Sąd Okręgowy w Suwałkach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 398/22
Data wyroku: 2023-02-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Cezary Olszewski

I Ca 398/22

UZASADNIENIE
Wojewoda(...)wystąpił o wpis w dziale IIIksięgi wieczystej nr (...)ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nią objętej oznaczonej nr(...), położonej w obrębieR.gminaR.w granicach strefy kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnieniaM. (...),(...),(...)Polska-Litwa o szerokości 12 m – w sposób wskazany we wniosku w związku z czym referendarz sądowy w dniu 16 sierpnia 2022r. w sprawie Dz.Kw.(...)dokonał wpisu polegającego na zakazie wznoszenia obiektów budowlanych, zakazie urządzania stałych składów i magazynów, zakazie podejmowania działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania, zakazie sadzenia drzew, w odległości mniejszej niż 3,0 m licząc od osi gazociągu do pni drzew, zezwolenia na swobodny dostęp i dojazd przez(...) S.A.z siedzibą wW.oraz służby techniczne do znajdujących się na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłu gazu ziemnego w celu wykonywania prac związanych z rozbiórką , przebudową, zmianą sposobu użytkowania, utrzymaniem, eksploatacją, użytkowaniem, remontami oraz usuwaniem awarii, prowadzenia wszelkich prac w strefie kontrolowanej tylko po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonywania z(...) S.A.z siedzibą wW.na czas budowy i eksploatacji gazociągu wysokiego ciśnieniaM. (...),(...),(...)Polska-Litwa, REGON(...). Wpis został dokonany na podstawie decyzji Wojewody(...)z dnia 29.11.2017r. nr(...)
Od powyższego rozstrzygnięcia (wpisu) skargę wnieśli uczestnicy postępowaniaA. S. (1)iM. S. (1)— właściciele nieruchomości objętejksięgą wieczystą nr (...), domagając się jego wykreślenia z uwagi na brak podstawy prawnej do jego dokonania. Argumentowali, iż przed Sądem Okręgowym w Suwałkach toczy się postępowanie cywilne w sprawie o sygn. akt I C 672/22 dotyczące bezprawnego zaboru ich gruntów i bezprawne ograniczenie ich prawa własności.
Postanowieniem z dnia 16 września 2022r Sąd Rejonowy w Suwałkach utrzymał w mocy wpis referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2022r.
Sąd rejonowy wskazał, iż w myślart. 14 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu(Dz.U.09.84.700 ze zm.) ostateczna decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu stanowi podstawę do dokonywania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości. Zaśart. 24 ustawy o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściustanowi, że odniesieniu do nieruchomości objętych decyzją o ustaleniu i lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu, wskazanych zgodnie zart. 10 ust. 1 pkt 8, w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia na nich budowy inwestycji w zakresie terminalu, a także prac związanych z konserwacją lub usuwaniem awarii, wojewoda w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu ograniczy sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
Z kolei art. 16 ust. 1 ustawy o.k.w.h. stanowi, iż w wypadkach przewidzianych w przepisach ustawowych w księdze wieczystej, pozaprawami rzeczowymi, mogą być ujawnione prawa osobiste i roszczenia, a zgodnie z treściąart. 6268par. 2 k.p.c.rozpoznając wniosek, Sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
W ocenie Sądu rejonowego, wpis ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości został dokonany zasadnie. Wnioskodawca przedłożył decyzję przewidzianą w art. 14 powołanej ustawy i ona stanowi podstawę wpisu ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości. Z decyzji Wojewody(...)z dnia 29.11.2017r. nr(...)wynika, że dotyczy ona równieżdziałki nr (...), dla której to nieruchomości prowadzona jestksięga wieczysta nr (...). W pkt 8 decyzji, zgodnie z art. 24 ustawy określono nieruchomości, w stosunku do których ogranicza się korzystanie.
Treść art. 31 ustawy o. k.w.h. stanowi, że wpis może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu. Skoro zaś przepis szczególny -ustawa o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściuwart. 14przewiduje, że ostateczna decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu stanowi podstawę do dokonywania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości to zachodziły podstawy do dokonania takiego wpisu.
Apelację od postanowienia sadu rejonowego wywiedli uczestnicy postępowaniaM.iA. S. (1).
Domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia na ich rzecz kosztów procesu.
Uzasadniając swoją apelację wskazywali, że Sąd Rejonowy w Suwałkach IV Wydziału Ksiąg Wieczystych przekroczył uprawnienia i nie dopełnił swoich obowiązków wydając postanowienia, które naruszają prawo własności wynikające zart 50 kodeksu cywilnego. Jak wskazał sąd, w dziale II ksiąg wieczystych numery: SU1(...), Kw nr(...)właścicielami są -M. S. (1)orazA. S. (1), tym samym dział wbrewart 50 kc.Zdaniem skarżących Sąd Rejonowy w Suwałkach IV Wydział Ksiąg Wieczystych źle interpretuje ustawę gazową, ustawa gazowa nie może odnosić się do gruntów prywatnych, gdyż byłaby sprzeczna z innymi ustawami chroniącymi prawo własności, które jest niepodważalne, niezaprzeczalne, a treść ustawy wyłącznie odnosi się do inwestora, który musi spełnić określone warunki. Stąd argumentacja Sądu Rejonowego jest nietrafna i niezasadna, a przywołane przepisy zustawy o gospodarce nieruchomościamii ustawy gazowej nie mogą się odnosić do gruntów prywatnych i interesu prywatnego, a tym samym pozostawać w sprzeczności zart. 50 i 143 kc.Zdaniem skarżących żadna ustawa nie ma mocy prawnej działać wstecz i ograniczać prawa nabyte, a Sąd jako organ miał obowiązek z urzędu zawiadomić organy ścigania o zaistniałym przestępstwie, które z całą pewnością zauważył w dokumentacji. Wydana decyzja Wojewody została wydana bez prawa własności do nieruchomości i tytułu prawnego wynikającego zart 30 kpa, który wiąże się zart 28 k.p.a.w odniesieniu się doart 61 § 1 k.p.a.iart 61a § 1 k.p.a..
Skarżący domagali się także wyznaczenia rozprawy w celu rozpoznania apelacji.
Sąd okręgowy zważył co następuje;
Apelację uznać należało za bezzasadną.
Odnosząc się do wniosku zawartego w apelacji, a dotyczącego rozpoznania sprawy na rozprawie wskazać należy, że zgodnie z treściąart. 626 § 1 kpc„Sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym rozpoznawane są na posiedzeniu niejawnym.” Zgodnie też z utrwalonymi poglądami w orzecznictwie i doktrynie sprawy wieczystoksięgowe rozpoznawane są na posiedzeniach niejawnych zarówno w postępowaniu przed sądem I instancji, jak i w postępowaniu apelacyjnym (zob. uchw. SN z 27.2.2002 r., III CZP 3/02, OSNC 2002, Nr 12, poz. 145, s. 1 z glosąW. Sługiewicza, PS 2003, Nr 5, s. 171;także postanowienie S.N.III CZP 10/13;P. Pruś, w:M. Manowska, Komentarz KPC, t. 2, 2015, s. 260;A.J. Szereda, w:A. Marciniak,K. Piasecki, Komentarz KPC, Legalis 2020, wyd. 1, art. 6261, Nb 5;H. Ciepła, w:H. Dolecki,T. Wiśniewski, Komentarz KPC, t. 3, 2013, s. 363;E. Gniewek, Komentarz KWU, 2017, s. 786, Nb 5;J. Zawadzka, w:J. Pisuliński, Komentarz KWU, 2014, s. 1161, Nb 4;J. Gudowski,w: T. Ereciński, Komentarz KPC, t. 4, 2016, s. 442). W tych okolicznościach, mimo wniosku uczestników o przeprowadzenie rozprawy – nie zachodziły podstawy do kierowania sprawy na rozprawę celem rozpoznania apelacji.
Przechodząc do zarzutów podniesionych w apelacji wskazać należy na ich całkowitą bezzasadność.
Na wstępie wskazać należy, że prawo własności nie ma charakteru absolutnego i podlega różnym ograniczeniom, przede wszystkim wprowadzanym w drodze ustawy, co wynika wprost zart. 64 konstytucji RP, w związku z czym uczestnicy postępowania traktujący prawo własności jako bezwzględnie nienaruszalne – pozostają w błędzie. Uznając prymat interesu publicznego nad interesem prywatnym, ustawodawca dopuścił możliwość ograniczenia prawa własności gdy dobro ogółu, np. społeczności lokalnej, staje się dobrem ważniejszym aniżeli interes właściciela nieruchomości. Jednym z najbardziej jaskrawych tego przykładów jestart. 113 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi iż „nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego” – co stanowi najdalej idącą ingerencję w prawo własności prowadzącą do pozbawienia dotychczasowego właściciela własności, zaś w mniejszym stopniu poprzez „ograniczenie, w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości” co przewidziano np. w art. 124 czy 124 b tejże ustawy.
Zaznaczyć też należy, że celem ksiąg wieczystych jest ustalenie stanu prawnego nieruchomości (oraz niektórych praw) i zabezpieczanie obrotu nimi. Dlatego struktura ksiąg powinna być prosta i zrozumiała, a to wymaga wyłączania i przechowywania poza księgami wielu dokumentów tj. w aktach (art. 28k.w.h.). Akta te są jednak z księgą złączone i fizycznie stanowią jeden zbiór (plik). W tych właśnie aktach pozostawiane są dokumenty składanych wraz z wnioskami stosownie do przepisówrozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów(np. § 5 ust. 4 i 5, § 6 ust. 1). Ponieważ każdy wpis wymienia podstawę, tzn. rodzaj, datę i numer lub sygnaturę dokumentu oraz wystawiającego, a nawet numer karty akt, pod którym został w aktach umieszczony dokument (§ 10 ust. 1 pkt 3), jest on w zasadniczym zarysie jawny dla każdego. Nadto przepisy rozporządzenia przewidują sytuacje, w których na podstawie jednego dokumentu dokonuje się wpisów więcej niż w jednej księdze (§ 10 ust. 1 pkt 4) a nawet objęcie części dokumentu treścią wpisu (§ 10 ust. 3).
Przechodząc do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia sądu rejonowego w kontekście zarzutów apelacyjnych, wskazać należy, iżart. 6262§ 3 k.p.c.stanowi, że do wniosku o dokonanie wpisu należy dołączyć dokumenty, stanowiące podstawę wpisu. Ratio legis tego uregulowania odnajdujemyart. 6268§ 2 k.p.c., który stanowi, że sąd rozpoznający wniosek o wpis bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Norma procesowa wynikająca z powołanego przepisu przesądza o woli ustawodawcy ograniczenia kognicji sądu wieczystoksięgowego. Przyczyną, dla której ustawodawca zdecydował o ograniczeniu kognicji była, z uwagi na funkcje ksiąg wieczystych, potrzeba zabezpieczenia postępowania o wpis przed deformacją polegającą na uwikłaniu sądu prowadzącego księgi w rozstrzyganie sporów o istnienie praw podlegających ochronie, a także zapewnienie nie tylko sprawności działania tego sądu, ale i przejrzystości prowadzonym przez niego księgom. Sąd rozstrzygający zatem wniosek o wpis, ma obowiązek zbadania tego wniosku, obowiązek zbadania dołączonych do niego dokumentów, tak w zakresie ich formy jak i treści to jest ich zdolności do wykreowania, zmiany lub wygaszenia prawa, które ma być wpisane lub wykreślone z księgi.
Jak stanowiart. 20 ust. 14 ustawa o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu„Z dniem wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu inwestor uzyskuje prawo do dysponowania nieruchomościami, o których mowa w ust. 3 i 6a oraz w art. 24 ust. 1, na cele budowlane niezbędne do realizacji i eksploatacji inwestycji w zakresie terminalu.” Zaś jak wynika z art. 24 cytowanej ustawy „W odniesieniu do nieruchomości objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu, oznaczonych zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8, w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia na nich budowy inwestycji w zakresie terminalu, a także prac związanych z rozbiórką, przebudową, zmianą sposobu użytkowania, utrzymaniem, eksploatacją, użytkowaniem, remontami oraz usuwaniem awarii, wojewoda w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu ograniczy, za odszkodowaniem, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia w szczególności na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do założenia, przeprowadzenia oraz korzystania z tych przewodów i urządzeń”.
Powyższe przepisy stanowiły zatem podstawę do wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, które to decyzje zostały wymienione w zawiadomieniu o wpisie (k.62) doręczonymA. S.iM. S.w dniu 25.08.2022r.
Decyzje załączone w oryginale w aktachksięgi wieczystej nr (...)mogły też stanowić podstawę wpisu gdyż jak stanowi§ 10 ust.4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów„Wpis powinien zawierać następujące elementy: numer karty akt, pod którym został w aktach umieszczony dokument, a w wypadku gdy dokument znajduje się w aktach innej księgi wieczystej - numer tej księgi i kartę akt.” Dokonany przez sąd rejonowy wpis zawierał wszystkie wskazane elementy, a w myślart. 14 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu(Dz.U.09.84.700 ze zm.) ostateczna decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu stanowi podstawę do dokonywania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości.
W związku z powyższym sąd wieczystoksięgowy w celu ustalenia czy zachodzą podstawy do wpisu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości zobligowany był do zbadania wniosku pod kątem zakresu wnioskowanego wpisu i podstawy w postaci dokumentu spełniającego formalnoprawne wymagania w zakresie wykreowania prawa ograniczającego sposób korzystania z nieruchomości. Czynności tych dokonał w sposób prawidłowy jednocześnie ustalając, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku, dysponował bowiem dokumentami stanowiącymi podstawę do dokonania wpisu.
Z przytoczonych wyżej względów apelację uznać należało za bezzasadną i jako taką oddalić na podstawieart. 385 kpc.
O kosztach za instancję odwoławczą orzeczono na podstawieart. 98 kpcw zw. zart. 520 § 3 kpciart. 108 kpcoraz § 5 ust. 5 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Sędzia : Cezary Olszewski