Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku
V Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: V GC 1329/13
Data wyroku: 2023-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. aktVGC 1329/13

UZASADNIENIE
PowódM. M.domagał się zasądzenia od pozwanychK. P.iM. P. (1)solidarnie kwoty 52.915,03 zł wraz z odsetkami ustawowymi od kwoty 50.000.00 zł od dnia 19 lipca 2012 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 2.915,03 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty a nadto zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w dniu 19 stycznia 2012 r. zawarł z(...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.umowę na obrót i przechowywanie metali szlachetnych. Jej przedmiotem było przechowanie takich towarów jak złoto zakupionych przezspółkę (...)za środki finansowe powierzone przez powoda w łącznej wysokości 50.000,00 zł. W opinii powoda lokata w złoto miała gwarantować uzyskanie 12% zysku w skali roku. Umowa została zawarta na 6 miesięcy; termin jej zakończenia strony ustaliły na dzień 17 lipca 2012 r. Do dnia orzekania kwota zgodna z umową nie została powodowi zwrócona.
Powód wskazał dalej w pozwie, iż postanowieniem Sądu Rejonowego Gdańsk - Północ w Gdańsku z dnia 20 września 2012 r.spółkę (...), której pozwani są członkami zarządu, postawiono w stan upadłości likwidacyjnej, a jej aktualna sytuacja finansowa pozwala przypuszczać, iż roszczenie powoda nie zostanie zaspokojone w drodze postępowania upadłościowego. Zdaniem strony wytaczającej spór sytuacja, w jakiej znalazła się spółka jest rezultatem szeregu działań podejmowanych przez pozwanych w sposób niezgodny z prawem. Z informacji medialnych, potwierdzonych przez Prokuraturę Okręgową w Gdańsku 17 sierpnia 2012 r. wynika, iż pozwanemuM. P. (1)przedstawiono sześć zarzutów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą min zarzut prowadzenia działalności parabankowej, zarzut prowadzenia bez zezwolenia działalności polegającej na gromadzeniu środków pieniężnych innych osób w celu udzielania pożyczek i obciążanie tych środków ryzykiem, zarzut wyłudzenia poświadczenia nieprawdy (związany z wprowadzeniem w błąd Sądu Rejestrowego poprzez przedłożenie jako autentycznych potwierdzeń przelewów na kwotę 50 milionów złotych), zarzut prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych bez wpisu do rejestru działalności kantorowej, zarzut nie złożenia sprawozdań finansowych oraz zarzut oszustwa o znacznej wartości. Powód wskazał, iż pozwanaK. P., której nie postawiono żadnych zarzutów, musiała posiadać pełną świadomość prowadzenia sprawspółki (...) Sp. z o.o.i w związku z tym znać ryzyko niewypłacalności tego podmiotu. Podniósł, iżK. P.jako członek zarządu musiała akceptować wszelkie transakcje związane z obrotem i przechowywaniem metali szlachetnych i nie podjęła żadnych czynności w celu zapobieżenia powstaniu szkody w majątkach klientów(...)G..
Żądania pozwu powód oparł na różnych podstawach prawnych. Po pierwsze wskazał, iż źródeł odpowiedzialności pozwanych upatrywać należy w treści przepisuart. 415 k.c.- zachowanie pozwanych naruszało, bowiem zakaz narażania podmiotów słabszych (nieprofesjonalnych) na szkodę wynikającą z działalności nie mieszczącej się w ramach powszechnie akceptowanego ryzyka oraz było działaniem bezprawnym w tym sensie, że pozwani prowadzili swoją działalność niezgodnie z przepisami prawa tj. bez wymaganego pozwolenia NBP na obrót złotem i innymi kruszcami, ich działania cechowało rażące niedbalstwo a związku przyczynowego między takim działaniem pozwanych a szkodą upatrywać należy w doprowadzeniuspółki (...)do złej sytuacji finansowej skutkującej brakiem wypłat na rzecz poszczególnych klientów, w tym powoda. Powód podkreślił dalej w pozwie, iż pozwanym można także przypisać odpowiedzialność za powstałą po jego stronie szkodę w oparciu o treść przepisuart. 422 k.c.ZdaniemM. M.pozwani byli, co najmniej, pomocni w wyrządzeniu tej szkody min poprzez przygotowanie ryzykownego biznesplanu na rzeczspółki (...), wprowadzające w błąd zapewnienia o jej wypłacalności i dobrej sytuacji finansowej.
Jako kolejną podstawę prawną odpowiedzialności małżonkówP.powód wskazał tzw. piercing of a corporate vetl tj. nadużycie osobistej pozycji pozwanych w spółce i wykorzystanie jej struktury organizacyjno - prawnej jedynie w celu uniknięcia odpowiedzialności osobistej. Z treści uzasadnienia pozwu wywieść można, iż powód przeświadczony jest o tym, że działania członków zarządu(...)G.stanowiły nadużycie podmiotowości prawnej spółki a okoliczność tę ma potwierdzać min fakt istnienia szeregu przedsiębiorców, w zarządach, których pozwani pełnili funkcje ich członków, o zbliżonych nazwach i wzajemnych powiązaniach kapitałowych, ryzykowna działalność w sektorze tzw. tanich przewozów lotniczych czy informowanie o wypłacalności spółki. Wreszcie, w ocenie powoda, podstawę odpowiedzialności pozwanych stanowi przepisart. 299 k.s.h., gdyż postępowanie upadłościowe nie daje realnych szans na odzyskanie jego należności, co pozwala uznać, iż egzekucja z majątku spółki będzie bezskuteczna.
W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.

Wuzasadnieniu swojego stanowiskaM. P. (1)podniósł, iż sam fakt złej
kondycji finansowej(...) Sp. z o.o.wG., wobec toczącego się postępowania likwidacyjnego nie przesądza o braku uzyskania zaspokojenia przez powoda swoich roszczeń. Wskazał, iż decyzja o ogłoszeniu przez sąd upadłości likwidacyjnej oznaczała, iż istniał majątek spółki pozwalający na przeprowadzenie tego postępowania. Pozwany podniósł, iż wierzyciel dochodzący odpowiedzialności od członków zarządu musi wykazać zarówno istnienie zobowiązania spółki stwierdzonego tytułem egzekucyjnym przeciwko spójce jak i bezskuteczności prowadzonej na jego podstawie egzekucji.
Dalej pozwany wskazał, iż powód jako wierzyciel(...) Sp. z o.o.może zgłosić swoje wierzytelności w postępowaniu likwidacyjnym celem wpisania ich na listę wierzytelności, z której wyciąg po zatwierdzeniu przez sędziego komisarza po zakończeniu postępowania upadłościowego, będzie tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu. Podniósł, iż dopiero uzyskanie tego tytułu będzie dla powoda podstawą do występowania z roszczeniem przeciwko członkom zarządu spółki.
Odnosząc się odpowiedzialności odszkodowawczej zart. 415 k.c.pozwany wskazał, iż naruszenie zasad ostrożności przy(...) spółka (...)może być podstawa jego odpowiedzialności wyłącznie wobec samej spółki. Podniósł, iż nie był zobowiązany do jakiejkolwiek pieczy nad środkami powoda powierzonymi spółce
(...)G., gdyż to spółka była zobowiązana do pieczy nad nimi. Ponadto pozwany wskazał, iż pomiędzy nim a powodem nie istniał żadem stosunek prawny w związku z czym nie można go uznać za dłużnika powoda. Pozwany nie zaprzeczył, że toczy się przeciwko niemu postępowanie karne, ale podkreślił, iż znajduje się ono w fazie przygotowawczej, pozwanym przedstawiono jedynie zarzuty i nie zostali oni jeszcze oskarżeni o jakiekolwiek przestępstwa.
PozwanaK. P.w odpowiedzi na pozew wskazała, że kwestionuje żądania pozwu, co do zasady i co do wysokości. W jej ocenie nie jest możliwym ponoszenie przez nią odpowiedzialności odszkodowawczej w oparciu o przepisart. 415 k.c, skoro powoda łączył stosunek prawny z(...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąa nie z pozwaną. Nadto pozwana podkreśliła, iż powód nie wykazał istnienia takiej szkody (w tym jej wysokości), winy pozwanej ani też związku przyczynowego miedzy działaniami pozwanej a szkodą.K. P.podkreśliła także, że przepisart. 415 k.c.może mieć zastosowanie jedynie do takich sytuacji, w których do wyrządzenia szkody dochodzi poza istniejącymi miedzy danymi osobami stosunkami prawnymi, a zdarzenie wywołujące szkodę jest jednocześnie źródłem powstania zobowiązania do jej naprawienia. W ocenie pozwanej powód nie wskazał, jakie zdarzenie wywołane działaniem lub zaniechaniem pozwanej było źródłem szkody ani też, że szkoda wywołana tym działaniem czy zaniechaniem powstała w wysokości dochodzonej pozwem.K. P.wskazała, iż z treści zawartej przez powoda zespółką (...)umowy nie wynika że powód winien w związku z umową uzyskać kwotę dochodzoną pozwem. Prawidłową wysokość lokaty i kwotę do wypłaty, zgodnie z warunkami umowy, określać miał dokument „Potwierdzenie wartości towaru na koniec umowy", którego powód do akt sprawy nie dołączył. Nadto pozwana podkreśliła, iż brak jest podstaw do obciążania jej odpowiedzialnością za zobowiązania spółki, w oparciu oart. 299 k.s.h.Warunkiem skuteczności powództwa opartego na tym przepisie jest, bowiem, dysponowanie przez powoda tytułem egzekucyjnym przeciwko spółce, co wielokrotnie podkreślał w swych orzeczeniach Sąd Najwyższy. Tytułem takim, co w sprawie pozostaje bezsporne, powód nie dysponuje. Nadto pozwana wskazała, iż od 10 lipca 2012 r. nie jest członkiem zarządu(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy:
W dniu 17 stycznia 2012 r. powódM. M.zawarł z(...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.umowę na obrót i przechowywanie metali szlachetnych. Integralną część umowy stanowiły: Regulamin Depozytów Towarowych(...)G., Ogólne Warunki Depozytu Towarowego, Regulamin(...), Taryfa Opłat i Prowizji.
Zgodnie z treścią zawartej umowy powód kupił, a następnie przekazał na przechowanie(...) Sp. z o.o.towar w postaci złota niealokowanego, niesortowalnego o wartości 50.000 zł. Umowa zawarta została na okres 6 miesięcy, z oprocentowaniem 12%, datą jej zakończenia wyznaczono na dzień 17 lipca 2012 r. a datą wypłaty środków po zakończeniu umowy na dzień 17 lipca 2012 r. Wartość umowną towaru na dzień zakończenia umowy strony ustaliły na 52.915,03 zł.
/dowód: dyspozycja zawarcia depozytu towarowego k. 38 akt, potwierdzenie zawarcia depozytu towarowego k. 39, Ogólne Warunki Depozytu Towarowego k. 42, Taryfa Opłat i prowizji k. 43, karta klienta k. 44,R.Depozytów Towarowych k. 45-46 akt sprawy/
Powód w dniu 18 stycznia 2012 r. dokonał na rzecz(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.wpłaty kwoty 50.000 zł, a następnie otrzymał certyfikat poświadczający, że jest właścicielem złota niealokowanego, niesortowalnego o wartości 50.000 zł.
/dowód: potwierdzenie przelewu k. 41 akt, certyfikat k. 40 akt sprawy/.
Powód nie otrzymał odspółki (...) Sp. z o. o.wG.żadnej kwoty z tytułu umowy.
/okoliczność bezsporna/.
Na początku sierpnia 2012 r. pojawiły się pierwsze doniesienia medialne dotyczące nieprawidłowości w funkcjonowaniuspółki (...)i jej niewypłacalności. W dniu 13 sierpnia 2012 r. na stronie internetowej spółki opublikowano informację o podjęciu przez jej zarząd decyzji ojej likwidacji.
W licznych artykułach prasowych i publikacjach internetowych ujawniono, iż(...)już w grudniu 2009 r. powiadamiała Prokuraturę Rejonową w Gdańsku o prowadzeniu przezspółkę (...)działalności bez licencji oraz, że od 2 lipca 2012 r. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego prowadzi zlecone jej przez(...)prokuraturę śledztwo w sprawie wprowadzenia w błąd klientów(...)G.co do zabezpieczenia ich lokat zakupem złota oraz podejrzenia "prania brudnych pieniędzy”. W dniu 17 sierpnia 2012 r. media poinformowały o przedstawieniu prezesowi zarządu(...)G.licznych zarzutów dotyczących funkcjonowania spółki, min prowadzenia działalności parabankowej, podrobienia dokumentów w celu poświadczenia nieprawdy, prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych bez wpisu do rejestru oraz nie złożenia sprawozdań finansowych. Pod koniec sierpnia 2012 r. w doniesieniach prasowych pojawiły się informacje o tymczasowym aresztowaniuM. P. (1)i postawieniu mu dodatkowego zarzutu popełnienia przestępstwa doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej ilości osób na wielomilionowe kwoty. Informacje te potwierdziły komunikaty publikowane na stronie internetowej Prokuratury Okręgowej w Gdańsku. Dalsze doniesienia medialne wskazywały na okoliczność, iż majątekspółki (...)nie wystarczy na spłatę wierzycieli
/dowód: wydruki ze stron internetowych, artykułów prasowych k. 47-55,101-112 akt sprawy/
W dniu 20 sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w Gdańsku w związku ze zgłoszonymi przez wierzycieli wnioskami o ogłoszenie upadłości(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.ustanowił dla spółki zarządcę przymusowego.
Postanowieniem z dnia 20 września 2012 r. Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w Gdańsku ogłosił upadłość(...) Sp. z o.o.obejmującą likwidację majątku
/okoliczności niesporne/
PozwaniM. P. (1)iK. P.na dzień 30 sierpnia 2012 r. figurowali w Krajowym Rejestrze Sądowym jako członkowie zarządu(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.
/dowód: odpis pełny z KRS k. 56-60 akt sprawyZ
Na dzień 14 września 2012 r. w Krajowym Rejestrze Sądowym figurowały spółki:

(...) Spółka AkcyjnawG., zarejestrowana 22 marca 2012 r., w której pozwanaK. P.pełni funkcję członka rady nadzorczej pozwanyM. P. (1)funkcję prezesa zarządu,

(...)G.lnvest Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wG., zarejestrowana 16 lipca 2008 r., gdzie jako wspólnicy wpisani są(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.a pozwanaK. P.pełni dodatkowo funkcję prezesa zarządu;

(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG., zarejestrowana 26 stycznia 2012r., gdzie wpisanym wspólnikiem jestspółka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.a pozwanyM. P. (1)pełni funkcję prezesa zarządu,

Fundusz (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG., zarejestrowana z datą 14 lipiec 2010r., gdzie jako wspólnicy wpisani są(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.a pozwanyM. P. (1)pełni funkcję prezesa zarządu,

(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG., zarejestrowana z datą 9 listopad 2013r., gdzie jako wspólnicy wpisani są(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.i(...)G.lnvest Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wG.a pozwanyM. P. (1)pełni funkcję prezesa zarządu,

•(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG., zarejestrowana 27 stycznia 2009 r., gdzie wpisanym wspólnikami są(...)G.lnvest Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wG.orazM. P. (1)a dodatkowoM. P. (1)iK. P.są członkami zarządu.,
/ dowód:odpisy z KRS k. 64-100 akt sprawy/

Sąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty urzędowe i prywatne, przedłożone przez strony, które nie noszą śladów podrobienia, przerobienia, nie były kwestionowane przez strony co do ich treści i autentyczności, zatem Sąd nie znalazł podstaw, by odmówić im przymiotu wiarygodności. Sąd zgodnie z regułami określonymi w treściart. 233 § 1 k.p.c.dokonał oceny wiarygodności i wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego.
Sąd uznał także za wiarygodne dowody w postaci dokumentów: tj. certyfikatu potwierdzenia przyjęcia dyspozycji oraz potwierdzenia wykonania przez powoda przelewu na kwotę 50.000 zł. Okoliczność, iż powód dokonał takiej wpłaty w związku z zawartą umową nie została zakwestionowana przez pozwanych.. Za wiarygodne Sąd uznał także wydruki ze stron internetowych dotyczące dyspozycji zawarcia depozytu towarowego, ogólnych warunków depozytu towarowego, karty klienta, regulaminu depozytów towarowych oraz wydruki z artykułami prasowymi i komunikatami prasowymi umieszczanymi na portalach Sądu Okręgowego w Gdańsku i Prokuratury Okręgowej w Gdańsku. Wskazać, przy tym należy, iż w ocenie Sądu, dowody w postaci wydruków artykułów prasowych ze stron internetowych miały ograniczony walor dowodowy, w tym sensie, że na ich podstawie można było jedynie ustalić, że informacje w nich wskazane istotnie ukazywały się na konkretnych stronach internetowych. Dowody te nie przesądzały jednakże o rzetelności i prawdziwości przekazywanych treści.
Sąd oddalił wniosek powoda oraz wnioski pozwanych o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron uznając go za zbędny do rozstrzygnięcia. Wskazać należy, iż okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza fakt zawarcia umowy przez strony, postawienia pozwanym zarzutów związanych z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą, fakt ogłoszenia upadłościspółki (...)w związku z jej niewypłacalnością oraz fakt braku ze strony powoda tytułu wykonawczego przeciwko(...)G.nie były kwestionowane przez żadną ze stron. Kwestią sporną pozostawało jedynie odpowiedzialność pozwanych za dług(...) Sp. z o.o.wG.i zdaniem Sądu zeznania stron dla rozstrzygnięcia tej kwestii pozostawały bez znaczenia.
Sąd oddalił także wniosek pozwanego o doprowadzenie go na salę rozpraw uznając go również za zbędny do rozstrzygnięcia, w sytuacji oddalenia pozostałych dowodów osobowych.
Sąd jako zbędny do rozstrzygnięcia oddalił wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z dokumentów (wniosku wierzyciela o ogłoszenie upadłości(...)G., postanowienia Sądu o ustanowienie zarządcy przymusowego wraz z uzasadnieniem, sprawozdania zarządcy przymusowego, postanowienia Sądu o ogłoszeniu upadłości wraz z uzasadnieniem) znajdujących się w aktach sprawy Sądu Rejonowego Gdańsk - Północ w Gdańsku VI GU 173/12 tj. postępowania w sprawie o ogłoszenie upadłości(...) Sp. z o.o.
Dowody te w głównej mierze przeprowadzone miały być na okoliczność ustalenia wzajemnych relacji kapitałowo - organizacyjnych w podmiotach, którymi zarządzali pozwani, na okoliczność ustalenia stanu majątkowego(...)G.oraz na okoliczność ryzykownych biznesowo i gospodarczo czynności. W ocenie Sądu również te okoliczności - o czym będzie jeszcze mowa w uzasadnieniu- nie miały wpływu na rozstrzygnięcie.
Sąd oddalił także wnioski dowodowe pozwanejK. P.o przesłuchanie świadków:M.Kucharskiej,M. P. (2),M. K.orazJ. M.. Zdaniem Sądu ich przesłuchanie byłoby niecelowe i doprowadziło jedynie do przedłużenia postępowania, gdyż z uwagi na postawione im tezy dowodowe zeznania świadków w żaden sposób nie mogły wpłynąć na wynik postępowania.
Sąd pominął dowody ze złożonych do akt sprawy przez powoda informacji z systemu elektronicznego ksiąg wieczystych oraz pisma Urzędu Miejskiego wG.mających na celu wykazanie, iż(...) Sp. z o.o.wG.nie jest właścicielem nieruchomości położonych wG.przyulicy (...)oraz przyulicy (...), gdyż było to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Wskazać należy, iż powód oparł niniejsze powództwo na różnych podstawach odpowiedzialności dla roszczeń odszkodowawczych: szczególnego roszczenia odszkodowawczego zart. 299 k.s.h.oraz ogólnego roszczenia deliktowego zart. 415 k.c.Powód domagając się uwzględnienia jego roszczenia powoływał się ponadto na nieistniejącą w systemie polskiego prawa konstrukcję„piercing ofa corporate veif'.
W ocenie Sądu powództwo jako niezasadne należało oddalić w całości
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż brak było podstaw do orzeczenia zgodnie z żądaniami pozwu w oparciu o treść przepisuart. 299 k.s.h.. Zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.
Powołany przepis statuuje dwie przesłanki solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki: istnienie niezaspokojonego zobowiązania spółki w czasie, kiedy dana osoba była członkiem zarządu oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce. O ile, przy tym powód wykazał, że w dacie powstania zobowiązania pozwani byli członkami jej zarządu, o tyle druga przesłanka nie została spełniona.
Na marginesie warto w tym miejscu wskazać, iż zarzut pozwanejK. P., że w czasie zawarcia umowy z powodem nie pełniła ona funkcji członka zarządu pozostał nieudowodniony. Pozwana wskazała w odpowiedzi na pozew, iż z funkcji tej została odwołana z datą 10 lipca 2012 r.- nie zaoferowała jednak sądowi żadnego dowodu w tym zakresie.
Zgodnie z utrwalonym zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie prawa poglądem warunkiem koniecznym dochodzenia należności od członków zarządu jest istnienie tytułu wykonawczego przeciwko spółce, z uwagi na istnienie materialnoprawnych przeszkód do jednoczesnego rozstrzygania o odpowiedzialności członków zarządu zart. 299 k.s.h.i o odpowiedzialności spółki za jej zobowiązanie wobec wierzyciela. W szczególności należy wskazać, iż Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 listopada 2008 r„ III CZP 72/08 (OSNC 2009 nr 2, poz. 20; Glosa 2009 nr 3, s. 24, z glosą M. Sieradzkiej; Prawo Spółek 2009 nr 11, s. 15, z glosą A. Witosza) podkreślił, że wedługart. 299 § 1 k.s.h., przesłanką subsydiarnej odpowiedzialności
odszkodowawczej członka zarządu jest bezskuteczność egzekucji wobec spółki. W ten sposób słusznie zakłada się że zobowiązanie spółki wobec wierzyciela zostało uprzednio pomiędzy tymi stronami osądzone i tylko taka sytuacja umożliwia późniejsze "okazanie się", że egzekucja przeciwko spółce jest bezskuteczna. Oznacza to, iż wierzyciel pozywający członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością musi legitymować się, co najmniej tytułem egzekucyjnym przeciwko spółce, który musi przybrać postać prawomocnego orzeczenia zasądzającego świadczenie w sprawie wszczętej przeciwko spółce (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 21 października 2003 r., I CK 160/02, LEX nr 150617 oraz w uchwale z 15 czerwca 1999 r., III CZP 10/99). Z prawomocności materialnej wyroku przeciwko spółce (art. 365 § 1 k.p.c.) wynika związanie ustalonym w nim stanem prawnym. Związanie to dotyczy nie tylko stron, ale i sądu, który go wydał oraz innych organów państwowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 lutego 2007 r., II CSK 452/06, OSNC-ZD 2008nr 1, poz. 20). Sąd rozpoznający sprawę dotyczącą roszczenia opartego naart. 299 § 1 k.s.h.musi więc uznać istnienie roszczenia powoda przeciwko spółce, zasądzonego dołączonym do pozwu prawomocnym orzeczeniem (uchwała Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2001 r., III CZP 69/01, OSNC 2002 nr 10, poz. 118 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2004 r., IV CK 148/04, LEX nr 146344). W procesie przeciwko członkowi zarządu niedopuszczalne jest dokonywanie oceny innego stosunku prawnego, którego stronami są inne podmioty - a konkretnie, w związku ze stanem faktycznym sprawy, zobowiązania spółki i skuteczności sądowej ochrony uzyskanej przez wierzyciela w prawomocnym wyroku sądu wydanym w innym postępowaniu.
Odpowiedzialność członka zarządu spółki powstaje wówczas, gdy wierzyciel nie może uzyskać w trybie przymusowym zaspokojenia od spółki. Stan bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki jest tym zdarzeniem prawnym, które wywołuje skutek w postaci powstania odpowiedzialności członka zarządu (wyrok Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2010 r., III CSK 46/10, LEX nr 970080). Odpowiedzialność członków zarządu zart. 299 § 1 k.s.h.stanowi sankcję za prowadzenie spraw spółki w sposób prowadzący do bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce (wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2010 r., V CSK 172/10, LEX nr 677904). Szkodę w ujęciuart. 299 § 1 k.s.h.stanowi obniżenie potencjału majątkowego spółki, tj. pogorszenie możliwości zaspokojenia wierzyciela. Zdarzeniem wyrządzającym szkodę w rozumieniuart. 299 § 2 k.s.h.jest zaniechanie zgłoszenia przez członka zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, które doprowadziło do bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce (wyrok Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2010 r., I CSK 653/09, LEX nr 741022). W sprawie przeciwko członkom zarządu spółki sąd nie bada i nie ocenia zasadności roszczeń wierzyciela w stosunku do spółki - powinny być one zasądzone prawomocnym wyrokiem (wynikać z tytułu egzekucyjnego). W sprawie przeciwko członkom zarządu spółki badaniom sądu - ustaleniom faktycznym i ocenom prawnym - podlegają jedynie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej członków zarządu, a nie przesłanki odpowiedzialności spółki.(tak też SN w wyroku z 26.01.2012r, I PK 78/11)
Możliwość pozwania członka zarządu na podstawieart. 299 § 1 k.s.h.bez uprzedniego uzyskania tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce jest możliwa jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Przykładowo Sąd Najwyższy wyraził powyższe stanowisko w sprawie, gdzie powód, dochodząc należności od członków zarządu sp. z o.o., wykreślonej z rejestru przedsiębiorców po zakończeniu postępowania upadłościowego, powołał się jedynie na postanowienie o zatwierdzeniu listy wierzytelności, które nie jest tytułem egzekucyjnym, bez przedstawienia wyciągu z tej listy, z oznaczeniem wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela. W sprawie stanowiącej przedmiot analizy powołanego powyżej wyroku Sądu Najwyższego (z 13 grudnia 2006 r., II CSK 300/06), postępowanie upadłościowe w stosunku do spółki zostało zakończone, a następnie spółka ta została wykreślona z rejestru zanim wierzyciel uzyskał tytuł egzekucyjny w rozumieniuart. 170 § 1 Prawa upadłościowego z 1934 r.Sąd Najwyższy przyjął, że sąd rozpoznający sprawę z powództwa wierzyciela przeciwko członkom zarządu spółki mógł ustalić - na podstawie akt postępowania upadłościowego - wszystkie niezbędne dane wymagane treściąart. 170 § 1 Prawa upadłościowego. W tej szczególnej sytuacji - wobec utraty przez spółkę bytu prawnego - Sąd Najwyższy uznał, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, usprawiedliwiający odstępstwo od zasady wyrażonej w uchwale Sądu Najwyższego z 15 czerwca 1999 r., III CZP 10/99 i pozwalający w drodze wyjątku na wykazanie istnienia wierzytelności wobec spółki w procesie przeciwko członkom jej zarządu. Było to usprawiedliwione także z tego względu, że bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce nie budziła wątpliwości, a sąd apelacyjny ustalił na podstawie akt postępowania upadłościowego wszystkie dane wymagane treściąart. 170 § 1 Prawa upadłościowego.
Bezskuteczność egzekucji wobec spółki może być wykazana za pomocą różnych środków dowodowych i nie jest konieczne jej formalne stwierdzenie w postępowaniu egzekucyjnym (wyrok Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2009 r., I CSK 34/09, OSNC-ZD 2010nr 2, poz. 57). Nie zmienia to jednak samej zasady wynikającej zart. 299 k.s.h., że przed dochodzeniem roszczeń od członków zarządu spółki konieczne jest uzyskanie tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce.
W ocenie Sądu okoliczność taka w niniejszej sprawie nie miała miejsca, gdyż

powód nigdy nie dysponował tytułem egzekucyjnym uzyskanym przeciwko(...) Sp. z o.o.wG.W sprawie brak było ponadto nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie odstępstwa od zasady konieczności legitymowania się przez wierzyciela tytułem egzekucyjnym.
W tym stanie rzeczy, badanie aktualnej sytuacji majątkowejspółki (...)i możliwości zaspokojenia jej wierzycieli w drodze postępowania egzekucyjnego Sąd uznał za zbędne.
Na uwzględnienie nie zasługuje także przyznanie słuszności żądań pozwu w oparciu o zasadępiercing of a corporate veil .Wskazać należy, że pochodzącą z amerykańskiego case law doktrynapiercing the corporate veil zakładaodpowiedzialności spółki dominującej za zobowiązania spółki zależnej wobec jej wierzycieli oraz odpowiedzialności spółki dominującej za szkody wyrządzone spółce zależnej przez stosowanie się tej ostatniej spółki do zaleceń spółki dominującej. Powyższa konstrukcja ma spowodować, by w szczególnych przypadkach spółka dominująca - jako wspólnik zależnej spółki kapitałowej - nie mogła korzystać z ograniczenia swej osobistej odpowiedzialności, tj. nie mogła ona "uciekać" w swą ograniczoną odpowiedzialność z pokrzywdzeniem interesów osób trzecich, których nie łączy ze spółką dominującą żaden stosunek umowny, gdyż stronami umowy pozostają tylko spółka zależna oraz osoba trzecia.
Taki kierunek rozumienia tej koncepcji występuje w doktrynie amerykańskiej, do której nawiązuje doktryna polska i do tak rozumianej doktryny odnosi się, przywoływane przez powoda, orzeczenie Sądu Apelacyjnego w sprawie I Aca 1033/13. Spór w powołanej sprawie sprowadzał się bowiem, do tego, czy wobec tożsamości osobowej wspólników i członków zarządu dwóch prawno-organizacyjnie wyodrębnionych spółek można uznać, że obie spółki należy traktować tak samo jak jednego właściciela większościowego. Wychodząc z treści przepisu art 4 § 1 pkt d ustawy z dn. 15.IX.2000 r. KodeksS.Handlowych, Sąd Apelacyjny w Warszawie ustalił, iż obie spółki są jednocześnie spółkami wzajemnie dominującymi i zależnymi, co oznacza, iż wzajemne wpływy wynikające ze stosunku dominacji i zależności mają wpływ na sposób działania tych spółek, a co za tym idzie na procesy decyzyjne osób powołanych do ich reprezentacji. Konsekwencją jest zaś jednolitość działania i głosowania na zebraniach wspólnoty. Do reprezentacji obu spółek są powołani dwaj członkowie zarządu a te osoby są tożsame w obu spółkach. Mimo zatem, iż spółki są odrębnymi osobami prawnymi ich działania będą takie same jak działania właściciela większościowego. Przedmiotowe orzeczenie, chociaż istotnie stanowi wyłom, w jednolitej dotychczas linii orzecznictwa, generalnie pozostaje bez związku z niniejszą sprawą. Z samego faktu bycia przez(...)G.udziałowcem w wielu innych firmach ( i tym samym możliwości decyzyjnych w tychże przedsiębiorstwach pozwanych) nie wynika okoliczność nadużywania przez pozwanych podmiotowości prawnej tychże spółek. Powiązania kapitałowo osobowe różnych podmiotów prawa nie należą w polskich realiach do rzadkości a samo prowadzenie różnych działalności gospodarczych, uczestnictwo czy osobowe czy kapitałowe w nich nie może stanowić nadużycia prawa.
Przepisy polskiegokodeksu spółek handlowychskonstruowano tak, aby wyraźnie widoczna była autonomia prawna spółki kapitałowej. Wyraża się to w ochronie prawnej przyznanej interesowi takiej spółki oraz poprzez normę stanowiącą, że spółka kapitałowa ponosi wyłączną odpowiedzialność za swoje zobowiązania.
Konsekwencją tego jest prawne wyłączenie odpowiedzialności jej udziałowców i członków zarządu za zobowiązania spółki. Doktryna piercing of a corporate veil, rozumiana szeroko oznacza także ( poza koncepcją odpowiedzialności spółki dominującej za zobowiązania spółki zależnej wobec jej wierzycieli) sytuację, w której wspólnicy spółki kapitałowej ( lub członkowie jej zarządu)ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki swoim całym majątkiem. Koncepcja odpowiedzialności przebijającej wiąże się, bowiem, każdorazowo z zagadnieniem nadużycia formy spółki, które polega na wykorzystaniu odrębnej osobowości prawnej przyznanej spółkom kapitałowym w celach sprzecznych z zasadami porządku prawnego.Będzie tak w szczególności wtedy, gdy spółka powstała wyłącznie w ściśle określonym celu, sprowadzającym się najczęściej do odsunięcia odpowiedzialności od wspólników spółki. Wspólnicy ci, zamiast sami podjąć określoną działalność i ponieść ryzyko i odpowiedzialność, zakładają spółkę i poprzez nią działają w sposób narażający innych uczestników obrotu na straty. W klasycznym ujęciu, konstrukcja odpowiedzialności przebijającej polega na uznaniu zobowiązania spółki za zobowiązanie wspólnika. Dla potrzeb konkretnego przypadku uznaje się wówczas, że spółka, z punktu widzenia prawa, nie istnieje, a zobowiązanie zostało zaciągnięte przez wspólnika. Dotyczy to właśnie sytuacji, w których wspólnik wykorzystał spółkę dla pokrzywdzenia jej wierzycieli. W prawie polskim namiastką odpowiedzialności przebijającej jest właśnieart. 299 Kodeksu spółek handlowych. O braku możliwości jego zastosowania w tej konkretnej sprawie była już mowa w uzasadnieniu.
Podsumowując powyższe rozważania w zakresie piercing of a corporate veil, zdaniem Sądu, postawić można tezę, iż na gruncie aktualnie istniejących przepisów prawa polskiego możliwość osiągnięcia skutku tzw. odpowiedzialności przebijającej istnieje jedynie w ramach ogólnych zasad prawa deliktowego (art. 415 i nast. kodeksu cywilnego). W takim przypadku członek zarządu, czy wspólnik będzie jednak odpowiadał nie za zobowiązania spółki, ale za szkodę wyrządzoną wierzycielowi przez fakt nadużycia formy spółki. Podobną możliwość wykorzystania choćby w części, koncepcji odpowiedzialności przebijającej daje powołanie się na klauzulę nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 kodeksu cywilnego), co jednak możliwe jest tylko w ramach obrony procesowej, a nie jako samodzielna podstawa dochodzenia roszczeń. Pogląd o możliwości ponoszenia odpowiedzialności na mocyart 415 kcprzez wspólników spółki wydaje się potwierdzać orzecznictwo Sądu Najwyższego. Przykładowo w wyroku z dnia 24 listopada 2009 roku (V CSK 169/09), Sąd Najwyższy potwierdził, że wspólnicy spółki kapitałowej mogą odpowiadać za szkody poniesione przez osoby trzecie. Sąd jednak podkreślił, że taka odpowiedzialność w każdym wypadku będzie dotyczyła działań własnych wspólników i nie będzie odpowiedzialnością za zobowiązania spółki. Teza ta, zdaniem Sądu rozstrzygającego spór, wskazuje że koncepcja piercing of the corporate veil nie znajduje zastosowania w polskim prawie, o ile nie istnieje konkretny przepis, który nakłada na wspólników odpowiedzialność za zobowiązania spółki kapitałowej. Rozważania powyższe mają przy tym niewątpliwie zastosowanie także do osób zarządzających spółką tj członków jej zarządu.
Warto także podkreślić, iż strona powodowa w niniejszej sprawie podała, co prawda jakie działania pozwanych świadczyć by miały o wykorzystaniu przez nich odrębnej osobowości(...) spółki (...)w celach sprzecznych z zasadami porządku prawnego ale w żadnym wypadku nie wykazała, aby zachowania te rzeczywiście miały miejsce. Dowody zaoferowane przez stronę opierały się w znacznej mierze na doniesieniach medialnych dotyczących nierzetelnego prowadzenia spółki. Rzetelność i wiarygodność tych dowodów w żaden sposób nie mogła zostać zweryfikowana przez Sąd.
Odnosząc się do żądań pozwu opartych o treść przepisuart. 415 k.c.i następne wskazać należy, że również one nie zasługują na uwzględnienie.
Przesłankami odpowiedzialności na podstawie przepisuart. 415 kcsą: szkoda, zawinione i bezprawne zachowanie się sprawcy szkody oraz normalny związek przyczynowy między takim zachowaniem się a szkodą. Zdaniem powoda poniesiona przez niego szkoda wynika z braku możliwości uzyskania wypłaty kwoty objętej umową z(...)G.a wina pozwanych leży w bezprawnym, w rozumieniu odpowiedzialności deliktowej, sposobie zarządzania spółką.
Zdaniem Sądu, w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że pozwani dopuścili się względem powoda czynu niedozwolonego.
Wskazana przez powoda przyczyna wyrządzenia szkody niewątpliwie winna być związana z bezprawnym zachowaniem pozwanych. Bezprawność jest, bowiem, bezwzględną przesłanką odpowiedzialności opartej na zasadzie winy. Skoro bowiem wina polega na możliwości postawienia sprawcy zarzutu niewłaściwego zachowania się, wymaga to ustalenia, że czyn wyrządzający szkodę jest sprzeczny z obowiązującym porządkiem prawnym. Sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym oznacza sprzeczność z przepisem bezwzględnie obowiązującym powszechnie obowiązującego prawa.
Bezprawność działań pozwanych, zdaniem powoda, polegała w pierwszej kolejności na prowadzeniu działalności gospodarczej bez wymaganego pozwolenia NBP na obrót metalami szlachetnymi oraz na naruszeniu powszechnie obowiązującego prawa i zasad współżycia społecznego chociażby z punktu widzenia reguł deontologii instytucji finansowej. Zdaniem powoda o bezprawności działań pozwanych świadczyły także zarzuty postawione im w postępowaniu karnym.
Powód nie powołał przy tym żadnych konkretnych przepisów prawa, a jedynie wskazał na ogólny zakaz narażania podmiotów słabszych na szkodę wynikającą z działalności gospodarczej nie mieszczącej się w ramach akceptowalnego ryzyka jej prowadzenia i obowiązek pozwanych przedsięwzięcia działań niezbędnych do odwrócenia niebezpieczeństwa. Powód powołał się także na okoliczność postawienia pozwanym szeregu zarzutów w prowadzonym postępowaniu karnym.
Powód w uzasadnieniu pozwu wielokrotnie zarzucał pozwanym nierzetelność. W kilku wypadkach wyraźnie czynił to w kontekście winy (w związku z zarzutami braku zachowania należytej staranności, lekkomyślności czy niedbalstwa), w innych, jak się zdaje, raczej w kontekście bezprawności, przy czym co do zasady (z wyjątkiem zarzutu prowadzeniu działalności gospodarczej bez wymaganego pozwolenia NBP i
zarzutów stawianych, zdaniem powoda, w postępowaniu karnym) owa bezprawność zachowania się pozwanych dotyczyła naruszania zasad
współżycia społecznego deontologii zawodowejprofesjonalistów. W ocenie Sądu takieuzasadnienie nie jest wystarczające.bądź dobrych obyczajów kupieckich czy zasad
Zachowanie się sprzecznez zasadami współżycia społecznego lub dobrymi
obyczajami nie może być samo przez się uważane za bezprawne z punktu widzenia odpowiedzialności przewidzianej wart. 415 k.c., jeżeli jednocześnie nie stanowi naruszenia bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa.
Po pierwsze, nie ma bowiem wkodeksie cywilnymodpowiednika dawnego art.
135 k.z., zgodnie z którym "Kto rozmyślnie lub przez niedbalstwo wyrządził drugiemu szkodę, wykonywając swe prawo, obowiązany jest do jej naprawienia, jeżeli wykroczył poza granice, zakreślone przez dobrą wiarę lub przez cel, ze względu na który prawo mu służyło.". Po drugie, w obecnie obowiązującejKonstytucjinie ma odpowiednika art. 90 Konstytucji z 1952 r., zgodnie z którym obywatele Rzeczypospolitej Polskiej byli obowiązani m.in. "szanować zasady współżycia społecznego".(tak też SN w wyroku z dnia 19 października 2012r., V CSK 501/11).
Warto przy tym podkreślić, iż powód wskazał, co prawda, przynajmniej częściowo konkretne zachowania pozwanych, które mogłyby stanowić naruszenie konkretnych przepisów prawa - jak przywoływany już - brak pozwolenia NBP na obrót złotem i innymi kruszcami, czy okoliczność prowadzenia działalności parabankowej, podrobienia dokumentów w celu poświadczenia nieprawdy, prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych bez wpisu do rejestru, nie złożenia sprawozdań finansowych czy też doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej ilości osób na wielomilionowe kwoty, ale nie udowodnił faktu ich istnienia, ograniczając się jedynie do przekazania Sądowi doniesień medialnych w tym zakresie. Powód nie wykazał także jaki był związek przyczynowo skutkowy między tymi działaniami a szkodą powoda.
Na marginesie wskazać należy, iż niewątpliwie bezprawnym działaniem był brak złożenia sprawozdań(...) spółki (...)i co do zasady był to jedyny zarzut bezprawności działania, który udowadniały wpisy w KRS spółki . Upatrywanie jednakże, w braku dopełnienia obowiązków wynikających zustawy o rachunkowościorazkodeksu spółek handlowych, związku przyczynowego ze szkodą powoda, zdaniem Sądu byłoby nieuprawnione.

W konkluzji należy stwierdzić, że powód, co do zasady, nie wykazał, aby zachowanie się pozwanych było bezprawne. W tej sytuacji bezprzedmiotowe byłoby rozważanie, czy zostały spełnione przesłanki winy pozwanych i adekwatnego związku przyczynowego między ich zachowaniem a szkodą.
Z przyczyn podobnych powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie w oparciu o konstrukcję pomocnictwa. W tym zakresie, poza ogólnymi uwagami powód również nie przedstawił żadnych dowodów. Podkreślenia wymaga także, że przy zastosowaniu tejże odpowiedzialności pozwanych za sprawcę szkody uznać należałoby spółkę - co z przyczyn oczywistych nie może mieć miejsca. Powoda z(...)G.łączyła bowiem konkretna umowa aart. 415 k.c.znajduje zastosowanie, tylko wtedy gdy odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną z winy sprawcy nie jest oparta na innych przepisach, w szczególności gdy między stronami nie istniał żaden stosunek obligacyjny lub gdy sprawca szkody naruszył nakaz lub zakaz obowiązujący go niezależnie od łączącego strony stosunku zobowiązaniowego.
Konkludując całość powyższych rozważań, Sąd stanął na stanowisku, iż żądania pozwu nie znajdują podstaw i na mocyart. 299 ksha contrario orazart. 415 kci 422 kc a contrario a także w oparciu o treść przepisu 6 kc a contrario powództwo oddalił.
O kosztach procesu Sąd orzekł, na mocyart. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 108 § 1 k.p.c., tj. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, uznając, że powód przegrał sprawę w całości.