Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 377/23
Data wyroku: 2023-10-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wojciech Paluch
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III U 377/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 października 2023 r.
Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący – SSO Wojciech Paluch
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Dorota Lichocka
przy udziale
po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. w Tarnobrzegu
na rozprawie
sprawyA.N.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.
o prawo do wypłaty świadczenia niezrealizowanego
na skutek odwołaniaA.N.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.
z dnia 21 kwietnia 2023 r. znak:(...)
I.zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawczyniA. N.prawo do świadczenia niezrealizowanego za miesiąc grudzień 2022 r. po zmarłymS. N.,
II.zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.na rzecz wnioskodawczyniA.N.tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach.
Sygn. akt III U 377/23

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 21 kwietnia 2023r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW., po rozpatrzeniu wnioskuA.N.z dnia 6 kwietnia 2023r. odmówił wnioskodawczyni prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłym w dniu 13 grudnia 2022r.S. N.. Organ rentowy przytoczył treść przepisuart. 136 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2022r. poz. 504 ze zm.) i uzasadniał, że świadczenia niezrealizowane przysługują innym członkom rodziny (nieuprawnionym do renty rodzinnej) tylko w przypadku wykazania, iż osoba zmarła pozostawała na utrzymaniu tego członka rodziny. W rozumieniu tego przepisu należy uznać także częściowe utrzymanie (przyczynienie się do utrzymania), a wnioskodawczyni nie udokumentowała powyższego faktu i dlatego nie można przyznać świadczenia niezrealizowanego za grudzień 2022r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłaA. N., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, iż jest uprawniona do wypłaty stanowiącej niezrealizowane świadczenie po zmarłymS. N.za grudzień 2022r. oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Podnosiła, że przez szereg lat (aż do zgonu) samodzielnie sprawowała nad nim opiekę i faktycznieS. N.pozostawał na jej utrzymaniu i pod bieżącą opieką. Argumentowała, że zmarły był na jej wyłącznym utrzymaniu od 15 czerwca 2018r., odwołująca zamieszkiwała wraz zeS. N.od 2012r., był on osobą niepełnosprawną i wymagającą opieki osób trzecich. Z uwagi na stan zdrowotny i wiek (95 lat) nie był on w stanie samodzielnie funkcjonować. Od czerwca 2018r. wnioskodawczyni kupowała żywność, leki, odzież, pościel, kołdry czy środki czystości, zapewniała dostęp do fachowej pomocy medycznej i nadzorowała przyjmowanie leków. Odwołująca podkreśliła, że najbliższa rodzinaS. N.(żona, syn oraz córka zmarłego) również nie żyją.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie. Podnosił, że wnioskodawczyni nie wykazała, że koszt zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb zmarłego był znacznie wyższy niż kwota przysługującego mu świadczenia.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

ustalił i zważył, co następuje:

S. N.,urodzony (...), był uprawniony do renty inwalidy wojskowego w związku ze służbą wojskową oraz emerytury (decyzje w aktach ZUS), zmarł w dniu 13 grudnia 2022r. (odpis skrócony aktu zgonu, k. 250 akt rentowych), świadczenie emerytalne za grudzień 2022r. wyniosło kwotę 4 688,45zł. W dniu 3 stycznia 2023r.A. N.wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o wypłatę niezrealizowanych świadczeń po zmarłymS. N.. Rozpoznając wniosek organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.
A. N.zawarła związek małżeński z synem zmarłegoZ. N.w 1980r. (odpis skrócony aktu małżeństwa, k. 271 akt rentowych). Małżonkowie zamieszkiwali wspólnie w domu wT.przyul. (...), natomiastS. N.i jego żonaK.do 2012r. zamieszkiwali w miejscowościS.(gminaM., powiatW.). Od 2012r. teściowie (z uwagi na wiek i stan zdrowia) zamieszkiwali wspólnie z wnioskodawczynią i jej mężem, którzy zapewniali im opiekę. CórkaS. N.(A. K.) zmarła w 2009r. (odpis skrócony aktu zgonu, k. 270 akt rentowych). Od śmierci żonyS. N.w lipcu 2013r. (odpis skrócony aktu zgonu, k. 268 akt rentowych) pozostawał on pod wspólną opieką wnioskodawczyni i jej męża. Po śmierci męża odwołującej w czerwcu 2018r. (odpis skrócony aktu zgonu, k. 269 akt rentowych) ubezpieczona samodzielnie sprawowała opiekę nadS. N.. Zmarły chorował na niewydolność serca, komorowe zaburzenia rytmu serca, przemijający blok przedsionkowo-komorowy, nadciśnienie tętnicze, chorobęP., zespół otępienny, torbiel nerki prawej, chorobę wrzodową żołądka, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, przepuklinę rozworu przełykowego, uogólnioną miażdżycę, częściowo zwapnione płuca, przebył operację usunięcia prostaty. Od śmierciZ. N.w 2018r.S. N.nie wstawał z łóżka.
Dom w którym mieszkali odwołująca iS. N.był domem parterowym z użytkowym poddaszem. Dom był ogrzewany gazem, rachunki w sezonie grzewczym wynosiły do około 1000 zł. Rachunki za prąd wynosiły około 400 zł, ponieważS. N.leżał na łóżku i materacu zasilanym energią elektryczną, często korzystał z koncentratora tlenu z uwagi na problemy z oddychaniem. Świadczenia otrzymywane przezS. N.z ZUS były w całości wykorzystywane na leczenie (w szczególności wizyty domowe lekarzy specjalistów, których koszt w niektórych miesiącach wynosił około 1 500zł) oraz leki, które na stałe przyjmował. Wnioskodawczyni co miesiąc kupowała pielucho-majtki (był to wydatek rzędu 700-800 zł, część z nich była kupowana za pełną odpłatnością); kupowała bieliznę, pościel i kołdry bawełniane (które zużywały się po krótkim okresie użytkowania), środki pielęgnacyjne, podkłady ochronne, rękawiczki jednorazowe, środki czystości i artykuły przeciwodleżynowe. Przygotowywała dla teścia posiłki w ramach specjalnej diety, osobiście myła i goliła teścia, strzygła mu włosy i wykonywała inne zabiegi pielęgnacyjne.
W zaświadczeniu z dnia 16 maja 2023r. (k. 26 akt sprawy) sporządzonym przez lek. med.B. F.stwierdzono, żeS. N.zamieszkały(...)-(...) T.,ul. (...)był leczony w tutejszej poradni od 2018r. (wizyty domowe). Był chorym leżącym, wymagającym całodobowej, stałej opieki osób drugich; opiekę nad pacjentem sprawowała synowaA. N., zamieszkała pod tym samym adresem.

/Dowód:

dokumenty zalegające w aktach rentowych dot. odwołującej iS. N., zeznania odwołującej złożone w trybieart. 299w zw. zart. 304 k.p.c./
Zgodnie zart. 136 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2023r. poz. 1251 t.j.), w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba (ust. 1). Osoby wymienione w ust. 1 mają prawo do udziału w dalszym prowadzeniu postępowania o świadczenia, nieukończonego wskutek śmierci osoby, która o te świadczenia wystąpiła (ust. 2). Roszczenia o wypłatę świadczeń, o których mowa w ust. 1, wygasają po upływie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenia przysługiwały, chyba że przed upływem tego okresu zgłoszony zostanie wniosek o dalsze prowadzenie postępowania (ust. 3).
Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującejA.N., które były spontaniczne, szczere i korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Sąd zważył, że nawet wobec braku dowodów w postaci dokumentów – mając na uwadze stan zdrowia zmarłegoS. N.oraz jego wiek - występujące u zmarłego schorzenia wymagały ponoszenia znacznych kosztów leczenia i zakupu leków, które przekraczały uzyskiwane przez niego świadczenia z organu rentowego. Od 2018r.S. N.nie wstawał z łóżka, co generowało dodatkowe koszty opieki – konieczność opłacenia wizyt domowych lekarzy, zakupu sprzętu i artykułów przeciwodleżynowych czy pielucho-majtek. Nie należy tracić z pola widzenia okoliczności, że wnioskodawczyni sprawowała całodobową, stałą opiekę. W tym kontekście odwołująca trafnie podnosiła, że zatrudnienie pielęgniarki w celu sprawowania opieki wiązałoby się z kosztem co najmniej 3 000zł miesięcznie.
Reasumując, okoliczności ustalone w sprawie dają podstawy do stwierdzenia, że zmarłyS. N.co najmniej w częściowym stopniu pozostawał na utrzymaniu odwołującej - pozostawał z odwołującą w takiej relacji ekonomicznej, że jego podstawowe potrzeby nie zostałyby zaspokojone bez materialnego wsparcia wnioskodawczyni.
W konsekwencji Sąd, stosownie doart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyniA. N.prawo do świadczenia niezrealizowanego za miesiąc grudzień 2022 r. po zmarłymS. N.(pkt I wyroku).
W punkcie II wyroku Sąd, w oparciu oart. 98 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r. poz. 1800), zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.na rzecz wnioskodawczyniA.N.kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach.