Sąd Apelacyjny we Wrocławiu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II S 35/24
Data wyroku: 2024-12-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Agata Regulska, Andrzej Szliwa, Bogusław Tocicki
Słowa kluczowe: Skarga na przewlekłość
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

Sygnatura akt II S 35/24Sprostowano postanowieniem z 30.12.2024r.

POSTANOWIENIE
W., dnia 27 grudnia 2024 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karnyw składzie:
Przewodniczący Sędzia SA Andrzej Szliwa (spr.)
Sędziowie Sędzia SA Agata Regulska
Sędzia SA Bogusław Tocicki
po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2024 r. na posiedzeniu bez udziału stron
skargiD. R.
na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prokuraturę(...)weW.pod sygn. akt(...)
na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 oraz art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratorai postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r.poz. 1725):

p o s t a n o w i ł :

1

    stwierdzić, że w postępowaniu przygotowawczym o sygn.
(...), prowadzonym przez Prokuraturę(...)weW.przeciwkoD. R.wystąpiła przewlekłość, przez co naruszone zostało jego prawo do rozpoznania sprawybez nieuzasadnionej zwłoki;

2

    przyznaćD. R.od Skarbu Państwa (środki własne Prokuratury(...)weW.) kwotę 7.500 zł  

      (siedem tysięcy pięćset złotych
           );

3
zwrócićD. R.opłatę od skargi.

UZASADNIENIE
Pismem z dnia 2 grudnia 2024 r. skazanyD. K.wniósł o:

˗

stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przed Prokuraturą(...)weW.w sprawie o sygn. akt(...)nastąpiła przewlekłość postępowania;

zlecenie Prokuraturze(...)weW.podjęcia, w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt, czynności zmierzających do zakończenia postępowania przygotowawczego;

przyznanie od Skarbu Państwa - Prokuratury(...)weW.na rzecz skarżącego kwoty 10.000 zł;

zasądzenie od Skarbu Państwa - Prokuratury(...)weW.kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wnioskodawca argumentował, że w toku postępowania zostały naruszone zostały jego prawa, albowiem przedmiotowe postępowanie trwa już od dnia 7 listopada 2023 r. i znacznie przekracza standardowe terminy dla tego typu spraw.D. K.zauważył przy tym, ze ostatnie procesowe działanie z jego udziałem miało miejsce na początku kwietnia 2024 r., po czym nie podjęto żadnych dalszych działań w sprawie.
W odpowiedzi na skargę, prokurator Prokuratury(...)weW.wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w dniu 6 listopada 2023 r.(...)zarząd Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości został zawiadomionyo podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez zorganizowaną grupę przestępcząw skład której miała wchodzić m.in.D. K., zaś w dniu 7 listopada 2023 r., na podstawieart. 308 k.p.kfunkcjonariusze policji przeprowadzili przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i zatrzymali cztery osoby, w tymD. K., który został przesłuchany w charakterze podejrzanego, nie przyznając się do zarzucanych mu czynów i składając wyjaśnienia w sprawie. Jednocześnie prokurator wyraził stanowisko, że przedmiotowe postępowanie ma skomplikowany przedmioti wielowątkowy charakter, wymaga przeprowadzenia wielu czynności z zakresu cyberprzestępczości, uzyskania danych teleinformatycznych, a następnie ich weryfikacji, także z obszaru Litwy, co wymagało sporządzenia odpowiednich wniosków i przetłumaczenia otrzymanych dokumentów na język polski, a następnie całościowej analizy.
Przystępując do rozpoznania skargi, Sąd Apelacyjny ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:
Śledztwo pod sygn. akt(...)zostało wszczęte przez prokuratora Prokuratury(...)weW.postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r.m.in. przeciwkoD. K.(k. 518-519, t. I.3). Zawiadomienie w tej sprawie zostało skierowane do tego podejrzanego z dniem 20 listopada 2023 r. (k. 520, t. I.3). SamD. K.został zatrzymany w dniu 7 listopada 2023 r. (k. 2, t. II.1). Zarzut popełnienia przestępstwa został mu przedstawiony na mocy postanowienia z dnia8 listopada 2023 r. (k. 82-99, t. II.1).
Postanowieniami z dnia 8 listopada 2023 r. (k. 526, 536-541, t. I.3) i 23 listopada2023 r. (k. 534, t. I.3) prokurator orzekł o dokonaniu blokady środków zgromadzonychna rachunkach bankowych prowadzonych m.in. na rzeczD. K., w tym także rachunkami prowadzonymi przez instytucje działające na terytorium Litwy.
Innym postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r. (k. 10a-10d, t. II.1) prokurator zabezpieczył na mieniu tego podejrzanego wykonanie grożącego mu środka karnego i środków kompensacyjnych w wysokości nie mniejszej 651.585,76 zł oraz wykonanie orzeczenia o kosztach postępowania sądowego poprzez zajęcie ruchomości w postaci środków pieniężnych będących we władaniu wskazanego podejrzanego. Odpis postanowienia wysłano podejrzanemu w dniu 2 stycznia 2024 r. Zostało one zaskarżone zażaleniem (k. 189-210, t. II.1 i II.2), które nie zostało uwzględnione postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 8 marca 2024 r. w sprawie o sygn. akt III Kp 541/24 (k. 270-273, t. II.2).
Również postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r. (k. 108-110, t. II.1) prokurator zastosował wobec podejrzanegoD. K.środki zapobiegawcze w postaci dozoru Policji, poręczenia majątkowego w kwocie 100.000 zł oraz zakazu opuszczenia kraju połączonego z zatrzymaniem paszportu. Pismem z dnia22 listopada 2023 r. (k. 141-143, t. II.1) obrońca tego podejrzanego wniósło przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na to postanowienie, równolegle wnosząc zażalenie na powyższe postanowienie (k. 147-159, t. II.1). Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2024 r. (k. 160-162, t. II.1) prokurator odmówił uwzględnienia powyższego wniosku o przywrócenie terminu, równolegle zmieniając postanowieniez dnia 8 listopada 2023 r. w przedmiocie stosowania środków zapobiegawczychw zakresie określenia terminu wpłaty poręczenia majątkowego. Obrońca podejrzanego wniósł zażalenie na to postanowienie (k. 163-171, t. II.1), które to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 29 marca 2024 r. w sprawie o sygn. akt V Kp 230/24 (k. 629-630, t. I.4). Jednocześnie postanowieniem z dnia 25 marca 2024 r. prokurator uwzględnił wniosek obrońcy podejrzanego z dnia 21 marca 2024 r. i zmienił postanowienie z dnia8 listopada 2023 r. poprzez obniżenie kwoty poręczenia majątkowego do 50.000 zł(k. 233-234, t. II.2).
Zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2023 r. prokurator odmówił wyrażenia zgody na udostępnienie obrońcy podejrzanychD. K.iR.K.akt postępowania (k. 180-181, t. II.1). Sąd Okręgowy we Wrocławiu postanowieniemz dnia 8 marca 2024 r. (k. 275-276, t. II.2) nie uwzględnił zażalenia na to zarządzeniei utrzymał je w mocy. Z kolei postanowieniem z dnia 5 stycznia 2024 r. (k. 564, t. I.3) prokurator wydał zaświadczenie dotyczące zabezpieczenia w zakresie dokonania blokady wszelkich środków na rachunkach we wskazanych w zawiadomieniu(...)C.z siedzibą wW., równolegle sporządzając europejski nakaz dochodzeniowe (k. 567-589, t. I.3).
Postanowieniami z dnia 25 kwietnia 2024 r. i 7 maja 2024 r. prokurator przedłużył blokadę środków zgromadzonych na rachunkach bankowych na okres kolejnych 6 miesięcy, tj. do dnia 8 listopada 2024 r. W dniu 27 maja 2024 r.do tut. prokuratury wpłynęło, datowane 23 maja 2024 r, zażalenie obrońcy podejrzanego na powyższe orzeczenie. Niniejszy środek zaskarżenia został przesłany do Sądu celem jego rozpoznania, tj. w dniu 11 września 2024 r.
W 11 lipca 2024 r. do tut. prokuratury wpłynął wniosek obrońcy podejrzanychD. K.i o zmianę środka zapobiegawczego i uchylenia zabezpieczenia majątkowego. Postanowieniem z dnia 9 września 2024 r., prokurator odmówił uwzględnienia wniosku obrońcy w przedmiocie uchylenia środków zapobiegawczych stosownych wobec podejrzanychD. K.iR.K..
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę(...)weW.pod sygn. akt(...)była uzasadniona.
Podstawy dotyczące uznania prawa strony do rozpoznania sprawybez nieuzasadnionej zwłoki zawarte zostały w aktach prawa międzynarodowego,Konstytucji RPorazKodeksie postępowania karnego. Przepis art. 47 Karty Praw Podstawowych UE orazKonwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolnościwart. 6 ust. 1stanowią, że każdy ma prawo do rzetelnego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy przez sąd w rozsądnym terminie. Konstytucyjny nakaz rozpoznawania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki wyrażony w 45ust. 1zobowiązuje państwo do zapewnienia rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie (bez nieuzasadnionej zwłoki), gdyż wymaga tego standard rzetelnego postępowania, stosownie doart. 6 ust. 1EKPCz.
Jednocześnie, stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 i 1a ustawy z dnia17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawyw postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, ma miejsce wówczas gdy wskutek działań lub zaniechań sądu lub prokuratora postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności prawnych i faktycznych. W szczególności ocenie podlega terminowośći prawidłowość czynności podjętych przez organ postępowania w celu zakończenia postępowania przy uwzględnieniu charakteru sprawy, stopnia jej faktycznej i prawnej zawartości, znaczenia dla skarżącego rozstrzyganych w niej zagadnień oraz zachowania stron, w szczególności tej zarzucającej przewlekłość (art. 2 ust. 2 ustawy).
Przewlekłość postępowania jest kategorią obiektywną, a obowiązkiem państwa jest zapewnienie by sprawy osób podległych jego jurysdykcji toczyły się bez zbędnej zwłoki (por postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2006 r., sygn. aktIII SPP 154/05, OSNP 2006 nr 21-22, poz. 342, str. 952). Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, nie powinna ograniczać się wyłącznie do upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, lecz jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu koniecznego do podejmowania bez zwłoki działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi zachowanie określonych proceduri niezbędnych by wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności w sposób gwarantujący stronom korzystanie z ich praw (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt II S 26/05, KZS 2005 nr 8, poz. 158).
Podkreślenia wymaga też, iż ocena przewlekłości postępowania musi być dokonywana w relacji do czasu trwania całego postępowania, nie mniej jednak sama długość postępowania nie przesądza jeszcze o tym, iż jest ono przewlekłe. Konieczne jest bowiem wskazanie na konkretne długotrwałe i nieuzasadnione zaniechania sądu, względnie na dokonywanie przezeń czynności w sposób nieefektywnyalbo na działania, które jedynie pozorują podejmowanie czynności w sprawie(por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt I S 83/12, Legalis nr 754274). Konkluzję tą odnieść należy także do oceny terminowości czynności podejmowanych w toku postępowania przygotowawczego.
Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że postępowanie przygotowawcze przeciwkoD. K.trwa ponad rok. W czasie tym stosowane są wobec tego podejrzanego środki zapobiegawczei zabezpieczenie majątkowe, obejmujące blokadę środków na rachunku bankowym. Co ważne, nie sposób w świetle okoliczności sprawy uzasadnić tezy, jakoby skarżący przyczynił się jakkolwiek przedłużenia postępowania przygotowawczego, tym bardziej, że na istnienie takich okoliczności nie próbował nawet powoływać się prokurator.
Zgodzić należy się z prokuratorem, że sprawa ma skomplikowany charakterz powodu zawiłości rozważanych kwestii prawnych. Okoliczności te nie zwalniają jednak prokuratora od prawidłowego zarządzania śledztwem i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Tymczasem ilość podjętych dotychczas czynności procesowych wskazuje na jego nieprawidłowy tok. Dotychczas przesłuchano jedynie kilku świadków, a postępowanie koncentruje się na zbieraniu i analizie danych dotyczących operacji finansowych przeprowadzonych przez współpodejrzanychw sprawie (w tymD. K.). Postępowanie prowadzone jest zatem według zasady „najpierw zarzuty, a później dowody”, której nie sposób akceptowaćw demokratycznym państwie prawnym, gdyż stanowi wyraz lekceważenia dla wolności jednostki. Świadczy to o istnieniu stanu przewlekłości postępowania wobecD. K.. Sam skomplikowany i złożony charakter sprawy nie może uzasadniać ponad rocznego prowadzenia śledztwa. Terminowość i sprawność postępowanianie mieści się w powszechnie przyjętych oraz ustawowo określonych wymogach w tym zakresie. Sposób prowadzenia i zarządzania śledztwem powoduje, że nie można wskazać terminu jego zakończenia, a tym samym rozstrzygnięcia o odpowiedzialnościD. K..
Ustalenie przewlekłości postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę(...)weW.pod sygn.(...)stanowi uzasadnioną podstawę do stwierdzenia, że zostało naruszone prawoD. K.do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym terminie. Uzasadnia to przyznanie skarżącemu kwoty 7.500 zł, na podstawie art. 12 ust. 4 cytowanej ustawy.W ocenie Sądu Apelacyjnego stanowi ona wystarczającą rekompensatę za krzywdę wynikającą z naruszenia prawa skarżącego do rozpoznania sprawybez nieuzasadnionej zwłoki. Pamiętać należy, że celem tego typu sumy pieniężnej jest zrekompensowanie negatywnych przeżyć związanych z długotrwałością postępowania sądowego (postępowania przygotowawczego), a w swoim charakterze jest ona zbliżona do roszczenie o zadośćuczynienia zart. 445 § 1 k.c.Co ważne, jej przyznanie nie zamyka drogi do dochodzenia przez wnioskodawcę roszczeńo naprawienie szkody lub zadośćuczynienie krzywdzie przed sądami cywilnymi, co wynika wyraźnie z przepisu art. 15 cytowanej ustawy.
Jednocześnie, mając na względzie uregulowanie zawarte w art. 17 ust. 3 cytowanej ustawy,D. K.należało zwrócić wniesioną przez niego opłatę od skargi w wysokości 200 zł. Zarazem Sąd Apelacyjny nie stwierdził podstaw do zastosowania art. 12 ust. 3 cytowanej ustawy, mając na uwadze, że określonego we wnioskuD. K.sformułowanie „zlecenie Prokuraturze(...)weW.podjęcia, w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt, czynności zmierzających do zakończenia postępowania przygotowawczego” jawi się jako niedostatecznie precyzyjne w świetle treści przywołanego przepisu, w którym mowa jest o tym, żena żądanie skarżącego lub z urzędu sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty albo przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie (bez narzucania określonej oceny faktycznej i prawnej sprawy), chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Niemniej organy ścigania powinny zintensyfikować prowadzenie czynności mających na celu jak najszybsze zakończenie przedmiotowego postępowania przygotowawczego.
W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji orzeczenia.

    Agata Regulska Andrzej Szliwa Bogusław Tocicki