Sąd Okręgowy w Rzeszowie
V Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ca 766/17
Data wyroku: 2018-06-14 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Adam Simoni, Barbara Chłędowska, Witold Benicki

Sygn. akt V Ca 766/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 czerwca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie V Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący-Sędzia

SSO Witold Benicki

Sędzia:
Sędzia:

SSO Adam Simoni (spr.)
SSO Barbara Chłędowska

Protokolant:

st. sekr. sąd. Edyta Rak

po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 r. w Rzeszowie
na rozprawie
sprawy z powództwa Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych Sp. z.o.o. wR.przeciwkoA. S. (1)oraz małoletnimK. S. (1)iA. S. (2)- oboje reprezentowani przez matkęA. S. (1)o opróżnienie lokalu mieszkalnego
na skutek apelacji pozwanychod wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie
z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt I C 2065/16
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
SSO Adam Simoni   SSO Witold Benicki  SSO Barbara Chłędowska
Sygn. akt V Ca 766/17

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 14 czerwca 2018r.
Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 lutego 2017r., sygn. akt I C 2065/16 nakazał pozwanymA. S. (1)oraz małoletnimK. S. (1)iA. S. (2)reprezentowanym przez matkęA. S. (1)opróżnienielokalu mieszkalnego nr (...)w budynku przyul. (...)wR.z osób i rzeczy prawa ich reprezentujących (pkt I) oraz zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych Sp. z o.o. wR.kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w tym 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt II).
Sąd Rejonowy, w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalił, że najemcąmieszkania nr (...)położonego wR.przyulicy (...)byłaA. K.. Była ona osobą starszą, schorowaną, wymagającą opieki, pomoc tą sprawowały dwie pracownice MOPS-u. Pozwana wraz z dziećmi zamieszkiwała w wynajmowanym przez siebie innym mieszkaniu w tym samym budynku. Nigdy nie mieszkała w przedmiotowym mieszkaniu zA. K., jedynie pojawiała się u niej i pomagała jej.A. K.w zamian za tą pomoc zameldowała ją i jej małoletniego syna w wynajmowanym przez siebie mieszkaniu. Po śmierciA. K.w połowie 2016r. pozwana wraz z małoletnimi dziećmi, dysponując najprawdopodobniej kluczami, wprowadziła się i zaczęła zamieszkiwać w lokalu, do którego nie miała żadnego prawa i nie płacąc właścicielowi żadnych kwot. Pismem z 26 sierpnia 2016r. powód wezwał pozwaną do opróżnienia lokalu w terminie do dnia 15 września 2016r. Wraz z pismem pozwana otrzymała informację o naliczonym odszkodowaniu za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego. Sąd Rejonowy ustalił także, że w trakcie trwania postępowania pozwana złożyła wniosek do Prezydenta MiastaR.o przyznanie jej tego mieszkania, który jednak został rozpatrzony odmownie wobec niespełniania przez pozwaną wymogów uchwały Rady MiastaR., bowiem na pobyt stały zameldowana jest wB.(...). Ustalono także, że pozwana jest zatrudniona jako pomoc kuchenna wZespole Szkół nr (...)wR.na czas określony za wynagrodzeniem netto 2.181 zł.
Czyniąc powyższe ustalenia Sąd Rejonowy oparł się na dowodach z dokumentów oraz z zeznań pozwanejA. S. (1).
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w świetleart. 222 § 1 k.c.Strona powodowa wykazała, że jest właścicielem przedmiotowego lokalu, a pozwanym nie przysługuje żaden skuteczny względem właściciela tytuł prawny do zajmowania lokalu. Żądanie eksmisji pozwanych z zajmowanego przez nich lokalu mieszkalnego zostało uznane za uzasadnione, skoro strona powodowa wykazała, że pozwani zamieszkują w lokalu bez tytułu prawnego. Jednocześnie Sąd Rejonowy uznał, że z uwagi na to, że pozwani przebywają w lokalu bez jakiejkolwiek podstawy prawnej w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianieKodeksu cywilnego, czego konsekwencją jest brak możliwości przyznania pozwanym prawa do lokalu socjalnego.
Apelację od w/w wyroku wniosła pozwanaA. S. (1)działając imieniem własnym oraz małoletnich dzieciK. S. (1)iA. S. (2). Pozwani zaskarżyli wyrok Sądu Rejonowego w całości i wnieśli o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu pozwani zarzucili:
- naruszenie art. 2 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianieKodeksu cywilnegopoprzez przyjęcie, że przepisy tej ustawy nie mają zastosowania do pozwanych,
- sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że pozwani nie spełniają warunków i brak jest możliwości rozpatrzenia wniosku o przyznanie lokalu socjalnego.
W odpowiedzi na apelację pozwanych powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od pozwanych kosztów postępowania według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja pozwanych jest uzasadniona.
Zaskarżony wyrok okazał się wyrokiem przedwczesnym wobec niewyjaśnienia istoty sprawy, co skutkowało wydaniem przez sąd odwoławczy orzeczenia kasatoryjnego.
