Sąd Apelacyjny w Poznaniu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 297/22
Data wyroku: 2023-03-23 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 297/22

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

6

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego wP.z dnia(...)r. w sprawie o sygn.(...)

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☒ w części

☒

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

Apelacja obrońcy  
oskarżonegoF. T.
             , adwokatM. J. (1):
Błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu za udowodnione okoliczności mających potwierdzić udział oskarżonego w grupie przestępczej i pełnienia w niej roli kierowniczej, której celem było wyłudzenie kredytu bankowego poprze stworzenie fałszywej dokumentacji, mającej uwiarygodnić funkcjonowaniespółki (...)., jej zdolności kredytowe, poprzez dowolność interpretacyjną zdarzeń związanych z udziałem oskarżonego, w tym jego powiązań ze współoskarżonymi, pomimo że nie potwierdza tego kompleksowa analiza dowodów, w tym wyjaśnienia oskarżonego, a nadto nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, poprzez niewyczerpanie materiału dowodowego i zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, dowolną ocenę dowodów, skutkujące nieprawidłowymi ostatecznymi wnioskami.
Apelacja obrońcyoskarżonegoK. J.,adwokataJ. L.
oraz
Apelacja obrońcyoskarżonegoT. C.,adwokataJ. L.:

Zarzuty jednobrzmiące:

Naruszenie przepisów postępowania:

a
art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., poprzez niezawarcie w uzasadnieniu wskazania na jakich oparto się dowodach, dlaczego nie uznano dowodów przeciwnych, pominięcie całkowicie niektórych dowodów oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku,

b
art.5 § 2 k.p.k.,art. 7 k.p.k.,art. 8 § 2 k.p.k.,art. 410 k.p.k.,poprzez dowolną ocenę dowodów, wbrew okolicznościom ujawnionym w toku rozprawy, poprzez przyjęcie, że istnieją jakiekolwiek dowody świadczące o tym, że oskarżony podejmował działania wspólnie i w porozumieniu z kimkolwiek w celu uzyskania kredytu i brał udział w tzw. praniu pieniędzy z tego kredytu.

Naruszenie prawa materialnego:

a
art. 18 k.k.poprzez przyjęcie, ze działania współsprawcy nie muszą mieć istotnego dopełniającego się charakteru, wspólnej realizacji znamion konkretnego czynu, zgodnie z przyjętym podziałem, opartym na porozumieniu, zwłaszcza przez przyjęcie, że znajomość niektórych oskarżonych i krótkotrwałe relacje są wystarczające do przyjęcia, że popełniło się przestępstwo;

b
art. 286 § 1 k.k.iart. 297 § 1 k.k., poprzez przyjęcie, że oszustwo kredytowe nie jest przestępstwem umyślnym, sprawca nie musi działać w zamiarze bezpośrednim, zamiar ma być podjęty z góry, a elementy przedmiotowe oszustwa muszą się mieścić w świadomości sprawcy i być objęte jego wolą;

c
art. 299 § 1, 5 i 6 k.k.,poprzez przyjęcie, że do bytu tego przestępstwa nie jest konieczne, iż ma się do czynienia z brudnymi pieniędzmi i że jednym czynem można popełnić dwa przestępstwa.

Rażąca surowość kary –podniesiona uzupełniająco w uzasadnieniu apelacji–z uwagi na nieprawidłowe ustalenia roli oskarżonego w przestępstwie, co ma wpływ na wymiar kary; nadto z uwagi na to, że„oskarżony nie naruszył porządku prawnego w sposób istotny; cały czas pracuje; ma na utrzymaniu żonę i dwójkę dzieci; ma bardzo dobre opinie w miejscu zamieszkania”.
Apelacja obrońcyoskarżonegoJ. R., adwokataS. J.:
W części – tj. w zakresie sprawstwa i winy co do czynu z pkt 5 (pranie brudnych pieniędzy) oraz w zakresie kary co do czynu z pkt 4 (wyłudzenie kredytu) oraz kary łącznej z pkt 6.
Obraza przepisów postępowania:

a
art. 7 k.p.k.,poprzez dowolną i fragmentaryczną ocenę dowodów, co do przestępstwa prania brudnych pieniędzy, przy całkowitym pominięciu okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, w szczególności poprzez jednostronną i bezkrytyczną ocenę wyjaśnieńJ. Ł.iE. K.oraz wyjaśnień samego oskarżonego i błędne przyjęcie, że oskarżony popełnił zarzucone mu przestępstwo, realizując znamiona jego strony podmiotowej;

b
art. 424 k.p.k.poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jakie okoliczności i na podstawie jakiego skonkretyzowanego materiału dowodowego, Sąd miał na względzie przy przyjęciu w opisie przypisanego oskarżonemu czynu zart. 299 § 1 i 5 k.k.

Rażąca niewspółmierność karyz pkt 4 zaskarżonego wyroku.
Apelacja obrońcyoskarżonegoJ. Ł., adwokatI. J.:
Naruszenie prawa procesowego:

a
art. 7 k.p.k.,poprzez dowolną ocenę dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonegoJ. Ł., w zakresie, w jakim nie przyznawał się do winy, podczas gdy:

- z zeznań świadków wynikało, że oskarżony ten odgrywał marginalną rolę w procesie pozyskiwania kredytu,
- oskarżony brał udział w czynnościach faktycznych, np. inwentaryzacji w hotelu, co wskazuje, że był przekonany o tym, że przedsięwzięcie zostanie zrealizowane,
- podrobiono podpisy oskarżonego w części dokumentacji, a gdyby brał udział w działaniach przestępczych, to sam złożyłby wymagane podpisy,
- złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa podrobienia jego podpisów,
- otwarcie rozmawiał z osobami zA.Bank odpowiedzialnymi za windykację i poinformował je o charakterze całego procedery, czego nie czyniłby, gdyby brał w nim udział;

b
art. 410 k.p.k.,poprzez pominięcie dowodów w postaci ujawnionych bez odczytywania protokołów zeznań świadkówR. B.iJ. S.oraz opinii biegłego nr(...)(...)które wskazywały na marginalną rolę oskarżonegoŁ.w przestępczym procederze, co wskazywało na wiarygodność jego wyjaśnień o braku świadomości przestępczego charakteru działań związanych z zakupem hoteli;

c
art. 585 pkt 5 k.p.k., poprzez nieuzyskanie w drodze pomocy prawnej odpisu wyroku skazującego oskarżonegoŁ.za granicą z informacją o jego prawomocności oraz ewentualnym zatarciu;

d
art. 51a § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych, poprzez niezwrócenie się do Ministra Sprawiedliwości o wyjaśnienie niemieckiej praktyki sądowej w zakresie zatarcia skazania, celem ustaleni, czy oskarżonyŁ.jest osobą uprzednio karaną, czy też nie;

e
art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., poprzez nieumorzenie postepowania w odniesieniu do czynów zart. 286 k.k.iart. 270 k.k., podczas gdy w ustalonym stanie faktycznym stanowiły one czyny współukarane do czynu zart. 297 k.k., a w świetle orzecznictwa, czyn współukarany stanowi okoliczność wyłączającą ściganie, skutkującą umorzeniem postepowania.

Błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że oskarżonyJ. Ł.:

a
działał w wykonaniu z góry powziętego zamiaru oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez wprowadzenie(...) Bank S.A.w błąd, podczas gdy oskarżony w ogóle nie miał zamiaru popełnienia przestępstw, o które został oskarżony, a także nie działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;

b
jest osobą karaną, podczas gdy Sąd I instancji nie zweryfikował tego, czy skazanie wN.nie uległo zatarciu.

Ewentualny – naruszenie prawa materialnego –art. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.poprzez uwzględnienie ich w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, w sytuacji gdy przestępstwa penalizowane przez te przepisy pozostają w zbiegu pomijalnym z przestępstwem zart. 297 § 1 k.k.
Ewentualny – rażąca surowość kary– w stosunku do winy oskarżonego, jego pozytywnej prognozy kryminologicznej, a także zachowania po ujawnieniu przestępstwa (złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa i współpracy z pracownikami(...) Banku).
Apelacja obrońcyoskarżonegoE. K.,adwokataK. S.(pełnomocnika substytucyjnego obrońców oskarżonego, adwokatówT. G. (1),T. G. (2)iM. J. (2)):
Naruszenie przepisów postępowania –art. 7 k.p.k., poprzez błędną ocenę wyjaśnień oskarżonegoE. K.i uznania ich za niewiarygodne w zakresie nieprzyznania się do winy, podczas gdy wyjaśnienia te pozostają w zgodzie z częścią ustaleń Sądu I instancji, zasadami i doświadczenia życiowego oaz pozostałymi dowodami.
Błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na dowolnym przyjęciu, ze oskarżonyE. K.:
- działał wspólnie i w porozumieniu z innymi oskarżonymi w celu wyłudzenia kredytu od(...) Banku S.A.,
- działał wspólnie i w porozumieniu z innymi oskarżonymi z zamiarem udaremnienia lub utrudnienia wykrycia przestępczego pochodzenia pieniędzy w kwocie 1 431 250 zł – podczas gdy w sprawie brak jest dowodów mogących stanowić podstawę takich ustaleń.
Naruszenie przepisów postępowania –art. 193 k.p.k.w zw. zart. 167 k.p.k.,poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości, na okoliczność wartości nieruchomości sprzedanych przez oskarżonegoK., co doprowadziło do błędnego ustalenia, że cena tych nieruchomości została zawyżona względem ich faktycznej wartości.
Naruszenie prawa materialnego –art. 299 § 1 k.k.,poprzez błędne przyjęcie, że czyn opisany wpkt XIIwypełnia znamiona przestępstwa stypizowanego w tym przepisie, podczas gdy brak jest podstaw do takiego ustalenia.
Rażąca niewspółmierność karwymierzonych oskarżonemu w pkt 17 zaskarżonego wyroku (2 lata pozbawienia wolności i grzywny w rozmiarze 200 stawek po 50 zł) oraz w pkt 18 (1 roku pozbawienia wolności).

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja obrońcy  
oskarżonegoF. T.
             :
Ad. 1
Stanowisko wyrażone w apelacji, w zakresiezarzutu błędu w ustaleniach faktycznychbyło oczywiście nietrafne. Warunkiem koniecznym wykazania błędów w ustaleniach faktycznych, jest bowiem uprzednie dowiedzenie, że Sąd I instancji ustalając fakty, naruszył konkretne zasady procesowe. Błąd w ustaleniach faktycznych nie może bowiem wynikać wyłącznie z wątpliwości strony, czy też z przyjęcia przez nią odmiennej wersji zdarzeń, ale musi mieć konkretną przyczynę, a przyczyną taką jest właśnie naruszenie reguł procedowania, w tym np. pominięcie przez sąd niektórych dowodów, albo przeciwnie – oparcie się na dowodach niewprowadzonych do procesu, czy też w końcu dokonanie tychże dowodów wadliwej oceny – to jest odbywającej się z przekroczeniem granice swobodnej ich oceny, a zatem np. obrażającej zasady logicznego rozumowania, zasady wiedzy, czy doświadczenia życiowego. Jednakże apelująca obrońcade factoograniczyła się do powtórzenia wersji oskarżonego, nie starając się wykazać, a nawet nazwać konkretnych uchybień, jakich miał dopuścić się Sąd I instancji, a które skutkować miałyby błędami w ustaleniach faktycznych. Tym samym nie mogła ona też skutecznie wytykać Sądowi I instancji błędów w ustaleniach faktycznych.
W pierwszej kolejności wskazać należało, że formułując zarzut, apelująca obrońca zdawała się nie dostrzegać, że oskarżonemu nie przypisano, a nawet nie zarzucono działania w ramach zorganizowanej grupy przestępczej (ani kierowania taką grupą). W sprawie będącej przedmiotem osądu, zorganizowana grupa przestępcza w ogóle nie występowała. Stąd kwestionowanie przez apelującą ustaleń faktycznych w zakresie „udziału oskarżonego w grupie przestępczej i pełnienia w niej roli kierowniczej” było bezprzedmiotowe.
Wbrew stanowisku apelacji, udział i rola oskarżonegoM.-T.w przypisanym mu, dokonanym wspólnie i w porozumieniu z innymi oskarżonymi, wyłudzeniu kredytu i praniu brudnych pieniędzywprost i ze szczegółami wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W szczególności ww. okoliczności opisał w swoichwyjaśnieniach oskarżonyJ. R., wskazując, że oskarżonyM.-T.wraz z oskarżonymiJ.iC.wymyślili plan wyłudzenia kredytu, a następnie uzgodnili z oskarżonymK.i przeprowadzili – przy udziale oskarżonychR.iŁ.– procedurę kredytową; przy czym toM.-T.przygotowywał całą dokumentację, obecny był zarówno wA.Banku, jak i u notariuszki przy podpisywaniu aktów notarialnych (obejmujących zarówno umowę przedwstępną, jak i ostateczną nabycia hoteli).
Przyjętą przez Sąd I instancji rolę oskarżonegoM.-T.w przestępstwach, potwierdzał też w swoichwyjaśnieniach oskarżonyE. K., który podał, że był przekonany, że toM.-T.,J.iC.mają być faktycznymi nabywcami hotelu, aR.iŁ.pojawili się dopiero na późniejszym etapie rozmów.
Rolę oskarżonegoM.w zakresie obecności wA.Banku potwierdzał także w swoichwyjaśnieniach oskarżonyT. C..
Z kolei rolę oskarżonegoM.-T.w przestępstwie prania brudnych pieniędzy potwierdzał
    świadekŁ. W.
(początkowo oskarżony w niniejszej sprawie, skazany – po dobrowolnym poddaniu się karze – wyrokiem Sądu Okręgowego wP.z dnia(...)za czyn zart. 299 § 1, 5 i 6 k.k.w zw. zart. 12 k.k., przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.na karę 8 miesięcy z warunkowym zawieszeniem a 3 lata oraz grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych po 20 zł każda (t. XII, k. 2310 i nast.). ŚwiadekŁ. W.zeznał zatem, że to oskarżonyM.dawał mu instrukcje co do wypłaty pieniędzy przelanych z rachunku depozytowego notariuszki na koto założone przez niego (W.) specjalnie w tym celu na polecenieJ., przy czym całą dokumentację dotyczącą konta przekazałJ.,C.i właśnieM.-T..
Wbrew stanowisku apelującej obrońcy, okoliczności ekskulpujące oskarżonegoM.-T.od przypisanych mu czynów, nie wynikały też z wyjaśnień tegoż oskarżonego. Przytoczone powyżej wyjaśnia współoskarżonych – co prawidłowo uwzględnił Sąd I instancji – przeczą bowiemwyjaśnieniom oskarżonegoM.-T., który twierdził, jakoby występował jedynie jako pełnomocnik oskarżonegoR.(którego firma P.G.H.(...) Sp. z o.o.wP.nabyła hotele), w ramach udzielonego mu (legalnego) zlecenia. Tym samym twierdzenia obrony, jakoby rola oskarżonegoM.-T.w procederze wyłudzenia kredytu na zakup hoteli, była taka jak radcy prawnegoP. U., który świadczył na rzecz ww. Spółki usługi prawne, w tym przy transakcji nabycia hoteli (a w niniejszym postępowaniu występował jako świadek) – uznane być musiały za dowolne.
Wyjaśnienia oskarżonegoM.-T.pozostawały też w sprzeczności z przywołanymi wyżej wyjaśnieniami współoskarżonych w zakresie twierdzenia, jakoby nabyciem hoteli byli zainteresowani jedynie oskarżeniJ.,C.iR., a dokumentację kredytową przygotowywali fachowi pełnomocnicy i być może na tym etapie – jak sugerował oskarżonyM.-T.– doszło do jej sfałszowania.
Z kolei – wbrew stanowisku apelującej obrońcy – rola dyrektoraBanku (...)(w tym ustalenie, czy przyznając kredyt – jak sugerowała obrona – dopuścił się nadużyć) była okolicznością nie mającą znaczenia dla odpowiedzialności karnej oskarżonegoM.-T.(i innych oskarżonych w niniejszej sprawie). Każdy z nich – w tym oskarżonyM.-T.– działał wszak w zakresie swojego zamiaru, w ramach którego m.in. przedłożył w banku sfałszowaną dokumentację. Nawet przyjęcie założenia, żeJ. S.nieprawidłowo zweryfikował wnioski kredytowe, nie zmieniało faktu, że oskarżeni, tymM.-T.podali w tych wnioskach fałszywe informacje i to w zakresie okoliczności warunkujących przyznanie kredytu.
Dodać przy tym należało, że w toku postępowania przed Sądem I instancji, obrońca wnioskowała oprzesłuchanie świadkaJ. S., jednakże Sąd Okręgowy wniosek ten oddalił na rozprawie w dniu 14 września 2021 r. (t. XVII, k. 3290 i nast.), w pełni prawidłowo stosując w tym wypadku przepisyart. 170 § 1 pkt 4 k.p.k., ustaliwszy wcześniej, że nie udało się ustalić miejsca pobytu świadka.
Obrońca nie miała też racji mówiąc o„niewyczerpaniu materiału dowodowego”,wskazując w tym zakresie na dowody z zeznań następujących świadków:
-Ł. K.– tymczasem wniosek obrony o jego przesłuchanie oddalony został powołanym wyżej postanowieniem z dnia(...)r., z uwagi na fakt, że świadek przebywa za granicą i miejsce jego pobytu jest nieznane. Przy czymŁ. K.to osoba werbowana początkowo przez oskarżonych do roli udziałowca i prezesa zarządu Spółki P.G.H.(...) Sp. z o.o.; próba rejestracja Spółki z jego udziałem nie powiodła się, wówczas oskarżeni zwerbowali do tej roli oskarżonegoR., a potem oskarżonegoŁ.. Nie sposób ustalić zatem – a nie wskazała tego apelująca obrońca – jakie to okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, w tym przemawiające na korzyść oskarżonegoM.-T., miałyby z zeznań wymienionego świadka wynikać;
-M. B.– w tym wypadku apelująca zdawała się nie pamiętać, że świadek ten został przesłuchany przez Sąd I instancji w toku rozprawy głównej w dniu(...)r. (t. XIII, k. 2557 i nast.), a jego zeznania uznane zostały za wiarygodne; przy czym świadek ten dokonał wyceny nieruchomości, jakie nabyli oskarżeni odE. K.– obrońca jednakże nie wskazała nawet, jakie to okoliczności ekskulpujące oskarżonego miałyby wynikać z zeznań ww. świadka;
-A. M.,W. S.,D. P.– w przypadku wymienionych, apelująca obrońca nie wskazała nawet na jakie okoliczności mieliby być przesłuchiwani, ani nie wyjaśniła ich roli w sprawie; dodać należało że w swojej apelacji własnej oskarżonyM.-T.wspominał o osobachD. P.(który miał być wspólnikiemŁ. K.) iW. S.(który miał być współtwórcą bisnesplanu obejmującego nabycie hoteli); również on jednak nie wyjaśnił w żaden sposób, jakie to okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia miałyby ze wskazanych źródeł dowodowych wynikać.
Zauważyć w końcu należało, że zasadne przesłanki poddające w wątpliwość ustalenia Sądu I instancji w zakresie sprawstwa i winy oskarżonegoM.-T.nie wynikały z twierdzeń tego oskarżonego, zawartych w jegoapelacji własnej, na które powoływała się obrońca.
Przede wszystkim wskazania wymagało – co nie budzi kontrowersji w orzecznictwie – że pism procesowych oskarżonych sąd odwoławczy nie ma obowiązku traktować tak jak apelacji obrońców, czy też jako ich uzupełnienie. Oskarżony ma oczywiście prawo przedstawiać swoje stanowisko i argumenty zwalczające niekorzystne dla niego rozstrzygnięcia i w ten sposób samodzielnie, niezależnie od obrońcy realizować swoje prawo do obrony. Może to robić jednak w sposób przewidziany przez procedurę karną, która, w przypadku składania apelacji od wyroku sądu okręgowego, przewiduje tzw. przymus adwokacki -art. 446 § 1 k.p.k.Właśnie ów „przymus” nie pozwala na zrównanie pism procesowych oskarżonych z apelacjami obrońców. Wielokrotnie Sąd Najwyższy wypowiadał się, że „pismo oskarżonego nazwane «apelacją» nie może wywoływać żadnych skutków w zakresie zgłoszonych w nim zarzutów pod adresem orzeczenia sądu a quo; pismo takie może być natomiast ujawnione w oparciu o przepisart. 453 § 2 k.p.k.w zw. zart. 394 k.p.k., jako zawierające wyjaśnienia, wnioski i oświadczenia stron" (postanowienie SN z dnia 12 grudnia 2013 r., II KK 324/13; postanowienie z dnia 13 lutego 2013 r., II KK 141/12; podobnie wyroki SN z dnia 5 marca 2008 r., III KK 446/07 oraz z dnia 12 kwietnia 2007 r., II KK 265/06).
Podkreślenia wymagało, że dyspozycjaart. 457 § 3 k.p.k.mówi o obowiązku podania w uzasadnieniu „czym kierował się sąd wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji sąd uznał za zasadne albo niezasadne”. W żadnym razie z brzmienia tego przepisu nie można wyprowadzić wniosku o obowiązku sądu odwoławczego odnoszenia się w uzasadnieniu wyroku do treści pism oskarżonych (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2014 r., sygn. II KK 88/14).
Dodać należało ,ze w toku rozprawy apelacyjnej w dniu(...)r., Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 405 § 2 i 3 k.p.k., z chwilą zamknięcia przewodu sądowego uznał za ujawnione bez odczytywania dokumenty podlegające odczytaniu na rozprawie. Do kategorii tej zaliczone być winno także wymienione wyżej pismo oskarżonego, zawierające krytykę orzeczenia Sądu I instancji.
Niezależnie od powyższego, wskazania wymagało, że w swojej „apelacji’ oskarżony powtarza przyjętą linię obrony, twierdząc że działał jako legalny pełnomocnika, a jegorola była taka jak innych osób realizujących zleceniaw ramach transakcji nabycia nieruchomości, np. radcy prawnego, notariuszki, pośredników kredytowych, czy osoby wyceniającej nieruchomości. W ocenie zatem oskarżonego – skoro wymienione osoby nie zostały pociągnięte do odpowiedzialności karnej za działania związane z udziałem w transakcji nabycia hoteli, to i on sam nie powinien zostać oskarżony. Tymczasem – jak wskazano powyżej, a co wynikało z omówionych wcześniej dowodów, w tym wyjaśnień współoskarżonych – rola oskarżonegoM.-T.nie ograniczała się bynajmniej do wykonywania w ramach przyjętego zlecenia, obsługi transakcji od strony rachunkowej, ale obejmowała zaplanowanie i przeprowadzenie całej tej transakcji, począwszy od opracowania metody wyłudzenia kredytu, poprzez kierowanie działaniami wykonawczyni współsprawców, aż po przejęcie części kwoty uzyskanego oszukańczo kredytu.
Podobnie niezasadnie oskarżony zarzucałbrak powołania biegłego celem wyceny nieruchomości, w sytuacji, gdy – jak twierdził – cena ich nabycia nie została zawyżona. Oskarżony zdawał się przy tym nie rozumieć, że zawyżenie ceny wskazanej w akcie notarialnym, owa „górka”, o której mówił w swoich wyjaśnieniach oskarżonyR., nie wynikała z oszacowania ceny nieruchomości niezgodnie z jej rzeczywistą wartością, ale z tego, że oskarżeni tak skalkulowali cenę wskazaną w akcie notarialnym (12 500 000 zł), by – przy zaakceptowanej przez Bank kwocie kredytu 8 750 000 zł – uwzględnić w niej nadwyżkę, tj. 1 431 250 zł, które oskarżonyK.przekazał z transzy kredytu na rachunek depozytowy notariuszki, a potem pozostałym oskarżonym za pośrednictwem konta założonego wyłącznie w tym celu przez świadkaW..
Dodać należało, że ze skalkulowaną przez oskarżonych ceną wskazaną w akcie notarialnym, skorelowana była też wysokość wymaganego przez Bank wkładu własnego nabywcy (3.750.000 zł, których wpłatę na rzecz oskarżonegoK., a potem zwrot, fałszywie potwierdzili oskarżeniK.iR.w akcie notarialnym.
Co znamienne, początkowo, gdy oskarżeni wnioskowali o kredyt w kwocie 9 750 000 zł, a przed zweryfikowaniem tej kwoty przez Bank – w sporządzonej w formie aktu notarialnego umowie przedwstępnej nabycia nieruchomości, fałszywie potwierdzali wpłatę na rzecz oskarżonegoK.zaliczki w kwocie 2 750 000 zł.
Z kolei wniosek obrony o powołaniebiegłego z dziedziny księgowości,Sąd I instancji słusznie oddalił na rozprawie w dniu(...)r. (t. XVII, k. 3290 i nast.) – a to w oparciu o przepisart. 170 § 1 pkt 2 k.p.k.– wskazując, że oskarżonemu nie zarzucono przekroczenia uprawnień z zakresu rachunkowości, ale wyłudzenie kredytu.
Jednobrzmiące apelacje obrońcy  
oskarżonegoK. J.
              i  
oskarżonegoT. C.

Ad. 2a)
Wbrew stanowisku apelującego obrońcy, lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazywała jednoznacznie, że wszystkie elementy wymagane przepisemart. 424 § 1 k.p.k.,zostały w tym dokumencie zawarte i w sposób czytelny wyjaśniały motywy tego rozstrzygnięcia.
W szczególności, w przypadku obu oskarżonych, zarówno w opisie czynu zawartym w wyroku (jakkolwiek ten faktycznie zredagowany został w sposób wysoce nieczytelny), jak i w opisie ustaleń faktycznych w uzasadnieniu (tu narracja była z kolei bardzo czytelna), wyraźnie wskazano czynności sprawcze, którymi oskarżeniJ.iC.wypełnili ustawowe znamiona przypisanych im czynów (przy czym czynności te omówione zostały w poczynionych poniżej uwagach do zarzutu z pkt 3c).
Ad. 2b)
W pierwszej kolejności, zauważyć należało, że podniesione w apelacjach obrońcy oskarżonychK. J.iT. C., zarzutynaruszenia prawa procesowegonie przybrały postaci wytknięcia skonkretyzowanych uchybień proceduralnych Sądu I instancji, ale ograniczały się do podnoszenia naruszenia generalnych zasad procesowych, ujętych wart. 5 § 2 k.p.k.,art. 7 k.p.k.,art. 8 § 2 k.p.k.,art. 410 k.p.k., zaś argumentacja przytoczona przez apelującego na ich poparcie, sprowadzała się do negowania istnienia jakiegokolwiek dowodu sprawstwa oskarżonych w zakresie zarzuconych im czynów. Czyniło to z tak zaprezentowanych zarzutów apelacji, w istocie – pomimo zakwalifikowania ich jako zarzutów naruszenia procedury – polemikę z wynikiem dokonanej przez Sąd oceny dowodów i poczynionymi ustaleniami faktycznymi. Podniesienie przez stronę zarzutu naruszenia generalnych zasad procesowych może bowiem okazać się skuteczne, jedynie w powiązaniu z wykazaniem konkretnych uchybień proceduralnych Sądu I instancji.
Oczywiście bezzasadne było twierdzenie apelującego obrońcy, jakobyw sprawie nie było żadnego dowoduna to, że oskarżeniJ.iC.wiedzieli o tym, iż kredyt ma być uzyskany w sposób przestępczy, w szczególności poprzez przedkładanie fałszywych oświadczeń i dokumentów.
Tymczasem – czego apelujący zdawał się nie dostrzegać –oskarżonyR.w swoich wyjaśnieniachdokładnie opisał role obu ww. oskarżonych w całym przedsięwzięciu, w tym wskazał, że:
- oskarżonyM.-T.właśnie z oskarżonymiJ.iC.wymyślił całe przestępcze przedsięwzięcie wyłudzenia kredytu;
- oskarżeniJ.iC.od początku wraz z oskarżonymM.-T.uczestniczyli w negocjacjach z oskarżonymK.(co potwierdza również w swoichwyjaśnieniach oskarżonyK.),
- obaj oskarżeni jeździli z oskarżonymiR.iŁ.doA.Banku (co potwierdzają w swoich wyjaśnieniach także samioskarżeniJ.iC.oraz oskarżonyŁ.),
- oskarżonyJ.wprost instruował oskarżonegoR., co ten ma mówić w Banku, w tym nakazał mu wyuczyć się opowieści o rzekomym doświadczeniuR.w pracy w branży hotelarskiej wN.,
- obaj oskarżeni (J.iC.) brali udział w szacowaniu ceny nieruchomości – w ramach zlecenia udzielonego przezA.- (...) sp. z o.o., spółce oskarżonych(...) sp. z o.o., którego przedmiotem było sporządzenie opinii o stanie technicznym nieruchomości hotelarskich wP. P.,P. D.orazG.(co potwierdzają w swoich wyjaśnieniach także samioskarżeniJ.iC.);
- obaj oskarżeni byli także obecni u Kancelarii notarialnej przy podpisywaniu umów zbycia hoteli.
Oczywiście bezzasadne było twierdzenie apelującego obrońcy, jakobyw sprawie nie było żadnego dowoduna to, że oskarżeniJ.iC.uzyskali, bądź mieli uzyskać z kredytu jakąkolwiekkorzyść.
Tymczasem w swoich wyjaśnieniach oskarżonyR.wprost podał, że pochodzącą z kwoty kredytu „górkę”, oskarżonyK.wypłacić miał m.in. oskarżonymJ.iC.(„na rozruch hotelu”). Apelujący obrońca zdawał się przy tym nie pamiętać, że „działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej”, o którym mowa wart. 286 § 1 k.k., dotyczy korzyści majątkowej zarówno dla siebie, jak i dla kogo innego (k. 115§ 4 k.k.). Dla przypisania oskarżonym takiego zamiaru wystarczałoby zatem ich działanie w celu uzyskania nienależnego kredytu przezspółkę (...).(...).
Z kolei w odniesieniu do przypisanego oskarżonymJ.iC.przestępstwa prania brudnych pieniędzy,świadekŁ. W.wprost zeznał, że konto, które założył specjalnie po to by wpłynęły na nie pieniądze z rachunku depozytowego notariuszki (1 431 250 zł), założył na polecenie oskarżonegoJ., a całą dokumentację tego rachunku przekazałJ.,C.iM.-T..
Dysponując wskazanymi powyżej, wzajemnie się uzupełniającymi i potwierdzającymi dowodami, Sąd I instancji mógł zasadnie przyjąć, że sprawstwo i wina oskarżonychJ.C.zostały dostatecznie wyjaśnione dowodowo, tak że w sprawie brak było podstaw do zastosowania zasadyin dubio pro reo(art. 5 § 2 k.p.k.).
Zgromadzone w sprawie dowody obalały linię obrony oskarżonych, że mieli jedynie„nieszczęście zetknąć się z oskarżonymR.”,który z innymi osobami realizował przestępcze przedsięwzięcie wyłudzenia kredytu, a prokurator w sposób przypadkowy niektórym postawił zarzutu – w tym np. oskarżonymJ.iC.(którzy w ramach swojej działalności gospodarczej jedynie wykonywali legalne zlecenie oszacowania remontu), a innym (np. radcy prawnemuU., czy pośrednikom kredytowym) zarzutów nie postawił. Faktyczna rola oskarżonychJ.iC.została bowiem przez Sąd I instancji prawidłowo odtworzona, a to w oparciu o omówione powyżej dowody, nie zaś – jak bezpodstawnie zarzucał apelujący obrońca – bezrefleksyjnie powielona w ślad za aktem oskarżenia. Wykluczało to wystąpienie zarzuconego przez apelującego naruszenia przez Sąd I instancji zasadysamodzielności orzeczniczej (art. 8 k.p.k.).
Podkreślenia wymagało w końcu, że – wbrew stanowisku apelującego obrońcy –ewentualna odpowiedzialność karna innych jeszcze osób, które mogły być zaangażowane w realizację przestępczego wyłudzenia kredytu, nie miała znaczenia dla odpowiedzialności karnej oskarżonychJ.iC., która opierała się na należycie dowodowo wykazanym zakresie ich zamiaru.
Uwzględniając powyższe uwagi, stwierdzić należało, że omawiany zarzut, pomimo zakwalifikowania go przez apelującego obrońcę jako naruszenia procedury, stanowił w istocie polemikę z przyjętą przez Sąd I instancji wersją zdarzenia, będącego przedmiotem osądu. Apelujący bowiem, zarzucając naruszenie szeregu norm, stanowiących generalne zasady procesowe –art. 5 § 2 k.p.k.,art. 8 § 2 k.p.k., czyart. 7 k.p.k.–de factonie skonkretyzował uchybień, których dopuścić się miał Sąd I instancji, ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie. Apelujący wskazał co prawda, jako obrażony przez Sąd I instancji, również przepisart. 410 k.p.k., jednakże argumentacja sformułowana przezeń w tym zakresie nie zmierzała logicznie do wykazania przypadku pominięcia dowodu, czy okoliczności, ale przybrała postać prezentacji przez stronę własnej oceny materiału dowodowego.
Tymczasem wykazanie naruszenia generalnych zasad procesowych, w tym ujętej wart. 7 k.p.k., wymaga uprzedniego dowiedzenia, że Sąd uchybił konkretnym (szczegółowym) regułom procedowania, w tym np. wymogowi oparcia ustaleń na całości materiału dowodowego wprowadzonego do procesu, czy konieczności oceny poszczególnych dowodów z poszanowaniem zasad wiedzy, doświadczenia życiowego, czy logiki. Bez uprzedniego wykazania takich skonkretyzowanych błędów proceduralnych Sądu, zarzucenie naruszenia generalnych zasad procesowych pozostaje gołosłownym twierdzeniem apelującego, podobnie – jak niewykazanie jakiegokolwiek naruszenia procedury, czyni dowolnym zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. W przypadku omawianego zarzutu, opartych na tezie, jakoby Sąd I instancji dowolnie ocenił lub pominął dany dowód, jedynymde factouzasadnieniem owej tezy było zaproponowanie przez apelującego obrońcę odmiennej oceny danego dowodu oraz sformułowanie przezeń wątpliwości co do faktów i ich interpretacji.
Ad. 3a)
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia przepisuart. 18 k.k.Wbrew przekonaniu apelującego obrońcy,to że oskarżeniJ.iC.nie działali w sposób sformalizowany w strukturachspółki (...).(...), nie oznaczało, jakoby niemożliwym było przypisanie im realizacji znamion zarzuconych im czynów, dokonanych wspólnie i w porozumieniu z innymi oskarżonymi – skoro porozumienie takie wynikało z nieformalnych uzgodnień i podziału ról oskarżonych.
Przy czym role i czynności sprawcze oskarżonychJ.iC.były istotne dla realizacji tego przedsięwzięcia (obejmowały np. opracowanie operatów wskazujących na wartość inwestycji związanej z nabyciem hoteli, stanowiących podstawę udzielenia kredytu, czy opracowanie fałszywej narracji mającej uwiarygadniać oskarżonegoR.w oczach pracowników Banku, jako osoby z doświadczeniem w branży hotelarskiej wN.).
Ad. 3b)
Nie potwierdził się też zarzut naruszenia przepisuart. 286 § 1 k.k.iart. 297 § 1 k.k.Postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało bowiem, że objęte zarzutami zachowania oskarżonychJ.iC.wypełniały ustawowe znamiona przypisanych im przestępstw.
W ustalonym stanie faktycznym – którego apelujący nie zdołał obalić – istniały wystarczające przesłanki (wskazane powyżej okoliczności, wynikające z dowodów omówionych w uwagach do zarzutów z pkt 2b) potwierdzające działanie oskarżonych z zamiarem kierunkowym wyłudzenia kredytu odA.Bank na rzeczspółki (...).(...).
Na marginesie powyższych uwag dodać należało, że samo zakwalifikowanie podniesionych w omawianej apelacji zarzutów cechował brak logiki. Apelujący obrońća podniósł bowiem zarówno zarzut błędnej oceny dowodów – w wyniku której Sąd miał wadliwie ustalić fakty – jak i wspomnianą obrazę prawa materialnego. Tymczasem ten ostatni zarzut może być zasadnie zgłaszany wyłącznie w sytuacji, gdy apelujący nie kwestionuje ustaleń faktycznych sądu, ale dąży do wykazania, że sąd pomimo prawidłowego ustalenia faktów dokonał wadliwej subsumpcji, to jest do prawidłowo ustalonych faktów zastosował nieadekwatne przepisy prawa materialnego. Tym samym, kwestionując ustalone przez Sąd I instancji okoliczności faktyczne, apelujący nie mógł w zgodzie z zasadami logiki podważać dokonanego przez ten Sąd aktu subsumpcji. W istocie apelujący dążył bowiem do wykazania, że objęte zarzutem zdarzenie zawierało inne okoliczności podmiotowe, niż ustalił Sąd I instancji, mające wskazywać, jakoby oskarżeniJ.iC.nie działał z zamiarem wyłudzenia kredytu.
Wskazany alogiczny sposób zakwalifikowania przez apelującego zgłoszonych w apelacjach zarzutów potwierdzał zatem ich polemiczny – względem ustalonej przez Sąd wersji zdarzenia – charakter.
Ad. 3c)
Oczywiście bezzasadny okazał się, zarzutnaruszenia prawa materialnego,art. 299 § 1, 5 i 6 k.k.Wbrew stanowisku apelującego obrońcy, w przypadku oskarżonychJ.iC.(podobnie jak w odniesieniu do pozostałych oskarżonych) Sąd I instancji wyraźnie wyodrębnił bowiem czynności sprawcze realizujące przestępstwo „bazowe” (wyłudzenie kredytu) od czynności wykonawczych prania brudnych pieniędzy.
W przypadkuoskarżonegoJ.do tych pierwszych należały następujące działania sprawcze:
- złożyłJ. Ł.propozycję objęcia funkcji prezesa zarząduPrzedsiębiorstwo (...)(dalej(...))(...) Sp. z o.o.wP., wiedząc, że ww. nie posiada żadnego doświadczenia w branży gastronomicznej i hotelarskiej,
- skontaktował oskarżonegoŁ.z pozostałymi współsprawcami przestępstwa,
- brał udział w dopełnieniu wszelkich formalności związanych z zarejestrowaniem Spółki w sądzie rejestrowym oraz złożeniem przezJ. R.iJ. Ł.– którym ustnie przekazał treść oświadczeń, które mieli oni złożyć w(...) Bank S.A.co do ich doświadczenia w branży hotelarskiej, uzyskanego podczas wspólnej pracy wN., co faktycznie nie miało miejsca.
Z wyjaśnień oskarżonegoR.wprost wynikało przy tym, że oskarżonyJ.w drodze do siedzibyA.Banku pouczał go, co ma mówić jako reprezentant kredytobiorcy, w tym opanować opowieść o jego (R.) rzekomej pracy w branży hotelarskiej wN..
Realizacja przestępstwaprania brudnych pieniędzyw przypadku oskarżonegoJ.obejmowała zaś:
- w dniu 7 grudnia 2014 roku złożyłŁ. W.propozycję wzięcia udziału w opisanym przestępstwie, w tym otwarcia, za wynagrodzeniem, rachunku bankowego wyłącznie w celu przyjęcia tych środków pieniężnych, umożliwiając tym samym realizację opisanego przepływu środków finansowych, skutkiem czegoŁ. W.wypłacił w całości z konta bankowego kwotę 1.431.250 złotych i przekazał jąK. J.,T. C.iF. T..
Z kolei w przypadkuoskarżonegoC.czynnościami realizującymi wyłudzenie kredytu było następujące działanie:
- brał udział w dopełnieniu wszelkich formalności związanych z zarejestrowaniem Spółki w sądzie rejestrowym oraz złożeniem przezJ. R.iJ. Ł.w siedzibie(...) Bank S.A.wW.wniosków o udzielenie reprezentowanej przez nichSpółce (...) Sp. z o.o.kredytu inwestycyjnego.
Zaś realizacjaprania brudnych pieniędzyw przypadku oskarżonegoC.obejmowała:
- polecił razem zF. T.iK. J.,Ł. W.otwarcie, za wynagrodzeniem, rachunku bankowego wyłącznie w celu przyjęcia tych środków pieniężnych, umożliwiając tym samym realizację opisanego przepływu środków finansowych, skutkiem czegoŁ. W.wypłacił w całości z konta bankowego kwotę 1.431.250 złotych i przekazał jąK. J.,T. C.iF. T..
Jak trafnie przyjął przy tym Sąd I instancji, o czym zaś apelujący zdawał się nie pamiętać, w ramach obu przestępstw, oskarżeniJ.iC.działali wspólnie i w porozumieniu z innymi sprawcami. Współsprawcą jest zaś zarówno osoba, która w porozumieniu z inną realizuje całość lub część znamion czynu zabronionego, jak i osoba, która wprawdzie nie wykonuje czynności odpowiadającej znamieniu czasownikowemu danego czynu zabronionego, ale którejzachowanie się – uzgodnione ze wspólnikiem – stanowi istotny wkład w realizację wspólnego przestępczego zamachu(tak: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2022 r., sygn. V KK 346/22 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 29 września 2022 r., sygn. II AKa 159/22).
Apelujący zdawał się również nie pamiętać, że sprawcą przestępstwa zart. 299 § 1 k.k.może być również sprawca czynu zabronionego, z którego popełnieniem związana jest korzyść stanowiąca przedmiot czynności wykonawczej, nadto, że przedmiotem czynności wykonawczej przestępstwa określonego w tym przepisie są m.in. środki płatnicze pochodzące bezpośrednio lub pośrednio z popełnienia czynu zabronionego (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 września 2019 r., sygn. II AKa 116/19).
Sam apelujący podkreślał przy tym, iż czyn zart. 299 § 1 k.k.może być popełniony umyślnie. Zatem sprawca może dopuścić się tego czynu zarówno z zamiarem bezpośrednim, jak i ewentualnym. Sprawca czynu zart. 299 § 1 k.k.nie musi znać prawnej kwalifikacji czynu zabronionego, z którego pochodzą "brudne pieniądze". Wystarczająca jest świadomość, że stanowią one czyny, za które grozi odpowiedzialność karnosądowa (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. II AKa 256/19).
Ad. 4
Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw, by podzielić stanowisko, wynikające z omawianych łącznie zarzutów apelacji obrońcy, jakoby wymierzone oskarżonymJ.iC.kary –za pierwszy z przypisanych im czynów– 2 lat i 6 miesięcypozbawienia wolności oraz grzywna w wymiarze 150 stawek dziennych po 50 zł każda oraz – za drugi z czynów – kary1 roku i 6 miesięcypozbawienia wolności, jak również kary łączne3 latpozbawienia wolności – były rażąco nadmiernie surowe.
Wbrew stanowisku apelującego obrońcy, role oskarżonychJ.iC.w przypisanych im przestępstwach zostały ustalone prawidłowo, a kary odpowiednio wyważone z zachowaniem wymogów wewnętrznej sprawiedliwości wyroku.
Ponadto, miarkując ww. kary orzekane wobec oskarżonychJ.iC., Sąd I instancji należycie uwzględniał dyrektywy wymiaru kary, jak również miał w świadomości dotyczące wymienionych oskarżonych okoliczności łagodzące, w tym podkreślane w apelacjach w odniesieniu do obu oskarżonych pozytywne okoliczności wynikające z wywiadu środowiskowego. Brak było jednakże podstaw do tego, by okolicznościom tym nadawać dalej idący charakter łagodzący
Apelacja obrońcy  
oskarżonegoJ. R.

Ad. 5a)
Wbrew zarzutowi apelującego obrońcy, dokonana przez Sąd I instancji ocena dowodów, leżąca u podstaw stwierdzenia sprawstwa i winy oskarżonegoR.co do czynu przypisanego mu w pkt 5 zaskarżonego wyroku (pranie brudnych pieniędzy), odpowiadała wymogom oceny swobodnej i spełniała wymogiart. 7 k.p.k.
Zważyć należało, ze oskarżonyR.przyznał się do winy w zakresie wyłudzenia kredytu, ale nie przyznawał się do popełnienia przestępstwa prania brudnych pieniędzy. Tymczasem – jak trafnie ocenił Sąd I instancji – już analiza samych wyjaśnień wymienionego oskarżonego wystarczała do odtworzenia wystarczających podstaw dowodowych i faktycznych dla stwierdzenia jego sprawstwa również w zakresie drugiego z przypisanych mu czynów. Oskarżony bowiem negując swoją winę w zakresie tego czynu, w swoich wyjaśnieniach podawał takie okoliczności, którede factopotwierdzały jego udział w praniu brudnych pieniędzy.
I tak, oskarżonyR.– co sam przyznawał w swoich wyjaśnieniach, a co potwierdzali także oskarżeniŁ.iK.– osobiście dostarczył do(...) Bank S.A.wW.oświadczenie o umowie zawartej pomiędzy oskarżonymŁ.aE. K.(o przekazaniu części kredytu „podwykonawcy” nabywców nieruchomości), co było niezbędnew celu uruchomienia kredytu i przelania kwotyna rachunek depozytowy Kancelarii notarialnej, a następnie na konto świadkaW.. Ponadto to sam oskarżonyR.mówił w swoich wyjaśnieniach, że sprawcy ustalili, że cześć kredytu (kwota 1 431 250 zł) stanowiąca ową „górkę”, nie zostanie przelana na rzecz oskarżonegoK., ale trafi faktycznie w ręce oskarżonegoM.-T.i pozostałych sprawców.
Nie sposób mówić zatem, jakoby oskarżonyR.nie miał świadomości tego, że wspomniana cześć kredytu, o której sam mówił w swoich wyjaśnieniach, jako o wspomnianej „górce”, zostanie „wyprana” poprzez kolejne transfery, w pierwszej kolejności na konto depozytowe notariuszki, a następnie na rachunek świadkaW.i to pod pozorem zapłaty za fikcyjną umowę dotyczącą robót remontowych.
Ad. 5b)
Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazywała jednoznacznie, że wszystkie elementy wymagane przepisemart. 424 § 1 k.p.k.– obejmujące przytoczone powyżej w pkt 5a), podstawy dowodowe i faktyczne potwierdzające sprawstwo i winę oskarżonegoR.w zakresie wskazanego czynu – zostały w wymienionym dokumencie zawarte i w sposób czytelny wyjaśniały motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Ad. 6
Poddając analizie – przez pryzmat zawartego w apelacji obrońcyzarzutu rażącej surowości kary, orzeczonej wobec oskarżonegoR.za czyn przypisany mu w pkt 4 części rozstrzygającej zaskarżonego wyroku – kwestię prawidłowości i trafności orzeczenia o karze (stanowiącego konsekwencję prawidłowego i niekwestionowanego przez apelującego rozstrzygnięcia co do sprawstwa i winy za ten czyn), Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, iż kara jednostkowa pozbawienia wolności wymierzona oskarżonemu w rozmiarze3 lat– była rażąco nadmiernie surowa.
Przy miarkowaniu tej kary wobec oskarżonego nie sposób pominąć tego – co trafnie podkreślał apelujący – że rola sprawcza oskarżonegoR.w ramach wyłudzenia kredytu była porównywalna do roli oskarżonegoŁ.i zbliżona była do rolide factotzw. „słupa”, w żadnym jednak razie nie była poważniejsza niż role, jakie w popełnieniu tego przestępstwa odegrali oskarżeniJ.iC.. Co więcej dwaj ostatni wymienieni oskarżeni, podobnie jak oskarżonyR., również byli wcześniej karani. W tej sytuacji wymóg wewnętrznej sprawiedliwości wyroku sprzeciwiał się potraktowaniu oskarżonegoR.przy wymiarze kary w sposób surowszy niż dwóch ww. współsprawców.
Co więcej, w przypadku oskarżonegoR.– jak trafnie podnosił apelujący obrońca – zachodziła istotna okoliczność łagodząca, której Sąd I instancji nie ocenił należycie. Mianowicie tylko oskarżonyR.złożył w niniejszej sprawie obszerne wyjaśnienia, które były przydatne i bardzo istotne dla czynionych ustaleń faktycznych, w szczególności wskazywały na role sprawcze poszczególnych oskarżonych.
Prawidłowe uwzględnienie omówionych wyżej okoliczności – którego zabrakło w rozstrzygnięciu Sądu I instancji – nakazywało orzec wobec oskarżonegoR.za czyn przypisany mu w pkt 4 zaskarżonego wyroku, karę niższą niż 3 lata pozbawienia wolności. Ukształtowanie kary w sposób znacznie odbiegający od minimalnej możliwej w przedmiotowej sprawie reakcji prawno-karnej, i to przy niedocenieniu przesłanek łagodzących, uznać należało za niesłuszne. Wystarczającą – w aspekcie represyjnego, ale także poprawczego oddziaływania na sprawcę, jak i zaspokojenia społecznej potrzeby sprawiedliwości – a zatem prawidłową reakcją prawno-karną za wskazany czyn, było wymierzenie oskarżonemu kary niższej niż uczynił to Sąd I instancji, tj. kary2 latpozbawienia wolności.
Dodać należało, że z uwagi na te same okoliczności, Sąd I instancji uznał, że również kara jednostkowa 2 lat pozbawienia wolności, orzeczona wobec oskarżonegoR.w pkt 5 części rozstrzygającej zaskarżonego wyroku za czyn wypełniający znamiona zart. 299 § 1, § 5 i § 6 k.k., była rażąco nadmiernie surowa. Przy czym kary tej apelujący nie kwestionował wyodrębnionym zarzutem, skupiając się na – nieskutecznej jak się okazało – próbie negowania sprawstwa i winy oskarżonego. W tym wypadku, z uwagi na omówione wyżej okoliczności łagodzące oraz wzgląd na wymóg wewnętrznej sprawiedliwości wyroku, za karę adekwatną uznać należało karę1 rokupozbawienia wolności.
Konsekwencją modyfikacji rozstrzygnięć w zakresie kar jednostkowych była także konieczność zmiany dotyczącego oskarżonegoR.orzeczenia o karze łącznej – co omówione zostało w części 5.2. niniejszego uzasadnienia.
Apelacja obrońcy  
oskarżonegoJ. Ł.

Ad. 7b)
Zarzut naruszenia prawa procesowego –art. 410 k.p.k., był jedynym zarzutem ze wskazanej kategorii, który wykraczał poza wytknięcie naruszenia generalnych zasad prawa procesowego, ale zmierzał do wykazania uchybienia przez Sąd I instancji konkretnym regułom procedowania. W brew jednakże przekonaniu apelującej, wyrażonemu w ramach owego zarzutu, w przedmiotowej sprawie nie mogło być mowy o pominięciu – w rozumieniuart. 410 k.p.k.– wskazanych prze nią dowodów.
I tak, zarzucając pominięcie dowodu z zeznań
    świadkaR. B.
(zięcia oskarżonegoK.), apelująca nie uwzględniła tego, że wymieniony świadek zeznawał w śledztwie (t. I, k. 184-190), ale w toku postępowania przed Sądem I instancji, korzystając z uprawnienia wynikającego zart. 182 § 1 k.p.k., jako osoba najbliższa oskarżonegoK., pismem z dnia(...)r. (t. XIII, k. 2547)
    odmówił składania zeznań, co Sąd ujawnił podczas rozprawy w dniu(...)r. (k. 2558). W tej sytuacji, poprzednio złożone zeznania świadkaR. B.objęte były zakazem dowodowym, o którym mowa wart. 186 § 1 k.p.k.
Wbrew stanowisku apelującej, Sąd I instancji nie pominął też dowodu z zeznańświadkaJ. S.(dyrektoraA.Banku, który podejmował decyzje kredytowe, a w którym obrońcy widzieli osobę biorącą udział w przestępstwie). Również w odniesieniu do wskazanego dowodu, Sąd I instancji zajął prawidłowe stanowisko procesowe, w tym wypadku –oddaliłna rozprawie w dniu(...)r. wniosek o przesłuchanie ww. świadka (t. XVII, k. 3290 i nast.), trafnie przyjmując wystąpienie przesłanki wskazanej wart. 170 § 1 pkt 4 k.p.k., a to wobec faktu, że nie udało się ustalić miejsca pobytu świadka.
Nie mogło być też mowy o pominięciu dowodu z
    opinii biegłegonr(...)
(...)(z zakresu grafologii, która potwierdzała, że niektóre podpisy oskarżonegoŁ.były podrobione). Opinia ta, prawidłowo wprowadzona do materiału dowodowego, stała się następnie – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia – przedmiotem oceny Sądu I instancji. W wyniku tej oceny Sąd I instancji słusznie uznał, że opinia ta, mimo że była wiarygodna, nie dostarczała okoliczności ekskulpujących oskarżonegoŁ.od przypisanych mu czynów. OskarżonyŁ.bowiem przyjmując rolę figuranta – jako członek zarząduA.(...) sp. z o.o.– zgodził się firmować wszystkie działania współoskarżonych, podejmowane w celu oszukańczego wyłudzenia kredytu, czego nie zmieniał fakt, że to nie on osobiści podrabiał, a nawet nie w każdym przypadku osobiście podpisywał, dokumenty, których w imieniu Spółki był wystawcą.
Ad. 7a) i 8a)
Zarzut naruszenia procedury –art. 7 k.p.k.oraz powiązany z nimzarzut błędu w ustaleniach faktycznych, w zakresie odtworzenia znamion strony podmiotowej przypisanego oskarżonemuŁ.przestępstwa oszukańczego wyłudzenia kredytu, stanowił w istocie polemikę z przyjętą przez Sąd I instancji wersją zdarzenia, będącego przedmiotem osądu. Apelująca bowiem nie tylko zdawała się ignorować istnienie dowodów sprawstwa i winy oskarżonego, ale kwestionował sądową ocenę dowodów – w szczególności z zeznań samego oskarżonegoŁ.– nie wskazującde factokonkretnych uchybień w procedowaniu Sądu. Tymczasem wykazanie naruszenia generalnych zasad procesowych, w tym ujętej wart. 7 k.p.k., wymaga uprzedniego dowiedzenia, że Sąd uchybił konkretnym (szczegółowym) regułom procedowania, w tym np. wymogowi oparcia ustaleń na całości materiału dowodowego wprowadzonego do procesu, czy konieczności oceny poszczególnych dowodów z poszanowaniem zasad wiedzy, doświadczenia życiowego, czy logiki. Bez uprzedniego wykazania takich skonkretyzowanych błędów proceduralnych Sądu, zarzucenie naruszenia generalnych zasad procesowych pozostaje gołosłownym twierdzeniem apelującego, podobnie – jak niewykazanie jakiegokolwiek naruszenia procedury, czyni dowolnym zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Jak zaś omówiono to powyżej, w odniesieniu do zarzutu zpkt 7b, apelująca nie zdołała skutecznie wykazać jedynego zarzuconego w sposób skonkretyzowany naruszenia procedury.
W przypadku omawianego zarzutu, opartego na tezie, jakoby Sąd I instancji dowolnie ocenił dany dowód i błędnie ustalił daną okoliczność, jedynymde factouzasadnieniem owej tezy było zaproponowanie przez apelującą odmiennej oceny tego dowodu oraz sformułowanie przez nią wątpliwości co do faktów i ich interpretacji.
Obrońca przytoczyła zatem w swojej apelacji zeznania licznych świadków, uznanych przez Sąd I instancji za wiarygodnych, którzy nie pamiętali oskarżonegoŁ., ani nie identyfikowali go jako osoby decyzyjnej w ramach działańSpółki (...).(...). Tymczasem z takich obserwacji świadków nie wynikało bynajmniej, jakoby ustalenia w zakresie roli oskarżonegoŁ.w przypisanych mu przestępstwach, pozbawiona była podstaw dowodowych. Zważyć bowiem należało, że Sąd I instancji przyjął w swoich ustaleniach, że rola oskarżonegoŁ.w ramach przestępczego procederu nie była pierwszoplanowa, ani decyzyjna, ani nawet samodzielna. Fakt ten nie podważał jednakże konkluzji, że oskarżony ten obejmował swoim zamiarem cel tego przedsięwzięcia, tj. oszukańcze wyłudzenie kredytu.
Wskazywał na to fakt – którego apelująca nie negowała, a który przyznawał w swoich wyjaśnieniach sam oskarżonyŁ.– że zgodził się on uczestniczyć w tworzenia struktur podmiotu kredytobiorcy, w tym przyjął propozycję objęcia funkcji prezesa zarządu z miesięcznym wynagrodzeniem 20.000 zł, w sytuacji, gdy nie miał żadnego doświadczenia w branży gastronomicznej i hotelarskiej, a następnie uczestniczył osobiście w czynnościach przed notariuszem, występując jako prezesA.(...), składał oświadczenia i podpisy na dokumentach niezbędnych do uzyskania kredytu i uruchomienia jego wypłaty. Dodać należało, że wskazane okoliczności po części przyznawał sam oskarżonyŁ., a potwierdzał je też w swoich wyjaśnieniach oskarżonyR..
Wbrew przekonaniu apelującej, od działania z zamiarem oszustwa, nie ekskulpowaly oskarżonegoŁ.okoliczności w postaci jego zachowania po czynie. W sytuacji gdy przestępstwo zostało ujawnione, w interesie oskarżonego było bowiem umniejszanie swojej roli, w tym poprzez informowanie organów ścigania, że jego podpisy były sfałszowane, czy informowanie Banku, że to nie on ponosić ma odpowiedzialność za długi Spółki.
Z kolei negując okoliczność w postaci działania oskarżonegoŁ.w ramach przypisanego mu czynu „w celu osiągnięcia korzyści majątkowej”, o którym mowa wart. 286 § 1 k.k., apelująca zdawała się nie pamiętać, że pojęcie to dotyczy korzyści majątkowej zarówno dla siebie, jak i dla kogo innego (k. 115§ 4 k.k.). Dla przypisania oskarżonemuŁ.takiego zamiaru wystarczało zatem jego działanie nakierowane na uzyskania nienależnego kredytu przezspółkę (...).(...).
W tej sytuacji, negowanie przez oskarżonego swojego sprawstwa i winy w zakresie zarzuconych mu czynów, słusznie uznane zostało za realizację przyjętej linii obrony, nie zaś wiarygodne odniesienie do faktów.
Uwzględnienie przez Sąd I instancji powyższych okoliczności i wyprowadzenie w oparciu o nie wniosków w zakresie oceny dowodów, w tym wyjaśnień oskarżonegoŁ.oraz wynikających z nich ustaleń co do świadomości tego oskarżonego w zakresie działań nakierowanych na oszukańcze wyłudzenie kredytu, czyniły niezasadnym zarzut naruszeniaart. 7 k.p.k.W ocenianej sprawie nie było bowiem tak – jak zarzucała apelująca – jakoby Sąd I instancji pominął okoliczności i wersję zdarzenia prezentowaną przez obronę oraz stanowiące jej podstawę wyjaśnienia oskarżonego. Sąd bowiem wyjaśnienia te ocenił, uznając je w zakresie negowania swojej winy – z powodów prezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oraz pokrótce zrelacjonowanych w powyższych rozważaniach – za niewiarygodne.
Tym samym wersja zdarzenia, forsowana przez obronę – jako niepoparta żadnym wiarygodnym dowodem – nie mogła stać się podstawą faktyczną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jak zatem wynikało z powyższych rozważań – żadne z wytkniętych w apelacji naruszeń procedury nie zostało przez obrońcę wykazane, zatem brak też było podstaw do uznania za wykazany zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. W istocie apelacja sprowadzała się zatem do polemiki z ustalonymi przez Sąd I instancji faktami. Obrońca dostrzegała bowiem wadliwość postępowania dowodowego tam, gdzie wynik sądowej oceny dowodów różnił się od jego własnej. Niewykazanie jednakże przez apelującego zarzuconych błędów proceduralnych nakazywało przyjąć, że to nie wersja zdarzeń przyjęta przez Sąd I instancji, ale forsowana przez obronę, nacechowana była dowolnością.
Ad. 7e) i 9
Jak zauważała sama apelująca (powołując się na stanowisko wyrażone w: W. Wróbel, A. Zoll (red.), Komentarz do art. 297, teza 79 i 113, LEX),zbieg kumulatywny przepisówart. 297 § 1 k.k.iart. 286 § 1 k.k.wystąpić może w szczególności w sytuacji, gdy sprawca, przedkładając dokumenty, o których mowa wart. 297 § 1 k.k., dążył do uzyskania kredytu lub pożyczki albo innej formy wsparcia finansowego wymienionej wart. 297 § 1 k.k.i jednocześnie podejmował inne sposoby oddziaływania, mające doprowadzić do uzyskania przez niego korzyści majątkowej przez niekorzystne rozporządzenie mieniem, polegające na uzyskaniu jednej z form wsparcia finansowego wymienionych wart. 297 § 1 k.k.w wyniku wprowadzenia w błąd podmiotu udzielającego tej formy wsparcia, instrumentu płatniczego lub zamówienia publicznego i doprowadzając ten podmiot w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem (por. A. Marek, Prawo karne..., s. 566; O. Górniok, Prawo karne gospodarcze..., s. 32; por. też J. Giezek [w:] J. Giezek (red.), D. Gruszecka, N. Kłączyńska, G. Łabuda, A. Muszyńska, T. Razowski, Kodeks karny. Część szczególna..., s. 1200 i n.; D. Jagiełło, Oszustwa przetargowe..., s. 75 i n.; J. Satko, Glosa...). Trafnie wskazuje się, że sprawca przestępstwa zart. 297 § 1 k.k.ponosi odpowiedzialność za samo wprowadzenie w błąd co do okoliczności istotnej m.in. dla uzyskania kredytu, co nie oznacza przecież, że gdy to wprowadzenie w błąd spowodowało niekorzystane rozporządzenie mieniem i było dokonane w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, nie poniesie on odpowiedzialności także za oszustwo określone wart. 286 § 1 k.k.
W sytuacji natomiast, gdy sprawca stosował będzie także inne formy oddziaływania po to, by wprowadzić w błąd podmiot przyznający jedną z wymienionych wart. 297 § 1 k.k.form wsparcia finansowego, i w konsekwencji doprowadzi do uzyskania określonej postaci wsparcia finansowego stanowiącego niekorzystne rozporządzenie mieniem po stronie podmiotu rozstrzygającego o jej przyznaniu, działając jednocześnie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, to w ten sposób zrealizuje swoim zachowaniem znamiona przestępstw określonych wart. 297 § 1 k.k.i wart. 286 § 1 k.k.W tych przypadkach będzie zachodził między wymienionymi przepisami rzeczywisty (właściwy) zbieg (J. Satko, Glosa...).
Apelująca nietrafnie, w sposób sprzeczny z ustaleniami faktycznymi, założyła, że w przedmiotowej sprawie w przypadku oskarżonegoŁ.czynności sprawcze w ramach wyłudzenia kredytu ograniczały się do przedłożenia w Banku sfałszowanych dokumentów.
Tymczasem zachowania sprawcze przypisane oskarżonemuŁ.– obok przedłożenia dokumentów lub oświadczeń, o których mowa wart. 297 § 1 k.k.– obejmowały całe spektrum działań mających na celu wprowadzenie przedstawicieli Banku w błąd co do okoliczności rzutujących na ocenę spełnienia warunków umowy kredytowej, począwszy odtworzenia struktur podmiotu kredytobiorcy, w tym przyjęcia propozycji objęcia funkcji prezesa zarządu z miesięcznym wynagrodzeniem 20.000 zł, w sytuacji, gdy nie miał on żadnego doświadczenia w branży gastronomicznej i hotelarskiej, poprzez udział w czynnościach przed notariuszem, a skończywszy na składaniu podpisów uruchamiających wypłatę transzy kredytu.
Zauważyć także należało, że zbieg przepisówart. 297 § 1 k.k.iart. 286 § 1 k.k.wystąpi w szczególności wówczas, gdy zachowania podejmowane przez sprawcę – jak miało to miejsce w przypadku oskarżonegoŁ.– spięte będą klamrą ciągłości w rozumieniuart. 12 k.k.(czyn ciągły), co sprawia, iż niezależnie od liczby podejmowanych przez sprawcę zachowań traktowane będą jako jedna podstawa karnoprawnego wartościowania. Zbiegu takiego nie sposób rozstrzygnąć, odwołując się do zasady specjalności, przepisart. 297 § 1 k.k.nie jest bowiem przepisem szczególnym wobec przepisuart. 286 § 1 k.k.(por. wyrok SA w Lublinie z 18.06.2002 r., II AKa 343/01).
Uwzględniając powyższe, stwierdzić należało, że zastosowanie przez Sąd I instancji kumulatywnej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemuJ. Ł., z zastosowaniem zarówno przepisuart. 286 § 1 k.k.iart. 270 § 1 k.k., jak iart. 297 § 1 k.k., było w pełni prawidłowe.
Stąd brak było podstaw umorzenia postępowania, co do czynów, które wbrew mylnej ocenie apelującej, nie były bynajmniej czynami współukaranymi.
Ad. 7c), 7d), 8b)
Kwestionowanie przez apelującą obrońcę ustalenia Sądu I instancji, co do faktuuprzedniej karalnościoskarżonegoŁ.oraz zarzuty uchybień proceduralnych, jakich Sąd ten miał się dopuścić na etapie odtworzenia faktu skazania oskarżonego przez sąd niemiecki, oparte były na wadliwej interpretacji przepisów dotyczących rejestru skazań, w tym orzekanych przez sądy zagraniczne.
W pierwszej kolejności wskazania wymagało, że czyniąc ustalenia w przedmiocie uprzedniej karalności oskarżonegoŁ., Sąd I instancji prawidłowo oparł się na dowodzie z dokumentu urzędowego – informacji o skazaniuJ. Ł.z Krajowego Rejestru Karnego (t. XVIII, k. 3478) – z którego wynikał fakt jego skazania wN.wyrokiem z dnia(...)r., prawomocnym od dnia(...)r., za usiłowanie kradzieży z włamaniem, na karę grzywny 40 stawek po 8 euro. W zapisie wskazanego dokumentu

    brak informacji o wykonaniu kary grzywny.
Zauważyć następnie należało, o czym apelująca obrońca zdaje się zapominać, że ustawa z dnia(...)r. o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz.U.2023.159 t.j.) wprost przewiduje umieszczanie wK.danych o skazaniach za granicą w tym o dacie wydania i uprawomocnienia się wyroku oraz wykonania kary (w przypadku państw UE – działa w tym zakresie system(...)). Stąd – wbrew stanowisku apelacji – brak było potrzeby uzyskiwania tych danych w drodze pomocy prawnej, o której mowa wart. 585 pkt 5 k.p.k.,a Sąd I instancji opierając swoje ustalenia na wspomnianej informacji zK.nie uchybił wskazanemu przepisowi.
Z kolei, powołując przepisart. 51 a § 1ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych(Dz.U.2023.217 t.j.), apelująca pomija całość regulacji tego artykułu, z której wynikają różne sposoby ustalanie i stosowanie właściwego prawa obcego. Wskazany przepisart. 51a § 1, faktycznie pozwala (acz nie nakazuje) sądowi zwrócić się do Ministra Sprawiedliwości o udzielenie tekstu tego prawa oraz wyjaśnienie obcej praktyki sądowej. Z kolei przepis§ 3tegoż artykułu, stanowi, że celem ustalenia treści prawa obcego lub obcej praktyki sądowej albo istnienia wzajemnościsąd może zastosować także inne środki, w tym zasięgnąć opinii biegłych.
W ocenianym przypadku, Sąd I instancji nie musiał zatem uruchamiać procedury wskazanej w powołanym art. 51a § 1 wymienionej ustawy, by wiedzieć, że w systemie prawa niemieckiego (bliskim systemie prawa w ramach UE), bieg terminu zatarcia skazania w przypadku kary grzywny, tak jak w prawie polskim, liczony jest od daty wykonania tej kary. W przypadku zaś oskarżonegoŁ.– jak wskazano powyżej – w informacji zK.brak adnotacji o wykonaniu kary grzywny.
W tej sytuacji brak było podstaw do powzięcia wątpliwości co do statusu oskarżonegoŁ., jako osobie uprzednio karanej wyrokiem sądu niemieckiego.
Ad. 10
Apelująca obrońca oskarżonegoJ. Ł.miała natomiast rację, zarzucającrażącą surowość orzeczenia w przedmiocie kary. Sąd Apelacyjny podzielił zatem stanowisko apelującej, że orzeczone wobec oskarżonego kary jednostkowe – za pierwszy z przypisanych mu czynów – 3 lata pozbawienia wolności oraz – za drugi z czynów – 2 lata pozbawienia wolności, a także kara łączna 3 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności były rażąco nadmiernie surowe.
Wymiar tych kar nie uwzględniał należycie dyrektyw wymiaru kary i jawił się jako nieodpowiednia reakcja prawno-karna na popełnione przez oskarżonego bezprawie. Jak trafnie zauważała apelując, przy uwzględnieniu ustalonej przez Sąd I instancji roli oskarżonegoŁ.w przypisanym mu przestępczym procederze – która nie była samodzielna, ani decyzyjna, ale sprowadzała się do świadomie przyjętej funkcji figuranta („słupa”) firmującego działania współsprawców – wzgląd na wymóg wewnętrznej sprawiedliwości wyroku, wymagał orzeczenia wobec niego kar niższych, niż uczynił to Sąd I instancji.
Nadto, na korzyść oskarżonegoŁ.w kontekście wymiaru kar jednostkowych, przemawiały także trafnie naprowadzone w apelacji, a pominięte przez Sąd I instancji okoliczności dotyczące zachowania oskarżonego po popełnieniu przestępstwa w tym złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa i podjęcie współpracy z pracownikami windykacji pokrzywdzonego Banku.
Prawidłowe uwzględnienie omówionych wyżej okoliczności – którego zabrakło w rozstrzygnięciu Sądu I instancji – nakazywało orzec wobec oskarżonegoŁ.za czyn przypisany mu w pkt 1 zaskarżonego wyroku, karę niższą niż 3 lata pozbawienia wolności – tj. karę 2 lat pozbawienia wolności, a za czyn przypisany mu w pkt 2, karę niższą niż 2 lata pozbawienia wolności, tj. karę 1 roku pozbawienia wolności.
Konsekwencją modyfikacji rozstrzygnięć w zakresie kar jednostkowych była także konieczność zmiany dotyczącego oskarżonegoŁ.orzeczenia o karze łącznej – co omówione zostało w części 5.2. niniejszego uzasadnienia.
Apelacja obrońcy  
oskarżonegoE. K.

Ad. 11 i 12
Również w przypadku tej apelacji, zarzut naruszenia procedury –art. 7 k.p.k.oraz powiązany z nimzarzut błędu w ustaleniach faktycznych, w zakresie odtworzenia znamion strony podmiotowej przypisanych oskarżonemuK.przestępstw oszukańczego wyłudzenia kredytu oraz prania brudnych pieniędzy, stanowił w istocie polemikę z przyjętą przez Sąd I instancji wersją zdarzeń, będących przedmiotem osądu. W ramach omawianych zarzutów, apelujący obrońca forsował bowiem wersję o nieświadomości oskarżonegoK.co do przestępczego przebiegu procedury kredytowej, w której uczestniczył oraz co do przestępczego sposobu postępowania z częścią kwoty kredytu, która to wersja bazowała wyłącznie na wyjaśnieniach wskazanego oskarżonego, pomijała natomiast resztę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Podkreślenia wymagało, że wspomnianego polemicznego charakteru omawianych zarzutów nie usprawiedliwiała specyfika przedmiotowej sprawy, w ramach której przebieg zdarzeń historycznych, w tym uzewnętrznionych zachowań uczestników tych zdarzeń, czy podejmowanych przez nich czynności, w tym czynności prawnych, mających za przedmiot zawarcie umowy kredytowej i uzyskanie kredytu – był w przeważającej mierze bezsporny. O bycie zarzuconych oskarżonemu przestępstw przesądzało zaś odtworzenie faktów z zakresu przeżyć wewnętrznych uczestników owych niespornych zdarzeń historycznych, to jest z jednej strony – zamiaru jaki przyświecał oskarżonemuK.przy podejmowaniu poszczególnych, objętych postawionymi mu zarzutami, zachowań, z drugiej zaś strony – ówczesnego stanu świadomości osób działających w imieniu pokrzywdzonego banku, co do rzeczywistego statusu podmiotu kredytobiorcy i wynikających zeń gwarancji prawidłowego wywiązania się z zawartego zobowiązania. Wobec takiej specyfiki sprawy, polemika obrońcy, aby mogła okazać się uprawnioną, musiałaby zostać poparta argumentacją wskazującą, że wnioskowanie Sądu I instancji w przedmiocie owych przeżyć wewnętrznych stron wykraczało poza obwarowane ścisłymi regułami swobodne uznanie sędziowskie. Tymczasem apelujący obrońca – jak nadmieniono powyżej – ograniczył się do wytknięcia naruszenia generalnej zasady procesowej oraz prezentacji własnej interpretacji zdarzeń.
W przeciwieństwie jednakże do ocen i interpretacji wyrażonych w apelacji obrońcy, te opisane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocenić należało jako wystarczająco umotywowane i pogłębione. Przede wszystkim zatem, Sąd I instancji mając świadomość trudności dowodowych występujących przy odtwarzaniu przeżyć wewnętrznych oskarżonego i przedstawicieli pokrzywdzonych – ze swej istoty niedostępnych wprost w przestrzeni zewnętrznej – poddał analizie nie tylko treść ich relacji procesowych, ale też zgromadził i przeanalizował szereg okoliczności stanowiących zewnętrzną emanację zamiaru oskarżonego oraz te okoliczności przedmiotowe czynu, które pozwalały odtworzyć sferę motywacyjną i stan świadomości oskarżonego.
I tak, apelujący nie mógł zasadnie wywodzić, jakoby oskarżonyK.nie obejmował swoimzamiarem i świadomością oszukańcze wyłudzenie kredytu,skoro:
- oskarżonyK.uczestniczył osobiście w negocjacjach dotyczących zbycia hoteli, prowadzonych przez niego z oskarżonymiM.-T.J.iC.,
- oskarżonyK.wiedział i akceptował to, że nabywcą ma byćSpółka (...).(...) Sp. z o.o., reprezentowana przez oskarżonegoR., potem zaś oskarżonegoŁ., nieistniejąca wcześniej i zawiązana specjalnie w celu nabycia hoteli (przy czym jej rejestracja w KRS, czego oskarżonyK.również miał świadomość, trwała wiele miesięcy, bo oskarżeni nie potrafili skutecznie złożyć wniosku, a spółka przez wiele miesięcy funkcjonowała jako Sp. Z o.o. w rejestracji),
- oskarżonyK.wiedział także i akceptował to, że nabywcą ma być ww. Spółka, pomimo że to oskarżonyM.-T.prezentował się, jako osoba z doświadczeniem w branży hotelarskiej i gastronomicznej („współwłaściciel hoteli na południu Polski), zaś oskarżeniR.iŁ.pojawili się jako strona transakcji w sposób zaskakujący dla samego oskarżonegoK.(co sam przyznał w swoich wyjaśnieniach);
- oskarżonyK.potwierdził też przed notariuszem (i to dwukrotnie – w chwili zawierania umowy przedwstępnej i głównej), że otrzymał od Spółki zaliczkę w łącznej kwocie 3 750 000 zł, co było nieprawdą.Wpłacenie zaliczki było zaś warunkiem uruchomienia kredytu (wymagany wkład własny nabywcy/kredytobiorcy),
- tłumaczenie oskarżonegoK., że pierwszą transzę zaliczki (2 750 000 zł) faktycznie otrzymał – w gotówce w walizce, którą potem zwrócił – było zaś rażąco naiwne i w sposób niewiarygodne, przy czym okoliczności wpłacenia zaliczki na rzecz oskarżonegoK.przeczył wprost w swoich wyjaśnieniach oskarżonyR.(a inni oskarżeni też faktu tego nie potwierdzali),
- oskarżonyK.w końcu, w pełni akceptował też podzielenie się częścią ceny zbycia nieruchomości (ową „górka”, w wysokości 1 431 250 zł, o której wprost mówił oskarżonyR.w swoich wyjaśnieniach) z pozostałymi oskarżonymi – faktycznymi nabywcami hoteli.
Negowanie przez apelującego świadomości i zamiaru oskarżonegoK.w zakresie przypisanego mu oszustwa kredytowego, było tym bardziej oczywiście bezzasadne, że już samofałszywe potwierdzenie otrzymania zaliczki od Spółki(będącej wymaganym wkładem własnym kredytobiorcy i stanowiącej warunek uruchomienia kredytu) wskazywało, że oskarżonyK.obejmował swoim zamiarem oszukańcze wyłudzenie kredytu. Odpowiadało to warunkowi, że dla przyjęcia wypełnienia znamion czynu zabronionego wobec współsprawców niezbędne jest ustalenie, że obejmowali oni swą świadomością przestępczy zamiar (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2022 r., sygn. II KK 589/21).
Z kolei na to, że oskarżony obejmował swoimzamiarem i świadomością wypranie kwoty 1 431 250 złwskazywały następujące okoliczności (pominięte przez apelującego obrońcę):
- oskarżonyK.nie tylko akceptował przekazanie pozostałym oskarżonym części transzy kredytu (kwoty 1 431 250 zł), ale wykonał w tym zakresie podstawowe czynności sprawcze, tj. dokonując czynności w formie notarialnej, spowodował, że kwota ta nie została przelana na jego rzecz (jako zaplata za zbywane przez niego hotele), ale złożona na rachunku depozytowym notariuszki, a następnie – na jego polecenie – przelana na wskazane przez niego konto świadkaW.(pomimo że oskarżonyK.wiedział dokładnie – co sam podał w swoich wyjaśnieniach – że świadekW.nie był bynajmniej wykonawcą remontu hotelu).
W tym kontekściewyjaśnienia oskarżonegoE. K.w zakresie w jakim negował on swoją winę, słusznie uznane zostały przez Sąd I instancji za niewiarygodne. Wyjaśnienia te były bowiem sprzeczne nie tylko z obiektywnymi i niekwestionowanymi przez strony dowodami obrazującymi uzewnętrznione zachowania sprawców w ramach procedury kredytowej, ale też z tymi fragmentami wyjaśnień samego oskarżonego, w których przyznawał wymienione powyżej okoliczności, w tym zgodę na podzielenie się kwotą kredytu z nabywcami hoteli.
Uwzględnienie przez Sąd I instancji powyższych okoliczności i wyprowadzenie w oparciu o nie wniosków w zakresie oceny dowodów, w tym wyjaśnień oskarżonegoK.oraz wynikających z nich ustaleń co do roli oskarżonego w przypisanych mu przestępstwach, czyniła niezasadnym zarzut naruszeniaart. 7 k.p.k.oraz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych.W ocenianej sprawie nie było bowiem tak – jak zarzucał apelujący – jakoby Sąd I instancji pominął okoliczności i wersję zdarzenia prezentowaną przez obronę oraz stanowiące jej podstawę wyjaśnienia oskarżonego. Sąd bowiem wyjaśnienia te ocenił, uznając je – z powodów prezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oraz pokrótce zrelacjonowanych w powyższych rozważaniach – za niewiarygodne.
Wbrew stanowisku apelacji, Sąd I instancji w pełni prawidłowo przyjął też, że w zakresie obu przypisanych mu czynów, oskarżonyK.działałwspólnie i w porozumieniu z innymi oskarżonymi– nawet w sytuacji, gdy nie wiedział dokładnie o wszystkich oszukańczych działaniach, które pozostali oskarżeni podjęli na etapie składania wniosków kredytowych (w tym o wszystkich sfałszowanych dokumentach, np. potwierdzających rzekomo doświadczenie oskarżonegoR.w branży hotelarskiej wN.).
Zważyć bowiem należało, że współsprawcą jest zarówno osoba, która w porozumieniu z inną realizuje całość lub część znamion czynu zabronionego, jak i osoba, która wprawdzie nie wykonuje czynności odpowiadającej znamieniu czasownikowemu danego czynu zabronionego, ale którejzachowanie się - uzgodnione ze wspólnikiem - stanowi istotny wkład w realizację wspólnego przestępczego zamachu(tak: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2022 r., sygn. V KK 346/22 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 29 września 2022 r., sygn. II AKa 159/22).
Takim uzgodnionym z innymi sprawcami „wkładem” oskarżonegoK.w realizację planu oszukańczego uzyskania kredytu, było niewątpliwie potwierdzenie przez niego nieistniejącego faktu otrzymania zaliczki na poczet ceny nieruchomości, i to w sytuacji gdy zaliczka ta była wymaganym wkładem własnym kredytobiorcy, którego istnienie stanowiło warunek konieczny uruchomienia kredytu.
Podkreślenia wymagało przy tym – co trafnie uwzględnił Sąd I instancji – że istota współsprawstwa dorozumianego zasadza się na samej akceptacji czynności sprawczych podejmowanych przez inne osoby. Zgodnie z ustawowym ujęciem porozumienie obejmuje wspólne wykonanie czynu zabronionego. Ustawowe ujęcie współsprawstwa nie zawiera jednak warunku, aby współdziałający, zawierając porozumienie, podjęli wspólny zamiar popełnienia czynu zabronionego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. II AKa 69/21).
Przypomnieć należało również, że wprowadzenie do ustawowej regulacji współsprawstwa, elementu porozumienia odniesionego do wspólnego wykonania czynu zabronionego wskazuje, że przedmiotem porozumienia niekoniecznie musi być podjęcie wspólnego zamiaru popełnienia czynu zabronionego przez współdziałających lecz objęcie świadomością i wolą uczestników porozumienia wspólnego zachowania, stanowiącego realizację czynu zabronionego. Termin "porozumienie", różni się od pojęcia "zamiar", zarówno semantycznie jak i normatywnie. Porozumienie bowiem nie zostało zdefiniowane wkodeksie karnym, zamiar natomiast ma wyraźną normatywną konotację wart. 9 § 1 k.k.Zamiar popełnienia czynu zabronionego zawiera warunek świadomości wszystkich znamion czynu zabronionego, porozumienie z oczywistych powodów takiego wymogu nie zakłada. Porozumienie odnosi się do wspólnego wykonania czynu zabronionego, co oznacza uzgodnienie przyszłych zachowań sprawców związanych z planowanym przedsięwzięciem (Por. P Kardas Kodeks Karny część ogólna, komentarz, Warszawa 2007 r. str. 257-258).
Tymczasem z wywodów apelacji obrońcy oskarżonegoK.wynikało, że jej autor zdaje się mylić zakresu obu pojęć.
Kwestionowanie przez apelującego obrońcą prawidłowości przypisania oskarżonemuK., w ramach obu czynów, działania wspólnie i w porozumieniu z innymi sprawcami, nie wytrzymywało konfrontacji z ustalonymi w sprawie faktami, których obrońca w ogóle nie kwestionował lub nie zdołał uczynić tego skutecznie. OskarżonyK., wiedział zatem, że kredyt potrzebny na sfinansowanie nabycia od niego hoteli uzyskany zostanie przez pozostałych oskarżonych w sposób oszukańczy – w wyniku co najmniej fałszywego potwierdzenia istnienia wymaganego wkładu własnego nabywcy. Podczas sporządzania aktów notarialnych sam składał w tym przedmiocie fałszywe oświadczenia. Akceptował też przekazanie pozostałym oskarżonym części transzy kredytu (w kwocie 1 431 250 zł), powodując, że kwota ta nie została przelana na jego rzecz (jako zapłata za zbywane przez niego hotele), ale złożona na rachunku depozytowym notariuszki, a następnie – na jego własne polecenie – przelana na wskazane przez niego konto świadkaW.i to pomimo że oskarżonyK.wiedział dokładnie, że świadekW.nie jest wykonawcą jakiegokolwiek remontu hotelu.
Wskazane okoliczności stanowiły wystarczającą podstawę faktyczną ustalenia, że w przypadku oskarżonegoK.spełniony został warunek współsprawstwa, wymagający tego, że współdziałający muszą mieć świadomość wspólnego wykonania czynu zabronionego, a zatem przynajmniej o sobie wiedzieć i zdawać sobie sprawę, że podejmowana czynność składa się na realizację wspólnie wykonywanej całości przedsięwzięcia (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2002 roku sygn. III KKN 371/02).
Ad. 13
Nie potwierdził się też zarzutnaruszenia przepisów postępowania –art. 193 k.p.k.w zw. zart. 167 k.p.k.Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji w zakresie oceny, że przeprowadzenie postulowanego przez obronędowodu z opinii biegłego z dziedziny wyceny nieruchomościbyło w sprawie zbędne (art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k.).
Zważyć bowiem należało, że Sąd I instancji nie przyjął, że cena sprzedawanych nieruchomości była zawyżona w stosunku do ich rzeczywistej wartości, ale że oskarżeni tak skalkulowali cenę wskazaną w akcie notarialnym (12 500 000 zł), by – przy zaakceptowanej przez Bank kwocie kredytu 8 750 000 zł – uwzględnić w niej ową „górkę”, o której mówił oskarżonyR., tj. kwotę 1 431 250 zł, którą oskarżonyK.przekazał z transzy kredytu na rachunek depozytowy notariuszki, a potem pozostałym oskarżonym za pośrednictwem konta założonego wyłącznie w tym celu przez świadkaW.. Dodać należało, że ze skalkulowaną przez oskarżonych ceną wskazana w akcie notarialnym skorelowana była też wysokość wymaganego przez Bank wkładu własnego nabywcy, tj. kwoty 3.750.000 zł, której wpłatę na rzecz oskarżonegoK., a potem zwrot, fałszywie potwierdzili oskarżeniK.iR.w akcie notarialnym.
Brak zatem było podstaw do przyjęcia, jakoby okoliczność, która miałby być udowodniona za pomocą opinii biegłego z dziedziny wyceny nieruchomości, miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Ad. 14
Niezasadny okazał się zarzutnaruszenia prawa materialnego –art. 299 § 1 k.k.Apelujący obrońca nie miał racji, zarzucając Sądowi I instancji brak doprecyzowania w opisie czynu przypisanego oskarżonemuK.w pkt 18 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku, zakwalifikowanego zart. 299 § 1, 5 i 6 k.k., znamienia pochodzenia korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego i brak wskazania chociażby przedmiotowych elementów czynu „bazowego”, co z kolei miało wykluczać możliwość przyjęcia wymienionej wyżej kwalifikacji prawnej.
Wbrew temu, co twierdził apelujący obrońca, w opisie czynu przypisanego oskarżonemuE. K.– poprzez odwołanie się do treści opisu czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 17 tegoż wyroku, w tym wskazanie, żeśrodki pieniężne w kwocie 1.431.250 zł, pochodziły z korzyści majątkowej uzyskanej z wyłudzonego na podstawieumowy kredytowej numer (...)zawartej w dniu 14 listopada 2014 roku pomiędzy P.G.H.(...) Sp. z o.o.wP.a(...) Bank S.A.wW.kredytu inwestycyjnego w kwocie 8.750.000– Sąd I instancji zawarł sformułowanie o pochodzeniu środków finansowych z korzyści ze skonkretyzowanego czynu zabronionego.
Określenie to – mając na uwadze poczynione przez Sąd Okręgowy szczegółowe ustalenia dotyczące okoliczności popełnienia „czynu pierwotnego” – z pewnością obejmowało jednoznaczne wskazanie, że pieniądze, będące przedmiotem wykonawczym przestępstwa prania brudnych pieniędzy, stanowiły korzyść pochodzącą z owego konkretnego czynu zabronionego.
Taki sposób zredagowania opisu czynu zart. 299 § 1, 5 i 6 k.k., był również wystarczający z perspektywy oceny spełnienia – wynikającego zart. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.– wymogu dokładnego określenia przypisanego oskarżonemu czynu. Przypomnieć bowiem należało, że polski proces karny nie jest procesem formułkowym, wymagającym posługiwania się określonymi formułami prawnymi, lecz procesem, w którym przepisy określają jedynie sposób postępowania organów procesowych, w tym przy redagowaniu opisu czynu zarzuconego i przypisanego tak, aby odzwierciedlał on zdarzenie przestępne, ze wskazaniem znamion. Trafnie zauważa się również w orzecznictwie, iż pewne niedociągnięcia w tym zakresie, gdy ustalenia faktyczne jednoznacznie wykazują, że zdarzenie odpowiadające zachowaniu przestępnemu miało rzeczywiście miejsce i to przy wymaganej w danej sytuacji stronie podmiotowej, nie mogą prowadzić do uwolnienia oskarżonego od odpowiedzialności karnej (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2018 r., sygn. II KK 371/17; por. też: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. II KK 141/14).
Dodać należało, że Sąd I instancji – pomimo faktycznie zawiłej redakcji opisu przypisanych oskarżonemu przestępstw – wyraźnie wyodrębnił czynności sprawcze realizujące cel prania brudnych pieniędzy, od czynności realizujących przestępstwo „bazowe”. W przypadku oskarżonegoK.do tych pierwszych należało: wydanie polecenia złożenia kwoty 1 431 250 zł na konto depozytowe notariuszki, a następnie złożenie oświadczenie o umowie zawartej pomiędzy nim a oskarżonymŁ., w przedmiocie przekazania części kredytu „podwykonawcy” nabywców nieruchomości i wskazanie rachunku świadkaW., jako docelowego rachunku, na który trafić maja pieniądze z konta depozytowego.
Ad. 15
Częściowo zasadny okazał się zarzutrażącej surowość orzeczenia w przedmiocie kary. Jakkolwiek Sąd Apelacyjny nie podzielił stanowiska apelującego, jakoby orzeczone wobec oskarżonegoK.kary jednostkowe – za pierwszy z przypisanych mu czynów – 2 lat pozbawienia wolności oraz grzywna w rozmiarze 200 stawek dziennych po 50 zł każda, jak również – za drugi z czynów – 1 roku pozbawienia wolności, były rażąco nadmiernie surowe, to uznał, że zbyt surowa była wymierzona oskarżonemu kara łączna 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Odnośnie wymienionych kar jednostkowych pozbawienia wolności i grzywny, wskazać należało, że obniżenie ich wymiaru – wobec stopnia zawinienia oskarżonegoK.– nie było zasadne. Podkreślenia wymagało, że rola wymienionego oskarżonego w realizacji przestępczego planu zarówno wyłudzenia kredytu, jak i „wyprania” jego części – w przeciwieństwie do ról oskarżonychŁ.iR.– była w istocie niezastępowalna, a zatem udział oskarżonegoK.w przestępstwie stanowił warunek konieczny jego realizacji. W tej sytuacji, wymóg wewnętrznej sprawiedliwości wyroku, sprzeciwiał się potraktowaniu oskarżonegoK.przy wymiarze kar pozbawienia wolności w sposób łagodniejszy, niż dwóch wskazanych wyżej współsprawców.
Zasadne było natomiast obniżenie wymiaru orzeczonej wobec niego kary łącznej. Wysokość tej kary, ustalona przez Sąd I instancji na 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, nie uwzględniała bowiem należycie dyrektyw wymiaru kary łącznej i jako taka jawiła się jako zbyt surowa.
Podkreślenia wymagało – czego nie docenił należycie Sąd I instancji – że pomiędzy oboma przypisanymi oskarżonemuK.czynami, zachodził bardzo bliski związek podmiotowo-przedmiotowy. Oba te czyny zatem:
- atakowały tożsame dobro prawem chronione, tj. pewność obrotu gospodarczego (choć pierwszy z nich – z uwagi na znamiona stypizowane wart. 286 § 1 k.k.– także mienie);
- popełnione zostały w bliskim odstępie czasowym, bo w nakładających się okresach: pierwszy od dnia(...),
- dokonane jako elementy jednej przestępczej akcji mającej na celu przeniesienie własności hoteli, tak by obie strony transakcji odniosły z tego nielegalną korzyść, były zatem emanacją jednego przestępczego zamierzenia sprawcy.
W tej sytuacji zasadne było obniżenie orzeczonej wobec oskarżonegoK.kary łącznej – przy zastosowaniu zasady pełnej absorbcji zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili czynu, a to z uwagi na dyspozycjęart. 4 § 1 k.k.– do2 lat pozbawienia wolności
Sąd Apelacyjny uznał przy tym za zasadne równieżwarunkowo zawiesić wykonania tej kary na okres 3 lat próby(co również możliwe było w związku z zastosowaniemart. 4 § 1 k.k., a co szerzej omówione zostało w części 5.2. niniejszego uzasadnienia).

Wniosek

Apelacja obrońcy  
oskarżonegoF. T.
             , adwokatM. J. (1)
O zmianę zaskarżonego wyrokupoprzezuniewinnienieoskarżonego od zarzucanych mu czynów.
Ewentualny– o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Apelacja obrońcyoskarżonegoK. J.,adwokataJ. L.
oraz
Apelacja obrońcyoskarżonegoT. C.,adwokataJ. L.:

Wnioski jednobrzmiące w odniesieniu do obu oskarżonych:

O zmianę zaskarżonego wyrokupoprzezuniewinnienieoskarżonych od zarzucanych im czynów.
Ewentualny– o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Apelacja obrońcyoskarżonegoJ. R., adwokataS. J.:
O zmianęzaskarżonego wyrokupoprzez rozwiązanie węzła kary łącznej, orzeczonej w pkt 6,uniewinnienieoskarżonego od czynu przypisanego mu w pkt 5 orazobniżeniekary orzeczonej w pkt 4.
Ewentualny– o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Apelacja obrońcyoskarżonegoJ. Ł., adwokatI. J.:
O zmianęzaskarżonego orzeczeniaiuniewinnienieoskarżonego.
Ewentualny– o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Apelacja obrońcyoskarżonegoE. K.,adwokataK. S.(pełnomocnika substytucyjnego obrońców oskarżonego, adwokatówT. G. (1),T. G. (2)iM. J. (2)):
O zamianę zaskarżonego wyrokuiuniewinnienieoskarżonego od wszystkich zarzutów.
Ewentualny– o zamianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary w dolnych granicach ustawowego zagrożenia

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Ad. 1, 3, 5, 7 i 9
Wbrew stanowisku apelujących obrońców oskarżonych – brak było podstaw do zakwestionowania zawartych w wyroku Sądu I instancji, zaskarżonych rozstrzygnięć co do sprawstwa i winy oskarżonych, w szczególności żadna z apelacji nie wykazała zasadnych podstaw do postulowanego przez obrońcówuniewinnieniaoskarżonych.
Ad. 2, 4, 6 i 8
Apelujący obrońcy oskarżonych nie wykazali, jakoby zaskarżony wyrok dotknięty był wadami uzasadniającymi jegouchylenie, a postępowanie rozpoznawcze przed Sądem Okręgowym obarczone było wadami i brakami uzasadniającymi potrzebę jego powtórzenia. Stąd wnioski ewentualne apelujących o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, nie mogły zostać uwzględnione
Ad. 5 i 10
Przeprowadzone postępowanie odwoławcze wykazało potrzebę uwzględnienia wniosków apelacji obrońcówoskarżonegoJ. Ł.i oskarżonegoE. K.,dotyczących orzeczenia o karze – a to w części obejmującej generalny postulat wymierzenia wymienionym oskarżonym łagodniejszych kar, w tym łącznej, pozbawienia wolności. W pozostałym zakresie wnioski dotyczące orzeczenia o karze, jako wynikające z niezasadnych zarzutów apelacji, nie zasługiwały na uwzględnienie.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.1Pkt 4

wyroku

Przedmiot utrzymania w mocy

Zaskarżone rozstrzygnięciew części, obejmującejdotyczące wszystkich oskarżonych rozstrzygnięcia w przedmiocie sprawstwa i winyorazrozstrzygnięcia w przedmiocie kar i środka karnego, zawarte wpkt 7 – 18zaskarżonego wyroku,jak również rozstrzygnięcia w przedmiocie zaliczenia okresów pozbawienia wolności na poczet kar (pkt 20), przepadku dowodów rzeczowych (pkt 21) i kosztów procesu (pkt 23 i 24)

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Z uwagi na to, że apelujący obrońcy nie zdołali skutecznie zakwestionować konkluzji Sądu I instancji o wypełnieniu przez oskarżonych w sposób zawiniony ustawowych znamion przypisanych im czynów, zaś obrońca oskarżonegoJ. R.konkluzji Sądu co do sprawstwa i winy tego oskarżonego, w zakresie czynu przypisanego mu w pkt 4 zaskarżonego wyroku (wyłudzenie kredytu), w ogóle nie kwestionował –rozstrzygnięcie w przedmiocie sprawstwa i winyoskarżonych zasługiwało na aprobatę w całości.
Częściowo prawidłowe – a to w zakresie wykraczającym poza modyfikacje omówione w części 5.2 niniejszego uzasadniania – okazało się także, stanowiące następstwo rozstrzygnięcia w przedmiocie sprawstwa i winy oskarżonych, zawarte w zaskarżonym wyroku,orzeczenie o karze. Wskazać przy tym należało, że kwestionowanie rozstrzygnięcia o karze zgłoszone w ramach zarzutów ewentualnych apelacji obrońców oskarżonychJ.iC., okazało się niezasadne. Sąd Apelacyjny nie znalazł zaś podstaw by podzielić wynikające z kierunku apelacji obrońców stanowisko, jakoby pozostałe – poza karami zmienionymi przez Sąd Apelacyjny w odniesieniu do oskarżonychŁ.,R.iK.) wymierzone oskarżonym kary były rażąco nadmiernie surowe, a orzeczone kary grzywny zbyt wygórowane. Rozstrzygając w przedmiocie tych kar, Sąd I instancji należycie uwzględnił wszystkie okoliczności łagodzące i obciążające. W rezultacie brak było jakichkolwiek podstaw do uznania tych kar za rażąco nadmiernie surowe.
Na aprobatę zasługiwały także pozostałe rozstrzygnięcia zawierające się w zakresie orzeczenia o karze, których apelujący nie kwestionowali wyodrębnioną argumentacją, w tym orzeczony wobec oskarżonegoM.-T.w pkt 10 części rozstrzygającej zaskarżonego wyroku, zakaz prowadzenia działalności gospodarczej związanej ze sporządzaniem opinii o stanie technicznym nieruchomości , analizy finansowo –ekonomicznej oraz świadczenia usług prawno– księgowych na okres 5 lat. Rozstrzygnięcie to należycie uwzględniało przesłanki ujęte wart. 41 § 2 k.k.

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.3Pkt 1
0.3.1Wyroku

0.4Pkt 2
0.4.1Wyroku

0.5Pkt 3
0.5.1Wyroku

Przedmiot i zakres zmiany

Rozstrzygnięcia w przedmiocie kary, w ten sposób że:
Zmienia zaskarżony wyrok w odniesieniu dooskarżonegoJ. Ł., w ten sposób, że:

a
wpkt 1jego części rozstrzygającej, karę pozbawienia wolności orzeczoną wobec tego oskarżonego, obniża do 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności,

b
wpkt 2jego części rozstrzygającej, karę pozbawienia wolności orzeczoną wobec tego oskarżonego, obniża do 1 (jednego) roku pozbawienia wolności,

c
wpkt 3jego części rozstrzygającej, w miejsce orzeczonej tam kary łącznej, łączy kary jednostkowe pozbawienia wolności orzeczone powyżej w pkt 1a) i 1b) niniejszego wyroku i wymierza oskarżonemuJ. Ł.nową karę łączną2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

Zmienia zaskarżony wyrok w odniesieniu dooskarżonegoJ. R., w ten sposób, że:

a
wpkt 4jego części rozstrzygającej, karę pozbawienia wolności orzeczoną wobec tego oskarżonego, obniża do 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności,

b
wpkt 5jego części rozstrzygającej, karę pozbawienia wolności orzeczoną wobec tego oskarżonego, obniża do 1 (jednego) roku pozbawienia wolności,

c
wpkt 6jego części rozstrzygającej, w miejsce orzeczonej tam kary łącznej, łączy kary jednostkowe pozbawienia wolności orzeczone powyżej w pkt 2a) i 2b) niniejszego wyroku i wymierza oskarżonemuJ. R.nową karę łączną2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

Zmienia zaskarżony wyrok w odniesieniu do
    oskarżonegoE. K.
, w ten sposób, że w
pkt 19jego części rozstrzygającej, karę łączną pozbawienia wolności orzeczoną wobec tego oskarżonego, obniża do
    2 (dwóch) lat pozbawienia wolnościi na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.(w brzmieniu obowiązującym do dnia(...)) w zw. zart. 4 § 1 k.k.orazart. 70 § 1 pkt 1 k.k.(w brzmieniu obowiązującym do dnia(...)r.) w zw. zart. 4 § 1 k.k., wykonanie tej kary warunkowo zawiesza na okres 3 (trzech) lat próby.

Zwięźle o powodach zmiany

Jak wskazano powyżej, częściowo zasadne okazało się stanowisko wyrażone w apelacjach obrońcówoskarżonychJ. Ł.,J. R.iE. K.w zakresie rażącej surowości kary. Uwzględniając wskazane stanowisko apelacji, Sąd odwoławczy obniżył wymiar kar jednostkowych orzeczonych wobec oskarżonychJ. Ł.iJ. R.oraz wymiar kary łącznej, orzeczonej wobec oskarżonegoE. K.. Przy czym przesłanki ww. rozstrzygnięć Sądu Apelacyjnego szczegółowo omówione zostało w części 3 niniejszego uzasadnienia, w ramach uwag do zarzutów z pkt 6, 10 i 15.
Konsekwencją powyższego orzeczenia dotyczącego obniżenia kar jednostkowych pozbawienia wolności wobecoskarżonychŁ.iR.było pojawienie się w odniesieniu do każdego z nich dwóch nowych kar jednostkowych – po 2 lata pozbawienia wolności (za przypisane im oszustwo kredytowe) i po 1 roku pozbawienia wolności (za przypisane imP.brudnych pieniędzy). Zmiana ta implikowała z kolei koniecznośćorzeczenia wobec obu wymienionych oskarżonych nowych kar łącznych pozbawienia wolności, w miejsce tych, orzeczonych przez Sąd I instancji.
Połączeniu podlegały zatem w przypadku obu oskarżonych wymienione kary 2 lat oraz 1 roku pozbawienia wolności, orzeczone przez Sąd odwoławczy w pkt 1a) i 1 b) oraz w pkt 2a) i 2 b) uzasadnianego wyroku oraz kary. W myśl przepisówart. 86 § 1 k.k.(w brzmieniu obowiązującym prze dniem 1 lipca 2015 r.) w zw. zart. 4 § 1 k.k., w obu przypadkach dawało to granice orzekanej kary łącznej od 2 lat pozbawienia wolności (najwyższa z kar jednostkowych) do 3 lat (suma kar). Sąd Apelacyjny, ocenił, że kary łączne winny być w przypadku obu oskarżonych ukształtowane w oparciu o zasadę asperacji (wypośrodkowania kar) i to na podstawie względniejszych dla sprawców przepisów obowiązujących w chwili popełnienia czynów, tj. wg. stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 lipca 2015r.
Za zastosowaniem wobec oskarżonych zasady asperacji przy wymiarze kary łącznej, przemawiał bliski związek podmiotowo-przedmiotowy pomiędzy poszczególnymi przypisanymi im czynami, stanowiącymi realizację jednego przestępczego przedsięwzięcia oskarżonych, a dokonanymi na przestrzeni nakładających się okresów od dnia(...)
Z drugiej jednak strony, Sąd Apelacyjny nie doszukał się w odniesieniu od oskarżonych i ich czynów, takich okoliczności, które uzasadniałyby uksztaltowanie wymiaru kary łącznej w oparciu o zasadę absorpcji. Żaden z czynów przypisanych oskarżonym nie był bowiem na tyle mało znaczący, by orzeczona zań kara mogła zostać – bez uszczerbku dla sprawiedliwego wyroku – pochłonięta w całości przez najsurowszą z kar.
W tej sytuacji, za adekwatne w przypadku oskarżonychŁ.iR.kary łączne, uznać należało – orzeczone na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.– w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. – w zw. zart. 4 § 1 k.k.– kary po 2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Tak ukształtowane nowe kary łączne uwzględniały przy tym wszystkie dyrektywy wymiaru kary łącznej, w tym związki podmiotowo przedmiotowe pomiędzy przypisanymi oskarżonym czynami oraz wspomniany wymóg wewnętrznej sprawiedliwości wyroku.
Z kolei w przypadkuoskarżonegoE. K.,dokonane przez Sąd Apelacyjny obniżenie wymiaru kary łącznej, przy zastosowaniu zasady pełnej absorbcji, zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili czynu, a to z uwagi na dyspozycjęart. 4 § 1 k.k., do2 lat pozbawienia wolności– co szczegółowo omówione zostało w części 3 niniejszego uzasadnienia, w ramach uwag do zarzutu z pkt 15 – otworzyło pole do rozważań w przedmiocie warunkowego zawieszenia wykonania tej kary (co również możliwe było na podstawie regulacji obowiązującej przed dniem 1 lica 2015 r., stosowanej w związku z dyspozycjąart. 4 § 1 k.k.).
Sąd Apelacyjny ocenił przy tym, że w odniesieniu do oskarżonegoK.zachodziła pozytywna prognoza kryminologiczna, a to z uwagi na brak demoralizacji oskarżonego, incydentalność przestępczych zachowań w perspektywie całego jego życia (oskarżony rocznik 1936), kiedy to wykazywał się ustabilizowanym trybem życia i prawidłowo realizował swoje role społeczne, nadto zaś stan zdrowia oskarżonego (u którego stwierdzono schorzenia kardiologiczne, nowotworowe i inne –vide:opinia sądowo-lekarska o stanie zdrowia oskarżonego z dnia(...)r., t. XVIII, k. 3529).
W tej sytuacji Sąd Apelacyjny uznał za zasadne, by na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.(w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r.) w zw. zart. 4 § 1 k.k.orazart. 70 § 1 pkt 1 k.k.(w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r.) w zw. zart. 4 § 1 k.k., wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoE. K.kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności, warunkowo zawiesić na okres 3 lat próby.

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

0.1Pkt 5 wyroku

Orzekająco kosztach procesu za postępowanie odwoławczeSąd Apelacyjny uwzględnił wynik sprawy, a zatem to, że apelacje obrońców oskarżonych w swoim podstawowym zakresie nie zostały uwzględnione, co oznaczało, że koszty procesu – co do zasady – obciążały apelujących oskarżonych. Sąd Apelacyjny jednakże, mając na względzie przepisyart. 624 § 1 k.p.k.iart. 634 k.p.k., zwolnił wszystkich oskarżonych od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów procesu za postępowanie odwoławcze, w tym również – na podstawie przepisówart. 17 ust. 1 i 2w zw. z art. 8 i art. 10 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o kosztach sądowych w sprawach karnych (Dz.U.1983.49.223 ze zmian.) zwolnił oskarżonychF. T.,K. J.iT. C.od opłat za drugą instancję, a oskarżonychJ. Ł.,J. R.iE. K.od opłat za obie instancje.

7

PODPIS

G. N.K. L.M. K.