Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 106/23
Data wyroku: 2023-05-22 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Katarzyna Powalska, Joanna Składowska
Słowa kluczowe: Zniesienie współwłasności
Podstawa prawna: art. 212 kc

Sygn. akt I Ca 106/23

POSTANOWIENIE
Dnia 22 maja 2023 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący: Sędzia Katarzyna Powalska
Sędziowie: Joanna Składowska
D. K. (1)
po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2023 roku w Sieradzu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuM. G. (1)
przy udzialeM. G. (2),P. G. (1),R. Z. (1),M. Z. (1)iM. Z. (2)
o zniesienie współwłasności
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Wieluniu
z dnia 5 grudnia 2022 roku, sygn. akt I Ns 70/21
postanawia:

1
oddalić apelację;

2
ustalić, że każde z zainteresowanych ponosi we własnym zakresie koszty związane z jego udziałem w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I Ca 106/23

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sądu Rejonowego w Wieluniu z dnia 05 grudnia 2022 r. wydanym w sprawie I Ns 70/21 z wnioskuM. G. (1)z udziałemM. G. (2),P. G. (1),R. Z. (1),M. Z. (1)iM. Z. (2)o zniesienie współwłasności, postanowiono:

1
dokonać zniesienia współwłasności udziału wynoszącego 1/3 (jedna trzecia) część w zabudowanej nieruchomości położonej wW.przyul. (...), składającej się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,1194 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta Kw Nr (...)należącego do uczestników postępowaniaM.iR.małżonkówZ.na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w ten sposób, że przedmiotową nieruchomość przyznać na własnośćM. G. (1),P. G. (1)iM. G. (3)w udziałach po 1/3 (jednej trzeciej) części na rzecz każdego z nich,

2
zasądzić od wnioskodawcyM. G. (1)solidarnie na rzecz uczestników postępowaniaR. Z. (1)iM. Z. (1)kwotę 71.511,11 zł (siedemdziesiąt jeden tysięcy pięćset jedenaście złotych 11/100) tytułem spłaty przypadającego im udziału, płatną w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności,

3
zasądzić od uczestnika postępowaniaP. G. (1)solidarnie na rzecz uczestników postępowaniaR. Z. (1)iM. Z. (1)kwotę 71.511,11 zł (siedemdziesiąt jeden tysięcy pięćset jedenaście złotych 11/100) tytułem spłaty przypadającego im udziału, płatną w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności,

4
zasądzić od uczestniczki postępowaniaM. G. (2)solidarnie na rzecz uczestników postępowaniaR. Z. (1)iM. Z. (1)kwotę 71.511,11 zł (siedemdziesiąt jeden tysięcy pięćset jedenaście złotych 11/100) tytułem spłaty przypadającego im udziału, płatną w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności,

5
dokonać zniesienia współwłasności nieruchomości położonej wW.przyul. (...), składającej się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,0797 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta Kw Nr (...)w ten sposób, że przedmiotową nieruchomość przyznać na wyłączną własnośćM. Z. (2),

6
zasądzić od uczestnika postępowaniaM. Z. (2)na rzecz:

- uczestniczki postępowaniaM. G. (2)kwotę 75.333,32 zł (siedemdziesiąt pięć tysięcy trzysta trzydzieści trzy złote 32/100),
- wnioskodawcyM. G. (1)i uczestnika postępowaniaP. G. (1)kwoty po 18.833,34 zł (osiemnaście tysięcy osiemset trzydzieści trzy złote 34/100) tytułem spłaty przypadających im udziałów, płatne w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności,

7
nakazać wnioskodawcyM. G. (1)oraz uczestnikom postępowaniaM. G. (3)iP. G. (1)wydać uczestnikowi postępowaniaM. Z. (2)nieruchomość położoną wW.przyul. (...), składającą się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,0797 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta Kw Nr (...)w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia,

8
zasądzić solidarnie odM. G. (1),P. G. (1)iM. G. (2)solidarnie na rzecz uczestników postępowaniaR. Z. (1)iM. Z. (1)kwotę 10.216,50 zł (dziesięć tysięcy dwieście szesnaście złotych 50/100) z tytułu bezumownego korzystania z zabudowanej nieruchomości położonej wW.przyul. (...), składającej się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,1194 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta Kw Nr (...)wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 05 grudnia 2022 roku do dnia zapłaty,

9
zasądzić solidarnie odM. G. (1),P. G. (1)iM. G. (2)na rzecz uczestnika postępowaniaM. Z. (2)kwotę 5.814,00 zł (pięć tysięcy osiemset czternaście złotych) z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości położonej wW.przyul. (...), składającej się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,0797 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta Kw Nr (...)wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 05 grudnia 2022 roku do dnia zapłaty,

10
nakazać pobrać solidarnie od uczestników postępowaniaR. Z. (1),M. Z. (1)iM. Z. (2)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wieluniu kwotę 3.234,93 zł (trzy tysiące dwieście trzydzieści cztery złote 93/100) tytułem brakujących kosztów postępowania, a w pozostałym zakresie stwierdzić, że zainteresowani ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie w kwotach dotychczas przez siebie wydatkowanych.

Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski:
W dniu 19 grudnia 1991 roku, celem prowadzenia działalności gospodarczej pomiędzyZ. G., aR. Z. (1)została zawarta umowa spółki cywilnej podfirmą (...). Przedmiotem działalności gospodarczej spółki był handel hurtowy i detaliczny artykułami budowlanymi, sanitarnymi, przemysłowymi i spożywczymi pochodzenia krajowego i zagranicznego oraz import-export. Siedziba spółki mieściła się wW.przyul. (...).
Umową sprzedaży z dnia 13 grudnia 1994 roku, sporządzoną przed notariuszemA. B.w Kancelarii Notarialnej wR.za Nr Rep. A 5245/1994H. W.działający w imieniuPrzedsiębiorstwa (...)wR., jako likwidator tego przedsiębiorstwa sprzedał za cenę w łącznej kwocie 186.000.000,00 złR. Z. (1)w 1/3 części orazZ. G.w 2/3 częściach prawo użytkowania wieczystego działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)położonej wW.przyulicy (...)o powierzchni 0,1194 ha na okres do dnia 05 grudnia 2089 roku wraz z ogrodzeniem i budynkiem socjalnym o powierzchni 98m2 znajdującymi się na działce, a stanowiącymi odrębną od gruntu nieruchomość. Jednocześnie wniesiono o wpisanie w dziale IIksięgi wieczystej Kw Nr (...):Z. G.iM. G. (4)na prawach wspólności ustawowej w 2/3 częściach orazR.iM.małżonkowieZ.na prawach wspólności ustawowej w 1/3 części jako użytkownicy wieczyści gruntu i właściciele budynku oraz ogrodzenia.
Nieruchomość stanowiąca działkę oznaczonąnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,1194 ha, położona wW.przyulicy (...)(obręb 7) posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej utwardzonej masą bitumiczną, jest uzbrojona w urządzenia infrastruktury technicznej oraz zabudowana budynkiem handlowo – usługowym o powierzchni zabudowy 126,00 m2 i powierzchni użytkowej 194,95m2. Teren nieruchomości częściowo jest ogrodzony płotem betonowym, a częściowo naturalne ogrodzenie stanowią budynki usytuowane na działkach sąsiednich. Najbliższe sąsiedztwo nieruchomości to grunty zabudowane oraz niezabudowane w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej oraz drobnych usług. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenie nieruchomości określono jako zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna w formie wolnostojącej jako podstawowe przeznaczenie terenu oraz usługi o uciążliwości nieprzekraczającej granic budynku stanowiące uzupełnienie funkcji mieszkaniowej jako dopuszczalne przeznaczenie terenu. W budynku handlowo – usługowym posadowionym nadziałce nr (...)znajdują się pomieszczenia socjalne, sprzedaży, biurowe oraz magazynowe.
Aneksem z dnia 30 grudnia 1994 roku do umowyspółki cywilnej (...)strony ustaliły, iż w § 6 wprowadzą podpunkt 1 w którym dodano, iż wspólnicy wnoszą do spółki wkłady rzeczowe w postaci udziałów w nieruchomości nabytej przez wspólników na własność na podstawie aktu notarialnego za Nr Rep. A 5245/1994 sporządzonego przez notariuszaA. B.w Kancelarii Notarialnej wR.z dnia 13 grudnia 1994 roku o łącznej wartości 186.000,00 zł, z czegoZ. G.wnosił udział w postaci 2/3 części we własności nieruchomości, aR. Z. (1)udział w postaci 1/3 części.
Aneksem z dnia 01 października 1996 roku do umowyspółki cywilnej (...)zmieniono § 3 w ten sposób, iż siedzibę spółki przeniesiono zul. (...)naul. (...)wW.. Natomiast, Aneksem z dnia 18 października 2017 roku dodano do umowy pkt 11.3, zgodnie z treścią którego w razie śmierci wspólnika jego spadkobiercy wejdą do spółki w jego miejsce. W takim przypadku spadkobiercy powinni wskazać spółce jedną osobą, która będzie wykonywała ich prawa. Dopóki to nie nastąpi, pozostali w spółce wspólnicy mogą sami podejmować wszystkie czynności w zakresie prowadzenia spółki.
Decyzją Urzędu Rejonowego wW.z dnia 17 grudnia 1998 roku, Nr G.7224/4-20/98, przekształcono prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ujawnionej wksiędze wieczystej Kw Nr (...), oznaczonej numerem ewidencyjnymdziałki (...)o powierzchni 0,1194 ha, położonej wW.przyulicy (...)(obręb 7) na rzecz dotychczasowych użytkowników wieczystych na prawach wspólności ustawowej w 2/3 częściach dlaZ.iM.małżonkówG.oraz w 1/3 części dlaR.iM.małżonkówZ..
Umową sprzedaży z dnia 19 maja 2003 roku, sporządzoną przed notariuszemD. K. (2)w Kancelarii Notarialnej wW.za Nr Rep. A 1879/2003Z. K.sprzedała za cenę w łącznej kwocie 22.500,00 złR. Z. (1)w 1/3 części orazZ. G.w 2/3 częściach niezabudowaną nieruchomość położoną wW.(obręb 7) oznaczoną numerem ewidencyjnymdziałki (...)o powierzchni 0,0797 ha. Jednocześnie wniesiono o wpisanie w dziale II księgi wieczystej jako współwłaścicieliR. Z. (1)iM. Z. (1)na prawach wspólności ustawowej w 1/3 części orazZ. G.iM.G.w 2/3 częściach na prawach wspólności ustawowej.
