Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 451/13
Data wyroku: 2013-10-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Klara Łukaszewska Tomasz Skowron, Andrzej Wieja
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 278§1 kk

Sygn. akt VI Ka 451/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 października 2013 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący – Sędzia  SO Andrzej Wieja  (spr.)
Sędziowie SO Klara Łukaszewska SO Tomasz Skowron
Protokolant Jolanta Kopeć

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Jeleniej Górze Lesława Kwapiszewskiego
po rozpoznaniu w dniu 4 października 2013r.
sprawyT. S.
oskarżonego zart. 278 § 1 i 5 kk,art. 275 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 64 § 1 kki inne
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze
z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt II K 1693/12

I. zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoT. S.w ten sposób, że:
- przyjmuje, iż oskarżonyT. S.dopuścił się popełniania przypisanych mu w pkt I i II części dyspozytywnej wyroku czynów działając w warunkach ciągu przestępstw zart. 91 § 1 kk,
- uchyla rozstrzygnięcia z pkt I i II dotyczące wymierzonej kary pozbawienia wolności i stwierdza, że straciła moc kara łączna orzeczona w pkt III,
- na podstawieart. 278 § 1 kkw zw. zart. 91 § 1 kkwymierza karę 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności,
II. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,
III. zwalnia oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze obciążając nimi Skarb Państwa.

Sygn. akt VI Ka 451/13

UZASADNIENIE
T. S.został oskarżony o to, że:

1
w dniu 17 sierpnia 2012 roku około godziny 12:20 wJ.przyulicy (...)na tereniesklepu (...)działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, z torebkiJ. H.zabrali w celu przywłaszczenia portfel z zawartością pieniędzy, dowodu osobistego, karty płatniczej(...) SA, legitymacji(...), gdzie straty z tego tytułu wynosiły 253 złotych na szkodęJ. H., przy czym czynu tego dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa, będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 25 września 2000 roku w sprawie IIK 201/00 za czyny zart. 288§1kkna karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył w całości w okresie od 3 marca 2010 roku do 3 września 2010 roku, tj. o czyn zart. 278§1 i 5 kk,art. 275§1kkiart. 276kkw zw. zart. 11§2kkw zw. zart. 64§1kk,

2
w dniu 17 sierpnia 2012 roku około godziny 12:30 wJ.przyulicy (...)na tereniesklepu (...), działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, z torebkiG. D.zabrali w celu przywłaszczenia portfel z zawartością pieniędzy, legitymacji(...), legitymacji inwalidzkiej, karnetu na basen i legitymacji(...), gdzie straty z tego tytułu wynosiły 260 złotych na szkodęG. D., przy czym czynu tego dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa opisanych wpkt 1, tj. o czyn zart. 278 i art. 276kkw zw. zart. 11§2kkw zw. zart. 64§1kk,

3
w dniu 18 sierpnia 2012 roku około godziny 17:40 w hipermarkecieT.przy(...)wJ.działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, z torebkiU. Z.zabrali w celu przywłaszczenia portfel z zawartością dowodu osobistego, prawa jazdy, karty płatniczej mBanku, karty kredytowej(...), legitymacji rentowej, karty firmowejO., biletu(...), karty uprawniającej do wejścia na obiekty sportowe oraz pieniędzy w kwocie 163 złotych, gdzie straty z tego tytułu wynosiły 313 złotych na szkodęU. Z., przy czym czynu tego dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa opisanych wpkt 1, tj. o czyn zart. 278§1kkiart. 278§5kkiart. 275§1kkiart. 276kkw zw. zart.11§2kkw zw. zart. 64§1kk.

Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 24 maja 2013r. sygn. akt IIK 1693/12:

I
oskarżonegoT. S.uznał za winnego tego, iż w dniu 17 sierpnia 2012r. wJ.działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, ze z góry powziętym zamiarem:

- dokonał kradzieży portfela o wartości 15 złotych z pieniędzmi w kwocie 153 złotych należącego doJ. H.,
- dokonał kradzieży portfela o wartości 80 złotych z pieniędzmi w kwocie 160 złotych należącego doG. D.,
przy czym był wcześniej skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 25 IX 2000 roku w sprawie IIK 201/00 za czyny zart. 288§1kkw zw. zart.91§1kkna karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od dnia 3 III 2010 roku do dnia 3 IX 2010 roku to jest występku zart. 278§1kkw zw. zart.12kkw zw. zart. 64§1kki za to na podstawieart. 278§1kkwymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności,

