Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 216/17
Data wyroku: 2018-06-18 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Mariusz Broda, Magdalena Bajor-Nadolska, Bartosz Pniewski
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art.172 kc

Sygn. akt II Ca 216/17

POSTANOWIENIE
Dnia 18 czerwca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Magdalena Bajor-Nadolska
Sędziowie: SSO Mariusz Broda
SSO Bartosz Pniewski (spr.)
Protokolant: st. sekr. sąd. Justyna Bińkowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. wK.
sprawy z wnioskuA. P. (1)
z udziałemH. B.,S. P.,W. P. (1), GminyK.,S. S.,J. P.,A. P. (2),R. C., Skarbu Państwa - Prezydenta MiastaK.,(...) Spółki AkcyjnejwW.,Z. P.
o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie
na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach
z dnia 6 czerwca 2016 r., sygn. akt VIII Ns 831/11
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie w całości i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kielcach, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt II Ca 216/17

UZASADNIENIE
Postanowieniem wydanym w dniu 6 czerwca 2016 roku Sąd Rejonowy w Kielcach oddalił wniosekA. P. (1)o stwierdzenie, że nabył przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2000 r. prawo własności nieruchomości położonej we wsiD.stanowiącejdziałki o nr (...)oznaczonych na mapie sporządzonej przez biegłegoS. W.(pkt I.); nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Kielcach odA. P. (1)kwotę 2 986,13 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych (pkt II.); orzec, iż wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (pkt III.)
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych.
W. P. (2)był dwukrotnie żonaty. Z pierwszego małżeństwa zJ. P.miał troje dzieci:S. S.,J. P.iA. P. (2). Małżonkowie mieszkali w gospodarstwie położonym wG.należącym doJ. P., która zmarła w 1945 roku. W tym samym rokuW. P. (2)zawarł związek małżeński zA. P. (3). Z drugiego małżeństwa zA. P. (3)miał sześcioro dzieci:B. P.,S. P.,A. P. (1),H. B.,W. P. (1)i dziecko, które zmarło w wieku 5 lat. W latach 40-tvch XX wiekuW. P. (2)na podstawie nieformalnej umowy sprzedaży nabył gospodarstwo rolne położone we wsiD.. W 1954 r.A.iW.małżonkowieP.zamieszkali wraz z dziećmi w drewniany domu tam posadowionym. JedynieS. S.pozostała w gospodarstwie wG..J. P.mieszkał wD.do 1960 r., potem zawarł związek małżeński i wyprowadził doŁ., następnie wybudował dom na nieruchomości wG.. Po śmierciW. P. (2)w 1967 r., nieruchomość położoną wG.podzielili między siebieS. S.J. P.. Natomiast gospodarstwo rolne położone wD.przejęła we władanie wdowa poW. P. (2)A. P. (3), która z pomocą synów wybudowała tam oborę.
W latach 70-tych XX wieku,A. P. (3)wydzieliła z gospodarstwa położonego wD.:działkę nr (...)dlaA. P. (2),działkę nr (...)dlaS. P., adziałkę nr (...)dlaH. B.. W 1967 r.A. P. (2)ożenił się i wyprowadził doG.. Od 1972 r. uprawiał darowaną mudziałkę nr (...). Około 10 lat później na działce tej wybudował dom, w którym mieszka do dzisiaj. W 1970 r.H. B.zawarła związek małżeński, w 1973 r. wyprowadziła się razem z mężem doJ.. W 1978 r.H. B.rozpoczęła na darowanej jejdziałce (...)budowę domu, do którego wprowadziła się wraz z mężem i dziećmi w 1983 r., działkę ogrodziła w 1987 r.H. B.nadal zamieszkuje w domu na tej działce. W 1972 r.S. P.ożenił się i wyprowadził doK.. W 1974 r.S. P.nadziałce nr (...)rozpoczął budowę domu, do którego wprowadził się wraz z żoną i w nim zamieszkuje do dziś.A. P. (1)zawarł związek małżeński w 1975 r. Około 1979 r. obok drewnianego domu rodzinnegoA. P. (1)rozpoczął budowę domu murowanego, do którego przeprowadził się w 1985 r. W drewnianym domu pozostałaA. P. (3)oraz jej synowieB. P.iW. P. (1). Do swojej śmierci w 1990 r.A. P. (3)zarządzała gospodarstwem, decydowała jak je uprawiać, hodowała żywy inwentarz, wynajmowała sprzęt rolniczy i ludzi do pracy.A. P. (3)pracowała w gospodarstwie głównie ze swoim synemA. P. (1).A. P. (1)również hodował w gospodarstwie inwentarz żywy oraz uprawiał pole. Po śmierciA. P. (3), gospodarstwo przejął synA. P. (1). Do 2001 r.A. P. (1)uprawiał pole za budynkami mieszkalnymi, a potem przekazał je swoim dzieciom. Na pozostałej części nieruchomości urządził łąkę.
Na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej wK.z dnia 20 10 1959 r. znak(...)W. P. (2)stał się właścicielem nieruchomości położonej wN.oznaczonej jako działka m 25 o powierzchni 2,7100 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kielcach prowadzi księgę wieczystą nr(...). Obecnie działka ta odpowiada działkom położonym wK.przyul. (...)oznaczonym m(...)Decyzją z dnia 9 grudnia 1977 r. znak(...)Naczelnik Gminy wS.orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa na potrzeby Wschodniej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych wL.nieruchomości położonych wD.oznaczonych jakodziałki o nr (...)o powierzchni 1035 m(
    2)objęteksięga wieczystą nr (...)o powierzchni 155 m(
    2)objęteksięgą wieczysta nr (...)o powierzchni 863 m(
    2). Obecnie działki te odpowiadajądziałce nr (...)stanowiącej własność Skarbu Państwa, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Kielcach prowadziksięgę wieczystą (...).
Ostatecznym aktem własności ziemi z dnia 30 września 1979 r. znak(...)Naczelnik Gminy wS.stwierdził, żeH. B.stała się właścicielką w nieruchomości położonej wD.oznaczonej jakodziałka nr (...)o powierzchni 0,44 ha. Obecniedziałka nr (...)odpowiada działce położonej wK.przyul. (...)oznaczonej nr(...)o powierzchni 0,4078 ha. Ostatecznym aktem własności ziemi z dnia 3 maja 1975 r. znak(...)

PowiatoweBiuro Geodezji i (...)wK.stwierdziło, żeS.iZ.małżonkowieP.stali się właścicielami nieruchomości położonej wD.oznaczonej jakodziałka nr (...)o powierzchni 0,41ha. Obecniedziałka nr (...)odpowiada działce położonej wK.przyul. (...)oznaczonej nr(...)
Aktem własności ziemi z dnia 13 maja 1975 r. znak(...)Naczelnik Gminy wS.stwierdził, żeA. P. (1)stał się właścicielem nieruchomości położonej wD.oznaczonej jakodziałka nr (...)o powierzchni 1,94 ha.
Decyzją Naczelnika Gminy wS.znak(...)wskazany akt własności ziemi z dnia 13 maja 1975 r. został uchylony.
Aktem własności ziemi z dnia 26 listopada 1979 r. znak(...)Naczelnik Gminy wS.stwierdził, żeA. P. (1)stał się właścicielem nieruchomości położonej wD.oznaczonej jakodziałka nr (...)o powierzchni 1,65 ha. Akt nie jest ostateczny. Obecnie działki m(...)odpowiadają działkom położonym wK.przyul. (...)oznaczonym nr(...)o łącznej powierzchni 1,4061 ha.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Rejonowy stwierdził, że o samoistnym posiadaniu przezA. P. (1)działek objętych wnioskiem można mówić dopiero od 1990 r.,tj. po śmierci jego matkiA. P. (3). Sąd Rejonowy podkreślił, że jak wynika z zeznań uczestników i świadków, po śmierciW. P. (2)w 1967 r., toA. P. (3)przejęła we władanie gospodarstwo rolne położone we wsiD.. To matka wnioskodawcy zdecydowała o tym, że z nieruchomości mają zostać wydzielone działki dla dzieci:A. P. (2),S. P.iH. B..A. P. (3)zarządzała gospodarstwem, decydowała o tym jakie i gdzie mają powstać uprawy, gdzie należy budować domy, hodowała żywy inwentarz, wynajmowała sprzęt rolniczy i ludzi do pracy w polu. Ponadto,A. P. (3)zamieszkiwała wraz z synamiB.,W.iA.w drewnianym domu na nieruchomości, po śmierci męża z pomocą synów postawiła tam oborę. Sąd Rejonowy podkreślił, żeA. P. (1)rozpoczął budowę swojego domu m dopiero pod koniec lat 70-tych XX wieku, wprowadził się tam w 1985 r. Zdaniem Sądu Rejonowego jednakże nawet wtedy pomiędzy jego domem a domem matki nie było ogrodzenia, nieruchomość stanowiła jedną całość, nie można jednoznacznie wskazać którą jej część posiadał wyłącznie wnioskodawca, a którą jego matka. W ocenie Sądu pierwszej instancji, to że wnioskodawca pracował wspólnie z matką na nieruchomości, hodował żywy inwentarz i uprawiał ziemię, nie zmienia faktu, że głównym gospodarzem i decydentem była matka wnioskodawcy, który prowadził wspólnie z matką gospodarstwo, ale jedynie w sensie organizacyjnym. Najważniejsze decyzje dotyczące gospodarstwa i rozporządzani; i podejmowała do swojej śmierciA. P. (4), a zarówno wnioskodawca jak i uczestnicy licz się z jej zdaniem.A. P. (3)widziała w synuA. P. (1)swojego następcę, ponieważ najwięcej pracował w gospodarstwie, ale nie oznacza to jeszcze, że za swoje życia przekazała mu nieruchomość. Sąd wskazał, że być możeA. P. (3)chciała, aby gospodarzem po jej śmierci został wnioskodawca, jednak nie uczyniła na jego rzecz stosowanej darowizny. Zdaniem Sądu RejonowegoA. P. (1)zamanifestował wobec swojego rodzeństwa wolę wyłącznego władania nieruchomością jak właściciel dopiero po śmierci matki. Wtedy przejął zarządzanie całym gospodarstwem, stał się jedynym gospodarzem.
Apelację od tego postanowienia złożył wnioskodawca, zaskarżając je w całości. Zarzucił:

1
naruszenie przepisów postępowania –art. 233 § 1 k.p.c.poprzez tego rodzaju subsumcję zebranego materiału dowodowego, która doprowadziła Sąd Rejonowy do błędnej ego oceny i nieprawidłowego tym samym nabrania przekonania, co do jego mocy, a to kolei w konsekwencji doprowadziło do oddalenia wniosku o zasiedzenie;

2
naruszenie prawa materialnego, a mianowicieart. 176 § 1 i 2 k.c.w związku zart. 172 § 1 i 2 k.c.poprzez nieprzyjęcie wbrew ustaleniom Sądu Rejonowego poczynionym w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia, iż wnioskodawcaA. P. (1), winien nabyć nieruchomości objęte wnioskiem, gdyż był ich współposiadaczem razem ze swoją matką, która za życia przekazała mu jej w samoistne posiadanie, co z kolei implikuje, iż był on ich samoistnym posiadaczem przez co najmniej 30 łat, gdyż y mógł zgodnie z powołanymi przepisami doliczyć okres posiadania samoistnego przezA. P. (3)jak ustalił to Sąd Rejonowy w swym uzasadnieniu.

W oparciu o te zarzuty wnioskodawca wniósł o zmianę orzeczenia i stwierdzenie zasiedzenia na rzecz wnioskodawcy działek objętych wnioskiem ewentualnie uchylenie orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kielcach.
UczestnicyS. P.iH. B.wnieśli o oddalenie apelacji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna, o ile doprowadziła do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, pojęcie nierozpoznania istoty sprawy obejmuje sytuacje, gdy sąd pierwszej instancji nie odniósł się tego, co było przedmiotem sprawy, bądź gdy zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony (uczestnika), niezasadnie uznając, że konieczność taka nie zachodzi ze względu na występowanie materialnoprawnych lub procesowych przesłanek, które unicestwiają zgłoszone roszczenie (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999, Nr 1, poz. 22 oraz z dnia 13 marca 2014 r., I CZ 10/14 i z dnia 6 sierpnia 2014 r., I CZ 48/14). Nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi także w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych ustaleń po raz pierwszy w instancji odwoławczej; w takiej sytuacji uzasadnione jest uchylenie orzeczenia ze względu na respektowanie uprawnień stron (uczestników) wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 grudnia 2012 r., I CZ 168/12, OSNC 2013, Nr 5, poz. 68 i z dnia 23 września 2016 r., II CZ 73/16).
