli kursów)

    [umowa § 2 pkt1, §5 pkt 3 i4; §6; §12 pkt 1-2; § 13 pkt1i7 k-21-23]. Wypłata kredytu nastąpiła jednorazowo

    [§5 pkt 1 umowy k-21v i zaświadczenie banku k-29]. Składając wniosek kredytowy w dniu 20.12.2005r. podpisali zawarte w nim oświadczenie, że poniosą ryzyko zmiany kursów walutowych

    [wniosek kredytowy k- 81v].
Wszystkie formalności zostały przeprowadzone oddziale banku wG.. Powodowie nie byli jeszcze małżeństwem. Powódka była zainteresowana kredytem walutowym, a doradca kredytowy zaproponował kredyt denominowany do CHF, wskazując że jest tańszy i dostępny, wskazał CHF jako walutę bezpieczną. Wyjaśnił, że wzrost kursy waluty spowoduje wzrost raty i kapitału do spłaty, nie przedstawił jednak żadnych symulacji wpływu wzrostu wartości CHF na ratę i kapitał. Powodom nie wyjaśniono, że bank stosuje własne tabele kursowe i różne kursy. Umowa została podpisana w siedzibie banku z udziałem pracownika banku. Dokumenty zostały przygotowane wcześniej. Przeczytali umowę przed jej podpisaniem. Nie poinformowano ich, że spłata kredytu może nastąpić w CHF, a w przygotowanej wg wzorca banku umowie nie zawarto takiej możliwości. Również wniosek kredytowy nie przewidywał takiej opcji. Nie przedstawiono również informacji, że w tym czasie w banku obowiązywał „regulamin zawierania i wykonywania umów o przeprowadzenie natychmiastowych transakcji wymiany walut w(...)umożliwiający negocjację kursu wypłaty kredytu[regulamin Płyta CD k-93]. W dniu 23.06.2026 strony zawarły aneks do umowy, w którym przedłużono powodom termin do wykonania remontu kupionego lokalu. Kolejnym aneksem z dnia 23.12.2011r.umożliwiono spłatę kredytu w CHF z założonego w tym celu rachunku. W kolejnym aneksie z 28.05.2013r. doprecyzowano sposób pobierania i walutę odsetek od kapitału, uregulowano kwestię spłaty ewentualnych zaległości i okresowo zawieszono spłatę odsetek[zeznania powódki k-129, zeznania powoda k-130-131, zeznania świadkaR. W.k-129, Aneksy do umowy k-26 i 28].W dniu 21.09.2019 powodowie zawarli związek małżeński [odpis aktu małżeństwa k-52], zawarli również umowę majątkową małżeńską wyłączającą wspólność majątkową[oświadczenie powodów na rozprawie w dniu 13.04.2022 k-131]. Kredyt spłacała jedynie powódka. W okresie do 1.10.2020 uiściła bankowi 49.575,47zł oraz 20.139.93CHF[zaświadczenie k-43-51].
Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o powołane wyżej dokumenty oraz zeznania powódki. Zeznania powoda oraz świadkaR. W.miały znaczenie drugorzędne. Powód nie brał udziału w rozmowach z doradcą kredytowym, zaś świadek był kierownikiem oddz. banku ds. kredytów mieszkaniowych. Nie miał kontaktu z klientami, nie uczestniczył w rozmowach z powodami. Przedłożony przez pozwanego wzorzec umowy na płycie CD [k-93] różni się w swej treści od umowy stron, przewiduje min. w§13 możliwość spłaty kredytu w walucie kredytu. Pozwany nie wykazał jednak, by powodowie mieli świadomość możliwości takiej spłaty i by wybór PLN był wynikiem negocjacji. W efekcie nie wiadomo nawet czy umowa została przygotowana na podstawie tego wzorca, czy też innego. Podobnie nie wykazano, by powodom przedstawiono zamieszczone na płycie CD [k-93] symulacje wpływu wzrostu wartości CHF na wysokość kapitału i raty.
SĄD ZWAŻYŁ
Zgodnie zart. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankoweprzez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Należy wskazać, że w świetle utrwalonego poglądu w orzecznictwie i doktrynie, umowy kredyty denominowane do waluty obcej były, w czasie zawarcia spornej umowy, dopuszczalne w świetle zasady swobody zawierania umów zart. 3531kc.
Analiza spornej umowy kredytu przez pryzmatart. 3851§1kcprowadzi do wniosku, że w nie doszło do jej skutecznego zawarcia z uwagi na rażące naruszenie interesów powodów jako konsumentów poprzez niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie zart. 3851§1kcpostanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia, jaki miały charakter, czy określały główne świadczenia stron.
