Sąd Rejonowy w Świdnicy
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 64/23
Data wyroku: 2023-10-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Teza: zmieniono decyzję

Sygnatura akt IV U 64/23

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 4 października 2023 r.

Sąd Rejonowy w Świdnicy , IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie: Sędzia Magdalena Piątkowska
protokolant: Alicja Gibas

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2023 r.
sprawy z odwołaniaM. C.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wW.z dnia 22 marca 2019 r. roku,(...)
o zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego i zasiłku opiekuńczego

zmienia zaskarżoną decyzję i stwierdza brak obowiązku zwrotu pobranego zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego i zasiłku opiekuńczego za okresy i w wysokości wskazanej w zaskarżonej decyzji,

zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wW.na rzecz powódkiM. C.kwotę 450 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

UZASADNIENIE

PowódkaM. C.wniosła odwołanie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wW.z dnia 22 marca 2019 r.,(...), którą organ rentowy uznał wypłacone powódce świadczenia za nienależne i zobowiązał powódkę do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego i zasiłku opiekuńczego za okres wskazany w decyzji wobec ustalenia, iż powódka nie podlegała ubezpieczeniom społecznym. W uzasadnieniu powódka wskazała, iż zaskarżoną decyzję ZUS oparł na nieprawomocnej decyzji dotyczącej wyłączenia powódki z ubezpieczeń społecznych. Ponadto podniesiono, iż powódce nie można przypisać złej wiary, świadomości nienależności świadczenia, a zatem nie można było na nią nałożyć obowiązku zwrotu pobranych świadczeń.
W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzją z dnia 11.02.2019r. wyłączono skarżącą z ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji odmówiono prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w postaci zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego i zasiłku opiekuńczego.

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2019r. zawieszono niniejsze postępowanie do czasu rozpoznania odwołania powódki od decyzji o wyłączeniu z ubezpieczeń społecznych. Po podjęciu postępowania wyrokiem z dnia  5 sierpnia 2022 r. tut. Sąd oddalił odwołanie powódki. Wyrokiem z dnia 11.01.2023r. Sąd Okręgowy w(...)uchylił wyrok z dnia 5.08.2022r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia 11.02.2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.ustalił, iż powódka od dnia 17.07.2012r. nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Od tejże decyzji powódka odwołała się.
Wyrokiem z dnia 4.12.2019r. wydanym w sprawie(...)Sąd Okręgowy(...)oddalił odwołanie powódki, zaś wyrokiem z dnia 1.10.2020r. w sprawie III(...)Sąd Apelacyjny(...)zmienił wyrok o tyle, że stwierdził , iż powódka nie podlega ubezpieczeniom od 1.04.2014r., w pozostałym zakresie oddalono apelację powódki. Sądy orzekające w sprawie o podleganie ubezpieczeniom społecznym ustaliły, iż od dnia 1.09.2014r. powódkaM. C.nie podlegała ubezpieczeniom społecznym albowiem działalność powódki po 1.09.2014r. nie była praktycznie w ogóle prowadzona, została utrzymana dla pozoru z intencją uzyskania wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych wobec pogarszającego się stanu zdrowia powódki. Ponadto na podstawie akt organu rentowego ustalono, iż zadeklarowanie maksymalnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe za miesiąc 09-11/2014 r. zagwarantowało powódce prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego od podstawy 8.081,06 zł za okresy niezdolności do pracy od(...)Następnie za miesiące 11-12/2017 powódka zadeklarowała podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe w wysokości 10.675,00 zł. i za 01/2018 r. w wysokości 11.107,50 zł. Podstawę wymiaru zasiłków za kolejne okresy tj. od(...)stanowiła kwota 9.325,79 zł. Sady stanęły na stanowisku, iż w sytuacji powódki zadeklarowanie od 1.09.2014r. do 11.2014r. ww. podstawy wymiaru składek było nieracjonalne i nie uzasadnione ekonomicznie.
Świadczenia z ubezpieczenia chorobowego za ww. okresy zostały powódce wypłacone w łącznej wysokości(...). w postaci :
- zasiłku chorobowego za okresy od(...)
- świadczenia rehabilitacyjnego za okresy od(...)
- zasiłku opiekuńczego za okres od(...).

Dowód:
akta ZUS w załączeniu,

    wyrok Sądu Okręgowego w(...)z dnia 4.12.2019r. wydany w sprawie VII U(...)wraz z uzasadnieniem, wyrok Sądu Apelacyjnego(...)z dnia 1.10.2020r. w sprawie III(...)wraz z uzasadnieniem ( akta w załączeniu)

Powódka nie miała świadomości, iż wypłacane jej przez organ rentowy świadczenia są jej nienależne. Rozpoczynając działalność była osobą zdrową, a choroby spadły na nią nagle. Była przekonana, że pobieranie zasiłku jest uzasadnione, skoro prowadziła działalność gospodarczą i opłacała składki na ubezpieczenie, w tym dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. W przekonaniu powódki rozpoczęła ona prowadzenie działalności gospodarczej celem osiągania zysków, w przyszłości wysokiej emerytury, a w razie choroby- zasiłku. Zarejestrowała działalność, uzyskała dotację, zainwestowała własne środki finansowe, wyremontowała budynek, w którym postawiono maszyny niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Powódka nie miała świadomości, iż zadeklarowanie i opłacanie składek od wysokiej, nie znajdującej uzasadnienia w dochodach, podstawy i w zasadzie formalne tylko podtrzymywanie działalności, może spowodować wydanie niekorzystnych dla niej decyzji.
Dowód:
Akta ZUS ( w załączeniu)
zeznania świadkaA. C.e protokół k. 201
zeznania powódki e protokół k. 201

Przy tak ustalonym stanie faktycznym sąd zważył:
Odwołanie podlegało uwzględnieniu wobec stanowiska zajętego przez Sąd Okręgowy(...), iż ustalenie przez Sąd Okręgowy i Apelacyjny, że wypłata świadczeń nastąpiła na skutek świadomego, celowego działania powódki i konsekwentnie przygotowywanego przez nią planu stworzenia pozorów prowadzenia działalności gospodarczej o wysokich dochodach w celu osiągnięcia wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego- nie jest wystarczające dla uznania przez sąd rejonowy w niniejszej sprawie, iż stworzoną fikcją powódka wprowadziła w błąd organ rentowy, który dokonywał wypłat spornych świadczeń (art. 84 .2.2 ustawy systemowej ).
Sąd oparł się zatem na ustaleniach poczynionych samodzielnie na podstawie akt zasiłkowych, zeznań powódki i świadka.

Zgodnie zart. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznychosoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniemust. 11.
Punkt 2 powołanego artykułu precyzuje pojęcie nienależnie pobranych świadczeń stanowiąc, iż za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:
1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.
Przepis ten, ustanawiając obowiązek zwrotu świadczenia przez osobę, która pobrała nienależne świadczenie, wskazuje istotną cechę nienależnie pobranego świadczenia w ujęciu ustawy systemowej tj. świadomość (złą wiarę) osoby pobierającej świadczenie co do nieprzysługiwania tego świadczenia w całości lub w części od początku albo w następstwie później zaszłych zdarzeń. Obowiązek zwrotu świadczenia obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nienależności. Dotyczy to zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach dotyczących braku prawa do pobierania świadczenia (art. 84 ust. 2 pkt 1 cytowanej Ustawy), jak i osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenie (art. 84 ust. 2 pkt 2 Ustawy). Świadomość nienależności świadczenia może mieć źródło w pouczeniu udzielonym przez organ rentowy co do okoliczności powodujących konieczność zwrotu świadczenia bądź też może wynikać z zawinionego działania osoby, która spowodowała wypłatę świadczeń.
Jak wynika z zeznań powódki i świadka oraz analizy akt sprawy o podleganie ubezpieczeniom społecznym i akt zasiłkowych powódki, powódka rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej z zamiarem osiągnięcia dochodu, podjęła szereg czynności przygotowawczych, które jednak w praktyce nie przyniosły spodziewanych zysków. Powódka jednak nie miała świadomości, iż utrzymywanie pozorów działalności i zadeklarowanie wyższej podstawy wymiaru składki uczyni wypłacane jej świadczenia nienależnymi tym bardziej, iż organ rentowy wypłacał je przez okres 4 lat- od roku 2015 do 2018.
Dlatego też na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmieniono zaskarżona decyzję i orzeczono jak w punkcie I wyroku.
Na podstawieart. 98 § 1 kpcSąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki koszty zastępstwa procesowego w stawce minimalnej wynikającej z § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą 180 zł w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym.