Sąd Rejonowy w Grudziądzu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 1177/23
Data wyroku: 2024-11-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Sędzia Agnieszka Kucińska-Stanny

Sygn. akt. II K 1177/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 listopada 2024r.
Sąd Rejonowy w Grudziądzu - II Wydział Karny w składzie:
Przewodnicząca: Sędzia Agnieszka Kucińska - Stanny
Protokolant: sekretarz sądowy Aneta Gąsiorowska
Przy udziale oskarżyciela skarbowego z(...)Urzędu Skarbowego wT.(oddz.G.) –M. D.
po rozpoznaniu w dniach 26.03.2024r., 07.05.2024r., 18.06.2024r., 10.09.2024r. i 05.11.2024r. sprawy
M. B. (1)–synaK.iB.zd.J.,urodz. (...)wŁ.,PESEL (...), niekaranego

oskarżonego o to, że

prowadząc działalność gospodarczą pod nazwąFirma Przewozowa (...)z siedzibą wŁ., wbrew przepisowi art. 8a ust. 4 pkt 1-3 ustawy o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1138 ze zm.) w związku zart. 68 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym(Dz. U. z 2016 r., poz. 1867 ze zm.), działając wŁ.w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru, tj. w okresie od 27.02.2017 r. do 31.01.2019 r. nienależnie pobrał z budżetu Urzędu Marszałkowskiego Województwa(...)dotację za 2017 i 2018 rok w formie dopłat do przewozów pasażerskich w komunikacji krajowej autobusowej regularnej z tytułu stosowania obowiązujących ustawowych ulg poprzez stosowanie cen biletów miesięcznych ulgowych niezgodnie z obowiązującymi cennikami, cym naraził finanse publiczne na uszczuplenie w kwocie 377.912,73 zł, z tym ustaleniem, że kwota nienależnie pobranej dotacji za przewóz dzieci do szkół w GminieZ.wyniosła 223.956,80 zł, a kwota nienależnie pobranej dotacji za przewóz dzieci do szkół w GminieŁ.wyniosła 153.955,93 zł
tj. o przestępstwo skarbowe określone wart. 82 § 1w zw. zart. 6§2 kks

O R Z E K A:

I
Stwierdzając, że oskarżonyM. B. (2)dopuścił się czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia i uznając, że okoliczności popełnienia tego czynu nie budzą wątpliwości, zaś wina oskarżonego i stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez niego czynu nie są znaczne, na podstawieart. 66 § 1 kkiart. 67 § 1 kkw zw. zart. 20 § 2 kkspostępowanie karne przeciwko oskarżonemuwarunkowo umarzana okres próby wynoszący 2 (dwa) lata próby od uprawomocnienia się wyroku.

II
Na podstawieart. 67 §3 kkw zw. zart. 72 § 1 pkt 1 kkzobowiązuje oskarżonego do pisemnego informowania Sądu raz na 6 (sześć) miesięcy o przebiegu okresu próby.

III
Na podstawieart. 67 § 3 kkw zw. zart. 39 pkt 7 kkorzeka od oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w kwocie 2 000 zł (dwa tysiące złotych).

IV
Zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem opłaty oraz obciąża go wydatkami postępowania w wysokości 40 zł (czterdzieści złotych).

UZASADNIENIE

Formularz UK 1

Sygnatura akt

II K 1177/23

USTALENIE FAKTÓW

1.Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.1.1.

M. B. (2)

prowadząc działalność gospodarczą pod nazwąFirma Przewozowa (...)z siedzibą wŁ., wbrew przepisowi art. 8a ust. 4 pkt 1-3 ustawy o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1138 ze zm.) w związku zart. 68 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym(Dz. U. z 2016 r., poz. 1867 ze zm.), działając wŁ.w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru, tj. w okresie od 27.02.2017 r. do 31.01.2019 r. nienależnie pobrał z budżetu Urzędu Marszałkowskiego Województwa(...)dotację za 2017 i 2018 rok w formie dopłat do przewozów pasażerskich w komunikacji krajowej autobusowej regularnej z tytułu stosowania obowiązujących ustawowych ulg poprzez stosowanie cen biletów miesięcznych ulgowych niezgodnie z obowiązującymi cennikami, cym naraził finanse publiczne na uszczuplenie w kwocie 377.912,73 zł, z tym ustaleniem, że kwota nienależnie pobranej dotacji za przewóz dzieci do szkół w GminieZ.wyniosła 223.956,80 zł, a kwota nienależnie pobranej dotacji za przewóz dzieci do szkół w GminieŁ.wyniosła 153.955,93 zł
tj. przestępstwo skarbowe określone wart. 82 § 1w zw. zart. 6§2 kks

