Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 383/23
Data wyroku: 2024-01-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Urszula Sipińska-Sęk
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art.477^14^ § 1 k.p.c.

Sygn. akt V U 383/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 stycznia 2024 r.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w następującym składzie:
Przewodniczący: Sędzia Urszula Sipińska-Sęk
Protokolant:  st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz
po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2023 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuK. S.

    przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.

o emeryturę pomostową
na skutek odwołaniaK. S.

    od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.

    z dnia(...)sygn.:(...)

oddala odwołanie;
Sygn. akt V U 383/23

UZASADNIENIE
Decyzją z(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówił przyznaniaK. S.emerytury pomostowej, ponieważ nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, a jedynie 2 lata, 5 miesięcy i 6 dni. Do pracy w warunkach szczególnych ZUS nie zaliczył wnioskodawcy okresu od 6 sierpnia 1981 roku do 15 marca 1998 roku, z uwagi na to, że pracodawca w świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych podał błędną podstawę prawną.
W odwołaniu wnioskodawca wniósł o zmianę decyzji i przyznanie prawa do emerytury pomostowej, po zaliczeniu do szczególnego stażu pracy okresu zatrudnienia wZakładach (...)wM.od 6 sierpnia 1981 roku do 15 marca 1998 roku, gdzie pracował jako mechanik samochodowy wykonując prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych.
ZUS wniósł o oddalenie odwołania.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
K. S.urodził się w dniu (...)W dniu(...)wniósł o przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej.
(dowód: wniosek k. 1-3 akt o emeryturę pomostową)
Wnioskodawca legitymuje się stażem pracy w łącznym wymiarze 38 lat, 7 miesięcy i 18 dni. Zakład Ubezpieczeń Społecznych do pracy w warunkach szczególnych zaliczył wnioskodawcy okres w łącznym wymiarze 2 lat, 5 miesięcy i 6dni:
- od 1 lipca 1980 roku do 31 lipca 1981 roku w(...)wP.
- od 1 września 2007 roku do 31 grudnia 2008 roku w(...) S.A;
- od 26 stycznia 2023 roku do 27 lutego 2023 roku wHucie (...)wW.
(okoliczność bezsporna)
W spornym okresie od 6 sierpnia 1981 roku do 15 marca 1998 roku wnioskodawca był zatrudniony wZakładach (...)wM.na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku mechanika samochodowego-elektryka, mechanika -kierowcy.
W okresie od 28 kwietnia 1983 roku do 2 maja 1985 roku odbywał zasadniczą służbę wojskową. Po wojsku wrócił do tego samego zakładu pracy, gdzie został awansowany na stanowisko brygadzisty warsztatu samochodowego.
Wnioskodawca cały czas w spornym okresie pracował w warsztacie samochodowym w dziale transportu, zajmując się naprawami pojazdów ciężarowych, samochodówmarki Ż.iN.oraz naprawami wózków widłowych. W warsztacie dorabiał lub naprawiał części samochodowe, które się popsuły.
W warsztacie pracowało 3-4 mechaników i były dwa kanały remontowe. Nie było pomiędzy pracownikami podziału prac. Każdy z mechaników zajmował się wszystkimi pracami naprawczymi. Wnioskodawca wykonywał prace naprawcze zarówno w kanałach remontowych jak i poza kanałami remontowymi (naprawy elektryczne, naprawa kół, naprawa wózków widłowych). Połowę dniówki pracy spędzał w kanałach, a połowę poza kanałem.
Następca prawny pracodawcy wnioskodawcy(...) S.Aw świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych zaświadczył, że wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu prace w warunkach szczególnych w okresie: od 6 sierpnia 1981 roku do 27 kwietnia 1983 roku, od 3 maja 1985 roku do 3 lutego 1991 roku i od 18 lutego 1991 roku do 15 marca 1998 roku roku na stanowisku mechanika samochodowego-kierowcy ( prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych) wymienione w wykazie A Dział XIV poz. 16 pkt 1 załącznika nr 1 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z 7 lipca 1987 r.
(dowód: świadectwo pracy z 16.03.1998 roku – akta osobowe, karta obiegowa zmiany z 3.08.1981r. – akta osobowe, umowa o pracę z 6.08.1981 roku, umowa o pracę z 3 maja 1985 roku – akta osobowe, opinia z 10.11.1988 roku – akta osobowe, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach– k. 14 akt o emeryturę pomostową, zeznania świadkaW. K., zeznania świadkaS. W., zeznania świadkaB. Ł., zeznania wnioskodawcy – protokół rozprawy z 19 grudnia 2023 roku)