II
oskarżonegoT. S.uznał za winnego tego, iż w dniu 18 sierpnia 2012r. wJ., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, dokonał kradzieży portfela o wartości 150 złotych z pieniędzmi w kwocie 163 złotych, stanowiącego własnośćU. Z., przy czym był wcześniej skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 25 IX 2000 roku w sprawie IIK 201/00 za czyny zart. 288§1kkw zw. zart. 91§1kkna karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od dnia 3 III 2010 roku do dnia 3 IX 2010 roku, to jest występku zart. 278§1kkw zw. zart. 64§1kki za to na podstawieart. 278§1kkwymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności,

III
na podstawieart. 85kkiart. 86§1kkpołączył orzeczone wobec oskarżonego w punktach I i II części dyspozytywnej wyroku kary pozbawienia wolności i wymierzył mu łącznie karę 4 miesięcy pozbawienia wolności,

IV
na podstawieart. 63§1kkna poczet orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności zaliczył okres jego zatrzymania w sprawie w dniach 17, 18, 19 i 20 VIII 2012r.,

V
na podstawieart. 230§2 kpkzwrócił(...) sp. z o.o.wK.płytę CD, znajdującą się w aktach sprawy na k. 70,

VI
na podstawieart. 624§1 kpkzwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w tym nie wymierzył mu opłaty.

Od tego wyroku odwołał się Prokurator Rejonowy w Jeleniej Górze. W złożonej apelacji zarzucił:

1
błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia wskutek nieprawidłowego ustalenia że oskarżonyT. S.dokonując kradzieży opisanych w pkt 1, 2 i 3 części wstępnej wyroku obejmował swoim zamiarem sprawczym kradzieży tylko zabór portfeli i pieniędzy, tj. popełnienie czynu zart.278§1kkw zw. zart. 64§1kk, choć prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uwzględniająca wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego, zasady prawidłowego rozumowania prowadzi do wniosku przeciwnego, tj. do uznania, że oskarżony swoim zamiarem sprawczym kradzieży obejmował obok zaboru portfeli i pieniędzy także zabór w celu przywłaszczenia znajdujących się w portfelach dokumentów, dowodów osobistych, bankowych kart płatniczych i kredytowych, co spowodowało, że Sąd z opisu tych czynów wyeliminował zabór przez oskarżonego odpowiednio do ich pierwotnego opisu dokumentów, dowodów osobistych, bankowych kart płatniczych i kredytowych, co doprowadziło, że Sąd uznał oskarżonego za winnego tylko czynów zart. 278§1kkw zw. zart. 64§1kkzamiast prawidłowo zart. 278§1kkodpowiednio w zbiegu kumulatywnym z przepisamiart. 278§5kk,art. 275§1kkiart. 276kk,

2
obrazę przepisów prawa materialnego –art. 91§1kkiart. 85kk– wskutek nie przyjęcia czynów opisanych w pkt I i II części dyspozytywnej wyroku stanowiących występki odpowiednio zart. 278§1kkw zw. zart. 12kkw zw. zart. 64§1kkiart. 278§1kkw zw. zart. 64§1kkjako konstrukcji ciągu przestępstw o którym mowa wart. 91§1kki wymierzenie przez to dwóch kar jednostkowych pozbawienia wolności na podstawieart. 278§1kki kary łącznej na podstawieart. 85kkiart. 86§1kk, choć prawidłowo należało przyjąć, iż czyny te stanowią jeden ciąg przestępstw i orzec jedną karę pozbawienia wolności zamiast dwóch kar jednostkowych i kary łącznej pozbawienia wolności na podstawieart. 85kk.

Stawiając powyższe zarzuty prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługiwała na uwzględnienie jedynie w części, to jest w zakresie zarzutu obrazyart. 91§1kkiart. 85kk. W świetle prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie rację ma autor złożonego środka odwoławczego wskazując, że przestępstwo ciągłe popełnione w dniu 17 sierpnia 2012 roku oraz przestępstwo jednostkowe z dnia 18 sierpnia 2012 roku spełniają warunki, o jakich stanowi przepisart. 91§1kk. Wszystkie zostały popełnione w podobny, nawet identyczny sposób, co w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił. Zarzucane i przypisane czyny wyczerpały znamiona występku zart. 278§1kkw zw. zart. 64§1kk. Popełnione zostały w krótkich odstępach czasu, bo w ciągu dwóch następujących po sobie dni. Zostały dokonane zanim zapadł pierwszy nawet nieprawomocny wyrok co do któregokolwiek z nich. Trafnie apelujący przywołuje judykat Sądu Najwyższego z 24 listopada 2005 roku, w którym dopuszczono możliwość ciągu przestępstw składającego się z czynu ciągłego, czy nawet czynów ciągłych i czynów lub czynu jednostkowego o ile tylko zostały spełnione pozostałe przesłanki zart. 91§1kk. Jak wykazano wyżej taka sytuacja w sprawie niniejszej zachodzi co uzasadniało uwzględnienie tego zarzutu apelacji. Z tych powodów konieczną stała się zmiana zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, żeT. S.dopuścił się popełnienia przypisanych mu w pkt I i II części dyspozytywnej wyroku działając w warunkach ciągu przestępstw zart. 91§1kk. Ustalenie to skutkowało uchyleniem rozstrzygnięć z pkt I i II a dotyczących wymierzonych kar jednostkowych pozbawienia wolności. Z kolei uchylenie kar jednostkowych powodowało, z mocy prawa, utratę mocy kary łącznej orzeczonej w pkt III części dyspozytywnej. Przyjęcie ciągu przestępstw nakazywało wymierzenie za niego kary. Na podstawieart. 278§1kkw zw. zart.91§2kkza odpowiednią do poczynionych w sprawie ustaleń uznano karę w wysokości takiej, jak kara łączna z zaskarżonego wyroku, to jest 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności. Wysokość kary nie była przez apelującego kwestionowana a zatem Sąd Odwoławczy podzielił w tej części wywody pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, co do okoliczności, które decydowały o wymiarze kary.
Jako niezasadny uznał natomiast Sąd II instancji zarzut błędnych ustaleń faktycznych co do zamiaruT. S.. Zgodzić się należy z ogólnymi wywodami apelacji wskazującymi na typowy charakter tak zwanych kradzieży kieszonkowych. Sprawca kradnąc portfel rzeczywiście na ogół nie ma wiedzy, co się może w nim znajdować i liczy się z zaborem nie tylko pieniędzy. Musi to być jednak zabór w celu przywłaszczenia. Samo fizyczne czasowe posiadanie pewnych dokumentów, czy ewentualnie innych przedmiotów znajdujących się w portfelu nie może być utożsamiane automatycznie z zamiarem kradzieży. Apelujący zdaniem Sądu Odwoławczego idzie za daleko w swej argumentacji rzeczywiście doprowadzając do faktycznie skrajnej i trudnej, czy wręcz niemożliwej do zaakceptowania motywacji działań sprawcy takiej kradzieży. Tymczasem wersja przedstawiona przez oskarżonego znajdowała pełne oparcie w zgromadzonych dowodach i poczynionych na ich podstawie ustaleniach. ŚwiadekA. B.przyznała, że taki plan działania mieli ustalony. Ona miała kraść portfele i przekazywaćT. S.a on po zabraniu pieniędzy miał się pozbywać portfeli wraz z ich zwartością. Tak też się stało przy kradzieży na szkodęJ. H.. Po wyjęciu pieniędzy oskarżony portfel z pozostałą jego zawartością wyniósł do innego sklepu. Portfel ten został odnaleziony przez policję po schwytaniu sprawców przy kolejnym przestępstwie popełnionym w tym samym dniu i sklepie na szkodęG. D.. Miejsce ukrycia portfela wskazałT. S.. Trafnie zatem Sąd Rejonowy przyjął, że przedmiotem zaboru w celu przywłaszczenia były pieniądze a jedynie w zamiarze ewentualnym portfele. AniT. S., ani jego wspólniczka nie chcieli zabierać w celu przywłaszczenia dokumentów lub innych przedmiotów nawet jeżeliby się w portfelach znajdowały. Oczywistym jest, że sprawcy nie mogli znać zawartości tychże portfeli tak jak wywodzi apelujący, mogły się w nich znajdować różne przedmioty, ale przy prezentowanej linii obrony i treści zgromadzonych dowodów tą wersję de facto potwierdzających uprawnione było stanowisko zaskarżonego wyroku w tej kwestii. Odwoływanie