Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 277/23
Data wyroku: 2023-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Ciężar dowodu
Podstawa prawna: art. 6 kc

Sygn. akt III Ca 277/23

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 4 listopada 2022 roku, Sąd Rejonowy w Pabianicach w sprawie z powództwaJ. G. (1)przeciwkoM. G.o zapłatę:

1
oddalił powództwo;

2
nie obciążyłJ. G. (1)kosztami procesu;

3
nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Pabianicach na rzecz adwokataT. K.kwotę 2.952 (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa) złote, w tym kwotę 552 (pięćset pięćdziesiąt dwa) złote podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieodpłatną pomoc prawną udzielonąM. G.z urzędu.

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając rozstrzygnięcie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1) nieważność postępowania poprzez sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniuart. 379 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnegowynikająca z tego, że w składzie sądu brała udział osoba wadliwie powołana na urząd sędziego, w procedurze sprzecznej zKonstytucją RPa mianowicie powołana na wniosek niekonstytucyjnego organu określającego siebie bezprawnie jako Krajowa Rada Sądownictwa;
2) naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie lub nieprawidłową wykładnię:
a) naruszenie prawa materialnego: tj.art. 363 § 1 k.p.c., przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegającą na faktycznym przyjęciu, że prawomocny wyrok wydany przez Sąd Rejonowy w Pabianicach w sprawie III RC 12/19 nie wiąże sądu;
b) naruszenie prawa materialnego: tj.art. 133 § 1 k.r.o., zgodnie z którym „rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych”, a zatem każdy z rodziców zobowiązany jest do wypełnienia tego obowiązku orazart. 129 § 2 k.r.o., przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegającą na faktycznym przyjęciu, że tylko ojciec ma obowiązek świadczyć na dziecko;
c) naruszenie prawa materialnego: tj.art. 405 k.c., przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegającą na faktycznym przyjęciu, że w przypadku pozwanej nie obowiązuje przepis, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości;
3) naruszenia przepisów procesowych, które mogły mieć w pływ na treść wydanego w sprawie wyroku tj.art. 233 §1 k.p.c.poprzez rażące przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów a polegające na dowolnej i sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, w zakresie:
a) błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i ustalenie przez Sąd, że dokumenty złożone przez pozwaną dotyczą jej wydatków na utrzymanie syna podczas gdy dotyczą one także, a nawet w większości, wydatków na nią samą;
b) przekroczenie swobodnej oceny dowodów, polegające na uznaniu zeznań pozwanejM. G.za pełnowartościowe, wiarygodne i spójne, podczas gdy z zebranych w sprawie dowodów a szczególnie z samych zeznań i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że jej zeznania nie były ani spójne ani zgodne ze stanem faktycznym;
c) przekroczenie swobodnej oceny dowodów, polegające na uznaniu zeznań powoda i jego ojca za niewiarygodne w części dotyczącej istoty sprawy pomimo tego, że zeznania te są potwierdzone dokumentami, w tym dokumentami złożonymi przez pełnomocnika pozwanej;
d) błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i uznaniu przez Sąd, że przebieg egzekucji komorniczej bezpodstawnie wszczętej na wniosek pozwanej nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie;
e) błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i uznaniu przez Sąd, że działania pozwanej mające charakter przemocy ekonomicznej w stosunku do własnego syna oraz do byłego męża nie mają wpływu na treść orzeczenia w niniejszej sprawie;
f) błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i uznaniu przez Sąd, że niniejsza sprawa jest wywołana konfliktem między rodzicami powoda podczas, gdy w rzeczywistości została ona wywołana przywłaszczeniem pieniędzy należących się powodowi przez pozwaną;
4) naruszenie przepisów postępowania polegające na tym, że Sąd zaniechał przeprowadzenia dowodów mających istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a szczególnie zignorował niektóre wnioski dowodowe prawidłowo złożone przez powoda dotyczące m.in. załączenia akt innych spraw sądowych i przeprowadzenia dowodu z dokumentów, w tym dokumentów znajdujących się w aktach sprawy;
5) naruszenia przepisów procesowych, które mogły mieć wpływ na treść wydanego w sprawie wyroku tj.art. 3271§1 k.p.c.poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw orzeczenia na skutek niewskazania w sposób jednoznaczny w uzasadnieniu wyroku, które fakty istotne dla sprawy
Sąd uznał za udowodnione, na jakich oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, co w konsekwencji utrudnia kontrolę odwoławczą a także naruszenieart. 3271§2 k.p.c.polegające na sporządzeniu uzasadnienia bardzo pokrętnego, którego obszerne fragmenty są praktycznie niezrozumiałe i jednocześnie nie zawierają dostatecznego wyjaśnienia podstaw orzeczenia;
6) naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego tj. art. 6. Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej wR.dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnieProtokołami nr (...)oraz uzupełnionaProtokołem nr (...)polegające na rażącym braku bezstronności panaP. P..
W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę rozstrzygnięcia w zakresie zaskarżenia poprzez uchylenie wyroku w całości oraz uznanie pozwu lub zmianę wyroku w ten sposób, że pozew zostanie uznany w całości lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania odwoławczego.
Skarżący wniósł o rozpoznanie apelacji na rozprawie. Na podstawieart. 381 k.p.c.skarżący wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie przed Sądem odwoławczym dowodów, tj. o załączenie akt spraw sądowych wskazanych w wnioskach dowodowych oraz zwrócenie się o informację na temat pobierania przez pozwaną świadczenia 500+ na pozwanego. Wskazując, że szczególne znaczenie mają dokumenty dotyczące bezpodstawnego wniosku o egzekucję komorniczą, w tym potwierdzające przywłaszczenie przez pozwaną mienia należącego do majątku wspólnego, którego pozwana nie chce rozliczyć.
W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego oraz pominięcie zgłoszonych wniosków dowodowych jak również o przyznanie na rzecz adw.T. K.kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu pozwanej.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powoda, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu.
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, w związku z czym zgodnie zart. 5059§ 11 KPCapelację można oprzeć tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast stosownie doart. 50513§ 2 KPCjeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić należy, iż w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy, apelacja ograniczona wiąże Sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Tym samym w ramach niniejszego uzasadnienia poprzestać należy jedynie na odniesieniu się do zarzutów apelacji, bez dokonywania analizy zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem w pozostałym zakresie (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 roku, OSNC Nr 6 z 2008 r. poz. 55 oraz Sąd Okręgowy w Łodzi w wyroku z dnia 30.03.2022r III Ca 1538/21).
Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie procesu nie są obarczone błędem i znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania. Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje zatem wskazane ustalenia za własne.
W toku postępowania apelacyjnego pozwany zgłaszał wnioski dowodowe, które zmierzały jedynie do przedłużenia postepowania, co prowadziło do pominięcia dowodów na podstawieart. 2352§ 1 pkt 5 k.p.c.
Zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.nie zasługiwał na uwzględnienie. Formułując zarzut uchybieniaart. 233 k.p.c., odnoszący się do błędów w ocenie materiału dowodowego, konieczne jest wskazanie, który dowód został nieprawidłowo oceniony przez niezasadne danie mu wiary czy przypisanie mocy dowodowej bądź też przez bezpodstawną odmowę obdarzenia go przymiotem wiarygodności, czy mocy dowodowej. Zarzut ten mógłby zostać uwzględniony tylko wówczas, gdyby skarżący wykazał, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając, a także w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 maja 2022 r., I ACa 107/21, Legalis nr 2712599, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 8 czerwca 2022 r., I ACa 771/21, Legalis nr 2712624).
Wbrew przekonaniu skarżącego, dokonana przez Sąd Rejonowy ocena dowodów czyniła zadość wymaganiomart. 233 § 1 k.p.c.Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzona przez Sąd ocena tegoż materiału jest w całości logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego, zaś podniesiony w tym zakresie zarzut stanowi w istocie jedynie niczym nieuzasadnioną polemikę z prawidłowymi i nieobarczonymi błędami ustaleniami Sądu I instancji. Apelujący nie przedstawił żadnych uzasadnionych argumentów przeciwnych, mogących podważyć ocenę Sądu Rejonowego, zaś argumenty, podniesione w treści apelacji, uznać należy za nietrafne.
Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutu odnoszącego się do naruszeniaart. 3271§ 1 pkt. 1 k.p.c., mając na uwadze przepis, którego apelujący jednak nie podniósł – mianowicie § 2 tegoż artykułu wskazującego, że uzasadnienie sporządza się w sposób zwięzły. Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Odnosząc się do powyższego zarzutu skarżącego należy stwierdzić, że analizowane uzasadnienie zawiera wszystkie kluczowe elementy, które zostały ujęte w odpowiedni i stanowczy sposób. Nadto, zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może okazać się zasadny tylko wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych wart. 3271§ 1 k.p.c.zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli, czyli gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie odtworzenie i ocenę wywodu (ciągu wnioskowania o faktach i prawie), który doprowadził do przyjęcia zawartego w sentencji rozstrzygnięcia. To, czy w istocie sprawa została wadliwie, czy prawidłowo rozstrzygnięta nie zależy od tego, jak zostało napisane uzasadnienie. Jedynie w takim wypadku uchybienieart. 3271§ 1 k.p.c.może być uznane za mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że nie każde uchybienie w zakresie konstrukcji uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji może stanowić podstawę do kreowania skutecznego zarzutu. Skarżący musi przy tym wykazać zaistnienie tego rodzaju wadliwości, które czynią uzasadnienie bezwartościowym dla oceny wydanego rozstrzygnięcia sprawy (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 5 lipca 2018 r., I ACa 24/18, publ. Legalis nr 1842038). Tym samym uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji czyni zadość wymogom stawianym wart. 3271§ 1 k.p.c.
Sąd Rejonowy nie dopuścił się naruszeniaart. 379 pkt 4 k.p.c.oraz art. 6. Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Powód złożył już przed Sądem pierwszej instancji wniosek o wyłączenie sędziego referenta, który to wniosek został oddalony postanowieniem tego Sądu z dnia 22 września 2022 roku. Powyższy zarzut powoda stanowi jedynie polemikę z prawidłowym orzeczeniem i wynika z niezadowolenia powoda z niekorzystnego dla niego wyroku.
Sąd Okręgowy za niezasługujący na uwzględnienie uznał również zarzuty naruszenia dyspozycji 363§ 1 kpc,129 § 2 k.r.o.133§ 1 k.r.ooraz405 k.c.Skarżący nie dostrzega, iż Sąd pierwszej instancji nie zastosował 133§ 1 k.r.ojako podstawy wyroku rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie, Sąd Rejonowy, w swoim uzasadnieniu jasno wyjaśnił instytucję bezpodstawnego wzbogacenia, wskazując że wytoczone powództwo mogłoby zostać uwzględnione jedynie wówczas, jeśli powód wykazałby, że pozwana nie wydatkowała na jego potrzeby alimentów uzyskiwanych odJ. G. (2), czyli przywłaszczyłaby je do własnego majątku, nie włączając tych środków do majątku syna, czego zgromadzony materiał dowodowy w żaden sposób nie potwierdził. Przedstawiając liczne rachunki i faktury pozwana wykazała, że od 1 stycznia 2018 r. do momentu wyprowadzenia się powoda do ojca czyniła liczne wydatki na utrzymanie syna i to w wymiarze znacznie przekraczającym (co istotne w przedmiotowej sprawie) kwotę 180 zł miesięcznie. Skoro pozwana, jak wynika z materiału dowodowego, wszystkie środki wpłacane do jej rąk przezJ. G. (2)przeznaczała na utrzymanie powoda, to w konsekwencji nie wzbogaciła się bezpodstawnie kosztem powoda.
Podzielić należy także stanowisko Sądu Rejonowego o braku legitymacji czynnej po stronie powodowej. Trafnie Sąd wskazał, że o zwrot alimentów- zdaniem powoda nienależnie świadczonych przez zobowiązanego mógłby wystąpić jedynie tenże zobowiązany.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia apelacji i działając na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 102 k.p.c.odstępując od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania. Słuszności zastosowania tego przepisu Sąd Okręgowy upatruje w trudnej sytuacji majątkowej powoda.
O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie § 8 pkt 5, w zw. z § 11 pkt 1, w zw. z § 4 ust. 3 i w zw. z § 16 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 r. tj. z dnia 30 listopada 2018 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 18), zasadzając na rzecz adw.T. K.kwotę 1800 zł.