Sąd Rejonowy w Kętrzynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 32/24
Data wyroku: 2024-10-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Izabela Maruchacz

Sygn. akt:I Ns 32/24

POSTANOWIENIE
Dnia 30 października 2024 r.
Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Izabela Maruchacz

Protokolant:

Sekretarz sądowy Kinga Polak

po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 r. w Kętrzynie na rozprawie
sprawy z wnioskuD. B.,K. J.,M. G. (1)
z udziałemJ. G.,T. G.,Z. G.,P. J.,K. Ż. (1),A. K.,D. Ż.,B. Ż.,O. G.,F. B.,B.B.,E. W.,W. S.,S. G.,Ł. K.,P. K.,F. S.,I. S.,E. K.,K. Ż. (2),J. S.,M. S.,L. W.,N. B.,J. Ł.,M. G. (2),H. G. (1),A. G.,E. G.,M. G. (3),K. K.
o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli
postanawia:

I
oddalić wniosekD. B.o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli wobec ustalenia, że jej oświadczenie złożone przed notariuszemR. D.w Kancelarii Notarialnej wL.w dniu 01.09.2020 roku o odrzuceniu przypadającego jej z mocy ustawy spadku poR. G., synuM.iZ., zmarłym w dniu 11.08.2019 roku wO., ostatnio stale zamieszkałym wS., zostało złożone w terminie;

II
oddalić wniosekM. G. (1)o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli wobec ustalenia, że jej oświadczenie złożone przed notariuszemR. D.w Kancelarii Notarialnej wL.w dniu 01.09.2020 roku o odrzuceniu przypadającego jej z mocy ustawy spadku poR. G., synuM.iZ., zmarłym w dniu 11.08.2019 roku wO., ostatnio stale zamieszkałym wS., zostało złożone w terminie;

III
wniosek oddalićKamiliE.J.o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli wobec ustalenia, że jej złożone przed notariuszemR. D.w Kancelarii Notarialnej wL.w dniu 01.09.2020 roku o odrzuceniu przypadającego jej z mocy ustawy spadku poR. G., synuM.iZ., zmarłym w dniu 11.08.2019 roku wO., ostatnio stale zamieszkałym wS., zostało złożone w terminie;

IV
Wnioskodawczynie i uczestnicy postępowania we własnym zakresie ponoszą koszty postępowania.

Sygn. aktI Ns 32/24

UZASADNIENIE
Wnioskodawczynie:D. B.,M. G. (1)orazK. J.złożyły wnioski o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli o odrzuceniu spadku poR. G., synuM.iZ., zmarłym w dniu 11.08.2019 roku wO., ostatnio stale zamieszkałym wS..
W uzasadnieniu wskazały, że w dniu o śmierci spadkodawcy dowiedziały się z dniem doręczeniem im przez Sąd Rejonowy w Kętrzynie odpisów wniosku o stwierdzenie nabycia spadku w sprawie I Ns(...).
Uczestnicy postępowania nie oponowali wnioskom.
Sąd ustalił co następuje :
SpadkodawcaR. G.zmarł 11 sierpnia 2019 r., wO.. Ostatnim miejscem jego zwykłego pobytu byłaS.. W chwili śmierci był kawalerem i nie miał dzieci, zaś jego rodzice już nie żyli. Spadkodawca nie pozostawił testamentu.R. G.miał rodzeństwo:T. G.,E. K.,C. G.,Z. G.,K. Ż. (2),J. S.orazJ. G..
Otwarcia spadku nie doczekał jeden z braci spadkodawcy, tj.H. G. (2), który zmarł 31.05.1998 r. pozostawiając troje dzieci:K. J.,D. B.iM. G. (1)– wnioskodawczynie w niniejszym sprawie.
Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2020 rokuT. G.wniósł do tut Sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku poR. G., wskazując wnioskodawczynie jako uczestniczki tegoż postępowania. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą I Ns(...). Odpis wniosku wraz z załączeniami został doręczony wnioskodawczyniK. J.w dniu 21 lipca 2020 roku,D. B.w dniu 17 lipca 2020 roku, zaśM. G. (1)w dniu 13 sierpnia 2020 roku.
( dowód : akta sprawy I Ns(...)Sądu Rejonowego w Kętrzynie k. 69,70).
W dniu 1 września 2020 roku wnioskodawczynie oświadczeniami złożonymi przed notariuszemR. D.w Kancelarii Notarialnej wL.odrzuciły spadek przypadający im z mocy ustawy poR. G., synuM.iZ., zmarłym w dniu 11.08.2019 roku wO.

    (dowód:( akta: I N(...), I N(...)i I N(...)tutejszego Sądu)
Postanowieniem z dnia 2 marca 2023 roku Sąd Rejonowy w Mrągowie stwierdził, że spadek poR. G.nabyły między innymi wnioskodawczynie, tj.  bratanicaK. J., bratanicaD. B., oraz bratanicaM. G. (1), jako córki nieżyjącego brataH. G. (2). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że
oświadczeniaK. J.,D. B.iM. G. (1)z dnia 01.09.2020 r, o odrzuceniu spadku poR. G., były spóźnione, ponieważ zostały złożone po upływie 6 miesięcznego terminu zakreślonego wart. 1015 § 1 kc.
Do czasu otrzymania korespondencji z Sądu  Rejonowego w Kętrzynie w sprawie I Ns 39/20 wnioskodawczynie nie posiadały wiedzy o śmierci brata ojca ani o tytule swojego powołania do spadku po nim. Od lat bowiem nie utrzymywały one kontaktu z bratem o ani też jego rodziną.
Sąd zważył co następuje :
Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy I Ns(...)Sądu Rejonowego w Kętrzynie oraz protokołów przyjęcia oświadczeń o odrzuceniu spadku złożonych przez wnioskodawczynie w formie aktów. Sąd uwzględnił także zeznania wnioskodawczyń i uczestników postępowania, którzy stawili się do Sądu, którym to zeznaniom Sąd w pełni dał wiarę jako zgodnym, spójnym, logicznym i konsekwentnym, znajdującym potwierdzenie w aktach sprawy I Ns(...).
Wnioski złożone w sprawie podlegały oddaleniu, jednakże z uwagi na fakt, iż w ocenie Sądu, ich oświadczenia złożone przed notariuszem w dnu 1 września 2020 roku zostały złożone skutecznie i w terminie.
Zgodnie zart.1015 § 1 k.c., oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jak wynika z powołanego przepisu, początek biegu terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wiąże się z chwilą dowiedzenia się przez spadkobiercę o tytule powołania do spadku. Przy czym chodzi tu o pozytywną wiedzę o faktach, z których wynika powołanie, pochodzącą z miarodajnego źródła, na przykład z zawiadomienia sądu czy informacji spadkobiercy dziedziczącego w pierwszej kolejności o odrzuceniu przez niego spadku. Natomiast, w pierwszej kolejności spadkobierca musi dowiedzieć się o śmierci spadkodawcy (tak również „Kodeks cywilny. Komentarz.” pod red. prof. dr hab. Krzysztofa Pietrzykowskiego, 2011 rok). Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przewidziany wart. 1015 § 1 k.c.jest terminem zawitym prawa materialnego. Nie podlega on zatem przedłużeniu ani przywróceniu. Oznacza to, że z chwilą jego upływu wygasa uprawnienie do skorzystania z tego prawa, a oświadczenie złożone po upływie tego terminu nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Upływ terminu zart. 1015 § 1 k.c.Sąd uwzględnia z urzędu (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2012 roku, V CSK 18/12, LEX nr 1293843, „Kodeks cywilny. Komentarz.” pod red. prof. dr hab. Krzysztofa Pietrzykowskiego, 2011 rok). Termin wskazany wart. 1015 §1 kcbiegnie odrębnie dla każdego powołanego do dziedziczenia i odrębnie dla każdego tytułu powołania. Podstawowe znaczenie dla biegu rozważnego terminu ma dzień , w którym spadkobierca dowiedział się o śmierci spadkodawcy.
Sąd po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, w tym po odebraniu zeznań stron oraz po zapoznaniu się z dokumentach znajdujących się w aktach sprawy I Ns(...), uznał za wiarygodne wyjaśnienia wnioskodawczyń jakoby dowiedziały się one o śmierci wujaR. G.i o tytule swego powołania, dopiero z zawiadomień sądu o wszczętym postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku po nim. Wnioskodawczynie zeznały, że z uwagi na fakt, iż ich ojciec -H. G. (2), zmarł 31.05.1998 roku, tj. kiedy one były kilkuletnimi dziewczynkami oraz okoliczność, iż od lat mieszkają one wL., przez szereg lat nie utrzymywały one od relacji z rodziną ojca. Jednocześnie w toku postępowania I Ns(...)zmarł również inny wuj z rodziny ojca. Składając zeznania przed Sądem Rejonowym we Lwówku Śląskim w sprawie Cps 11/22, wskazały one, że wiedziały o śmierci ale nie spadkodawcy –R. G., a innego wuja ze strony ojca. Sąd pierwotnie opatrznie odebrał treść ich zeznań złożonych wówczas a wskazujących na ich wiedzę co do faktu śmierci spadkowancy.
Twierdzeniom tym nie oponowali uczestnicy postępowania.
(dowód: zeznania wnioskodawczyń oraz uczestników postępowania – k. 50-51, 136-137,182)
Według oświadczeń zawartych w aktach notarialnych a także zeznań złożonych na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 roku, którym Sąd dał wiarę, o śmierci spadkodawcy i tytule swego powołania wnioskodawczynie dowiedziały się z chwilą doręczenia im w korespondencji z Sądu Rejonowego w Kętrzynie w sprawie o sygn. akt I Ns(...), - tj. odpisu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku poR. G.. Wcześniej wnioskodawczynie nie wiedziały o śmierci wuja, albowiem nie utrzymywały one kontaktów z rodziną swojego zmarłego ojca.
Tym samym Sąd ustalił, że ustawowy termin 6 miesięcy na ewentualne odrzucenie spadku poR. G., rozpoczął swój bieg dla każdej z uczestniczek od daty odbioru przez każdą z nich korespondencji z Sądu o toczącym się postępowaniu spadkowym, jako dacie w której powzięty one informację o facie śmierciR. G.i tytule swojego powołania.
Mając powyższe na uwadze skuteczne prawnie oświadczenia o odrzuceniu spadku poR. G.uczestniczki mogły złożyć:K. J.do dnia 21 stycznia 2021 roku,D. B.w dniu 17 stycznia 2021 roku, zaśM. G. (1)do dnia 13 lutego 2021 roku.
Oświadczenia wnioskodawczyń o odrzuceniu spadku po zmarłym wuju złożone w dniu 1 września 2020 r. czyniły zadość treściart. 1018 § 3 k.c.Zgodnie z treściąart. 640 k.p.c.oświadczenie o prostym przyjęciu spadku lub z dobrodziejstwem inwentarza albo o odrzuceniu spadku może być złożone przed notariuszem lub w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie (§ 1). Oświadczenia, o których mowa w paragrafie pierwszym, mogą być również składane w sądzie spadku w toku postępowania o stwierdzenie praw do spadku (§2). Stosownie do treściart. 1018 § 3 k.c.oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku można złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. W niniejszej sprawie, oświadczenia o odrzuceniu spadku zostały złożone przed notariuszem z zachowaniem przewidzianych prawem terminów (art. 1015 §1 kc) , a zatem były skuteczne.
W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki przewidziane w treści przepisuart. 1019 § 1 i 2 k.c.orazart. 84 k.c., od których ustawa uzależnia skuteczność uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że schemat uchylenia się od skutków prawnych złożonego pod wpływem błędu oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, zgodnie zart. 1019 k.c., został rozciągnięty na okoliczności, w których pod wpływem błędu spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, czyli w których spadkobierca uchyla się od skutków bezczynnego zachowania się tj. niezłożenia oświadczenia. W myślart. 1015 § 1 k.c.oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Zawarte wart. 1019 k.c.przesłanki mają zastosowanie do uchylenia się od skutków zarówno złożenia, jak i niezłożenia w terminie oświadczeń o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku przez działającego pod wpływem błędu spadkobiercę, stosując odpowiednioart. 84 k.c.W obu tych sytuacjach uchylenie się od skutków prawnych powinno nastąpić przed sądem, spadkobierca powinien oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca, a skuteczność uchylenia się uzależniona jest od zatwierdzenia przez sąd (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/04, Lex 159101).
W niniejszej sprawie wnioskodawczynie w dniu 01.09.2020 roku w Kancelarii Notarialnej przed notariuszemR. D.złożyły skuteczne oświadczenie o odrzuceniu spadku po zmarłymR. G.w przepisanej prawem formie i z zachowaniem przepisanego terminu– tj. przed upływem 6 miesięcy od dnia kiedy dowiedziały się o śmierci spadkodawcy i tytule swojego powołania.
Wobec powyższego wnioski złożone w niniejszej sprawie podlegały oddaleniu, bowiem wobec ustaleń Sądu o skuteczności oświadczeń złożonych przed notariuszem we wrześniu 2020 roku, nie zachodziła już potrzeba zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłymR. G..
Mając na uwadze powyższe wywody, Sąd w punktach I, II i III postanowienia oddalił wnioskiD. B.,M. G. (1)orazK. J.o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli, wobec ustalenia, że ich oświadczenia złożone przed notariuszemR. D.w Kancelarii Notarialnej wL.w dniu 01.09.2020 roku o odrzuceniu przypadającego im z mocy ustawy spadku poR. G., synuM.iZ., zmarłym w dniu 11.08.2019 roku wO., ostatnio stale zamieszkałym wS., zostały złożone w terminie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z treściąart. 520 §1 kpcpostanawiając, iż każda z wnioskodawczyń oraz uczestnicy postepowania we własnym zakresie ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.