Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie
IX Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX P 661/20
Data wyroku: 2023-09-05 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Słowa kluczowe: Sprostowanie

Sygnatura akt IX P 661/20

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym w dniu 2 listopada 2020 r.K. S.wystąpiła o nakazanie pozwanemu Skarbowi Państwa – Izbie Administracji Skarbowej wS.sprostowania świadectwa służby, poprzez wpisanie w punkcie 1 i 2 prawidłowych okresów i podmiotów pełnienia służby oraz uzupełnienie punktu 2 poprzez wskazanie ostatnio zajmowanego stanowiska, zastąpienie w punktach 3 i 4 (dotyczących zajmowanego stanowiska i przyczyny ustania stosunku służby) zapisów o przekształceniu stosunku służby w stosunek pracy zapisami o zwolnieniu ze służby z dodatkowym wskazaniem w przypadku punktu 4 świadectwa, że zwolnienie to związane było z reorganizacją jednostki organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej, a ponadto poprzez wskazanie w punkcie 6 prawidłowego wymiaru czasu oraz daty zakończenia urlopu.
Przedstawiając obszernie kwestie związane z reorganizacją administracji celno-skarbowej oraz odwołując się do wprowadzonych regulacji i orzecznictwa powódka wywodziła, że przyjęcie przez funkcjonariusza celnego propozycji zatrudnienia pracowniczego oznacza ustanie stosunku służbowegoi nawiązanie pracowniczego. Tym samym dochodzi do zwolnienia takiego funkcjonariusza ze służby.

Pozwany Skarb Państwa - Izba Administracji Skarbowej wS.wniósł o oddalenie powództwa w całości wskazując, że nie została przewidziana w przepisach możliwość wystąpieniaz żądaniem sprostowania świadectwa służby do sądu powszechnego, a nadto, że sporne zapisy odpowiadają rzeczywistości, bowiem ustawodawca określił taki sposób ustania stosunku służby, jak mające miejscew przypadku powódki jego przekształcenie w stosunek pracy.

Obie strony wystąpiły o koszty procesu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

K. S.była zatrudniona w Izbie Celnej wS.od 14 czerwca 1991 r. do dnia 30 czerwca 2000 r., zaś od dnia 1 lipca 2000 r. na podstawie mianowania. Wtedy uzyskała status funkcjonariusza służby celnej. Służbę pełniła najpierw w Izbie Celnej wS., a potem w Izbie Administracji Skarbowej wS..

Niesporne
         , a nadto świadectwo służby – k. 16-19.

Od 1 marca 2017 r. powódka stała się funkcjonariuszem(...)Skarbowej w związkuz wejściem w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej.

Niesporne
         , a nadto świadectwo służby – k. 16-19.

W dniu 17 maja 2017 r.K. S.otrzymała na podstawie art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej propozycję określającą warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej od 1 czerwca 2017r.
Powódka propozycję przyjęła składając w tym przedmiocie stosowne oświadczenie.

Niesporne

W dniu 30 września 2020 r. DyrektorI.Administracji Skarbowej wS.wystawił powódce świadectwo służby obejmujące okres służby 1 lipca 2000 r. – 31 maja 2017 r. i okres zatrudnienia 14 czerwca 1991 r. – 30 czerwca 2000 r.
W punkcie 3. świadectwa wskazano, że w dniu przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy powódka zajmowała stanowisko specjalisty Służby Celnej i posiadała stopień służbowy rachmistrza.
W punkcie 4. znalazł się zapis, że stosunek służbowy ustał w wyniku przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. Z 2016r. poz. 1948 ze zm.).

Niesporne
         , a nadto świadectwo służby – k. 16-19.

Pismem złożonym w dniu 13 października 2020r. powódka wystąpiła o sprostowanie wskazanego świadectwa służby w zakresie punktów 1 – 4, 6 oraz dopisania imion rodziców.
W odniesieniu do punktu 3 dokumentu powódka domagała się zastąpienia dotychczasowego zapisu zapisem: „W dniu zwolnienia ze służby zajmowała stanowisko 1) specjalisty(...)Skarbowej, 2) posiadała stopień służbowy rachmistrz”.
W zakresie punktu 4 świadectwa powódka dochodziła zastąpienia dotychczasowego zapisu zapisem: „Stosunek służbowy ustał w wyniku zwolnienia ze służby w związku z reorganizacją jednostki organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej art. 188 z dnia 16 listopada 2016r. (Dz.U. z 2016r. poz. 1947 ze zm.)”

Niesporne
         , nadto wniosek – k. 20-22.

Pismem z dnia 16 października 2020 r. dyrektor(...)wS.odmówił sprostowania świadectwa służby, za wyjątkiem dopisania imion rodziców powódki.