Powodowie w pierwszej kolejności zarzucił, że zawarte w umowie, klauzule ryzyka walutowego (klauzule ustalania kursu wymiany) są abuzywne. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określającegłówny przedmiot umowy kredytu. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnięart. 3851§ 1 k.c.w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm denominacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron (essentialia negotii). Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetleart. 3851§1kc, konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową.
Umowa kredytowa w  §5 ust 4 i 5, §10ust1 §13 ust. 7, §18 ust.1, §19pkt1i2 oraz §22ust2 [k-21-24] zastrzega warunki ustalania kursu waluty do przeliczenia świadczenia do kompetencji banku odsyłając do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów”. Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Co prawda kwota udzielonego kredytu została wyrażona w CHF i tym samym została określona jednoznacznie. Jednakże na skutek tego, że bank jednostronnie narzucił wypłatę kredytu w PLN wg ustalonego przez siebie kursu oraz przede wszystkim spłatę kredytu w ratach po przeliczeniu ich na PLN, wg ustalanego przez siebie kursu, powodowie nie znali i nie mogli ustalić wysokości głównego świadczenia, które mają spłacić ani wysokości raty. Twierdzenia pozwanego zawarte w odpowiedzi na pozew, że mieli możliwość wypłaty kredytu w PLN wg uzgodnionego indywidualnie kursu wymiany oraz możliwość spłaty kredytu w CHF nie zostały wykazane. Nie wynikają z żadnego dokumentu złożonego do sprawy.
Możliwości spłaty kredytu w walucie kredytu nie da się wywnioskować z §19 umowy, który przewiduje spłatę zadłużenia przeterminowanego w innej walucie niż polska, ale nie wspomina wprost o walucie kredytu i również odsyła do przeliczeń wg. tabel kursowych. Dla przeciętnego konsumenta nie wynika z niego uprawnienie do terminowej spłaty w walucie kredytu, tym bardziej gdy nie zaproponowano rachunku do obsługi kredytu w takiej walucie i w ogóle o takiej możliwości nie poinformowano.
Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron. Powodowie jako konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować całości kwoty, którą będą musieli spłacić w przyszłości, a o poziomie zadłużenia ratalnego [wysokości raty], dowiadywali się dopiero w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z jego rachunku. Jest to nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy w rozumieniuart. 3851kc.Dodatkowym naruszeniem dobrych obyczajów i rażącym naruszeniem usprawiedliwionych interesów powoda jako konsumenta jest zastrzeżenie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta i narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Należy wskazać również, że nie jest wystarczające określenie we wniosku kredytowym, że powodowie „poniosą ryzyko zmiany kursów walutowych”.Bank naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumenta. Powinien przedstawić pełną informację umożliwiającą podjęcie racjonalnej decyzji o długofalowych skutkach, w tym przedstawić wahania kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, klarownie wyjaśnić, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby silna deprecjacja kursu waluty krajowej, a także wyjaśnić, że ryzyko kursowe z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się trudne do udźwignięcia w przypadku dewaluacji waluty. Pouczenie takie nie miało miejsca. Powodowie nie miali realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione. Argumentacja pozwanego odwołująca się do faktycznego stosowania kursów nie odbiegających od rynkowych nie ma znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych. Ocena jest niezależna od sposobu wykonywania umowy. Powoduje to, że umowa stron nie wiąże. Skutek nieważności nie został również zniwelowany przez nowelę art. 69 Pr. bank wprowadzająca z dniem 26 sierpnia 2011 roku regulację wyrażoną w ust. 2 pkt 4a tej ustawy. Ustawa weszła w życie po zawarciu umowy.
Oceny prawnej umowy nie zmienia zawarcie przez strony aneksu w dniu 23.12.2011r. Co prawda nieuczciwy charakter warunku indeksacji, został usunięty i powodowie od jego podpisania spłacają kredyt w CHF. Odpadła więc od tego momentu niepewność co do wysokości zobowiązania. Jednakże w świetle art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, sąd krajowy jest zobowiązany do stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, nawet jeśli warunek ten został zmieniony przez te strony w drodze umowy. Takie stwierdzenie pociąga za sobą przywrócenie sytuacji, w jakiej znajdowałby się konsument w braku warunku, którego nieuczciwy charakter zostałby stwierdzony, chyba że konsument poprzez zmianę nieuczciwego warunku zrezygnował z takiego przywrócenia w drodze wolnej i świadomej zgody [min. pkt 61 wyroku trybunału Sprawiedliwości z 29.04.2021 C-19/20]. Z aneksu nie wynika, by powodowie poprzez zmianę tego nieuczciwego warunku świadomie zrezygnowali z przywrócenia sytuacji, w jakiej znajdowaliby się w braku tego warunku. Tym samym nie zrzekli się możliwości powołania się na jego abuzywny charakter. Z ich punktu widzenia celem aneksu było jedynie zmniejszenie kosztów raty.
Powodowie poinformowani przez Sąd na rozprawie w dniu 13.04.2022r. o obowiązkach i możliwych negatywnych konsekwencjach związanych z ustaleniem nieważności umowy oświadczyli, że nie chcą jej utrzymania w mocy. Skoro nie doszło do skutecznego zawarcia umowy z uwagi na naruszenie normyart. 3851§1kcżądanie ustalenia nieważności umowy jest uzasadnione.
Zgodnie zart. 189kpcpowód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny w ustaleniu występuje tylko wówczas gdy istnieje obiektywna potrzeba ochrony prawnej. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktrynie i orzecznictwie poglądem, interes prawny nie istnieje, gdy możliwe jest wytoczenie powództwa dalej idącego w swych skutkach. W niniejszej sprawie powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia. Umowa została zawarta na 30 lat, okres ten nie upłynął. Żądanie ustalenia jej nieważności, niezależnie od żądania zapłaty tytułem wzbogacenia, gwarantuje im pewność swojej sytuacji prawnej na przyszłość. Samo żądanie zapłaty nie gwarantowałoby takiej pewności prawnej.
Do rozliczeń stron zastosowanie znajdą przepisyart. 405-411kcregulujące bezpodstawne wzbogacenie. Zgodnie zart. 405kckto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe zwrotu jej wartości. Obowiązkiem stron umowy kredytu jest wzajemne zwrócenie świadczeń. Roszczenia stron mają charakter odrębny (niezależny), co oznacza, że nie ulegają automatycznie wzajemnej kompensacji i konsument może żądać zwrotu w całości spłaconych rat kredytu niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Powodowie domagali się jedynie zasądzenia części uiszczonych świadczeń. Żądanie jest uzasadnione o tyle, że wobec dotychczasowej spłaty kredytu jedynie przez powódkę, przy rozdzielności majątkowej powodów, jedynie w odniesieniu do niej można mówić o bezpodstawnym wzbogaceniu pozwanego i jedynie w odniesieniu do niej żądanie zapłaty jest uzasadnione.
Zgłoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia jest bezzasadny. W świetleart. 120 §1 kcbieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne lub gdy wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Możliwość taką otworzyły orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości. Pierwszymi były wyroki z 30.04.2014r C-26/13, z 20.09.2017 r. C-186/16, z 20.09.2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z 3.10 2019 r. C-260/18. Dla kredytobiorcy obecnie jest to termin 6 letni[art. 120§kcw zw. z art. 5 ust 1 ustawy z dnia 13.04.2018 r. o zmianieustawy Kodeks cywilnyoraz niektórych innych ustaw], okres ten należy liczyć od 20.09.2017r.[wyrok Trybunału Sprawiedliwości 20 września 2017 r. C-186/16 jednoznacznie określający sytuację prawną konsumenta].Pozew złożono 27.07.2021r. Tym samym termin przedawnienia, który wynosi 6 lat, został przerwany.
W świetle powyższego na mocyart. 189kpcw pkt 1 ustalono, stosunek prawny wynikający z umowy kredytu hipotecznego z 16.01.2006r. nr(...)(...)zawartej pomiędzy stronami nie istnieje wobec nieważności tej umowy, w pkt 2 na zasadzieart. 405kcuwzględniono żądanie zapłaty w odniesieniu do powódki. O odsetkach orzeczono na zasadzieart. 481kc, zasądzono je od dnia wyrokowania. Całkowita bezskuteczność umowy kredytu staje się trwała (definitywna) wtedy, gdy należycie poinformowany o niedozwolonym charakterze postanowienia (bez którego umowa nie może wiązać) i jego konsekwencjach konsument nie wyraził świadomej i wolnej zgody na postanowienie, a jeżeli utrzymanie umowy jest możliwe po jej uzupełnieniu - sprzeciwił się temu uzupełnieniu [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Powodów poinformowano na ostatnim terminie rozprawy. Tym samym odsetki należą się od wyrokowania. W pkt 3 oddalono powództwo w części obejmującej żądanie zapłaty na rzecz powodaM. P.i co do odsetek w pozostałym zakresie. W pkt 4 na zasadzieart. 98 kpczasądzono koszty postepowania opłatę od pozwu i wynagrodzenie pełnomocnika wg minimalnej stawki.