Sąd Rejonowy w Zawierciu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 744/18
Data wyroku: 2019-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt I Ns 744/18

UZASADNIENIE
Wnioskiem z 22 września 2018 r. wnioskodawcaC. W.wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po:W. W.synuF.zmarłym w dniu 5 kwietnia 1987r. iJ. W.córceF. S.zmarłej w dniu 13 kwietnia 2002r. na podstawie ustawy na rzeczC. W.,H. K.,R. W.iJ. B. (1).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
W. W.zmarł w dniu 5 kwietnia 1987r. wŁ.. Ostatnio stale zamieszkiwał w miejscowościG.. W chwili śmierci był żonaty zJ. W.. Pomiędzy małżonkami nie toczyło się postępowanie o rozwód czy separację. Spadkodawca był dwukrotnie żonaty. Pierwsza żona spadkodawcyS. W.zmarła przed nim. Z pierwszego małżeństwa spadkodawca posiadał dwoje dzieci- synaM. W.i córkęD. B.późniejO.z domuW..M. W.zmarł w dniu 17 lipca 2009r. Posiadał dwóch synów:S. W., który zmarł w dniu 31 stycznia 1990r. jako bezdzietny kawaler, orazR. W..D. O.zmarła w dniu 19 marca 1979r., pozostawiając synaJ. B. (1). Spadkodawca posiadał z drugiego związku małżeńskiego zJ. W.dwoje dzieci: córkęH. K.z domuW.i synaC. W.. Spadkodawca nie sporządził testamentu. Nie były składane oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku czy o zrzeczeniu się dziedziczenia. Jest to pierwsza sprawa spadkowa po spadkodawcy.
J. W.zmarła w dniu 13 kwietnia 2002r. wZ.. Ostatnio stale zamieszkiwała w miejscowościG.. W chwili śmierci była wdową. Jako spadkobierców ustawowych pozostawiła dwoje dzieci: córkęH. K.z domuW.i synaC. W.. Więcej dzieci nie posiadała. Nikogo nie adoptowała. Nie sporządziła testamentu. Nie były składane oświadczenia o przyjęciu bądź o odrzuceniu spadku. Nikt też nie zrzekał się dziedziczenia za jej życia. Jest to pierwsza sprawa spadkowa po spadkodawczyni.
Dowód:zapewnienie spadkowe złożone przezC. W.(k.35-36 akt), akty USC (k.5-14 akt).
W skład masy spadku wchodzi gospodarstwo rolne obejmujące nieruchomość składającą się z działek o następujących nr ewidencyjnych:(...)(stanowiąca las),(...)(stanowiąca las),(...)(stanowiąca grunty orne) i(...)(stanowiąca tereny mieszkaniowe) o łącznej powierzchni 0,5979 ha, jednostka ewidencyjnaŁ., obręb ewidencyjny(...)_5.(...)G., województwo(...), powiat(...). Działka onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 0.0213 ha jest zabudowana budynkami mieszkalnymi. Nieruchomość została nabyta przez małżonkówW.iJ. W.na podstawie Aktu Własności Ziemi nr(...)/G../75 wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy wŁ.w dniu 22 maja 1976r. Nieruchomość nie posiada urządzonej księgi wieczystej.
Dowód:wypisy z rejestru gruntów i kartoteki budynków (k.24-26), akt własności ziemi (k.15 akt).
W 1987r. spadkodawcaW. W.i jego żonaJ. W.pracowali w gospodarstwie rolnym. W chwili śmierciW. W.na gospodarstwie pozostała wdowaJ. W..
W chwili śmierciW. W.C. W.mieszkał u żony. Prowadził wraz z żoną gospodarstwo rolne, które sąsiadowało z gospodarstwem rodziców. Ponadto pracował na kolei. Pomagał w pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Nie miał ukończonego kursu rolniczego ani szkoły rolniczej. W chwili śmierciW. W.nie był inwalidą.
H. K.z domuW.w 1987r. pomagała w pracy w gospodarstwie rolnym rodziców (m.in. przy plewieniu i zbiorach). Nie miała ukończonego kursu rolniczego ani szkoły rolniczej.
M. W.w chwili śmierciW. W.był inwalidą. Miał ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (orzeczeniem z dnia 31 sierpnia 1978r. Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia zaliczyłaM. W.do pierwszej grupy inwalidów na trwale). Nie mógł pracować. Nie miał ukończonego kursu rolniczego ani szkoły rolniczej.
J. B. (1)w chwili śmierciW. W.pracował na kolei jako maszynista. Nie miał ukończonego kursu rolniczego ani szkoły rolniczej.
Dowód: zeznania: wnioskodawcyC. W.(k.36 akt), uczestników:H. K.,R. W., (k. 36-37 akt), zaświadczenie ZUS O/C.z 26.08.2019r. /k. 56 akt/.

Sąd Rejonowy zważył co następuje:
W przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, że spadkodawcyW. W.iJ. W.nie sporządzili testamentu krąg spadkobierców został ustalony na podstawie przepisówkodeksu cywilnego(tzw. dziedziczenie ustawowe).
Zgodnie zart. 931 kodeksu cywilnegow pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, dziedziczą oni w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jeżeli dziecko nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych.
W. W.w chwili śmierci pozostawił żonęJ. W., dzieci:M. W.,C. W.,H. K.oraz wnukaJ. B. (2)(syna zmarłej przed spadkodawcą córkiD. B.późniejO.z domuW.). W związku z czym do dziedziczenia ustawowego zostały powołane jego żona:J. W., która odziedziczyła spadek w 4/16 częściach, dzieci:M. W.,C. W.,H. K.oraz wnukJ. B. (1), którzy odziedziczyli spadek po 3/16 części każde z nich.
Z uwagi na fakt, żeW. W.zmarł w czasie gdy obowiązywały jeszcze przepisy dotyczące szczególnych warunków dziedziczenia gospodarstwa rolnego, a w skład masy spadku wchodził jego udział w gospodarstwie rolnym, należało orzec, którzy ze spadkobierców ustawowych miał uprawnienie do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie śmierci spadkodawcy gospodarstwem rolnym były nieruchomości o pow. przekraczającej O,5 ha. Przy czym w skład gospodarstwa rolnego wchodził grunt rolny oraz grunt leśny i grunt zabudowany.
W dacie śmierciW. W.art. 1059 k.c.wskazywał, że należące do spadku gospodarstwo rolne dziedziczą tylko ci spadkobiercy, którzy odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności, albo są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo są trwale niezdolni do pracy. Za osoby odpowiadające warunkom dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności uważało się osoby stale pracujące w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej albo posiadający kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, czyli ukończyły szkołę rolniczą, kurs przysposobienia rolniczego lub uzyskały tytuł kwalifikacyjny w zawodach rolniczych. Natomiast za trwale niezdolnych do pracy uważane były osoby, które osiągnęły wiek- kobiety 60 lat, a mężczyźni 65 lat i nie wykonywały stałej pracy, która stanowiłaby dla nich główne źródło utrzymania, lub zostały zaliczone do I lub II grupy inwalidów w trybie i na zasadach określonych w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
Na dzień otwarcia spadku poW. W.w ocenie Sądu zdolnymi do dziedziczenia udziału w gospodarstwie rolnym wchodzącego w skład masy spadku poW. W.na podstawieart. 1059 k.c.byli: żonaJ. W.oraz dzieci spadkodawcy:M. W.,C. W.iH. K.jako spadkobiercy ustawowi po spadkodawcy.C. W.iH. K.spełniali warunek umożliwiający dziedziczenie gospodarstwa rolnego jakim jest stała praca bezpośrednio przy gospodarstwie rolnym, natomiastM. W.na dzień otwarcia spadku spełniał warunek dotyczący trwałej niezdolności do pracy.
Z tego też względu wchodzący w skład masy spadku poW. W.udział w gospodarstwie rolnym został nabyty przez żonęJ. W.oraz dzieci spadkodawcy:M. W.,C. W.iH. K.. Wnuk spadkodawcyJ. B. (1)w chwili śmierciW. W.nie pracował w gospodarstwie rolnym, pracował na kolei jako maszynista. Nie miał ukończonego kursu rolniczego ani szkoły rolniczej.
W związku z powyższym na podstawieart. 931 k.c.oraz1059 k.c.orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 31 stycznia 2001 r., P 4/99, stwierdził, że przepisart. 1059 k.c.jest niezgodny zart. 64 ust. 1 i 2w zw. zart. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RPw zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych po 13 lutego 2001r. Po 13 lutego 2001r. spadkobierców ustawowych spadku rolnego ustala się wyłącznie według przepisów powszechnegoprawa spadkowego(art.931-937 i 940 k.c.) i taki spadkobierca nie musi spełniać dodatkowych warunków. Na spadki rolne, które otworzyły się przed 14 lutego 2001r. mają wpływ w dalszym ciągu przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych.
Mając na względzie powyższe wobec faktu, iż spadkodawczyniJ. W.zmarła w dniu 13 kwietnia 2002r., dziedziczenie spadku po w/w, w tym wchodzącego w skład masy spadku udziału w gospodarstwie rolnym, odbywa się już na ogólnych zasadach dziedziczenia ustawowego.
J. W.w chwili śmierci pozostawiła dzieci:C. W.iH. K.W związku z czym do dziedziczenia ustawowego zostały powołane jej dzieci:C. W.iH. K., którzy odziedziczyli spadek po ½ części każde z nich.
Wyjaśnić należy, że Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie dokumentów, załączonych do akt sprawy, których wiarygodności nikt nie kwestionował oraz na podstawie zgodnych i logicznych zeznań w-cy i uczestników postępowania.
W tym stanie rzeczy na podstawieart. 931 k.c.orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.