Zasiedzenie jest szczególnym sposobem pierwotnego nabycia własności wskutek wieloletniego posiadania samoistnego rzeczy (art. 172 i nast. k.c.). W sprawie o stwierdzenie nabycia własności w drodze zasiedzenia sąd ma obowiązek ocenić, czy zostały spełnione przesłanki powodujące, że w określonej dacie nastąpił skutek w postaci nabycia własności przez posiadacza. Nabycie własności następuje z mocy prawa, a orzeczenie sądu ma jedynie charakter deklaratywny. Orzeczenie sądu nie kształtuje zatem nowego stanu prawnego rzeczy, a jedynie deklaruje, że określony stan uległ zmianie (zmieniła się osoba właściciela) w pewnej dacie. Obowiązkiem sądu rozpoznającego wniosek o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie, należącym do istoty tego postępowania jest więc ustalenie, a następnie określenie w orzeczeniu przedmiotu nabycia, osoby, która nabyła własność, a jeżeli tych osób jest więcej – także ich udziałów oraz - ze względu na bezpieczeństwo obrotu - dokładnej i rzeczywistej daty, z upływem której doszło do nabycia prawa. Postępowanie w sprawach o stwierdzenie zasiedzenia służy realizacji indywidualnych interesów poszczególnych podmiotów prawa cywilnego, dlatego jest ono wszczynane tylko na wniosek, do zgłoszenia którego uprawniony jest zainteresowany, czyli każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania (art. 609 § 1 k.p.c.w związku zart. 510 § 1 k.p.c.) Wniosek powinien czynić zadość przepisom o pozwie, z tą zmianą, że zamiast pozwanego należy wymienić zainteresowanych (art. 511 § 1 k.p.c.) Przepisy o pozwie, a więcart. 187 k.p.c.w związku zart. 126 § 1 i 2 k.p.c.należy przy tym stosować odpowiednio, z uwzględnieniem specyfiki postępowania nieprocesowego (art. 13 § 2 k.p.c.). Wniosek powinien zatem zawierać dokładnie oznaczone żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających to żądanie. Oznaczenie żądania powinno natomiast zawierać określenie przedmiotu zasiedzenia oraz osoby lub osób będących nabywcami prawa, a określenie przedmiotu zasiedzenia - wskazanie rodzaju prawa, którego nabycia domaga się wnioskodawca, i dokładny opis rzeczy, której nabycie ma dotyczyć. Tak określone żądanie może być przez wnioskodawcę zmienione. Przepisy dotyczące postępowania w sprawach o zasiedzenie prawa nie wprowadzają żadnych wymogów, co do określenia nieruchomości, której wniosek dotyczy. Jedyną definicję nieruchomości obowiązującą w całym systemie prawa cywilnego zawieraart. 46 § 1 k.c., zgodnie z którym nieruchomością gruntową (o taką chodzi w niniejszej sprawie) jest część powierzchni ziemskiej, stanowiąca odrębny przedmiot własności. Odnosi się ona także do ksiąg wieczystych, które prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości (art. 1 ust. 1u.k.w.h.). W myślart. 24 ust. 1u.k.w.h. dla każdej nieruchomości prowadzi się odrębną księgę wieczystą (chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej), która wdziale pierwszymzawiera oznaczenie nieruchomości (art. 25 ust. 1 pkt 1u.k.w.h.), którego elementem jest jej obszar (§ 31 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów- Dz. U. 2001 Nr 102, poz. 1122 z późn. zm.), a którego ustalenie następuje na podstawie katastru nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków,art. 26 ust. 1u.k.w.h.). Księga wieczysta wyodrębnia zatem nieruchomość gruntową w rozumieniuart. 46 § 1 k.c.konkretyzując jej przedmiotowy zakres oraz właściciela wydzielonego obszaru, dla którego dana księga jest prowadzona (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2003 r., IV CK 114/02, OSNC 2004/12/201). Jeżeli zatem wniosek o stwierdzenie nabycia własności (udziału we współwłasności) nieruchomości przez zasiedzenie odwołuje się do urządzonej dla tej nieruchomości księgi wieczystej, nie ma potrzeby podawania obszaru nieruchomości, ani też składania jej mapy sporządzonej według zasad obowiązujących przy oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych. Mapa taka jest niezbędna w przypadku wniosku o zasiedzenie własności części nieruchomości. Powyższe potwierdza także unormowanie § 155 rozporządzenia  Ministra Sprawiedliwości  z dnia 23 grudnia 2015 r. regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. 2015, poz. 2036) zgodnie z którym, jeżeli nieruchomość ma urządzoną księgę wieczystą lub zbiór dokumentów, a przedmiotem nabycia jest cała nieruchomość, wystarcza określenie nieruchomości według oznaczenia księgi lub zbioru.
Przedmiotem żądania wniosku było pierwotnie stwierdzenie nabycia przezA. P. (1)własności nieruchomości stanowiącejdziałki o numerach (...)(aktualniedziałka (...)) i(...)(aktualniedziałka (...)), dla których w Sądzie Rejonowym w Kielcach prowadzona jestksięga wieczysta (...). Ewentualne uwzględnienie w całości tak sformułowanego wniosku nie wymagało zatem sporządzania mapy spełniającej wymogi do dokonania wpisu do księgi wieczystej, ani też bliższego precyzowania zakresu żądania odnośnie granic przestrzennych nieruchomości objętych tym wnioskiem. W toku postępowania wnioskodawca zmienił jednak żądanie wniosku, najpierw wnosząc o stwierdzenia nabycia nieruchomości stanowiących działki onumerach ewidencyjnych (...)w granicach szczegółowo opisanych we piśmie złożonym w dniu 6 listopada 2013 roku, nawiązującym do szkicu z oględzin tej nieruchomości sporządzonego przez biegłego geodetęS. W.(k. 426), a następnie w piśmie złożonym w dniu 17 września 2015 roku domagał się stwierdzenia nabycia przez zasiedzeniedziałek o numerach (...)przedstawionych na mapie sporządzonej przez tego biegłego (k. 776), jak można przypuszczać opracowanej na podstawie tego szkicu. Sąd Rejonowy wydając zaskarżone postanowienie oddalił wniosek o stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie nieruchomości składającej się zdziałek o numerach (...), uznając że wnioskodawca nie był przez okres co najmniej 30 lat samoistnym posiadaczem tych nieruchomości, ponieważ do śmierci matki wnioskodawcyA. P. (3)w 1990 roku to ją należało traktować jako osobę dokonującą czynności odpowiadających czynnościom właściciela. Przy tak postawionej tezie i podanych dla jej uzasadnienia argumentach zbędne było dokładne ustalanie przez Sąd Rejonowy zakresu przedmiotu objętego żądaniem wniosku. W postępowaniu apelacyjnym Sąd Okręgowy na podstawie zaświadczenia wydanego przez Prezydenta MiastaK.w dniu 22 marca 2018 roku w sprawie(...).6620.33.161.2017 ustalił jednak, że akt własności ziemi o numerze(...)wydany w dniu 26 listopada 1979 roku przez Naczelnika GminyS.na rzeczA. P. (1)na nieruchomości położone wD.oznaczone jakodziałki o numerach (...)jest ostateczny. Oznacza to, żeA. P. (1)z dniem 4 listopada 1971 roku stał się z mocy prawa właścicielem nieruchomości położonej wD., stanowiącej obecnie działki onumerach ewidencyjnych (...). Wnioskodawca nie mógł zatem nabyć przez zasiedzenie własności nieruchomości, których właścicielem już był, nawet jeśli pozostawał w subiektywnym przekonaniu, że nie posiada do niej tytułu prawnego i że włada rzeczą cudzą bez podstawy prawnej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia17 grudnia 2015 roku, I CSK 921/14). Okoliczność ta nie powoduje jednak, że żądanie wniosku w całości podlega oddaleniu i w związku z tym również apelacja wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Żądanie stwierdzenia nabycia dotyczyło wprawdzie działek onumerach ewidencyjnych (...), ale w ściśle określonych granicach. Nie było przedmiotem dociekań Sądu Rejonowego dokładne określenie tych granic i odniesienia ich do zakresu przestrzennego prawa własności już przysługującegoA. P. (1)w związku z jej nabyciem na podstawie przepisówustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. Nr 27, poz. 250). Nabycie to miało charakter pierwotnego nabycia z mocy prawa i następowało w granicach wyznaczonych stanem posiadania w dniu 4 listopada 1971 roku (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 1992 roku, III CZP 42/91, OSNC 1993/1-2/13, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 1987 roku, III CZP 64/87, OSNC 64/87). O ile zatem, gdyby wnioskodawcy nie przysługiwał tytuł do tych nieruchomości i żądaniem mogły być objęte w całości nieruchomości w granicach wskazanych przez wnioskodawcę, to w sytuacji, gdy wnioskodawca posiada już tytuł do tych nieruchomości, przedmiotem skutecznie dochodzonego zasiedzenia mogą być jedynie przyległe części nieruchomości sąsiednich tworzące pewną całość gospodarczą z nieruchomościami wnioskodawcy. Prawidłowe rozstrzygnięcie o żądaniu wniosku wymagało zatem przede wszystkim precyzyjnego określenia tego żądania, a następnie odniesienie do niego zakresu już przysługującego wnioskodawcy prawa wynikającego z posiadanego przez niego tytułu, do czego niezbędne było ustalenie stanu jego władania na dzień 4 listopada 1971 roku. Dopiero to pozwoliłoby na ustalenie, czy wnioskodawca ma już tytuł do nieruchomości (a ściślej jej części), której nabycia w drodze zasiedzenia się domaga i tym samym umożliwiłoby ustalenie, czy w stosunku do tej nieruchomości spełnione są określone wart. 172 § 1 k.c.przesłanki nabycia własności. Jakkolwiek z treści nieprecyzyjnego żądania wnioskodawcy dotyczącegodziałek o numerach (...), potwierdzonego na terminie rozprawy apelacyjnej, zdaje się wynikać, że intencją wnioskodawcy jest nabycie tych nieruchomości w granicach obejmujących przygraniczne pasy sąsiednich nieruchomości, a na chwilę zamknięcia rozprawy przez Sąd Okręgowy ustalono, że wnioskodawcy z pewnością przysługuje prawo własności tych nieruchomości w graniach wynikających ze stanu posiadania na dzień 4 listopada 1971 roku, to tak określonego żądania nie można uznać za zmierzające wyłącznie do ustalenia granic tych nieruchomości w postępowaniu rozgraniczeniowym. O zakwalifikowaniu danej sprawy jako sprawy o zasiedzenie nieruchomości lub jej części decyduje sformułowane żądanie rozstrzygnięcia sprawy cywilnej oraz wskazane na jego uzasadnienie fakty. Jeżeli wnioskodawca - kierując sprawę do sądu powszechnego - nie identyfikuje swojej ochrony prawnej z przebiegiem granicy między jego nieruchomością a nieruchomością sąsiednią w oparciu o istniejące dokumenty, lecz wywodzi swoje prawo z faktu długoletniego posiadania i w sposób wyraźny wskazuje, że realizuje swoje roszczenie na podstawie przepisów regulujących zasiedzenie, przytaczając okoliczności adekwatne do przesłanek wymaganych dla tej instytucji (art. 172 k.c.), bez znaczenia pozostaje okoliczność, że żądane stwierdzenie zasiedzenia dotyczy przygranicznego pasa gruntu. Nie jest zatem wyłączona możliwość domagania się zasiedzenia części nieruchomości i to niezależnie od tego, jakie jest jej położenie w stosunku do nieruchomości wnioskodawcy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2016 r., IV CSK 220/15, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2017 r. III CZP 25/17). Sąd Rejonowy zaniechał dokonania wskazanych czynności i tym samym nie rozpoznał istoty sprawy.
