Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 672/22
Data wyroku: 2024-03-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Beata Łapińska
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art. 477 ^14^ § 2 k.p.c.

Sygn. akt V U 672/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 marca 2024 r.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w następującym składzie:
Przewodniczący: Sędzia Beata Łapińska
Protokolant:  st. sekr. sądowy Karolina Rudecka
po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuS. R.

    przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.

o emeryturę pomostową
na skutek odwołaniaS. R.

    od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.

    z dnia(...)sygn.:(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje wnioskodawcyS. R.prawo do emerytury pomostowej od dnia(...);

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.na rzecz wnioskodawcyS. R.kwotę 180,00 (sto osiemdziesiąt) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt VU 672/22

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówiłS. R.przyznania prawa do emerytury pomostowej. Zakład odmówił przyznania wnioskodawcy emerytury, ponieważ:
- po dniu 31 grudnia 2008 roku nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych;
- na dzień 1 stycznia 2009r. nie udowodnił on okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, wynoszącego co najmniej 15 lat.
Do pracy w warunkach szczególnych, zgodnie z art. 4 Zakład uznał łącznie 20 lata, 5 miesięcy i 3 dni. Zakład przyjął za udowodnione staż sumaryczny wynoszący 40 lat, 9 miesięcy i 24 dni.
W odwołaniu z dnia 2 listopada 2022r. wnioskodawca reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do emerytury pomostowej. Podnosił, że posiada okres pracy w szczególnych warunkach wynoszący ponad 15 lat, co wynika ze świadectw wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawionych przez pracodawcę. Wskazał, że wykonywał pracę w szczególnych również w okresie od 1 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2018r., czyli po dniu 31 grudnia 2008r. Nadto pełnomocnik skarżącego wnosił o zasądzenie od ZUS zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, powielając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wskazano, że w myślart. 4 ustawy o emeryturach pomostowychZakład uwzględnił skarżącemu do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, okresy zatrudnienia w(...)na stanowisku spawacza elektrycznego i gazowego w łącznym wymiarze 20 lat, 5 miesięcy i 3 dni. Natomiast nie uwzględnił okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach w(...) S.A.wR.od 1
stycznia 2009r., bowiem prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i wodorowym nie są wymienione w załączniku doustawy o emeryturach pomostowych.
Nadto ZUS do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach myśl art. 4 w zw. z art. 49 ustawy pomostowej nie uwzględnił żadnych okresów zatrudnienia wnioskodawcy w(...) S.A.wR.na stanowisku spawacza elektrycznego i gazowego.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:
S. R.urodzony w dniu (...), wystąpił w dniu(...)z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury pomostowej.
(okoliczności niesporne)
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że ubezpieczony udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie 40 lat, 9 miesięcy i 24 dni. Organ rentowy uznał, że wnioskodawca udowodnił okres pracy w warunkach szczególnych zgodnie zart. 4 ustawy o emeryturach pomostowychwynoszący 20 lat, 5 miesięcy i 3 dni. Natomiast pracy w warunkach szczególnych skarżący nie wykonywał po dniu 31 grudnia 2008r. w rozumieniuart. 4 ustawy o emeryturach pomostowych.
(dowód: decyzja ZUS k. 10 – akt ZUS)
S. R.zatrudniony jest w(...)wR.od 27 listopada 1984r. Do dnia 30 czerwca 2018r. zatrudniony był jako spawacz, a następnie jako monter.
(dowód: aneks do umowy o pracę dokument 176 – części B akt osobowych, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach k.6 – akt ZUS)
Pracodawca wystawiłS. R.świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach za okresy: od 27 listopada do 30 stycznia 1995r., od 1 lipca 1995r. do 29 listopada 1996r., od 1 października 1998r. do 20 września 1999r., od 2 października 1999r. do 17 października 1999r., od 19 listopada 1999r. do 23 listopada
1999r., od 25 maja 2000r. do 1 lutego 2004r., od 1 czerwca 2004r. do 7 lipca 2004r. i od 5 sierpnia 2004r. do 31 grudnia 2008r. i wskazał, że w okresach wykonywał prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym na stanowisku spawacz elektryczny i gazowy wymienionym w wykazie A dział XIV poz. 12 pkt 1 - stanowiącym załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub renty.
(dowód: świadectwo wykonywania prac w szczególnych k. 6 – akt ZUS)
Po dniu 31 grudnia 2008r. wnioskodawca kontynuował zatrudnienie w(...)wR.na stanowisku spawacza.
(okoliczność niesporna)
Z dniem 15 października 2012r. powierzono skarżącemu obowiązki spawacza -brygadzisty na budowie(...)- Modernizacja układu ciśnieniowego rurociągów przykotłowych kotła bloku(...)w(...) S.A.Oddział(...)
(dowód: wniosek Lp.146, angaż Lp. 147 – części B akt osobowych)

S. R.pracę wykonywał na terenie(...)Brygada spawalnicza, w której pracował zajmowała się wykonywaniem remontów kotłów i kanałów gorącego powietrza. Spawanie odbywało się łukiem elektrycznym oraz łukiem elektrycznym w osłonie gazów obojętnych. Naprawa zbiorników, palników, rurociągów, kanałów wentylacyjnych, wężownic, kanałów grzewczych odbywała się wewnątrz kotłów typu(...)i(...)Kotły te miały około 100 metrów wysokości i ponad 20 metrów szerokości. Przestrzeń wewnątrz kotła była przedzielona licznymi przegrodami w postaci wężownic, kanałów. Kanały gorącego powietrza choć miały w sumie wymiar około 2 m na 2 m to były podzielone na 4 części. Wężownice składają się z szeregu rurek, miedzy którymi jest około 70 cm wolnej przestrzeni. By dostać się w niektóre miejsca kotła pracownicy musieli więc chodzić na kolanach, przeciskać się lub czołgać. Praca wewnątrz tych urządzeń odbywała się w wymuszonej pozycji ciała,
w ciasnych przestrzeniach, bez zapewnionej prawidłowej wentylacji. Remont jednego kotła trwał około 7-8 miesięcy, po zakończeniu którego brygada wraz z wnioskodawcą przechodziła na remont kolejnego kotła.
(dowód: zeznania świadkaA. N.nagranie od minuty 16:19 do minuty 19:42 i dalej do minuty 26:43, zeznania świadkaP. S.nagranie od minuty 27:12 do minuty 31:11 i dalej do minuty 35:41 – protokołu rozprawy z dnia 30 maja 2023r., zeznania wnioskodawcyS. R.nagranie od minuty 01:15 do minuty 5:32 – protokołu rozprawy z dnia 21 marca 2024r., opinia biegłego sądowego z zakresu(...)k.40 – akt sprawy)
W okresie zatrudnienia po dniu 31 grudnia 2008r. do dnia 15 października 2012r.S. R.stale, w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku spawacza wykonywał prace związane z budową, remontami i modernizacją kotłów energetycznych tj. prace wskazane w wykazie prac w szczególnych warunkach pod poz. 28 – prace bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.) oraz pod poz. 30 – prace wewnątrz cystern, kotłów, a także zbiorników o bardzo małej kubaturze po substancjach niebezpiecznych stanowiącym załącznik 1 do Ustawy o emeryturach pomostowych z dnia 19 grudnia 2018r. (t.j. z 2022r. poz. 1340).
(dowód:  opinia biegłego sądowego z zakresu(...)k.40 – akt sprawy)
Po zmianie stanowiska prac w 2018r., jako monter wnioskodawca zajmował się szlifowaniem, skręcaniem różnych elementów stalowych. Nie zajmował się spawaniem.
(okoliczności niesporne)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych(t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1340), dalej jako ustawa, w brzmieniu do 31 grudnia 2023 roku, prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1. urodził się po dniu 31 grudnia 1948 roku;
2. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
3. osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
4. ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych wart. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
5. przed dniem 1 stycznia 1999 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lubart. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
6. po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Prawo do emerytury pomostowej zgodnie zart. 49 ustawy o emeryturach pomostowejprzysługuje również osobie, która:
1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;
3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle wykładni językowej art. 4 i art. 49 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych, jest
legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowychlub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy, a więc po dniu 1 stycznia 2009r. W przypadku kiedy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy "szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do "nowego" świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy (okres prac) można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy). Innymi słowy brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany (tak: wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II UK 164/11, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 2 kwietnia 2014 r., III AUa 2302/13).
Transponując powyższe na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że wnioskodawca był zobowiązany wykazać, że po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej lub też udowodnić, że wcześniejszy okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych może być za taki uznany w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej.
Z uwagi na fakt, że organ rentowy uznał, że wnioskodawca posiada staż pracy w szczególnych warunkach zgodnie z art. 4 ustawy wynoszący co najmniej 15 lat konieczne stało się rozstrzygnięcie przez Sąd, czy skarżący po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych(art. 4 ustawy pomostowej), lub też czy posiada na dzień 1 stycznia 2009r. okres 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze ale w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej (art. 49 ustawy pomostowej).
Prace w szczególnych warunkach – zgodnie zart. 3 ust 1 ustawy o emeryturach pomostowych- to prace związane z czynnikami ryzyka wymienionymi w art. 3 ust 2 ustawy, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.
Wnioskodawca wykonywał prace spawacza po dniu 31 grudnia 2008r. Wśród prac wymienionych przez ustawodawcę w załączniku nr 1 doustawy o emeryturach pomostowych pod pozycją 28wskazane są prace bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.) natomiast po poz. 30 wskazano prace wewnątrz cystern, kotłów, a także zbiorników o bardzo małej kubaturze po substancjach niebezpiecznych. Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie tj. akt osobowych wnioskodawcy jego zeznań, zeznań świadkówA. N.orazP. S.oraz opinii biegłego z zakresu bhpW. K.Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca wykazał, że po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał tego typu prace.
Z zeznań świadków i samego skarżącego wynika, że pracował on na stanowisku spawacza. Spawanie wykonywał łukiem elektrycznym oraz łukiem elektrycznym w osłonie gazów obojętnych. Pracę, którą wykonywał polegała na naprawie zbiorników, palników, rurociągów, kanałów wentylacyjnych, wężownic, kanałów grzewczych i odbywała się wewnątrz kotłów typu(...)i(...)Praca wewnątrz tych urządzeń odbywała się w wymuszonej pozycji ciała, w ciasnych przestrzeniach, bez zapewnionej prawidłowej wentylacji.
Biegły z zakresu(...)w sporządzonej opinii podniósł, że z uwagi na wykonywane prace przez skarżącego wewnątrz kotłów energetycznych, to dostęp do zamkniętych komór spalania („zbiorników”) odbywał się przez włazy lub otwory o niewielkich rozmiarach. Wnętrze przestrzeni zamkniętych kotłów podzielone było licznymi przegrodami, a dostęp do wyższych rejonów powierzchni ogrzewanych możliwy był jedynie z użyciem rusztowa. Biegły wskazał, że prace wykonywane przezS. R.w okresie po dniu 31 grudnia 2008r. do dnia 15 października 2012r. były pracami wykonywanymi w warunkach szczególnych wskazanymi w wykazie prac w szczególnych warunkach pod poz. 28 – prace bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.) oraz pod poz. 30 – prace wewnątrz cystern, kotłów, a także zbiorników o bardzo małej kubaturze po substancjach niebezpiecznych stanowiącym załącznik 1 doustawy o emeryturach pomostowych. Nadto biegły podniósł, że z uwagi na zmianę angażu wnioskodawcy od 15 października 2012r. i powierzenie mu obowiązków spawacza-brygadzisty to wykonywał on pracę w charakterze spawacza ale w niepełnym wymiarze czasu pracy, ze względu na dodatkowe obowiązki administracyjne.
Wnioskodawca wykazał, że po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu nowo obowiązujących przepisów a więcart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowychi tym samym spełnił wszystkie przesłanki, od których zależy prawo do emerytury pomostowej.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, uznając odwołanie za nieuzasadnione, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Z uwagi na to, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest stroną przegrywającą, Sąd Okręgowy w zakresie kosztów zastępstwa procesowego orzekł jak w punkcie 2 wyroku na podstawieart. 98 k.p.c.zasądzając na rzeczS. R.kwotę 180 złotych w myśl § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokacie (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 1964ze zm.).