Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2396/22
Data wyroku: 2023-11-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Paulina Kuźma
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: ART. 6 UST.1 PKT 1 USTAWY O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

Sygn. akt VIII U 2396/22

UZASADNIENIE

Decyzją z 19 października 2022 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych - I Oddział wŁ.stwierdził, żeL. Z. (1)jako pracownik u płatnika składekE. R.:
- podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu w okresie od 17 kwietnia 2018 roku do 1 sierpnia 2021 roku,
- nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, w okresie od 12 grudnia 2015 roku do 16 kwietnia 2018 roku.
W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w systemie informatycznym ZUS wynika, żeL. Z. (1)od 10 czerwca 2015 roku do 15 marca 2018 roku i od 19 marca do 16 kwietnia 2018 roku była zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku, a od 16 do 18 marca 2018 roku jako osoba pobierająca stypendium. Organ rentowy podkreślił, że pozyskał informacje odP. (...)wŁ., żeL. Z. (1)w okresie rejestracji, tj. od 10 czerwca 2015 r. do 16 kwietnia 2018 r. nie odbywała żadnego stażu pracy, nie została również skierowana do pracy dofirmie (...).
[decyzja k. 33-35 akt ZUS]

R. Z.- małżonek zmarłejL. Z. (1)złożył odwołanie od powyżej decyzji, domagając się jej zmiany poprzez ustalenie, żeL. Z. (1), jako osoba zatrudniona uE. R.na podstawie umowy o pracę począwszy od 12 grudnia 2015 roku do 16 kwietnia 2018 roku podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu.[odwołanie k. 3-7v. akt VIII U 2396/22]

Odpowiadając na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.[odpowiedź na odwołanie k. 13-14 akt VIII U 2396/22]

Pismem procesowym z 19 stycznia 2023 roku płatnik składekE. R.przyłączyła się do stanowiska organu rentowego.[pismo procesowe k. 25-26 akt VIII U 2396/22]

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

P.składekE. R.prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest działalność paramedyczna w zakresie: fryzjerstwa i pozostałych zabiegów kosmetycznych, artystycznej i literackiej działalności twórczej, pozostałej działalności w zakresie opieki zdrowotnej, gdzie indziej niesklasyfikowanej, działalności fizjoterapeutycznej, pozostałych pozaszkolnych form edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowanych, pozaszkolnych form edukacji artystycznej, a także agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju. Działalność tę prowadzi wŁ.przyul. (...)lok. 28/29.[wypis z(...)k. 9]
CórkaE. L.Z.ukończyłaWyższą Szkołę (...)na kierunku pedagogika w zakresie psychopedagogiki. Posiadała tytuł zawodowy magistra.[bezsporne, a ponadto dyplom ukończenia studiów k. 134 akt VIII U 2396/22]
Od 10 czerwca 2015 roku do 15 marca 2018 roku i od 19 marca do 16 kwietnia 2018 rokuL. Z. (1)była zarejestrowana w Urzędzie Pracy wŁ.jako osoba bezrobotna. W tym czasie nie odbywała żadnego stażu pracy ani nie została skierowana do pracy wfirmie (...).[informacja zP. (...)wŁ.k. 24 akt ZUS]
W dniach 1-2 marca 2017 roku została przeszkolona w zakresie BHP w ramach instruktażu ogólnego oraz instruktażu stanowiskowego.[karta szkolenia wstępnego k. 144-146 akt VIII U 2396/22]
W okresie 16-18 marca 2018 roku brała udział w szkoleniu I i II etapu z zakresu obsługi aparatu(...)2000.[certyfikat k. 59 akt VIII U 2396/22, zeznania odwołującego e-protokół rozprawy z 16 marca 2023 roku 00:20:31]
W dniu 17 kwietnia 2018 rokuE. R.zawarła zL. Z. (1)(wówczasR.) umowę o pracę, na mocy którejL. Z. (1)została zatrudniona na stanowisku asystenta na czas nieokreślony od 17 kwietnia 2018 roku w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem 2 100 zł. Następnie na mocy kolejnych aneksów do umowy zmieniano jedynie przysługujące pracownicy wynagrodzenie: aneksem z dnia 31 grudnia 2018 roku podniesiono je do kwoty 2 250 złotych, aneksem z dnia 31 maja 2019 roku - do kwoty 2800 złotych, a aneksem z dnia 31 grudnia 2019 roku - do kwoty 3 150 złotych.[bezsporne, a ponadto umowa o pracę k. 148 akt VIII U 2396/22]
Przed zawarciem umowy – w dniu 13 kwietnia 2018 rokuL. Z. (1)została skierowana przezE. R.na wstępne badanie lekarskie. W dniu 17 kwietnia 2018 roku lekarz specjalista medycyny pracy stwierdził, że wobec braku przeciwskazań zdrowotnychL. Z. (1)jest zdolna do podjęcia pracy na stanowisku asystenta.[orzeczenie lekarza specjalisty medycyny pracy z 17 kwietnia 2018 roku k. 142 akt VIII U 2396/22]
Córka płatniczki została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 17 kwietnia 2018 roku jako pracownik, z tego tytułu była nieprzerwanie zgłoszona do ubezpieczenia do 1 sierpnia 2021 roku – tj. do dnia jej śmierci.[bezsporne]
Począwszy od 17 kwietnia 2018 rokuL. Z. (1)każdego dnia podpisywała się na liście obecności.[listy obecności k. 152-178 akt VIII U 2396/22]
W ramach swoich obowiązków pracowniczychL. Z. (1)świadczyła pracę na recepcji w gabinecie swej matki, obsługiwała klientów, umawiała wizyty, pomagała przy wykonywanych w tym gabinecie zabiegach, prowadziła dokumentację pacjentów, a także zajmowała się pracami porządkowymi w lokalu.[zeznania świadkaK. S.e-protokół rozprawy z 16 marca 2023 roku 00:26:52, zeznania świadkaM. S.e-protokół rozprawy z 16 marca 2023 roku 00:37:35-00:48:09, zeznania świadkaA. K. (1)e-protokół rozprawy z 16 marca 2023 roku 00:51:26, zeznania świadkaA. K. (2)e-protokół rozprawy z 16 marca 2023 roku 00:54:46-01:02:12, zeznaniaK. P.e-protokół rozprawy z 16 marca 2023 01:05:36, zeznania odwołującegoR. Z.e-protokół rozprawy z 10 października 2023 roku 00:32:26 w zw. z e-protokołem rozprawy z 16 marca 2023 roku 00:03:44-00:22:08]
Wynagrodzenie za pracęL. Z.otrzymywała w gotówce, którą następnie częściowo wpłacała na swoje konto.[zeznania odwołującegoR. Z.e-protokół rozprawy z 10 października 2023 roku 00:32:26 w zw. z e-protokołem rozprawy z 16 marca 2023 roku 00:03:44-00:22:08]
Od stycznia do marca 2018 rokuL. Z. (1)nie było wypłacane żadne wynagrodzenie, zaś za kwiecień 2018 roku zostało ono wypłacone w wysokości 1.050 złotych. Przed kwietniem 2018 rokuE. R.nie wykazywała żadnego wynagrodzenia za pracę pracownika jako kosztu prowadzenia działalności gospodarczej.[karty przychodów za lata 2018-2021 k. 87-90 akt VIII U 2396/22, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów k. 86 akt VIII U 2396/22]
PrzychodyE. R.w 2015 roku wyniosły 126 526,00 zł, w 2016 roku - 128 859,50 zł, w 2017 roku - 161 095,50 zł, natomiast w 2018 roku przychód wyniósł 213 297,96 zł.[ewidencje przychodów za lata 2015-2017 k. 83-85, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów k. 86]
Powyższych ustaleń Sąd dokonał na podstawie powołanych dokumentów, a także na podstawie zeznań świadków i przesłuchania odwołującego, ale jedynie w zakresie, w jakim można było na ich podstawie ustalić, żeL. Z. (1)w spornym okresie (od 12 grudnia 2015 roku do 16 kwietnia 2018 roku) rzeczywiście wykonywała na rzecz firmy płatnika składek – swej matki pewne czynności, co nie przesądza o pracowniczym charakterze jej zatrudnienia w firmie płatnika składek.
W ocenie Sądu, z zeznań świadków wynika, żeL. Z. (1)świadczyła pracę uE. R.(co jest niesporne co do okresu po 16 kwietnia 2018 roku), jednak żaden ze świadków nie wskazał, że pomiędzy nimi istniał stosunek pracy także przed tym dniem.
Zeznania przesłuchanych w sprawie świadków:K. S.,M. S.,A. K. (1),A. K. (2),K. P.,T.,B. P.,H. Z.orazR. B.Sąd uznał za wiarygodne, jednak nie są one wystarczające, by wykazać istnienie pomiędzy 12 grudnia 2015 roku a 16 kwietnia 2018 roku stosunku pracy pomiędzy wskazanymi stronami.
ŚwiadkowieK. S.,M. S.,A. K. (1),A. K. (2)iK. P.– będący wspólnymi znajomymiL.iR. Z.zeznali co prawda, żeL. Z. (1)wykonywała w spornym okresie (przed 17 kwietnia 2018 roku) na rzecz swej matki pewne czynności w gabinecie prowadzonym przezE. R., jednak z ich zeznań nie wynika, że wykonywała je w reżimie pracowniczym.
Powołani przez wnioskodawcę świadkowie nie byli w stanie wskazać dokładnie jakie relacje w zakresie w spornym okresie wiązałyL. Z. (1)z matką – czy świadczyła ona pracę podporządkowaną czy jedynie była to pomoc okazywana członkowi rodziny.
Fakt pojawiania się córki w lokalu, w którym działalność prowadziłaE. R.jest wskazywany także przez świadkaT. M., jednak nie była ona w stanie określić w jakim to było czasie.
Z kolei świadekB. P., która również wynajmowała lokal w tym samym budynku coE. R., wskazała, że widywałaL. Z. (1)„przynajmniej 5 lat”, jednak z jej zeznań również nie wynika, by przed kwietniem 2018 roku świadczyła ona pracę w lokalu w budynku przyul. (...)wŁ..
ŚwiadekR. B.wskazała natomiast jedynie, że widywałaL. Z. (1)dłużej niż 2 lata, co również nie potwierdza, że ubezpieczona wykonywała pracę w spornym okresie.
Istotnych dla rozstrzygnięcia faktów nie dało się także ustalić na podstawie zeznańH. Z., gdyż pracował jako portier w budynku dopiero od 1 stycznia 2020 roku.
Sąd nie dał natomiast wiary zeznaniomR. Z.w zakresie, w jakim zeznał, że jego żona pozostawała w stosunku pracy zE. R.w spornym okresie.
W ocenie Sądu Okręgowego brak jest jakichkolwiek wiarygodnych dowodów potwierdzających wykonywanie pracy przez ubezpieczoną w ramach stosunku pracy przed 17 kwietnia 2018 roku.
Przeciwko prawdziwości zeznań odwołującego przemawiają, zdaniem Sądu, ustalone na podstawie dowodów z dokumentów okoliczności faktyczne, w tym przede wszystkim fakt, żeL. Z. (1)przed wskazaną datą była zarejestrowana jako bezrobotna, a z dokumentacji księgowejfirmy (...)nie wynika, by w tym okresie płatniczka wypłacała komukolwiek wynagrodzenie za pracę.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1, art.12 ust. 1 i art. 13 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230)pracownicy, to jest osoby fizyczne pozostające w stosunku pracy, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od nawiązania stosunku pracy do jego ustania.
O uznaniu stosunku łączącego strony za stosunek pracy rozstrzygają przepisy prawa pracy.
Według brzmieniaart.22 § 1 k.p.przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Skutku przystąpienia do ubezpieczenia nie wywołuje zawarcie umowy o pracę, której strony stwarzają pozór realizacji przez ubezpieczonego czynności odpowiadających treściart.22 k.p., czyli wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, za wynagrodzeniem, odpowiadającym ilości i jakości świadczonej pracy (art.78 k.p.).
Do cech pojęciowych pracy, stanowiącej przedmiot zobowiązania pracownika w ramach stosunku pracy należą osobiste (nie może on wyręczyć się w pracy inną osobą) i odpłatne jej wykonywanie w warunkach podporządkowania pracodawcy. Dla stwierdzenia cechy podporządkowania pracowniczego z reguły wskazuje się na takie elementy jak: określony czas pracy i określone miejsce wykonywania czynności, podpisywanie list obecności, podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy oraz poleceniom kierownictwa co do miejsca czasu i sposobu wykonywania pracy, obowiązek wykonywania poleceń przełożonych itp.
Podleganie pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego jest uwarunkowane nie tyle opłacaniem składek ubezpieczeniowych, ile legitymowaniem się statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku pracy(wyrok Sądu Najwyższego z 18 października 2005 r., II UK 43/05, OSNAPiUS rok 2006/15 – 16/251).
W przedmiotowej sprawie słusznie organ rentowy stanął na stanowisku, że stosunek pracy pomiędzy płatniczkąE. R.aL. Z. (1)powstał dopiero 17 kwietnia 2018 roku.
W ocenie Sądu poczynione w sprawie ustalenia uzasadniają stwierdzenie, że przed wskazanym dniemL. Z. (1)nie świadczyła na rzeczE. R.pracy w rozumieniuart.22 k.p.
Przedłożone do akt sprawy dokumenty – umowa o pracę, świadectwa potwierdzające odbycie szkolenia BHP, certyfikat odbycia szkolenia I i II etapu z zakresu obsługi aparatu(...)2000 wykorzystywanego do pracy w gabinecieE. R., orzeczenie lekarskie dopuszczająceL. Z. (1)do pracy u płatniczki wprost potwierdzają zatrudnienie żony odwołującego dopiero od 17 kwietnia 2018 roku.
Dowody te - w korelacji z niespornym faktem posiadania przezL. Z. (1)w okresach od 10 czerwca 2015 roku do 15 marca 2018 roku i od 19 marca do 16 kwietnia 2018 roku statusu osoby bezrobotnej - potwierdzają tezę organu rentowego, z którą nie zgadza się odwołujący.
Sąd nie neguje, że żona odwołującego wykonywała w spornym okresie pewne czynności związane z działalnością prowadzoną przezE. R., co potwierdzili świadkowie przez niego zgłoszeni.
Nie można jednak uznać, że pomiędzy tymi osobami istniał wówczas stosunek pracy, a nie tylko stosunki wzajemnej pomocy i współpracy we wspólnych przedsięwzięciach, które są typowe dla panujących pomiędzy rodzicami i dziećmi.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawieart. 47714§1 k.p.c.oddalił odwołanie jako niezasadne.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych(t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.)

SSO Paulina Kuźma