Niesporne
         , a nadto pismo dyrektora(...)k. 23-25.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie, ustalony w oparciu o dokumenty, które nie budziły zastrzeżeń co do autentyczności czy rzetelności, leżał w całości poza sporem.
Spornym było to, czy powódka może skutecznie dochodzić na drodze sądowej sprostowania świadectwa służby (strona pozwana podnosiła nawet zarzut niedopuszczalności drogi sądowej oddalony prawomocnym postanowieniem z dnia 10 marca 2021 r. – k. 47), a jeśli tak, to czy w ustalonym stanie faktycznym zachodzą podstawy do zmiany kwestionowanych przez nią zapisów dokumentu.
Spór ten jest efektem zmiany przepisów prawa dokonanej z dniem 1 marca 2017 r., na skutek której doszło do połączenia organów celnych i skarbowych w jedną strukturę organizacyjną - Krajową Administrację Skarbową (KAS). Połączenie to dokonane zostało na podstawie dwóch ustaw z dnia 16 listopada 2016r.: Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2016. 1948z późn.zm), zwanej dalej ustawą wprowadzającą i ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. 2016. 1947 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o KAS. Wolą ustawodawcy izby skarbowe stały się izbami administracji skarbowej (art. 160 ust. 2 ustawy wprowadzającej), które uległy połączeniu z izbami celnymii urzędami kontroli skarbowej mającymi siedziby w tym samym województwie (art. 160 ust. 4 ustawy wprowadzającej).
Pracownicy zatrudnieni w łączących się podmiotach i funkcjonariusze pełniący w nich służbę zachowali po 1 marca 2017r. ciągłość pracy i służby, przy czym funkcjonariusze celni stali się funkcjonariuszami(...)Skarbowej pełniącymi służbę w jednostkach KAS (art. 165 ust. 3 ustawy wprowadzającej). Mieli oni do 28 lutego 2017r. otrzymać pisemną informację o miejscu wykonywania obowiązków służbowych, jeśli to ulegało zmianie (art. 165 ust. 6 ustawy wprowadzającej). Ciągłość służbyi zatrudnienia miała charakter okresowy. Pracownicy i funkcjonariusze mogli do 31 maja 2017r. otrzymać pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, uwzględniającą posiadane kwalifikacje, przebieg dotychczasowej pracy/służby i dotychczasowe miejsce zamieszkania (art. 165 ust. 7 ustawy wprowadzającej). Złożenie takiej propozycji nie było jednak obligatoryjne, co wynikałoz powołanego dalej art. 170 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadzającej. Zgodnie z art. 170 ust. 2 ustawy wprowadzającej pracownik lub funkcjonariusz, który otrzymał propozycję zatrudnienia albo pełnienia służby miał 14 dni na złożenie oświadczenia o jej przyjęciu lub odmowie (za którą uważało się również niezłożenie oświadczenia).
Stosunki pracy osób zatrudnionych w jednostkach KAS oraz stosunki służbowe osób pełniących służbę w tych jednostkach wygasały:
1) z dniem 31 sierpnia 2017 r., jeżeli osoby te w terminie do dnia 31 maja 2017 r. nie otrzymały pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby;
2) po upływie 3 miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik albo funkcjonariusz złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, jednak nie później niż dnia 31 sierpnia 2017 r. (art. 170 ust. 1 ustawy wprowadzającej).
Wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktowane było jak zwolnienie ze służby (art. 170 ust. 3 ustawy wprowadzającej).
Przyjęcie propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby skutkowało przekształceniem (tym pojęciem posłużył się prawodawca) z dniem określonym w propozycji istniejących stosunków odpowiedniow stosunek pracy albo służby w SłużbieC.-Skarbowej, na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony albo określony, mianowania do służby przygotowawczej albo służby stałej (art. 171 ust. 1 ustawy wprowadzającej).
Powódka, co bezsporne, przyjęła złożoną zgodnie z wyżej wskazanymi regulacjami propozycję zatrudnienia, co oznacza, że jej stosunek służbowy uległ - stosując wyrażenie przyjęte przez ustawodawcę - przekształceniu w stosunek pracy na podstawie art. 171 ust. 1 ustawy wprowadzającej.
Przepisy ustawy wprowadzającej nie przewidywały świadczeń pieniężnych z tytułu zakończenia służby dla funkcjonariuszy, którzy stali się pracownikami Krajowej Administracji Skarbowej, ani obowiązku wydania im świadectw służby. Żadna z tych kwestii nie była również uregulowana w ustawie o KAS. Czas przeszły nie jest tu przypadkowy. Z dniem 1 stycznia 2018r. dokonano bowiem zmiany ustawy o KAS ustawą z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017.1321). Zmiana ta polegała m.in. na dodaniu w art. 174 ustępu 10, stanowiącego, że przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy traktuje się jak zwolnienie ze służby w rozumieniu ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej,(...)Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, a funkcjonariusz, którego stosunek służbowy uległ przekształceniu w stosunek pracy, otrzymuje niezwłocznie świadectwo służby.