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

M. B. (2)był właścicielemfirmy przewozowej (...);
posiadał on zezwolenie na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym;
w 2017r. i 2018r. firma oskarżonego realizowała autobusowe przewozy pasażerskie w gminieŁ.iZ., za które otrzymała dotację z budżetu państwa; podstawą dotacji były umowy zawarte z Województwem(...);
w okresie od 1 stycznia 2017r. do 31 grudnia 2018r.M. B. (2)wystąpił i otrzymał dopłatę do ulgowych przejazdów pasażerskich, stanowiącą różnicę pomiędzy wartością sprzedanych biletów obliczoną według cen nieuwzględniających ulg, a wartością tych biletów w cenach ulgi uwzględniających;

wyjaśnieniaM. B. (1)

367v, 403v

zeznaniaE. B.

435v-436

zeznaniaB. C.

198-199, 406v-407

zeznaniaM. E.

205v, 407-408

zeznaniaK. D.

408, 205v

celem stosowania dopłat jest wyrównanie przewoźnikowi utraconych przychodów z honorowania ustawowych uprawnień do ulgowych przejazdów;
zgodnie z §10 ust. 8 zawartych umów, w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli, pobrania dopłaty nienależnej lub w nadmiernej wysokości, przewoźnik jest zobowiązany do zwrotu tej kwoty wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych od dnia otrzymania środków do dnia ich wpłaty na rachunek Urzędu marszałkowskiego Województwa(...)wT.;
w sprawie ustalenia prawidłowości pobranych dotacji został w firmie oskarżonego przeprowadzony audyt przez Izbę Administracji Skarbowej, na podstawie którego ustalono, że oskarżony drukował i ewidencjonował na kasie fiskalnej oraz dokonywał ewidencji sprzedaży biletów i otrzymanych dopłat bilety ulgowe w cenach innych niż rzeczywista cena ich sprzedaży; pobrana przez niego należność za bilety miesięczne ulgowe była niezgodna z obowiązującym cennikiem, zgłoszonym do organu będącego właściwym do wydania zezwolenia, wyliczono nienależycie pobraną kwotę dotacji na 377.922,34zł;
wyniki audytu zostały przekazane do Marszałka Województwa(...), który wszczął postępowanie w sprawie określenia podlegającej zwrotowi przez firmę oskarżonego dotacji do ulgowych przejazdów środkami transportu zbiorowego za okres jak w zawartych umowach;
gminieZ.firma (...)za zamówione bilety wystawiała co miesiąc faktury w kwotach brutto zgodnie z wartościami wskazanymi przez te gminę w comiesięcznych zamówieniach; wartość wskazana na fakturze była zgodna z sumą cen jednostkowych wszystkich zamówionych biletów miesięcznych; natomiast ceny wydrukowanych biletów przez firmę były inne niż rzeczywista cena ich sprzedaży;
również w GminieŁ.firma sprzedawała imienne bilety miesięczne ulgowe po cenach innych niż ceny określone w cenniku stanowiącym załącznik do umowy o udzielenie dotacji; faktycznie zatem oskarżony pobierał od gminy za wydane bilety opłatę inną niż wskazana w decyzji, w ten sposób dokonując nieuprawnionej zmiany cen biletów i nie informując o tym dotującego; nadto analiza biletów wykazała także błędną wycenę biletów w stosunku do przejechanych kilometrów;
różnice w wysokościach uzyskanych kwot były na korzyść, ale także na niekorzyść oskarżonego;
ostatecznie ustalona została kwota nienależnie pobranej dotacji na 377.912.73 zł;

zeznaniaA. K.

405v-406v

zeznaniaO. D.

437

zawiadomienie DyrektoraI.Administracji Skarbowej wB.z załącznikami

2-166

zeznaniaŁ. W.

431v-432

zeznaniaP. F.

