Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmE 66/22
Data wyroku: 2023-03-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Maria Kowalik
Słowa kluczowe: Kary pieniężne URE, Energetyczne prawo
Podstawa prawna: art. 52 ust. 1, art. 59 pkt 2 i 170 ust. 1 i 2 ustawy oze

Sygn. aktXVII AmE 66/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 marca 2023 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentóww składzie:

Przewodniczący –

Sędzia SO Anna Maria Kowalik

Protokolant –

St. sekr. sąd. Joanna Preizner - Offman

po rozpoznaniu 29 marca 2023 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąw postępowaniu układowym wW.
przeciwkoPrezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
z udziałemNadzorcy sądowego(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąw postępowaniu układowym wW.
o wymierzenie kary pieniężnej
na skutek odwołania powoda od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 17 listopada 2021 r. Nr(...),(...)

1
oddala odwołanie;

2
zasądza od(...) sp. z o.o.w postępowaniu układowym wW., na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720,00 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia SO Anna Maria Kowalik
Sygn. akt XVII AmE 66/22

UZASADNIENIE
Decyzją z 17 listopada 2021 roku Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (

    dalej Prezes URE) na podstawie art. 168 pkt 1 oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2021 r. poz. 610, z późn. zm, - dalej:

    „ustawa OZE")w związku z art. 170 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 174 ust. 1 ustawy OZE oraz w związku z art. 52 ust. 1, art. 59 pkt 2 ustawy OZE i § 1 pkt 2

    rozporządzenia Ministra Energii z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie zmiany wielkości udziału ilościowego sumy energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w latach 2018-2019 [Dz. U. z 2017 r. poz. 1559 - dalej: „rozporządzenie ME”)oraz na podstawieart 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego(Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej:

    „k.p.a.")i art 90 ust. 1 ustawy OZE, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy:

(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.

    (dalej powód)orzekł, że:
1)(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW., nie przestrzegał za rok 2018, określonego w art. 52 ust. 1 ustawy OZE w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 2 ustawy OZE z uwzględnieniem § 1 pkt 2 rozporządzenia ME, obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej z biogazu rolniczego od dnia wejścia w życie rozdziału 4 ustawy OZE, tj. od dnia 1 lipca 2016 r., w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej lub uiszczenia opłaty zastępczej do 30 czerwca 2019 r.,
2) za zachowanie opisane w punkcie pierwszym wymierzył przedsiębiorcy(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.karę pieniężną w kwocie 62 702,66 zł to jest w wysokości(...)% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2019 roku z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną.
Od powyższej Decyzji powód złożył odwołanie, zaskarżając Decyzję w całości i zarzucając naruszenie:

1
art. 170 ust. 1 ustawy OZE poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wymierzeniu kary pieniężnej w oparciu o wartość przychodu uzyskanego z działalności koncesjonowanej przez powoda w 2019 roku zamiast w oparciu o przychody uzyskanego w 2020 roku;

2
art. 170 ust. 2 ustawy OZE poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wymierzeniu kary pieniężnej w oparciu o wartość przychodu uzyskanego z działalności koncesjonowanej przez powoda w 2019 roku zamiast w oparciu o przychody uzyskanego w 2020 roku;

3
naruszenie przepisów postępowania tj.art. 7w zw. zart. 77 § 1w zw. zart. 80 k.p.a.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, tj. niepodjęcie przez organ czynności dowodowych zmierzających do ustalenia wysokości przychodu uzyskanego przez powoda z działalności koncesjonowanej w 2020 roku.

Mając powyższe na uwadze powód wniósł o:

1
o uchylenie Decyzji w całości;

2
zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych.

Pozwany - Prezes Urzędu Regulacji Energetyki złożył odpowiedź na odwołanie, w której wniósł o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Postanowieniem z 20 września 2022 roku Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XVIII Wydział Gospodarczy otworzył postepowanie układowe(...) sp. z o.o.wW.i wyznaczył nadzorcę sądowego w osobieJ. K.(k.56-57 akt sąd.).
Pismem z 17 listopada 2022 roku nadzorca sądowy wstąpił do niniejszego postępowania(k.53 i nast. akt sąd.)
Rozpoznając odwołanie Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.posiadał w 2017 r. koncesję na obrót energią elektryczną na podstawie decyzji Prezesa URE z dnia 26 marca 2013 r. nr(...), obowiązującą od 29 marca 2013 r. do 31 grudnia 2030 r., która została cofnięta decyzją Prezesa URE nr(...)z 27 listopada 2020 r.

    (okoliczność niesporna).

Prezes URE, w dniu 30 sierpnia 2019 r., opublikował na internetowej stronie Urzędu Regulacji Energetyki wezwanie do przekazania m.in. informacji na temat sprzedaży energii elektrycznej w latach 2017-2018 oraz realizacji obowiązków w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego(okoliczność niesporna).
W odpowiedzi na ww. wezwanie, powód pismem, które wpłynęło do Urzędu Regulacji Energetyki 30 października 2019 r., poinformował, że dokonał w 2018 r. sprzedaży energii eklektycznej odbiorcom końcowym w ilości 38 552,000 MWh. Wyjaśnił także, że za rok 2018 przedstawił Prezesowi URE do umorzenia świadectwa pochodzenia potwierdzające wytworzenie energii elektrycznej z biogazu rolniczego od dnia wejścia w życie rozdziału 4 ustawy OZE w ilości 32,000 MWh. Z pisma wynikało, że nie uiszczał opłat zastępczych na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej(pismo powoda k.1-6 akt adm.).
Biorąc pod uwagę treść udzielonych informacji, Prezes URE uznał za celowe wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia powodowi kary pieniężnej w związku z ujawnieniem możliwości niezrealizowania za rok 2018 obowiązków w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej z biogazu rolniczego od dnia wejścia w życie rozdziału 4 ustawy OZE.
W związku z powyższym, pismem z 6 kwietnia 2021 r., zawiadomił powoda o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Poinformował również powoda, że z informacji przesłanej przez niego wynika, że brakująca ilość energii elektrycznej niezbędnej do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE w zakresie, o którym mowa w § 1 pkt 2 rozporządzenia ME wynosi 160,760 MWh oraz wezwał do przedłożenia - w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, dokumentów dotyczących działań, jakie powód podjął w związku z istniejącym za rok 2018 obowiązkiem uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z biogazu rolniczego oraz o przesłanie wszelkich dokumentów pozwalających na ustalenie sytuacji finansowej powoda, w tym szczególności bilansu oraz rachunku zysków i strat za ostatni rok podatkowy oraz oświadczenia władz powodowej spółki o wysokości przychodu uzyskanego w 2020 r. z działalności koncesjonowanej(k. 7-10 akt adm.).
Przedsiębiorca nie odpowiedział na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, które zostało mu prawidłowo doręczone w dniu 16 kwietnia 2021 r.(z.p.o. k. 11 akt adm.).
Pismem z 1 października 2021 r. Prezes URE zawiadomił powoda o zakończeniu prowadzonego postępowania i przysługującym mu prawie do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia dodatkowych uwag i wyjaśnień(k. 12 akt adm.).
Powód w wyznaczonym terminie nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. Zawiadomienie o zakończeniu postępowania zostało prawidłowo doręczone do powodowi w dniu 11 października 2021 r.(k. 12a akt adm.).
