Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 937/21
Data wyroku: 2023-03-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Leszek Dąbek
Słowa kluczowe: Podział majątku wspólnego

Sygn. akt III Ca 937/21

POSTANOWIENIE
Dnia 28 marca 2023 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia Sądu Okręgowego Leszek Dąbek
Protokolant Marzena Makoś
po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2023 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuS. D. (1)
z udziałemJ. D. (1)
o podział majątku wspólnego
na skutek apelacji uczestniczki postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 12 sierpnia 2021 r., sygn. akt I Ns 3734/16
postanawia:

1
odrzucić apelację;

2
oddalić wnioski wnioskodawcy i uczestniczki postępowania o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 937/21

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Gliwicachw postanowieniu z dnia 12 08 2021r. ustalił,że w skład majątku wspólnego wnioskodawcyS. D. (2)i uczestniczki postępowaniaJ. D. (2)wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu mieszkalnego nr (...)w budynku wielorodzinnym stanowiącym odrębną nieruchomość położoną wG.przyulicy (...), pozostającego w zasobachSpółdzielni Mieszkaniowej (...)o wartości 1.750.000zł
oraz własność pojazdu ChevroletC. B.MR 94 o wartości 2.300zł.
Ponadto ustalił, że poczyniono nakłady z majątku osobistego uczestniczki postępowania: na nabycie prawa opisanego w punkcie I.1 (zaliczonego w skład majątku wspólnego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego) o wartości 96.950zł
oraz na utrzymanie majątku wspólnego wnioskodawcy i uczestniczki w kwocie 22.645,47zł. Oddalił wniosek wnioskodawcy o rozliczenie kwoty 33.000zł(„odszkodowanie za zesłanie naS.”). Dokonał podziału majątku wspólnego i przyznał wnioskodawcy własność pojazdu ChevroletC. B.MR 94, a uczestniczce postępowania zaliczone w skład dorobku spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego i zasądził od niej na rzecz wnioskodawcy kwotę 28.452,27zł z ustawowymi odsetkami „za opóźnienie za czas od uprawomocnienia się postanowienia do dnia zapłaty”oraz orzekł o kosztach postępowania.
Orzeczenie zaskarżyłauczestniczka postępowaniaJ. D. (2)w części, tj.:
-  
„w pkt III,

tj. w zakresie dotyczącym ustalenia wartości nakładu z majątku osobistego uczestniczki na utrzymanie majątku wspólnego stron, uznając wartość nakładu za rażąco zaniżoną”
,
- „w pkt VI,tj.w zakresie dotyczącym wysokości i sposobu wyrównania udziałów
w majątku wspólnym stron”.
Zarzucała popełnienie błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, mający istotny wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu, że :
-„brak jest podstaw do uwzględnienie roszczenia uczestniczki o nakłady na remont, podczas, gdy wykonanie prac remontowych stanowiło nakład konieczny i było uzasadnione pogarszającym się stanem technicznym nieruchomości, a ponadto remont ten wpłynął
na wzrost wartości nieruchomości, w wyniku czego wnioskodawca został wzbogacony
o różnicę pomiędzy wartością lokalu niewyremontowanego, a lokalu wyremontowanego o lepszym standardzie”,
-„wartość nakładów w postaci opłat czynszowych za lokal mieszkalny objęty wspólnością małżeńską majątkową w okresie od stycznia 2013r. do lipca 2021 opiewała na kwotę 22.(...),47, podczas, gdy wartość ta została rażąco zaniżona i w istocie wynosiła 50.411,70zł”,
-„brak jest podstaw do rozliczenia nakładów w pozostałym zakresie w sytuacji gdy należy mieć na uwadze, iż uczestniczka dokonało nadto spłaty – z majątku osobistego na majątek wspólny – pożyczki gotówkowej, zaciągniętej w trakcie trwania małżeństwa, tj. w dniu 2 kwietnia 2008r wBanku (...) S.A.z siedzibą wW.na kwotę 89.250,00zł, przy czym w okresie od 10 02 2013r. do 10 kwietnia 2015r. wartość nakładu wyniosła 43.086,92zł”.
Zarzucała, że przy ferowaniu postanowienia  naruszono wskazane w apelacji regulacje prawa procesowego i materialnego, w sposób w niej podany.
Wnosiła o zmianę zaskarżonego postanowienia:
-„w pkt IIIpoprzez, ustalenie, że uczestniczka poczyniła nakład z majątku osobistego na utrzymanie majątku wspólnego stron w kwocie 106.498,62zł”,
-„w pkt VIpoprzez zasądzenie od wnioskodawcy n rzecz uczestniczki postepowania kwoty 15.374,31zł tytułem wyrównania udziałów w majątku wspólnym i rozliczenia nakładów…” - oraz ewentualnie o uchylnie postanowienia w zaskarżonej części i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje :
Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował wniosek a następnie w zasadzie prawidłowo rozpoznał sprawę.
W jej ramach między innymi rozpoznawał wskazane w apelacji wnioski skarżącej o rozliczenie jej nakładów z jej majątku osobistego na majątek wspólny.
Rozliczenie tego rodzaju roszczeń w postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków następuje z mocy regulacjiart. 45 § 1 k.r.o.i zgodnie z utrwalonym poglądem prawnym„o zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek zgłoszony w postępowaniu w pierwszej instancji”(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 10 1997r. II CKN 395/97; LEX
nr(...)).
Ferując to orzeczenie Sąd Najwyższy równocześnie jednoznacznie i przekonywująco wyjaśnił, że :„Ze względu na treśćart. 45 § 1 k.r.o.orazart. 567 § 1 i 3 k.p.c.
w zw. zart. 618  k.p.c.i688  k.p.c., w judykaturze (zob. np.  postanowienie  SN z 27 I 1970 r., III CRN 527/69, OSNCP 1970, z. 9, poz. 164) i w piśmiennictwie przyjęte jest,
że o zwrocie wydatków i nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny orzeka sąd wyłącznie na wniosek, a nie z urzędu, gdyż roszczenia te nie wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków. Zatem domagający się ich zwrotu zobowiązany jest dokładnie określić te żądania, zgodnie zart. 187 § 1 pkt 1  k.p.c.w zw. zart. 13 § 2  k.p.c.

Żądaniami tymi Sąd jest związany (art. 321 § 1  k.p.c.w zw. zart. 13 § 2  k.p.c.)

. Jedynie gdy chodzi o wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek odrębny, to Sąd uwzględnia je bez osobnego żądania uczestników postępowania, gdyż roszczenia te wchodzą w skład majątku wspólnego, a zatem podlegają podziałowi. Przyjęte też było, że roszczeń ubocznych zart. 618  k.p.c.w postępowaniu działowym nie można było zgłaszać
w postępowaniu rewizyjnym, gdyż przeciwstawiała się temu istota tego postępowania (zob.  uchwałę  SN z 26 X 1961 r., IV CO 15/61, OSN 1963, z. 1, poz. 3)”.
W świetle tego poglądu Sąd pierwszej instancji nie tylko był przedmiotowo związany wnioskami skarżącej o rozliczenie nakładów z jej majątku osobistego na majątek wspólny (tj. związany wskazanymi przez nią konkretnymi nakładami), ale również był zobowiązany do całościowego wyrzeczenia o ich zasadności, w tym także do wyrzeczenia o nieuwzględnionych ich częściach.
O skutkach nie wywiązanie się przez niego z tego obowiązku wypowiedział się Sąd Najwyższy między innymi w postanowieniu z dnia 16 11 2018r. wydanym w sprawie o sygn. akt I CSK 639/17, w którego uzasadnieniu wyjaśniono: „w razie nie rozstrzygnięcia przez sąd pierwszej instancji o całości żądania niedopuszczalna jest apelacja w zakresie pominiętego żądania z powodu braku substratu zaskarżenia(por.m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2011 r., I CSK 78/11, "Izba Cywilna" 2012, nr 11, str. 44, z dnia 14 grudnia 2011 r., I CSK 138/11, OSNC 2012 r., nr 7-8, poz. 89, i z dnia 15 października 2015 r., III CSK 195/15, nie publ.)”.
Jakkolwiek skarżąca formalnie neguje wskazane w apelacji rozstrzygnięcia (zawarte w punktach III i VI postanowienia), to faktycznie jednak kwestionuje w niej
nie rozliczenie przez Sąd Rejonowy w zaskarżonym postanowieniu części poczynionych przez nią nakładów z jej majątku osobistego na majątek wspólny uczestników postępowania (nie kwestionuje wartości rozliczonych nakładów, lecz nie uwzględnienie części
z nich), co równocześnie wyznacza kognicję Sądu odwoławczego w niniejszej sprawie.
Z tych względów apelacja została zatem skierowane przeciwko nieistniejącym rozstrzygnięciom, co w świetle przywołanego powyżej poglądu prawnego prowadziło do jej odrzucenia.
Niezależnie od tego gdyby przyjąć, że była ona także formalnie skierowana
do wyrzeczeń zawartych we wskazanych w apelacji punktach, to są one korzystne
dla skarżącej, przez co nie ma ona interesu prawnego w ich zaskarżeniu, stąd też i w tym wypadku apelacja podlega odrzuceniu.
W połączeniu z powyższym powoduje to, iż apelacja jest niedopuszczalna
w rozumieniuart. 373 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.i z mocy zawartej w nim regulacji prawnej podlegała ona odrzuceniu.
Reasumując z podanych względów orzeczono jak w sentencji przy zastosowaniu regulacji prawnej zawartej wart. 373 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na mocy regulacjiart. 520 § 1 k.p.c.oddalając wnioski skarżącej i uczestnika postępowaniao zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania odwoławczego,gdyż w sprawach tzw. działowych nie zachodzi przewidziana wart. 520 § 2 i 3sprzeczność interesów tych uczestników, którzy domagają się podziału, niezależnie od tego, jaki sposób podziału postulują i jakie wnioski składają w tym względzie (tak postanowienia SN: z 19.11.2010 r., III CZ 46/10, OSNC 2011/7–8, poz. 88, oraz z 15.12.2011 r.,
II CZ 120/11 , LEX nr 1298073).

SSO Leszek Dąbek