Sąd Okręgowy we Wrocławiu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 1374/13
Data wyroku: 2014-01-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Kuźniar, Marek Kurkowski, Katarzyna Wręczycka
Słowa kluczowe: Odsetki
Podstawa prawna: art. 455 kc, art. 410 kc

Sygn. akt II Ca 1374/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 stycznia 2014r.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym:

Przewodniczący-Sędzia SO Marek Kurkowski
Sędzia SO Monika Kuźniar (spr.)
Sędzia SO Katarzyna Wręczycka

Protokolant: Elżbieta Biała

po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2014r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z powództwaA. J.
przeciwko Powiatowi(...)
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Trzebnicy
z dnia 27 sierpnia 2013r.
sygn. akt I C 266/12

I
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I o tyle tylko, że odsetki od kwoty 925 zł zasądza od 28 lutego 2012r., oddalając powództwo w pozostałym zakresie;

II
w pozostałej części apelację oddala;

III
zasądza od powoda na rzecz pozwanego 148 zł kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt II Ca 1374/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w pkt I zasądził od strony pozwanej Powiatu(...)na rzecz powodaA. J.kwotę 925 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5 czerwca 2002 r. do dnia zapłaty; w pkt II zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda 227 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia stanu faktycznego.
Powód sprowadził z zagranicy i zarejestrował po raz pierwszy na terenie Polski samochód osobowy markiP. (...)nr rej. (...), przy czym za wydanie przez Starostę(...)karty pojazdu uiścił opłatę w wysokości 1000 zł. Pismem z dnia 13 lutego 2012 r. powód wezwał Starostwo Powiatowe wT.do zwrotu w terminie 14 dni kwoty 925 zł tytułem nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu. Starostwo Powiatowe wT.odmówiło zwrotu żądanej kwoty.
W kontekście zarzutów apelacji, wskazać należy, że Sąd Rejonowy zasądził odsetki od dnia 5.06.2002 r., tj. od dnia, w którym strona pozwana pobrała od powoda zawyżoną, nienależną jej opłatę w kwocie 925 zł zgodnie z żądaniem.
Na zasądzone na rzecz powoda koszty procesu złożyła się opłata od pozwu w wysokości 30,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości trzykrotności stawki minimalnej, uznając, że jest adekwatne do nakładu pracy pełnomocnika powoda.

Powyższy wyrokapelacjąco do pkt I w zakresie odsetek od kwoty 925 zł naliczonych od dnia 05.06.2002 r. do 27.02.2012 r. i co do pkt II w zakresie kwoty kosztów procesu w wysokości 197 zł zaskarżył pozwany.
Sądowi I instancji zarzucił naruszenieart. 455 k.c.poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało błędnym uznaniem, iż świadczenie powoda było wymagalne od dnia 05.06.2002r., podczas gdy zobowiązanie powoda było wymagalne po wezwaniu pozwanego do zapłaty i upływie terminu określonego w wezwaniu, tj. od dnia 28.02.2012 r. Zarzucił nadto naruszenieart. 476 k.c .poprzez jego błędną wykładnię, co skutkowało niewłaściwym zastosowaniem i uznaniem, iż powód jest uprawniony do żądania odsetek od należności głównej począwszy od dnia 05.06.2002 r., podczas gdy pozwany popadł w opóźnienie dopiero od dnia 28.02.2012 r. i dopiero od tej daty powód był uprawniony do żądania odsetek. Zarzucił też naruszenieart. 98 k.p.c.w zw.art. 321 § 1 k.p.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie ponad żądanie, bowiem powód nie zażądał zasądzenia na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt I poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 925 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 28 lutego 2012r. do dnia zapłaty i w pkt II poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w wysokości 30 zł oraz o zasądzenie od powoda kosztów postępowania przed Sądem I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego zasługiwała na uwzględnienie w przeważającej części.
Przy prawidłowo ustalonym przez Sąd Rejonowy stanie faktycznym i ocenie prawnej przysługującego powodowi roszczenia, Sąd Odwoławczy nie podzielił stanowiska co do przyjętej przez Sąd Rejonowy daty wymagalności roszczenia powoda.
Roszczenie objęte pozwem – o zwrot nienależnie pobranej części opłaty z tytułu wydania karty pojazdu, wynika z treściart. 410 k.c., regulującego instytucję nienależnego świadczenia. Zobowiązanie do zwrotu świadczenia nienależnego należy do kategorii zobowiązań bezterminowych, w których dla ustalonego określenia terminu wykonania zobowiązania (spełnienia świadczenia) niezbędne jest wezwanie dłużnika przez wierzyciela określone wart. 455 k.c.Potwierdził to Sądu Najwyższy choćby w wyroku z dnia 8 lipca 2010 r. II CSK 126/10 LEX nr 602678.
Przepisart. 410 k.c.nie określa terminu, w jakim nastąpić ma wykonanie obowiązku zwrotu spełnionego świadczenia, co nakazuje odwołać się w tym zakresie do reguł ogólnychart. 455 k.c.(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2011 r. III CSK 282/10 LEX nr 898707, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie 19 kwietnia 2011 r. I ACa 1168/10 LEX nr 852459, ). Przepisart. 455 k.c.stanowi, że jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Jednocześnie, wraz z nadejściem terminu do spełnienia świadczenia, roszczenie wierzyciela wobec dłużnika staje się wymagalne. Wezwanie to przekształca zobowiązanie z bezterminowego w terminowe. W zobowiązaniu bezterminowym czas spełnienia świadczenia zależy od inicjatywy wierzyciela. Jak długo wierzyciel nie wezwie dłużnika do spełnienia świadczenia, ten nie będzie miał takiego obowiązku. Dłużnik, który nie spełni świadczenia w odpowiednim terminie, dopuszcza się zwłoki. Zgodnie bowiem zart. 476 k.c.dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, powód pismem z dnia 13 lutego 2012 r., doręczonym pozwanemu w tym samym dniu, wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 925 zł w terminie 14 dni od doręczenia wezwania. Słusznie zatem podniósł pozwany, iż w świetle przepisówart. 410, 455 i 476 k.c., odsetki winny być zasądzone od dnia 28 lutego 2012 r, gdyż taki jest właśnie termin wymagalności roszczenia powoda.
Mając powyższe na uwadze Sąd Odwoławczy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok w pkt I o tyle tylko, że odsetki od kwoty 925 zł zasądził od 28 lutego 2012r., a w konsekwencji oddalił powództwo w pozostałym zakresie, w jakim powód domagał się odsetek od dnia 5 czerwca 2002 r., o czym orzeczono jak w pkt I sentencji.