Prezes URE, 17 listopada 2021 roku, wydał zaskarżoną Decyzję(k. 14-18 akt adm.).
Powód osiągnął w 2019 r. przychód z działalności koncesjonowanej w wysokości(...)zł(k. 29 akt adm.).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego, których autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona Decyzja jest słuszna i ma oparcie w przepisach prawa. Natomiast podnoszone przez powoda zarzuty nie są trafne, stąd nie mogą skutkować uchyleniem czy zmianą Decyzji.
Na wstępie należy zaznaczyć, co prawda powód zaskarżył decyzję w całości, jednakże z treści uzasadnienia i postawionych w nich zarzutów wynika, że kwestionuje jedynie wymierzenie mu kary pieniężnej z oparciu o przychód z 2019 roku a nie 2020.
W związku z tym, Sąd tylko dla porządku wyjaśni, że zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy OZE na przedsiębiorstwach energetycznych, odbiorcach końcowych, odbiorcach przemysłowych oraz towarowych domach maklerskich lub domach maklerskich, o których mowa w art 52 ust 2 ww. ustawy, ciążył obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego wydanych odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej, lub obowiązek uiszczenia opłaty zastępczej obliczonej w sposób określony w art. 56 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym od 26 września 2017 r.), w terminie do 30 czerwca 2019 roku.
Zgodnie z treścią art. 168 pkt 1 ustawy OZE, karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, w terminie określonym w art. 67 ust. 2 ustawy OZE oraz na zasadach określonych w art. 47 tej ustawy albo nie uiszcza opłaty zastępczej, w terminie określonym w art. 68 ust. 2 ustawy OZE.
Brakującą ilość energii elektrycznej niezbędnej do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 2 ustawy OZE z uwzględnieniem § 1 pkt 2 rozporządzenia ME, Prezes URE ustalił na poziomie 160,760 MWh, a okoliczność ta nie była kwestionowana przez powoda.
Sposób ustalania kary określa przepis art. 170 ust. 2 pkt 1 ustawy OZE, zgodnie z którym wysokość kary pieniężnej wymierzonej w przypadku określonym w art. 168 pkt 1 tej ustawy, tj. za nieprzestrzeganie obowiązku określonego w art. 52 ust. 1 ustawy OZE, nie może być niższa niż kwota obliczona według wzoru zawartego w treści tego przepisu, zgodnie z którym kwotę nieuiszczonej opłaty zastępczej należy pomnożyć przez współczynnik 1,3. Jednocześnie, zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy OZE, wysokość tej kary wymierzonej w takim przypadku, nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego podmiotu, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna jest związana z działalnością gospodarczą wykonywaną na podstawie koncesji albo wpisu do rejestru działalności regulowanej, wysokość kary nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z prowadzonej działalności koncesjonowanej albo działalności wykonywanej na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej, osiągniętej w poprzednim roku podatkowym. Natomiast zgodnie z postanowieniami art 174 ust. 1 ustawy OZE, Prezes URE ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia zakres naruszeń, powtarzalność naruszeń lub korzyści finansowe możliwe do uzyskania z tytułu naruszenia.
Nieuiszczona opłata zastępcza określona w niniejszej sprawie dla potrzeb obliczenia kary pieniężnej wymierzonej na podstawie art. 168 pkt 1 ustawy OZE wynosi 48 232,82 zł. Uwzględniając zatem dyspozycję art. 170 ust. 2 pkt 1 ustawy OZE należy stwierdzić, że minimalna wysokość tej kary nie może być niższa niż