Nieruchomość stanowiąca działkę oznaczonąnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,0797 ha, położona wW.przyulicy (...)(obręb 7), posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej o nawierzchni pokrytej masą bitumiczną oraz jest uzbrojona w urządzenia infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji deszczowej. Przedmiotowa nieruchomość jest niezabudowana, wyposażona w bramę wjazdową odulicy (...)o szerokości 5,5 metra, teren działki jest nieutwardzony. Kształt działki stanowi czworobok zbliżony do trapezu. W sąsiedztwie działki znajdują się grunty zabudowane oraz niezabudowane w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej oraz drobnych usług. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenie nieruchomości określono jako: budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne w formie zabudowy wolnostojącej – jako podstawowe przeznaczenie terenu oraz jako funkcję uzupełniającą wskazano usługi o uciążliwości nie wykraczającej poza granice działki, do której inwestor posiada tytuł prawny z wykluczeniem inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Zakup przez(...) spółki (...)działki onumerze ewidencyjnym (...), był swego rodzaju inwestycją na przyszłość. Zakupiona działka była już ogrodzona płotem betonowym i siatką. Wspólnicy utwardzili teren oraz wykonali bramę odulicy (...). Nieruchomość była wykorzystywana do składowania materiałów wielkogabarytowych będących przedmiotem sprzedaży, jak również jako parking dla samochodów pracowników. Zdarzało się, iż z działki tej korzystali kierowcy samochodów ciężarowych dostarczający towar do firmy, aby ułatwić sobie wyjazd z posesji na drogę przyul. (...). Przed zakupemdziałki nr (...)wspólnicy również prowadzili sprzedaż materiałów wielkogabarytowych, które były wówczas składowane nadziałce nr (...).
Protokołem dziedziczenia z dnia 12 grudnia 2017 roku, sporządzonym przed notariuszemI. K.w Kancelarii Notarialnej wW.za Nr Rep. A 4116/2017, stwierdzono, że spadek po zmarłym w dniu 11 listopada 2017 roku wW.Z. G., synuJ.iC., na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza dziedziczą żonaM. G. (3), synM. G. (1)i synP. G. (1)po 1/3 części.
Aneksem do umowy spółki cywilnej z dnia 18 grudnia 2017 roku, w miejsce zmarłego wspólnikaZ. G.wstąpili spadkobiercy:M. G. (1),P. G. (1)iM. G. (3). Wspólnicy zgodnie postanowili dokonać zmian w umowie spółki, wskazując iż spółka będzie prowadzona podfirmą (...) S.C.R. Z.,M. G.,P. G.,M. G., rozszerzono również działalność spółki oraz wskazano udziały wspólników w stratach i zyskach.
W dniu 14 stycznia 2018 roku pomiędzyR. Z. (1),M. G. (1),P. G. (1)iM. G. (2)została zawarta umowa spółki cywilnej podfirmą (...) S.C.R. Z.,M. G.,P. G.,M. G.” z siedzibą przyul. (...)wW.. W § 5 umowy wskazano przedmiot działalności spółki.
Aneksem do umowyspółki cywilnej (...).C.R. Z.,M. G.,P. G.,M. G.z dnia 15 stycznia 2018 roku uległ zmianie § 10 spółki dotyczący uprawnień do prowadzenia spraw spółki. Natomiast, uchwałą wspólników spółki z dnia 16 stycznia 2018 roku postanowiono o prawie do dysponowania rachunkiem spółki.
W dniu 12 października 2020 rokuR. Z. (1)odwołał pełnomocnictwo udzieloneM. G. (1)wspólnikowispółki cywilnej (...).C.R. Z.,M. G.,P. G.,M. G.do czynności w zakresie prowadzenia spółki i udzielił pełnomocnictwa swojemu synowiM. Z. (2)do działania w jego imieniu w zakresie związanym z prowadzeniem działalności przez spółkę w granicach określonych przez umowę spółki i przepisyKodeksu cywilnego.
Umową darowizny z dnia 04 lutego 2021 roku, sporządzoną przed notariuszemD. M.w Kancelarii Notarialnej wW.za Nr Rep. A 490/2021,R. Z. (1)iM. Z. (1)darowaliM. Z. (2)udział wynoszący 1/3 część w niezabudowanej nieruchomości położonej wW., przyul. (...)składającej się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,0797 ha, dla której Sąd Rejonowy w Wieluniu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw Nr (...). Na otrzymanej od rodziców działceM. Z. (2)składował kontener z materiałami budowlanymi i sprzętem wykorzystywanym przy budowie domu przyul. (...).
W dniu 30 kwietnia 2021 roku, z uwagi na konflikt powstały pomiędzy wspólnikami spółki oraz brak możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej w dotychczasowym składzie,M. G. (1)wypowiedział umowę spółki. Jednocześnie podjął decyzję o kontynuowaniu prowadzonej dotychczas działalności gospodarczej, przy wykorzystaniu zarównodziałki nr (...), jak równieżdziałki nr (...). Z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomościM. G. (1)w dniu 01 października 2021 roku uiścił na rzeczM. Z. (1)wynagrodzenie w wysokości 6.102,75 zł, a w dniu 22 grudnia 2021 roku w wysokości 3.102,75 zł.
W chwili obecnej działki onumerach ewidencyjnych (...)są wykorzystywane przezM. G. (1)do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.Działka nr (...)służy jako plac manewrowy umożliwiający załadunek i rozładunek towarów na samochody oraz plac magazynowy tj. do składowania materiałów wielkogabarytowych, takich jak rury o długości powyżej 6m.
(...)oznaczone numerami ewidencyjnymidziałek (...)sąsiadują ze sobą poprzezdziałkę nr (...)stanowiącą rów/ciek wodny. Przedmiotowe działki to samodzielne i niezależne od siebie nieruchomości, które stanowią odrębny i niezależny przedmiot własności. Każda z nieruchomości posiada nieskrępowany, niczym nieograniczony i niezależny od siebie dostęp do drogi publicznej.
Od maja 2021 rokuR.iM.małżonkowieZ.nie mają dostępu dodziałki nr (...), natomiastM. Z. (2)dodziałki nr (...). Z tytułu bezumownego korzystania z ich udziałów przez pozostałych współwłaścicieli przysługuje im odM. G. (1),M. G. (2)orazP. G. (1)stosowne wynagrodzenie.
Wynagrodzenie należneR. Z. (1)iM. Z. (1)z tytułu bezumownego korzystania z ich udziału w wysokości 1/3 część w nieruchomości stanowiącej działkę oznaczonąnumerem ewidencyjnym (...)wynosi miesięcznie 1.512,00 zł, co daje łącznie za okres od 01 maja 2021 roku do 22 listopada 2022 roku kwotę 28.728,00 zł (19 miesięcy). Z kolei, wynagrodzenie należneM. Z. (2)z tytułu bezumownego korzystania z jego udziału w wysokości 1/3 część w nieruchomości stanowiącej działkę oznaczonąnumerem ewidencyjnym (...)wynosi miesięcznie kwotę 306,00 zł, co daje łącznie za okres od 01 maja 2021 roku do 22 listopada 2022 roku kwotę 5.814,00 zł (19 miesięcy).
Z tytułu zapłaty za bezumowne korzystanie z udziału w wysokości 1/3 część w zabudowanej nieruchomości, składającej się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)za lata 2021 i 2022 została łącznie uiszczona kwota 18.511,50 zł. Z kolei, z tytułu zapłaty za bezumowne korzystanie z udziału w wysokości 1/3 część w nieruchomości, składającej się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)na rzeczM. Z. (2)nie została uiszczona żadna należność.
Wartość rynkowa nieruchomości, stanowiącejdziałkę nr (...)o powierzchni 0,1194 ha, zabudowanej budynkiem o funkcji handlowo-usługowej o powierzchni użytkowej 194,95m2, dla której Sąd Rejonowy w Wieluniu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw Nr (...)wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną, służącą prawidłowemu funkcjonowaniu nieruchomości (uzbrojenie terenu w tzw. media: woda z sieci ogólnodostępnej, kanalizacja sanitarna, energia elektryczna, ogrodzenie, częściowe utwardzenie oraz urządzenie terenu) wynosi 643.600,00 zł.
Wartość rynkowa nieruchomości, stanowiącejdziałkę nr (...)o powierzchni 0,0797 ha, dla której Sąd Rejonowy w Wieluniu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw Nr (...)wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną, służącą prawidłowemu funkcjonowaniu nieruchomości (uzbrojenie terenu w tzw. media: kanalizacja deszczowa, ogrodzenie terenu), wynosi 169.500,00 zł.
Sąd Rejonowy rozpoznając tak ustalony stan faktyczny, w pierwszej kolejności uwypuklił, że nieruchomości będące przedmiotem zniesienia współwłasności zostały zakupione przez wspólników spółki cywilnej, pierwsza celem rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej, natomiast druga jako inwestycja. Sąd zważył przy tym, że zakupdziałki (...)przez „pierwotnych” właścicieli przyczynił się do poprawy prowadzonej przez wspólnikówR. Z. (1)iZ. G.działalności, ale nie był jedynym i niezbędnym warunkiem jej rozwoju. W ocenie Sądu I instancji, mając na uwadze, iż prowadzona przez wiele lat wspólnie przezR. Z. (1)iZ. G.działalność gospodarcza w postacispółki cywilnej (...)w chwili obecnej już nie istnieje, dla obu stron ważne powinno być to, aby sprawiedliwie i uczciwie rozliczyć się w zakresie nieruchomości, objętych współwłasnością. Ponieważ działki należące do zainteresowanych stanowią samodzielne, odrębne i niezależne od siebie nieruchomości, wypełniające wszelkie warunki definicji nieruchomości, a ponadto każda z nich posiada nieskrępowany i niczym nieograniczony oraz niezależny od siebie dostęp do drogi publicznej, zasadnym jest przyznanie na własnośćM. G. (1),P. G. (1)iM. G. (3)w udziałach po 1/3 części na rzecz każdego z nich, własności brakującego udziału wynoszącego 1/3 części na rzecz każdego z nich w zabudowanej nieruchomości położonej wW.przyul. (...), składającej się działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)i zasądzając stosowne spłaty.
Sąd Rejonowy dokonał również zniesienia współwłasności nieruchomości położonej wW., przyul. (...), składającej się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...), przyznając ją na wyłączną własnośćM. Z. (2). Sąd miał przy tym na uwadze, iż skoro przedmiotem zniesienia współwłasności są dwie samodzielne i niezależne od siebie nieruchomości, a drogi dotychczasowych wspólników się rozeszły i nie ma już możliwości prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej w oparciu o wzajemne zaufanie i zgodę, sprawiedliwe i odpowiadające kryteriom przewidzianym przez przepisy prawa jest, aby każdej stronie przypadła jedna nieruchomość, przy czym ich wybór powinien uwzględniać w jak największym, możliwym do przyjęcia stopniu, interesy dotychczasowych współwłaścicieli. Ponadto, Sąd zasądził tytułem spłaty stosowne kwoty, jak również rozstrzygnął o roszczeniu za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Apelacjęod tego postanowienia wywiódł pełnomocnik wnioskodawcy, zaskarżając je w części, tj. w pkt 5, 6 i 7 sentencji orzeczenia, przy czym pkt 6 zostaje zaskarżony wyłącznie w związku z zaskarżeniem pkt 5, zarzucając rozstrzygnięciu:

1
naruszenie przepisów postępowania, tj.

⚫

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w rezultacie błędne uznanie, że zniesienie współwłasności nieruchomości położonej wW., przyul. (...), składającej się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,0797 ha, poprzez przyznanie jej na wyłączną własnośćM. Z. (2)(współwłaścicielowi jedynie w 1/3 udziału) nie będzie sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy, w sytuacji, gdy nieruchomość ta jest połączona funkcjonalnie i gospodarczo z nieruchomością położoną wW., oznaczoną jako działka onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,1194 ha, stanowiącą własność wnioskodawcy,P. G. (1), iM. G. (2), po 1/3 części, zwana dalejdziałką (...),

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w rezultacie błędne uznanie, że w wyniku dokonanego zniesienia współwłasności każdej stronie przypadłą jedna nieruchomość, podczas gdyM. Z. (2)nie był nigdy współwłaścicielemdziałki nr (...)(ani wspólnikiem spółki cywilnej podfirmą (...)) a tym samym nie był zainteresowanym w sprawie dotyczącej zniesienia współwłasnościdziałki nr (...),

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w rezultacie błędne uznanie, że w wyniku dokonanego zniesienia współwłasności każdej stronie przypadła jedna nieruchomość, podczas gdyM. Z. (2)nie był nigdy współwłaścicielemdziałki nr (...)(ani wspólnikiem spółki cywilnej podfirmą (...)), a tym samym nie był zainteresowanym w sprawie dotyczącej zniesienia współwłasnościdziałki nr (...),

art. 233 § 1 k.p.c., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w rezultacie błędne uznanie, że zniesienie współwłasnościdziałki nr (...)poprzez przyznanie jej na wyłączną własnośćM. Z. (2)(który z niej nie korzysta i który nie jest z nią w żaden sposób związany), uwzględnia w największym możliwym do przyjęcia stopniu interesy dotychczasowych współwłaścicieli, nie wskazując żadnych przyczyn, w szczególności przyczyn obiektywnych, w pełni racjonalnych przemawiających za przyjętym sposobem zniesienia współwłasności;