Tę ocenę należy również odnieść do żądania zasiedzenia nieruchomości stanowiącejdziałkę o numerze (...), która nie została geodezyjnie wyodrębniona przez biegłegoS. W., a stanowi jedynie określenie zawarte w piśmie wnioskodawcy złożonym 17 września 2015 roku dla oznaczenia zakresu żądania stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie części nieruchomości stanowiącej działkę onumerze ewidencyjnym (...), której właścicielem jest uczestniczka postępowaniaH. B.. Żądanie to w sposób nieprecyzyjny i nie pozwalający na jego rozpoznanie zostało określone poprzez naniesienie przez wnioskodawcę linii na mapie sporządzonej przezS. W.. Sąd Rejonowy wydając zaskarżone postanowienie rozstrzygające o takim wniosku nie rozpoznał istoty sprawy, a więc nie odniósł się do tego, co jest przedmiotem postępowania, będącego cyklem sformalizowanych, uporządkowanych i celowych czynności prowadzących sprawnie i możliwie szybko, na podstawie maksymalnie skoncentrowanego materiału procesowego, do ostatecznego rozstrzygnięcia sporu. Realizacja celu tego postępowania wymagała od wnioskodawcy dokładnego określenia żądania (art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c.) przy uwzględnieniu wcześniejszych uwag dotyczących oznaczenia przedmiotu, co do którego ma zostać stwierdzone zasiedzenie. Żądanie stwierdzenia nabyciadziałki o numerze (...)nie spełniało tych wymagań, a Sąd Rejonowy nie dokonał ustaleń dotyczących tego, czy wnioskodawca korzystał z części nieruchomości stanowiącej działkę onumerze ewidencyjnym (...), a jeżeli tak to w jakim zakresie to czynił, na czym polegało wykonywania przez niego władztwa, jaki miało ono charakter i jak długo trwało.
Nieskuteczne było natomiast dokonane dopiero na terminie rozprawy apelacyjnej rozszerzenie żądania wniosku, w którym wnioskodawca domagał się stwierdzenia nabycia równieżdziałki o numerze (...)określonej w sposób tożsamy jakdziałka o numerze (...)w piśmie złożonym w dniu 17 września 2015 roku. Zgłoszenie takiego żądania dopiero w postępowaniu apelacyjnym narusza przepisart. 383 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy na podstawie przepisuart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania, na podstawie przepisuart. 108 § 2 k.p.c.pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy, mając na uwadze że wnioskodawcy przysługuje już tytuł do nieruchomości stanowiącychdziałki o numerach (...)powinien wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania żądania wniosku poprzez precyzyjne określenie zakresu przestrzennego przygranicznych pasów gruntu nieruchomości sąsiednich oraz „działki (...)”, których nabycia domaga się wnioskodawca, co może wymagać wyznaczenia terminu oględzin z udziałem biegłego z zakresu geodezji celem sporządzenia szkicu zawierającego w tym zakresie wskazania wnioskodawcy. Sprecyzowanie żądania powinno przy tym nastąpić w piśmie procesowym przy zachowaniu warunków określonych w przepisach art.art. 187 § 1 k.p.c.w zw. zart. 511 k.p.c.Następnie Sąd Rejonowy przeprowadzi postępowanie dowodowe pozwalające na odniesienie zakresu już przysługującego wnioskodawcy prawa wynikającego z posiadanego przez niego tytułu, do czego niezbędne jest ustalenie stanu jego władania na dzień 4 listopada 1971 roku i dopiero wówczas ustali, czy wnioskodawca ma już tytuł nieruchomości, której nabycia w drodze zasiedzenia się domaga. Dopiero po wykonaniu tych czynności po przeprowadzeniu postępowania dowodowego możliwe będzie dokonanie oceny, czy zostały spełnione określone wart. 172 § 1 k.c.przesłanki nabycia przez wnioskodawcę własności nieruchomości, do których nie ma tytułu na podstawie przepisówustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. Nr 27, poz. 250). Rolą Sądu Rejonowego będzie również ustalenie na podstawie już przeprowadzonych dowodów i dowodów zaoferowanych przez wnioskodawcę i uczestników postępowania, czy wnioskodawca nabył w drodze część nieruchomości stanowiącejdziałkę o numerze (...)w granicach wyznaczonych sprecyzowanym przez niego żądaniem wniosku.
SSO Bartosz Pniewski SSO Magdalena Bajor – Nadolska  SSO Mariusz Broda

ZARZĄDZENIE
(...)