Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 767/23
Data wyroku: 2024-10-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Gąsior
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 445 k.c.

Sygn. akt VII U 767/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 października 2024 r.
Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior
Protokolant st. sekr. sądowy Marta Jachacy
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2024 roku wW.
sprawyA. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o prawo do rekompensaty
na skutek odwołaniaA. J.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 9 marca 2023 roku znak:(...)oraz z dnia 18 kwietnia 2023 r. znak:(...)

1
zmienia zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 9 marca 2023 roku znak:(...)oraz z dnia 18 kwietnia 2023 r. znak:(...)w ten sposób, że przyznaje odwołującejA. J.prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych od lutego 2023 r.,

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.na rzecz odwołującejA. J.kwotę 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE
W dniu 7 kwietnia 2023 r. ubezpieczonaA. J.odwołała się decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.znak:(...)którą odmówiono jej ponownego ustalenia wysokości emerytury wraz z rekompensatą. Zarzuciła oparcie decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że jako osoba starająca się o przyznanie prawa do rekompensaty, nie udowodniła wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach. Wniosła o zmianę tej decyzji i ponowne ustalenie wysokości emerytury wraz z rekompensatą ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu odwołania ubezpieczona podniosła, że pracę w szczególnych warunkach wykonywała już od dnia 1 stycznia 1983 r. – najpierw w Domu Pomocy SpołecznejM.w okresie od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 31 października 1985 r., a później w(...) Centrum (...)i(...)w okresie od dnia 1 września 1993 r. do dnia 28 lutego 2006 r. Wskazała, że we wszystkich kwestionowanych okresach pracowała w tym samym charakterze, jako pielęgniarka psychiatryczna i w pełnym wymiarze czasu pracy, w systemie zmianowym oraz w bezpośrednim kontakcie z pacjentem, zatem tak samo jak w okresie pracy, który Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał za udowodniony.
Następnie ubezpieczona zaznaczyła, że w świadectwie pracy z dnia 23 lipca 2008 roku wydanym przez(...) Centrum (...)i(...), a dotyczącym pracy w okresie od 1 września 1993 r. do 28 lutego 2006 r. zostało wpisane w punkcie 8, że praca była wykonywana w szczególnych warunkach oraz że pracownik stale w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę na Oddziale Psychiatrycznym Szpitala na stanowisku „pielęgniarka”.
Ponadto ubezpieczona wyjaśniła, że(...) Centrum (...)i(...)zostało zlikwidowane, a w jego miejsce powstało(...) Centrum (...), które nie jest jednak jego następcą prawnym i z tego powodu świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie mogło zostać skorygowane, co potwierdza pismo z dnia 28 listopada 2022 roku wydane przez(...) Centrum (...). Ubezpieczona podsumowała, że z pisma tego niezbicie wynika, że praca jaką świadczyła była wykonywana w szczególnych warunkach, gdyż(...) Centrum (...)wyraziło gotowość potwierdzenia tego faktu przed sądem. Odnośnie do zatrudnienia w Domu Pomocy SpołecznejW.–M.ubezpieczona podniosła, że w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 6 lipca 2022 r. zapisane jest wprost, że praca w okresie od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 31 października 1985 r. była pracą w szczególnych warunkach zgodnie zRozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzei określona jest w wykazie A Dział XII pkt. 1(odwołanie od decyzji z dnia 9 marca 2023 r. – k. 3 – 4 v akt o sygn. VII U 767/23)
W odpowiedzi z dnia 4 maja 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o umorzenie postępowania w sprawie z odwołania od decyzji z dnia 9 marca 2023 r., znak:(...)w zakresie, w jakim decyzja ta została zmieniona decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r. i oddalenie odwołania w pozostałym zakresie na podstawieart. 477(
    14)§ 1 k.p.c.W uzasadnieniu stanowiska organ rentowy wskazał, że w toku toczącego się przed nim postępowaniaA. J.nie udowodniła piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wobec czego decyzją z dnia 9 marca 2023 r. Zakład odmówił ponownego ustalenia emerytury z rekompensata i obliczył staż pracy w szczególnych warunkach jedynie w wymiarze 2 lat, 11 miesięcy i 7 dni. Następnie w oparciu o przedłożone świadectwo wykonywania prac szczególnych warunkach z dnia 5 kwietnia 2023 r., kolejną decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r. Zakład ustalił staż pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wynoszący 5 lat, 9 miesięcy i 7 dni tj. doliczając okres zatrudnienia ubezpieczonej w Państwowym Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci,(...)i Dorosłych od 1 stycznia 1983 r. do 31 października 1985 r. Zdaniem organu rentowego nie można było uwzględnić do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia ubezpieczonej w Mazowieckiem Centrum Neuropsychiatrii i(...)od 1 września 1993 r. do 28 lutego 2006 r. na podstawie świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 23 lipca 2008 r. ponieważ nie zostało ono wystawione prawidłowo. Pracodawca powinien wskazać charakter wykonywanej pracy oraz stanowisko ściśle według wykazu, działu, pozycji i punktu załącznika do zarządzenia ministra, któremu podlegał zakład
    (odpowiedź na odwołanie od decyzji z dnia 9 marca 2023 r. – k. 8 – 9 akt o sygn. VII U 767/23).

W dniu 10 maja 2023 r.A. J.odwołała się od decyzji z dnia 18 kwietnia 2023 r., znak(...), wnosząc o jej zmianę. W uzasadnieniu odwołania podniosła te same okoliczności, na które powoływała się w odwołaniu od decyzji z dnia 9 marca 2024 r.(odwołanie od decyzji z dnia 18 kwietnia 2024 r. – k. 2 – 3 v akt o sygn. VII U 841/23)
Odpowiadając na odwołanie od decyzji z dnia 18 kwietnia 2023 r. organ rentowy podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na odwołanie od decyzji z dnia 9 marca 2023 r. (odpowiedź na odwołanie od decyzji z dnia 18 kwietnia 2024 r. – k. 9akt o sygn. VII U 841/23)
Zarządzeniem z dnia 5 stycznia 2024 r. Sąd na podstawieart. 219 k.p.c.połączył sprawę VII U 767/23 dotyczącą odwołania od decyzji z 9 marca 2023 r. ze sprawą VII U 841/23 dotyczącą odwołania od decyzji z 18 kwietnia 2023 r. celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadził ją dalej pod sygnaturą VII U 767/23(zarządzenie z dnia 5 stycznia 2024 r. – k. 17 akt o sygn. VII U 841/23).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
A. J.urodzona (...), w dniu 9 września 1982 r. ukończyła naukę w Zespole Szkół Medycznych wŻ.uzyskując prawo do używania tytułu pielęgniarki dyplomowanej, a w dniu 15 marca 1983 r. uzyskała zaświadczenie o prawie wykonywania zawodu pielęgniarki. W dniu 3 listopada 2005 r. uzyskała tytuł pielęgniarki specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego(świadectwo dojrzałości – nienumerowana karta akt osobowych, zaświadczenie – k. 6 akt osobowych, dyplom z dnia 3 listopada 2005 r. – k. 12 akt osobowych).
Ubezpieczona od dnia 15 października 1982 r. do 31 października 1985 zatrudniona była w Państwowym Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci,(...)i DorosłychW.–M.. Zgodnie ze świadectwem pracy z ww. zakładu pracy z dnia 30 października 1985 r. ubezpieczona zajmowała stanowisko pielęgniarki(świadectwo pracy z dnia 30 października 1985 r. – k. 4 akt osobowych).Zatrudnienie w ww. zakładzie pracy w okresie od 1 stycznia 1983 r. do 31 października 1985 r. stanowiło pracę wykonywaną w szczególnych warunkach. Ubezpieczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę w domu pomocy społecznej dla nieuleczalnie i przewlekle chorych, umysłowo upośledzonych dorosłych i umysłowo niedorozwiniętych dzieci(świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 6 lipca 2022 r. – k. 16 a.r., k. 6 a.s.).
Od dnia 1 listopada 1985 r. do 31 sierpnia 1993 r.A. J.była zatrudniona wZespole (...)wO.na stanowisku pielęgniarki dyplomowanej w pełnym wymiarze czasu pracy(świadectwo pracy z dnia 28 sierpnia 1993 r. – k. 3 akt osobowych).
Następnie, od dnia 1 września 1993 r. do 28 lutego 2006 r. ubezpieczona pracowała w(...) Centrum (...)i(...)wZ.k.W.. Początkowo, tj. od 1 września 1993 r. do 31 grudnia 1994 r. zajmowała stanowisko pielęgniarki w Sanatorium wJ., a od 1 stycznia 1995 r. do 26 lutego 2006 r. stanowisko starszej pielęgniarki w Szpitalu wJ.(świadectwo pracy z dnia 28 lutego 2006 r. – k. 14 akt osobowych,k.25 – akt osobowych).W okresie od dnia 2 sierpnia 1995 r. do dnia 15 września 1995 r. –A. J.przebywała na urlopie bezpłatnym (k.35 - akt osobowych).
A. J.w toku zatrudnienia w ww. placówce, wykonywała pracę jako pielęgniarka, a następnie starsza pielęgniarka na oddziałach psychiatrii dziecięcej, przede wszystkim na oddziale zamkniętym psychiatrii dziecięcej. Do jej obowiązków należała organizacja czasu wolnego chorych w sposób ułatwiający im stopniową adaptację do warunków życia w oddziale, wnikliwa obserwacja zachowania pacjentów i stanu ich zdrowia, zabezpieczenie pacjentów w przypadku zaistnienia stanów zagrożenia ich bezpieczeństwa, koordynacja pracy i udzielanie wskazówek innym pielęgniarkom w zakresie postępowania z pacjentem, współpraca z pielęgniarką oddziałową, obsługa chorych w zakresie wydawania im drobnych sum, żywności i korespondencji, nadzór nad organizacją pracy podległego personelu, czynności związane z iniekcją, podawanie leków i prowadzenie dokumentacji medycznej(Regulamin pracy starszej pielęgniarki oddziału neuropsychiatrycznego dla dzieci z dnia 8 grudnia 1994 r. – k. 32 akt osobowych).
Na dziecięcych oddziałach psychiatrycznych przebywali pacjenci w różnym stanie. Były m.in. dzieci agresywne, po próbach samobójczych, autystyczne, z(...), z początkami schizofrenii, depresyjne i wymagające interwencji np. unieruchomienia pacjenta, żeby nie zrobił sobie krzywdy. Pacjentów z anoreksją należało pilnować przy spożywaniu posiłków. Niektórzy pacjenci podlegali obserwacji ścisłej, czyli takiej wiążącej się z koniecznością obecności przy pacjencie, inni wymagali obserwacji tzw. super ścisłej, tj. takiej, że obowiązkiem pielęgniarki było nawet wejście z pacjentem do toalety. Ponadto, pielęgniarki na psychiatrycznym oddziale dziecięcym były także odpowiedzialne za wyprowadzanie dzieci na spacery, a jeśli zachodziła potrzeba towarzyszyły podczas wyjazdu na inne badania, które przeprowadzano poza placówką, która świadczyła tylko pomoc psychiatryczną. Pacjentami były na ogół dzieci w wieku 5 – 15 lat. Praca świadczona była od godz. 8:00-20:00, od 20:00 do 8:00 rano. Na ogół w systemie dyżurowym 12 godzin, nie było to usystematyzowane i zdarzały się przerwy, a czasem istniała potrzeba, by po nocy przyjąć na kolejną noc. Przeciętnie na pielęgniarkę wypadało 7-8 dyżurów nocnych w miesiącu(zeznaniaA. J.– k. 77 a.s., zeznaniaI.F.– k. 73 – 75 a.s., zeznaniaM. P.– k. 75 – 76 a.s.).
(...) Centrum (...)i(...)dokonało korekty świadectwa pracyA. J.z dnia 28 lutego 2006 r. i w dniu 23 lipca 2008 r. wystawiło nowy dokument świadectwa pracy, w którym w pkt 8 dodano informację, że przez cały ww. okres zatrudnieniaA. J.wykonywała pracę w szczególnych warunkach – stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonując pracę na Oddziale Psychiatrycznym Szpitala na stanowisku pielęgniarki. Dnia 23 lipca 2008 r. ww. pracodawca wystawił także świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, zgodnie z którym praca świadczona przez ubezpieczoną na stanowisku pielęgniarki na oddziale psychiatrycznym stanowiła pracę określoną w wykazie A, dziale XII, pkt 1 wykazu stanowiącego załącznik doRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.(świadectwo pracy z dnia 23 lipca 2008 r. – k. 17 – 18 akt osobowych, k. 28 – 29 a.s., świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 23 lipca 2008 r. – k. 19 akt osobowych, k. 5 a.s., opinia biegłego sądowego specjalisty ds. BHP – k. 82 – 89 a.s.).
(...) Centrum (...)i(...)wZ.k.W.w 2011 r. zostało przekształcone w(...) Sp. z o.o., które jednak nie jest następcą prawnym przekształconego podmiotu. Spółka częściowo mieści się w tym samym miejscu co poprzednie(...). Spółka przejęła pracowników, nie przejmując dokumentów osób, które w momencie przejęcia nie były zatrudnione w Centrum. Dokumentacja byłych pracowników została przekazana do Archiwum Zakładowego Urzędu Marszałkowskiego(pismo z(...) Sp. z o.o.z dnia 2 lutego 2024 r. – k. 46 a.s., zeznaniaM. R.– k. 73 a.s.).
