Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 338/22
Data wyroku: 2023-04-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Ludmiła Dulka-Twarogowska
Słowa kluczowe: Klauzule abuzywne
Podstawa prawna: art. 385^1^kc
Teza: Za niedozwolone klauzule umowne w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 k. c. należy uznać te postanowienia, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia kosztów konkretnych czynności, faktycznie stanowią dla pożyczkodawcy wyłącznie źródło zysku.

Sygn. akt: I C 338/22 upr

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 kwietnia 2023 roku
Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie I Wydział Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący: sędzia Ludmiła Dulka - Twarogowska
po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2023 roku w Wąbrzeźnie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa:(...)(...)z siedzibą wG.
przeciwko:S. B.
- o zapłatę
1) oddala powództwo w całości;
2) ustala, że koszty procesu ponosi strona powodowa.
Sędzia
Ludmiła Dulka – Twarogowska
Sygn. akt: I C 338/22 upr

POUCZENIE

1
(...)

2
(...)

3

(...)(...)(...)
(...)(...)

ZARZĄDZENIE

1
(...)C;

2
(...);

3
(...)

W., dnia 21 kwietnia 2023 r.
Sędzia
Ludmiła Dulka – Twarogowska
Sygn. akt I C 338/22 upr

UZASADNIENIE
W dniu 14 listopada 2022 roku powódE. C.(...)z siedzibą wG.wystąpił do Sądu z pozwem skierowanym przeciwkoS. B.domagając się zasądzenia 1.330,75 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 1.331 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a ponadto także kosztów procesu (k.4-7).
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości (k.57).
W toku procesu strony podtrzymały swoje stanowiska (k.67-76, k.130-130v), przy czym powód „sprostował” żądanie pozwu wnosząc o zasądzenie 1.189,06 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zpałaty.
Sprawa podlegała rozpoznaniuw postępowaniu uproszczonym.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu(...)rokuS. B.zawarł z(...) Sp. z o.o.wW.umowę pożyczki ratalnej nr(...). Kwota pożyczki wynosiła 5.000 zł, a została ona udzielona na okres do 2 lipca 2022 roku. Zgodnie z umową pozwany był zobowiązany zwrócić kwotę pożyczki powiększoną o prowizję 4.999,68 zł i odsetki w kwocie 1.086,90 zł (10% w skali roku), łącznie kwotę 11.086,58 zł, w 48 miesięcznych ratach po 230,98 zł każda, za wyjątkiem pierwszej – 244,98 zł i ostatniej – 230,52 zł, płatnych do 2. dnia każdego miesiąca w okresie od 2 sierpnia 2018 roku do 2 lipca 2022 roku. Na kwotę prowizji składały się: prowizja przygotowawcza – 1.249,92 zł (25% kwoty pożyczki) oraz prowizja administracyjna – 3.749,76 zł (30% kwoty udzielonej pożyczki w skali roku, liczone proporcjonalnie w zależności od liczby dni na jaką udzielono pożyczki). W przypadku nieterminowej płatności pożyczki, pożyczkodawcy przysługiwały odsetki w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie.
Dowody:
- umowa pożyczki ratalnej z harmonogramem spłat, tabelą opłat i prowizji (k.26-37).
Wierzytelność względem pozwanego w kwocie 10.986,77 zł z tytułuumowy nr (...)została przelana przez(...) Sp. z o.o.wW.na(...)G., a następnie na(...)G., o czym powiadomiono pozwanego.
Dowody:
- umowa przelewu wraz z aneksami, porozumieniami i załącznikiem (k.13-25);
- zawiadomienie o przelewie wierzytelności (k.40-41).
Pismem z 26 czerwca 2020 roku pozwanemu została wypowiedziana z terminem 30-dniowym umowa pożyczki ratalnej nr(...)pod warunkiem wstrzymującym – dokonaniem spłaty zaległości wynoszącej 696,65 zł w terminie do 10 lipca 2020 roku, natomiast 14 września 2020 roku powód wystosował do niego wezwanie do zapłaty kwoty 6.029,78 zł.
Dowody:
- wypowiedzenie umowy (k.42-43);
- wezwanie do zapłaty (k.38-39).
Pozwany spłacił pożyczkę w zakresie kwoty 10.369,60 zł, w tym w okresie od 31 lipca 2018 roku do 6 marca 2020 roku 4.619,60 zł, natomiast w okresie od 13 sierpnia 2020 roku do 11 marca 2022 roku 5.750 zł.
Okoliczność bezsporna.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo okazało się nieuzasadnione.
W przedmiotowej sprawie powód dochodził spełnienia przez pozwanego zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki, w związku z przelewem wierzytelności na jego rzecz.
Zgodnie zart. 509 § 1 k.c.wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Natomiast z treści § 2 tego przepisu wynika, że wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. W oparciu o dołączone do pozwu dokumenty, Sąd przyjął, iż powód wykazał swoją legitymację procesową.
Podstawę prawną roszczenia powoda stanowiłart. 720 k.c., zgodnie z którym przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki w świetle unormowańkodeksu cywilnegomoże mieć zarówno charakter odpłatny, jak i nieodpłatny, a do głównych świadczeń stron należy zaliczyć udostępnienie określonych środków finansowych do korzystania na określony czas (po stronie pożyczkodawcy) oraz zwrot tych środków (po stronie pożyczkobiorcy).
Pozwany jest konsumentem, który zawarł umowę z pierwotnym wierzycielem będącym przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych i posługującym się wzorcami umownymi, dlatego zastosowanie w niniejszej sprawie winny znaleźć także przepisyustawy z dnia 12.05.2011 o kredycie konsumenckim(Dz.U.2018.993 j.t.), w szczególnościart. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, zgodnie z którymi przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się między innymi umowę pożyczki.
Art. 3851i nast. k.c.regulują materię niedozwolonych postanowień umownych, nazywanych także klauzulami abuzywnymi. Celem wprowadzenia tych przepisów do porządku prawnego był zamiar zapewnienia konsumentom skuteczniejszej ochrony w stosunkach umownych z profesjonalistami oraz potrzeba uwzględnienia postanowień dyrektywy nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich (Dz.Urz. WE z 1993 r. L 95). Przepisart. 3851§ 1 k.c.stanowi, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Należy wyjaśnić, że wynagrodzeniem za korzystanie przez pożyczkobiorcę z kwoty uzyskanej w ramach pożyczki są zasadniczo odsetki, których górny pułap w celu zapobieżenia lichwie został wyznaczony przepisemart. 359 § 21k.c.- jako dwukrotność odsetek ustawowych. Strony pożyczki łączył dobrowolny stosunek zobowiązaniowy i to one autonomicznie mogły decydować o warunkach zawartej umowy. Pierwotny wierzyciel udzielając pożyczki, co do zasady był uprawniony do obciążenia kontrahenta kosztami/opłatami za różne czynności związane z zawarciem umowy, w szczególności prowizją. Za niedopuszczalną należy uznać jednak sytuację, w której jedna ze stron wykorzystując swoją pozycję profesjonalisty, kształtuje wzorzec umowny w ten sposób, że wprowadza do niego konstrukcję prawną prowadzącą do pokrzywdzenia drugiej strony – konsumenta, poprzez jego obciążenia nadmiernymi, rażąco wygórowanymi kosztami znacznie odbiegającymi od faktycznie poniesionych wydatków. Umowa pożyczki sformułowana zgodnie z zasadami uczciwego i rzetelnego obrotu na rynku kapitałowym powinna jasno określać, które opłaty/prowizje stanowią zysk pożyczkodawcy, a które są pobierane na pokrycie konkretnych kosztów ponoszonych przez niego w związku z zawartą umową i jej obsługą. Wspólną cechą ustalania wysokości wszelkich opłat/prowizji, jest to że muszą one stanowić ekwiwalent świadczonych usług i co do zasady odpowiadać rzeczywistym kosztom poniesionym z tego tytułu.
Za niedozwolone klauzule umowne w rozumieniuart. 3851§ 1 k.c.należy więc uznać te postanowienia, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia kosztów konkretnych czynności, faktycznie stanowią dla pożyczkodawcy wyłącznie źródło zysku. Przywołany przepisart. 3851§ 1 k.c.chroni konsumenta, jako słabszego uczestnika obrotu w relacjach z przedsiębiorcą - profesjonalistą w danej dziedzinie. W sytuacji, gdy przedsiębiorca narzucił pożyczkobiorcy (konsumentowi) wszystkie warunki umowy, w tym także dotyczące dodatkowych kosztów i opłat, nie pozostawiając mu żadnego wyboru, zachodzi nieusprawiedliwiona dysproporcja praw i obowiązków stron umowy - na niekorzyść pozwanego.
W przedmiotowej umowie pożyczki określono, że pozwany w związku z udostępnieniem mu kapitału w kwocie 5.000 zł na okres od 2 lipca 2018 roku do 2 lipca 2022 roku, oprócz jego zwrotu wraz z odsetkami kapitałowymi w wysokości 1.086,90 zł, zapłaci na rzecz pożyczkodawcy także 4.999,68 zł prowizji, która dzieliła się na: przygotowawczą wynoszącą 1.249,92 zł oraz administracyjną w kwocie 3.749,76 zł.
Postanowienie regulujące prowizję administracyjną w wysokości 3.749,76 zł bez wątpienia nie zostało uzgodnione indywidulanie z pozwanym, z racji posłużenia się przez pożyczkodawcę formularzem (wzorcem) umowy. Zatem strona pozwana nie miała rzeczywistego wpływu na jego treść. Strona powodowa w żaden sposób nie uzasadniła wysokości naliczonej prowizji, w szczególności nie wskazała żadnych kryteriów ustalenia jej wysokości. Ponadto w ocenie Sądu kwota prowizji administracyjnej jest nadmierna, skoro stanowi ok 75 % kwoty pożyczki, a tym samym nieadekwatna do wartości zaciągniętego zobowiązania. Generowała ona dla pożyczkodawcy dodatkowy zysk, a unormowanie umowne ją przewidujące stanowiło faktyczne obejście przepisów o odsetkach maksymalnych (art. 359 § 21, § 22i § 23k.c.). Postanowienie to rażąco naruszało interesy strony pozwanej, kształtowało jej obowiązki w sposób niezgodny z dobrymi obyczajami i nie wynikało z kalkulacji rzeczywistych kosztów. Tym samym zapis umowy pożyczki dotyczący prowizji administracyjnej, zgodnie zart. 3851§ 1 k.c.nie wiązał pozwanego, jako niedozwolona klauzula umowna, a więc nie jest on zobowiązany do zapłaty tej należności.
Nawet gdyby przyjąć, że w odniesieniu do prowizji administracyjnej nie znajdują zastosowania przepisy dot. klauzul niedozwolonych, to postanowienie umowy w tym zakresie i tak trzeba uznać za nieważne (art. 58 § 1 i 2 k.c.), ponieważ pozostaje w rażącej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.) oraz przepisami regulującymi odsetki maksymalne (art. 359 § 21-§ 23k.c.).
Według stanowiska powoda zadłużenie pozwanego w dacie wniesienia pisma doprecyzowującego żądanie wynosiło 1.189,06 zł, w tym 1.170,26 zł kapitału oraz 18,80 zł odsetek karnych do dnia sporządzenia pozwu (k.67-76). Redukując zobowiązanie umowne pozwanego o kwotę prowizji administracyjnej i mając na względzie wysokość spłat dokonanych przez pozwanego, stwierdzić należy, iż wierzytelność powoda została w całości zaspokojona, dlatego w pkt 1 wyroku Sąd oddalił powództwo w całości oraz ustalił, iż koszty procesu ponosi strona powodowa, która przegrała spór sądowy (pkt 2 sentencji).
Sędzia
Ludmiła Dulka-Twarogowska
Pouczenie:(...)

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

-(...);

3
(...).

W., dnia 09 czerwca 2023 roku
Sędzia Ludmiła Dulka-Twarogowska