Sąd Apelacyjny w Warszawie
VIII Wydział Karny
Sygnatura akt: VIII AKa 259/23
Data wyroku: 2024-01-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sławomir Machnio, Piotr Maksymowicz, Przemysław Filipkowski
Słowa kluczowe: Oszustwo, Kara, Zamiar, Wymiar kary
Podstawa prawna: art.286§1 kk, art.33§3 kk

Sygn. akt VIII AKa 259 / 23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 stycznia 2024r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie VIII Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA Przemysław Filipkowski

Sędziowie: SA Sławomir Machnio

SO (del.) Piotr Maksymowicz (spr.)

Protokolant: sekr. sąd. Klaudia Kulbicka
przy udziale Prokuratora Justyny Brzozowskiej oraz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowegoMiasta S.W.
po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2024r.
sprawyF. T. (1)
synaW.iJ.z domuM.
urodzonego dnia (...)wW.kołoT.
oskarżonego o czyny zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zb. zart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 12 § 1 kk
na skutek apelacji wniesio nej przez obroń cę
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia  9 lipca 202 0r., sygn. akt XVIII K 269/19

I
zmienia zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonegoF. T. (1)w ten tylko sposób, że wysokość stawek dziennych grzywny wymierzonej w jego punktach 2. (drugim), 4. (czwartym) i 6. (szóstym) obniża do kwot po 150,00 (sto pięćdziesiąt 00/100) złotych;

II
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zasądza od oskarżonegoF. T. (1)na rzeczMiasta S.­szawy kwotę 1.200,00 (jeden tysiąc dwieście 00/100) złotych tytułem zwrotu wy­datków poniesionych w związku z ustanowieniem pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym;

IV
przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnegoM. T.kwotę 1.200,00 (jeden tysiąc dwieście 00/100) złotych tytułem zwrotu nieopłaconych przez stronę kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postę­powaniu odwoławczym;

V
obciąża oskarżonegoF. T. (1)kosztami sądowymi postępowania od­woławczego, w tym zasądza od niego za rzecz Skarbu Państwa kwotę 3.180,00 (trzy tysiące sto osiemdziesiąt 00/100) złotych tytułem opłaty za obie instancje.

UZASADNIENIE

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

VIII AKa 259 / 23

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 9 lipca 2020r.

sygn. akt XVIII K 269/19

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel subsydiarny

☐ oskarżyciel posiłkowy

☒obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒na korzyść
☐ na niekorzyść

☒w całości

☐ w części

☒

co do winy

☐

alternatywnie co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1) kpk– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a)kpk– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskaza­ny wart. 438 pkt 1) kpk, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpo­wiada prawu

☒

art. 438 pkt 2) kpk– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3) kpk– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4) kpk– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 kpk

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

zmiana

☒

alternatywnie uchylenie

2

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

1.

W.Ż

F. T. (1)

aktualny stan zdrowia oskarżonego oraz jego żonyI. T.

załączniki do pism proceso­wych

(...)- (...)

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

1.

F. T. (1)

brak świadomości oskarżonych, że otrzy­mane dokumenty (kopia wniosku dekreto­wego i kopia asygnacji przychodowej) są fałszywe

wyjaśnie­niaF. T.złożone na rozprawie odwoław­czej

2900-(...)

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.1.1.1

-----

-----

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

2.1.1.1

załączniki do pism proceso­wych składanych przez oskarżonego i jego żonę m. in. na okoliczność ich stanu zdrowia

o ile nie była kwestionowana miarodajność dokumentów dołączanych przez oskarżonego i jego żonę do pism procesowych składanych w toku całego postępowania apelacyjnego i postępowania kasacyjnego, to stan zdrowia oskarżonego i jego małżonki, jak też – niewąt­pliwie chwalebna – rola członków rodzinnychC.w polskiej historii pozostawały bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, to jest rozpoznania zarzutów apelacji

2.1.2.1.

wyjaśnieniaF. T. (1)złożone na rozprawie odwoławczej

stosownie do zaleceń Sądu Najwyższego w postępowa­niu odwoławczym uzupełniająco przesłuchano oskarżo­nego. Jego depozycje z dnia 5 stycznia 2024r. – co zos­tanie dalej wykazane – nie doprowadziły do przekonują­cego wyjaśnienia powodów rozbieżności w określaniu źródła pochodzenia kopii wniosku dekretowego i kopii asygnacji przychodowej, jak i powodów zwłoki w ujaw­nieniu tych dokumentów w toczącym się postępowaniu dekretowym