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w rezultacie błędne uznanie, że zniesienie współwłasnościdziałki nr (...)i przyznanie jej na wyłączną własnośćM. Z. (2), nie uniemożliwiM. G. (1)prowadzenia działalności gospodarczej w dotychczasowej formie, podczas gdy – z uwagi na znacznie większe obecnie natężenie ruchu pojazdów naulicy (...)w porównaniu do 2003 r. – brak dostępnościdziałki nr (...)(celem dokonania zakupu której było przeznaczenie na potrzeby prowadzonej na działce sąsiedniej nr 610/1 działalności gospodarczej, w ten sposób użytkowanej od niemal 20 lat, uniemożliwi w praktyce ruch pojazdów ciężarowych odbywający się dotychczas adziałce (...), a ponadto spowoduje konieczność przeniesienia towarów znajdujących się obecnie nadziałce nr (...)w sytuacji, gdy nadziałce nr (...)towary zajmujące wolną przestrzeń ułożone są piętrowo i nie ma możliwości składowania tam dodatkowych produktów;

art. 3271§ 1 pkt 2 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i niewyjaśnienie podstawy prawnej przyznania każdej stronie jednej nieruchomości,

2. naruszenie prawa materialnego, tj.

⚫

art. 212 § 2 k.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie się przez Sąd I instancji od wskazania i oceny obiektywnych przyczyn oraz okoliczności, stosownie do którychdziałka nr (...)została przyznanaM. Z. (2)(współwłaścicielowi w 1/3) na wyłączną własność;

art. 212 § 2 k.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie się przez Sąd I instancji od wskazani i oceny obiektywnych przyczyn oraz okoliczności, stosownie do których udział we współwłasności, (wynoszący 1/3)działki nr (...)nie został przyznany wnioskodawcy,P. G. (1)iM. G. (3)w udziałach po 1/3;

art. 211 k.c.poprzez jego niezastosowanie i nierozważenie przez Sąd I instancji zniesienia współwłasnościdziałki nr (...)przez podział rzeczy wspólnej

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o:

1
zmianę zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części i zniesienie współwłasności nieruchomości położonej wW., przyul. (...), składającej się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)w ten sposób, że przedmiotową nieruchomość przyznać na wyłączną własnośćM. G. (1)oraz zasądzenie odM. G. (1)na rzeczM. G. (2),P. G. (1)iM. Z. (2)kwot odpowiadających wartości ich udziałów tytułem spłaty w terminie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia;

2
w przypadku nieuwzględnienia wniosku z pkt 1. – ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części i zniesienie współwłasności nieruchomości położonej wW., przyul. (...), składającej się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)poprzez fizyczny podział nieruchomości i przyznanie Wnioskodawcy na jej północnej części odpowiadającej wysokości udziału przysługującego Wnioskodawcy,M. G. (3)iP. G. (1), natomiast południowej części nieruchomościM. Z. (2)oraz zasądzenie odM. G. (1)na rzeczM. G. (2)iP. G. (1)kwot odpowiadających wartości ich udziałów tytułem spłaty w terminie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia;

3
ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Ponadto, skarżący wniósł o zasądzenie odM. Z. (2)na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania za obie instancje, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację, uczestnicy postępowania wnieśli o jej oddalenie jako niezasadnej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się bezzasadna i jako taka podlegała ona oddaleniu.
Wobec postawienia w apelacji zarzutów naruszenia zarówno prawa procesowego jak i materialnego, trzeba podnieść, że prawidłowość zastosowania lub wykładnia prawa materialnego może być właściwie oceniona jedynie na gruncie niewadliwie ustalonej podstawy faktycznej wyroku. Skuteczne zatem zgłoszenie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego wchodzi zasadniczo w rachubę tylko wówczas gdy ustalony przez sąd pierwszej instancji stan faktyczny, będący podstawą zaskarżonego wyroku, nie budzi zastrzeżeń(por. wyrok SN z 26 marca 1997 r. , II CKN 60/97, OSNC 1997/9/128).
Zgodnie z treściąart. 233 § 1 k.p.c., sąd ma obowiązek ocenić wszystkie przeprowadzone dowody oraz uwzględnić wszystkie towarzyszące im okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Musi też przeprowadzić selekcję dowodów, a więc dokonać wyboru tych, na których się oparł, i ewentualnie odrzucić inne, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, przy czym selekcja ta powinna być poparta argumentacją zgodną z regułami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zastrzeżona dla sądu swobodna ocena dowodów opiera się na odpowiadającemu zasadom logiki powiązaniu ujawnionych w postępowaniu dowodowym okoliczności zgodnych z doświadczeniem życiowym(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 1980 r., II URN 175/79, OSNC 1980/10/200).Strona kwestionująca prawidłowość zastosowaniaart. 233 § 1 k.p.c., powinna przedstawić argumenty świadczące o niezachowaniu przez sąd tych reguł. Zarzut ten przy tym nie może polegać wyłącznie na zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego, ustalonego przez niego na podstawie własnej oceny dowodów(wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, z dnia 12 lutego 2010 r., VI ACa 356/10, LEX nr 821059, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2010 r., I ACa 240/10, LEX nr 628186).
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy nie dostrzega naruszenia przez Sąd I instancji przepisów procedury dotyczącej zasad swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji, ustalony w ten sposób stan faktyczny, wyczerpująco opisany w pisemnym uzasadnieniu Sądu Rejonowego, Sąd II instancji podziela i uznaje za własny, tak jak za własną uznaje ocenę prawną dokonaną przez Sąd Rejonowy – w myślart. 387 § 22pkt 1 i 2 k.p.c.
Odnosząc się do postawionych zarzutów apelacji, w pierwszej kolejności Sąd Okręgowy zauważyć, że właściwie wszystkie podnoszone przez skarżącą okoliczności, były podnoszone już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, zaś zarzuty apelacji stanowią jedynie powielenie tej argumentacji. Jednocześnie skarżąca w żaden sposób nie wskazuje na błędy w rozumowaniu Sądu I instancji, lecz prowadzi polemikę, polegającą na zaprezentowaniu własnego, subiektywnego – i oczywiście korzystniejszego dla niej – stanowiska.
Za taką polemikę należy uznać przede wszystkim zarzuty odnoszące się do nierozważenia przez Sąd I instancji zniesienia współwłasnościdziałki nr (...)przez podział rzeczy wspólnej. Trudno czynić Sądowi Rejonowemu powyższy zarzut w sytuacji, gdy od chwili złożenia wniosku przez cały tok postępowania wnioskodawca oraz uczestnicyM. G. (3)iP. G. (1)żądali przyznania im przedmiotowej nieruchomości na współwłasność, zaś pozostaliM. Z. (1),R. Z. (1)iM. Z. (2)stali na stanowisku, że nieruchomość ta winna przypaśćM. Z. (2), a przy tym żadne z uczestników postępowania nie wnosiło o to, aby podział nieruchomości został dokonany przez jej podział fizyczny. Sąd dokonując zniesienia współwłasności nie jest wprawdzie związany wnioskami uczestników postępowania co do sposobu zniesienia tejże współwłasności i winien wybrać sposób najwłaściwszy w okolicznościach danej sprawy. Nie oznacza to jednak, że w sprawie, w której wszyscy uczestnicy postępowania są zgodni co do tego, żeby zniesienia współwłasności nie zostało dokonane przez fizyczny podział, Sąd miał taki podział rozważać i czynić w tym zakresie ustalenia. Należy w tym miejscu także zauważyć, że działka oznaczona w ewidencji numerem 294/19 ma areał 0,0797 ha i jest w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego przeznaczona w zakresie podstawowym pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne w formie zabudowy wolnostojącej, a jedynie w aspekcie funkcji uzupełniającej ma przeznaczenie pod usługi. Przy tej konfiguracji przeznaczenia gruntu i jego powierzchni, dzielenie działki na jakiekolwiek mniejsze części wydaje się sprzeczne z zachowaniem jej wartości i społeczno – gospodarczego przeznaczenia. Sąd musi tymczasem mieć na uwadze, ażeby zakreślony przez niego plan wyjścia z współwłasności był realny, możliwy do wykonania i w jak najmniejszym stopniu ograniczał dotychczasowy charakter gruntu. W tym kontekście branie pod uwagę chociażby częściowo stanowisk stron jest uzasadnione, jeżeli wydane orzeczenie miałoby przynieść oczekiwany rezultat. Również w tym kontekście Sąd Okręgowy zgadza się z oceną wywiedzioną przez Sąd Rejonowy, iż zniesienie współwłasności poprzez rozdysponowanie poszczególnych działek pomiędzy uczestników postępowania będzie najefektywniejszym rozwiązaniem. Minimalizuje to zakres koniecznych spłat i dopłat pomiędzy uczestnikami, zachowuje w sposób najbardziej zbliżony dotychczasowy charakter nieruchomości, jak również czyni zadość poczuciu sprawiedliwości w tym sensie, że spadkobiercy „pierwotnych” właścicieli stają się współwłaścicielami nieruchomości, należących wcześniej do ich poprzedników. Rozstrzygnięcie takie, w ocenie Sądu II instancji, jest pożądane przede wszystkim z tego powodu, że – jak wynika z opinii biegłego, ale również dokonanych przez Sąd Rejonowy oględzin – obie działki stanowią dwie, funkcjonalnie samodzielne, odrębne nieruchomości. Są one – wbrew twierdzeniu skarżącego – „pełnowartościowe” również wówczas, gdy nie są wykorzystywane łącznie. Naturalnie, zgodzić można się z twierdzeniem skarżącego, iżdziałka (...)stanowi atrakcyjne uzupełnieniedziałki (...), zwłaszcza w kontekście prowadzonej przezM. G. (1)działalności gospodarczej nadziałce (...). Nie są one jednak funkcjonalnie nierozerwalne ( dzieli jedziałka o numerze (...), stanowiąca ciek wodny). Jeśli uczestnicy postępowania chcieliby wykorzystywaćdziałkę (...)do celów działalności gospodarczej prowadzonej nadziałce (...), mogliby wyjścia ze współwłasności rozwiązać na drodze pozasądowej, co umożliwiłoby im optymalizację warunków prowadzenia działalności gospodarczej na tych nieruchomościach. Jeśli jednak takiego porozumienia uczestnicy nie wypracowali, Sąd musiał autorytarnie rozstrzygnąć o sposobie zniesienia współwłasności, kierując się przede wszystkim kryteriami przewidzianymi przezKodeks cywilny, jak również bacząc, aby orzeczenie było możliwe do wykonania. Warto jednak zauważyć, że wyjście ze współwłasności w kształcie określonym przez Sąd I instancji nie kładzie kresu prowadzenia działalności gospodarczej na żadnej z tych działek. Przypomnieć należy, że do 2003 roku działalność ta prowadzona przez wspólników –Z. G.iR. Z. (1)– prowadzona była jedynie na tereniedziałki (...). Rozszerzenie obszaru hurtowni na zakupioną wówczas przez wspólnikówdziałkę (...)nie było koniecznością, lecz wyrażało chęć stworzenia korzystniejszych warunków dla prowadzenia działalności – było „inwestycją na przyszłość” zawiązanej spółki, która aktualnie przecież już nie istnieje. W sytuacji, gdy dziś nie ma zgody pomiędzy aktualnymi współwłaścicielami co do sposobu wykorzystania tychże działek, naturalnym rozwiązaniem jest ich rozdysponowanie, z jednoczesnym orzeczeniem dopłat wynikających z różnic w wartościach tychże nieruchomości. Podkreślić raz jeszcze należy, iż zarzut apelacyjny, jakoby Sąd Rejonowy nie uwzględnił społeczno-gospodarczego przeznaczenia rzeczy, gdyż nieruchomości te miałyby być połączone funkcjonalnie i gospodarczo, jest oparty na fałszywych podstawach. Zgromadzony materiał dowodowy jasno wskazuje, że działki te mogą być autonomiczne względem siebie i wykorzystywane na różne cele. Co do zasady rację ma skarżący, zwracając uwagę na preferowany przez ustawodawcę prym fizycznego podziału rzeczy wspólnej. Prawidłowe odczytanie norm płynących zart. 212 k.c.wymaga jednak wnikliwej analizy okoliczności sprawy, każdy przypadek zniesienia współwłasności jest bowiem inny. W niniejszej sprawie,de factowłaśnie rozdysponowanie działek pomiędzy dwie „strony” będzie najbliższy spełnienia postulatu fizycznego podziału rzeczy. Skoro wyjściowo cała używana przez pierwotnych wspólników nieruchomość (tj.działka (...)była wykorzystywania wspólnie na użytek spółki, podział poprzez przyznanie jednej działki jednej „stronie”, zaś drugiej działki drugiej „stronie” wydaje się najbardziej naturalny.
Ocena okoliczności, które zgodnie zart. 212 § 2 k.c.decydują o przyznaniu rzeczy jednemu ze współwłaścicieli, należąca do Sądu, może być kwestionowana w apelacji wyłącznie w przypadku, gdyby była rażąco błędna lub oparta na twierdzeniach rzeczywiście sprzecznych z dokonanymi przez Sąd ustaleniami. Skarżący w apelacji nie wykazał, aby takie okoliczności zaistniały. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd I instancji nie naruszył prawa materialnego –art. 212 § 2 k.c.– jako, że dokonał wyboru współwłaściciela, któremu została przyznana przedmiotowa nieruchomość zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie regułami swobodnej oceny, po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w treści uzasadnianie orzeczenia. Odnośnie do tej ostatniej okoliczności, to w ocenie Sądu Okręgowego pisemne uzasadnienie orzeczenia Sądu Rejonowego spełnia kryteria przewidziane wart. 3271§ 1 pkt 2 k.p.c.i drobiazgowo odnosi się do najistotniejszych elementów stanu faktycznego i prawnego, relewantnego z punktu widzenia niniejszej sprawy.
Z powyższych względów zarzuty podnoszone przez stronę skarżącą jawią się jako całkowicie chybione i nie mogły prowadzić do wzruszenia zaskarżonego orzeczenia. Biorąc powyższe pod uwagę, apelacja nie dostarczyła Sądowi Okręgowemu takich argumentów, które skłaniałyby Sąd do modyfikacji wyroku Sądu Rejonowego. Dlatego też, apelację jako bezzasadną należało oddalić na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., o czym orzeczono w punkcie 1. postanowienia W punkcie 2. postanowienia po myśliart. 520 § 1 k.p.c.ustalono, że każde z zainteresowanych ponosi we własnym zakresie koszty związane z jego udziałem w postępowaniu apelacyjnym.