Dodanie do art. 174 ustawy o KAS cytowanego wcześniej ustępu 10 skutkowało wydaniem świadectw służby tym funkcjonariuszom, w tym powódce, którzy przyjęli propozycję zatrudnienia złożoną na podstawie art. 165 ust. 7 ustawy wprowadzającej. Miało to jednak miejsce dopiero po zmianie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy służby celno-skarbowejz dnia 16 lutego 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 413) określającego m.in. dane, które powinno zawierać takie świadectwo oraz wzór dokumentu. Do zmiany tej (dokonanej rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 4 września 2020r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy służby celno – skarbowej Dz.U. z 2020r. poz. 1585) doszło z dniem 30 września 2020r. Zmiana polegała m.in. na uwzględnieniu wśród okoliczności ustania służby przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy. Rozporządzenie z dnia 4 września 2020r. wprowadziło też zmieniony formularz świadectwa służby. W druku dokumentu w punkcie 3 wskazanie ostatniego stanowiska i stopnia służbowego funkcjonariusza poprzedza po zmianie zapis: „W dniu zwolnienia ze służby/wygaśnięcia stosunku służbowego/wydalenia ze(...)Skarbowej/przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy*:”
W punkcie 4 tego druku podstawę prawną ustania stosunku służbowego funkcjonariusza poprzedza zapis: „Stosunek służbowy ustał w wyniku zwolnienia ze służby/wygaśnięcia stosunku służbowego/wydalenia ze(...)Skarbowej/przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy*:”
Zastosowany w obu punktach symbol „*” oznacza „Niepotrzebne skreślić”, co wprost wskazanow treści druku.
Świadectwo służby, którego sprostowania domaga się obecnie powódka, wydane zostało na takim właśnie zmienionym formularzu.
Było to zgodne z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 września 2020r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy służby celno – skarbowej przewidującym, że do spraw wydania, sprostowania świadectwa służby lub wydania jego odpisu rozpoczętychi niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy zmienianego rozporządzenia w brzmieniu zmienionym.
Żądanie powódki sprostowania otrzymanego świadectwa nie mogło zostać uwzględnione.
Generalnie kwestia świadectw służby uregulowana jest w art. 188 ustawy o KAS, który w ustępie 2 przewiduje możliwość żądania przez funkcjonariusza jego sprostowania. Ustawa o KAS nie określa jednak drogi postępowania funkcjonariusza, pozostawiając ją aktowi wykonawczemu. Zgodnie bowiem z art. 188 ust. 4 ustawy o KAS minister właściwy do spraw finansów publicznych określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe dane, które powinno zawierać świadectwo służby, tryb wydawania i dokonywania sprostowań świadectwa służby, informacje, które są zamieszczane w świadectwie służby na żądanie funkcjonariusza, oraz wzór formularza świadectwa służby, mając na względzie zapewnienie prawidłowości wydawanych świadectw. To właśnie na podstawie wskazanej delegacji ustawowej wydane zostało rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy służby celno-skarbowej z dnia 16 lutego 2018 r. zmienione później rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 4 września 2020r.
Wskazane rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy służby celno-skarbowej określa w § 6 tryb prostowania dokumentu przewidując, że funkcjonariusz może w terminie 7 dni od dnia otrzymania świadectwa służby wystąpić do kierownika jednostki organizacyjnej z żądaniem sprostowania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). W terminie 7 dni od daty złożenia przez funkcjonariusza takiego wniosku kierownik jednostki organizacyjnej wydaje nowy dokument albo przesyła w postaci papierowej informację z podaniem przyczyn odmowy (§ 6 ust. 2 rozporządzenia). Rozporządzenie nie przewiduje możliwości wystąpienia z żądaniem sprostowania do sądu. Brak takiej możliwości we wskazanym akcie prawnym, któremu pozostawiono określenie trybu prostowania świadectwa służby, jak i w przepisach ustawowych wskazuje na niemożność skutecznego dochodzenia przed sądem sprostowania dokumentu. Funkcjonariuszowi nie przysługuje roszczenie. Nie oznacza to niedopuszczalności drogi sądowej, jako że sprawy ze stosunku służbowego funkcjonariuszy z pewnymi wyjątkami (obejmującymi przeniesienia