3

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

APELACJA OBROŃCY OSKARŻONEGO
zarzuty naruszenia prawa procesowego:

1
art 2 § 1 pkt 1) i § 2 kpkpoprzez oparcie rozstrzygnię­cia na niezgodnych z prawdą ustaleniach faktycznych i przypisanie oskarżonemuF. T. (1)odpowiedzialności karnej za czyny, których nie popeł­nił;

2
art. 4 kpkpolegającą na nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności przemawiających na korzyść oskarżone­go;

3
art. 5 § 2 kpkpoprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego;

4
art. 7 kpkw zw. zart. 410 kpkpoprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na nie­zasadnym uznaniu, że wyjaśnienia oskarżonych nie po­siadają waloru wiarygodności, przy jednocześnie cał­ko­wicie bezkrytycznym oparciu się na zeznaniach świad­kaM. C.pomimo istotnych wątpli­wości w tej mierze, z punktu widzenia ogółu dowodów w sprawie, w szczególności całości wyjaśnień obojga oskarżonych lub w części, w której nie potwierdzają świadomościF. T. (1), iż dokumenty prze­dłożone w postępowaniu administracyjnym, sądowo-administracyjnym oraz cywilnym nie są autentyczne

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒niezasadny

zarzut błędu w ustaleniach faktycznych:
w konsekwencji, na skutek powyższych uchybień proce­duralnych błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na bezzasadnym przyjęciu, żeF. T. (1)jest spra­wcą przypisanych mu czynów, mimo poważnych w tym zakresie wątpliwości

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Sprawa niniejsza po raz drugi rozpoznawana jest w postępowaniu odwoław­czym. Przypomnieć należało, że w postępowaniu o sygn. akt II AKa 342/20 przedmiotem rozpoznania była wyłącznie apelacja wniesiona przez obrońcę os­karżonego. Wyrok Sądu I instancji wydany dnia 9 lipca 2020r. pozostawał pra­womocny względemI. T., a do przełamania jego pra­womocności doszło na skutek zastosowania przez sąd odwoławczy, wydają­cego w dniu 26 października 2021r. wyrok reformatoryjny orzekający odmien­nie co do istotyart. 435 kpk.
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2021r. (sygn. akt II AKa 342/20) został zaskarżony kasacją wniesioną na niekorzyść obojga uniewinnionych oskarżonych.
Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 25 maja 2023r. (sygn. akt II KK 73/22) wyrok powyższy uchylił i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Wyrok kasatoryjny Sądu Najwyższego ma ten skutek, że postępowanie odwo­ławcze powracado punktu wyjścia, to jest rozpoznaniu podlega w nim wyłącz­nie apelacja wywiedziona przez obrońcę oskarżonegoF. T. (1). Natomiast wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w części odnoszącej się doI. T.jest prawomocny.
Dalej należało zauważyć, że Sąd Okręgowy nie dopuścił się żadnych uchybień określonych wart. 439 § 1 kpk, których wystąpienie obligowałoby sąd odwo­ławczy do uchylenia zaskarżonego wyroku niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych zarzutów, a także wpływu uchybienia na treść orzeczenia.
Ponowna, kompleksowa analiza środka odwoławczego wniesionego przez ob­rońcę oskarżonegoF. T. (1)i zestawienie sformułowanych w nim zarzutów (też ich uzasadnienia) ze zgromadzonym materiałem dowodowym doprowadziła sąd odwoławczy do wniosku o trafności orzeczenia sądu

    a quoStąd wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie (poza rozstrzygnięciami dotyczą­cymi wysokości stawki dziennej grzywny – o czym w końcowej części uzasad­nienia) został utrzymany w mocy. W konsekwencji nie było podstaw do stoso­waniaart. 435 kpk(

    sąd odwoławczy uchyla lub zmienia orzeczenie na korzyść współ­oskarżonych, choćby nie wnieśli środka odwoławczego, jeżeli je uchylił lub zmienił na rzecz współoskarżonego, którego środek odwoławczy dotyczył, gdy te same względy przemawiają za uchyleniem lub zmianą na rzecz tamtych) wobecI. T..
Podstawowe zarzuty, lakonicznej w gruncie rzeczy apelacji obrońcy dotyczyłyobrazy przepisów postępowania(art. 438 pkt 2) kpk), która skutkowałabłędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia(art. 438 pkt 3) kpk) poprzez przyjęcie, że oskarżony dopuścił się popełnienia zarzuconych mu czynów. Obrońca kwestionowała:



przydanie waloru wiarygodności zeznaniomM. C.(zmarłej przed otwarciem przewodu sądowego) przy braku możliwości ich weryfikacji z depozycjamiZ. C.(zmarłego jesz­cze w styczniu 2008 roku);

zbagatelizowanie znanej procesowo okoliczności, że w aktach adminis­tracyjnych dotyczących nieruchomości (szczególnie nieruchomości war­szawskich) często brakuje dokumentów, ale wcale nie oznacza to, że takowe nie istniały (lub nie istnieją) – przez to należy i warto ich poszu­kiwać;

przywiązanie nadmiernego znaczenia do faktu, że kopia wniosku dekre­towego i asygnacji przychodowej została przedłożona przez oskarżo­nych do akt toczącego się postępowania dekretowego dopiero w sierp­niu 2008 roku, gdy zdaniem obrony nie jest tozwłoka szczególna, gdy zważyć konieczność sformułowania określonych wniosków przez stronę postępowania działającą bez profesjonalnej pomocy.

Sąd Apelacyjny w Warszawie wydając wyrok reformatoryjny w dniu 26 paź­dziernika 2021r. skupił się na analizie stanu świadomości oskarżonegoF. T.(wynikowo też jego żony), że dokumenty w postaci kopii wnios­ku dekretowego i asygnacji przychodowej są sfałszowane. Sąd ten

    in abstractotrafnie wywodził, że przestępstwo określone wart. 270 § 1 kkpopełnić można tylko umyślnie i dlatego w każdym przypadku, kiedy fakt posłużenia się pod­robionym dokumentem /jak w przedmiotowej sprawie/ pozostaje poza sporem, należy wykazać, że osoba posługująca się takim dokumentem miała świado­mość i wiedzę, iż nie jest on autentyczny. Dalej zauważono, że nie zawsze z samego faktu posłużenia się nieautentycznym dokumentem (nawet jeżeli posługuje się nim oczywisty beneficjent jego treści) wywodzić można świa­domość tej osoby co do tego, że dokument jest podrobiony. Sąd Apelacyjny ar­gumentował dalej, że:



nie można jednoznacznie wykluczyć, żeZ. C.mógł być w posiadaniu różnych dokumentów dotyczących rodzinyC.;

wobec śmierciZ. C.iM. C.nie było możliwości przeprowadzenia dowodu dot. przekazania spornych dokumentówF. T. (1);

fakt, żeF. T. (1)podrobione dokumenty przedłożył dopiero dnia 12 sierpnia 2008r. nie mógł stanowić jednoznacznie okoliczności świadczącej o tym, że oskarżony wiedział, iż posługuje się podrobionymi dokumentami.

oraz, że gdyby faktycznie z akt postępowania administracyjnego wyni­kało, iż dokumenty /którymi posłużył sięF. T./ nie istniały, a oskar­żony taką posiadał wiedzę, to trudno uznać za logiczne, że posłużyłby się dokumentami, co do których posiadałby wiedzę, że są podrobione.