W niniejszym postępowaniu powód domagał się nakazania pozwanymA. S. (1)i dwójce jej małoletnich dzieci opróżnienia lokalu mieszkalnego, zajmowanego przez pozwanych bez tytułu prawnego po śmierci głównego najemcyA. K..
Zart. 222 § 1 k.c.wynika, że pozwany w procesie windykacyjnym może bronić się zarzutem przysługiwania mu skutecznego względem właściciela uprawnienia do władania rzeczą (tzw. zarzut hamujący). Uprawnienie do władania rzeczą przez pozwanego może wynikać z różnych stosunków cywilnoprawnych m.in. zobowiązaniowych takich np. jak najem. Biernie legitymowaną w przypadku wystąpienia z powyższym żądaniem na drogę sądową jest osoba, która faktycznie włada cudzą rzeczą bez podstawy prawnej. Co do zasady przesłanką skutecznego pozwania w procesie windykacyjnym jest fizyczne władanie rzeczą przez pozwanego w chwili wyrokowania. Zgodnie z ogólną zasadą rozkładu ciężaru dowodu to na właścicielu spoczywa obowiązek udowodnienia, że pozwany włada rzeczą (art. 6 k.c.) i czyni to bez tytułu prawnego.
Zgodnie zart. 691 § 1 k.c.w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Zgodnie z w/w przepisem regulującym zagadnienie sukcesji prawa najmu lokalu mieszkalnego w razie śmierci najemcy, wstąpienie osób w nim wymienionych w stosunek najmu następuje z mocy prawa, bez konieczności zawierania nowej umowy najmu między sukcesorem a wynajmującym.
W toku postępowania przed Sądem I instancji pozwana pismem z dnia 31 stycznia 2017r. (k. 22) zwróciła się o „przyznanie jejlokalu mieszkalnego nr (...)w budynku(...)wR.”. Na uzasadnienie wskazała, że główny najemcaA. K.przed śmiercią zameldowała ją wraz z synem w zamian za opiekę. Na rozprawie apelacyjnej w dniu 14 czerwca 2018r. pozwanaA. S. (1)wskazała, że w mieszkaniu tym wraz z nią zamieszkuje jeszcze dwoje dorosłych dzieciK. S. (2)iM. S..
W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy, bowiem nie zbadał, czy osobom będącym pozwanymi w niniejszej sprawie przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą, tj. czy osoby te nie wstąpiły z mocy prawa w stosunek najmu na podstawieart. 691 § 1 k.c.Sąd I instancji poczynił jedynie pobieżne ustalenia w zakresie podniesionego przez pozwanąA. S. (1)zarzutu hamującego, opierając się na przypuszczeniach, o czym świadczy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sformułowanie:„ (…) po śmierciA. K.w połowie 2016r. pozwana wraz z małoletnimi dziećmi, dysponując najprawdopodobniej kluczami, wprowadziła się i zaczęła zamieszkiwać w lokalu (…)”.Sąd Rejonowy nie ustalił w sposób dokładny daty śmierci głównej najemczyniA. K., daty wprowadzenia się do mieszkania pozwanej z dziećmi, ani stosunków łączących głównego najemcę z pozwanymi na tleart. 691 § 1 k.c.Ponadto zdaniem Sądu Okręgowego niezbędnym będzie poczynienie ustaleń co do tego, czy w przedmiotowym lokalu zamieszkują inne osoby (pełnoletnie dzieci pozwanej), i czy ewentualnie te osoby nie wstąpiły w stosunek najmu po głównym najemcy. Należy zauważyć, że legitymację bierną należy oceniać także z perspektywy czynności egzekucyjnych, które będą następowały po wydaniu wyroku nakazującego wydanie rzeczy. Z żądaniem wydania nieruchomości opartym na podstawieart. 222 § 1 k.c.jej właściciel powinien wystąpić przeciwko temu, kto nieruchomością włada i przeciwko komu zamierza ewentualnie prowadzić przymusowe czynności wydobywcze w postępowaniu egzekucyjnym. Należy również zwrócić uwagę na brzmienieart. 15 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli w sprawie o opróżnienie lokalu okaże się, że w razie uwzględnienia powództwa obowiązane do opróżnienia lokalu mogą być jeszcze inne osoby, które nie występują w sprawie w charakterze pozwanych, sąd wezwie stronę powodową, aby w wyznaczonym terminie oznaczyła te osoby w taki sposób, by ich wezwanie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie kuratora; sąd wezwie te osoby do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych. W rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów lokatorem jest wyłącznie osoba, która posiadała tytuł prawny do lokalu, który ustał wobec zakończenia stosunku najmu i który może mieć charakter zależny wobec prawa przysługującego najemcy, natomiast przymiotu lokatora nie posiadają osoby, które nigdy nie dysponowały tytułem prawnym do zajmowanego lokalu, w tym osoby, które objęły go samowolnie. W ocenie Sądu Okręgowego nie można uznać na obecnym etapie postępowania, biorąc za podstawę materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, że strona powodowa udowodniła, że pozwana w niniejszej sprawieA. S. (1)i dwójka jej małoletnich dzieci władają rzeczą czyniąc to bez tytułu prawnego. Ponadto na etapie postępowania apelacyjnego na jaw wyszło, że w przedmiotowym lokalu zamieszkują inne jeszcze osoby, które powinny być pozwanymi w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o przepisart. 386 § 4 k.p.c.iart. 108 § 2 k.p.c., Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
SSO Adam Simoni   SSO Witold Benicki  SSO Barbara Chłędowska

ZARZĄDZENIE
- odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełn. powoda
R., dnia 27 czerwca 2018r.
SSO Adam Simoni