W okresie od 26 listopada 2004 roku do 31 maja 2006 roku wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w(...)wW.K. P.na stanowisku kierowca-mechanik, gdzie wykonywał pracę w warunkach szczególnych w charakterze kierowcy ciągnika siodłowego o ładowności powyżej 3,5 tony.
(dowód: świadectwo pracy – k. 28 akt, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z 26 lipca 2023 roku– k. 64 akt )
Po dniu 31 grudnia 2008 r. wnioskodawca był zatrudniony wHucie (...)wW.od 26 stycznia 2023 roku do 27 lutego 2023 roku, w wymiarze pełnego etatu, gdzie wykonywał prace w szczególnych warunkach na stanowisku zestawiacza surowców wymienione w załączniku nr 1, poz. 8 doustawy o emeryturach pomostowych.
(dowód: świadectwo pracy z dnia 27.07.2023 r. k. 5 akt o emeryturę pomostową)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowychprawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1. urodził się po dniu 31 grudnia 1948 roku;
2. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
3. osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
4. ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych wart. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
5. przed dniem 1 stycznia 1999 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lubart. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
6. po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
W przedmiotowej sprawie bezspornym było, że skarżący wykonywał prace w warunkach szczególnych po 31 grudnia 2008 roku. ZUS zaliczył bowiem wnioskodawcy do szczególnego stażu pracy okres zatrudnienia od 26 stycznia 2023 roku do 27 lutego 2023 roku wHucie (...)wW., zaliczając go do prac przy wymienionych w załączniku nr 1, poz. 8 doustawy o emeryturach pomostowych.
W sytuacji, gdy po dniu 31 grudnia 2008 r. wnioskodawca wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, to do zaliczenia okresu pracy przypadającego do 31 grudnia 2008 roku do szczególnego stażu pracy, wystarczającym jest by był to okres pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W będącej przedmiotem osądu sprawie poza sporem było, że wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS: od 1 lipca 1980 roku do 31 lipca 1981 roku w(...)wP., od 1 września 2007 roku do 31 grudnia 2008 roku w(...) S.A.Organ rentowy zaliczył mu bowiem w/w okresy do szczególnego stażu pracy zaskarżoną decyzją. ZUS w toku niniejszego postępowania uznał również, po przedłożeniu świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, że wnioskodawca pracę w warunkach szczególnych wykonywał także w okresie od 26 listopada 2004 roku do 31 maja 2006 roku w(...)wW.K. P.na stanowisku kierowcy-mechanika, wykonując prace kierowcy samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony wymienione w wykazie A dział VIII pkt 2.
Odmówił natomiast zaliczenia do szczególnego stażu pracy okresu zatrudnienia wZakładach (...)wM.od 6 sierpnia 1981 roku do 15 marca 1998 roku, pomimo legitymowania się przez skarżącego świadectwem wykonywania pracy w warunkach szczególnych, z uwagi na to, że pracodawca w świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych podał błędną podstawę prawną tj. zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 7 lipca 1987 roku, zamiast rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku.
Wobec zakwestionowania przez ZUS prawidłowości wystawionego świadectwa pracy w warunkach szczególnych, na wnioskodawcy spoczywał ciężar wykazania, że w spornym okresie od 6 sierpnia 1981 roku do 15 marca 1998 roku wykonywał prace w warunkach szczególnych. Wnioskodawca nie sprostał temu obowiązkowi.
O tym czy ubezpieczony wykonuje pracę w warunkach szczególnych decyduje charakter pracy, czyli faktycznie wykonywane obowiązki pracownicze.
Zgodnie bowiem zart. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, za pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i otoczenia.
Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach wymaga analizy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).
