Sąd Okręgowy w Sieradzu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 164/23
Data wyroku: 2023-05-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Dorota Załęska
Słowa kluczowe: Dodatki do emerytur i rent
Podstawa prawna: art. 21 ustawy z 9.12.2008 r. o emeryturach pomostowych

Sygn. akt IV U 164/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 maja 2023 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Dorota Załęska
Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Krysiak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2023 roku w Sieradzu
odwołaniaZ. Z.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.
z 21.03.2023 r. Nr(...)
w sprawieZ. Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.

o rekompensatę
zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeZ. Z.prawo do rekompensaty od 25 lutego 2023 roku.
Sygn. akt IV U 164/23

UZASADNIENIE
Decyzją z 21.03.2023r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.przyznałZ. Z.emeryturę docelową od 25.02.2023r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego, odmawiając przyznania prawa do rekompensaty, z uwagi na nieudowodnienie co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach; nie uwzględniono jako pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia od 5.09.1978 – 5.06.1991, 6.06.1991 – 14.11.2003 argumentując, że charakter pracy nie został wykazany zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 7.02.1983r. oraz stanowisko pracy nie zostało podane zgodnie z zarządzeniem resortowym.
Nie podzielając powyższej decyzji w/w złożył odwołanie, wnosząc o zaliczenie do szczególnych warunków zatrudnienia okresu od 5.09.1978 – 5.06.1991, 6.06.1991 – 14.11.2003 i przyznanie prawa do rekompensaty.
W odpowiedzi na odwołanie ZUS wnosił o jego oddalenie

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Z. Z.,ur. (...)
W okresie od 5.09.1978 –14.11.2003 był zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie (...)( po prywatyzacji firma zmieniała nazwę –(...) S.A.) jako monter pieców przemysłowych, na podstawie umowy o pracę z 4.09.1979r., mocą którejZ. Z.został zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, na czas nieokreślony, jako monter pieców przemysłowych. Firma obsługiwała różne cementownie na terenie kraju ( było ich około 10) i podlegała pod resort budownictwa. Prace remontowe trwały przez cały rok.
Praca odwołującego jako montera pieców przemysłowych polegała na remontach pieców do wypału klinkieru i produkcji cementu. WCementowni (...)wD.były 4 piece, a w(...)- 2 piece. Gdy odwołujący przyjmował się do pracy, produkcja klinkieru odbywała się metodą mokrą. Do pieca był podawany szlam, który podlegał suszeniu i wypalaniu, w wyniku czego powstawał klinkier. Remont dotyczył urządzeń wewnątrz i na zewnątrz pieców. Wewnątrz pieca były np. łańcuchy, przesypniki do podawania, rury szlamowe podające szlam do pieca. Urządzenia na skutek pracy w wysokiej temperaturze wycierały się, niszczyły, wobec czego należało wymieniać rury, palniki piecowe pracujące metodą węglową. Na zewnątrz pieca były rolki obracające piec i jego napęd, przekładnie, silniki. Do wykonywania remontu pieca były używane narzędzia, jak: palniki acetylenowe, spawarki, a ręcznie odkręcano śruby, były także używane dodatkowe dźwigi. Praca odbywała się na wysokości i w wysokich temperaturach. Wewnątrz pieca w trakcie jego pracy, temperatura wynosiła 1500°C, a na zewnątrz około 300°C. Na czas remontu piec był wygaszany, a kolejne trzy usytuowane od siebie w odległości około 6m każdy, pracowały. W zależności od zakresu pracy, remont pieca trwł około miesiąc. Były też wykonywane prace przygotowawcze, np. przygotowanie elementów pieca na następny remont. Działania w kierunku remontu pieca trzeba było podejmować już w momencie, kiedy piec jeszcze dobrze się nie wygasił, tj. np. gdy w czasie pracy wykruszała się wymurówka, albo wypalił się jakiś element.
W okresie od 26.10.1978 - 7.10.1980Z. Z.odbywał służbę wojskową, a po jej odbyciu, od 20.10.1980r. wrócił do zakładu na to samo stanowisko montera pieców przemysłowych, wykonując nadal ten sam zakres prac remontowych. Odwołujący był także brygadzistą pracującym. Wnioskodawcy podlegała 6 - 10 osobowa brygada, w skład której wchodzili monterzy, spawacze, przepalacze gazowi. Brygada pracowała w zależności od rodzaju remontu, wewnątrz albo na zewnątrz pieca. Elementy do wymiany były odcinane gazowo, a następnie nowe elementy były spawane przez spawaczy. W brygadzie był podział zadań, tj. jedni wykonywali przepalanie gazowe i spawanie, inni byli od odkręcania ręcznego i wymiany. Odwołujący pracował przy odkręcaniu śrub i ich zakręcaniu w wymienionym elemencie pieca, sprawdzał, czy elementy zostały prawidłowo ucięte i prawidłowo przygotowane do spawania gazowego.
W dniu 5.06.1991r., pomiędzy(...) S.A., aZ. Z., została zawarta umowa o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, na czas nieokreślony, mocą której od 6.06.1991r., powierzono obowiązki montera. Charakter pracy odwołującego nie zmienił się.
Następnie w okresie od 6.06.1991 – 5.09.1991,Z. Z.był skierowany przez(...) S.A.do pracy w Niemczech jako ślusarz. W warsztacie wnioskodawca wykonywał wg. rysunku technicznego z rur obudowę filtra do oczyszczania i chłodzenia gazu ziemnego, co wiązało się z wykonywaniem opalania, spawania. Odwołujący nie miał uprawnień spawalniczych i nie pracował przy rozruchu urządzeń. Po powrocie, nadal wykonywał w macierzystym zakładzie prace montera pieców przemysłowych stale iw pełnym wymiarze czasu pracy.
W okresie od 6.08.2000 – 10.08.2000,Z. Z.był oddelegowany przez(...) S.A.do pracy w Austrii, na stanowisku monter – brygadzista, korzystając w tym czasie z urlopu bezpłatnego w macierzystym zakładzie pracy.
W okresie od 28.10.1993 – 3.11.1993, 3.10.1994 – 10.10.1994, 18.10.1998 – 10.01.1999, wnioskodawca korzystał z zasiłków chorobowych(zeznania wnioskodawcy – na nagraniu CD – 00:25:47 – 00:27:54 k. 20/akta sprawy; podanie o pracę, angaże, umowy o pracę, umowy eksportowe/akta osobowe).
W dniu 20.01.2023r., w/w złożył w ZUS wniosek o emeryturę z rekompensatą(wniosek/akta ZUS).
Decyzją z 21.03.2023r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.przyznałZ. Z.emeryturę docelową od 25.02.2023r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego, odmawiając przyznania prawa do rekompensaty, z uwagi na nieudowodnienie co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach; nie uwzględniono jako pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia od 5.09.1978 – 5.06.1991, 6.06.1991 – 14.11.2003(decyzja/akta ZUS).