    62 702,66 złi taką też karę Prezes URE nałożył na powoda. Wymierzenie kary w niższej wysokości nie było zatem możliwe.
Odnosząc się do zarzutu powoda ustalenia wysokości kary pieniężnej w oparciu o przychód z 2019 roku a nie z 2020 roku, należy przede wszystkim podkreślić, że wysokość kary, jak wcześniej wspomniano, nie zależy od wysokości przychodu, ale jest ustalana w oparciu o wzór o którym mowa w art. 170 ust 2 pkt 1 ustawy OZE. Wysokość przychodu ma jedynie takie znaczenie, że kara ustalona na podstawie wzoru, nie może być wyższa niż 15 % przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z prowadzonej działalności koncesjonowanej albo działalności wykonywanej na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej, osiągniętej w poprzednim roku podatkowym.
W rozpoznawanej sprawie pozwany, pismem z 6 kwietnia 2021 roku, wezwał powoda do przedstawienia dokumentów pozwalających na ustalenie sytuacji finansowej powoda, w tym szczególności bilansu oraz rachunku zysków i strat, a także oświadczenia zarządu o wysokości przychodu uzyskanego z działalności koncesjonowanej w 2020 roku. Na powyższe wezwanie powód nie odpowiedział do momentu wydania Decyzji, zatem pozwany nie dysponował tymi informacjami. Dlatego też opierając się na będącym w posiadaniu Prezesa URE formularzu opłaty koncesyjnej ustalił, iż przychód w 2019 roku wyniósł(...)zł.
W odwołaniu powód wskazał, że w dniu otrzymania wezwania nie dysponował jeszcze podpisanym i zatwierdzonym sprawozdaniem finansowym, nie miał również w tym terminie obowiązku posiadania tych dokumentów. Natomiast sprawozdaniem takim dysponował w dniu wydania Decyzji, tj. 3 listopada 2021 roku, jak również sprawozdanie to zostało opublikowane 26 lipca 2021 roku w dokumentach finansowych spółki na stronie prowadzonej przez Ministerstwo Sprawiedliwości, nie było zatem przeszkód, aby pozwany się z nimi zapoznał.
Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić, bowiem pozwany nie jest zobowiązany do działania z urzędu i poszukiwania dokumentów zamiast strony. Natomiast strona jest zobowiązana do współpracy z organem administracji i składania wyjaśnień. Zatem jeśli powód w chwili otrzymania wezwania nie posiadał jeszcze sprawozdania za 2020 rok, to nic nie stało na przeszkodzie aby poinformować o tym pozwanego. Tymczasem brak odpowiedzi skutkował koniecznością przyjęcia przez pozwanego wysokości przychodu za 2019 rok, który był mu znany z urzędu z treści Formularza opłaty koncesyjnej, gdyż przeciwnym razie powód uniknąłby odpowiedzialności finansowej.
Podkreślić trzeba, że w odwołaniu powód nie wykazał, aby wymierzona kara przekroczyła 15 % przychodu z uzyskanego z działalności koncesjonowanej w 2020 roku. Wręcz przeciwnie z dokumentów dołączonych do odwołania wynika, że kara wymierzona w Decyzji w wysokości 62 702,66 zł stanowi(...)% przychodu za 2020 rok. Innymi słowy wbrew zarzutom podniesionym przez powoda nie doszło do naruszenia przepisu art. 170 ust. 1 i 2 ustawy OZE.
Zdaniem Sądu wymierzona kara nie jest zatem nadmiernie uciążliwa dla powoda, jest odpowiednia w szczególności do stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy. Kara ta pozostaje we właściwej proporcji do uzyskanego przez powoda w poprzednim roku podatkowym przychodu.
W ocenie Sądu kara ustalona w tych granicach spełni swoje podstawowe cele w zakresie odziaływania szczególnego na powoda, jak również funkcję prewencji ogólnej. Tak ustalona kara nie przekracza również możliwości płatniczych powoda. Warto w tym miejscu podkreślić, że kara administracyjna nie stanowi odpłaty za popełniony czyn, lecz ma charakter środka przymusu służącego zapewnieniu realizacji wykonawczo – zarządzających zadań administracji agregowanych przez pojęcie interesu publicznego (tak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06, OTK-A 2008, Nr 2, poz. 30). Wskazać przy tym należy, iż kara w nałożonej wysokości 62 702,66 zł będzie na tyle dolegliwa, aby spełniła swoje funkcje- represyjną i zapobiegawczą sprawiając, że powód, jako podmiot ukarany będzie stosował się do obowiązującego porządku prawnego, a także wychowawczą oddziałując zniechęcająco na innych przedsiębiorców do podejmowania działań niezgodnych z prawem.
Biorąc powyższe względy pod uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, oddalił wniesione przez powoda odwołanie na podstawieart. 47953§ 1 k.p.c.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na nieuwzględnienie odwołania, powoda należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niego na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 720,00 zł ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych(Dz.U. 2015, poz. 1804 ze zm.).
Sędzia SO Anna Maria Kowalik