436

zeznaniaP. G.

436v-437

decyzja Marszałka Województwa z dnia 28.12.2022r.

228-234

decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wT.z dnia 23.10.2023r.

373-377

decyzja Marszałka Województwa z dnia 2.02.2024r.

423-429

w dniu 28.12.2022r. wydana została z upoważnienia Marszałka Województwa decyzja, że kwota pobranej dotacji podlega zwrotowi na konto Urzędu Marszałkowskiego;
od decyzji tej oskarżony odwołał się i w wyniku tegoż odwołania została ona z przyczyn formalnych uchylona do ponownego rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wT.;
w konsekwencji została wydana kolejna decyzja Marszałka Województwa z dnia 2.02.2024r., w swej treści identyczna z poprzednią;

decyzja Marszałka Województwa z dnia 28.12.2022r.

228-234

decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wT.z dnia 23.10.2023r.

373-377

decyzja Marszałka Województwa z dnia 2.02.2024r.

423-429

obecnieM. B. (2)nie prowadzi już działalności gospodarczej, toczy się wobec jego osoby postepowanie upadłościowe, posiada syndyka masy upadłości w osobieA. M.

zeznaniaA. M.

440v-441

oskarżonyM. B. (2)nie był wcześniej karany sądownie

dane o karalności

362

1.Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.2.1.

M. B. (2)

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

wszelkie działania oskarżonego w zakresie prowadzonej działalności i wykonywanych przewozów były zgodne z zawartymi przez jego firmę umowami z Województwem(...)

wyjaśnieniaM. B. (1)

367v, 403v

OCena DOWOdów

1.Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.1

wyjaśnieniaM. B. (1)

Oskarżony potwierdził fakt prowadzenia firmy przewozowej i zawartych umów o przewóz osób min. w GminieZ.iŁ.; jego wyjaśnienia korelują z pozostałymi dowodami na tę okoliczność;

zeznaniaE. B.

Świadek potwierdziła prowadzenie działalności przez oskarżonego, podała, że w niektórych kwestiach mu pomagała; przyznała, że w rozliczeniach z gminami i urzędem zdarzały się „drobne nieścisłości”, ale często były one na niekorzyść męża; jej relacja zazębia się z zeznaniami pozostałych przesłuchiwanych osób, tworząc jednolitą całość;

zeznaniaB. C.

Sąd dał wiarę także zeznaniom pracownicy oskarżonego, prowadzącej min. księgowość firmy, jako zgodnym z pozostałymi dowodami w sprawie;

zeznaniaK. D.

Za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadka zatrudnionego w Urzędzie Gminy wZ.i zajmującego się min. rozliczaniem kosztów przejazdów; potwierdziła ona wystawianie faktur na rzecz firmy oskarżonego i jednocześnie fakt braku kontroli cen biletów z obowiązującym cennikiem, uznając to za nieistotny szczegół, skoro finalnie kwota się zgadzała; zeznania te uzupełniają obraz sytuacji w sprawie;

zeznaniaM. E.

Za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadka zatrudnionego w Urzędzie Gminy wŁ.i zajmującego się min. rozliczaniem kosztów przejazdów; potwierdziła ona wystawianie faktur na rzecz firmy oskarżonego i jednocześnie fakt stosowania cenników innego przewoźnika, w których zawarte były ceny niezgodne z cennikami obowiązującymi w czasie wykonywania przewozu przez firmę oskarżonego, uznając to za nieistotny szczegół, skoro finalnie kwota się zgadzała; jej relacja zazębia się z innymi dowodami, tworząc jasną całość;

1.1.1

zawiadomienie DyrektoraI.Administracji Skarbowej wB.z załącznikami

Dokumenty pochodzące od instytucji uprawnionej do ich gromadzenia, analizowania i kierowania do odpowiednich organów; wskazujące na zaistnienie nieprawidłowości; nie kwestionowane w sprawie

zeznaniaA. K.

Za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadka, który przeprowadzał audyt w firmie oskarżonego i na podstawie uzyskanych dokumentów stwierdził pobranie dotacji częściowo w nadmiernej wysokości oraz dokonywanie rozliczeń na podstawie nieobowiązujących cenników; jego relacja zazębia się z pozostałymi dowodami w sprawie, w szczególności zeznaniamiŁ. W.,O. D.,P. G.iP. F., a także pracowników gmin obsługiwanych przez firmę oskarżonego;

zeznaniaŁ. W.

Zeznania tego świadka korelują z pozostałymi dowodami w sprawie, w szczególności zeznaniamiA. K.,O. D.,P. G.iP. F., a także pracowników gmin obsługiwanych przez firmę oskarżonego;

zeznaniaO. D.

Zeznania tego świadka korelują z pozostałymi dowodami w sprawie, w szczególności zeznaniamiA. K.,Ł. W.,P. G.iP. F., a także pracowników gmin obsługiwanych przez firmę oskarżonego;

zeznaniaP. F.

Zeznania tego świadka korelują z pozostałymi dowodami w sprawie, w szczególności zeznaniamiA. K.,O. D.,P. G.iŁ. W., a także pracowników gmin obsługiwanych przez firmę oskarżonego;

zeznaniaP. G.

Zeznania tego świadka korelują z pozostałymi dowodami w sprawie, w szczególności zeznaniamiA. K.,O. D.,Ł. W.iP. F., a także pracowników gmin obsługiwanych przez firmę oskarżonego;

decyzja Marszałka Województwa z dnia 28.12.2022r.

Sporządzona przez uprawniony do tego organ, na podstawie przeprowadzonego postępowania oraz wyników audytu, w szczegółowy sposób opisująca nieprawidłowości powstałe przy świadczeniu usług przezfirmę (...);

decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wT.z dnia 23.10.2023r.

Dokument wydany prze uprawniony do tego organ, nie kwestionowana w sprawie

decyzja Marszałka Województwa z dnia 2.02.2024r.

Sporządzona przez uprawniony do tego organ, na podstawie przeprowadzonego postępowania oraz wyników audytu, w szczegółowy sposób opisująca nieprawidłowości powstałe przy świadczeniu usług przezfirmę (...); stanowiąca powtórzenie poprzednio wydanej decyzji, która została uchylona przez SKO z przyczyn formalnych;

1.1.1

zeznaniaA. M.

Świadek przedstawiła aktualną sytuację oskarżonego, wobec którego prowadzone jest postępowanie upadłościowe, sad uznał jej twierdzenia za w pełni wiarygodne, wewnętrznie spójne i znajdujące potwierdzenie w innych dowodach w sprawie;

1.1.1

dane o karalności

Informacje pochodzące od instytucji uprawnionej do ich pozyskiwania i przetwarzania, nie kwestionowane w sprawie

1.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

1.2.1

wyjaśnieniaM. B. (1)

Sąd odmówił wiarygodności twierdzeniom oskarżonego, że nie popełnił zarzucanego mu czynu, przeczy temu cały pozostały zebrany w sprawie materiał dowodowy, zarówno źródła osobowe, jak i dokumenty;

PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Oskarżony

☒

3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

1

M. B. (2)

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

Czynu zart. 82§1 kksdopuszcza się ten, kto naraża finanse publiczne na uszczuplenie poprzez nienależną wypłatę, pobranie lub niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie dotacji lub subwencji.
Czyn zart. 82 kksmoże przejawić się wyłącznie w działaniu, ma charakter umyślny, możliwe są obie postacie zamiaru, tj. bezpośredni i ewentualny.
M. B. (2), prowadząc działalność gospodarczą pod nazwąFirma Przewozowa (...)z siedzibą wŁ., pobrał nienależnie z budżetu Urzędu Marszałkowskiego Województwa(...)dotacje za 2017 i 2018 rok w formie dopłat do przewozów pasażerskich w komunikacji krajowej autobusowej regularnej z tytułu stosowania obowiązujących ustawowych ulg poprzez stosowanie cen biletów miesięcznych ulgowych niezgodnie z obowiązującymi cennikami, w ten sposób narażając finanse publiczne na uszczuplenie; oskarżony, mając wiedzę o występujących różnicach pomiędzy cennikiem a wysokością wystawianych faktur oraz stosowaniem cenników innego przewoźnika, w których zawarte były ceny niezgodne z cennikami obowiązującymi w czasie wykonywania przewozu przez jego firmę, co najmniej przewidywał możliwość wystąpienia niezgodności i godził się na nie;
Art. 6§ 2 kksmówi, że dwa lub więcej zachowań, podjętych w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru lub z wykorzystaniem takiej samej sposobności, uważa się za jeden czyn zabroniony; w zakresie czynów zabronionych polegających na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej za krótki odstęp czasu uważa się okres do 6 miesięcy.
Faktury były wystawiane w okresach miesięcznych, zatem warunek zaistnienia czynu ciągłego pozostaje spełniony;

☒

3.3. Warunkowe umorzenie postępowania

1,2,3

M. B. (2)

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

Zgodnie z treściąart. 53§ 7 kks, przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu zabronionego bierze się pod uwagę rodzaj i charakter zagrożonego lub naruszonego dobra, wagę naruszonego przez sprawcę obowiązku finansowego, wysokość uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej, sposób i okoliczności popełnienia czynu zabronionego, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonej reguły ostrożności i stopień jej naruszenia.
Oskarżony, prowadził firmę przewozową od co najmniej 2014r.; posiadał zezwolenie na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym, zawarł umowę z samorządem Województwa(...)i starał się stosować do jej postanowień, posiadał kasy rejestrujące z pozytywną opinią ministerstwa oraz ewidencjonował za ich pomocą sprzedaż biletów, w swojej pracy starał się być staranny i dokładny; nieprawidłowym jego działaniem było, że nie sprzeciwiał się praktyce stosowania w GminieŁ.cenników innego przewoźnika, w których zawarte były ceny niezgodne z cennikami obowiązującymi w czasie wykonywania przewozu przez jego firmę, uznał, że skoro zdarzają się różnice w wypłacie na jego korzyść i niekorzyść, to „wszystko jest w porządku”; podobnie w przypadku GminyZ., gdzie urząd pomniejszał cenę proporcjonalnie do dni z zajęciami szkolnymi, a kursy wfirmie (...).B.odbywały się w każdy pracujący dzień tygodnia;
Wysokość narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej nie jest mała, ale wynikła z charakteru i długotrwałości działań oskarżonego, zachowanie jego można oceniać tylko w warunkach zamiaru ewentualnego, za zastosowaniem instytucji warunkowego umorzenia postępowania przemawia też fakt, że zależało mu na utrzymaniu z pracownikami obsługiwanych gmin jak najlepszych relacji; przechodził też nad tym do porządku dziennego, gdy okazywało się, że rozliczenia są z niekorzyścią dla jego firmy. Nie można też tracić z pola widzenia aktualnej sytuacji finansowej oskarżonego, znajdującego się w stanie upadłości, do czego przyczyniło się zarzucane mu w niniejszym postępowaniu zachowanie.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd, uznając, że zarówno wina oskarżonego, jaki i społeczna szkodliwość czynu, jakiego się dopuścił, nie są znaczne, a okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, zaś jego postawa, jako osoby nie karanej uprzednio za przestępstwo umyślne, właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy tryb życia, uzasadniają przypuszczenie, że może on w przyszłości przestrzegać porządku prawnego oraz nie popełni ponownie przestępstwa;
Dodatkowo, zarzucony mu czyn jest zagrożony jedynie karą grzywny, co pozwala warunkowo umorzyć postępowanie wobec oskarżonego, zgodnie z treściąart. 66§1i 2 kkiart. 67§1 i 3 kk.

KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne iśrodki związane z poddaniem sprawcy próbie

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Punkt z wyroku odnoszący siędo przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

M. B. (2)

I

I,II,III

Sąd uznał, że 2 - letni okres próby będzie wystarczający dla zweryfikowania postawy oskarżonego;
Ponadto sąd zobowiązał oskarżonego do informowania kuratora o przebiegu okresu próby, tak by czuwał on nad zachowaniemM. B.w tym czasie i odpowiednio szybko reagował w przypadku ewentualnego złamania warunków;
Sąd nałożył na niego dodatkowy warunek, weryfikujący jego zachowanie w przyszłości w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 2 000 zł, zgodnie z treściąart. 67§3 kkw zw. zart. 39pkt 7 kpk;

Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

inne zagadnienia

W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę

7

KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

IV.

na zasadzieart. 626§ 1 kpkiart. 629 kpkSąd obciążył oskarżonego kosztami procesu

Podpis