Sąd ustalił charakter wykonywanej przez wnioskodawcę pracy na podstawie dokumentów oraz zeznań świadków:S. W.,B. Ł.iW. K.. Szczególnie pomocne były zeznaniaS. W., który w spornym okresie pracował w tym samym zakładzie co skarżący, z tym że jako kierowca. Miał on bowiem, stały kontakt z wnioskodawcą, gdyż do warsztatu samochodowego, w którym pracował skarżący przyprowadzał samochód, którym dysponował celem naprawy czy konserwacji. Dysponował zatem szczegółową i bezpośrednią wiedzą co do codziennych stałych obowiązków skarżącego. Co znamienne zeznaniaS. W.korespondują z zeznaniamiB. Ł.i samego wnioskodawcy. Z zeznań w/w świadków i wnioskodawcy wynika, że do stałych obowiązków ubezpieczonego na stanowisku mechanika należała kompleksowa naprawa samochodów ciężarowych, ciągników, wózków widłowych, koparek. W warsztacie nie było podziału obowiązków co do prac naprawczych wykonywanych przez poszczególnych mechaników. Wnioskodawca każdego dnia wykonywał zatem prace naprawcze zarówno w kanałach remontowych jak i poza kanałami w porównywalnym zakresie. Dodatkowo w warsztacie dorabiał lub naprawiał części samochodowe, które się popsuły.
(...)na temat codziennych stałych obowiązków wnioskodawcy nie miała natomiast – jak sama przyznała-W. K., gdyż na co dzień pracowała w biurze i z wnioskodawcą miała jedynie sporadyczny i chwilowy kontakt, gdy wychodziła z biura żeby zanieść jakieś dokumenty. Okoliczność zatem, żeW. K.widziała wnioskodawcę przy pracy w kanałach remontowych, nie oznacza, że takie prace wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.W. K.takiej wiedzy nie miała i mieć nie mogła, z racji wykonywania swoich stałych obowiązków w biurze.
Powyższe ustalenia nie pozwalają uznać, że wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych, która to praca jest zaliczana do prac wykonywanych w szczególnych warunkach zgodnie z wykazem A dział XIV poz. 16 będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Oprócz bowiem prac, które w sposób szkodliwy oddziaływały na jego zdrowie, w ramach dobowego czasu pracy, wykonywał także inne czynności, które takiego negatywnego wpływu nie miały.
Tymczasem z zestawienia § 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Zgodnie zaś z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2000r. II UKN 39/00, (OSNAP 2002/11/272) warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Skoro w ramach warsztatu samochodowego pracownicy (mechanicy) wykonywali prace zarówno w kanałach remontowych, jak i poza nimi, przy czym, nie było w tym zakresie żadnego (formalnego lub nawet nieformalnego) podziału i każdy z mechaników wykonywał pracę taką, jaką aktualnie - stosownie do potrzeb pracodawcy - należało wykonać, to świadczona w ten sposób praca nie była pracą wykonywaną w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów emerytalno-rentowych (tak por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2013 r., III AUa 1505/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 maja 2013 r., III AUa 1722/12).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że „praca w kanałach” jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze w zakładach remontowych taboru samochodowego i tramwajowego przedsiębiorstw komunikacyjnych i w dużych jednostkach naprawczych taboru transportowo-spedycyjnego, w halach naprawczych itp., gdzie występuje podział specjalistyczny prac między brygady remontowo-naprawcze (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lutego 2014 r., III UK 129/13).
Skoro zatem wnioskodawca w spornym okresie wykonywał w ramach dnia roboczego oprócz prac w warunkach szkodliwych (praca w kanałach remontowych ), także prace nie zaliczane do prac w warunkach szczególnych prace poza kanałami remontowymi (naprawy elektryczne, naprawy kół, naprawy wózków widłowych, naprawiał części samochodowe w warsztacie ), to nie można uznać że pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych. Jest to zaś warunek niezbędny do zaliczenia danego okresu pracy do pracy w warunkach szczególnych.  W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że nie jest dopuszczalne uwzględnianie do okresów - wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu - pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymaganej do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym - innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2008 r., II UK 306/07, postanowienie Sądu Najwyższego z 16 października 2012r., I UK 287/12).
Powyższe wyklucza zaliczenie spornego okresu do szczególnego stażu pracy. Tym samym wnioskodawca nie spełnił podstawowego warunku, od którego zależy przyznanie prawa do emerytury, a mianowicie nie wykazał 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji.