Sąd Apelacyjny we Wrocławiu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 156/23
Data wyroku: 2023-06-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wiesław Pędziwiatr, Jerzy Skorupka, Maciej Skórniak
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 8 ust. 1 Ustawy lutowej

Sygnatura akt II AKa 156/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 czerwca 2023 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA Jerzy Skorupka /spr./
Sędziowie: SA Wiesław Pędziwiatr
SA Maciej Skórniak
Protokolant: Joanna Rowińska
przy udziale Karoliny Rzeczyckiej prokuratora Prokuratury(...)weW.
po rozpoznaniu 14 czerwca 2023 r.
sprawyB. J.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie

na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcę

od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z 20 lutego 2023 r., sygn. akt III Ko 438/20

I
zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.J. P.240 złotych tytułem wynagrodzenia za udzieloną z urzędu pomoc prawną przez adwokata wyznaczonego przez sąd;

III
wydatkami poniesionymi w postępowaniu odwoławczym obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z 20 lutego 2023 r., III Ko 438/20 zasądził, na rzeczB. J.62.758,50 zł tytułem odszkodowania i 332.500,00 zł tytułem zadośćuczynienia, na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 r. Dalej idące żądanie wnioskodawczyni sąd oddalił.
Wyrok zaskarżył pełnomocnik wnioskodawczyni adw.J. P.w zakresie w jakim sąd oddalił żądanie o zapłatę 127.500 zł w punkcie I i II części rozstrzygającej wyroku, zarzucając:

I
obrazę prawa materialnego, tj.:

1
art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. zart. 445§1 i 2 KCprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że odpowiednie zadośćuczynienie za krzywdy doznane przezB. C.powinno wynosić 665.000,

2
art. 445§1 i 2 KCw zw. zart. 448 KCprzez ich błędną wykładnię i zasądzenie nieadekwatnego zadośćuczynienia w stosunku do rozmiaru krzywdy doznanej przezB. C., gdy młody wiek skazanego, okoliczności pozbawienia go wolności, obiektywnie długi czas pozbawienia wolności, brak kontaktu z bliskimi, dekapitacja życia rodzinnego również po opuszczeniu zakładu karnego, warunki przebywania w takim zakładzie, represje, nadużywanie władzy wobec więźniów politycznych i tortury mogły spowodować jego rozstrój zdrowia w postaci choroby psychicznej, co przemawia za zasądzenie dalszej kwoty 127.500 zł,

II
obrazę przepisów postępowania, tj.art. 2§2 KPKiart. 4 KPKorazart. 7 KPKprzez przyjęcie, że brak dokumentacji medycznej nie pozwolił na ustalenie, że problemy ze zdrowiem psychicznymB. C.związane były z procesem i jego pobytem w zakładzie karnym.

We wniosku odwoławczym skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie na rzeczB. J.dalszych 127.500 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdy doznane przezB. C..
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Apelacja jest bezzasadna, gdyż sąd pierwszej instancji nie popełnił błędów wskazanych w skardze, prawidłowo ocenił dowody ujawnione na rozprawie głównej, a na ich podstawie ustalił fakty odpowiadające rzeczywistemu stanowi rzeczy.
Przede wszystkim należy zważyć, że zarzut obrazy prawa materialnego może być skutecznie podniesiony tylko wtedy, gdy strona akceptuje ustalenia faktyczne dokonane przez sąd. Dopiero w takiej sytuacji można twierdzić, że do prawidłowo ustalonych faktów sąd błędnie zastosował prawo. Jeżeli zaś strona kwestionuje ustalone fakty, nielogiczne jest twierdzenie, że dopuścił się obrazy prawa materialnego. W rozpoznawanej apelacji podnosi się jednocześnie zarzut wadliwej oceny dowodów i dokonania błędnych ustaleń faktycznych oraz zarzut obrazy prawa materialnego. Z tego względy, zarzuty obrazy prawa materialnego sąd odwoławczy ocenił jako zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych.
Zważyć też należy, że w apelacji nie kwestionuje się wysokości przyznanego odszkodowania, a jedynie wysokość zadośćuczynienia przez nieuwzględnienie choroby psychicznej, na którą zapadłB. C.po opuszczeniu zakładu karnego. Według apelacji (s. 5) nie można zgodzić się z ustaleniem, że „zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności brak dokumentacji medycznej nie pozwolił na ustalenie, że problemy ze zdrowiem psychicznymB. C.związane były z procesem i jego pobytem w zakładzie karnym”. Wskazuje się przy tym, że „pomiędzy przedterminowym opuszczeniem zakładu karnego oraz zabraniem dzieci do domów dziecka (z uwagi na chorobę psychiczną) […] wyraźny jest związek adekwatno-przyczynowy, co powinno raczej skutkować oceną tej sytuacji w sposób kwalifikowany, nie tym, żeB. C.doświadczył tylko traumy, ale tym, że nigdy już do zdrowia nie powrócił”.
Skarżący dodaje, że „nie można powiedzieć z całą pewnością, że skaza psychiczna powstała w okresie pozbawienia wolności, ale nie można też tego wykluczyć, jednak […] wszystko wskazuje na to, że sposób izolacji przez okres blisko 4 lat wpłynął na zdrowie psychiczne” (s. 5 apelacji).
Oceniając zarzuty apelacji należy mieć na względzie, że sądowia quonie zarzuca się dokonania ustaleń co do faktu głównego i faktów ubocznych na podstawie wybiórczo ocenionych dowodów lub części dowodów. Nie zarzuca się, że wymienione fakty ustalono na podstawie dowodów, które nie zostały ujawnione na rozprawie głównej bądź że ustalone fakty nie wynikają z powołanych dowodów. Zarzut, który jest osią całej apelacji dotyczy tego, że na podstawie okoliczności w postaci braku dokumentacji medycznejB. C.sąd wyprowadził niewłaściwy wniosek. Mianowicie, że brak jest podstaw dowodowych do ustalenia, że pobyt wymienionego w więzieniu wywołał u niego chorobę psychiczną, gdy według apelacji, prawdopodobnie tak było.
Podnosząc wymieniony zarzut skarżący traci jednak z pola widzenia dyrektywę określoną wart. 2§2 KPK, stosownie do której podstawą rozstrzygnięcia mają być prawdziwe ustalenia faktyczne. Ustalając fakty istotne dla rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu, sąd musi więc opierać się na obiektywnie istniejących okolicznościach wynikających z ujawnionych dowodów. Ustaleń faktycznych nie można czynić na podstawie hipotez, domysłów, mniej lub bardziej prawdopodobnych przypuszczeń, gdyż tych twierdzeń nie można poddać procesowej weryfikacji. Ustalenia co do faktu głównego muszą spełniać wymóg udowodnienia w aspekcie subiektywnym, a zwłaszcza obiektywnym. Tymczasem skarżący sam przyznaje, że „nie można powiedzieć z całą pewnością, że skaza psychiczna powstała w okresie pozbawienia wolności, ale nie można też tego wykluczyć, jednak […] wszystko wskazuje na to, że sposób izolacji przez okres blisko 4 lat wpłynął na zdrowie psychiczne” (s. 5 apelacji). Z apelacji wynika więc, żeB. C.zapadł na chorobę psychiczną być może w więzieniu, a być może w innych okolicznościach, np. po opuszczeniu więzienia bądź zachorował zanim trafił do więzienia. Żadnej z tych wersji nie można wszak przyjąć ani odrzucić w sposób stanowczy. W takim układzie, zarzuty, że sąd pierwszej instancji dowolnie ocenił dowody oraz błędnie ustalił okoliczności faktyczne należy ocenić jako bezzasadne.
Sąda quonie uchybił dyrektywie swobodnej oceny dowodów. Ocenił wszystkie dowody ujawnione na rozprawie głównej, nie pomijając ani nie faworyzując żadnego z nich. Na podstawie tych dowodów ustalił fakty odpowiadające treści tych dowodów. Wnioskodawczyni nie zaoferowała innych dowodów ponad te, które zostały ujawnione. Brak jest też możliwości pozyskania z urzędu dowodów dotyczących choroby psychicznejB. C.. W tym stanie rzeczy, ustalenia faktyczne dokonane przez sąda quomają walor prawdziwości.
Mając to wszystko na względzie, orzeczono jak na wstępie.

SSA Wiesław Pędziwiatr

SSA Jerzy Skorupka

SSA Maciej Skórniak