Sąd Rejonowy w Chełmnie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 412/23
Data wyroku: 2024-09-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Sędzia Agata Makowska-Boniecka

Sygn. akt II K 412/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27/09/2024 r.
Sąd Rejonowy w Chełmnie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący - Sędzia Agata Makowska - Boniecka
Protokolant -  sekr. sąd.(...)
przy udziale Prokuratora - asesoraM. A.
po rozpoznaniu w dniach 19/04/2024 r., 17/09/2024 r. i 27/09/2024 r.
sprawy:

M. B. (1)

s.A.iB.z domuH.

ur. (...)wK.

oskarżonego o to, że:

w okresie od dnia 15 stycznia 2009 r. do dnia 25 maja 2023 r. w miejscowościW.w gminieS.jako właściciel zabytku w postaci zespołu dworsko-parkowego wpisanego do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wT.z dnia 22 października 1997 r. o numerze(...)zniszczył nieumyślnie dom gorzelanego, gorzelnię, dwór z oficyną, stajnię z oborą i lodownię w ten sposób, że zaniechał wykonywania ciążącego na nim obowiązku prawnego polegającego na zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie doprowadzając do istotnego naruszenia substancji wymienionych obiektów,
tj. przestępstwo zart. 108 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
orzeka:

I
uznaje oskarżonegoM. B. (1)za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia, tj. występkuart. 108 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkamii za to na podstawie art. 108 ust. 2 w/w ustawy wymierza mu karę 300 (trzystu) stawek dziennych grzywny przy przyjęciu jednej stawki za równoważną kwocie 50 (pięćdziesięciu) złotych,

II
na podstawie art. 108 ust. 3 w/w ustawy orzeka wobec oskarżonego nawiązkę w kwocie 13.960,- zł (trzynaście tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt złotych) na rzecz Narodowego FunduszuOchrony (...),

III
wymierza oskarżonemu opłatę sądową w kwocie 1.500 zł (jeden tysiąc pięćset złotych) i obciąża go wydatkami postępowania w kwocie 4.539,31 zł (cztery tysiące pięćset trzydzieści dziewięć złotych trzydzieści jeden groszy).

UZASADNIENIE

Formularz UK 1

Sygnatura akt

II K 412/23

Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd możeograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybieart. 343,art. 343a lub art. 387 k.p.k.albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcieo karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacjizawartych w częściach 3–8 formularza.

1. USTALENIE FAKTÓW

1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nieprzypisano)

1

M. B. (1)

W okresie od dnia 15 stycznia 2009 r. do dnia 25 maja2023 r. w miejscowościW.w gminieS.jako właściciel zabytku w postaci zespołu dworsko-parkowego wpisanego do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora ZabytkówwT.z dnia 22 października 1997 r. o numerze(...)zniszczył nieumyślnie dom gorzelanego, gorzelnię, dwór z oficyną, stajnięz oborą i lodownię w ten sposób, że zaniechał wykonywania ciążącego na nim obowiązku prawnego polegającego na zabezpieczeniui utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie doprowadzając do istotnego naruszenia substancji wymienionych obiektów,
tj. przestępstwo z art. 108 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

Obiekt w postaci zespołu dworsko-pałacowego wzniesiono w(...). na fundamentach kamiennych lub kamienno-ceglanych, o ścianach z cegły czerwonej, pełnej, tynkowanych, dwór i dom gorzelanego boniowane w tynku. Obiekt pokryty był czerwoną dachówką ceramiczną.
Decyzją Wojewódzkiego Konserwatora ZabytkówwT.z 22 października 1997 roku do rejestru zabytków woj.(...), pod numerem(...)wpisano zespół dworsko-parkowy wW., na który składały się:
- dwór z oficyną,
- park o powierzchni ok. 6,8 ha,
- gorzelnia,
- dom gorzelanego,
- spichlerz,
- stajnia z oborą,
- lodownia,
- silosy
- podwórze gospodarcze z zachowanym w znacznej części murem ogrodzeniowym, a także siecią brukowanych dróg.
Nieruchomość położona jest w obrębieW., nadziałkach: nr (...)(KW nr(...)), od nr do nr(...)(KW nr(...)), nr(...)(bez KW) oraz częścidziałki nr (...)o pow. ok. 0,2 ha(KW nr(...)).
Decyzją Wojewódzkiego Urzędu Ochrony ZabytkówwT.z 7 maja 2008 roku pozwolono na sprzedaż zespołu dworsko-parkowego. W decyzji poinformowano, że w akcie notarialnym sprzedaży należy zawrzeć informacjeo zobowiązaniu przyszłego właściciela do wykonywania prac remontowo-konserwatorskich i zagospodarowania zabytku zgodnie z programami uzgodnionymi przez(...)Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Pismem z 21 października 2008 roku,M. B. (1)zwrócił się do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony ZabytkówwT.o pozytywne zaopiniowanie programu adaptacyjnego zabytkuD.wW., w związkuz zamiarem jego zakupu.M. B. (1)wyraził wolę urządzenia w zespole dworsko-parkowym hotelu bądź zajazdu oraz rezydencji prywatnej, z adaptacją obiektów: dworu, gorzelni, domu gorzelanego, budynku lodowni, budynku kuźni.
(...)Wojewódzki Konserwator Zabytków wT., pismem z 4 listopada 2008 roku wyraził akceptację dla programu adaptacyjnegoM. B. (1).
Na mocy umowy przeniesienia własności z 15 stycznia 2009 roku zawartej wC.przed notariuszemJ. P.(rep.(...)), jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości gruntowej do 25 maja 2023 roku byłM. B. (1). Dla wskazanej nieruchomości prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Chełmnieksięga wieczysta o numerze (...).
W akcie notarialnym wpisano następujące zabytkowe nieruchomości:

-

dwór z oficyną wzniesiony w końcu XVIII w., uległ całkowitej degradacji, jest ruiną,

gorzelnia parowa, budynek wzniesiony w 1895 r., uległ częściowej degradacji, zachowały się ściany zewnętrzne, komin gorzelni - stan techniczny średni,

dom gorzelny [gorzelanego] z przeł. XVIII/XIX w.,

spichlerz zbożowy, budynek częściowo zdegradowany, ubytki w konstrukcji i pokryciu dachu,

stajnia z oborą, w całości budynek uległ degradacji, jest ruiną. Zachowane tylko częściowo ściany zewnętrzne,

lodownia obiekt z pocz. XX w. jest ruiną, uległ całkowitej degradacji, zachowały się cząstkowe ściany zewnętrzne,

park założony w I poł. XIX w. w stylu krajobrazowym, na dwóch stokach podzielonych wąwozem. W drzewostanie dominują rodzime gatunki liściaste: klon, lipa, dąb, jawor, jesion i kasztanowiec,

podwórze gospodarcze z zachowanym murem ogrodzeniowym aktualnie w stanie szczątkowym i siecią brukowanych dróg.

Decyzją nr (...)z 25 czerwca 2012 roku(...)Wojewódzki Konserwator ZabytkówwT., na skutek lustracji zabytku, przeprowadzonej21 listopada 2011 roku oraz 26 kwietnia 2012 roku nakazał właścicielowiM. B. (1):
- zabezpieczenie korony murów obiektów pozbawionych zadaszenia, tj. dworu z oficyną, stajni z oborą oraz lodowni przed dalszym ich ubytkiem, poprzez: podstemplowanie lica murów, delikatne usunięcie porośniętej zieleni, samosiejek przy i na murach, zdjęcie ręcznie z korony murów warstwy cegieł zmurszałych, zlasowanych i obluzowanych, kotwienie części murów pękniętych, uzupełnienie murów cegłą ceramiczną, czerwoną paloną na zaprawie wapiennej, aby przewiązać poszczególne części murów, wyprowadzenie murów uzupełnianych do wysokości murów istniejących, położenie na koronę murów warstwy wyrównującejz zaprawy wapiennej, ułożenie substancji izolującej;
- wzmocnienie więźby dachowej spichlerza, poprzez: wymianę zniszczonych, drewnianych elementów więźby na nowe i drewniane, uzupełnienie brakujących elementów drewnianych i odtworzenie konstrukcji poszczególnych kondygnacji – w tym drewnianych podłóg z desek i więźby nowymi elementami z drewna impregnowanego;
- uszczelnienie połaci dachu spichlerza, poprzez położenie dachówek ceramicznych w kolorze czerwonym, ewentualnie przełożenie dachówek na dachu;
- uzupełnienie w miejscach uszkodzonych ścian gorzelnii spichlerza, poprzez: wymurowanie ścian z zachowaniem historycznych otworów w ścianach okiennychi drzwiowych z cegły ceramicznej, czerwonej, o parametrach fizyczno-mechanicznych na zaprawie wapiennej;
- wymianę zniszczonych elementów więźby dachowej, łacenia, deskowania i uszczelnienie dachu gorzelni papąw kolorze czarnym lub szarym,
- skuteczne zabezpieczenie obiektów i terenu zabytkowego zespołu przed postronnymi osobami, w taki sposób, aby uniemożliwić wejście na teren i grabież elementów zabytków, takich jak: cegły, drewniane belki, kamienny bruk itd., poprzez odtworzenie murów ceglanych, których przebieg wówczas był czytelny, z materiału ceramicznego, palonej cegły czerwonej, uzupełnienie kamiennego materiału, zaśw miejscach fundamentów, wstawienie metalowego, przeziernego, wysokiego ogrodzenia.
Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków wT.15 lipca 2014 roku przeprowadził lustrację zespołu dworskiego wW., w wyniku której obiekt zastanow stanie katastrofalnym. Nakazano wówczas właścicielowi zabezpieczenie i remont budynku gorzelnianego oraz parku, uszczelnienie dachów i więźby spichlerza. WłaścicielM. B. (1)zobowiązał się do końca sierpnia 2014 roku złożyć do(...)wT.wnioski o remont domu gorzelnianego, parku oraz spichlerza, zaś co do pozostałych elementów zabytkowych – wnioski o wykreślenie z rejestru zabytków.
Upomnieniem nr(...)z 10 czerwca 2015 roku,(...)Wojewódzki Konserwator ZabytkówwT.wezwałM. B. (1)do wykonania obowiązków dot. zespołu dworsko-parkowego wW., tożsamych z nakazaniem z decyzji z 25 czerwca 2012 roku.
Decyzją Nr (...)Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wT.z 29 października 2015 roku wydanoM. B. (1)pozwolenie na prace budowlane w domu gorzelanegow zakresie:
- naprawy poszycia dachu przez wzmocnienie krokwi dodając dodatkowe zastrzały, wymiany i uzupełnienia zniszczonych elementów drewnianej konstrukcji pod warunkiem zastosowania materiałów drewnianych do wzmocnień i uzupełnień,
- zabezpieczenia i wykonania naprawy pęknięć muróww części szczytowej, od strony zachodniej przemurowanie spękań lub wprowadzenie w spoiny prętów wzmacniających
oraz w spichlerzu w zakresie:
- wymiany na nowe uszkodzonych, porażonych grzybemi nadpalonych elementów konstrukcji drewnianej,
- uzupełnienia brakujących podciągów za pomocą bali,
- wymiany na nowe uszkodzonych elementów konstrukcji dachu,
- wymiany na nowe uszkodzonych, popękanych i słabo osadzonych dachówek w miejscach najbardziej zdegradowanych
- wzmocnienia krokwi i uzupełnienia brakujących łat,
- zabezpieczenia wszystkich otworów okiennych poprzez ich zamurowanie pustakami,
- zamknięcie otworu drzwiowego w przyziemiu na kłódkę.
Decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowegoz 19 lipca 2017 roku skreślono z rejestru zabytków budynek dworu z oficyną oraz budynek stajni z oborą, wchodzącew skład zespołu dworsko-pałacowego wW.oraz odmówiono skreślenia z rejestru zabytków: gorzelni parowej, lodowni oraz części zespołu otaczającej budynki dworuz oficyną oraz stajni z oborą.
Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków wT.13 kwietnia 2018 roku przeprowadził lustrację zespołu dworskiego wW., w wyniku której ustalono, żez nakazu pozwalającego na prace określone wdecyzji numer (...)wykonano w spichlerzu z części istniejących elementów wzmocnienie drewnianej konstrukcji, nie wymieniono bali drewnianych, wzmocniono konstrukcję dachu, uzupełniono i wymieniono uszkodzone belki, dachówki wymieniono na nowe, zabezpieczono kalenicę, założono odgromienie, zabezpieczono przed wejściem osób postronnych wszystkie otwory okienne oraz drzwiowe. Stwierdzono także, iż dom gorzelanego znajduje się w stanie ruiny, gdyż doszło do zawalenia stropu, ścian oraz podpiwniczenia. W toku lustracji ustalono, że obiekt od sierpnia 2016 roku był pod ochronąfirmy (...). Podczas kontroli poinformowano głównego specjalistę do spraw ochrony zabytków, iż zabezpieczono dom gorzelanego poprzez zamurowanie otworów okiennychi drzwiowych, zaś 6 grudnia 2015 roku po raz pierwszy dokonano zgłoszenia na Policję kradzieży, jednakże odmówiono wówczas wszczęcia dochodzenia. Kolejne zgłoszenia czyniono w 2016 roku. O zgłoszeniach(...)wT.nie był informowany. Ponadto, w toku kontroli ustalono, że pozostałe obiekty zespołu z nakazu nie są realizowane, ponieważ właściciel nie wystąpił z wnioskiemo pozwolenie na remont.
W ramach ustaleń pokontrolnych dot. stanu zachowania zespołu dworsko-parkowo-folwarcznego wW.stwierdzono, że teren założenia nie jest zabezpieczony przed dostępem osób postronnych, dom gorzelanego jest w stanie ruiny, zaś pozostałe elementy nie są zabezpieczone przed dalszym niszczeniem, budynki stajni z oborą i dworuz oficyną zostały wykreślone z rejestru zabytków, jako zagrażające życiu i zdrowiu, jednakże pomimo stanu prawnego pozwalającego na rozbiórkę, właściciel nie podjął żadnych działań w kierunku uporządkowania terenu. Wydano wówczas zalecenia w celu usunięcia nieprawidłowości:
- wykonanie ogrodzenia lub innego zabezpieczenia przed dostaniem się osób postronnych na teren obiektu, uniemożliwienie dalszego dewastowania poprzez np. ogrodzenie i stały monitoring, gdyż cotygodniowe kontrole firmy ochroniarskiej nie przynoszą rezultatów;
- zabezpieczenie istniejących elementów domu gorzelanego, w taki sposób, aby nie ulegały dalszej dewastacji i mógł być przeprowadzony remont – zgodnie z nakazem;
- rozbiórka obiektów wykreślonych z rejestru zabytków.
Termin wykonania zaleceń ustalono na 30 czerwca 2018 roku.
Decyzją Nr (...)Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 19 października 2018 roku wymierzonoM. B. (1)administracyjną karę pieniężną w wysokości 20 000,00 zł z powodu niewykonania zaleceń pokontrolnych, tj. niezabezpieczenia terenu zabytkowego zespołu dworsko-parkowego, niezabezpieczenia istniejących elementów domu gorzelanego.
Decyzją Nr (...)Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wT.z 16 października 2018 roku pozwolonoM. B. (1)na działania przy zabytkach:
- lodowni, poprzez: uzupełnienie korony muru, zamurowanie cegłą rozbiórkową otworu wejściowego, zwieńczenie ścian po uzupełnieniu ubytków folią izolacyjną;
- gorzelni, poprzez: zamurowanie wszystkich otworów drzwiowych i okiennych cegłą rozbiórkową z obiektów znajdujących się na terenie, wykreślonych z rejestru zabytków, przeznaczonych do rozbiórki, zabezpieczenie zwieńczeń ścian oraz otworów okiennych pierwotnych segmentów gorzelni, aparatowni, parnika, drożdżowni, fermentowni, słodowni i kotłowni, wyburzenie wtórnych dobudowanych segmentów;
- domu gorzelanego, poprzez: uzupełnienie uszkodzeńi ubytków w murze powstałych w wyniku celowej dewastacji, odbudowę zniszczonych fragmentów murów, inwentaryzację zachowanych fragmentów konstrukcji drewnianej oraz więźby dachowej, zabezpieczenie folią przed zamakaniem;
- murze ceglanym i kamiennym, poprzez: przemurowanie muru w złym stanie technicznym i konstrukcyjnym, uzupełnienie brakujących fragmentów, wzmocnienie dodatkowymi murowanymi z cegły przyporami, zabezpieczenie i osłonięcie folią izolacyjną, ubytki w murze gdzie nie ma muru w ogóle – zabezpieczenie płotemz metalowej siatki.
Decyzją nr (...)z 2 lipca 2018 roku ponownie wymierzonoM. B. (1)administracyjną karę pieniężną w wysokości 2 000,00 zł z powodu niepowiadomienia wojewódzkiego konserwatora zabytkówwT.o uszkodzeniu, zniszczeniu domu gorzelanego.
Zawiadomieniem(...)wT.z 12 października 2022 roku zawiadomionoM. B. (1)o kontroli zespołu dworsko-parkowego wW.w dniu 8 listopada 2022 roku o godz. 9:00, jednakże właściciel nie przybyłw wyznaczonym terenie, pomimo prawidłowo doręczonej korespondencji.
Dom gorzelanego składający się na zespół dworsko-parkowy wW.w 2009 roku był w stanie zadowalającym, posiadał mury, dach, a nadto mieszkaliw nim lokatorzy. Stan zachowania w 2010 roku określono jako dobry, zaś w 2011 roku był to jedyny nieograbiony obiekt, zamieszkiwany nadal przez lokatorów, jednakże wymagający pilnych prac remontowych. W 2013 roku obiekt był zamieszkiwany, użytkowany i nie wymagał specjalnego zabezpieczenia. Z kolei w 2016 roku obiekt był poważnie zniszczony, w stanie postępującej degradacji, uszkodzone zostało pokrycie dachu i więźba dachowa. Zachowanew całości zostały ściany zewnętrzne, większość ścian działowych oraz piwnice. Stan obiektu w 2018 roku określono jako ruina, gdyż zawaleniu uległy stropy, ściany, sklepienie ceglane piwnic, pomimo zabezpieczenia otworów drzwiowych i okiennych obiekt uległ zniszczeniu.
Gorzelnia składająca się na zespół dworsko-parkowywW.w 2007 roku była zniszczona, ulegała ciągłej dewastacji, wewnątrz znajdował się głęboki wykop. W 2016 roku stwierdzono, iż gorzelnia była poważnie uszkodzona, zniszczona została część ścian wewnętrznych i stropów, częściowo doszło do zawalenia się sklepienia piwnic. Przybudówki określono jako ruiny.
Dwór z oficyną, stajnia z oborą, lodownia, składające się na zespół dworsko-parkowy wW.w 2007 roku określono jako trwała ruina. Klasyfikacji jako ruina dworuz oficyną dokonano z uwagi na zniszczenia, uszkodzenia dachu i ubytki w pokryciu. Ponadto w oborze i stajni zachowały się fundamenty, cokół, ściany obwodowe,z konstrukcji więźby wycięto elementy drewniane. Możliwe było jednak wówczas odbudowanie obiektów w tamtym czasie bądź zachowanie ich jako trwałej ruiny. W 2016 roku stwierdzono, że dwór oraz stajnie z oborą doprowadzono do ruiny, co skutkowało wykreśleniem z rejestru zabytków. Lodownia pozostała w stanie trwałej ruiny.
Obiekt spichlerza, składający się na zespół dworsko-parkowy wW.w 2007 roku miał zamurowany otwór wejściowy. Obiekt uległ zniszczeniu oraz kradzieży desek podłóg na poszczególnych kondygnacjach. W 2016 roku spichlerz był zniszczony w średnim stopniu, w stanie postępującej degradacji, uszkodzone zostało pokrycie dachowe, więźba dachowa oraz strop piwnic.
Park i sieć brukowanych dróg w 2007 roku określono jako zaniedbane, mające jednak czytelny pierwotny układ ścieżek.
M. B. (1),urodzony (...)wK., rozwiedziony, ojciec jednego dziecka w wieku 29 lat, które pozostaje na jego utrzymaniu, ponadto na utrzymaniu partnerka. Wykształcenie średnie, z zawodu menadżer, udziałowiec spółki i Prezes Zarządu w(...) S.A.z siedzibą wK., dochodyw wysokości ok. 40 000,00 zł brutto miesięcznie, stan majątkowy: kilka mieszkań na terenieK., kilkanaście nieruchomości, nieruchomość magazynowa, kilkadziesiąt samochodów osobowych i zabytkowych, uzyskiwał też dochody z dywidendy, niekarany sądownie, nieleczony psychiatrycznie ani odwykowo.
Przedmiotowa nieruchomość została zakupiona za kwotę 100 000,00 zł. Administratorem nieruchomości na mocy umowy właściciel ustanowiłZakład Usług (...). Wszelkich czynności w ramach zawartej umowy dokonywałP. O., który sprawował pieczę nad nieruchomością, wykonywał zlecone przez właściciela prace, zgłaszał Policji akty wandalizmu, podpalenia, kradzieże.P. O.w ramach zawartejzM. B. (1)umowy dokonał ogrodzenia nieruchomości siatką, przeprowadził częściową naprawę dachu w budynku spichlerza, zabezpieczył poprzez zamurowanie otwory drzwiowe i okienne, zamieścił tablice ostrzegawcze, informujące o zakazie wstępu orazo zagrożeniu zawaleniem, podpisał umowę z firmą ochroniarską, która raz w tygodniu przeprowadzała kontrolę obiektu.
Od 2013 rokuM. B. (1)zlecił konserwatorowi dzieł sztuki w zakresie(...)prowadzenie sprawy zespołu dworsko-parkowego wW.. Konserwator podejmował działania mające na celu wykreślenie obiektu z rejestru zabytków, prowadził korespondencję z(...)wT., Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. WspółpracaR. W.zM. B. (1)zakończyła się w 2018 roku.
M. B. (1)dokonał sprzedaży niniejszego obiektu 25 maja 2023 roku na rzeczB. K.. Umowę sprzedaży sporządzono 25 maja 2023 roku wT.przed notariuszemZ. M.(rep. A(...)).