Finalnie wobec przyjęcia, że całość materiału dowodowego, oceniona zgodnie z dyrektywami zart. 7 kpkw żadnym razie nie dała podstaw do uznania, żeF. T. (1)zachowaniem swoim wypełnił znamiona zart. 270 § 1 kksąd odwoławczy wskazał, że brak było także podstaw do przypisania mu po­pełnienia przestępstw oszustwa zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kk.
Zgodnie zart. 286 § 1 kkkto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, dopro­wadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Tym kwalifikowany tego przestępstwa (gdzie znamieniem kwalifikującym jest wartość mienia: znaczna lub wielka) określony został wart. 294 § 1 kk. Mieniem znacznej wartości jest mienie, którego wartość w czasie popełnienia czynu zabronionego przekracza 200.000,00 zł (art. 115 § 5 kk).
Przestępstwo oszustwa można popełnić tylko umyślnie i tylko z zamiarem bezpośrednim. W doktrynie i orzecznictwie jednoznacznie wskazuje się, że oszustwo jest przestępstwem kie­runkowym, gdyż warunkiem odpowiedzial­ności jest działanie lub zaniechanie sprawcy w celu osiągnięcia korzyści ma­jątkowej. Zamiar bezpośredni o szczególnym zabarwieniu związanym z celem działania sprawcy oznacza, że elementy przedmiotowe oszustwa musza mieś­cić się w jego świadomości i muszą być objęte jego wolą. Sprawca oszustwa nie tylko musi chcieć uzyskać korzyść majątkową, lecz musi także chcieć użyć w tym celu określonego sposobu działania czy zaniechania. W związku z tym do przestępstwa oszustwa nie dochodzi zarówno wtedy, jeżeli jeden z przed­stawionych elementów nie jest objęty świadomością sprawcy, jak i wówczas, jeżeli któregoś z nich sprawca nie chce, lecz tylko się godzi. W przypadku dzia­łania sprawcy w zamiarze ewentualnym nie dochodzi więc do popełnienia występku oszustwa przewidzianego wart. 286 § 1 kk(por. np. wyrok SN z dnia 19.07.2007r., V KK 384/06, Biul. PK 2007/14/33).Wprowadzenie w błądmoże mieć postać zarówno działania (np. sprawca przedstawia pokrzywdzo­nemu nieprawdziwe informacje dotyczące transakcji, za którą ma otrzymać wy­nagrodzenie lubposługuje się podrobionymi dokumentami), jak i zaniecha­nia (np. sprawca zataja przed pokrzywdzonym istotne informacje dotyczące obciążeń własnego majątku czy wady prawnej przedmiotu transakcji).
W sytuacji, gdy na podstawie wyjaśnień nie da się w sposób nie budzący wąt­pliwości ustalić zamiaru sprawcy, sąd powinien sięgać do najbardziej uchwyt­nych i widocznych elementów działania sprawcy – okoliczności przedmioto­wych (postanowienie SN z dnia 29.03.2011r., V KK 344/10, Biul. PK 2011/9/ 45).
I właśnie, tak jak argumentował Prokurator w kasacji oraz Sąd Najwyższy uza­sadniając wyrok z dnia 25 maja 2023r. (sygn. akt II KK 73/22) analiza oko­liczności przedmiotowych, na przeprowadzenie której pozwalał zgromadzony materiał dowodowy prowadzić może do wniosku sformułowanego przez sądmeritio świadomości oskarżonegoF. T. (1), że pozyskane przez niego kopia wniosku dekretowego oraz asygnacji przychodowej zostały po­wielone z dokumentu podrobionego.
Wskazać trzeba, że warunkiem powodzenia postępowań prowadzonych przezI. T.(przy czynnym udzialeF. T. (1)jako pełnomocnika) przed organami administracji, sądami administracyjnymi oraz sądami powszechnymi było wykazanie, że poprzednicy prawniI. T.w przeszłości dochowali terminu złożenia wniosku określo­nego w art. 7 ust. 1 i 2 Dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm. – tzw.

    dekretB.
). Zasadą tego dekretu (art. 1) było przejście wszel­kich gruntów na obszarze m. st.W.na własność gminy m. st.W.z dniem 21 listopada 1945r. Budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy m. st.W., pozostawa­ły własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stano­wiły inaczej (art. 5). Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 Dekretu

    dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podsta­wie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicie­lowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabu­dowy za opłatą symboliczną. Gmina mogła uwzględnić wniosek, jeżeli korzys­tanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przezna­czeniem gruntu według planu zabudowania, a jeżeli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statu­towymi tej osoby prawnej (art. 7 ust. 2 Dekretu). Nadto złożenie wniosku wa­runkowało możliwość ubiegania się o odszkodowanie (art. 7 ust 5 i art. 9 tego aktu prawnego).
Nie budzi zatem wątpliwości, że wykazanie złożenia takiego wniosku stanowiło niezwykle ważną okoliczność i w świetle doświadczenia życiowego oskarżeni znając jej znaczenie powinni niezwłocznie ujawnić przed organem administracji (toczyło się wówczas postępowanie w Biurze(...)m. st.W.nr(...), że dysponują cho­ciaż kopią wniosku i asygnacji przychodowej. Tymczasem, mimo śmierciZ.C.dnia 6 stycznia 2008r. dokumenty te zostały złożone dopiero dnia 12 sierpnia 2008r. Nie przekonuje argument apelacji, że zwłoka ta

    nie jest szczególnaz uwagi na konieczność sformułowania określonych wnios­ków opartych o przepisykodeksu postępowania administracyjnegoprzez oso­by niereprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd I instancji tra­fnie zwrócił uwagę na zaangażowanieF. T. (1)w postępowania związane z odzyskaniem prawa własności nieruchomości przyul. (...)wW.(ówcześnieul. (...)), względnie uzyskanie odszkodo­wania. Przeto nielogiczne jawi się zachowanie, w którym oskarżeni zwlekają tak długo z ujawnieniem faktu dysponowania nawet tylko kopiami uzyskanych dokumentów. PrzecieżI. T.wyjaśniła (k. 2180), że

    ka brat przyniósł ten wniosek, to ja się bardzo ucieszyłam, że wreszcie coś jest. Czyli nawet uzyskanie kserokopii dokumentów oskarżona uznawała za ważne, toteż niezrozumiałe było zwlekanie około roku (gdy przyjmować, że dokumenty rzeczywiście zostały przekazane przezZ. C.podczas spotkania w kawiarni około pół roku przed jego śmiercią – czyli latem 2007) z ujawnieniem ich posiadania.
Na świadomość oskarżonych, że we wszystkich postępowaniach opisanych w zarzutach posługują się kopiami sfałszowanych dokumentów wskazują rów­nież rozbieżnie podawane okoliczności wejścia w ich posiadanie. W wyjaś­nieniach oskarżonych złożonych w postępowaniu przygotowawczym i (przezF. T. (1)) na rozprawie prezentowana jest wersja o ich przekaza­niu podczas spotkania w kawiarni około pół roku przed śmierciąZ. C.. Jednak wersji tej zaprzeczaM. C.podno­sząc, żeZ. C.z uwagi na stan zdrowia nie mógł odbyć tego spotkania, a nawet nie kontaktował się telefonicznie zF. T. (1)­kiem. Z uwagi na śmierć świadek ten nie mógł zostać przesłuchany przed są­dem, ale – w konfrontacji z twierdzeniami oskarżonych przedstawianymi w pis­mach kierowanych do organów administracji i sądów – zeznaniaM. C.tylko zyskują walor wiarygodności. Otóż przykładowoF. T. (1)w piśmie z dnia 12 sierpnia 2008r. kierowanym do Biura(...)m. st.W.wskazywał, że kopie zostałyodbite z oryginalnych dokumentów zawartych w księgach wieczystych…(k. 58-61, 561-564), co było twierdzeniem absurdalnym, gdyż przecież akta ksiąg wie­czystych podlegały wcześniejszemu badaniu i dokumentów takich tam nie ujawniono. W piśmie z dnia 25 sierpnia 2008r. kierowanym do(...)m. st.W.wskazywał, żepochodzą one z rodzinnych archiwów; iż po śmierciZ. C.odziedziczył z żonąpakiet rodzinnych dokumentów, wśród których odnaleźli kopie wniosku dekretowego i asygnaty (k. 52, 555). Ta­kie samo źródło wskazywane jest też w pismach kierowanych doS.­wego Kolegium Odwoławczego (k. 47, 371-373, 545, 550), w których akcentuje się ich odnalezieniepo długich poszukiwaniachwśród odziedziczonych doku­mentów rodzinnych. O odnalezieniu dokumentów dopiero po śmierci brata pi­sała też oskarżona we wniosku z dnia 6 kwietnia 2009r. do SKO wW.(k. 522). O ile wersja o przekazaniu dokumentów podczas spotkania w kawiarni(...)P.pojawia się już w zeznaniachF. T. (1)złożonych przed organem administracji dnia 30 lipca 2012r. (k. 1078-1080) i jakkolwiek podtrzy­mana została w postępowaniu karnym, to różni się ona diametralnie z wcześ­niej przedstawianymi wyjaśnieniami. Rozbieżności tej oskarżony nie wyjaśnił składając dodatkowe wyjaśnienia w dniu 5 stycznia 2024r., a zapytany, dla­czego uzyskanych kopii nie dołączył do dokumentów składanych dnia 25 lip­ca 2008r. wskazał, żenie było chyba takiej potrzeby. Nie sposób dać temu wiary, ponieważ wcześniej już omówiono istotność tych dokumentów. Nadto w wyjaśnieniach oskarżonego pojawiła się kolejna rozbieżność – tym razem wskazał, żeZ. C.dokumenty przekazał jego żonie, a dopiero ona jemu.
Nie ma przekonujących podstaw do przyjmowania, że osoba trzeciachciała oszukaćZ. C.i celowo podsunęła mu spreparowane do­kumenty chcąc, by ten lub przykładowo oskarżeni wykorzystali je w postępo­waniach.
Omówione powyżej rozbieżności prowadzić musiały do wniosku, że oskarżeni weszli w posiadanie kopii wniosku dekretowego oraz asygnacji przychodowej w bliżej nieustalonych okolicznościach i czasie. Wyjaśnienia tych okoliczności przedstawiane w latach 2008-2009 w zestawieniu z zeznaniamiM. C.nakazują wykluczać wersję o ich przekazaniu przezZ. C.latem 2007 roku podczas spotkania w kawiarni. Wyklucza to również posłużenie się nimi dopiero w sierpniu 2008 roku, podczas gdy oskar­żona składając dnia 16 czerwca 2008r. pismo do Samorządowego Kolegium Odwoławczego dołączyła do niego szereg dokumentów, ale nie kopie wniosku i asygnacji. Te wszystkie rozbieżności wskazują na świadomość oskarżonych, że kopie wykonano z podrobionych dokumentów – gdyby było inaczej, nie mie­liby powodu do różnego na kolejnych etapach postępowania relacjonowania okoliczności wejścia w posiadanie dokumentów. Należało zwrócić uwagę na wyjaśnieniaF. T. (1)(k. 2231v), że złożenie dokumentówto była prowokacja, w tym sensie żeby urzędnicy szukali prawdy, żeby starali się od­naleźć ten wniosek. Oskarżony dnia 5 stycznia 2024r. wyjaśnił, że może źle użył słowaprowokacja– powiedział jednocześnie:Myślałem, że jak urzędnik zobaczy odbitkę, to zacznie szukać oryginału. Przecież kopia nikomu żadnej krzywdy zrobić nie może.
Oskarżony oczywiście bagatelizuje znaczenie prawne posłużenia się kopią wy­konaną z podrobionego dokumentu. Niemniej stwierdzenieprowokacjapot­wierdza zdaniem sądu odwoławczego ponownie rozpoznającego sprawę, że oskarżony od dłuższego czasu poszukujący kopii wniosku dekretowego oraz znający jego znaczenie świadomie posługując się podrobionymi dokumentami rzeczywiście mógł chcieć wymóc na urzędnikach większą aktywność. Jednak – jak zauważył Sąd Najwyższy – oskarżony wiedział już, że w archiwach państ­wowych wniosku takiego nie ma, a jedyną szansą jest poszukiwanie drugiego jego egzemplarza (lub dokumentu potwierdzającego złożenie) w archiwach ro­dzinnych. W dostępnych mu zbiorach dokumentów tych nie było, zatem trzeba byłosięgnąćdo dokumentów będących w posiadaniu innych członków rodziny. Jednak również tam ich nie było, przez co konieczne było stworzenie wersji o ich przekazaniu przezZ. C.lub odziedziczeniu po nim. Gdyby rzeczywiścieF. T. (1)poszukiwał dokumentów uZ. C.jeszcze za jego życia i gdyby faktycznie odbyło się spotkanie w kawiarni, to kopie te zostałyby przedłożone organom jeszcze w 2007 roku. Gdyby te poszukiwania trwały wcześniej, to doszłoby do przeglądu dokumen­tów będących w dyspozycjiZ. C., co też wyklucza wia­rygodność wersji o ichodnalezieniu pośród odziedziczonych dokumentów. To wszystko skutkuje uznaniem wyjaśnień oskarżonych za niewiarygodne, przez co sądmeritibył uprawniony do przyjęcia świadomości oskarżonych co do braku autentyczności dokumentów i trafnego przypisania im przestępstw usi­łowania oszustwa. A już nie sposób polemizować z przypisaniem świadomego posłużenia się podrobionymi dokumentami w postępowaniu wznowieniowym przed sądem cywilnym w 2014 roku, skoro już od maja 2013 roku (po opraco­waniu opinii przez(...)Instytut Ekspertyz Sądowych) procesowo została potwierdzona nieautentyczność dokumentów będących pierwowzorami dla ko­pii wniosku dekretowego i asygnacji przychodowej, którymi posługiwali się os­karżeni.F. T. (1)potwierdził przecież, że został poinformowany o wnioskach opinii.
Finalnie skarżąca formułując zarzut obrazy przepisów postępowania, to jestart. 7 kpknie zdołała wykazać, że sądmeritinieobiektywnie i niewłaściwie ocenił zebrany materiał dowodowy. Przekonanie o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną prawa procesowego, jeżeli poprzedza je ujawnienie w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 kpk) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 kpk), stanowi ono wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 kpk), jest wyczerpujące i logicznie - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doś­wiadczenia życiowego, a nadto zgodnieart. 424 § 1 pkt 1) kpk- właściwie uar­gumentowane w uzasadnieniu (wyrok SA w Warszawie z dnia 14.02.2023r., II AKa 529/22, Lex nr 3522440). Zarazem aby zarzut naruszeniaart. 7 kpkokazał się trafny, wymaga wykazania wad w ocenie konkretnych dowodów (wyrok tego Sądu z dnia 30.12.2022r., II AKa 293/22, Lex nr 3510437).
W świetle powyższych rozważań nie mógł zostać uwzględniony również zarzut obrazy przepisów postępowania poprzez niezastosowanieart. 5 § 2 kpk. Bo­wiem jeżeli skarżący zarzuca wadliwą ocenę dowodów ujawnionych w sprawie, to nielogiczne jest podnoszenie zarzutu obrazyart. 5 § 2 kpk. Naruszenie za­sadyin dubio pro reoma wszak miejsce wtedy, gdy sąd prawidłowo ocenił ze­brane w sprawie dowody, ale ujawnione wątpliwości rozstrzygnął na niekorzyść oskarżonego, wbrew kierunkowi wymienionej zasady (jeden z wielu: wyrok SA w Warszawie z dnia 24.03.2023r., II AKa 287/22, Lex nr 3599262).
Przepisyart. 5 § 2 kpkiart. 7 kpkmają charakter rozłączny. W sytuacji, gdy sąd przeprowadzi postępowanie w sposób pełny, kompletny i podda zebrane dowody ocenie spełniającej rygoryart. 7 kpk, to zastosowanie zasady zart. 5 § 2 kpkmoże nastąpić, gdy tak przeprowadzona ocena dowodów potwierdzi ist­nienie wciąż niedających się - w oparciu o nią - usunąć wątpliwości (postano­wienie SN z dnia 14.12.2022r., IV KK 497/22, Lex nr 497/22).

Wniosek

apelacja obrońcy:
- [główny] o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez unie­winnienie oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu,
- [alternatywny] o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒niezasadne

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

powody niezasadności wniosków wynikają z rozważań poświęconych zasad­ności zarzutów

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

I.

    zmiana zaskarżonego wyrokuw stosunku do oskarżonegoF. T.w ten sposób, że wysokość stawek dziennych grzywny wymierzonej w je­go punktach 2. (drugim), 4. (czwartym) i 6. (szóstym) obniżono do kwot po 150,00 zł

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Zgodnie zart. 447 § 1 kpkapelację co do winy uważa się za zwróconą prze­ciwko całości wyroku, w tym zatem przeciwko całości rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych.
Apelująca kwestionując winę oskarżonego i domagając się jego uniewinnienia nie miała obowiązku formułować zarzutów odnoszących się do wymiaru kar wymierzonychF. T. (1)i wymiaru kar łącznych. Niemniej, wo­bec zakresu zaskarżenia sąd odwoławczy zobowiązany był poddać kontroli też rozstrzygnięcia dotyczące kar.F. T. (1)wymierzono po dwie kary jednostkowe pozbawienia wolności i kary grzywny – a na skutek ich po­łączenia karę łączną pozbawienia wolności (której wykonanie następnie warun­kowo zawieszono) oraz karę łączną grzywny. Zastrzeżenia sądu odwoławcze­go wzbudziła kara grzywny, ale nie w aspekcie jej surowości wyrażonej w licz­bie stawek dziennych. Kara jednostkowa 100 stawek dziennych za ciąg przes­tępstw (punkt 2. wyroku sądu I instancji) i kara jednostkowa 100 stawek dzien­nych grzywny za kolejne przestępstwo (punkt 4. wyroku) nie naruszają przepi­sów prawa materialnego i uznawać je należy za odpowiadające dyrektywom tzw.sędziowskiego wymiaru kary(art. 53 kk). Wobec zastosowania przepisówkodeksu karnegoobowiązujących przed dniem 24 czerwca 2020r. kara łączna (punkt 6. wyroku) mogła zostać ukształtowana z zastosowaniem zasady absorp­cji.
Korekty wymagały natomiast rozstrzygnięcia o wysokości stawek dziennych ka­ry grzywny. Sąd
    meritiokreślił ją każdorazowo (kary jednostkowe i kara łączna) na poziomie 500,00 zł. Oczywiście kwota ta pozostaje w granicach zakreślo­nych treścią końcowej częściart. 33 § 3 kk(
    stawka dzienna nie może być niższa od 10 złotych, ani też przekraczać 2000 złotych), ale wyznaczenie jej na tym po­ziomie nastąpiło z pominięciem początkowej części tej normy:
    ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, ro­dzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. Pominięcie to jaki się jako szczególnie jaskrawe zważając, że wysokość stawki dziennej została ustalona na tożsamym poziomie w odniesieniu do obojga oskarżonych. Wprawdzie są oni małżonkami. W prawie polskim podstawowym ustrojem majątkowym jest wspólność ustawowa (art. 31 § 1 krio), ale w tym konkretnym przypadku nie było podstaw do przyjęcia, że
    stosunki majątkowe(w rozumieniu posiadanego majątku) obojga małżonków są tożsame. O ile oboje (por. oświad­czenia złożo­ne do protokołów przesłuchań w dniu 12 sierpnia 2019r., k. 2179, k. 2185) utrzymują się ze skromnych emerytur oraz są współwłaścicielami mieszkania, toI. T.dysponowała środkami finansowymi w kwocie 800.000,00 zł. Były to środki pochodzące ze spadku, czyli stanowiące majątek osobisty małżonka (art. 33 pkt 2) krio). Nie ma podstaw do przyjęcia, że
    spad­kodawca inaczej postanowił(końcowa część przywołanego przepisu).F.T.zresztą zastrzegł dnia 12 sierpnia 2019r., że pieniądze stanowią majątek żony pochodzący ze spadku.
Dlatego należało uznać, że majątek posiadany przez obojga oskarżonych był znacząco różny. Dlatego nieakceptowalne było ustalenie wysokości stawek dziennych grzywny na jednakowym poziomie. Na skutej tego doszło do zmiany wyroku Sądu Okręgowego w zakresie określonym wpunkcie I.uzasadnianego orzeczenia.
Jednocześnie: nie było podstaw do analogicznej korekty wyroku (na podstawieart. 435 kpk) w odniesieniu doI. T.. W jej przypadkustosunki majątkowe(deklarowany majątek /a nie sposób przyjmować, by miała powód by zawyżać jego wartość/) pozostają adekwatne do wysokości stawki dziennej określonej w wyroku sądumeriti.

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

I. II.

Przedmiot utrzymania w mocy

utrzymanie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie w mocy co doF. T. (1)(za wyjątkiem rozstrzygnięć dotyczących wysokości stawek dziennych grzywny wymierzonych w jego punktach 2., 4. i 6. po­przez ich obniżenie do kwot po 150,00 zł)

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

wyjaśniono powyżej

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

zakres zmiany wskazano powyżej (wobec dominującego rozstrzygnięciao utrzymaniu)

Zwięźle o powodach zmiany

jak wyżej

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐art. 439 kpk

Zwięźle o powodach uchylenia

------

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 kpk

Zwięźle o powodach uchylenia

------

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 kpk

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

------

4.1.

☐art. 454 § 1 kpk

Zwięźle o powodach uchylenia

------

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

-------------

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

-----

------

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

IV.

III.

W postępowaniu odwoławczym oskarżony był reprezentowany przez obrońcę z urzędu. Oskarżyciela posiłkowego reprezentował ustano­wiony pełnomocnik.
Wobec wyroków Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z ustawą zasadniczą przepisów różnicujących wynagrodzenie profesjonalnych pełnomocników w zależności od tego, czy pomoc prawną świadczą na podstawie umowy, czy z urzędu (np. wyrok TK z dnia 20.12.2022r., SK 78/21, Dz. U. z 2022 roku, poz. 2790) podstawą przyznania wyna­grodzenia obrońcy z urzędu był § 11 ust. 2 pkt 5) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie op­łat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 roku, poz. 1935). Zarazem przepisy tego aktu prawnego nie przewidują podwyższenia wynagrodzenia o stawkę podatku od towarów i usług.
Na tożsamej podstawie oparto rozstrzygnięcie o zasądzeniu od os­karżonego na rzeczMiasta S.W.kwoty 1.200,00 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych w związku z ustanowieniem pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym.

V.

Oskarżony na zasadach ogólnych został obciążony kosztami sądowy­mi postępowania odwoławczego, przy czym – wobec zmiany w zakre­sie kary grzywny – wysokość opłaty została określona za obie instan­cje na poziomie 3.180,00 zł (art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust. 1 zdanie drugie Ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach kar­nych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 roku, poz. 123 ze zm.).

7

PODPISY

Przemysław Filipkowski

Sławomir Machnio Piotr Maksymowicz

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

w całości

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒na korzyść
☐ na niekorzyść

☒w całości

☐w części

☒

co do winy

☐

co do kary

☐

alternatywnie co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1) kpk– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a)kpk– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany wart. 438 pkt 1) kpk, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpo­wiada prawu

☒

art. 438 pkt 2) kpk– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3) kpk– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4) kpk– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub nie­słusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 kpk

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

zmiana

☒

alternatywnie
                uchylenie