Apelacja natomiast nie zasługiwała na uwzględnienie w pozostałym zakresie, czyli w zakresie kosztów procesu.
Zarzucając Sądowi I instancji naruszenieart. 98 k.p.c.w zw.art. 321 § 1 k.p.c.pozwany twierdził, że przy orzekaniu o kosztach zastępstwa prawnego na rzecz powoda Sąd wyszedł ponad żądanie, bowiem powód nie zażądał zasądzenia na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, skoro wnosił pozew osobiście, a w toku sprawy przystępujący pełnomocnik nie zgłosił wniosku o przyznanie kosztów.
Stanowisko takie jest błędne. Zgodnie zart. 98 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony - koszty procesu, do których należą m.in. koszty sądowe, wynagrodzenie i wydatki profesjonalnego pełnomocnika. Z treści przepisówart. 98 § 1 i 3w zw. zart. 99 k.p.c.wynika, że strona reprezentowana przez radcę prawnego, wygrywająca sprawę na tym etapie postępowania, ma prawo żądać zasądzenia od przegrywającego przeciwnika zwrotu celowo poniesionych kosztów postępowania, które obejmują wynagrodzenie i wydatki jednego pełnomocnika, ustalone zgodnie z przepisami rozporządzenia, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu strony reprezentowanej przez pełnomocnika - radcę prawnego dokonywane jest, stosownie doart. 109 § 1 k.p.c., na podstawie złożonego:
- przed zamknięciem rozprawy
- spisu kosztów albo zgłoszonego wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Obie formy określenia kosztów procesu są następstwem wysunięcia żądania ich zasądzenia. Niedopełnienie jednej z tych czynności powoduje wygaśnięcie roszczenia o te koszty.
Judykatura i doktryna stoi na stanowisku, że treśćart. 109 § 1 k.p.c.nie wyłącza skuteczności złożenia wniosku o przyznanie kosztów lub spisu kosztów (jeżeli elementy do sporządzenia spisu są już znane) we wcześniejszym stadium postępowania, aż do zamknięcia rozprawy w instancji, której koszty dotyczą – por. orzeczenie SN z dnia 3 września 1958 r., III CZ 193/58, OSNCK 1959, nr 1, poz. 30. Omawiany bowiem przepis określa jedynie chwilę, w której najpóźniej może nastąpić skuteczne zgłoszenie wniosku o przyznanie kosztów procesu lub złożenie spisu kosztów.
Wystąpienie z żądaniem zwrotu kosztów następuje poprzez złożenie w formie pisemnej lub ustnie do protokołu sądowego spisu kosztów obejmującego wszystkie pozycje składające się na ogólną sumę kosztów – por. orzeczenie SN z dnia 19 lutego 1957 r., 2 CZ 18/57, OSP 1958, z. 1, poz. 27) lub wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych (zawartych w obowiązujących przepisach), bez oznaczenia cyfrowego żądanej kwoty pieniężnej.
Jak wynika z treści pozwu, powód działając wówczas osobiście, zawarł w nim żądanie zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych (k. 2 v. pozwu). Tym samym, żądanie to spełnia wymóg określony w treściart. 109 § 1 k.p.c.(gdyż zostało zgłoszone przed zamknięciem rozprawy) - i było wystarczające do zasądzenia na rzecz powoda wszystkich kosztów o których mowa wart. 98 k.p.c.(kosztów procesu), a które powstały w trakcie jego trwania (opłaty, wydatki na opinie biegłych itd.), w tym również kosztów zastępstwa procesowego z tytułu ustanowienia w jego trakcie profesjonalnego pełnomocnika pomimo, że profesjonalny pełnomocnik został przez powoda ustanowiony w toku postępowania, a powód nie wnosił ponownie o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd Odwoławczy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację pozwanego w pozostałym zakresie, o czym orzeczono jak w pkt II sentencji.
Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego zapadło w oparciu o przepisart. 100 zd. 2 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.w zw. z§ 6 pkt 2 i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Sąd włożył na powoda obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, albowiem pozwany wygrał postępowanie apelacyjne co do meritum tj. w przeważającej części. Na zasądzoną kwotę składa się opłata od apelacji wyliczona na podstawie wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości sumy skapitalizowanych odsetek oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 90 zł.