- opinia biegłego sądowegow dziedzinie architekturyw zakresie ochrony zabytków
- decyzja(...)wT.
- wypis z księgi wieczystej
-opinia biegłego sądowegow dziedzinie architekturyw zakresie ochrony zabytków
- pismoM. B.
- pismo(...)wT.
- wypis z księgi wieczystej
- opinia biegłego sądowegow dziedzinie architekturyw zakresie ochrony zabytków
- decyzja(...)wT.
- zeznania św.A. D.
- protokół(...)wT.z 15 lipca 2014 r.
- zeznania św.A. D.
- upomnienie(...)wT.
- decyzja(...)wT.
- decyzja Ministra Kulturyi(...)Narodowego
- protokół z kontroli(...)wT.
- ustalenia pokontrolne(...)wT.
- decyzja(...)wT.
- decyzja(...)wT.
- decyzja(...)wT.
- zawiadomienie o kontroli
- adnotacja urzędowa
- opinia biegłego sądowegow dziedzinie architekturyw zakresie ochrony zabytków
- opinia biegłego sądowegow dziedzinie architekturyw zakresie ochrony zabytków
- opinia biegłego sądowegow dziedzinie architekturyw zakresie ochrony zabytków
-opinia biegłego sądowegow dziedzinie architekturyw zakresie ochrony zabytków
- opinia biegłego sądowegow dziedzinie architekturyw zakresie ochrony zabytków
- protokół przesłuchania podejrzanego
- protokół rozprawy z 19 kwietnia 2024 roku, wyjaśnienia oskarżonegoM. B. (1)
- informacja z KRS
- informacje z US
- wyjaśnienia podejrzanego,
- notatka urzędowa Prok. Rej.wC.
- zeznania świadkaP. O.podczas rozprawy 17 września 2024 roku
- opinia biegłego sądowegow dziedzinie architekturyw zakresie ochrony zabytków
- zeznania świadkaR. W.podczas rozprawy 17 września 2024 roku
- wypis z księgi wieczystej
- akt notarialny rep. A(...)

k.195
k. 3-5
k. 55
k. 197
k. 106-106v
k. 107
k. 49-57
k. 198-199
k. 9
43, 365
k. 11-11v
k. 43, 365
k. 13-13v
k. 14-15v
k. 16-19
k. 20-20v
k.21
k.22-23
k. 24-25
k. 26-27
k. 28
k. 30
k. 220
k. 221
k. 221
k. 222
k. 222
k. 302
k. 363-363v
k. 254-257v
282, 294-297,
299-300
k. 303-303v
k. 184
k. 373v-374
k. 225
- k. 372v-373v
k. 185-186v
k. 260-263

1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nieprzypisano)

-

-

-

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

-

-

-

2. OCENA DOWODÓW

2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1., 1.3.,
1.6.,
1.18.-1.22.,
1.24.
1.2.,
1.4.-1.17.,
1.23-1.24..
1.26.
1.24.
1.25.
1.23.,
1.24.
j.w.

Opinia biegłego sądowegow dziedzinie architekturyw zakresie ochrony zabytków.
Decyzje(...)wT.;
wypisy z ksiąg wieczystych;
protokoły kontroli(...)wT.;
upomnienia(...)wT.;
decyzja Ministra Kulturyi(...)Narodowego;
ustalenia pokontrolne(...)wT.;
zawiadomienie o kontroli;
adnotacja urzędowa;
informacja z KRS i US;
notatka urzędowa;
akty notarialne.
Zeznania świadkaP. O..
Zeznania świadkaR.
W..
Wyjaśnienia oskarżonegoM. B. (1)
(częściowo)
Zeznania świadkaA. D.

Sąd w całości podzielił wnioski wynikające ze sporządzonej przez biegłego opinii, uznając je za spójne, logiczne, rzeczowei konsekwentne. Każda podniesiona w treści opinii okoliczność znajduje potwierdzenie w innym dowodzie w postaci, między innymi protokołów z przeprowadzonej kontroli obiektu, decyzji(...)wT.i in.
Opinia biegłego w zakresie ochrony zabytków została przez Sąd uznana za miarodajną, albowiem sporządzono ją po przeanalizowaniu dostępnego materiału dowodowego, a wnioskiw niej zawarte są tego logiczną konsekwencją. Opinia biegłego została wydana po zgromadzeniu obszernej, kompletnej dokumentacji dotyczącej obiektu. Wnioski były jasne, pełnei rzetelne, odpowiadały na tezy postawione w postanowieniuo dopuszczeniu opinii. Ponadto żadna ze stron procesu nie wnosiła zastrzeżeń do opinii i nie budziła ona wątpliwości Sądu.
Sąd dał w pełni wiarę dowodom z dokumentów urzędowych. Ich autentyczność i wiarygodność nie była kwestionowana przez żadną ze stron, ani nie stoi w przeszkodzie w sprzecznościz żadnym innym dowodem, a tym samym nie budzi wątpliwości Sądu.
Sąd podzielił zeznania świadkaP. O.co do okoliczności sprawowania pieczy nad obiektem, dokonywania prac zlecanych przezM. B. (1). Sąd dał także wiarę zeznaniom świadka dot. wielokrotnych aktów wandalizmu, kradzieży czynionych na terenie obiektu przez nieustalonych sprawców. Podniesione okoliczności znajdują potwierdzenie w również wiarygodnych depozycjach innych świadków oraz dokumentach urzędów. W tym zakresie zeznania są pozbawione wewnętrznych sprzeczności.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaR. W.w kwestii czynionych przez niego prac polegających na kontakciez instytucjami i urzędami, sporządzaniu projektów, planów konserwatorskich na zlecenieM. B. (1). Sąd nie dostrzegł podstaw do kwestionowania zeznań świadka w tym zakresie, zeznania te uzupełniały się wzajemnie z zeznaniami innych świadków, a także znalazły odzwierciedlenie w treści dokumentów urzędowych.
Sąd podzielił wyjaśnienia oskarżonego co do okoliczności zlecenia przeprowadzenia wzmocnienia więźby dachowej, zamurowania otworów drzwiowych oraz okiennych, wymiany części dachu w postaci dachówek, uprzątnięcia terenu i usunięcia samosiejek.W niniejszym zakresie Sąd uznał wyjaśnienia oskarżonego zaw pełni wiarygodne, ponieważ korespondują z całym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, są spójne, kompletnei rzeczowe.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaA. D., zatrudnionej na stanowisku Głównego specjalisty do spraw ochrony zabytków nieruchomych w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków wT., w kwestii współpracyM. B. (1)z urzędem konserwatorskim, całokształtu formułowanych wobecM. B. (1)zaleceń i stanu ich realizacji. Sąd nie dostrzegł podstaw do kwestionowania zeznań świadka w tym zakresie, zeznania te uzupełniały się wzajemnie z zeznaniami innych świadków, a także znalazły odzwierciedlenie w treści dokumentów urzędowych.

2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczeniadla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

1.1.

Wyjaśnienia oskarżonego(k. 303-304 akt; k. 310 akt;k. 363v-364v; k. 374 akt)

Oskarżony w postępowaniu przygotowawczym nie przyznał się do winy i złożył wyjaśnienia. Podczas rozprawy głównej oskarżony również nie przyznał się do winy i także złożył wyjaśnienia.
OskarżonyM. B. (1), zarówno w trakcie postępowania przygotowawczego, jak i w toku rozprawy głównej konsekwentnie wyjaśniał, że wykonywał zalecenia konserwatora zabytkóww zakresie swoich możliwości. Oświadczył, że dokonał zakupu nieruchomości w bardzo złym stanie, część budynków była ruiną. Był świadom tego, że obiekt wpisany jest do rejestru zabytków. Oskarżony wskazywał, że był przygotowany finansowo, aby zabytek przywrócić do świetności (k. 303 akt), lecz jednocześnie oświadczył, że nie miał świadomości o tak możliwej i postępującej skali zniszczenia i dewastacji (k. 303v akt) oraz, że nieruchomość przerosła jego możliwości (k. 310 akt).
Ponadto oskarżony początkowo wskazywał (k. 303v akt), że współpraca jego pełnomocnikaR. W., co świadek potwierdził (k. 373v akt), z konserwatorem zabytków przebiegała w sposób prawidłowy, lecz podczas rozprawy głównej podniósł, iż chętni na zakup nieruchomości wycofywali się z zakupu z obawy przed współpracą z wojewódzkim konserwatorem zabytków (k. 363v akt).
Oskarżony niejednokrotnie podnosił, że zrobił wszystko, aby zabytek ratować (k. 303 akt; k. 310 akt; k. 364 akt). Twierdzenia te pozostają w sprzeczności z faktycznym stanem nieruchomości, bowiem oskarżony nie wykonywał zlecanych przez(...)wT.remontów. Dokonał jedynie częściowej naprawy, bagatelizując nakazy(...)wT.: „co to jest za mur 2 metry x 3 metry?” (k. 364v akt), „ więc wiele zaleceń, które otrzymywałem być może nie brałem pod uwagę, ale wg racjonalizmu, logiki skupiałem się na tym co warto ratować i co było jeszcze do uratowania”(k. 364v akt).
Przy ustaleniu stanu faktycznego Sąd uwzględnił wyjaśnienia oskarżonego wyłącznie odnośnie okoliczności bezspornychw zakresie, w jakim są zgodne ze zgromadzonym w sprawie pozostałym materiałem dowodowym, tj. zeznaniami świadków, dowodami z dokumentów urzędowych oraz opinią biegłego.
Linia obrony oskarżonego w niniejszej sprawie zmierzała do odparcia zarzutów poprzez usilne próby wykazania, iż oskarżony podjął wszelkie konieczne czynności, celem ratowania zabytku.M. B. (1)podnosił, że zrobił wszystko, co w jego mocyi nic więcej nie dało się zrobić. Oskarżony skupił się na czynionych przez niego doraźnych zabezpieczeniach w postaci założenia ogrodzenia z siatki, zamocowania tablic ostrzegawczych oraz zlecenia firmie ochroniarskiej patrolu raz w tygodniu, podnosząc przy tym, że nie był w stanie w żaden inny sposób zapobiec dalszej degradacji obiektu. Jednocześnie nakazy i zalecenia(...)wT.wykonywał tylko częściowo, otrzymując tym samym kary pieniężne z tego powodu.
Sąd doszedł do przekonania, że twierdzenia prezentowane przez oskarżonego nie polegają na prawdzie, ponieważ są sprzecznez pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, któremu to Sąd dał wiarę, tj. opinii biegłego sądowego oraz dokumentacji urzędowej. Okoliczności podnoszone przez oskarżonego nie mogły go skutecznie ekskulpować.

3. PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Oskarżony

3.1.Podstawa prawnaskazania albo warunkowegoumorzenia postępowaniazgodna z zarzutem

I.

M. B. (1)

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

Zgodnie z treściąart. 108 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, kto niszczy lub uszkadza zabytek, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Jeżeli sprawca czynu określonego wust. 1działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Przedmiotem ochrony z art. 108 ust. 1 w/w ustawy jest dobro, jakie stanowi: „całość, nienaruszalność i zachowanie zabytku w stanie niepogorszonym”(Marek Kulik, Komentarz do art. 108 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, LEX/el. 2010, art. 108). Przedmiotu ochrony komentowanego przepisu nie stanowi prawo własności – w tym mienie. Zabytek zazwyczaj przedstawia jednak określoną wartość majątkową, możliwą do wyrażenia w pieniądzu, jednakże ochrona mienia nie stanowiratio legisprzedmiotowego przepisu (Marek Kulik, Komentarz do art. 108 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, LEX/el. 2010, art. 108).
Przepisart. 6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkamizawiera katalog otwarty zabytków, na który składają się:
1) zabytki nieruchome będące, w szczególności:
a) krajobrazami kulturowymi,
b) układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi,
c) dziełami architektury i budownictwa,
d) dziełami budownictwa obronnego,
e) obiektami techniki, a zwłaszcza kopalniami, hutami, elektrowniami i innymi zakładami przemysłowymi,
f) cmentarzami,
g) parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni,
h) miejscami upamiętniającymi wydarzenia historyczne bądź działalność wybitnych osobistości lub instytucji;
2) zabytki ruchome będące, w szczególności:
a) dziełami sztuk plastycznych, rzemiosła artystycznego i sztuki użytkowej,
b) kolekcjami stanowiącymi zbiory przedmiotów zgromadzonych i uporządkowanych według koncepcji osób, które tworzyły te kolekcje,
c) numizmatami oraz pamiątkami historycznymi, a zwłaszcza militariami, sztandarami, pieczęciami, odznakami, medalami i orderami,
d) wytworami techniki, a zwłaszcza urządzeniami, środkami transportu oraz maszynami i narzędziami świadczącymi o kulturze materialnej, charakterystycznymi dla dawnych i nowych form gospodarki, dokumentującymi poziom nauki i rozwoju cywilizacyjnego,
e) materiałami bibliotecznymi, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 27 czerwca1997 r. o bibliotekach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2393),
f) instrumentami muzycznymi,
g) wytworami sztuki ludowej i rękodzieła oraz innymi obiektami etnograficznymi,
h) przedmiotami upamiętniającymi wydarzenia historyczne bądź działalność wybitnych osobistości lub instytucji;
3) zabytki archeologiczne będące, w szczególności:
a) pozostałościami terenowymi pradziejowego i historycznego osadnictwa,
b) cmentarzyskami,
c) kurhanami,
d) reliktami działalności gospodarczej, religijnej i artystycznej.
Jak wynika z ust. 2 niniejszego przepisu, ochronie mogą podlegać nazwy geograficzne, historyczne lub tradycyjne nazwy obiektu budowlanego, placu, ulicy lub jednostki osadniczej.
Przedmiot czynności wykonawczej niniejszego czynu zabronionego stanowi zabytek, którego definicja legalna wynika z treściart. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodniez którym zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Czynność wykonawczą stypizowaną w treściart. 108 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkamiokreślono jako niszczenie lub uszkadzanie zabytku.
Zniszczenie należy rozumieć jako zachowanie polegające na całkowitym, fizycznym unicestwieniu przedmiotu, zatem nie tylko wtedy, gdy przedmiot utraci swoje właściwości posiadane jako rzecz danego rodzaju, ale także, gdy utraci wartość naukową, artystyczną i historyczną. Przedmiot wówczas przestaje być zabytkiem i staje się przedmiotem innym niż zabytek.
Jako uszkodzenie zabytku należy kwalifikować każde fizyczne naruszenie jego integralności, które jednak nie powoduje jego unicestwienia, a także nie pozbawia go dotychczasowych właściwości zabytku. Jak wskazujeM. K.(M. K., Przestępstwo..., s. 63; M. K., A. S., Odpowiedzialność karna...), niszczeniem zabytku jest każde zachowanie prowadzące do zniszczenia.
Bez znaczenia pozostaje sposób, w jaki sprawca dokonał zniszczenia lub uszkodzenia zabytku. Oceny czynności wykonawczej dokonuje się w oparciu o skutek przestępny. Przestępstwo zart. 108 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkamimożna popełnić przez działanie bądź zaniechanie.
Przestępstwo w zakresie, w jakim może być popełnione przez działanie jest przestępstwem powszechnym (M. Kulik, Komentarz do art. 108, teza 38). Z kolei przestępstwo popełnione przez zaniechanie stanowi przestępstwo indywidualne, ponieważ jak wynika z treściart. 2 k.k.odpowiedzialności karnej popełnionej przez zaniechanie podlega ten tylko, na kim ciążył prawny, szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi. Jak wynika z treściart. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, to na właścicielu lub posiadaczu zabytku spoczywa prawny, szczególny obowiązek zapobiegnięcia zniszczeniu lub uszkodzeniu zabytku. W sytuacji, gdy zaniechanie skutkuje uszkodzeniem bądź zniszczeniem zabytku, wówczas właściciel lub posiadacz zabytku ponosi odpowiedzialność karną za czyn zabroniony.
Obowiązek gwaranta może polegać każdorazowo na ochronie konkretnego dobra przed zagrożeniem z jakiejkolwiek strony albo na kontroli konkretnego źródła niebezpieczeństwai uniemożliwieniu mu zrealizowania się w odniesieniu do jakiegokolwiek dobra prawnego (M. Kulik, Komentarz do art. 108, teza 31).
Przepisart. 108 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkamipenalizuje zachowania podjęte przez sprawcę nieumyślnie, zatem zgodnie z treściąart. 9 § 2 k.k., w sytuacji braku zamiaru popełnienia czynu zabronionego, z niezachowaniem ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, kiedy sprawca możliwość popełnienia czynu zabronionego przewidywał lub mógł przewidzieć (M. Kulik, Komentarz do art. 108, teza 32). Czynu nieumyślnego sprawca może dopuścić się także przez działanie bądź zaniechanie.
Nie jest możliwe przywrócenie stanu poprzedniego w przypadku zniszczenia zabytku, co stanowi cechę konstytutywną zniszczenia. Niemożliwość przywrócenia stanu poprzedniego zabytku ma charakter bezwzględny. O ile nie stanowi warunkusine qua nonuszkodzenia zabytku niemożność przywrócenia stanu poprzedniego, o tyle także w takiej sytuacji przywrócenie stanu poprzedniego może okazać się niemożliwe. Wówczas, mając na uwadze, iż do cech zabytku należy historycyzm,w przypadku zniszczenia zabytku, gdy przywrócenie poprzedniego stanu okaże się niemożliwe, wówczas przy uwzględnieniu prac restauratorskich najczęściej dochodzi niejako do „upozorowania” stanu poprzedniego.
Na kanwie niniejszego postepowania zbędne jest prowadzenie rozważań w kwestii tego, czy obiekt stanowi zabytek, gdyż pomimo, że ustawa nie wymaga jako cechy konstytutywnej zabytku jego wpisu do rejestru, to obiekt dworsko-parkowy wW.jest zabytkiem wpisanym do rejestru zabytków na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wT.z 22 października 1997 roku pod numerem A/69.
OskarżonyM. B. (1)podejmował faktyczne decyzje dotyczące przedmiotowego obiektu.W przypadku niniejszej sprawy, z uwagi na zakres działań, konieczne było ustalenie czy zachowania oskarżonego, podjęte w stosunku do domu gorzelanego, gorzelni, dworu z oficyną, stajni z oborą oraz lodowni, wypełniło znamiona zniszczenia.
Po podjęciu przez oskarżonegoM. B. (1)działań zmierzających do zakupu zespołu dworsko-parkowego wW., na skutek wydania decyzji(...)wT.pozwalającej na sprzedaż obiektu, oskarżonemu przedstawiono niniejszą decyzję z 7 maja 2008 roku, w treści której wskazano, iż w akcie notarialnym sprzedaży należy zawrzeć informację o zobowiązaniu przyszłego właściciela do wykonywania prac remontowo-konserwatorskich i zagospodarowania zabytku zgodnie z programami uzgodnionymi przez(...)Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Oskarżony zamierzał urządzić w zespole dworsko-parkowym wW.niewielki hotel lub zajazd oraz rezydencję prywatną, przystąpić do zabezpieczenia dworu i oficyny, prowizorycznie ogrodzić dwór ogrodzeniem z blachy (do końca 2008 roku), w ten sposób zabezpieczając go przed dalszą dewastacją. W miesiącach zimowych planował przystąpić do stworzenia projektu odbudowyi adaptacji architektonicznej dworu i po zatwierdzeniu go przez(...)Konserwatorskie przystąpić do odbudowy dworu. W budynku dworu miał zamiar zamieszkać, stąd zamierzał go w pierwszej kolejności odbudować. Natomiast całą funkcję hotelarską zamierzał umieścić w zabudowaniach, stądw gorzelni miał zamiar zrobić niewielką restaurację z zapleczem kuchennym. Dom gorzelanego oraz budynek mieszkalny zamierzał przeznaczyć, po wcześniejszym wyprowadzeniu trzech rodzin, na cele hotelowe. Budynek spichlerza zbożowego zamierzał odbudować i stworzyć w nim salę weselną. Budynek lodowni z kolei planował zaadaptować na niewielką piwnicę winną - piwiarnię letnią - ogród kawiarniany. Budynek kuźni po odbudowie pełniłby rolę zabytkowej kuźni z oryginalnym paleniskiem. Stajnie z oborą w części byłyby zaadaptowane na stajnie dla kilku koni oraz magazyn. Park po rekultywacji i oczyszczeniu stawu byłby miejscem wypoczynkowym oraz rekreacyjnym. Park dostępny byłby przez cały dzień, natomiast nocą byłby niedostępny. Wszystkie prace budowlano-adaptacyjne byłyby wykonywane pod nadzorem Służb Konserwatorskich.
Oskarżonemu przed zakupem nieruchomości okazano pismo(...)wT.informujące, że obiekt jest wpisany do rejestru zabytków oraz, że wszelkie zamierzenia i prace przy obiekcie wymagają pozwolenia(...)wT.. Mimo to, do od daty zakupu obiektu, tj. 15 stycznia 2009 roku do 30 listopada 2011 roku oskarżony nie podjął współpracy z(...)wT.. Następnie, pomimo wskazania przez(...)wT.konieczności podjęcia najpilniejszych prac, w dalszej zaś kolejności wydania nakazaniu wykonania określonych czynności, dopiero 1 grudnia 2012 rokuZakład Usług (...)wC., działający na zlecenie oskarżonego poinformowało uprzątnięciu terenu zespołu oraz o zamiarze wykonania pozostałych prac wiosną i latem 2012 roku. Inwestor, będąc świadom złego stanu obiektów w czasie zakupu nieruchomości (w akcie notarialnym wiele z obiektów określono jako ruina), zadeklarował w piśmie do(...)wT.zabezpieczenie obiektów, remonty, renowacje i adaptacje do celów mieszkalnych, hotelarskich i biznesowych. Oskarżony wskazał także, iż obiekty wpisane do rejestru zabytków będą wykorzystane zgodniez przeznaczeniem i objęte właściwą ochroną konserwatorską, zaś program renowacji obiektów będzie przygotowany w uzgodnieniu z(...)wT..(...)Wojewódzki Konserwator Zabytków pozytywnie zatwierdził propozycję programu użytkowego zaproponowaną przez oskarżonegoM. B. (1).