służbowe, określenie warunków pełnienia służby, zawieszenie w pełnieniu obowiązków) rozpatruje zgodnie z art. 277 ustawy o KAS sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Droga sądowa nie jest jednak równoznaczna z możliwością skutecznego dochodzenia dowolnie sformułowanego żądania.W postępowaniu cywilnym wyróżnić można powództwa o świadczenie, ustalenie prawa lub stosunku prawnego, ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego. Świadectwo służby (podobnie jak świadectwo pracy) jest oświadczeniem wiedzy, a nie oświadczeniem woli. Nie tworzy zatem praw podmiotowych ani ich nie pozbawia, choć informacje w nim zawarte mogą rzutować na określone uprawnienia. Kwestionowanie zawartych w takim oświadczeniu informacji co do stosunku prawnego realizowane jest na drodze sądowej co do zasady z procesach o ustalenie (art. 189 k.p.c.), w których strona wykazać musi interes prawny. Podważanie ich w ramach innego powództwa wymaga konkretnej podstawy prawnej. Taką stanowi np.art. 97 § 21k.p.c.przewidujący możliwość wystąpienia przez pracownika do sądu o sprostowanie świadectwa pracy, jeżeli pracodawca odmawia takiego sprostowania. Skoro brak regulacji przewidujących możliwość domagania się sprostowania (nakazania przez sąd sprostowania) świadectwa służby, uznać należy, iż były funkcjonariusz nie może skutecznie dochodzić takiego sprostowania, a jedynie wystąpić z żądaniem ustalenia prawa lub stosunku prawnego (wynikającego z zapisów dokumentu). Możliwość zgłoszenia takiego żądania oznacza, że nieprzewidzenie przez ustawodawcę możliwości dochodzenia sprostowania dokumentu nie narusza ustalonego wKonstytucjiprawa do sądu.
Konstytucyjność tej regulacji wynika z faktu, że kwestia sprostowania dokumentu nie rodzącego, ani nie pozbawiającego żadnych praw podmiotowych (tak m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2019 r., I UK 55/18) została pozostawiona ocenie kierownika jednostki organizacyjnej, który jednocześnie też pełni funkcję organu administracji publicznej, a więc nie jest zwykłym podmiotem prawa prywatnego. Jest w ocenie sądu dopuszczalne zróżnicowanie przez prawodawcę sytuacji funkcjonariuszyi pracowników w zakresie dochodzenia korekty dokumentów potwierdzających przebieg ich ścieżki zawodowej, skoro wystawiającymi świadectwa służby są kierownicy jednostek administracji publicznej na co dzień stosujący przepisy prawa. Ryzyko nieprawidłowości w wystawianiu dokumentów jest w ich przypadku dużo mniejsze, a dla jego wyeliminowania ustawodawca za wystarczające mógł uznać wskazanie takich nieprawidłowości przełożonemu przez funkcjonariusza (którego interes jest wszak później chroniony możliwością wystąpienia z powództwem o ustalenie).
Można było więc uznać, że jego ocena w tym zakresie będzie wystarczająca. Jeżeli natomiast funkcjonariusz miałby domagać się wprost określonych uprawnień emerytalnych, czy zapłaty na swoją rzecz jakichś świadczeń - wtedy oczywiście będzie mu przysługiwało konkretne roszczenie (jak na przykłado odprawę).
Poza tym nie sposób uznać, by dochodzenie sprostowania świadectwa służby było możliwe na podstawieart. 97 § 21k.p., bowiem żaden przepis ustawy o KAS nie odsyła do stosowania tej konkretnej regulacji lub generalnie przepisówkodeksu pracyw sprawach nieuregulowanych we wskazanej ustawie.
Przeciwko przyjęciu, że art. 188 ust. 2 ustawy o KAS stanowi samodzielną podstawę prawną sądowego dochodzenia sprostowania dokumentu, przemawia nie tylko pozostawienie trybu sprostowania rozporządzeniu, ale i nieokreślenie żadnego terminu zgłaszania żądania sprostowania przed sądem. Trudno przyjąć, by obowiązywał tu trzyletni termin określony w art. 252 ust. 1 ustawy o KAS, który dotyczy świadczeń pieniężnych, o czym świadczy zarówno brzmienie regulacji, jak i jej umiejscowienie w rozdziale zatytułowanym „Uposażenie i inne świadczenia pieniężne funkcjonariuszy”. Nie wydaje się też, by nie występowało żadne ograniczenie czasowe ze zgłoszeniem takiego żądania zważywszy chociażby na krótki termin przewidziany dla wystąpienia z powództwem o sprostowanie świadectwa pracy.
Skoro obowiązujące przepisy nie przewidują roszczenia o sprostowanie świadectwa służby, powództwo musiało podlegać oddaleniu.
O kosztach procesu orzeczono w oparciu o przepisart. 98 § 1 i 3 k.p.c.zgodnie z którym strona przegrywająca proces obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Zasądzona na rzecz pozwanego kwota odpowiada stawce minimalnej wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika określonej § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2018.265)

ZARZĄDZENIE

(...)

(...)

(...)

05.09.2023