się w realiach tej konkretnej sprawy do wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego nie może zmienić treści dowodów, ani poczynionych na ich podstawie prawidłowych ustaleń faktycznych. To, że w portfelu mogą się znajdować nawet wyroby jubilerskie jest do przyjęcia. Jednak żadna z poszkodowanych, w niniejszej sprawie, nie miała w portfelu biżuterii. Jak już zaznaczono wyżej pewne ogólne dywagacje dotyczące kradzieży kieszonkowych pozwalają na rozpatrywanie różnych rozwiązań. W postępowaniu karnym niezbędne są jednak konkrety, dowody i indywidualne podejście do każdej sprawy. To, że oskarżony objął władztwo nad portfelami wraz z ich zawartością nie pozwala jeszcze na przyjęcie, że działał w zamiarze bezpośrednim zaboru nie tylko portfela, ale całej jego zawartości. Idąc tokiem rozumowania apelacji, gdyby na zwartość ową składały się substancje odurzające, to niezależnie od postąpienia z nimi sprawcy po ujawnieniu tego faktu (np. zniszczeniu, wyrzuceniu) należałoby postawić zarzut popełnienia czynu z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii kierując się wskazywaną środkiem odwoławczym zasadą swoistego „ryzyka” sprawcy takiego czynu. Rozwiązanie to budzi poważne wątpliwości, co do swej zgodności z obowiązującym porządkiem prawnym, w tym ustalenia rzeczywistego zamiaru sprawcy. Jeżeli zatem oskarżony prezentował konsekwentnie swój zamiar, potwierdziła go współsprawczyni, a obecnie świadekA. B.a pośrednio inne dowody i poczynione w oparciu o nie ustalenia nie było natomiast dowodów przeciwnych, to zdaniem Sądu Odwoławczego zarzut apelacji o wybiórczości oceny dowodów, czy sztuczności stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku jest chybiony. Wbrew wywodom środka odwoławczego Sąd Rejonowy rozważał motywację zachowań oskarżonych. Nie ukrywali oni, że pozbycie się portfeli i ich zwartości, poza pieniędzmi, miało im ułatwić osiągnięcie korzyści majątkowej z zaboru w celu przywłaszczenia pieniędzy a utrudnić poszkodowanym oraz organom ścigania ustalenia tylko tej kradzieży dokonał. Takie zachowanie można tłumaczyć dwojako. Z jednej strony jak wywodzi autor apelacji wyłącznie w kategoriach zacierania śladów, ale z drugiej, jako realizację z góry powziętego zamiaru kradzieży wyłącznie pieniędzy (niezależnie od kwoty) i ewentualnie portfela, ale niczego więcej, w tym chociażby przywołanych tytułem przykładu przez Sąd Odwoławczy środków odurzających, czy wyrobów jubilerskich, o jakich mówi apelacja. W portfelach nie było, ani biżuterii, ani środków odurzających a jedynie, poza pieniędzmi, dokumenty, bilety, karty bankomatowe, których zaborem w celu przywłaszczenia oskarżony nie był zupełnie zainteresowany i co trafnie ustalił Sąd Orzekający. Nawet zatem jeżeli je fizycznie zabrał i nimi dysponował, to nie można mu skutecznie, w realiach tej sprawy, przypisać dalej idącego zamiaru przywłaszczenia od przyjętego w zaskarżonym wyroku.
Z przedstawionych wzglądów Sąd Odwoławczy nie podzielił tego zarzutu apelacji oskarżyciela publicznego. Nie było zatem konieczności uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia dowody zostały zgromadzone i przeprowadzone. Apelujący nie stawiał zarzutu związanego z potrzebą uzupełnienia postępowania w tym zakresie. Ocena przeprowadzonych dowodów zyskała pełną akceptację Sądu Odwoławczego, co wynika z wcześniejszych rozważań i nie wymaga powtarzania. Autor apelacji nie wskazuje też na inne powody, dla których konieczne byłoby ponowne procedowanie przez Sąd Rejonowy a Sąd II instancji z urzędu takich okoliczności nie dostrzega.
W tym stanie rzeczy, poza korektą zaskarżonego wyroku przedstawioną i omówioną w początkowej części niniejszego uzasadnienia, kwestionowany wyrok w pozostałej części utrzymano w mocy. Zważywszy na zakres i powody, dla których niezbędna okazała się korekta zaskarżonego wyroku, względy słuszności przemawiały za zwolnieniem oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze i obciążenie nimi Skarbu Państwa.T. S.nie wszczynał, ani nawet nie przyczynił się do potrzeby procedowania przez Sąd II instancji. Zmiany wyroku miały charakter czysto prawny i były skutkiem podzielnia zarzutów apelacji oskarżyciela publicznego. Stąd na podstawieart. 624§1 kpkw zw. zart. 634 kpko kosztach postępowania odwoławczego rozstrzygnięto jak w pkt III wyroku Sądu Okręgowego z dnia 4 października 2013r.
uk