Oskarżony zamierzonych planów nie wykonał, stąd kolejne decyzje nakazujące podjęcie prac kierowano doM. B. (1)11 maja 2012 roku oraz 25 czerwca 2012 roku. Termin wykonania wskazanych prac ustalono ostatecznie na 31 października 2012 roku. Po raz kolejny oskarżony nie wywiązał się z nałożonych na niego zobowiązań, zaś dopiero podczas inspekcji(...)wT.przeprowadzonej na terenie obiektu wW.15 lipca 2014 roku oskarżony oświadczył, iż przejawia wolę zabezpieczenia i remontu budynku gorzelanego oraz parku, uszczelnienia dachówi więźby spichlerza. Oskarżony zobowiązał się do złożenia wniosków do(...)wT.w tym przedmiocie do końca sierpnia 2014 roku, a w stosunku do pozostałych obiektów oskarżony zobowiązał się do złożenia za pośrednictwem(...)wT.wniosków do Generalnego Konserwatora Zabytków o wykreślenie z rejestru zabytków. Podczas inspekcji ustalono, że cały zespół nie utracił wartości zabytkowych, pomimo że niektóre obiekty są ruinami. Teren obiektu do 24 lipca 2014 roku został zabezpieczony przed dostępem osób postronnych. Zabezpieczono wówczas otwory wejściowe do gorzelni, spichlerza, okna dolnych kondygnacji tych budynków oraz wjazd na teren nieruchomości foliową, czerwono-białą taśmą ostrzegawczą oraz tablicami z napisem „Uwaga! Budynek grozi zawaleniem, zakaz przebywania.” Zabezpieczenie to okazało się nieskutecznei nietrwałe.
Na mocy kontroli(...)wT., przy udzialeR. W.orazP. O.przeprowadzonej 13 kwietnia 2018 roku stwierdzono, że w spichlerzu część istniejących elementów drewnianej konstrukcji wzmocniono. Nie wymieniono bali drewnianych, konstrukcję dachu wzmocniono, uzupełniono i wymieniono belki uszkodzone, dachówki wymieniono na nowe, włożono gąsiory zabezpieczające kalenicę, tak, że nie było już dziur w pokryciu dachu. Obiekt zyskał odgromienie, wszystkie otwory okienne i drzwiowe zostały zabezpieczone przed wejściem osób postronnych. W domu gorzelanego zamurowano otwory okienne i drzwiowe. Stwierdzono także, że zgłoszono na policję kradzież elementów z budynku (odmowa wszczęcia postępowania) oraz uszkodzenia drewnianej belki. Pozostałych obiektów z nakazu nie remontowano, ponieważ właściciel nie wystąpił nawet z wnioskiem o pozwolenie na prace. Poinformowano wówczas o planowanym ogrodzeniu z drewnianych pali i siatki leśnej. Dom gorzelanego opuszczony przez zamieszkującego go lokatora już w połowie 2015 roku został prawidłowo zabezpieczony.
Podczas kontroli przeprowadzonej 2 lipca 2018 roku stwierdzono, iż doszło do uszkodzeniai zniszczenia domu gorzelanego. Oskarżony nie powiadomił o zagrożeniu dla ww. zabytku. Dom gorzelanego doprowadzono do ruiny. Obiekt miał wówczas zawalone stropy, ściany oraz sklepienie ceglane piwnic. Pomimo zabezpieczenia otworów okiennych i drzwiowych przez zamurowanie oraz ochrony i patroli firm ochroniarskich, a także zgłaszania zniszczeń na policję, która odmawiała wszczęcia dochodzenia, obiekt uległ zniszczeniu.(...)T.nie był informowanyo odejmowanych zgłoszeniach niszczenia zabytku. Oskarżony nie powiadomił nadto o zagrożeniu dla zabytku i zniszczeniu go poprzez nieskuteczne działania, polegające między innymi na okresowym kontrolowaniu zabytku co w konsekwencji nie przeszkodziło jego zniszczeniu.M. B. (1)nie podjął skutecznych działań w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa. Pozorne działania oskarżonego nieprzynoszące efektów, pogorszające stan zabytku oraz bierne czekanie na efekty pracy Policji i urzędu konserwatorskiego przyczyniły się do zniszczenia zabytku wpisanego do rejestru.W 2018 roku teren kontrolowała raz w tygodniu firma ochroniarska, co nie przynosiło efektów. Pozostałe obiekty z nakazu nie były remontowane, ponieważ właściciel nie wystąpił z wnioskiemo pozwolenie na prace.
W ocenie Sądu, w okresie od 15 stycznia 2009 roku do 25 maja 2023 roku doszło do zniszczenia zabytku w rozumieniu art. 108 ust. 2 ustawy z o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zniszczenie okazało się istotne, w zależności od obiektu miało stopień znaczny bądź mniej znaczny i miało charakter odwracalny bądź nieodwracalny. Jedynie w przypadku parku i sieci brukowanych dróg, było to zaniedbanie, w stanie odwracalnym, możliwym do przywrócenia.
Istotne i nieodwracalne naruszenie substancji w stopniu znacznym nastąpiło w przypadku domu gorzelanego. W 2018 roku obiekt został doprowadzony do ruiny, miał zawalone stropy, ściany oraz sklepienie ceglane piwnic. Pomimo zabezpieczenia otworów okiennych i drzwiowych przez zamurowanie obiekt uległ zniszczeniu.
Istotne naruszenie substancji w stopniu znacznym, częściowo nieodwracalne, nastąpiło w przypadku gorzelni, jednakże należy mieć na uwadze, że w dniu zakupu stan obiektu był zły. Odwracalność naruszenia substancji budynku gorzelni jest możliwa w przypadku prac w piwnicach oraz w części głównej budynku, które można przywrócić. Jednak ze względu na utratę bardzo dużej ilości oryginalnego materiału budowlanego, prace w obiekcie będą polegały na rekonstrukcjach. Pozostałe części obiektu, tj. przybudówki są w stanie nieodwracalnej ruiny, brak zbyt dużej części autentycznej materii, ich remont wiązałby się ze zbyt dużym stopniem rekonstrukcji.
Istotne i nieodwracalne naruszenie substancji, w stopniu mniej znacznym nastąpiło w obiektach dworu z oficyną, stajni z oborą oraz lodowni, bowiem należy pamiętać, że obiekty te były w bardzo złym stanie już w dniu zakupu, wykazywały one cechy tzw. trwałej ruiny. W 2016 roku w sprawie skreślenia dworu z oficyną i stajni z oborą z rejestru zabytków stwierdzono, że dwór, stajnie z oborą doprowadzono do ruiny. Stwierdzono, że obiekty te utraciły wartości. ze względu na zniszczeniai destrukcje, z tego powodu spełniają przesłanki do wykreślenia z rejestru zabytków. Wykreślonez rejestru zabytków dwór i oficyna są zupełnie unicestwione, o stanie absolutnie nieczytelnym, natomiast stajnia i obora są w stanie niezabezpieczonej ruiny o czytelnym zarysie.
Istotne naruszenie substancji w stopniu mniej znacznym i odwracalnym nastąpiło w spichlerzu. Obecnie obiekt jest w stosunkowo najlepszym stanie zachowania w całym zespole. Posiada liczne ubytki i zagrzybienia elementów konstrukcji drewnianej stropów oraz brak podłóg. Jego stan jest odwracalny.
Zniszczenie poszczególnych obiektów zespołu nastąpiło z powodu braku opieki właścicielskiej nad terenem i nieskutecznego zabezpieczenia obiektów przed dostępem osób postronnych.
Bezsprzecznym jest fakt przeprowadzania prac, tzn. uprzątnięcie terenu, ogrodzenie parku, kontrola firmy ochroniarskiej, działania w budynku spichlerza: wzmocnienie drewnianej konstrukcji wewnątrz oraz konstrukcji dachu, uzupełnienie i wymiana uszkodzonych belek, wymiana dachówek na nowe, założenie gąsiorów, zabezpieczenie otworów okiennych i drzwiowych przed osobami postronnymi, zamurowanie otworów okiennych i drzwiowych gorzelni i spichlerza, które częściowo pozostało do dziś. Należy jednak stwierdzić, że były to działanianieskuteczne, między innymi z powodu słabego zabezpieczenia terenu przed dostępem osób postronnych, gdyż nie powstrzymywały one osób postronnych przed wejściem na teren zespołu, wybijaniem dziur w zamurowanych oknach i drzwiach, niszczeniem obiektów i rozkradaniem elementów budowlanych. Zniszczenie zabytku wynikałoz uprzedniego złego stanu obiektu, ale także z zaniedbań wynikających z zaniechania przez właściciela obiektu realizacji ciążącego na nim obowiązku prawnego polegającego na zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie.
W okresie od 15 stycznia 2009 roku do 25 maja 2023 roku nastąpiło pogorszenie stanu zachowania obiektów, zniszczenie ich w różnym stopniu. Przyczyn tego stanu należy upatrywaćw braku dostatecznej opieki właściciela nad terenem oraz nieskutecznym zabezpieczeniu obiektu przed dostępem osób postronnych. Nadto oskarżony nie wykonywał wszystkich zaleceń i nakazów(...)wT., dopuszczając tym samym do dalszej degradacji obiektu.
Po wykreśleniu z rejestru zabytków: dworu z oficyną i stajni z oborą, mimo że obiekty te stwarzały zagrożenie zawalenie – nie zostały zburzone i istnieją w dalszym ciągu. Nadal stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia. Tym samym należy stwierdzić, że oskarżony nie miał na celu prawidłowego funkcjonowania obiektu oraz bezpieczeństwa, a jedynie wykreślenie budynku z rejestru zabytków.
W kwestii winy oskarżonego w zakresie zarzucanego mu czynu należy zauważyć, iż oskarżony jest osobą dorosłą, nie cierpiącą na niedostatki intelektualne, które mogłyby wpływać na zawinienie.W związku z powyższym nie zachodziły w niniejszej sprawie okoliczności mogące wyłączyć bądź umniejszyć winę oskarżonego. Nadto należy mieć na uwadze stan majątkowy oskarżonego oraz zajmowane przez niego stanowisko. Jako osoba piastująca funkcję prezesa zarządu spółki posiadał stosunkowo obszerną wiedzę na temat konsekwencji niepodejmowania działań mających na celu zachowanie zabytku, a także dysponował dostatecznymi środkami finansowymi na zrealizowanie zamierzonych planów. Jak sam oskarżony podkreślił, na przestrzeni lat był właścicielem rozlicznych nieruchomości zabytkowych: „Ta nieruchomość zabytkowa nie była jedyną posiadaną przeze mnie nieruchomością zabytkową, ale dzięki której nie posiadam już teraz żadnej. Jeśli chodzi o nieruchomości toD.K.jest wyremontowany przez obecnego właściciela. Synagogę wK.którą odkupiłem odgminy Ż.odsprzedałem poprzedniemu właścicielowi czyli gminieK.. Obecnie ten budek posiada projekt biblioteki i stworzenie dla mieszkańców domu kultury. Dwór w Czechach kołoS.która jest obecnie remontowana przez obecnego właściciela zainspirowany jako projekt budowlany który zleciłem wykonanie biurze projektowemu” (k. 363v). Oskarżony wiedział zatem, jakie konsekwencje wynikają z faktu posiadania tak specyficznych nieruchomości i ze znanych tylko sobie powodów nie wywiązał się efektywnie ze swych właścicielskich obowiązków w odniesieniu do nieruchomości położonej wW..

3.2.Podstawa prawnaskazania albo warunkowegoumorzenia postępowanianiezgodna z zarzutem

-

-

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

-

3.3.Warunkowe umorzeniepostępowania

-

-

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

-

3.4.Umorzenie postępowania

-

-

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania

-

3.5.Uniewinnienie

-

-

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia

-

4. KARY, ŚRODKI KARNE, PRZEPADEK, ŚRODKI KOMPENSACYJNEI ŚRODKI ZWIĄZANE Z PODDANIEM SPRAWCY PRÓBIE

Oskarżony

Punktrozstrzygnięciaz wyroku

Punkt z wyrokuodnoszący siędo przypisanegoczynu

Przytoczyć okoliczności

1.M. B. (1)

I-II

I-II

I. Sąd na mocyart. 108 ust. 2 ustawy z 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkamiwymierzył oskarżonemu karę 300 (trzystu) stawek dziennych grzywny przy przyjęciu jednej stawki za równoważną kwocie 50,00 zł (pięćdziesięciu złotych 00/100),
II. Sąd na podstawie art. 108 ust. 3 w/w ustawy orzekł wobec oskarżonego nawiązkę w wysokości 13 960,00 zł (trzynastu tysięcy dziewięciuset sześćdziesięciu złotych 00/100) na rzecz Narodowego FunduszuOchrony (...).
Za przypisane oskarżonemuM. B. (1)przestępstwo na podstawie art. 108 ust. 2 ustawy z 23 lipca 2023 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Sąd wymierzył karę grzywny.
Wymiar kary w ocenie Sądu jest odpowiedni, biorąc pod uwagę dyrektywy wymiaru kary zawarte w treści przepisuart. 53 k.k., zgodnie z którym sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych przez ustawę, bacząc by jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Wymierzając karę sąd uwzględnia w szczególności motywację i sposób zachowania się sprawcy, popełnienie przestępstwa wspólnie z małoletnim, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie po jego popełnieniu. Przy tym okoliczności wpływające na wymiar kary uwzględnia się tylko co do osoby, której dotyczą.
Sąd orzekł karę grzywny, uznając, iż karao charakterze nieizolacyjnym zagwarantuje osiągnięcie wobec oskarżonego celów kary, tym samym nie jest konieczne orzeczenie kary pozbawienia wolności. Sąd zdecydował się zatem na ograniczenie elementu represyjności sankcji karnej, wymierzając karęo charakterze wolnościowym, kierując się przede wszystkim prymatem tego rodzaju kar. W ocenie Sądu nie byłoby zasadne osadzenie oskarżonegow warunkach izolacji penitencjarnej. Jedynie kara grzywny stanowi adekwatną reakcję na popełnienie przez oskarżonego zarzucanego jemu czynu zabronionego.
Wymierzając oskarżonemu karę Sąd miał na uwadze, aby była ona odpowiednia do stopnia jego winyi stopnia społecznej szkodliwości czynu, a także, by uwzględniała cele w zakresie prewencyjnego oddziaływania na oskarżonego oraz potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej w społeczeństwie.
W ocenie Sądu należy stwierdzić, że stopień społecznej szkodliwości czynu oskarżonego był znaczny, aczkolwiek niepowodujący automatycznej oceny, że tylko kara pozbawienia wolności może być uznaną za słuszną i adekwatną do jego zachowania.
Wymierzając oskarżonemu karę za przypisany czyn zart. 108 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkamiSąd miał na uwadze granice ustawowego zagrożenia przestępstwa.
Okolicznością łagodzącą, wpływającą na wymiar kary była dotychczasowa niekaralność oskarżonego, jego dotychczasowy styl życia, a także zajmowane przez niego wysokie stanowisko. Z kolei okolicznością obciążającą był rozmiar wyrządzonej szkody,tj. zniszczenie zabytku.
Dodatkowo Sąd miał na uwadze słuszny pogląd judykatury, negujący twierdzenie, iż tylko wysokie kary pozbawienia wolności osiągają cele prewencyjne. Cele te osiąga się karami sprawiedliwymi, bez względu na ich wysokość. Taką karą w przekonaniu Sądu będzie wymierzenie kary grzywny, jako kary najłagodniejszego rodzaju, ale za to w wysokości dolegliwej dla oskarżonego.
Niezwykle ważne znaczenie przy wymiarze kary, miała także, poza potrzebami prewencji indywidualnej, potrzeba prewencji ogólnej. Niniejsza sprawa jest przykładem tego, że sprawcy działań uderzającychw stan zabytków nie pozostają bezkarni, co może być jedną z motywacji do zmiany niewłaściwych zachowań. Z tych względów, Sąd uznał za sprawiedliwą karę 300 stawek dziennych grzywny przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej grzywny za równoważną 50,00 zł. Przy ustaleniu wysokości stawki dziennej Sąd miał na uwadze relatywnie bardzo dobrą sytuację finansową oskarżonego, który osiąga ponadprzeciętne dochody, zarządzając spółką będącą gigantem na rynku kosmetycznym w Polsce, zysk z dywidend oraz jest właścicielem licznych nieruchomości i ruchomości.
Nawiązka przewidziana w art. 108 ust. 3 ustawyo ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest charakterystyczna dla omawianego czynu zabronionego.
Przepis ten stanowi, że w razie skazania za przestępstwo określone w art. 108 ust. 2 ustawyo ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, orzeczenie nawiązki w razie skazania za czyn nieumyślny jest fakultatywne.
Zgodnie z treściąart. 108 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Sąd fakultatywnie mógł orzec nawiązkę na rzecz Narodowego FunduszuOchrony (...)w wysokości od trzykrotnego do trzydziestokrotnego minimalnego wynagrodzenia.
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 września 2022 roku w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2023 roku ustalono minimalne wynagrodzenie za pracę w wysokości 3 600,00 zł brutto (3 490,00 zł netto).
Mając na uwadze okoliczności, mające wpływ na wymiar kary, Sąd orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci nawiązki w kwocie 13 960,00 zł na rzecz Narodowego FunduszuOchrony (...),tj. w wysokości czterokrotności minimalnego wynagrodzenia.

5. INNE ROZSTRZYGNIĘCIA ZAWARTE W WYROKU

Oskarżony

Punktrozstrzygnięciaz wyroku

Punkt z wyrokuodnoszący siędo przypisanegoczynu

Przytoczyć okoliczności

-

-

-

-

6. INNE ZAGADNIENIA

W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosowałokreślonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przezstronę

-

7. KOSZTY PROCESU

Punkt
rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III.

Sąd wymierzył oskarżonemu opłatę sądową w kwocie 1 500,00 zł (tysiąca pięciuset złotych 00/100) i obciążył go wydatkami postępowania w kwocie 4 539,31 zł (czterech tysięcy pięciuset trzydziestu dziewięciu złotych 31/100).
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawieart. 626 § 1 k.p.k.iart. 627 k.p.k., uwzględniając w tym zakresie sytuacją materialną i rodzinną oskarżonego, który ma na utrzymaniu jedno dorosłego syna w wieku 29 lat oraz partnerkę. Oskarżony uzyskuje jednak ponadprzeciętnie wysokie dochody w średniej wysokości 40 000,00 zł brutto miesięcznie, jest właścicielem kilkudziesięciu pojazdów – w tym zabytkowych, a także posiada kilkanaście nieruchomości zarządza firmą, przynoszącą zyski pozwalające na uzyskiwanie dywidend. Orzeczona wysokość kosztów postępowania nie będzie dla oskarżonego stanowiła żadnej dolegliwości oraz żadnego uszczuplenia finansowego.
Sąd wymierzył oskarżonemu opłatę sądową w kwocie 1 500,00 zł na podstawieart. 3 ust. 1 ustawy z 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych.
Na zasądzone wydatki w kwocie 4 539,31 zł złożyły się: koszt opinii biegłego sądowego w dziedzinie architektury w zakresie ochrony zabytków (4 499,31 zł), ryczałt za doręczenia w postępowaniu przygotowawczym (20,00 zł) oraz ryczałt za doręczenia w postępowaniu sądowym (20,00 zł) –§ 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2003 roku w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym.

8. PODPIS