W okresie od 1 stycznia 2006 r. do 23 lutego 2023 r.A. J.była zatrudniona na stanowisku starszej pielęgniarki w wymiarze pełnego etatu w Wojskowym Instytucie Medycznym –Państwowym Instytucie (...)wW.(świadectwo pracy z dnia 23 lutego 2023 r. – k. 14 a.r.).Praca wykonywana przez ubezpieczoną w ww. placówce stanowiła pracę w szczególnych warunkach określoną w Wykazie A, Dziale XII, poz. 1b pkt 4 załącznika do zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 48 z dnia 12 września 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych resortu obrony narodowej.(świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 23 lutego 2023 r. – k. 17 a.r.).
A. J.w dniu 27 czerwca 2022 r. złożyła wniosek o emeryturę z rekompensatą(wniosek z dnia 27 czerwca 2022 r.– k. 1 a.r.).Decyzją z dnia 18 lipca 2022 r., znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.przyznał ubezpieczonej emeryturę od dnia 1 czerwca 2022 r.(decyzja z dnia 18 lipca 2022 r. – k. 6 a.r.).W tym samym dniu organ rentowy wydał także decyzję ustalającą okresową emeryturę kapitałową(decyzja – k. 9 a.r.).Jednocześnie, organ rentowy wydał w tym dniu kolejną decyzję, którą odmówił ubezpieczonej rekompensaty do emerytury uzasadniając, że od dnia 23 lipca 2008 r. nie został udowodniony wymagany 15 letni okres pracy w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ rentowy do okresu pracy w szczególnych warunkach nie uznał okresu zatrudnienia od 1 września 1993 r. do 28 lutego 2006 r., ponieważ świadectwo pracy w warunkach szczególnych z dnia 23 lipca 2008 r. nie zostało wystawione ściśle według wykazu, działu, pozycji i punktu załącznika do zarządzenia ministra, któremu podlegał zakład oraz nie zawierało charakteru wykonywanej pracy(decyzja odmawiająca prawa do rekompensaty z dnia 18 lipca 2022 r. – k. 11 a.r.).
W dniu 24 lutego 2023 r.A. J.złożyła do organu rentowego wniosek o ponowne obliczenia świadczenia emerytalno – rentowego z rekompensatą. Do wniosku zostały dołączone nowe dokumenty, tj. wystawione przez Dom Pomocy SpołecznejW.–M.świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach oraz świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawione przez Wojskowy Instytut MedycznyPaństwowy Instytut (...)(wniosek z załączonymi dokumentami z dnia 24 lutego 2023 r. – k. 12 – 15 a.r.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w dniu 9 marca 2023 r. wydał dwie decyzje; jedną z nich ustalił i podjął wypłatę emerytury od dnia 1 lutego 2023 r.(decyzja z dnia 9 marca 2023 r. – k. 20 a.r.),a drugą odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury wraz z rekompensatą. Organ rentowy wskazał, że ubezpieczona udowodniła okres pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 2 lat, 11 miesięcy i 7 dni. Odnosząc się do świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach za okres od 1 stycznia 1983 r. do 31 października 1985 r. z Domu Pomocy SpołecznejW.–M.i za okres od 1 września 1993 r. do 28 lutego 2006 r. z(...) Centrum (...)i(...), Zakład wskazał, że nie są wystawione zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. zgodnie z którym okres pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy lub jego następca prawny na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Pracodawca powinien podać charakter wykonywanej pracy i stanowisko ściśle według wzoru, działu, pozycji, punktu załącznika do zarządzenia ministra lub uchwały centralnego związku spółdzielczego, którym podlegał zakład pracy lub załącznika do ww. rozporządzenia, jeżeli był to zakład prywatny(decyzja z dnia 9 marca 2023 r. – k. 23 a.r.).
Następnie, w dniu 18 kwietnia 2023 r. organ rentowy wydał decyzję zmieniającą decyzję z dnia 9 marca 2023 r. i odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury z rekompensatą, ustalając, że staż pracy ubezpieczonej w warunkach szczególnych wynosi 5 lat, 9 miesięcy i 7 dni. Zakład wskazał, że nadal nie uwzględnia świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z(...) Centrum (...)i(...)(decyzja z dnia 18 kwietnia 2023 r. – k. 26 a.r.).
Ubezpieczona odwołała się od ww. decyzji, tj. od decyzji z dnia 9 marca 2023 r. i decyzji z dnia 18 kwietnia 2023 r., co zainicjowało przedmiotowe postępowanie sądowe (odwołanie od decyzji z dnia 9 marca 2023 r. – k. 3 – 4v akt o sygn. VII U 767/23, odwołanie od decyzji z dnia 18 kwietnia 2024 r. – k. 2 – 3v akt o sygn. VII U 841/23).
Podstawą do ustalenia stanu faktycznego były zgromadzone w toku sprawy dowody z dokumentów tj. dokumentacja obrazująca przebieg postępowania przed organem rentowym i dokumenty wchodzące w skład akt osobowych oraz dokumenty, które uzupełniły materiał dowodowy w toku postępowania sądowego. Dokumenty te pozwoliły na ustalenie okresów zatrudnienia ubezpieczonej, zajmowanych przez nią w spornym okresie stanowisk służbowych i zakresu czynności. Obiektywny charakter tych dokumentów nie budził wątpliwości Sądu, co do ich wiarygodności, dlatego Sąd oparł się na nich czyniąc ustalenia w zakresie faktów sprawy.
Sąd oparł się także na zeznaniach świadków, tj.I.F.iM. P.. Osoby te znają ubezpieczoną, pracowały z nią w(...) Centrum (...)i(...)wZ.k.W.. Świadkowie w sposób wzajemnie się potwierdzający charakteryzowali czynności pracy odwołującej w okresie, mając ku temu wiedzę – ponieważ w spornym okresie także byli pracownikami placówki i zajmowali takie samo stanowisko co ubezpieczona i również pracowali na oddziale psychiatrii. Sąd obdarzył zeznania świadków przymiotem wiarygodności, w ocenie Sądu relacja świadków była rzetelna i szczera.
Podstawą ustaleń faktycznych były także zeznania świadkaM. R.. Świadek rzetelnie przedstawiła wiadome jej okoliczności przekształcenia(...) Centrum (...)i(...)wZ.k.W.w 2011 r., a zeznania te korespondują z treścią pisma z(...) Sp. z o.o.z dnia 2 lutego 2024 r.(k. 46),co do którego Sąd również nie miał podstaw, by negować prawdziwość zawartych w nim informacji.
Zeznania odwołującej sięA. J.na okoliczność charakteru pracy w spornym okresie, również ocenił Sąd jako wiarygodne i uczynił z nich podstawę ustaleń faktycznych, ponieważ korelowały one z zeznaniami przesłuchanych w sprawie świadków i znalazły potwierdzenie w opinii biegłego z zakresu(...), na której Sąd także się oparł, uznając opinię za przydatną do rozstrzygnięcia sprawy, dającą rzetelną odpowiedź na stawiane przez Sąd pytania, zawierającą zrozumiałą i spójną argumentację i wywiedzione wnioski.
Tak zebrany materiał dowodowy sąd uznał za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zaś strony postępowania nie wnosiły o jego uzupełnienie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołania ubezpieczonejA. J.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 9 marca 2023 r.(...), którą odmówiono jej ponownego ustalenia wysokości emerytury wraz z rekompensatą oraz od decyzji z dnia 18 kwietnia 2023 r. znak:(...), którą zmieniono decyzję z 9 marca 2023 r. w zakresie okresu stażu pracy w warunkach szczególnych i ponownie odmówiono prawa do świadczenia – zasługiwały na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych(tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 1340) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W myśl art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31 marca 2016 r., III AUa 1899/15).
Przepisyart. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowychformułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.:
1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej,
2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat.
Stosownie do treści art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Z kolei przepis art. 32 ust. 4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Z § 1 rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Rozporządzenie z 7 lutego 1983 r. w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Natomiast w rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia. W myśl § 21-23 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 25 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r. sygn. III UZP 5/85 wyjaśnił, że w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy. Natomiast zgodnie zart. 473 k.p.c.w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. W postępowaniu przed tymi sądami okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń mogą być udowadniane wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2.02.1996 r. II URN 3/95).
Okresem spornym podlegającym weryfikacji przez Sąd w przedmiotowym postępowaniu z punktu widzenia zgłoszonego przezA. J.roszczenia, był okres zatrudnienia odwołującej w(...) Centrum (...)i(...)wZ.k.W.przypadający od dnia 1 września 1993 r. do dnia 28 lutego 2006 r., którego organ rentowy nie zaliczył do stażu pracy w warunkach szczególnych z uwagi na brak wskazania w świadectwie pochodzącym od pracodawcy, że ww. okres pracy ubezpieczonej był okresem uzasadniającym prawo do świadczeń na zasadach określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, ponieważ nie wskazywał charakteru wykonywanej pracy oraz stanowisko ściśle według wykazu, działu, pozycji i punktu załącznika do zarządzenia ministra, któremu podlegał zakład.
