Sąd Okręgowy w Sieradzu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 284/23
Data wyroku: 2023-11-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Dorota Załęska
Słowa kluczowe: Dodatki do emerytur i rent
Podstawa prawna: art. 74 ust. 1 ustawy z 8.09.2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji ...)
Teza: zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje prawo do deputatu węglowego od  23 lutego 2023 roku.

Sygn. akt IV U 284/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 listopada 2023 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Dorota Załęska
Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Krysiak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 roku w Sieradzu
odwołaniaJ. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.
z dnia 24.04.2023 r. Nr(...)
w sprawieJ. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.
o deputat węglowy

zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeJ. S.prawo do deputatu węglowego od daty zgłoszenia wniosku z 23 lutego 2023 roku.

Sygn. akt IV U 284/23

UZASADNIENIE
Decyzją z 24.04.2023r. ZUS II Oddział wŁ.odmówiłJ. S.prawa do przyznania ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy argumentując, że przed nabyciem prawa do emerytury pomostowej w/w pozostawał w zatrudnieniu przez płatnika, który nie wypłacał deputatu węglowego.
W odwołaniu od powyższej decyzjiJ. S.wnosił o jej zmianę i przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia.
W odpowiedzi na odwołanie ZUS wnosił o jego oddalenie.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

J. S.,ur. (...)
W okresie od 4.09.1978 – 30.09.2008,J. S.był zatrudniony w szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy w(...) S.A.Zakład (...)wŁ.. Z dniem 1.10.2008r., przejęty w trybieart. 231k.p.przez nowego pracodawcę(...) Sp. z o. o.z/s wŁ., u którego był zatrudniony do 30.04.2014r. Do końca zatrudnienia odwołującemu przysługiwał oraz był mu wypłacany ekwiwalent za deputat węglowy w pełnej wysokości. Od 1.01.2009r., była odprowadzana składka na Fundusz Emerytur Pomostowych(świadectwo pracy k. 5/akta ZUS; pismo z 18.05.2023r. k. 4/akta sprawy).
W okresie od 1.05.2014 – 22.02.2023,J. S.był zatrudniony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnym charakterze wfirmie (...) Sp. z o. o.wŁ.(świadectwo pracy k. 14/akta ZUS)
W dniu 25.10.2022r.,J. S.złożył w ZUS wniosek o emeryturę pomostową(wniosek z załącznikami k. 1 - 5/akta ZUS)
W dniu 23.02.2023r.,J. S.złożył w ZUS kolejny wniosek o emeryturę pomostową i wypłatę deputatu węglowego (k. 9-14/akta ZUS).
Decyzją z 21.03.2023r., ZUS przyznałJ. S.emeryturę pomostową od 1.02.2023r., tj. od miesiąca w którym zgłoszono wniosek, do dnia poprzedzającego dzień osiągniecia powszechnego wieku emerytalnego. W decyzji zawarto informację, że ekwiwalent za deputat węglowy zostanie przyznany po przedłożeniu zaświadczenia potwierdzającego otrzymywanie deputatu węglowego do ostatniego dnia zatrudnienia(decyzja k. 17-18/akta ZUS).
W dniu 4.04.2023r., do ZUS wpłynęło pismo odwołującego o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy w związku z zatrudnieniem w PKP w okresie od 4.09.1978 – 30.04.2014, w którym pobierał deputat węglowy(pismo k. 20 – 21/akta sprawy).
Decyzją z 24.04.2023r. ZUS II Oddział wŁ.odmówiłJ. S.prawa do przyznania ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy argumentując, że przed nabyciem prawa do emerytury pomostowej w/w pozostawał w zatrudnieniu przez płatnika, który nie wypłacał deputatu węglowego (decyzja k. 24/akta ZUS).

Powyższy niesporny stan faktycznySąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem rentowym.

Sąd Okręgowy zważył:

