Sąd Rejonowy w Zwoleniu
III Wydział Rodzinny i Nieletnich
Sygnatura akt: III RC 109/16
Data wyroku: 2017-01-26 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Piotr Chudzio

Sygn. akt III RC 109/16

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 31 sierpnia 2016 r. powódkaA. K. (1)działająca przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o ustanowienie z datą wsteczną rozdzielności majątkowej pomiędzy powódką, a pozwanymP. K.z datą wsteczną . Data ustanowienia rozdzielności majątkowej której określenia domagała się powódka została ostatecznie sprecyzowana na dzień 1 października 2015 r. (k. 70 -protokół rozprawy ). Powódka wniosła również o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko powódka wskazuje, że w dniu 24 listopada 2012 r. zawarła z pozwanym związek małżeński i od tego momentu powstała między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Powódka podnosi, że w 2014 r. pomiędzy stronami zaczęły pojawiać się problemy spowodowane prowadzoną przez pozwanego działalnością gospodarczą i związanymi z nią zobowiązaniami pieniężnymi. Oprócz tych zobowiązań strony zaciągały także zobowiązania na budowę domu.
W uzasadnieniu pozwu powódka wskazuje, że we wrześniu 2015 r. odkryła, że jej mąż bez jej wiedzy od zeszłego roku zaciągał dalsze zobowiązania i zaciągał je nadal po tej dacie w różnych instytucjach finansowo-kredytowych.
Powódka argumentuje w pozwie że nie widzi innej możliwości uniknięcia odpowiedzialności za niegospodarność i nieodpowiedzialność pozwanego jak ustanowienie rozdzielności majątkowej. Powódka nie chce ponosić wciąż co raz to nowych ciężarów i kosztów związanych z zaciąganymi przez pozwanego zobowiązaniami, które nie mają nic wspólnego z zaspokajaniem potrzeb rodziny. Powódka podnosi, że wszystkie powyższe okoliczności powodują stan pociągający za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i dobra rodziny (k. 2-3-pozew ).
PozwanyP. K.uznał powództwo (k. 107- protokół rozprawy ).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny
A. K. (1)iP. K.pozostają w związku małżeńskim od dnia 24 listopada 2012 r. (dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa – k. 5). Małżonkowie nie zawierali żadnych umów majątkowych małżeńskich. Nie toczy się również między nimi sprawa o rozwód, bądź separację.A. K. (2)iP. K.zamieszkują razem w miejscowości(...), gminaP.w domu należącym do rodziców pozwanego. W skład majątku stron wchodzą nieruchomości w postaci dwóch działek położone wJ.o łącznej powierzchni ponad 2 ha oraz samochód osobowy marki(...)z 2007r.. MałżonkowieK.posiadali również wspólny rachunek bankowy wbanku (...)oraz własne osobiste rachunki bankowe . Jeden rachunek założony został w związku z prowadzoną działalnością gospodarcząP. K..A. K. (1)posiadała i nadal posiada osobny rachunek na które wpływa wynagrodzenie z tytułu jej pracy zarobkowej wfirmie (...). RachunekA. K. (1)założony został jeszcze przed wstąpieniem w związek małżeński z pozwanym. Dostęp do wspólnego rachunku w(...)mieli oboje małżonkowie ,ale z czasem korzystał wyłącznieP. K.. Małżonka nie kontrolowała przepływów finansowych na tym rachunku, nie interesowała się tym (dowód: informacyjne wyjaśnieniaA. K. (1)– k. 70 potwierdzone w jej zeznaniach – k. 108, informacyjne wyjaśnieniaP. K.– k. 107 potwierdzone w jego zeznaniach – k. 108v, zeznania świadków:J. W.– k. 71-72,D. W.– k. 72,G. K.– k. 107v-108).
W czasie trwania związku małżeńskiegoP. K.rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie robót remontowo-budowlanych. Działalność ta trwała od marca 2014 r. do marca 2016 r. W trakcie prowadzenia tej działalności pozwany zaciągał liczne zobowiązania pieniężne w bankach i instytucjach finansowych trudniących się udzielaniem pożyczek gotówkowych. Część z tych umów zawierana była przezP. K., jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą, a część jako osoba fizyczna. Zobowiązania zaciągane przez pozwanego przelewane były na wspólny rachunek małżonkówK., z którego korzystałP. K.i to on wypłacał z tego rachunku wszystkie środki finansowe jakie na nie wpływały (dowód: kopia zestawienia operacji ze wspólnego rachunku bankowego wbanku (...)– k. 75-98v). Łączna kwota zobowiązań wynosi ok. 400 tys. zł. Część z tej kwoty w wysokości ok. 50 tys. zł została przeznaczona na prowadzenie działalności gospodarczej, reszta została przeznaczona na hazard i zakuop środków odurzających, głównie amfetaminy (dowód: informacyjne wyjaśnieniaA. K. (1)– k. 70 potwierdzone w jej zeznaniach – k. 108, informacyjne wyjaśnieniaP. K.– k. 107 potwierdzone w jego zeznaniach – k. 108v, zeznania świadków:J. W.– k. 71-72,D. W.– k. 72,G. K.– k. 107v-108, kopie umów kredytowych – k. 7-12, k. 13-19, k. 20-25, k. 27-33, k. 34-37, k. 53-59, kopie umów pożyczkowych – k. 38-39, k. 40-42, k. 43-43v, k. 45-49, k. 50-52, k. 61-63).
Jesienią, we wrześniu 2015 r. strony postępowania zawarły dwie umowy kredytowe z zamiarem sfinansowania z nich inwestycji w postaci wybudowania domu. Umowy te opiewały łącznie na kwotę ok. 60 tys. zł. Kwota z tych pożyczek wpłynęła na wspólny rachunek prowadzony przezbank (...). Pieniądze z tych kredytów zostały wypłacone przez pozwanego i przeznaczone na gry hazardowe tzw. „automaty”. W trakcie zawierania tych umów powódkaA. K. (1)nie wiedziała o uprzednio zaciągniętych przez jej męża zobowiązaniach. Umowy te zawierane były bez jej wiedzy. Dowiedziała się o nich w styczniu 2016 r., a w marcu 2016 r. dowiedziała się, że środki finansowe z zaciąganych zobowiązań pozwany przeznaczył na hazard i narkotyki (dowód: dowód: informacyjne wyjaśnieniaA. K. (1)– k. 70 potwierdzone w jej zeznaniach – k. 108, informacyjne wyjaśnieniaP. K.– k. 107 potwierdzone w jego zeznaniach – k. 108v, zeznania świadków:J. W.– k. 71-72,D. W.– k. 72,G. K.– k. 107v-108, kopie umów kredytowych – k. 7-12, k. 13-19, k. 20-25, k. 27-33, k. 34-37, k. 53-59, kopie umów pożyczkowych – k. 38-39, k. 40-42, k. 43-43v, k. 45-49, k. 50-52, k. 61-63).
Oprócz już wymienionych zobowiązańA.iP.małżonkowieK.zaciągnęli wspólnie kolejną pożyczkę w instytucji trudniącej się udzieleniem pożyczek o nazwie(...)w wysokości ok. 30 tys. zł. W czasie zaciągania tego zobowiązania powódka już wiedziała o części istniejących zobowiązań i kwotę, którą uzyskali przeznaczyli na spłatę części zobowiązań (dowód: dowód: informacyjne wyjaśnieniaA. K. (1)– k. 70 potwierdzone w jej zeznaniach – k. 108, informacyjne wyjaśnieniaP. K.– k. 107 potwierdzone w jego zeznaniach – k. 108v).
Miesięczne raty z zaciągniętych zobowiązań wynoszą ok. 8.000 zł. W chwili obecnej zobowiązania są spłacane tylko częściowo i tylko te odnoszące się do zobowiązania zaciągniętego wbanku (...)i wfirmie (...). Raty z tych zobowiązań spłacane są przezA. K. (1)w wysokości odpowiednio ok. 1.200 zł w(...)i 1.000 zł w(...). Pieniądze na spłatę tych zobowiązań pochodzą z pracy zawodowejA. K. (1)oraz z pomocy materialnej jej rodziców i teściów. Pozwany obecnie mieszka i pracuje w(...)i przesyła małżonce na utrzymanie kwoty w wysokości 200-300 euro. Na chwile obecną nie toczą się żadne postępowania egzekucyjne prowadzone przez komornika (dowód: dowód: informacyjne wyjaśnieniaA. K. (1)– k. 70 potwierdzone w jej zeznaniach – k. 108, informacyjne wyjaśnieniaP. K.– k. 107 potwierdzone w jego zeznaniach – k. 108v, zeznania świadków:J. W.– k. 71-72,D. W.– k. 72,G. K.– k. 107v-108).

Sąd zważył co następuje:
Kodeks rodzinny i opiekuńczystanowi wart. 52, że z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez Sąd rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach Sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.
System wspólności majątkowej ma na celu zapewnienie rodzinie trwałych podstaw materialnych i stworzenie warunków umożliwiających realizację swoich praw i zaspokajanie swoich potrzeb przez każdego z małżonków. Analizując przyczyny do ustanowienia rozdzielności majątkowej Sąd zobowiązany jest dokonać oceny czy nie będzie to sprzeczne z dobrem rodziny, dobrem każdego z małżonków i ich dzieci.
Istnienie ważnych powodów jest jedyną przesłanką ustanowienia przez Sąd rozdzielności majątkowej na żądanie małżonka.Kodeks rodzinny i opiekuńczynie definiuje pojęcia ważnych powodów. Jego rozumienie kształtują doktryna i judykatura uznając, że ustrój małżeńskiej ustawowej wspólności majątkowej ma na celu wzmocnienie rodziny oraz zapewnienie jej ustabilizowanej bazy materialnej i najlepiej realizuje zasadę równych praw obojga małżonków w dziedzinie stosunków majątkowych, stanowiących materialną podstawę funkcjonowania rodziny. Ważne powody stanowią wytworzenie się takiej sytuacji, która w konkretnych okolicznościach faktycznych wywołuje stan pociągający za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i z reguły także dobra rodziny. Ważne powody to także sytuacje powstałe na skutek zachowania się jednego z małżonków, polegającego na trwonieniu majątku wspólnego na skutek hulaszczego trybu życia, alkoholizmu, rażącej niegospodarności, okoliczności, że małżonkowie żyją w rozłączeniu (separacja faktyczna) itp., czy uchylaniu się od pomnażania i utrzymywania substancji majątku wspólnego, uporczywy brak przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny, uporczywe dokonywanie szczególnie ryzykownych operacji finansowych zagrażających materialnym podstawom bytu rodziny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2003 r., IV CKN 1710/00, LEX nr 78281).
Mając na względzie powyższe, należy bez wątpienia uznać, że w przedmiotowej sprawie powódka wykazała, że istnieją ważne powody do ustanowienia rozdzielności majątkowej między małżonkami. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania daje mocne podstawy do uznania, że pozwany podjął czynności, które zagrażają interesowi majątkowemu rodziny. Pozwany w wyniku nieodpowiedzialnego zachowania spowodował znaczące zadłużenie. Tym samym doprowadził do powstania nadmiernych obciążeń majątkowych, które zostały zaciągnięte bez wiedzy powódki i mogą ją w przyszłości obciążyć. Ponadto zachowanie pozwanego sprowadzało się do trwonienia majątku. Również ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z dowodów w postaci zeznań stron i świadków (dowód: informacyjne wyjaśnieniaA. K. (1)– k. 70 potwierdzone w jej zeznaniach – k. 108, informacyjne wyjaśnieniaP. K.– k. 107 potwierdzone w jego zeznaniach – k. 108v, zeznania świadków:J. W.– k. 71-72,D. W.– k. 72,G. K.– k. 107v-108) dają podstawy do częściowego uwzględnienia powództwa. Zeznania te są ze sobą spójne, logiczne i konsekwentne. Zeznania te w sposób jednoznaczny przedstawiają obraz, w którym to pozwanyP. K.doprowadził do ok. 400 tysięcznego zadłużenia, z której większość została zaciągnięta bez wiedzy małżonkiA. K. (1). Zatem postępowanie dowodowe wykazało, że pozwany podejmował czynności zagrażające dobru majątkowemu rodziny.
W ocenie Sądu w ustalonym stanie faktycznym występują okoliczności natury majątkowej, z powodu których dalsze trwanie ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej pociągałoby za sobą poważne zagrożenie lub naruszenie interesu majątkowego małżonka żądającego ustanowienia rozdzielności. Pozwany trwonił majątek i narażał na straty. Strony postępowania cały czas pozostają we wspólnocie majątkowej, wszak mieszkają w jednym domu, a także wspomagają się finansowo (pozwany przesyła powódce część zarobionych zagranicą pieniędzy).
Z uwagi na powyższe w oparciu oart. 52 § 1 k.r.o.Sąd orzekł jak w punkcie I (pierwszym) wyroku.
Zdaniem Sądu nie zachodzą natomiast wyjątkowe okoliczności uzasadniające ustanowienie rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa o których mowa wart. 52§2 k.r.o.Orzeczeniu o zniesieniu małżeńskiej wspólności ustawowej skutek wsteczny powinien być nadawany w sytuacjach rzadkich i wyjątkowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1999 r., III CKN 374/98, Lex nr 1218122). Zniesienie wspólności majątkowej z datą wsteczną jest możliwe o tyle tylko, o ile w tej dacie istniały już ważne powody zniesienia wspólności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2004 r., III CK 126/03, M. Prawn. 2004, nr 13, s. 582, LEX nr 108480). Orzeczeniu o zniesieniu małżeńskiej wspólności ustawowej skutek wsteczny winien być nadawany w sytuacjach rzadkich i wyjątkowych. Przy rozważaniu "ważnych powodów" i daty ich wystąpienia jest wręcz obowiązkiem Sądu rozważenie nie tylko interesu rodziny, ale także i ewentualności pokrzywdzenia wierzycieli każdego z małżonków, których wierzytelności powstały w okresie objętym wstecznym działaniem orzeczenia. (Wyrok SN z dnia 15 października 1999 r., III CKN 374/98, LEX nr 1218122.)
Ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej między małżonkami, którzy pozostawali we wspólności ustawowej lub umownej, z datą wcześniejszą niż dzień wytoczenia powództwa jest dopuszczalne w zasadzie tylko wtedy, gdy z powodu separacji faktycznej (życia w rozłączeniu) niemożliwe było już w tej dacie ich współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2008 r. II CSK 371/08 OSNC 2009 nr 12, poz. 171, Biul. SN 2009 nr 4, Legalis). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniające przełamanie powyższych zasad nie zachodzą. Faktem pozostaje , że powódka już po powzięciu i potwierdzeniu informacji o istniejących długach jej małżonka , zaciągnęła wraz z nim kolejną pożyczkę by móc spłacić część innych zobowiązań. Zatem współdziałała z nim w celu zmniejszenia powstałych zobowiązań, czyli zarządzali razem majątkiem wspólnym, w tym zobowiązaniami. Ponadto powódka spłaca część zobowiązań, w tym zobowiązania zaciągnięte na spłatę innych długów, a tym samym sama na siebie wzięła ciężar zobowiązań, co sprawa, że po części uznaje je jako zobowiązania wspólne. Strony nie pozostają i w żadnych okresie od początku trwania związku małżeńskiego nie pozostawały w separacji faktycznej. Jak wynika z relacji samej powódka miała możliwość zarządzania wspólnym rachunkiem bankowym , na który wpływały kwoty pochodzące z zaciąganych przez pozwanego zobowiązań. Nie dołożyła jednakże należytej staranności aby takie czynności zarządu podejmować. (twierdzenia powódki k. 72, 108-109)
Wobec powyższego Sąd ustanowił rozdzielność majątkową między stronami z dniem złożenia pozwu , tj. z dniem 31 sierpnia 2016 r. Dlatego też w zakresie ustanowienia rozdzielności z datą wsteczną powództwo podlegało oddaleniu i orzeczeniu jak w punkcie II (drugim) wyroku.
Z uwagi na to, iż powództwo zostało uwzględnione tylko częściowo, sąd na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 100 k.p.c.oraz w zw. zart. 102 k.p.c.zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 100 złotych tytułem zwrotu połowy opłaty od pozwu. Wyrok w niniejszej sprawie leży w interesie obu stron. Obie strony odnoszą z niego korzyści. Sąd tych samych, powołanych powyżej przepisów wzajemnie zniósł koszty zastępstwa procesowego. Dlatego też Sąd orzekł jak w punkcie III (trzecim) i IV (czwartym) wyroku.

SSR Piotr Chudzio