Sąd Rejonowy w Sopocie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 339/23
Data wyroku: 2023-07-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Potyraj
Słowa kluczowe: Umowa ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 805 § 1 k.c.

Sygnatura akt I C 339/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 lipca 2023 roku
Sąd Rejonowy w Sopocie, Wydział I Cywilny, w składzie:
Przewodniczący: SSR Anna Potyraj
Protokolant: Kamila Grzybek
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lipca 2023 roku wS.
sprawy z powództwa(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wM.
przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wS.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wS.na rzecz powoda(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wM.kwotę 20 107,50 zł (dwadzieścia tysięcy sto siedem złotych pięćdziesiąt groszy) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 września 2022 roku do dnia zapłaty;

II
oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III
zasądza od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wS.na rzecz powoda(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wM.kwotę 4633 zł (cztery tysiące sześćset trzydzieści trzy złote) z tytułu zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygnatura akt I C 339/23

UZASADNIENIE
Powód(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wM.wniosła o zasądzenie od(...) Spółki AkcyjnejwS.kwoty 20.307,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwot:
- 20.107,50 zł od dnia 28 września 2022 r. do dnia zapłaty,
- 200,00 zł od dnia 10 listopada 2022 r. do dnia zapłaty
oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym koszów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także odsetek ustawowych od zaliczki na poczet wydatków związanych z opinią biegłego od dnia poniesienia wydatku do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu 27.08.2033 r. pojazd markiF.onr. rej. (...)będący własnościąG. C.uległ uszkodzeniu. Pojazd miał wykupioną polisę ubezpieczenia komunikacyjnego AC u pozwanego – polisa ubezpieczenia MF –K.(...), której integralną część stanowiły Ogólne Warunki Ubezpieczeń komunikacyjnych Moja Firma (symbol C-MF-K-01/21), i które nie zostały przedstawione poszkodowanemu do zapoznania się i podpisu. Zakres ubezpieczenia obejmował wariant– (...), stała suma ubezpieczenia. Pozwany po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego wypłacił odszkodowanie w łącznej wysokości 7.555,72 zł brutto. Poszkodowany nie był płatnikiem VAT. W następstwie zawartych umów przelewu wierzytelności (z 14.10.2022 r. oraz 17.10.2022 r.) powód nabył wierzytelność z tytułu odszkodowania za szkodę rzeczową we wskazanym pojeździe. Powód na podstawie prywatnej ekspertyzy ustalił, że prawidłowa wysokość kosztów naprawy pojazdu winna wynieść 27.633,29 zł brutto i w związku z tym pismem z dnia 28 października 2022 r. wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 20.307,50 zł brutto liczonej jako różnica między rzeczywistym kosztem naprawy a wypłaconym odszkodowaniem. Wezwanie pozostało bezskuteczne.
Powód podkreślił, że poszkodowany zawarł umowę w wariancie serwisowym, zaś pozwany do wyliczenia odszkodowania zastosował postanowienia § 41 ust. 1 pkt 2 i ust. 2-7, § 42 ust. 1-4, § 43 ust. 1 pkt 1,§44, § 45 Ogólnych Warunków Ubezpieczeń komunikacyjnych Moja Firma, które mają w ocenie powoda postać postanowień niedozwolonych, ponieważ w przypadku braku naprawy uszkodzonego pojazdu udokumentowanej fakturami następuje przejście na mniej korzystny wariant kosztorysowy, rażąco naruszając prawa konsumenta. Wskazano również na różnice pomiędzy treścią umowy (polisy) a OWU, których ubezpieczyciel nie przedstawił poszkodowanemu w formie pisemnej przed zawarciem umowy, i w takim przypadku ubezpieczyciel nie może powoływać się na różnicę niekorzystną dla ubezpieczającego (art. 812 § 8 k.c.). Poza tym w razie wątpliwości co do poszczególnych postanowień należy je interpretować na korzyść ubezpieczającego. Powód zaznaczył, że przysługuje mu zwrot uzasadnionych kosztów ekspertyzy, która służyła efektywnemu dochodzenia odszkodowania.
(pozew – k. 3-9)
Nakazem zapłaty z dnia 15 maja 2023 r. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Sopocie uwzględnił żądanie w całości.