Odwołanie jest zasadne.
Zgodnie z treścią przepisu art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego (...) ( Dz.U. z 2014 r. poz. 1160 ze zm.), byłemu pracownikowi kolejowemu pobierającemu emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, przyznaną na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin lub przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1975r. o świadczeniach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych albo przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,a także członkom rodziny tego pracownika pobierającym po nim rentę rodzinną przyznaną na podstawie wymienionych przepisów, przysługuje prawo do deputatu węglowego w ilości 1800 kilogramów węgla kamiennego rocznie, w formie ekwiwalentu pieniężnego.
Przepis ten w ust. 10. reguluje, że emeryci i renciści nabywają prawo do ekwiwalentu pieniężnego z dniem przyznania emerytury lub renty. Przepis art. 74 ust. 10 ustawy z dnia 8 września 2000r. nie uzależnia zatem prawa do deputatu węglowego od złożenia odrębnego wniosku o to świadczenie. Wypłata następuje z mocy prawa i bez wniosku uprawnionego. Innymi słowy, deputat przysługuje z dniem przyznania prawa do emerytury lub renty i powinien być naliczony przez ZUS z urzędu decyzją przyznającą prawo do emerytury lub renty, jeśli Zakład dysponuje dokumentami potwierdzającymi to prawo.
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychenumeratywnie wymienia świadczenia, do których ma zastosowanie. Jak wynika z jejart. 3, świadczenia określone w ustawie obejmują: emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową, rentę rodzinną, dodatek pielęgnacyjny, dodatek do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej oraz zasiłek pogrzebowy. Wśród wymienionych świadczeń nie został uwzględniony ani deputat węglowy, ani ekwiwalent za deputat węglowy, co oznacza, że zamiarem ustawodawcy nie było poddawanie przedmiotowego świadczenia regulacjom wynikającym z ustawy emerytalnej (por. wyrok SA w Łodzi z 16.10.2014r., III AUa 2613/13). Prawo do przedmiotowego świadczenia zostało unormowane w odrębnej ustawie, tj. ustawie z 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe", czyli w akcie prawnym spoza zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, co nie uzasadnia możliwości analogicznego stosowania w sprawach o deputat węglowy przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Tutejszy Sąd w pełni podziela i przyłącza się do stanowiska wyrażonego w wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 20.02.2019r. w sprawie III AUa 1367/18, że prawo do deputatu węglowego przysługuje również byłym pracownikom kolejowym, którzy na podstawie właśnie tego zatrudnienia nabyli emeryturę lub rentę. Tym samym nabycie prawa do emerytury w oparciu o zatrudnienie wykonywane poza koleją, wyklucza skuteczne przyznanie prawa do deputatu węglowego. Istotne jest również, że art. 74 ustawy z 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji Przedsiębiorstwa Państwowego (...) nie wymaga, aby przyznana emerytura była pochodną „wyłącznie” zatrudnienia na kolei oraz aby praca na kolei była wykonywana bezpośrednio przed przyznaniem prawa do świadczenia (por. wyrok SA we Wrocławiu z 20.02.2019r., III AUa 1367/18).
Bezspornym jest, że ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w(...) S.A.Zakład (...)wŁ., przejętym w trybieart. 231k.p.przez(...) Sp. z o. o.z/s wŁ.w okresie od 4.09.1978 – 30.04.2014 i jednocześnie w tych latach przysługiwał mu oraz był wypłacany deputat węglowy.
Dla nabycia prawa do deputatu węglowego decydujące znaczenie ma ustalenie, czy wnioskodawcy przysługiwało prawo do deputatu węglowego w okresie zatrudnienia na kolei oraz czy nabycie prawa do emerytury nastąpiło w oparciu o zatrudnienie wykonywane na kolei. W przypadku wnioskodawcy, który nabył prawo do emerytury pomostowej, ustawodawca poza innymi warunkami, wart. 4 pkt 2 ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(Dz.U.2023.164 t.j.), przewidział przesłankę odpowiednio długiego, bo 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze; za jaki jest uznawany okres zatrudnienia wnioskodawcy na kolei przed dniem 1 stycznia 1999r., tj. od 4.09.1978r. Zatem mający wpływ na przyznanie prawa do emerytury pomostowej okres 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pochodził z pracy na kolei. Po dniu 31 grudnia 2008r. wnioskodawca nadal wykonywał pracę w szczególnym charakterze, przez co spełnił tym samym dodatkową przesłankę, określoną wart. 4 pkt 6 ustawy o emeryturach pomostowych. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 10.02.2021r. III AUa 963/20, emerytura pomostowa przyznawana na podstawieustawy o emeryturach pomostowych z 19 grudnia 2008r.(Dz. U. Nr 237, poz. 1656), nie jest emeryturą ustaloną na podstawie ustawy emerytalnej z 17 grudnia 1998r.Ustawa o emeryturach pomostowychnie jest wprost wymieniona w ustawie komercjalizacyjnej. Jednakże jako akt szczególny, późniejszy w stosunku do ustawy o komercjalizacji, ma zastosowanie w niniejszej sprawie na mocyart. 56 ustawy o emeryturach pomostowych. Mianowicie zgodnie z jego treścią, ilekroć w przepisach odrębnych jest mowa o emeryturze, należy przez to rozumieć również emeryturę pomostową. Zatem pobieranie emerytury pomostowej ustalonej w oparciu o konieczne zatrudnienie na kolei przez byłego pracownika kolejowego, uprawnionego do ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy w okresie tego zatrudnienia, uprawnia go do takiego ekwiwalentu w okresie pobierania emerytury pomostowej.
Zdaniem Sądu Okręgowego, ust. 1 i ust. 4 art. 74 ustawy z dnia 8 września 2000r. należy odczytywać łącznie w ten sposób, że prawo do deputatu węglowego przysługuje byłym pracownikom kolejowym, którzy na podstawie właśnie tego zatrudnienia, uzyskali emeryturę lub rentę, co w przypadku emerytury oznacza, że nabycie prawa do emerytury, w oparciu o zatrudnienie poza koleją, wyklucza nabycie prawa do deputatu. Nie oznacza to jednak, iż jakikolwiek okres zatrudnienia poza koleją lub też okres zatrudnienia na kolei, w trakcie którego ubezpieczony nie był uprawniony do deputatu, wyklucza możliwość ubiegania się o deputat jako dodatek do emerytury. Istotne jest bowiem ustalenie, czy emerytura, przyznawana także na podstawieustawy o emeryturach pomostowych, ustalona została na podstawie zatrudnienia kolejowego i wówczas prawo do deputatu przysługuje, czy też na podstawie zatrudnienia poza koleją, co wyklucza przyznanie prawa do deputatu. Jak wynika z niespornego stanu faktycznego, wnioskodawca w okresie ponad 30 lat zatrudnienia w jednostkach kolejowych otrzymywał deputat węglowy, a nadto w związku z tym zatrudnieniem otrzymał prawo do emerytury pomostowej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 47714§2 k.p.c.Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jaj w sentencji.