Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 2737/21
Data wyroku: 2023-09-13 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Kurator dla osoby prawnej
Podstawa prawna: art. 666 kpc

Sygn. akt III Ca 2737/21

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 października 2021 roku w sprawie o ustanowienie kuratora spadku poL. B.z wniosku Prezydenta MiastaB.z udziałemU. L.,D. N.,G. S.,W.S.iM. Z.Sąd Rejonowy w Łowiczu:

w punkcie pierwszym ustanowił adw.W. A.kuratorem spadku poL. B., z domuK., córceJ.iR., zmarłej dnia 22 listopada 1943 roku wŁ., ostatnio stale zamieszkałej wŁ.,ul. (...),

w punkcie drugim nakazał sporządzenie spisu inwentarza poL. B.zd.K., córceJ.iR., zmarłej dnia 22 listopada 1943 roku wŁ., ostatnio stale zamieszkałej wŁ.,ul. (...)i zlecić sporządzenie tego spisu Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w ŁowiczuM. A.,

w punkcie trzecim zobowiązał kuratora adw.W. A.do złożenia pierwszego sprawozdania ze sprawowania funkcji kuratora spadku do dnia 31 stycznia 2022 r. oraz kolejnych sprawozdań- jeden raz w roku do końca stycznia każdego roku,

w punkcie czwartym ustalił, że wnioskodawca i uczestnicy ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż z ustaleń wynika, że do chwili obecnej spadek po zmarłejL. B.pozostaje nieobjęty, zaś potrzebę ustanowienia kuratora spadku po zmarłej uzasadnia treśćart. 30 § 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawach dotyczących spadków nieobjętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. Dlatego też, uznając ustanowienie kuratora spadku po zmarłejL. B.za uzasadnione, Sąd I instancji orzekł jak w pkt 1 postanowienia, zaś na podstawieart. 666 § 2 k.p.c., nakazał sporządzenie spisu inwentarza po zmarłej, a na podstawieart. 667 § 2 k.p.c.w zw. zart. 937 § 1 k.p.c.zobowiązał kuratora spadku do złożenia pierwszego sprawozdania ze sprawowania funkcji kuratora do dnia 31 stycznia 2022 r. oraz kolejnych sprawozdań – jeden raz w roku do końca stycznia każdego roku. O kosztach postępowania orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z ogólną zasadą ponoszenia kosztów postępowania przez uczestników postępowania nieprocesowego.

Na powyższe postanowienie apelację złożyła uczestniczkaG. S.zaskarżając je w całości. Apelująca zarzuciła mu błąd w ustaleniach faktycznych wyrażający się przyjęciu za podstawę orzekania, że po zmarłejL. B.nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, a spadek po niej nie został objęty, podczas gdy z prawidłowo dokonanych ustaleń faktycznych powinno wynikać, iż postępowanie spadkowe poL. B.toczyło się z wnioskuH. A.przed Sądem Powiatowym wS., w sprawie o sygn. akt Ns 268/60, co miało oczywisty wpływ na wynik sprawy albowiem błędne ustalenie faktyczne tj. rzekomy brak przeprowadzenia postępowania spadkowego, legło u podstaw zaskarżonego postanowienia.
W związku z powyższym wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku w całości, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania po uzupełnieniu materiału dowodowego o akta postępowania rozpoznawanego przez Sąd Powiatowy wS., sygn. akt Ns 268/60.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja wniesiona przez uczestniczkę postępowaniaG. S.jest niezasadna.
Jak wynika z poglądów wyrażanych w doktrynie prawa, spadkiem nieobjętym jest taki spadek, którego żaden ze spadkobierców nie objął w posiadanie (lub zarząd, użytkowanie czy przechowanie), ponieważ żaden z nich nie wiedział o powołaniu do spadku lub o śmierci spadkodawcy (zob. m.in. orzeczenie SN z dnia 5 kwietnia 1956 r., III CR 566/56, OSNCK 1956, nr 4, poz. 115). W świetle orzecznictwa, spadek nieobjęty to spadek, którego spadkobiercy faktycznie nie objęli we władanie i w związku z tym pozostaje on bez należytego dozoru, a spadkobiercy nie sprawują nad nim faktycznej pieczy, zwłaszcza nie wykonują czynności wchodzących w zakres zarządu w rozumieniu stosowanych odpowiednio przepisów o zarządzie rzeczą wspólną. Do czasu objęcia spadku przez spadkobiercę sąd czuwa nad całością spadku. W razie potrzeby sąd ten ustanawia kuratora spadku (art. 666 k.p.c.). Zaistnienie stanu spadku nieobjętego, uzasadniające ustanowienie zarządu i wyznaczenie kuratora spadku, może wystąpić w trojakiego rodzaju sytuacjach: gdy istnieją wątpliwości co do osoby spadkobiercy; gdy spadkobierca jest znany, ale skontaktowanie się z nim napotyka na poważne trudności i nie można powiadomić go o fakcie nabycia spadku; gdy znany i mający świadomość dziedziczenia spadkobierca nie jest w stanie objąć spadku w posiadanie (zob. m.in. postanowienie SO w Łodzi z dnia 7 listopada 2018 r., III Ca 407/18, LEX nr 2608921 oraz A. Skóra [w:]Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 1-60. Tom I, red. M. Karpiuk, P. Krzykowski, Olsztyn 2020, art. 30).
Odnosząc powyższe rozważania do sprawy niniejszej, stwierdzić trzeba, iż Sąd I instancji w oparciu o prawidłowo dokonane ustalenia zasadnie przyjął, iż spadek poL. B.nie został objęty przez któregokolwiek ze spadkobierców. Powyższe wynikało bowiem zarówno z faktu, iż wchodząca w skład spadku nieruchomość –działka numer (...)w obrębie 111 wB.– nie została objęta w zarząd, użytkowanie czy przechowanie przez kogokolwiek, kto uważałby się za następcę prawnegoL. B., a wskazane pozaL. B.w wypisie rejestru gruntów jej dzieciJ. Z.iH. A.jako użytkownicy tej działki dawno już nie żyją, jak i ze stanowiska uczestników postępowania, z których żaden nie podniósł, iż objął spadek poL. B.w posiadanie. W takim stanie faktycznym, w którym niewątpliwie nie ma osoby sprawującej zarząd nad majątkiem masy spadkowejL. B., fakt ewentualnego stwierdzenia nabycia spadku postanowieniem sądu we wskazywanej przez apelującą sprawie Ns 268/60 Sądu Powiatowego wS.jest prawnie irrelewantny w niniejszym postępowaniu. Jak zostało bowiem wskazane wyżej niezależnie od tego, czy spadkobiercy są znani oraz czy złożyli oświadczenie o przyjęciu spadku, spadek uważa się za nieobjęty, jeżeli spadkobiercy, a przynajmniej jeden z nich, nie objęli faktycznie spadku w posiadanie, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. To właśnie rolą kuratora, poza zarządem majątkiem spadkowym, będzie wyjaśnienie, kto jest spadkobiercą spadku, a tym samym dokonanie ustaleń co do wyniku sprawy Ns 268/60 Sądu Rejonowego w Szubinie i ich zawiadomieniu w celu umożliwienia im objęcia spadku.
Konkludując, wywiedziona przez uczestniczkę apelacja nie zawierała zarzutów, mogących podważyć rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego, w związku z czym, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.