(nakaz – k. 81)
Od powyższego nakazu zapłaty pozwany złożył sprzeciw, wnosząc o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwany wskazał, że zgodnie z treścią polisy do umowy ubezpieczenia zastosowanie mają ww. postanowienia OWU, które zostały doręczone przy zawarciu umowy (co potwierdza oświadczenie ubezpieczającego na polisie). Wypłacona kwota, wbrew twierdzeniom powoda, jest kwotę netto. Zgodnie z treścią polisy, suma ubezpieczenia została określona w wartości netto, stąd obecnie nie ma podstaw do żądania spełnienia świadczenia z uwzględnieniem VAT. Pozwany przyznał, że umowa ubezpieczenia została zawarta w wariancie(...). Pozwany nie kwestionuje, iż koszt naprawy z uwzględnieniem § 43 ust. 1 pkt 1 OWU wynosi 22.466,09 zł netto (27.633,29 zł brutto), zgodnie z kosztorysem sporządzonym na zlecenie powoda. Zarzucił jednak, że zgodnie z § 43 ust. 1 pkt 1 OWU warunkiem wypłaty odszkodowania w wariancie(...)było przedłożenie faktur za naprawę. Faktur tych ubezpieczony nie przedłożył, chociaż jak wynika z korespondencji mailowej z 07 września 2022 r. (w aktach szkody) samochód był naprawiony. Skoro ubezpieczony prowadził działalność gospodarczą i naprawił samochód – nie było żadnych przeszkód, by przedłożył fakturę za naprawę, co również oznacza, że koszty naprawy pojazdu były niższe niż świadczenie wypłacone w wariancie kosztorysowym (7.555,72 zł). Nie bez znaczenie jest również okoliczność, że w umowie przelewu wierzytelności z 14 października 2022 r. ubezpieczony zobowiązał się do nieprzedkładania faktur ubezpieczycielowi (§ 2 ust. 3; analogicznie w umowie przelewu wierzytelności z 17 października 2022 r.). Takie zachowanie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz poszanowania kontrahenta, i nie zasługuje na ochronę. Pozwany zaprzeczył, aby § 43 ust. 1 pkt 1 OWU AC w zakresie, w jakim warunkuje on wypłatę świadczenia w wysokości pełnych kosztów naprawy w(...)od przedłożenia faktur za naprawę stanowił klauzulę abuzywną. Zaznaczył, że postanowienie to określa główne świadczenie ubezpieczyciela, a wówczas zgodnie zart. 3851§ 1 k.c.jedynym warunkiem jego zgodności z prawem jest jego jednoznaczność; co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, skoro wprost mowa jest o tym, że warunkiem wypłaty kosztów naprawy w wariancie(...)jest przedłożenie faktury za naprawę. Nie wymaga to żadnych wysiłków ze strony ubezpieczonego, a przy działalności gospodarczej i tak jest normą uzyskanie faktury za naprawę. Kosztorys sporządzony przez ubezpieczyciela sporządzony został z uwzględnieniem zasad określonych w § 42 OWU. Brak jest podstaw do zasądzenia kosztów sporządzenia prywatnej ekspertyzy, ponieważ powód nie był stroną umowy ubezpieczenia, nadto umowa ta nie przewiduje zwrotu tego typu świadczenia, tym bardziej jeszcze, gdy ubezpieczony pojazd naprawił.
(sprzeciw – k. 84-88)
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 27 sierpnia 2022 roku doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzeniu uległ samochód markiF.onr rej. (...), stanowiący własność poszkodowanegoG. C.prowadzącego działalność gospodarczą.
(okoliczność bezsporna)
Wspomniany pojazd był w tym czasie ubezpieczony w pozwanymzakładzie (...) S. A.z siedzibą wS.także w zakresie autocasco (AC). Dobrowolna umowa ubezpieczenia AC została zawarta na okres od dnia 7 listopada 2021 r. do 6 listopada 2022 r. i potwierdzona polisą ubezpieczenia MF –K.(...), do której zastosowanie znajdują Ogólne Warunki Ubezpieczeń komunikacyjnych Moja Firma o symbolu C-MF-01/21 (dalej: OWU). W polisie jako wariat ubezpieczenia wskazano wariant(...), a sumę ubezpieczenia określono na kwotę 52.943 netto.
Zgodnie z § 27 ust. 2 OWU, na wniosek Klienta, jeżeli właściciel pojazdu ma prawo odliczyć podatek VAT naliczony przy jego nabyciu, suma ubezpieczenia określana jest jako wartość rynkowa pojazdu bez uwzględniania podatku VAT (netto). W myśl § 27 ust. 5 OWU, jeżeli Klient w umowie ubezpieczenia zadeklaruje sumę ubezpieczenia netto, zgodnie z ust. 2, rozmiar szkody i wysokość odszkodowania (w tym wartość pozostałości) ustalane są bez uwzględniania podatku VAT (netto).
Zgodnie z § 38 ust. 1 OWU,E.Hestia wypłaca odszkodowanie lub świadczenie w terminie 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia o zdarzeniu na podstawie: 1) uznania roszczenia uprawnionego z umowy ubezpieczenia w wyniku ustaleń dokonanych w postępowaniu dotyczącym ustalenia stanu faktycznego, zasadności roszczeń i wysokości odszkodowania lub świadczenia; 2) ugody zawartej z uprawnionym z umowy ubezpieczenia; 3) prawomocnego orzeczenia sądu.
Zgodnie z § 41 ust. 1 OWU, jeśli szkoda jest częściowa,E.Hestia wylicza odszkodowanie według:
1) metody kosztorysowej – na podstawie wyceny dokonanej przezE.Hestię;
2) metody serwisowej – na podstawie faktury dokumentującej naprawy pojazdu wystawionej przez zakład dokonujący tej naprawy.
Stosownie do postanowień zawartych w § 41 ust 2 OWU w razie wyboru w umowie wariantu rozliczenia szkody(...)sposób rozliczenia szkody częściowej to metoda serwisowa z możliwością zmiany na kosztorysową lub na Wariant Sieć Partnerska, miejsce wykonania naprawy to(...) Serwis (...)lub inny wybrany przez ubezpieczonego warsztat samochodowy, a rodzaj części, których ceny wykorzystane są przy wycenie szkody to części oryginalne. W myśl § 41 ust. 3 OWU, jeśli wystąpi szkoda częściowa,E.Hestia ustali wysokość odszkodowania w kwocie, która pokryje koszty naprawy, wyliczone na podstawie cen usług i części zamiennych obowiązujących na terytorium Polski w dniu powstania szkody, z zastrzeżeniem §§39–42. Ust. 4 tego § stanowi, że rozmiar szkody częściowej obejmuje koszty naprawy zgodne z zakresem uszkodzeń opisanym w protokole szkody (w ocenie technicznej), sporządzonym przezE.Hestię lub na jej zlecenie.
Zgodnie z § 42 ust. 1, 2 i 4 OWU, w metodzie kosztorysowej rozmiar szkody częściowej oraz wysokość odszkodowania ustala się na podstawie wycenyE.Hestii, z zastosowaniem:
1) norm czasowych napraw określonych przez producenta pojazdu;
2) stawki za roboczogodzinę w wysokości 65 zł (brutto) za prace blacharskie, mechaniczne i lakiernicze;
3) zawartego w ocenie technicznej wykazu części (zespołów) zakwalifikowanych do wymiany według średnich cen części alternatywnych oraz materiałów alternatywnych.
Jeżeli części alternatywne nie występują na rynku polskim,E.Hestia do rozliczenia przyjmuje ceny brutto części oryginalnych, które są pomniejszone o wskazane szczegółowo w tym postanowieniu OWU zużycie eksploatacyjne. Jeżeli ceny części alternatywnych są wyższe od cen ustalonych zgodnie z tabelą zamieszczoną w ust. 2 (części oryginalne z uwzględnieniem zużycia eksploatacyjnego), w ustalaniu wysokości szkodyE.Hestia uwzględni niższą z tych cen.
Zgodnie z § 43 ust. 1 pkt 1) OWU, w metodzie serwisowej w wariancie(...), w przypadku szkody częściowej wysokość odszkodowania ustala się na podstawie faktur za naprawę pojazdu, według uprzednio uzgodnionych zE.Hestią kosztów i sposobu naprawy, z zastosowaniem:
a) naprawczych norm czasowych określonych przez producenta pojazdu;
b) średniej arytmetycznej stawki za roboczogodzinę ustalonej na podstawie cen usług stosowanych przez warsztaty porównywalnej kategorii do warsztatu dokonującego naprawy, działające na terenie powiatu naprawy pojazdu;
c) cen części i materiałów określonych przez producenta pojazdu.
Zgodnie z § 44 ust. 1, 2 i 3 OWU, jeśli Klient wybrał w umowie ubezpieczenia metodę serwisową, ale chce rozliczyć szkodę częściową w oparciu o metodę kosztorysową, toE.Hestia, na wniosek Klienta, ustali rozmiar szkody w oparciu o metodę kosztorysową. Jeżeli całkowite koszty naprawy pojazdu przekraczają wartość ustaloną metodą kosztorysową, Klient ma obowiązek przedłożyć komplet faktur dotyczących robocizny, części zamiennych i materiałów (w tym lakierniczych). Tylko w takim przypadku koszty te będą uwzględnione przy ustaleniu rozmiaru szkody. Jeśli Klient udokumentuje fakturami naprawę pojazdu dokonaną bez uprzedniego uzgodnienia zE.Hestią, to koszty naprawy będą podlegały weryfikacji do średnich arytmetycznych cen usług naprawczych stosowanych na terenie powiatu właściwego dla miejsca zamieszkania Ubezpieczonego. Jeśli pojazd jest przedmiotem leasingu lub stanowi zabezpieczenie kredytu Klienta, nie więcej niż 110 zł (brutto) za roboczogodzinę prac blacharskich, lakierniczych i mechanicznych. Ceny części zamiennych i materiałów (w tym lakierniczych)E.Hestia ustala maksymalnie do wartości brutto cen określonych przez producenta pojazdu, pomniejszonych o wysokość zużycia eksploatacyjnego, o którym mowa w § 42 ust. 2.
(okoliczność bezsporna, nadto dowód: polisa – k. 15, Ogóle Warunki(...)komunikacyjnych Moja Firma o symbolu C-MF-01/21  – k. 16-43)
Szkoda została zgłoszona w pozwanym towarzystwie ubezpieczeń w dniu 29 sierpnia 2022 r. Poszkodowany samochód naprawił.
W dniu 5 września 2022 r. na zlecenie pozwanego sporządzona została kalkulacja naprawy, zgodnie z którą koszt naprawy uszkodzonego pojazdu określono na kwotę 7.555,72 zł.
Decyzją z dnia 26 września 2022 r. pozwany przyznał odszkodowanie w łącznej wysokości 7.555,72 zł, rozliczając je metodą kosztorysową. Pozwany poinformował poszkodowanego, że ewentualna dopłata odszkodowania będzie możliwa po przedłożeniu faktury VAT zgodnej z uprzednio zatwierdzoną kalkulacją kosztów naprawy sporządzoną przez serwis.
(okoliczności bezsporne, nadto dowód: kalkulacja naprawy pozwanego – k. 45-49v, decyzja – k. 44, zgłoszenie szkody – w aktach szkody – zapis na płycie CD k. 90)
Na mocy umowy przelewu wierzytelności z dnia 14 października 2022 r.(...) Sp. z o. o.jako nabywca nabyła wierzytelność od poszkodowanego jako zbywca o dopłatę odszkodowania za skutki szkody z dnia 27 sierpnia 2022 r. Następnie na podstawie umowy przelewu z dnia 17 października 2022 r. powód jako cesjonariusz nabył tę wierzytelność od(...) Sp. z o. o.jako cedenta.
W § 2 ust. 3 każdej ze wskazanych umów przelewu wierzytelności postanowiono, iż zbywca oświadcza pod rygorem zwrotu nabywcy kosztów poniesionych w związku z procesem windykacyjnym, że nie zawarł z dłużnikiem ((...) S. A.) ugody, nie przedstawił dłużnikowi faktur potwierdzających naprawy ww. pojazdu do dnia podpisania niniejszej umowy, nie przedstawi ich do momentu zakończenia przez nabywcę procesu windykacyjnego oraz nie zataił okoliczności, która wyczerpywałaby w całości lub w części wszelkie wzajemne roszczenia zbywcy i dłużnika.
(dowód: umowa przelewu wierzytelności z 17.10.2022 r. wraz z zawiadomieniem o przelewie i pełnomocnictwem – k. 50-52, umowa przelewu wierzytelności z 14.10.2022 r. – k. 53)
Powód zlecił oszacowanie wysokości kosztu naprawy przedmiotowego pojazdu prywatnemu rzeczoznawcy i uzyskał kalkulację kosztów naprawy pojazdu poszkodowanego do stanu sprzed zdarzenia z dnia 27 sierpnia 2022 roku na kwotę 27.633,29 zł brutto (22.466,09 zł netto). Za sporządzenie ekspertyzę(...) Sp. z o. o.wystawiła powodowi fakturę VAT z 17 października 2022 r. na kwotę 200 zł brutto.
(okoliczności bezsporne, nadto dowód: kalkulacja naprawy – k. 54-57, faktura VAT z 17.10.2022 r. – k. 58)
Powód nie figuruje w rejestrze VAT.
(dowód: wydruk z wyszukiwarki – k. 59)
Pismem z dnia 28 października 2022 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty 20.307,50 zł brutto.
(okoliczności bezsporne, nadto dowód: pismo z 28.10.2022 r. wraz z załącznikami i potwierdzeniem odbioru – k. 60-75)
Pozwany pismem z 29 listopada 2022 r. podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko.
(dowód: pismo z 29.11.2022 r. – 76-79)
Sąd zważył, co następuje:
Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci wymienionych wyżej dokumentów. Prawdziwość dokumentów nie była przez żadną ze stron kwestionowana. Sąd również nie znalazł podstaw do zakwestionowania ich wiarygodności. Sąd uznał, iż kalkulacje wartości pojazduF.wykonane na zlecenie stron są jedynie dowodem tego, iż wyceny takie zostały wykonane oraz służą wyjaśnieniu stanowisk procesowych stron. Sąd zważył jednak, że między stronami niesporne było, że wysokość kosztów naprawy wyliczona w wariancie serwisowym zgodnie z § 43 ust. 1 pkt 1 OWU wynosiłaby 22.466,09 zł netto/ 27.633,29 zł brutto. Pozwany przyznał bowiem tę okoliczność w sprzeciwie.
Sąd zaliczył w poczet materiału dowodowego dokumenty z akt szkody, w szczególności korespondencję stron z postępowania likwidacyjnego. Na ich podstawie Sąd ustalił przebieg postępowania likwidacyjnego, w szczególności datę zgłoszenia szkody i zakres uwzględnienia żądania powoda w toku postępowania likwidacyjnego przez pozwanego.
Sąd na podstawieart. 2352§ 1 pkt 2 k.p.c.oddalił wniosek pełnomocnika powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej, ponieważ dowód ten zmierzał do wykazania faktu bezspornego. Jak wskazano wyżej, pozwany w razie przedłożenia faktury za naprawę i zachowania pozostałych wymogów § 43 ust. 1 pkt 1 OWU uznał, iż kwota wskazana w prywatnej ekspertyzie wykonanej na zlecenie powoda odpowiada wysokości rzeczywistych kosztów naprawy przedmiotowego pojazdu.
W ocenie Sądu, w świetle dokonanych ustaleń faktycznych, powództwo zasługiwało na uwzględnienie niemal w całości.
W przedmiotowej sprawie odpowiedzialność pozwanego co do zasady za powstałą po stronie powoda na skutek zdarzenia z dnia 27 sierpnia 2022 r. szkodę nie była kwestionowana. Okolicznością sporną w sprawie było ustalenie wysokości należnego powodowi odszkodowania zgodnie z postanowieniami OWU.
W myślart. 805 § 1 k.c., przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Stosownie doart. 805 § 2 pkt 1 k.c., świadczenie ubezpieczyciela przy ubezpieczeniu majątkowym polega w szczególności na zapłacie określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku.
Sąd zważył, iż w rozpoznawanej sprawie warunki, w których poszkodowanemu (a w związku z cesją wierzytelności - powodowi) przysługuje od pozwanego odszkodowanie, określone są w zawartej przez strony w umowie ubezpieczenia autocasco, której częścią są Ogólne Warunki Ubezpieczeń komunikacyjnych Moja Firma o symbolu C-MF-01/21 (dalej: OWU).
Zpolisy nr (...)wynika bezspornie, iż pojazd powoda ubezpieczony był w wariancie(...), a w takiej sytuacji zgodnie z § 41 ust. 2 OWU szkodę należało rozliczyć metodą serwisową. Dokonując zatem oceny zasadności dochodzonych roszczeń Sąd rozważył zapisy Ogólnych Warunków Umowy wiążących strony, wyszczególnionych powyżej, pod kątem zawartych w nich klauzul niedozwolonych. W świetle bowiemart. 805 § 4 k.c., gdy ubezpieczającym jest osoba fizyczna zawierająca umowę związaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, przepisyart. 3851-3853k.c.stosuje się odpowiednio.
Sąd w niniejszej sprawie miał na uwadze, że w świetle zapisów OWU zakres obowiązku odszkodowawczego oraz przyjętego wariantu (kosztorysowy czy serwisowy) był uzależniony od tego, czy ubezpieczony dokonał naprawy pojazdu oraz czy przedłożył oryginały faktury VAT dokumentującej naprawę pojazdu według uprzednio uzgodnionych zE.Hestią kosztów i sposobu naprawy pojazdu przez zakład dokonujący tej naprawy, czy też nie. A zatem, nieprzedłożenie oryginalnych faktur VAT skutkowało ograniczeniem zakresu ochrony ubezpieczeniowej do wariantu kosztorysowego pomimo wykupienia droższego wariantu serwisowego.
Wyżej wymienione postanowienia OWU podlegały ocenie przez pryzmatart. 3851§ 1 k.c., który stanowi, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W ocenie Sądu wprawdzie analizowane postanowienia umowne określają główne świadczenia jednej ze stron umowy, tj. ubezpieczyciela, to jednak nie określają tego świadczenia w sposób jednoznaczny, co daje podstawę do oceny kwestionowanego zapisu pod kątem abuzywności (por. uzasadnienie wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 października 2006 r., sygn. akt XVII AmC 147/05). Sąd zważył, że postanowienie § 43 ust. 1 pkt 1) OWU stanowi, że w metodzie serwisowej w wariancie(...), w przypadku szkody częściowej wysokość odszkodowania ustala się na podstawie faktur za naprawę pojazdu, według uprzednio uzgodnionych zE.Hestią kosztów i sposobu naprawy, z zastosowaniem:
a) naprawczych norm czasowych określonych przez producenta pojazdu;
b) średniej arytmetycznej stawki za roboczogodzinę ustalonej na podstawie cen usług stosowanych przez warsztaty porównywalnej kategorii do warsztatu dokonującego naprawy, działające na terenie powiatu naprawy pojazdu;
c) cen części i materiałów określonych przez producenta pojazdu.
Powyższe postanowienie jest niejednoznaczne. Po pierwsze, stoi ono w sprzeczności z treści polisy, która potwierdza zawarcie umowy ubezpieczenia w wariancie serwisowym(...), co wskazuje jednoznacznie, że strony uzgodniły szerszy zakres ochrony ubezpieczeniowej w sposób bezwarunkowy. Natomiast postanowienie OWU obwarowuje to podstawowe uprawnienie ubezpieczonego koniecznością dokonania naprawy i przedstawienia faktury. Nadto, nie jest ustalony ani sprecyzowany sposób uzgodnienia z ubezpieczycielem kosztów naprawy w razie jej przeprowadzania ani sposób wyliczenia średniej arytmetycznej stawki za roboczogodzinę (nie jest wskazane do których dokładnie podmiotów się odnosi, czy tylko(...)czy innych warsztatów również, ani nie wskazuje sposobu ustalenia stawek w tych warsztatach, które nie są publicznie jawne, są różnorodne w zależności od charakteru naprawy i kontrahenta). W konsekwencji powyższy zapis pozwala ubezpieczycielowi weryfikować koszty naprawy pojazdu uszkodzonego nawet naprawionego w(...)z przedstawioną fakturą w sposób arbitralny, niesprecyzowany w sposób jasny dla obu stron. Powyższe oznacza, że postanowienie to nie jest jednoznaczne, to znaczy na podstawie samego postanowienia nie jest możliwe ustalenie ekonomicznych skutków zawarcia umowy ubezpieczenia w tym wariancie przez ubezpieczonego w momencie zawierania umowy.
Jak stanowiart. 3851§ 3 k.c., nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Zgodnie zart. 385 § 2 k.c., oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
W ocenie Sądu, postanowienia § 41 ust. 1 pkt 2 oraz § 43 ust. 1 pkt 1 OWU w zakresie uzależniającym wypłacenie odszkodowania od dokonania naprawy i przedstawienia oryginałów rachunków lub faktur VAT za naprawę pojazdu stanowią niedozwolone postanowienie umowne w świetle przepisuart. 3851§ 1 k.c.
Zgodnie z wielokrotnie prezentowanym przez sądy powszechne stanowiskiem, niedozwolonym postanowieniem wzorca umowy w świetleart. 3851§ 1 k.c.jest takie postanowienie, które kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Rażące naruszenie interesów konsumenta należy rozumieć jako nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast działaniem wbrew dobrym obyczajom w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego jest tworzenie przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron takiego stosunku (tak Sąd Apelacyjny w Warszawie, w wyroku z 11 września 2014r., Sygn. akt VI ACa 1965/13). Powyższe oznacza, że aby uznać dane postanowienie umowne za abuzywne, konieczne jest ustalenie nierównomiernego rozkładu praw i obowiązków stron umowy, świadczącego o jego sprzeczności z dobrymi obyczajami, oraz stwierdzenie prawnie relewantnego znaczenia tej nierównowagi, które stanowi rażące naruszenie interesów konsumenta. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie mamy do czynienia z omawianą sytuacją. Postanowienia OWU nie zostały ustalone indywidualnie z powodem, nie podlegały negocjacji, i na ich treść powód w istocie nie miał realnego wpływu.
Dodatkowo w tym miejscu przywołać należy uzasadnienie wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 października 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 147/05), z którego wynika, iż niedozwolone jest postanowienie umowne, które uzależnia zakres obowiązku naprawienia szkody od wykonania naprawy. Decyzja poszkodowanego o dokonaniu naprawy samochodu bądź jej zaniechaniu nie ma bowiem wpływu na kwestię doznanego uszczerbku majątkowego.
Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu, przywołane zapisy OWU godzą w równowagę kontraktową stron wprowadzając nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na niekorzyść poszkodowanego, rażąco naruszając jego interesy jako konsumenta. Sąd zważył, iż poszkodowany jako osoba fizyczna zawarł umowę w droższym wariancie(...), w ramach którego rozliczenie szkody następuje metodą serwisową, i który to wariant upoważniał go do dokonania napraw w(...) Serwisach (...)lub w innym wybranym przez ubezpieczonego warsztacie samochodowym, a nie jak uczynił to pozwany – kosztorysowym.
Metoda serwisowa w zasadzie wymusza na ubezpieczonym, aby dokonał on naprawy pojazdu, zaś fakt naprawy pojazdu, jak wskazano wyżej, nie ma wpływu na wysokość szkody i doznany uszczerbek. Dalsze postanowienia dotyczące ustalenia odszkodowania („przejścia”) z metody serwisowej na kosztorysową rażąco naruszają prawa poszkodowanego, skoro brak naprawy i przedłożenia faktur skutkuje de facto ograniczeniem odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela. Prowadzi bowiem do ustalenia odszkodowania na niższym poziomie, co biorąc pod uwagę zapłatę wyższej składki ubezpieczeniowej i to według III wariantu – wariantu(...), godzi w zasadę równowagi kontraktowej rażąco naruszając interes poszkodowanego.
Mając powyższe na uwadze uznać należało, iż abuzywność wskazanych postanowień umownych OWU nie wiązała poszkodowanego, a zatem zbędne było również odnoszenie się przez Sąd do kwestii wykonanej naprawy przedmiotowego pojazdu oraz postanowień umów przelewu wierzytelności z 10 i 17 października 2022 r. w odniesieniu do zapisu o nieprzedstawianiu pozwanemu ubezpieczycielowi (określonemu we wspomnianych umowach mianem dłużnika) faktur za naprawę. Taki zapis nie stanowi naruszenia zasad współżycia społecznego ani lojalności kontraktowej, skoro wymóg naprawy pojazdu i przedłożenia faktury za naprawę stanowi niedozwolone postanowienie umowne niezasadnie ograniczające odpowiedzialność pozwanego ubezpieczyciela i niewiążące poszkodowanego (art. 3851§ 1 kc).
Zdaniem Sądu odszkodowanie należało ustalić w wartości brutto, ponieważ zgodnie z § 27 ust. 5 OWU, wypłata odszkodowania w kwocie netto wymaga, aby klient w umowie ubezpieczenia „zadeklarował” sumę ubezpieczenia netto. Podkreślić należy, że sumę ubezpieczenia ustala i wylicza pozwany, i jest ona wprowadzana do polisy przez pozwanego, klient zaś nie ma wpływu na treść tego elementu polisy. W takiej sytuacji to rzeczą pozwanego było wykazanie, iż poszkodowany „zadeklarował” kwotę netto wypłacanego odszkodowania. Poza tym mieć należało na uwadze, że ubezpieczyciel jako strona, od której OWU pochodzą ma obowiązek sformułować je jednoznacznie, a wszelkie niejasności należy interpretować na korzyść poszkodowanego. Byłoby bowiem sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, by konsekwencje nieścisłej redakcji tych postanowień obciążały ubezpieczającego (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2003 r., IV CKN 1858/00).
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd, na podstawieart. 805 § 1 k.c., w pkt I. sentencji wyroku zasądził od pozwanego(...) S. A.wS.na rzecz powoda(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wM.kwotę 20.107,50 zł stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą wskazaną w niekwestionowanej przez pozwanego kalkulacji (27.633,29 zł) pomniejszoną o dotychczas wypłacone odszkodowanie (7.555,72 zł).
Odnośnie do żądania odsetek, to zgodnie zart. 817 § 1 k.c.zakład ubezpieczeń zobligowany jest, co do zasady, wypłacić odszkodowanie w terminie trzydziestu dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego zawiadomienia o szkodzie. W przypadku gdyby wyjaśnienie we wskazanym terminie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Powyższy zapis ustawowy znalazł także odzwierciedlenie w łączących strony OWU (§ 38 ust. 1). Zdarzenie miało miejsce 27 sierpnia 2022 r. Z akt szkody wynika, że zdarzenie szkodowe zgłoszone zostało w dniu 29 sierpnia 2022 r. Od 28 września 2022 r. pozwany pozostawał zatem w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia ubezpieczeniowego. Dlatego Sąd uwzględnił żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie ww. przepisów orazart. 481 § 1 i 2 k.czasądzając je od wspomnianej kwoty od dnia 28 września 2022 r. do dnia zapłaty .
Powód domagał się również zasądzenia kwoty 200 zł z tytułu wydatków poniesionych na sporządzenie prywatnej kalkulacji kosztów naprawy pojazdu na etapie przedprocesowym. W ocenie Sądu żądanie pozwu w tym zakresie nie zasługiwało na uwzględnienie na podstawieart. 805 § 1 k.c.stosowanego a contrario. Dokonanie oceny, czy poniesione koszty na zlecenie poszkodowanego na etapie przedsądowym są objęte odszkodowaniem przysługującym od ubezpieczyciela, musi być poprzedzone uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności ustaleniem, czy zachodzi normalny związek przyczynowy pomiędzy poniesieniem tego wydatku a wypadkiem oraz czy poniesienie tego kosztu było obiektywne uzasadnione i konieczne, także w kontekście ułatwienia prawidłowego określenia konkretnego odszkodowania, jak i ułatwienia zakładowi ubezpieczeń ustalenia okoliczności wypadku i rozmiarów szkody (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 18 maja 2004 r., III CZP 24/04).
W niniejszej sprawie to powód poniósł koszty prywatnej ekspertyzy. Co do tej kwestii wypowiedział się także Sąd Najwyższy stwierdzając, iż nabywcy – w drodze przelewu – wierzytelności o odszkodowanie za szkodę przysługuje od ubezpieczyciela zwrot uzasadnionych kosztów ekspertyzy zleconej osobie trzeciej tylko wtedy, gdy jej sporządzenie było w okolicznościach sprawy niezbędne do efektywnego dochodzenia odszkodowania (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2019 r., III CZP 68/18).
W niniejszej sprawie to nie poszkodowany poniósł koszty sporządzenia opinii, a powód, nabywca wierzytelności. Są to w świetle wspomnianej uchwały Sądu Najwyższego (III CZP 68/18) koszty niemieszczące się w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą. Sąd dochodząc do takiego wniosku miał przy tym na uwadze, iż inaczej należy oceniać działania samego poszkodowanego, który nie ma orientacji w kwestiach dotyczących ustalenia zakresu uszkodzeń powstałych w mieniu i ich wartości, jest laikiem w tej dziedzinie, a inaczej firmy windykacyjnej lub podmiotu zawodowo zajmującego się oceną ryzyka i szacowaniem strat, przez ten pryzmat należy więc oceniać także niezbędność sporządzania prywatnej opinii do efektywnego dochodzenia odszkodowania. Nadto pozwany kwestionował jedynie sposób ustalenia odszkodowania zgodnie z OWU. W takiej sytuacji, dalej idące żądanie pozwu Sąd oddalił, orzekając jak w pkt. II wyroku.
O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął na podstawieart. 108 § 1 k.p.c.w zw. zart. 100 k.p.c.Mając na uwadze, iż powództwo zostało uwzględnione niemal w całości, kosztami procesu należało obciążyć pozwanego jako przegrywającego. Pozwany zobowiązany jest więc zwrócić koszty procesu poniesione przez powoda. Na koszty procesu poniesione przez powoda składają się: opłata od pozwu 1.016 zł, opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa procesowego 17 zł, oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3600 zł, ustalone w oparciu o § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Łącznie suma kosztów procesu poniesionych przez powoda wyniosła 4.633 zł i taką też kwotę w pkt. III wyroku Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda. Podstawę zasądzenia odsetek od kosztów procesu stanowiłart. 98 § 11k.p.c.– Sąd zasądził je od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.