    Powyższy stan faktycznySąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w postępowaniu przed organem rentowym. Fakty dotyczące charakteru pracy wnioskodawcy w okresie wyznaczonym ustawą , tj. od 5.09.1978 – 31.12.1998r. w(...) Przedsiębiorstwie (...), przekształconego następnie w(...) S.A., Sąd ustalił na podstawie zeznań odwołującego, którym dał w pełni wiarę, jako korespondującą z aktami osobowo – płacowymi wnioskodawcy, obrazującymi przebieg pracy odwołującego, a stanowiącymi istotny materiał dowodowy. W ocenie Sądu, w świetle w.w materiału dowodowego, nie budzi wątpliwości spełnienie przez odwołującego spornej przesłanki zatrudnienia w szczególnych warunkach, w wymiarze co najmniej 15 lat, uprawniającej do nabycia prawa do rekompensaty. W spornym okresie, z wyłączeniem okresów zasiłkowych,Z. Z.wykonywał bowiem pracę montera pieców przemysłowych do wypału klinkieru i produkcji cementu nie tylko w(...)i(...)WD., ale także w licznych cementowniach na terenie kraju, gdyż zakład specjalizował się w remontach pieców przemysłowych. Praca odwołującego polegała na remontach urządzeń znajdujących się wewnątrz i na zewnątrz pieców, takich jak np. łańcuchy, przesypniki do podawania, rury szlamowe podające szlam do pieca, palniki, rolki obracające piec i jego napęd, przekładnie, silniki. Praca trwała cały rok, stale, w pełnym wymiarze czasu pracy, także na wysokości i w wysokich temperaturach. Charakter pracy wnioskodawcy znajduje odzwierciedlenie w dział XIV poz. 25 rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1973r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach (…), w którym wymienia się bieżącą konserwację agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Pomocniczo należy także wskazać, że stanowisko montera pieców przemysłowych, było wymienione w zarządzeniu nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1.08.1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach (…) w dziale XIV poz. 10 pkt 2.

Sąd Okręgowy zważył:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 2 pkt 5 ustawy z 9.12.2008r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2017r., poz. 644 ze zm.), rekompensata - odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
Jak wynika z art. 21 cyt. ustawy, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. W taki sposób istotę rekompensaty określa zresztą sam ustawodawca, definiując ją w art. 2 pkt 5 ustawy o e. p.
Definicję pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniającą do wcześniejszej emerytury reguluje art. 32 ustawy emerytalno – rentowej oraz przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z §3 i §4 cyt. rozporządzenia, pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury jeżeli łącznie spełnia warunki: mężczyzna jeżeli osiągnął wiek 60 lat, ma wymagany „okres zatrudnienia” 25 lat, w tym przepracował co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Decydującą rolę w analizie charakteru pracy ubezpieczonego ma zatem możliwość jej zakwalifikowania pod którąś z pozycji wymienionych w wykazach A lub B stanowiących załączniki dorozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Postępowanie dowodowe wykazało ponad wszelką wątpliwość, że wnioskodawca spełnił sporną przesłankę zatrudnienia w szczególnych warunkach, w wymaganym wymiarze co najmniej 15 lat ( z wyłączeniem okresów zasiłkowych), jako monter pieców przemysłowych, w okresie zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie (...), od 5.09.1978 – 31.12.1998r., wymienioną w wykazie XIV poz. 25 rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1973r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach (…).
Mając na uwadze powyższe, na podstawieart. 47714§2 k.p.c., Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałZ. Z.prawo do rekompensaty od 25.02.2023r.