Dane te w istocie stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Brak takich dokumentów nie oznacza jednak braku możliwości wykazania faktu wykonywania pracy w warunkach szczególnych przy użyciu innych środków dowodowych. W orzecznictwie wielokrotnie wyrażano ugruntowany już pogląd, zgodnie z którym okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi, przy czym sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organem rentowym. W postępowaniu przed sądem odwoławczym dopuszczalne jest więc dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie wykazać tej okoliczności jedynie w oparciu o dokumenty(zob. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984r., III UZP 6/84; z dnia 21 września 1984 r., III UZP 48/84; a także wyroki: Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1999 r., II UKN 619 i Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 grudnia 2004r., III AUa 2474/03).
Zebrany przez Sąd materiał dowodowy pozwolił na uwzględnienie spornego okresu zatrudnienia do stażu pracy w szczególnych warunkach, co spowodowało, że uznać należy, żeA. J.legitymuje się wymaganym 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, stanowiącym przesłankę nabycia prawa do rekompensaty.
W celu ustalenia charakteru pracy ubezpieczonej Sąd miał do dyspozycji obszerny materiał dowodowy – akta osobowe zawierające dokumentację z zatrudnienia ubezpieczonej u ww. pracodawcy, które – jako że stanowiły dokumenty źródłowe – jednoznacznie potwierdziły jaką pracę wykonywała ubezpieczona i jaki był faktyczny jej charakter i zakres czynności. Jednocześnie, należy też podkreślić, że przy ustalaniu pracy w szczególnych warunkach, nie ma znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska, lecz rodzaj pracy powierzony i faktycznie wykonywany przez ubezpieczonego. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (obowiązującym w danym systemie czasu pracy i na danym stanowisku) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Ustalenie zatem, jakie prace faktycznie wykonywał wnioskodawca, nie zaś nazwa zajmowanego stanowiska, przesądza o ewentualnym istnieniu przesłanek do przyznania dochodzonego świadczenia(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2004 roku, II UK 337/03, OSNP 2004/22/392).Sąd posiłkował się także zeznaniami świadków, którzy wykonywali pracę na tym samym stanowisku jak ubezpieczona, pracując z nią w(...) Centrum (...)i(...).
Sąd posłużył się także dowodem z opinii biegłego z zakresu BHP, z której wynika, że ubezpieczona w spornym okresie wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, pracę pielęgniarki, a następnie starszej pielęgniarki na dziecięcym oddziale psychiatrycznym, a praca ta związana była z bezpośrednim kontaktem z pacjentem. Organ rentowy nie zakwestionował ustaleń biegłego i wniosków płynących ze sporządzonej przez niego opinii.
Biorąc pod uwagę ustalony w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy charakter pracy wykonywanej przez ubezpieczoną w spornym okresie, należy stwierdzić, że w tym czasie świadczyła prace w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania ujęte w Wykazie A, Dziale XII, poz. 1 stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzetj. prace na oddziałach intensywnej opieki medycznej, anestezjologii, psychiatrycznych i odwykowych, onkologicznych, leczenia oparzeń oraz ostrych zatruć w bezpośrednim kontakcie z pacjentem.
W konsekwencji Sąd uznał, że sporny okres pracy stanowiący 12 lat, 2 miesiące i 29 dni należy doliczyć do uprzednio przyjętego przez organ rentowy stażu pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 5 lat, 9 miesięcy i 7 dni, co po zsumowaniu ww. okresów da ostatecznie łączny staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 18 lat i 6 dni, a zatem wystarczający do przyznania ubezpieczonej prawa do rekompensaty.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżone decyzje i przyznał ubezpieczonejA. J.prawo do rekompensaty od dnia lutego 2023 r, tj. od miesiąca, w którym wystąpiono z wnioskiem o sporne świadczenie.
O kosztach zastępstwa procesowego sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 2 k.p.c., zasądzając od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.na rzecz ubezpieczonej 360,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Ww. kwota 360,00 zł została ustalona na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych przy uwzględnieniu okoliczności, że przedmiotem postępowania było rozpoznanie odwołań od dwóch decyzji organu rentowego.